Жүмыссыздық туралы жалпы түсінік және оның теориялары

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4

I. Жүмыссыздық туралы жалпы түсінік және оның теориялары ... ... .6
1.1. Жүмыссыздықтың теориялары ( Дж. Кейнстің, К. Маркстің) ... ... ... ..6
1.2. Жұмыссыздықтың түрлері және оның себептері ... ... ... ... ... ... ... ...9

II. Еңбек нарығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
2.1. Жүмыспен қамту және еңбек нарығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
2.2. Еңбек биржасы және оның атқаратын қызметтері ... ... ... ... ... ... ... 21

III. Жүмыссыздықты Қазақстан экономикасында шешу жолдары ... ..24
3.1. Қазақстандағы жұмыссыздық пен кедейшілікті жою мәселесі— ... ... ..24
3.2. Қазақстан . 2030 стратегиялық бағдарламасы, Президенттің жолдауындағы жүмыспен камту мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .25

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29
Кіріспе
Зерттеудің өзектілігі: Халықты жұмыспен қамтамасыз ету мәселесі осы күндері ең өткір проблемаға айналып отыр. Қазақстанның ұзақ мерзімді стратегиялық даму бағдарламасында жұмыссыздық пен кедейшілікті толық та тұрақты жою мәселесі 2010 жылға дейін шешілетін мемлекеттік міндет ретінде анықталғаны белгілі. Осы 2010 жылға дейін Қазақстан экономикасында күрделі де қарқынды өндірісаралық құрылымдық өзгерістер жүруі қажет. Осы құрылымдық даму стратегиясы бір - бірімен байланысты жалпы ұлттық экономикалық, әлеуметтік және технологиялық мақсаттар мен міндеттердің орындалуын көздеген. Қазақстанда еңбек сыйымдылығы (трудоемкость) жоғары өндіріс салаларын қалыптастыру және дамыту; ауыл шаруашылық шикі заттарын терең технологиялық өңдеу және түпкі өнім өндіру экономикасын мемлекет тарапынан басым түрде колдап - дамыту мақсаты және міндеті анықталған. Бұл міндетті іске асыру біріншіден, көптеген жүмыс орындарын ашуға, жаңа мамандықтар дайындауға, жұмыссыздықты жоюға, еңбекақы табысын арттыруға жол ашады; екіншіден, еңбек пен жұмыс күшінің сапасы жоғарылап, еңбек өнімділігі және жалпы экономика тиімділігі артады; үшіншіден, жалпы ұлттық өнімнің құрылымы жақсарып, ұлттық табыс үлесі артады; төртіншіден, салық төлемдері өседі және мемлекет бюджетінің мүмкіншіліктері кеңейеді.
Зерттеудің мақсаты: Еңбек нарығының экономикадағы рөлін, яғни еңбек нарығы дегеніміз бұл ең алдымен жұмыс күшіне сұраным мен ұсыным. Жұмыс күшін реттеуде оны әкімшілдік - әміршілдік әдіске қарама -қарсы әдіс деп қарауға болады. Еркін еңбек - бұл тиімді экономиканың негізі.
Еңбек нарығының негізгі мақсаты - еңбек ресурстарын жұмыспен тиімді және нәтижелі қамту. Еңбекке жарамды адамдарды жұмыспен камтамасыз ету аса күрделі әрі мемлекеттік маңызды мәселе. Себебі, алға қойған саяси экономикалық және әлеуметтік катынас негізінен туындаған оның ерекшеліктерін бейнелейтін сапа белгісі. Жұмыспен тиімді қамту әрбір елдің нақтылы даму кезеңдерінің деңгейіне сай жұмысқа жарамды
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Бердалиев К.Б «Қазақстан экономикасын басқару негіздері», Алматы -2001.
2. Бейсенова М., Садықбекова А. «Кәсіпорын экономикасы», Алматы - 2002.
3. Жатқанбаев Е.Б. «Аралас экономика негіздері», Алматы - 2000.
4. Жүнісов Б, МәмбетовҮ, Байжомартов Ү. «Нарыктық экономика негіздері» / Алматы «Экономика»-2000ж /
5. Ихданов Ж.О., Орманбеков Ә.О «Экономиканы мемлекеттік реттеудін өзекті мәселелері», Алматы - 2002.
6. Куликов А. «Экономикалық теория негіздері», Алматы - 1997.
7. Кеулімжаев Қ.К., Әжібаева З.Н. «Қаржылық есеп», Алматы - 2001.
8. Мейірбеков А.Қ., Әлімбетов Қ.Ә. «Кәсіпорын экономикасы», Алматы - 2003.
9. Радостовец В.К., Шмидт О.Т. «Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп», Алматы -2003.
10. Райханов Н. «Қазастанның экономикалық реформа жолы өзінше» / Ақиқат -1996ж/
11. Тасмағанбетов Т.А. «Бизнестегі есеп пен талдау», Алматы-2002. 12.Тасмағанбетов Т.А, Омаров А.Ш., Әлібекова Б.А. «Қаржы есебі»,
Алматы-2000.
        
        Мазмұны
Кіріспе---------------------------------------------------------------------
-------------------4
I. Жүмыссыздық туралы жалпы түсінік және оның теориялары---------6
1.1. Жүмыссыздықтың ... ( Дж. ... К. ... ... ... және оның себептері-----------------------------
--9
II. Еңбек нарығы-----------------------------------------------------------
-------------12
2.1. Жүмыспен қамту және еңбек нарығы---------------------------------------
-----12
2.2. Еңбек ... және оның ... ... ... ... ... шешу ... Қазақстандағы жұмыссыздық пен кедейшілікті жою мәселесі—----------24
3.2. Қазақстан - 2030 стратегиялық бағдарламасы, Президенттің ... ... ... ... ... Халықты жұмыспен қамтамасыз ету мәселесі осы
күндері ең өткір проблемаға айналып ... ... ұзақ ... даму ... ... пен ... толық та
тұрақты жою мәселесі 2010 жылға ... ... ... ... ... ... Осы 2010 жылға дейін Қазақстан экономикасында күрделі
де қарқынды өндірісаралық ... ... ... қажет. Осы құрылымдық
даму стратегиясы бір - бірімен ... ... ... ... және ... мақсаттар мен міндеттердің орындалуын
көздеген. Қазақстанда еңбек сыйымдылығы (трудоемкость) ... ... ... және ... ауыл шаруашылық шикі заттарын терең
технологиялық өңдеу және түпкі өнім өндіру экономикасын мемлекет тарапынан
басым ... ... - ... мақсаты және міндеті анықталған. Бұл міндетті
іске асыру ... ... ... ... ... жаңа ... ... жоюға, еңбекақы табысын арттыруға жол ашады;
екіншіден, еңбек пен жұмыс ... ... ... ... ... және
жалпы экономика тиімділігі артады; үшіншіден, жалпы ұлттық өнімнің құрылымы
жақсарып, ұлттық табыс үлесі ... ... ... ... ... мемлекет бюджетінің мүмкіншіліктері кеңейеді.
Зерттеудің мақсаты: Еңбек нарығының экономикадағы рөлін, яғни еңбек нарығы
дегеніміз бұл ең ... ... ... ... мен ұсыным. Жұмыс күшін
реттеуде оны әкімшілдік - әміршілдік әдіске қарама -қарсы әдіс деп ... ... ... - бұл тиімді экономиканың негізі.
Еңбек нарығының негізгі мақсаты - еңбек ... ... ... нәтижелі қамту. Еңбекке жарамды адамдарды жұмыспен камтамасыз ету аса
күрделі әрі мемлекеттік ... ... ... алға ... ... және ... ... негізінен туындаған оның
ерекшеліктерін бейнелейтін сапа белгісі. Жұмыспен тиімді қамту ... ... даму ... деңгейіне сай жұмысқа жарамды адамдарды ... ... ... ... ... салалары және аймақ бойынша
бөлудің тепе - теңдік үлесімділігіне жету.
Зерттеудің құрылымы. «Жұмыссыздық ... ... ... ... ... ... ... үш бөлімнен және қорытындыдан түрады.
I. Жұмыссыздық туралы ... ... және ... Жұмыссыздықтың теориялары ( Дж. Кейнс, К. Маркс)
Жұмыссыздық экономикалық теорияның бұрынғы және қазіргі ... ... ... ... ... ... ... өкілдері әртүрлі
түсіндіреді. Мысалы, мальтузиандық теория жұмыссыздықтың пайда болуын
түрғындардың тым артып кетуінен ... ... ... бұл құбылысты
рыноктық сұраныстың жетіспегендігімен түсіндіреді, еркін кәсіпкерлік
мектебінің ... ... ... ... жоғарылауымен
туындайтынын айтады, яғни ол еркін болып табылады. ... ... ... өкілдері - «монетаристер» - осы көзқарасты құптайды.
К.Маркстің қорлану теориясы мен қазіргі технологиялық теория жұмыссыздықтың
болуын ... - ... ... екіншіден, - ... ... ... теорияны ағылшын экономисі Томас Роберт Мальтус (1766-1934)
жасаған. Ол 1798 жылы «Халық саны ... ... ... кітабын
шығарған. Онда ол былай деп жазған: «Жер ... ... ... ... ал өмір сүру жабдығы тек арифметикалық ... яғни ... 25 ... екі есе ... ал өмір сүру ... ... ... өседі: халық саны -1,2,4,8,16,32 ж.т.б.».
Ол халық санының және өмір сүру ... өсу ... ... ... ... ... ... қортындыға келген:
тұрғындардың жоғары қарқынмен өсуі кайыршылық пен ... ... ... ... қарқынды өсуін Мальтус (әрбір 25 жылда екі есе өсуі) ХҮІІ-
ші ғасырда АҚШ-да халық санының өсуі негізінде есептеген, бірақ ... ... ... саны тек табиғи өсіммен ғана ... ... ... ... да ... ескермеді.
Қазіргі жағдайда адамзаттың өмір сүру әдісінің тұрғындар қарқынының
тез өсуінен қалмауы үшін мүмкіндіктер көп. Бұл ... ... ... ... өзінің 1954 жылы шыққан «Қоғам тарихындағы ғылым» кітабында
былай жазған: «Қазіргі уақытта атом ... ... ... ... алынды және оны ядролық синтезден, тіпті көп мөлшерде күтуге толық
негіз бар, себебі тамақ өндірісін ары дамытудың ... ... ... ... Джон ... баяндауынша, жұмыссыздық бұл тауарға
сұранымның төлем қабілеттілітінің ... мен ... ... ... деп ... Төлем сұрамының жеткіліксіздігінің
ол адамдардың кор ... ... және ... ... ... түсіндіреді. Оның ойынша, толық жұмыстылықпен
қамтамасыз етуге болады, ол үшін адамдардың кор ... ... ... және жұмыс орнын құру үшін жоғарғы ... ... ... ... ... ... ... ғасырдың 30-шы жылдарына дейін
жүмыссыздықты дәстүрлі түсіндірумен, яғни ... - ... ... ... ... деп ... ... шектен тыс
жоғарғы жалақыны талап етеді, сондықтан жұмыс ... ... ... теорияны ағылшын экономисі Кембридж университетінің профессоры А. Пигу
өте дәйектілікпен жасады. Ол өзінің ойын 1923 жылы ... ... ... баяндады. Алайда ХХ-шы ғасырдың 30-жылдарындағы жаппай
жұмыссыздық кезінде бұл позицияның дұрыс еместігі барынша айқындала түсті.
Қазіргі жағдайда ... ... өзі ... барынша айқын көрсете
білуде. Осы теорияны жақтаушылар жұмыссыздық ... ... ... ... ... екендігімен түсіндіреді. Ақша массасын дұрыс
басқара отырып, өндіріс процессін реттеуге ... ... ... ... өндірісті ... және ... ... жаңа зеландиялық экономист Олбен Филлипс (1914 ... ... ... ... қисық түрінде көрсетіп,
кейінірек ал ... ... ... (1 ... 1. ... ... Маркс қорлану теориясын жасады. Осы теорияға сәйкес капиталдың
қорлану процесінде, яғни қосымша ... ... ... (қосымша
ғимараттар, алып құрылыстар, машиналар, жабдықтар және өндіріс ... үшін ... ... жұмысшыларды сатып алу), капиталдың техникалық
және құндық ... ... ... ... ... өзі қосымша
құннын еңбек құрал - ... ... ... ... ... ол ... жұмыс күшін сатып алуға бағытталған үлесінің азаюына алып келеді.
Осының салдарын жұмыс күшіннің бір бөлігі артырақ ... ... ... ... ... ... ... қорларын өндіре отырып, - деп жазды К.
Маркс, - құрал - ... ... ... ... ... ... ... артық адамдар етіп жасайды».
Егер капиталға материалдық - заттық түрінің көзқарасымен қарасақ,
онда ... ... - ... ... ... қозғалысқа
келтіретінжұмысшылар санына қатынасы капиталдың техникалық кұрылымы ... ... ... 100 ... ... 100 станок / 100 жұмысшы
Капитал тек қана ... - ... ... ие болып қалмай, сондай -
ақ кұндық түргеде ие болады. Осы түрғыдан ... тепе - ... ... = 800с 100 ... - 200 v, ... 100 с / 100 ж - 800 с ... v
Капиталдың 800 с: 200 v (С:У) катынасы құндық құрылымы деп аталады.
Капиталдың ... ... ... ... құндық
кұрылмының, өзгеруіне алып барады. ... ... ... - ... ... құрылымының құндық байқалуы. Қоғамдық өндірістің
дамуына қарай капиталдың органикалық ... ... арта ... ... ... ... ... және өзгермелі капитал үлесі азаяды.
Өндірістің мануфактуралық кезеңі жағдайында капиталдың ... 9с:1ү ... ... дейінгі аралығында тербеледі, сөйтіп ... ... ... ... ... алып барады. Соның
салдарынан адамдардың көп бөлігі өз ... ... ... таба ... ... адамдар артықшылығы пайда болып, олар резервті
өнеркәсіп еңбек армиясын, жұмыс күші нарығын ... ... ... және оның себептері
Шетелдік мамандар жұмыссыздың себептерін талдай ... оның ... ... ... факторларын қарайды. Жұмыссыздықтың ... ... ... жасырып, фрикциондық, маусымдық, құрылымдық,
технологиялық және ... ... - ... пен мемлекеттік аппаратта артық жұмыскерлерді
қолданған жағдайда орын алады. Шын мәнінде, олардың жұмысына аз ғана ... ... ... ... ... нарығында бос жұмыс күші туралы ақпарат
жоқтығынның нәтижесінде ... ... ауыл ... ... ... ... өңдеу өнеркәсібінде жұмыс күші тек маусымдық
кезеңдерде ... ... ... ... ... жетіспеуінің нәтижесінде, сондай -
ақ жынысының, жасының, ұлтының, мамандығының және басқа жеке қасиеттерінің
ерекшеліктеріне байланысты жұмыс таба ... ... ... ... ... ... жұмыссыздық адамдарды машинамен ауыстыру
нәтижесінде болады, ол жұмыскердің кәсібін ... ... ... ... ... ... ... экономикалық статистика комиссиясының ... ... ... ... шет ... ... 70-ке жуық
нысандары және олардың болуның ерекше себептері бар екен. Батыс елдерінің
мамандары жұмыссыздықтың ... екі ... ... ... ... ... ... жетіспеуіне байланысты болатын, соның ішінде
ең алдымен циклдік жұмыссыздықты жатқызады. Екіншісіне ... ... ... ... ... (фрикциопдық, маусымдық,
құрылымдықщ, технологиялық және басқа нысандары) жатқызады.
Біздің ... ... ... ... ... ... ... табылады. Нарық қатынастарының жасырын және фрикциондық
болып ... ... ... ... барысында жасырын
жұмыссыздық ашық жұмыссыздыққа айнала бастады. 138 мыңға таяу адамы бар ... ... ... ... ... ... 2 мыңнан астам
жұмыскер еңбектен босатылды, 25 мың адам ... ... ... ... бәсендететін факторлардың бірі ғылыми - техникалық
прогресс. ҒТП, жаңа қосымша жұмыс күшін қажет ететін жаңа ... ... ... ... ... ол ... өндіріс саласында еңбек
етуге қабілеті бар түрғындарды жұмыспен камтуды ... ... ... ... жағдайында жұмыспен қамтуды тұрақты түрде ... ... емес ... дамуы арқылы жүзеге асырылады. Оның
ұлғаюы, тұрғындардың әртүрлі қызмет түрлеріне деген шығынының тез ... ... ... ... ... ... жоғары еңбек
ауқымдылығымен сипатталады.
Қандай да жұмыссыздық болмасын қоғамдағы аса ауыр ... ... ... ... елдерінде жұмыссыз болу - тек қана жұмысты
жоғалту ғана емес, сонымен бірге адам өзінің ар - ... ... - ... деп те ... ... бойынша, жұмысты жоғалту, өзінің қасірет жағынан
жақын туыс ... ... ... ... ... ғана ... тұрады екен.
Кәсіпорынның жұмысының түпкі нәтижесінен тәуелсіз, ... ... ... өндіріс тиімділігін арттыруға деген жеке мүдделіктеріне кері
әсер етті, олардың өндірісті басқарудан шеттелуіне әкеліп соқтырды. ... ... ... шұғыл құлдырауына әкеліп соқтырды. Осының бәрі ... ... ... ... ... ... жол ... Еңбек нарығы
Еңбек нарығы - бұл жұмыс күшін (адамның еңбек ету қабілеті) тауар
түрінде сату - ... ... ... болатын экономикалық қатынастар
жүйесі. Еңбек нарығы жоғары ... ... ... сөзсіз
көтерілуіне әсер етеді, осының арқасында ... ... ... бағасы артады,
жұмыскерлерге және олардың еңбегінің сапасына деген талап күшейеді.
Еңбек ... ... ... және ... ... ... аяусыз
түрде іріктеу тән. Еңбек нарығы жұмыс ... ... ... ... оның жоғары жылжымалығына, қозғалысына, ширақтығына себепші болады,
іскерлік пен белсенділікке ынталандырады. Нарықта жүмыс күшіне сұраным ... заңы ... ... ол ... ... ақының шамасын белгілейді.
Бұл жерде жүмыс күшін сатушылар мен ... ... ... ... жұмыс
күшін, яғни еңбек ету ... ... ... ... ... ... ... мен кәсіпкерлер жұмыс күшінің сатып алушылары
болады.
Еңбек нарығын мойында ... ... ... - ... және оның ... ... ... косылу тәсілін түбегейлі
өзгертеді. Қазірде, біздің коғамымызда жұмыс ... ... ... ... да ... аяқталды деуге болады. Еңбек нарығының әрекет
ету жағдайында жұмыс күші тауарға айналады, ал оны ... ... ... қосу ... ... жүзеге асады.
2.1. Жұмыспен қамту және еңбек нарығы
Жұмыс күші болашақ тауар ретінде өзін еңбек нарығына өткізеді, өзінің
әлеуметтік - ... ... ... ... ... беретін жұмыс
күші туралы және жұмыс беруші мен ... күші ... ... ... ... ... және ... қамтылу
бұл еңбекақы алу (еңбек табысы) негізінде жеке және ... ... ... ... іс - ... ... ... қалай еңбек ресурстары, солай өндіріс күшінің даму ауқымы арқылы
анықталады. Кез ... ... ... ... тән кез ... өзге тауарлы
нарыққа қарағандағы өзгешелігінің өзгеше белгісі ол жалдау және жұмыс күшін
пайдалану ... ... ... ... ... беретіндердің
еркіндігі, сонымен қатар мемлекет ... ... ... ету ... болады.
Жұмыс күші нарығы инерциялық және қағида бойынша ол өндіріс сияқтанған
жылдамдықпен кайта құрылуға қабілетсіз. Кәсіпкерлік ... ... және ... ... басқа да сипаттамасы біршама баяу өзгереді,
өндірістің қажеттілігінен артта ... ... ... ... ... ... түрлілігі байқалады.
Институционалдық бос ... ... ... жетілдірілмеген ақпараттың
болуынан пайда болған жұмыссыздықты айтуға болады.
Еңбек ... кез ... ... ... ... ... пен ... Сұраныс - бұл жағдайда қажеттілік нысаны ретінде бос жұмыс
орындары мен ... ... бой ... ал ... ... ... ... жұмыс орнын өзгерту тілектерінің болуы.
Сұраныс пен ұсыныс қызметкерлер арасында осы ... ... да ... ... ... және жұмыстарды орындау, сол сияқты жұмыс
берушілердің ... ... ... ... ... қалай өзінің
сандық, солай сапалық құрамы жағынан бәсекелестік күрес арқылы іске асады.
Қазіргі ... ... ... әлі де ... аса күрделі өтпелі
кезеңді бастан кешіруде, бұл сөзсіз еңбек нарқына кері әсерін тигізуде.
Жұмыссыздық проблемасы, дер ... ... ... және ... өте ... ... ... отыр. Міне, сондықтан да еңбек
наркы жөніндегі мемлекеттік саясатты одан әрі жетілдіруді ... ... ... ... ... - ... ресурстарын жұмыспен тиімді және
нәтижелі қамту. Еңбекке жарамды адамдарды жұмыспен ... ету ... әрі ... маңызды мәселе. Себебі, алға қойған ... және ... ... негізінен туындаған оның
ерекшеліктерін бейнелейтін сапа белгісі. Жұмыспен тиімді ... ... ... даму ... ... сай ... ... адамдарды үнемді
және нәтижелі пайдаланып, оларды ... ... және ... бойынша
бөлудің тепе - тендік үлесімділігіне жету. Қорыта айтқанда, республикамызда
еңбек нарығын қалыптастырудың және дамытудың негізгі мақсаты осындай. ... ... ... кәсіпорындардың бағытын өзгерту немесе мүлде
тарату, нарықтық жағдайға байланысты өндірісті қысқарту, ... ... ... ... ... және басқа да ... ... ... ... ... еңбекке жарамды бөлігінің
жұмыспен қамтамасыз етілмей отырғаны белгілі.
Қазіргі нарықтық экономика жағдайындағы жұмыссыздық мынадай ... ... ... ... ... ... мен ... күші мен жұмыс уақытын ұтымды пайдалануға жұмыс орны ғана емес,
жұмыс күшінде лайықты, ... ... ... мүмкіндік береді.
Екіншіден жұмыссыздық экономикалық өркендеу мен халықты жұмыспен ... ... ... - ақ өсуді көрсетеді.
Дегенмен, жұмыссыздықтың ауыр жүгімен қатар бағаның ... ... ... пен ... пайда болуы жұмыссыздықтың бірте -бірте азая
бастауына себепкер ... ... ... ... ... ... ең жақсы ынтасы,
яғни, талаптануы, тек нарық оның ішінде еңбек нарығы жағдайында ғана ... ... ... ... дегеніміз бұл ең
алдымен жұмыс күшіне сұраным мен ұсыным. Жұмыс күшін ... ... - ... ... қарама - карсы әдіс деп қарауға болады.
Еркін еңбек - бұл тиімді экономиканың негізі.
Осы ... ... ... ... ... нарығы болмады. Мамандарды
қайта дайындаудың тым ... ... ... - ... ... ... ... жұмыспен қамтуға жағдай туғызды, өмір сүру ресурстарын ... жол ... ал ол ... бір ... ... ... ... тежеді. Әкімшілдік - әміршілдік басқару жүйесі жағдайында
мемлекет, жұмыспен толық қамту мәселесін ... ... ... сәйкес орталықтанған жоспар бойынша өндіріс салалары мен
аймақтарына бөлу арқылы шешіп отырды. Жаңа ... ... ... ... ... бар ... ... асып кетіп отырды, ал ол, өз
кезегінде жұмыс ... ... ... Бұл ... интенсивті
типтігі шаруашылық механизмінен қолдау тауып отырды: кәсіпорынның жалақы
қоры ... ... ... ... олардың санының өзгеріп отыруы
еңбек өнімділігінің ... және ... ... ... ауыл ... және басқа жұмыстарға пайдаланудың орнын
толтыруға тиіс еді.
Оның есесіне ... ... бір ... ... ие болуға нақты
кепілдік берілетін және оны жұмыстан шығару іс ... ... ... ... жұмыс күшіне сұраным еркіндігі мен ұсыным еркіндігі қатаң
шектелді. Мемлекет ... ... мен ... ... жасап отырды, олардың өздерінің жұмыс күшін колдануына тек ... ... ... нысандарының шеңберінде ғана рұқсат етілді.
Кадрларды тұрақтандыруда «жас маман» институты, белгілі бір кезеңге
мерзімдік шартқа қол қою ... ... ... тиісті жұмыс уақыты
өтелгеннен кейін пәтер беруге уәде беру, бір кәсіпорында істеген ... ... ... ... ... жанама әдістер де қолданылды.
Өздерінің қабілетін толығырақ көрсетуге және лайықты өмір қалпын
қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін ... ... ... ... ... ... елде керісінше колхозшыларға төлқүжат бермеу, жұмыстан
шығуға кедергі жасау, пәтер алу ... ... ... ... тірелетін. Бір орында ұзақ уақыт жұмыс ... ... да және ... ... да ... ... нәтижесінде
еңбекті ауыстырудың экономикалық заңы бұзылды. Оның мәні - адам ... ... ... үшін ... ... ... ... ал ол,
үнемі өзін - өзі жетілдіруді қажет етеді, соған сәйкес жұмыс ... ... ... ... ... ету ... ... отырады.
Мысалы, американдықтар еңбек ететін өмірі бойына, орта есеппен 7,5 рет
жұмысын ауыстырады. Жапонияда, бір ... ... ... ... 2,6 рет ... ауыстырады екен. Батыс Европада бұл көрсеткіш
Жапонияға қарағанда жоғары, ... АҚШ - ... ... Бұл ... принциптерге көшіп жатқан экономикаға тән көрініс. ... ... және ... ... ... істейтіндердің үштен бірі
мамандықтарын ауыстырады немесе басқа ... ... ... ... ... ... ... жұмыс күші мен олардың
жұмыстың жағдайында қоятын талабы арасында елеулі қайшылықтар бар. ... ... ... көрінеді. Миллиондаған адамдар,
өздерінің экономикалық және әлеуметтік жағдайын жақсарту мақсатында ... ... деп ... ... жұмыссыз қалады. Ол көбінесе 2 айдан 6 айға
дейіңн созылады. Сонымен ... ... ... бар ... да ... деңгейін талап етпейтін қызметтерде жұмыс жасайды, ал бұл
құрылымдық, яки ... ... орын алып ... ... ... қазірде нарықты экономикаға өту кезеңін басынан кешіріп
жатқан біздің елімізге де тән бола бастады. атап өту керек - бұл
процесс өте ... ... ... ... мен
жекешелендірудің нәтижесінде көп укладты экономика орнығуда, ал ол, өз
кезегінде мемлекеттік секторда ... ... ... ... ... Кәсіпкерліктің және басқа да шаруашылық нысандарының
баяу қалыптасуы, жұмыстан босап қалған жұмыскерлерді ... ... ... ... Қалыптасқан шаруашылық байланыстардың үзілуі, соның
салдарынан шикізаттың және жабдықтардың ... ... ... толық
пайдаланылмауына, көптеген кәсіпорындардың банкротқа ұшырауына әкеліп
соқтыруда. Қорыта айтқанда ... ... ... тән ... ... ... оның әр елдің ішкі жағдайына байланысты белгілі бір
мөлшері болады. Егер ... сол ... асып ... ... кетсе
нарықты экономикаға залалын келтіреді. Ал қажетті деңгейде ... ... ... ... ... жағдай жасайды.
Қазіргі таңда Қазақстанда жұмыспен қамтамасыз ету ... ... елде ... ресурстары және халықтың жалпы санының 55 процентін
құрады. Халық шаруашылығы ... ... 7,4 ... адам ... ... 6 ... таяуы немесе 81 проценті экономиканың
мемлекеттік секторында жұмыс істейді. Бұл мемлекеттік кәсіпорындардың ... ... яғни ... ... тән еңбекпен қамту қатынастарының
қалыптасуы өте баяу ... ... ... ... ... ... ... қатынастары, әкімшілдік экономика жағдайында ... ... ету ... ... ... ... отыр.
Біздің қоғам әкімшілдік экономика жағдайында ... ... ету ... ... дағдырысын көрсетіп отыр. Біздің қоғам
әкімшілдік басқару жүйесі жағдайында халықты толық, әсіресе тиімді ... ... шеше ... ... қамту дегеніміз, ол халық шаруашылығы көлемінде еңбекке
деген қабілеті бар халықты жұмыс орындарымен қамтамасыз ету.
Ал тиімді ... ... ... - қоғамдық кажеттіліктерді
минималды еңбек шығындарымен қанағаттандыру.
Өндірісі дамыған батыс елдерінің тәжірибесі, тиімді еңбекпен қамту тек
еңбек нарығы өмір ... ... ғана ... ... уақытқа дейін, біздің елде жұмыссыздық жоқ және ... өзі ... деп ... Еңбекпен қамту кызметіне жұмыс іздеп жүрген 185 ... ... ... оның 785 мыңы ... ... ... ... орналасты.
Бірінші 5 мың адам жұмыссыз деп тіркелді, оның 75 ... ... ... ... ... 70,5 мың адам ... деп тіркелді. олардың 54 проценті
жұмыссыздық бойынша жәрдемақы алды. Жұмыссыздардың 80 процентіне дейінгісі
әйелдер, ал ... ... ... 29 ... дейінгі жастар. Әрбір
жұмыссыздың бесеуі жоғары білімді, әрбір екеуі - орта кәсіпті ... ... - ... ... орта білімді.
Қазақстанда тіркелген жұмыссыздардың саны 250-600 мың адам болуы
мүмкін деп ... ... ... ... ... ... ... отырып бұл процесті ... ... ... ... және ... өткірлігін азайту үшін соңғы 20 жыл
бойына нарық қатынастары дамыған елдердің үкіметтері жұмыссыздарға ... ... ... ... ... еңбекпен қамтудың мемлекеттік
реттеу механизмі оның құқықтық негізін жасауды, әртүрлі мамандандырылған
мекемелердің, ... ... кең ... ... ... ... бірге мемлекет қайта мамандандыру, жаңа жұмыс оындарын құру ... ... ... ... ... әлеуметтік саясат шараларын
жүзеге асыруы кажет.
Жұмыссыздыққа берілетін жәрдем ақшаның мөлшері мен оны төлеу мерзімі:
АҚШ - та 26-34 апта бойына ... 50 ... ... ... 47
аптаға дейін; Жапонияда - жұмыссыздық жасына және басқа көрсеткіштеріне
қарай 3-12 ай бойына жалақының 60-80 ... ... - 1-2,5 жыл ... ... 42 процентін, оған қосымша күніне 40
франк жәрдем - ақіпа; Ұлыбританияда - 52 апта бойына 28,58 фунт ... ... ... еңбек ақысынан ұстап қалу есебінен арнаулы
қорлар құру ... да ... ... ... ақша беріледі.
Қазақстан Республикасының «Халықты жұмыспен қамту туралы» Заңына
сәйкес, жұмыстан босап қалып жұмыссыз деп ... ... ... орнындағы негізгі жалақысының 50 проценттен кем емес ... ... ... орташа жалақы мөлшерінен жоғары және өнім
сүру минимуміне төмен болмайтын жәрдем ақша беруге кепілдік беріледі.
Осылармен ... ... ... күшінің ұсынымын азайту ... ... ... ... ... ... ... (отанын қайту) ынталандыру, жұмыс аптасының ұзақтығын кысқарту,
жұмыс орнын бөлу және мерзімінен бұрын ... ... ... ... ... саясатын жүргізеді. Мемлекет қосымша жұмыс орьндарын жасау
үшін қаржы бөлу бағдарламасын жүзеге ... ... ... жапа ... ... ... ... мен үнемі жұмыссыз
болатындарға ... ... ... ... көп ... ... нарығы әр түрлі топтағы
адамдарды, әсіресе ... ... ... жеке ... ... Ол үшін ... ... қабылданып іске асырылады. Осы
мақсатта кәсіпкерлердің қатысуымен жастар үшін жалақы шығындары бөлінеді,
және оларды кәсіптік ... ... ... ... ... ... ... нарығы барынша күрделі және жетілмеген нарық түрі ... ... ... ... ... ... олардың еңбегіне деген
сұранымнан хабардар бола ... олар ... ... ... ... бос ... орны ... да білмеуі ... ... ... жұмыс орны туралы одан да аз біледі.
Еңбек нарығы да басқа нарықтар сияқты сұранымның, ұсынымның және ... ... ... ... Психологиялық тұрғыдан алғанда еңбекке
сұраным ... ... ... ... ал ... ... ... (жұмысшының) тілегін көрсетеді. ... ... ... ... ... ... ... бейнеленеді.
3
еңбектің саны
Сурет № 2. Жекеленген еңбек нарығы.
2 - ші суретте еңбекке сұраным мен ұсыным және ... тепе ... ... ... Сұраным мен ұсыным шарттарының ауытқуы 88
және ДД қисык сызықтарының жылжуына және ... тепе - ... ... ... ... ... ұсыным жалақы динамикасына кері пропорционалды тәуелділікпен
әсер етеді. Басқаша айтқанда, егер ... ... ... ... ... ... ... шектеулі болатын боса, онда
жалақының өсуі орын алады. Еңбекті ... ... ... ... ... ... ... санындағы еңбек етуге қабілеті бар халықтың
үлесімен;
- жұмысшының бір жыл ... ... ... ... ... санымен;
- жұмсалатын ... саны және ... ... ... / ... /.
Жалақының тепе теңдік деңгейін орнықтырудың автоматты тенденциясы
болады. Тепе - теңдікке жету ... ... ... ... ... және тауарлардың нарыкка әсер ... ... ... мөлшерінің ауытқуы қызмет етеді; ақшалай жалақы өскен
жағдайда бағаның жалпы деңгейі өседі, төмендеген жағдайда азаяды.
Барлық ... үшін ... ... ... ... ... ... көптеген, жеткілікті дәрежеде оқшауланған сегменттермен кездесеміз.
Еңбек нарығы ... ... және ... ... ... Бір
сегменттен басқа сегментке өту үлкен шығынмен байланысты. Еңбек ... - ... ... ... мемлекеттің араласуымен анықталады.
жұмыссыздыққа байланысты берілетін жәрдем ақша еңбекті ... ... ... ... ең төменгі мөлшері нарықтың сұраным мен ұсыным қозғалысына
автоматты түрде бейімделу ... шек ... ... ... ... және оныц ... қызметтері
Жұмыссыздық проблемаларын шешуде еңбек ... ... ... ... ... орын алады. Нарық қатынастары дамыған
елдерде еңбек биржасы алғашқыда ... ... беру ... ... ... ... ... биржаларының негізгі атқаратын қызметтері мыналар: еңбек нарығындағы
сұраным мен ұсынымды анықтау; жұмыссыздарды есепке алу және бос ... ... ... және жұмысқа тұруға тілек білдіретін адамдарға
ақпараттар беру; жұмыс іздеп жүрген ... ... мен ... ... ... арасында кәсіптік бағдар беру жұмысын жүргізу,
адамдарды жұмысқа орналастыру үшін ... ... ... ... ... ... тағайындау.
Мемлекет кәсіпорындар мен ұйымдардың мүдделерін есепке ала отырып,
биржалар арқылы еңбек нарығына әсер етеді. ... ... ... ... ... үшін ... ... ол тек қана ұсынымдылық сипатта
болады, себебі олардың жұмыскерлерді еркін түрде ... құқы бар және ... кадр ... ... жүзеге асырылады.
Адам факторының ықпалы кәсіпорын жұмысының икемділігін ... ... ... ... ... ... және жылжыту;
кадрлар дайындау және үздіксіз оқыту; қызметкер құрамының ... ... ... еңбегін материалдық және ағлақтық бағалылығын
жетілдіру.
Еңбек рыногы бұл рыноктың ... ... онда ... күші ... сату
және сатып алу жүзеге асады. Осы ... оның құны мен ... ... ... рыногы экономика жағдайын көрсетудің айнасы, тұрғындарды
жұмыспен ... ... мен ... ... ... ... ... ... және ... ... байқатады.
Қазақстан Республикасында осы уақытқа дейін еңбек нарығы ... ... ... көшу ... ... болуын қарастырады. Еңбек рыногы
- бұл жұмыс күшін тауар ретінде сату - ... алу ... ... жуйесі. Еңбектің тікелей әсер етуінің арқасында жоғарғы
біліктілікті ... ... ... ... ... орының бағасы өседі,
жұмыскерге және оның еңбегіне талап күшейеді. ... ... өте ... ... ... ... әрі ... таңдау жүргізіледі. Рьнок еңбекке
қабілетсіздерді, жалқау, әлсіздерді ешқашан аямайды. Ол ... ... ... ... ... пен ... ... сұраным мен ұсыным заңы жұмыс жасайды және ол еңбек ақыға әсер
етелді. Мұнда жұмыс күшін сатушылар мен ... ... ... Өзінің
жұмыс күшін ұсынатын жұмыскерлер, яғни ... ... ... ... табылады. Біздің елімізде еңбек рыногын мойындау үшін жұмыс
күшінің әлеуметтік - экономикалық табиғаты мен оның ... ... ... қосылу әдісін түбегейлі өзгерту керек. Жұмыс күшінің өндіріс
құрал - жабдығымен қосылуы ... ... ... алу - сату жолы ... ... ... ... экономикасында шешу жолдары
3.1. Қазақстандағы жұмыссыздық пен кедейшілікті жою ... ... ... және ... ... ай сайын
Қазақстандықтардың тұрмыс деңгейін анықтау мақсатында арнайы статистикалық
бақылау және ... ... ... ... -2030» ұзақ ... ... ... әлеуметтік қорғау, жумыссыздық пен кедейшілікті
жою бірінші кезекте тұрған ... ... ... ... ... Статистикалық мәліметтер бойынша Қазақстанда 2001 жылы орташа
табыс деңгейі 34024 ... ... және 2000 ... ... 1,2 ... 2001 ... соңында (желтоқсан айы) орташа табыс деңгейі 13 ... ... бұл 2000 ... ... ... ... 15 ... 2000 ж. тұтыну шығындары орта есеппен 33 193 теңге болған екен. Бұл
мәліметтер нені көрсетеді? Орташа табыс (2001 ж.) 34024 ... ... ... 193 ... ... және басқа төлемдерге шығындалған, яғни сақталған
табыс деңгейі 831 теңгені құраған.
Жалпы 2000 - 2001 ... ... ... ... ... - 20712 мың адамға, ауыл шаруашылығында - 287 ... ... ... ... - 68 мыңға, құрылыста - 747 мыңға ... ... ... жұмыспен қамтамасыз ету мәселесі осы
күндері ең ... ... ... отыр. Қазақстанның ұзақ мерзімді
стратегиялық даму бағдарламасында жұмыссыздық пен ... ... ... жою ... 2010 ... дейін шешілетін мемлекеттік міндет ретінде
анықталғаны белгілі. Осы 2010 жылға ... ... ... ... ... ... құрылымдық өзгерістер жүруі қажет. Осы құрылымдық
даму стратегиясы бір - бірімен байланысты жалпы ... ... және ... ... мен ... орындалуын
көздеген. Қазақстанда еңбек сыйымдылығы (трудоемкость) ... ... ... және ... ауыл ... шикі ... ... өңдеу және түпкі өнім өндіру экономикасын мемлекет тарапынан
басым ... ... - ... ... және ... ... Бұл ... асыру біріншіден, көптеген жұмыс орындарын ашуға, жаңа мамандықтар
дайындауға, жұмыссыздықты ... ... ... ... жол ... ... пен жұмыс күшінің сапасы жоғарылап, еңбек өнімділігі және
жалпы экономика тиімділігі артады; үшіншіден, жалпы ұлттық ... ... ... ... ... ... ... салық төлемдері өседі
және мемлекет бюджетінің мүмкіншіліктері кеңейеді.
Әрине бұл Қазақстанның ұзақ ... ... - ... ... даму ... ... ... Ал нақты әлеуметтік
жағдайлар, оның ішінде, жұмыссыздықпен табыс табу мәселесі күнделікті ... ... мен іс - ... ... ... де ... ... Үкімімен орталық Үкімет пен жергілікті әкімшіліктер
алдына басым міндет ретінде жұмыссыздық пен ... ... ... және ... жеке аймақтың орта мерзімдік (2001 2003 жж.) және
қысқа, әрбір кезекті жылға арналған арнайы бағдарламаларын ... ... ... ету, Үкімет пен президент Кеңестерінің ... есеп беру ... ... ... - 2030 ... бағдарламасы, Президенттің Жолдауындағы
жұмыспен қамту мәселелері
Тұрмысы төмен азаматтарды әлеуметтік қолдау жөніндегі өзге ... ... 2005 ... ... ... 2003 жылдың басымен салыстарғанда
күнкөрісі кедейшілік деңгейінен ... ... саны екі ... ... ... еңбек қатынастарын реттеу жөніндегі заңнаманы жетілдіре береміз,
Еңбек кодексінде заңдастырылған еңбекпен қамтылуды ынталандыруды көздейміз,
еңбекпен қамтудың қазіргі заманғы ... ... ... күні 2005 жылы ... ... ... Н.
Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауында былай деп айтты:
«Біз алдымызға анық та айқын мақсат ... біз ... өмір ... ... ... ... біз ... де бурып балаларымыз ... ... өмір ... ... ... ... мен біздер өз
ғұмырымыздың біраз жылдарын арнадық. Еңбегіміз еш кеткен жоқ, ... ... ... төл ... айналысқа енген, экономикалық тәуелсіздігіміз
аныққа шыққан 10 жыл ... ... Бүл 10 жыл - ... ... ... да ... ... жұмыссыздық жөніндегі динамикаға тоқталатын болсақ, соңғы жылдары
республиканың көптеген аймақтарында жұмыссыздық ... ... ... ... ... ... ... 2003 жылдың
қорытындысы бойынша 9,4 пайыз төмендеді. Қызылорда ... ... ... сәйкес 10,8 пайыз, Жамбыл обылысында - 10,7 пайыз - ды
құрады.
2003 ... ... ең ... ... ... Қазақстан (7,6 пайыз)
және Қарағанды (7,6 пайыз) облыстарында байқалды.
Жұмыссыздарды қоғамдық жұмыстарға тартудың ең ... ... ... ... ... ... байқалады.
Оқуға тартылған жұмыссыздардың ең көп саны Қарағанды (4,8 мың адам), Алматы
(4,0 мың ... ... ... (2,5 мың ... ал ең азы Жамбыл,
Солтүстік Қазақстан және Қостанай облыстарында байқалады.
Қорытынды
Жұмыс күші - ... ... және ой ... ... ... деген қабілеттілігі. Нарықтық қатынастар жағдайында «еңбекке
қабілеттілігі» жұмыс күшін тауарға айналдырады.
Еңбек нарығында ... ... және ... ... ... ... іріктеу тән. Еңбек нарығы жұмыс күшін толық ... ... оның ... ... ... ширақтығына
себепші болады, іскерлік пен белсенділікке ... ... ... ... мен ... заңы әрекет етеді, ол енбекке төленетін ақының
шамасын белгілейді. Бұл жерде жұмыс күшін ... мен ... ... ... ... ... яғни еңбек ету қабілетін ұсынушы жұмыскерлер
сатушылар болып табылады. Еңбек ұжымдары мен кәсіпкерлер ... ... ... ... жұмыссыздық, халықты жұмыспен қамтамасыз ету мәселесі ... ең ... ... айналып отыр. Қазақстанның ұзақ ... даму ... ... пен ... ... ... жою ... 2010 жылға дейін шешілетін мемлекеттік міндет ретінде
анықталғаны белгілі.
Нарықтық жағдайда ... ... ... ... көзқарастар
өзгереді. Жұмыскер өндіріс процесінде бір ғана факторына емес, ал кәсіпорын
басшылығы тарапынан түпкілікті камқорлықтың ... мен ... ... ... кадр саясатының бағдарламасы болғаны жөн. ... ... ... ... қажет: жұмыс күшінің саны және кәсіпқой
біліктілік жағынан қажеттілікті ... ... ... ... жақсарту жөнінде шаралар әзірлеу.
Егер де бұрын кәсіпорындарда кадрларды іріктеу, ... ... ... ... ... ... ... болса, ал қазіргі
кезде аса маңызды әлеуметтік проблема ең ... ... ... ... ... ... айтқанда, Республикамызда еңбек нарығын қалыптастырудың ... ... ... ... Оның мәні рентабельділігі төмен
кәсіпорындардың бағытын ... ... ... ... ... ... ... қысқарту, сұраныстың кемуі, өндірістердің салалық
құрылымының өзгеруі және басқа да ... - ... ... халыктың еңбекке жарамды бөлігінің жұмыспен камтамасыз етілмей
отырғаны белгілі.
Пайдаланылған ... ... К.Б ... ... басқару негіздері», Алматы -2001.
2. Бейсенова М., Садықбекова А. «Кәсіпорын экономикасы», Алматы - 2002.
3. Жатқанбаев Е.Б. «Аралас экономика негіздері», Алматы - ... ... Б, ... ... Ү. ... ... негіздері»
/ Алматы «Экономика»-2000ж /
5. Ихданов Ж.О., Орманбеков Ә.О «Экономиканы мемлекеттік ... ... ... - 2002.
6. Куликов А. «Экономикалық теория негіздері», Алматы - 1997.
7. Кеулімжаев Қ.К., Әжібаева З.Н. ... ... ... - ... Мейірбеков А.Қ., Әлімбетов Қ.Ә. «Кәсіпорын экономикасы», Алматы ... ... В.К., ... О.Т. «Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп», Алматы
-2003.
10. Райханов Н. «Қазастанның экономикалық реформа жолы ... / ... ... Т.А. ... есеп пен ... ... Т.А, ... А.Ш., Әлібекова Б.А. «Қаржы есебі»,
Алматы-2000.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Макроэкономикалық саясат21 бет
Жер жұмыстарына арналған машиналар туралы жалпы мағлұматтар4 бет
Тұлға туралы ақпарат3 бет
Тұлға туралы теориялар7 бет
Тұлға туралы теориялар жайлы ақпарат5 бет
Ауыл шаруашылығын несиелеудің экономикалық мәні және оның теориялары77 бет
Ақша айналысының заңы және теориялары30 бет
Ақша теориялары және инфляция27 бет
Ақша теориялары мен заңдар жүйесінің негізгі қызметтері37 бет
Ақша-несие саясатының теориялары8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь