Орталық банктердің ұйымдастырудың жолдары мен операциялары

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ 3

1 ОРТАЛЫҚ БАНКТЕРДІҢ ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ЖОЛДАРЫ МЕН ОПЕРАЦИЯЛАРЫ 5
1.1 Орталық банкті ұйымдастыру жолдары және оның түрлері мен қызметтері 5
1.2 Орталық банктердің операциялары 12

2 ҚАЗАҚСТАН ҰЛТТЫҚ БАНКІ . МЕМЛЕКЕТТІҢ ОРТАЛЫҚ БАНКІ 15
2.1 Қазақстан Ұлттық банкісінің ұйымдастырылу және функционалдық құрылымы 15
2.2 Қазақстан Ұлттық банкісінің міндеті, қызметтері мен операциялары 17
2.3 Қазақстан Республикасының Ұлттық банк қызметінің негізгі көрсеткіштерін талдау 21

3 БАНК ЖҮЙЕСІНІҢ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУДЕГІ ҰЛТТЫҚ БАНКТІҢ РОЛІ 29
3.1 Қазақстан Республикасының банк жүйесінің тұрақтандырудағы мәселелер мен оларды шешу жолдарындағы Ұлттық Банктің рөлі 29
3.2 Қаржы дағдарысы жағдайындағы банк жүйесін жетілдіру жолдары 33

ҚОРЫТЫНДЫ 39

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 41
КІРІСПЕ

Тақырыптың өзектілігі: банктік жүйе – нарықтық экономиканың ең маңызды және құрамдас бөлігінің бірі болып табылады. Банктер мен тауарлық өндіріс пен айналымының дамуы тарихи қатар жүретін және бір-біріне тығыз байланысты, осы кезде банктер ақшалай есеп айырысулар мен шаруашылықты несиелей отырып, капиталдарды қайта бөлуде делдалдық қызмет атқара отырып, өндірістің жалпы тиімділігін мәнді жоғарлатады, қоғамдық еңбек өнімділігін өсіруге жол береді. Бүгін, тауарлық және қаржылық нарықтардың дамуы жағдайында банктік жүйенің құрылымы бірден қиындай түседі. Қазіргі кезде жаңа қаржылық бөлімшелердің түрлері, жаңа несиелік құралдар мен клиенттерге қызмет ету әдістері пайда болды.
Шетелде банктік қызметтің тәжірибесі Қазақстанда жәнен ТМД-ның басқа елдерінде қалыптасып отырған жаңа шаруашылық жүйелердің үшін үлкен қызығушылықты көрсетеді. Жоғары монополиялы әкімшілік-басқарушылық мемлекеттік банктік құрылымнан коммерциялық сәттілікке, пайда алуға бағытталған несиелік бөлімшелердің жүйесі жеке ұжымдық меншікке негізделген қарқынды, икемді құрылымына өту жүргізіліп жатыр. Капиталдық нарықта тиімді жұмыс істейтін механизмін, коммерциялық құрылымда қызмет көрсетудің жаңа түрлерін, несиелік жүйенің институционалдық құрылымының оптималды формаларын іздестіру жүргізіліп жатыр. Тұрақты, икемді және тиімді банктік инфрақұрылымды құру – Қазақстанда экономикалық реформалаудың маңызды тапсырмаларының бірі. Тапсырманың қиындатылуының негізгі себебі мынада: «акционерлік қоғам» статусын бере отырып, банктің атын өзгерту арқылы жаңа несиелік институттардың құрылуы туралы жариялау жеткіліксіз. Банктік сектордың ішіндегі қатынастардың барлық жүйесін, басқару мінездемесін және Ұлттық банк жағынан бақылаудың, банктер мен олардың клиенттері арасындағы өзара қатынастардың принциптерін, мемлекеттік бюджетпен есеп айырысуының және т.б. түбегейлі өзгеруі керек.
Жаңа нарықты құру – біздің қоғамымыздың дамуындағы толық қанды жаңа кезең. Жаңа механизмді құру өркениетті әлемде қабыдданған несиелік бөлімшелердің қызмет етуінің жоғалған рационалды принциптерін қайта қалпына келтіру жолымен және көп ғасырды нарықтық қаржылық құрылымдарға сүйене отырып мүмкін болады. Сондықтанда шетелдік тәжірибені оқып-үйрену, ақша, ресурстар, несиелеу мен есеп айырысулардың тәсілдері мен формаларын қолдану мәні өте маңызды болып табылады.
Соңғы он жылдағы біздің мемлекетіміздің дамуы тәуелсіздік алу, елдің экономикасының нарықтық қатынастарға көшуі, жаңа мемлекеттік құрылымның біртіндеп дамуы мен нығаюы, экономиканың әлеуметтік және экономикалық сфераларындағы жүргізіліп жатқан реформалаы сияқты негізгі оқиғалармен мінезделеді. Осы кезде қаржылық сферадағы радикалды қайта құруды ерекше атап көрсетуге болады. Әсіресе экономиканың банктік секторындағы. Бантік жүйе неғұрлым икемді және экономиканың индикаторлық ролін атқаратын сектор болуы керек.
Осы курстық жұмыста банктік жүйенің теориялық сұрақтары мен даму тенденциялары қарастырылады, ол қазіргі уақытта елдің қаржылық секторының ең үлкен және реформаланған секторы болып табылады. Атап көрсету керек, мұндағы негізгі мүмкіндік елдің орталық банкі – Ұлттық банкке беріледі. Банктік реттеудің әлемдік тәжірибесін анықтау, республикада неғұрлым тиімді, өткізілімді классикалық инструменттері оқып-үйрену мен таңдау қазргі уақытта неғұрлым өзекті мәселе болып табылады. Республикада банктік жүйенің теориялары мен тәжірибесін толығымен жасалған кезде жүйелік тәсіл жеткіліксіз қолданылады, талдау көрсеткіштер жүйесі негізінде жүргізілмейді, негізінен депозиттердің, несиелер, бағалы қағаздар, кірістер мен шығыстар өсуінің динамикасын, баланстағы нақты өзгерістерді ғана көрсетіп қояды. Сондықтанда банктік жүйе дамуы нәтижелерін тиімділігін жан-жақты бейнелейтін банктік жүйенің қызмет етуіне жүйелік тәсілді құру қажет.
Осы көрсетіліп отырған мәселелерді қарастыру барысындағы, менің курстық жұмысымның мақсаты банктік жүйе дамуының эволюциясын мазмұндай отыра, нарықтық экономикадағы орталық банктің экономикалық мәнін ашу, Қазақстандағы Ұлттық банктік жүйенің қазіргі жағдайы мен даму тенденцияларына талдау жасау және біздің мемлекетіміздің банктік жүйесін жетілдіру жолдары мен мәселелерін анықтап, одан шығу жолдарын іздестіру болып табылады.
Қойылған мақсатқа сәйкес жұмыста бірқатар тапсырмалар анықталады.
Жұмыстың тапсырмалары:
- Орталық банктің экономикалық мәні мен түрлерін айқындау;
- Орталық банктердің негізгі қызмететрі мен операцияларын сипаттау;
- Ұлттық банктің мақсаты мен міндеттерін, қызметінің бағыттарын, меншікті қаражаттары мен пайдасын анықтау;
- Қазақстандағы банктік жүйенің қазіргі жағдайы мен даму тенденцияларына талдау жасау;
- біздің мемлекетіміздің банктік жүйесін жетілдіру жолдары мен мәселелерін анықтап, одан шығу жолдарын іздестіру.
Курстық жұмыс кіріспеден, үш бөлімнен, қортындыдан, қолданылған әдебиеттер тізімі мен қосымшалардан тұрады.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банк туралы Заңы. 1995 ж. 30 наурыз.
2. «Банк және банк қызметі туралы» заң. 1995 ж. 31 тамыз.
3. Сейтжанов Ә.А. Қазіргі кезеңде банктік қызметті мемлекеттік басқарудың кейбір мәселелері \\ Казахстанский журнал международного права. – 2003 ж. - №2(10).
4. Сейтжанов Ә.А. Банк саласында мемлекеттік қадағалаудың болғаны абзал \\ Айқын. – 2008.
5. Давыдова Л., Райманов Д. Банковское право Республики Казахстан. - Алматы: Жеті жарғы, 2000.
6. Кочетекова М.П. Есть такая профессия банки проверять // Банковское дело. - 2008. - №4.
7. Раева Р. О банковской системе Казахстана.// Банки Казахстана.- №6-2001г.
8. Кумайлин Р.Н. Развитие перспективных инструментов платежей и расчетов в экономике РК. // Банки Казахстана.- №12-2004г.
9. Марченко Г.А. Банковский сектор Казахстана: состояние и перспективы развития. // Банки Казахстана. - №1 – 2002г.
10. Марченко Г.А. Проблемы перехода банков второго уровня на международные стандарты.// Банки Казахстана.- №2-2002г.
11. Мамбетова Ж. Банк подписал кредитное соглашение с одним из крупнейших банков США. // Финансы и кредиты, №12, 30.12.2005г.
12. Саттыбаева А.А. Проблемы и перспективы развития банковского сектора. // Экономическое обозрение Национального Банка РК.- июль, 2004г.
13. Куандыков А.А. Пути повышения эффективности деятельности банков на базе информационных технологий. // Экономическое обозрение Национального Банка РК. – январь, 2004г.
14. Мамышев Г.А. Политика развития информационных технологий в банковской системе.// Экономическое обозрение Национального Банка РК. – март, 2004г.
15. Арсамаков А.А. О взаимодействии кредитных организаций с реальным сектором экономики.// Деньги и кредит. – №11- 2004г.
16. Провкин В.Н. Инвестиции в реальный сектор экономики: роль банков.// Деньги и кредит. - №3 – 2004г.
17. Международная инвестиционная позиция банковской системы РК на 31.12.2001г. // Вестник Национального Банка РК. – апрель, 2004г.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ 3
1 ОРТАЛЫҚ БАНКТЕРДІҢ ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ЖОЛДАРЫ МЕН ОПЕРАЦИЯЛАРЫ 5
1.1 Орталық банкті ұйымдастыру ... және оның ... мен ... ... Орталық банктердің операциялары 12
2 ҚАЗАҚСТАН ҰЛТТЫҚ БАНКІ – МЕМЛЕКЕТТІҢ ОРТАЛЫҚ БАНКІ 15
2.1 Қазақстан Ұлттық ... ... және ... құрылымы
15
2.2 Қазақстан Ұлттық банкісінің міндеті, қызметтері мен операциялары 17
2.3 Қазақстан Республикасының ... банк ... ... талдау 21
3 БАНК ЖҮЙЕСІНІҢ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫН ҚАМТАМАСЫЗ ... ... ... ... ... Республикасының банк жүйесінің тұрақтандырудағы мәселелер
мен оларды шешу жолдарындағы Ұлттық Банктің рөлі 29
3.2 Қаржы дағдарысы жағдайындағы банк ... ... ... ... ... ... ... 41
КІРІСПЕ
Тақырыптың өзектілігі: банктік жүйе – нарықтық экономиканың ең ... ... ... бірі болып табылады. Банктер мен тауарлық өндіріс
пен айналымының дамуы тарихи қатар ... және ... ... осы ... банктер ақшалай есеп ... мен ... ... ... ... ... делдалдық қызмет атқара отырып,
өндірістің жалпы тиімділігін мәнді жоғарлатады, қоғамдық еңбек ... жол ... ... тауарлық және қаржылық нарықтардың дамуы
жағдайында банктік жүйенің құрылымы бірден қиындай түседі. ... ... ... ... ... жаңа несиелік құралдар мен клиенттерге
қызмет ету әдістері пайда болды.
Шетелде банктік қызметтің тәжірибесі Қазақстанда жәнен ТМД-ның ... ... ... жаңа ... ... үшін ... көрсетеді. Жоғары ... ... ... ... коммерциялық сәттілікке, пайда алуға
бағытталған несиелік бөлімшелердің жүйесі жеке ұжымдық меншікке негізделген
қарқынды, ... ... өту ... ... ... нарықта тиімді
жұмыс істейтін механизмін, коммерциялық құрылымда қызмет көрсетудің жаңа
түрлерін, несиелік ... ... ... ... ... жүргізіліп жатыр. Тұрақты, икемді және тиімді банктік
инфрақұрылымды құру – ... ... ... ... бірі. Тапсырманың қиындатылуының негізгі себебі мынада:
«акционерлік қоғам» статусын бере ... ... атын ... ... ... ... құрылуы туралы жариялау жеткіліксіз. ... ... ... барлық жүйесін, басқару мінездемесін және
Ұлттық банк жағынан ... ... мен ... ... ... ... принциптерін, мемлекеттік бюджетпен есеп айырысуының
және т.б. түбегейлі өзгеруі керек.
Жаңа нарықты құру – біздің қоғамымыздың дамуындағы ... ... ... Жаңа ... құру ... әлемде қабыдданған несиелік
бөлімшелердің қызмет етуінің жоғалған рационалды принциптерін қайта қалпына
келтіру жолымен және көп ... ... ... құрылымдарға сүйене
отырып мүмкін болады. Сондықтанда шетелдік ... ... ... ... мен есеп ... ... мен ... қолдану
мәні өте маңызды болып табылады.
Соңғы он жылдағы біздің мемлекетіміздің дамуы тәуелсіздік алу, елдің
экономикасының ... ... ... жаңа ... ... ... мен нығаюы, экономиканың әлеуметтік және экономикалық
сфераларындағы жүргізіліп жатқан реформалаы ... ... ... Осы ... қаржылық сферадағы радикалды қайта құруды ерекше
атап көрсетуге болады. Әсіресе ... ... ... ... ... ... және ... индикаторлық ролін атқаратын сектор
болуы керек.
Осы курстық жұмыста ... ... ... ... мен ... ... ол қазіргі уақытта елдің қаржылық секторының
ең ... және ... ... болып табылады. Атап ... ... ... ... ... ... ... – Ұлттық банкке беріледі.
Банктік реттеудің әлемдік тәжірибесін анықтау, ... ... ... ... ... ... мен таңдау
қазргі уақытта неғұрлым өзекті мәселе болып ... ... ... ... мен ... ... жасалған кезде жүйелік тәсіл
жеткіліксіз қолданылады, ... ... ... ... негізінен депозиттердің, несиелер, бағалы қағаздар, кірістер
мен шығыстар өсуінің динамикасын, баланстағы ... ... ... ... ... ... жүйе ... нәтижелерін тиімділігін жан-
жақты бейнелейтін банктік жүйенің қызмет етуіне ... ... құру ... көрсетіліп отырған мәселелерді қарастыру барысындағы, менің курстық
жұмысымның ... ... жүйе ... ... ... отыра,
нарықтық экономикадағы орталық ... ... ... ... ... ... жүйенің қазіргі жағдайы мен ... ... ... және біздің мемлекетіміздің банктік жүйесін
жетілдіру жолдары мен ... ... одан шығу ... ... табылады.
Қойылған мақсатқа сәйкес жұмыста бірқатар тапсырмалар анықталады.
Жұмыстың тапсырмалары:
- Орталық банктің экономикалық мәні мен түрлерін айқындау;
- Орталық банктердің негізгі қызмететрі мен ... ... ... ... ... мен ... қызметінің бағыттарын,
меншікті қаражаттары мен пайдасын анықтау;
- Қазақстандағы банктік жүйенің қазіргі ... мен ... ... ... ... ... ... жүйесін жетілдіру жолдары мен
мәселелерін анықтап, одан шығу жолдарын іздестіру.
Курстық ... ... үш ... ... ... тізімі мен қосымшалардан тұрады.
1 ОРТАЛЫҚ БАНКТЕРДІҢ ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ЖОЛДАРЫ МЕН ОПЕРАЦИЯЛАРЫ
1.1 Орталық банкті ұйымдастыру ... және оның ... ... алғашқы даму сатысында коммерциялық банктер банкнота
шығаруды капитал ... бір көзі ... ... қолданды. Дегенмен
несие жүйесінің даму барысында ақша ... ... ірі ... Бұл ... ... ... кең колданылуын қамтамасыз
етті. Сөйтіп тарихи орталық банктердің пайда болуы коммерциялық ... ... бір ... ... ... Алғашқыда ол банк
эмиссиялық банк, кейіннен орталық банк деп аталды. Бұндай атақ оның ... ... ... сай ... ... заң шығару арқылы эмитент
банкті қолдап отырады. Себебі ... ... ... ұсак ... ... олардың шығарған банкноталары да айналымнан
ығыстырылады. XIX ғ. аяғында - XX ғ. ... ... ... ... бір ... ... ... ол мемлекеттің несие
жүйесінің түйіні ретінде экономиканы реттеудің ... ... ... ... ... жолдары. Тарихи Орталық банктер
капиталды меншіктеу жөнінен үш түрге бөлінеді:
- ... ... ... яғни олардың капиталы түгелінен
мемлекет меншігінде (мысалы, Англия, ГФР, Франция, Канада, Ресей);
- акционерлік коғамдар (мысалы, АҚШ, ... ... ... ... капиталының бір бөлігі мемлекет
меншігінде ... ... ... ... ... ... (Германияда, Ресейде);
кейбіреулері акционерлік қоғам болып ұйымдасып, кейін Ұлттық банк болып
қайта ... ... ... ... ... иелігінде ме,
жоқ па оған қарамастан тарихи банкпен мемлекет арасында ... ... ол ... қазіргі нарықтық жағдайда кушеюде. Үкімет
өзінің экономикалық саясатын несие-банк жүйелері ... ... ... ... ... аса мүдделі. Дегенмен мемлекет орталық
банкпен ... ... ... оның ... ... ... деуге болмайды.
Орталық банктің капиталын кім иеленетініне қарамастан ол дербес заңды
тұлға: оның мулкі мемлекет мүлкінен ажыратылған, орталық банк өз ... иесі ... ... Орталық банктің атқарушы орғаннан
тәуелсіздік дәрежесі әр ... әр ... ... Заң бойынша
парламентке есеп беретін орталық банктер (АҚШ-тың, ... ... ... ... көптеген дербестікпен,
Қаржы Министрлігі аздаған ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір тәуелсіздігі -оның ақша-несиелік
және валюталық тұрактылықты сақтаудағы іс-әрекеттерінің тиімділігіне
қажетті ... ... ... ... ... ... ... алдындағы қысқа мерзімді үкімет мақсаттарымен қайшылыққа келеді Бұл
әсіресе орталық банктің ресурстарын бюджеттің кемшілігін толтыруға ... іске ... ... ... 80-90 жж. ... ... ... тенденциясы күшеюде.
Дегенмен орталық банктің үкіметтен ... ... ... ... ... ... саясатының не-гізгі элементтері - ... және ... ... ... ... ... банк
қызметінің негізі. Сондықтан ... ... ... орталық
банктің ұзақ мерзімдегі саясатын анықтайды. Сайып келгенде кез ... ... әрі ... әрі ... ... белгілері тоғысады.
Кез келген орталық: банктің міндеті - ... ақша ... ... мен ... курсынын түрлаулылығын қамтамасыз ету, банк
жүйесінің ... мен ... ... жүйесінің тиімділігі мен
сенімділігін қамтамасыз ету. Осы міндеттерді атқару үшін ... ... ... ... ... банкноталарды монополиялы түрде
эмиссиялау; ақша-несиелік қатынастарды реттеу; ... ... ... банктердің банкісі болу және үкімет банкісі қызметі.
Осы аталған қызметтер орталық банктің балансында көрініс табады.
Орталық банктің ең ... ... - ... ... ... ... заңды түрде - банкнота ... Ол - елде ... ... ... кабылдаған жалпы ұлттық төлем құралы. Кейбір
мем-лекеттерде орталық банк монополиялы түрде монетаны ... ... ... ... министрлігі (казынашылық) соғып, орталық банк оларды
номиналымен сатып алады. Бұл жағдайда монетаның ... ... ... ... ... ... ... са-налады. Сөйтіп, орталық банк
сатып алған монеталарды өзі ... ... ... айналымға
түсіреді.
Орталық банктің банкнота және монета шығару қызметі ... ... ... ... Мысалы, ақшаның алтын стандарты кезінде орталық
банктің банкноталары коммерциялық ... және ... ... қазіргі кезде несие ақшаларын айналысқа шығару ... ... ... етіледі. Сондықтан, банкноталарды шығарудың
тауар айналымымен тікелей байланысы айтарлықтай азайды, ал оны ... ету ... ... ... ... ... өзгеруіне қарамастан орталық банктердің
банкнота шығару қызметі өз ... ... жок. ... ... ... ... саудаға, сондай-ақ несие жүйесінің өтімділігін
қамтамасыз етуге ... ... ... эмиссиялық монополиясы оны банк
жүйесінің эмиссиялы-кассалық орталығына айналдырды. Себебі ... ... ... ... ... ... ... банктегі
коммерциялық банктердің депозиттері формасында болсын) кез ... ... ... қоры ... ... ... орталық банктің
басты клиенті - коммерциялық банктер, ал олар орталық банк пен ... ... ... ... қызмет атқарады.
Орталық банктің ақша-несиелік реттеу қызметі.
Экономиканы ақша және несие айналымына әсер ету ... ... ... ... саясатынын құрамдас элементі. Оның негізгі мақсаты
экономикалық өсудің ... ... мен ... ... және ... ... ... қол жеткізу болып табылады.
Дегенмен орталық банк ... ... ... туындайтын
шаруашылық механизміндегі дағдарыс және басқа да үйлесімсіздікті ... ... ... әр ... мақсатқа бағытталған іс-әрекеттеріне
қарама-карсылықтар тән. Оның несиені ... ... ... ... шаруашылықтың бір қалыптылығын бұзып, инфляцияны
күшейтеді. Ақша массасын ... ... ... ... нәтижеге
жеткізбейді, себебі инфляция тек ақша катынастарымен тежеуге ... көп ... ... ... ... және валюта курсының
төмендеуі кезінде ... банк ... ... ... ... жоғарылату
ме» елге капитал тарту жолымен жақсартуға ұмтылады. Бірақ ... ... ... кері әсер етеді.
Орталық бянктің сырткы экономикалық қызметі -ол орталық ... ... ... ... және ... ... ... Ол -ұлттық валютаның айырбастау курсын ... және оны ... ... ... валюта резервін басқару жөнінде операциялар жүргізу;
халықаралық есеп айырысу, толем ... ... ... және одан ... валюталық күндылықтардың қозғалысын қадағалау; болжамдарды
жасауға қатысу және төлем ... ... ... ... Орталық банк дүниежүзілік карыз капиталы нарығы мен ... ... үшін ... ... ... ... бірге,
халықаралық және аймактық валюта-несие ұйымдарында өз ... ... ... ... ... ... ... - ол орталық банктің
кәсіпорындарға және халыққа тура қызмет көрсетпеуі, яғни ... ... ... ... ... болуы. Бұл оның ... ... ... банк ... банктердің кассалық
қорларын жинактау және сақтау қызметін ... Бұл ... ... ... ... деп ... ... банк банктердін депозиттері
бойынша міндеттемелерінің ең аз ... ... ... ... ... ... ... бекітеді.
Коммерциялық банктердің кассалық резервтерін сақтауға кабылдаумен
қатар орталық банк оларға ... ... ... Оның несие үшін
проценттік төлем мөлшері нарықтық мөлшерден ... ... ... ... ... ... ... несие алу мүмкіндігі ... ... ғана ... банк ... банкісі ретінде елдің төлем жүйесінің басты
реттеуші органы ... ... Ол ... есеп ... ... ... ... және үйлестіру жұмыстарын жүргізіп,
банк жүйесінің есеп айырысу орталығы болып табылады.
Көптеген ... ... банк банк ... ... ... ... ... берушілер мен ақша салушылардың мүдделерін
корғау ... ... ... ... және ... ... ... (Австралия, Италия, Ресей) бұл ... ... ... ал ... мемлекеттерде (Германия, АҚШ, Швейцария, Франция)
кадағалау және бакылау жұмыстарын орталық банк ... ... ... комиссия және т.б.) біріге, ал баска мемлекеттерде
оны (Австрия, Дания, Канада, Норвегия) орталық банктер емес, баска ... ... ... мен ... ... ... ... банктік қызмет түрлеріне лицензия беру;
- кейбір операция түрлерін (валюталық, бағалы қағаздармен, қымбат
металдармен) жүргізуге;
- банктер ... ... ... тексеру және талдау;
- клиенттерді ревизиялау (тексеру);
- ... ... ... және ... ... ... сонымен бірге олардың орындалуын тексеру.
Соңғы онжылдықтарда банк ... ... ... ... ... ... ... көтерілді. 1975 ж. өнеркәсібі
өркендеген 10 еуропа мемлекеттерінің орталық банктерінің төрағалары банктік
қадағалау және реттеу ... ... ... комитетін құрды.
Халықаралық банктік қадағалау комитеті Англия Банкінің директоры ... ... ... ол "Куктің комитеті" деп те аталады.
Комитеттің мәжілістері оның секретариаты орналасқан ... ... ... ... ... ж. сәуірінде Базель комитеті банктік қадағалау және ... ... ... ... 25 ... ... ... тиімді қадағалаудың басты принциптері" деп аталатын құжат
қабылдады. Бұл құжатты қабылдауға ... ... ... басқа
15 елдің банктік ... ... ... қатысты.
"Базельдік принциптер" өркендеген мемлекеттер қолданып жүрген, негізінен,
стандартты талаптарды ... ... ол ... ... ... ... алу ... Ондағы
талаптар: банктік капиталдың төменгі мөлшері; қадағалау ... ... ... ... және капитал инвести-циялауға байланысты
оперативтік жұмысын және қолданатын операцияларын тексеру, несиелік ... ... ... банкте тәуекелді баскару саясатының
бар екендігін тексеру.
Орталық баиктің үкімет банкісі қызметі. Жоғарыда ... ... кім ... ... ... банк мемлекетпен тығыз
байланыста қызмет атқарады. Үкіметтің ... ... ... банк оның ... әрі ... ... әрі қаржылық кеңесшісі. Орталық банкте үкімет
пен мемлекеттік орғандардың есепшоттары ашылған. ... ... банк ... ... кассалық орындалуын қамтамасыз етеді.
Салық пен ... ... ... ... ... ... ... (қазынашылықтың) процентсіз шотында есептеліп, үкіметтің
барлық шығыны сол шоттан ... банк ... ... ... ... ... ... өтеу мәселелері бойынша, нарықтық жағдайларға байланысты
мемлекеттік бағалы қағаздарды эмиссиялау және оның ... ... ... ... берумен, мемлекеттік борышты басқарумен шұғылданады.
Мемлекеттік борышты басқару деп орталық банктің ... ... ... өтеу ... олар ... ... төлеуді ұйымдастыру
жөніндегі, конверсия (заем шарттарын өзгерту) және олар-дың мерзімін ... ... ... банк мемлекеттік борышты басқаруда әр түрлі әдістерді
қолданады:
- ... ... ... ... және ... ... оларды сатып алу немесе сату;
- сату жағдайларын өзгерту;
- әр түрлі ... жеке ... үшін ... тартымдылығын арттыру.
Қорыта айтқанда, орталық банктің атқаратын қызметтері бірімен-бірі
тығыз ... ... пен ... ... ... ... кезде ол
несиелік айналым құралдарын шығарып, ... ... ... және оны
өтеуде қарыз процентінің деңгейіне әсер етеді. Бұл орталық банктің банктік
жүйедегі алатын ... ... ... ... ... өзінің басты қызметі -
ақша-несиелік реттеу қызметін орындауға ... алғы ... ... банктің ақша-несие саясаты деп онын айналымдағы ақша массасын,
несие көлемін, проценттік мөлшер ... мен ақша ... және ... ... басқа көрсеткіштерді өзгертуге бағытталған іс-
шараларының жиынтығын айтады. Ол ... ... ... ... мен ... әсер ету арқылы ша-руашылық конъюнктурасын реттеу. Ақша-несие
саясаты несиеге және ақша эмиссиясына жағдай ... ия ... ... ... ... ... бағытталады. Өндірістің дағдарысы
және жұмыссыздықтың ... ... ... банк ... ... және ... ... азайту арқылы өндірістің жандануына себепші
болады. Керісінше, экономикалық өрлеу кезінде кездесетін ... ... ... өрлеуі сияқты келеңсіз жағдайларды
болдырмау мақсатында орталық банк ... шек қою, ... ... ... ... шығаруды тежеу және с.с. әрекеттермен
шұғылданады.
Ел ... ... ... ... ... ... Несие
институттарының санына, несие ресурстары мен жүргізілетін операцияларының
көлеміне карай кез ... ... ... ... ... ... болып саналады. Оған дәлел, көптеген мемлекеттерде
ақша массасының 75%-тен 90%-ке дейінгісі банктік ... ... ... ... ал тек 25-10%-і орталық банктің банкноталары.
Сондықтан мемлекеттің ақша-несие аясын мемлекеттік ... ... ... банк арқылы коммерциялық банктердін операцияларының масштабы
мен олардың ... ... ... ғана ... бола ... банк ... аясына ықпал ету ушін ең алдымен коммерциялық
банктердін депозиттерді ұлғайту ... ... ... ... одан ... банк ... ... эмиссиясы мен несие
операцияларының көлемін ... ... ... ұғым тумайды. Орталық банк
міндетті резервтер жүйесі арқылы банктік несие мен депозиттер динамикасына
әсер ... Ол ... ... ... ... ... ... қысқарту немесе ұлғайту реакциясын тудыруы мүмкін.
Орталық банктің ақша-несие саясатының әдістері сан ... ... ... ... ... ... банктерге берілетін несиеге проценттік төлем ... ... есеп ... ... ... ... ломбардтың
мөлшерін);
- банктердің міндетті қорларының мөлшерін өзгерту;
- ашық нарықтағы ... яғни ... ... және басқа бағалы қағаздарды сатып алу-сату операциялары;
- валюта курсының ... ... ... ... айтылған ақша-несиелік реттеу әдістері барлық коммерциялық
банктердің ... және ... ... ... ... әсер
ететіндіктен жалпы реттеу әдісі деп аталады. Ал ... ... ... ... ... несие түрлерін (мысалы, тұтыну несиесін) немесе
кейбір ... ... ... үй құрылысын, экспорт саудасын)
реттеуге қолданылуы мүмкін.
Іріктеп тексеру ... ... ... ... ... банктік несиенің мөлшерін немесе қарызды тікелей
шектеу (несиенің шегіне жету деп аталатын);
- ... ... бір ... ... ... ... ... маржа мөлшерін белгілеу, (яғни бе-рілуге тиіс сома мен ... ... ... ... ... мен ... ... айырма (маржа - французша өзгешелік, шама шегі деген сөз).
Реттеудің дәстүрлі әдісіне орталық банктің проценттік мөлшерін өзгерту
жатады. Проценттің ... ... ... коммерциялық банктердің ... ... үшін ... ... ... ... ол ... коммерциялық банктердің алған қарызын қысқартады, демек ол ақша
массасы мен нарықтық процент ... ... ... орталық банк процент
мөлшерін жоғарылатып, несиеиі шектеу саясятын, яғни ... ... ... ... елге ... ... ... капиталын
тартуға әкеп соқтырады. Сонымен катар, ол төлем балансы мен валюта курсының
деңгейіне де әсер ... ... ... ... ... және ... ... көбейіп, демек шетел ... ... ... ... ... ... ... Ортялық банктің процент мөлшерін
төмендету әдісі, яғни несиені кеңейту саясаты - ... ... ... ... мөлшерін өзгерту барлық қарыз капиталы нарығына екі
жакты әсер етеді: процент ... ... ... ... ... ал ... ... процент мөлшерін төмендету
саясатының басталуын көрсетеді.
Коммерциялық банктердің резервтеріне, демек ... ... ... ... ... ... ... елеулі әсері бар.
Міндетті банктік резервтің нормасын ... ... ... ... ... банктің шотында жұмсауға тыйым салу жағдайында ұсталуын
және оны коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... карызбен айналымдағы ақша массасы қысқарып, қарыз
бойынша ... ... Ал ... банктік резервтің нормасын
төмендету банктік несие мен ақша ... ... ... ... қағаздар нарығы дамыған мемлекеттерде ақша-несиелік реттеудін
көп тараған әдісі - ашық ... ... бұл ... коммерциялық банктердің қызметіне олардың
ресурстарының көлемі арқылы әсер етеді. Егер орталық банк бағалы қағаздарды
ашық нарықта сатып, ал ... ... ... ... ... онда осы
банктердің орталық банктегі ашқан корреспонденттік шотындағы ... ... ... ... ... ... ... Оған сәйкес олардың өз
клиенттеріне қарыз беретін ... ... Бұл ... ... қысқаруына әкеп соктырады. Ал орталық банк ... ... ... ... ... онда сол ... ... шотына жазады, ол банктердің қарыз беру ... ашық ... ... ... ... ... ... (ставка) және оның курсын (бағамын) реттеу үшін
қолданылуы мүмкін.
Қыска мерзімді ... ... ... үшін ... ... (қазыналық, коммерциялық) және қысқа мерзімді мемлекеттік
облигациялармен ... ... ... қолданылады. Оларды сату
ақша на-рығын шектеп, нарықтық процент мөлшерінің көтерілуіне әкеледі. Егер
де орталық банк нарықтық процент ... ... ... қойғысы
келсе, онда ол банктердің қысқа мерзімді бағалы кағаздары мен ... ... ... ... ... алу арқылы көмек көрсетеді. Одан
басқа, қазыналық вексельдерді, қысқа мерзімді мемлекеттік ... ... ... ... пен ұсынысты өзгертеді, демек сол қағаздардын
курсы мен табыстылығы да өзгеріп, ол ақша ... ... ... ... және ... ... ... әсер етеді.
Ұзақ мерзімді процент мөлшерін реттеуге орталық банктің ұзақ мерзімді
мемлекеттік міндеттемелерімен жүргізетін дәстүрлі операциялары қолданылады.
Орталық банктің бүндай міндеттемелерді ... алуы ... ... ... ... ... өсуі оның нарықтық курсының купондық
табыс сомасына қатынасымен анықталып, облигацияның ... ... ... Ал ұзақ мерзімді облигацияның нақты табыстылығының
азаюы нарықтағы ұзақ ... ... ... төмендеуіне әкеп
соқтырады. Орталық банктің ашық нарықта облигация сатуы олардың курсының
төмендеуін және облигацияның ... ... ... ... ұзақ
мерзімді процент мөлшерінің жоғарылауын тудырады.
Ақша-несие саясатының келесі маңызды әдісінің бірі -валюта курсының
саясаты, ... ... ... ... ... ... сақтаудың баға және ақша
айналысының тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін маңызы өте зор. ... ... ... ішкі ... ... ... ... соң отандық
тауарлар бағасын көтереді, яғни ұлттық ақша өлшемінің сатып алу ... ... ... ... ... ... жағдайында
ішкі нарықтағы ... ... ... шығындарына емес, ұлттық
валютаның құлдырауына бейімделеді. ... ... ... факторға айналады.
Орталық банктің валюта курсын валюталық интервенциямен (яғни шетел
валютасын ұлттық валютаға сатып алу-сату) ... ақша ... ... ... ... валютасын сатып алу ұлттық валюталы ақша ... ал сату ақша ... ... ... ... мақсатында ресми процент мөлшерін дәл ... ... ... ... мен ақша ... ... әсер етеді.
1.2 Орталық банктердің операциялары
Орталық банк өз қызметтерін банктік ... және ... ... ... Пассив операциясы деп банктердің өзіне ақша каражатын
тартып, банктік ресурстар құру операцияларын, ал ... ... деп ... ... операцияларын айтады.
Орталық банктің негізгі пассив операцияларына: банкнота эмиссиясы,
коммерциялық банктердің және ... ... ... ақша ... ... ... өз ... кұру
операциялары жатады. Көп елдерде орталық банктің ақша ... ... - ... ... яғни 40-тан 85%-ке дейінгі пассив операциялары.
Қазіргі кезде шығарылатын банкноталар алтынмен ... ... өз құны жоқ ... ... шығарудың қазіргі механизмі
коммерциялық банктерге несие беруге, ... ... ... сатып
алуға және алтын валюталық резервтерді ұлғайтуға не-гізделген. Банктерді
несиелегенде банкнота шығару вексель және басқа ... ... ... ал ... ... міндеттемелерін, алтынды және
шетел валютасын сатып ... ... ... ... ... және ... ... қамтамасыз етіледі. Басқаша айтқанда,
банкнота эмиссиясы орталық банктің ... ... ... ... оның пассив және актив операцияларының байланысы көрінеді.
Орталық банктің "Банкнота эмиссиясы" деп ... ... ... оның: банктерге ... ... ... ... ... және ... сатып алу деген ... ... ... Осы ... алғанда, орталық банктің
актив операциялары пассив ... ... ... ... ... ... банктің несие жүйесіне және мемлекетке берген кез келген
қарызының орнына банкнота шығарылады деген ұғым ... ... ... онда ... ... ... ... казынашылықтың шоттарына жазылуы мүмкін. Бұл жағдайда орталық
банктің банкноталық эмиссиясы емес, депозиттік ... ... ... ... ақша ... ... көзі -коммерциялық банктер
мен каржы министрлігінің ақшалы салымы. Коммерциялық банктер орталық
банктегі ... ... ... ... ... коса ... кррының бір бөлігін сақтауы мүмкін. Кейбір елдерде міндетті
резервтер ... ... ... ... ... банк
коммерциялық банктерге белгілі бір бекітілген ... ... ... да ашуы мүмкін. Ал орталық банктің өз капитальный, үлесі
пассив ... ... ... банктің актив операцияларына ... ... ... ... ... ... және шетел валютасымен
жүргізілетін операциялар жа-тады.
Есеп-иесие ... - ... ... және ... ... ... мерзімді карыз беру операциялары ... екі ... ... ... -ол ... ... мемлекет пен банктерден
вексельдерді сатып алуы. Орталық ... ... ... сатып алуын вексельдерді қайта есептеу деп атайды, ... ... өз ... ... алған вексельдерін орталық
банкке сатқанда, олар екінші рет сатып алынып, екінші рет есептеледі.
Қазыналық вексельдерді есептеуді ... ... ... кассалық жетіспеушілікті (яғни мемлекеттік бюджеттің шығындары мен
оған түсетін ағымдағы табыстарының арасындағы уақытша ... жабу ... ... мерзімді несиелеу құралы ретінде қолданады.
Кассалық ауытқуды жоюдың келесі әдісі үкіметке бір ... ... ... ... ... беру ... ... Коммерциялық банктерге
қысқа мерзімді қарыз жай және аударым вексельдермен, ... ... ... ... ... ... жағдайда беріледі. Бұндай
операциялардың бір түрі - ломбард несиесі.
Орталық банк әр ... ... ... қағаздарға ақша жұмсауы
(салым) мүмкін:
Біріншіден, көптеген ... ... ... жабу ... ... банктің мемлекеттік облигацияларды сатып
алуы үкіметті несиелеудің ең басты және ... ... ... ... ... мемлекетті тікелей несиелеу, яғни бюджеттің кем-шілігін
жабуға ... үшін ... ... беру ... (Мысалы,
АҚШ-та, Канадада, Жапонияда, ... ... ... ... ... ол заңмен шектелген (ГФР, ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
бағалы қағаздардың, әдетте, өте аз бөлігі ... ... ... орталық банк емес, коммерциялық банктер және ... ... ... және ... ... ... ... облигацияларды банк жүйесін,
ақша массасын және ... ... ... барысында мемлекеттік
облигациялардың курсын ... ... ... ... ... ... ұлғайту үшін орталық банктер, мысалы, репо типті
оперяцияларды қолданады, яғни банктерден ... ... ... ... ... ... бір ... кейін алдын ала бекітілген
бағамен сату жөнінде өзіне міндеттеме алады.
2 ҚАЗАҚСТАН ҰЛТТЫҚ БАНКІ – ... ... ... ... ... ... ұйымдастырылу және функционалдық
құрылымы
Қазақстан Ұлттық банкі (ҚҰБ) ... ... және ... ... ... ақша-несие және валюта саясатының басты
бағыттарын анықтайды. Оның қызметінің басты мақсаты пайда табу ... ... ... ... ... және ... банк жүйесіне
жетекшілік ету.
Қазақстан Ұлттық банкі – бұл бұрынғы ... ... ... ... мемлекеттік банктен орталық, эмиссиялық банкке
түрлендірілген «банктердің банкі» болып табылады.
Іс-жүзінде Қазақстан Ұлттық банкісінде ... ... ... және ... ... ... ... Қазақстан Ұлттық банкі
мекемелерінің коммерциялық банктер кассасын ... ... ... ... ... ... ... есеп айырысуларды ҚҰБ мекемелері
арқылы жүргізе отырып, қажет жағдайларда ҚҰБ-нен несие ала ... ... ... – бұл ақшалай резервтерді құрайтын, оған қоса
меншікті алтын-валюта резервтерден, басқа да ... ... ... ие ... ... ... ... мәні жағынан біртұтас ұйым болып табылады, ал
мемлекет тек оның жарғылық қорының иесі. ... ... ... мөлшері -
20 млрд. теңгені құрайды. ... ... ... құрылғылардан,
құрал-жабдықтардан, көліктік құралдар мен басқа бағалылықтардан, ал ... ... ... ... ... ... ақшалай қаражаттардан
тұрады.
ҚҰБ резервтік және басқа да қорларды құрайды. Оның ... ... қор ... ... меншікті пайда есебімен толықтырылады және
жүргізген операцияларға байланысты зияндар мен шығындардың орнын жабуға
жұмсалады.
ҚҰБ-нің ... ... таза ... сол қаржылық жылға қатысты, нақты
табыстар мен ... ... ... ... оған ... ... оның ... банкнот пен монеталарды қоса
алғандағы шығыстардың айырмасы негізінде анықталады.
ҚҰБ-нің таза табысы жарғылық қорды және ... ... ... ... ... Таза ... ... бөлігі келесі қаржы
жылындағы республикалық бюджетке аударылады. ҚҰБ және оның ... ... ... сәйкес барлық салықтар мен алымдар төлеуден босатылған.
ҚҰБ-нің несиелік ресурстары төмендегідей көздерден құралады:
– меншікті қаражат есебінен;
... ... ... және ҚҰБ-де шартты негізде
орналастырылған ақшалай қаражаттар есебінен;
– ҚР төңірегінде тартылған ... ... ... ... мен ... ... бос жатқан
қаражаттар есебінен.
ҚҰБ-нің басқару құрылымы.
Қазақстанның Ұлттық банкі - тігінен басқарылатын ... ... ... ... Ұлттық банктің басқару органына:
Басқарма және директорлар Кеңесі (Директорат) жатады.
ҚҰБ-нің жоғары ... ... ... ... ... және басқармаға
мынадай негізгі қызметтер жүктеледі:
– мемлекеттің ақша-несие саясатын дайындау;
– банк ... ... бар ... ... ... ... ... банктің банктермен операциялары бойынша ресми қайта қаржыландыру
мөлшерлемесін белгілеу;
– банктердің ашылуына рұқсат беру және оларды ... алу ... ... ... ... ... түрлерін жүргізуге лицензиялар беру туралы
шешім қабылдау;
– банктер үшін резервтік талаптар ... ... ... валюта активтерін басқарудың негізгі қағидаларын анықтау;
– ҚР валютасының айырбас бағамын ... ... ... ҚҰБ ... туралы жылдық есепті қарау, қабылдау және ... ... ... ... ... және табыс мен зияны туралы есебін қарау және
бекіту;
– ҚҰБ ... ... оның ... ... мен ... қордың
қалыптасу тәртібі, негізгі құралдарды және өзге де ... ... ... ... ... ... және ... департамент
директорларын, филиалдардың, өкілеттіліктердің және ұйымдардың жетекшілерін
тағайындау ... ... ... ... ... банктер үшін пруденциалдық нормативтер мен басқа да міндетті ... ... ... ... ... оған ақы төлеу жүйесі мен мөлшерін анықтау және бекіту;
– ҚҰБ-нің халықаралық және ... да ... ... ... ... ... Кеңесінің (Директораттың) құрамын бекіту;
– бухгалтерлік есептің ... ... ... отырып, ҚҰБ-не
арналған бухгалтерлік есептің саясатын және әдістерін анықтау.
Ұлттық банктің Басқармасы тоғыз адамнан тұрады. ... ... ... ҚҰБ төрағасы және бес лауазымды тұлғалары,
- ҚР Президентінен бір өкіл;
- ҚР Үкіметінен екі өкіл кіреді.
Қазақстан Ұлттық банкісінің оперативтік ... ... - ... ... ... ... кеңесі құрамына Ұлттық банк төрағасы,
оның орынбасарлары және құрылымдық бөлімшелердің жетекшілері кіреді.
«ҚР Ұлттық банк ... ҚР ... ... ... Ұлттық банкісі ҚР
Президентіне есеп береді. Есеп беру ... ... ... ... ҚР Президенті ҚҰБ-нің төрғасын 6 жылға сайлайды
және қызметінен босатады;
– ҚҰБ төрағасының ... да ҚҰБ ... ... ... 6 ... сайлайды және қызметінен босатады.
– ҚҰБ-нің жылдық есебін ҚР Президенті бекітеді;
– Ұлттық валютаның - теңгенің айшығының ... ҚР ... ... ҚҰБ-нің ҚР Президентіннің сұрауы бойынша өзінің қызметіне байланысты
ақпараттарды ... ... ... ... ... ... ... жергілікті жерлердегі
облыстық басқармасы және Алматы қалалық бас ... ... ... ... Ұлттық банк атынан жұмыс істейді. ҚҰБ филиалдары мен өкілеттіліктері
өз қызметтерін ҚҰБ бекіткен құзіреттері шегінде ғана ... ... ... ... ... ... департаменттер мен
басқа да бөлімшелерден тұратын орталық аппараты, филиалдары, өкілетіліктері
мен ұйымдары кіреді
2007 жылы Үкіметтің жəне Ұлттық Банктің қызметін ... ету ... ... ... Үкіметі жəне Ұлттық
Банкі жанындағы Ұлттық талдамалық орталық» АҚ құрылды.
Орталық қызметінің негізгі мəні мыналар болып табылады:
1) мемлекеттік басқарудың ... ... ... ... ... ... əзірлеу;
2) Қазақстанның экономика салаларына қатысты жүйелік жəне салыстырмалы
талдау, еңбек өнімділігінің мониторингі жəне ... жəне ... ... ... ... ... мемлекеттік органдардың реттеуші қызметінің тиімділігін бағалау;
4) қаржылық тұрақтылық мəселелері бойынша зерттеулер жүргізу.
2.2 Қазақстан Ұлттық банкісінің міндеті, ... мен ... ... бастап, «ҚР Ұлттық банкі туралы» ҚР ... ... ... ... ... міндеті - баға ... ету ... ... ... ... оның негізгі міндеті ретінде ұлттық валютаның ... ... ... қамтамасыз ету болғандығын еске сала кеткен дұрыс.
Осы жерде, неліктен ҚР Ұлттық банкінің жаңаша негізгі міндетін ... ... ... ... сауал тууы мүмкін. Осы сауалға екі жақты жауап
берген ... ... ... ... ... ... ... мәнін
түсінейік, яғни ұлттық валютаның ішкі тұрақтылығы бұл ішкі бағаның
тұрақтылығын қамтамасыз етуді ... ал ... ... - бұл ... ... ... ... тұрақтылығын қамтамасыз етуді білдіреді.
1999 жылдың сәуір айынан бастап, еркін өзгермелі ... ... ... ... және оның ... шарты - ҚР Ұлттық банкінің
ұлттық валютаның шетел валютасына қатысты бағамын белгілеуге ... ішкі ... ... ... ... ... ... қатар, ақша-несие саясатының бағыттарында 2003 жылдан
бастап, 2007 жылдарға дейін үш ... ... ... ... қарастырылуы соңғы міндеттің қажетсіздігін көрсетеді. Ендеше
бұл жерде ... ... ... ... валюта тұрақтылығын қамтамасыз
ету міндеті өздігінен түсіп қалатыны сөзсіз, сөйтіп тек қана ішкі ... ... ету ҚР ... ... ... ... ... заңға енгізілген өзгерістер мен толықтырулар ретінде нақтыланды.
Екіншіден, ішкі баға ... ... ету ... ... ... ... ақша ... саясатын жүргізуде 2002 жылдан бастап
Еуроодақ стандартына және инфляцияны таргеттеу принципіне өту туралы шешім
қабылдауынан туындап ... ... ... ... ... ... инфляция жөнінде қойылған мақсаттарға қол ... ... ... ... ... ... ... бағаларының индексіне сүйенбейтін болады. Оның орнына инфляциялық
үрдістердің ... ... ... баға ... ... және
монетарлық емес тұрғыдағы (“базалық инфляция” индекстері) түрлі дәрежедегі
күйзелістердің ықпалын жояды.
2003 жылы ... ... ... ... ... мен толықтырулардың
нәтижесінде 2004 жылдан бастап ҚР Ұлттық банкінің ... ... ... өзерістер пайда болды. Бұл жерде ҚР ... ... ... ... банктері сияқты тек классикалық қызметтерді атқару
жүктеліп отыр.
Соған сәйкес, барлық қадағалау қызметтері (банктік, сақтандыру, бағалы
қағаздар ... ... 2004 жылы 1 ... ... ... ... ... және қаржы ұйымдарын ... және ... ... ... күні ... банк мынадай классикалық қызметтерді атқарады(
- ақшаны эмиссиялау, яғни айналысқа қажетті мөлшерде ... ... ... мемлекеттің ақша-несие саясатын әзірлеу және жүргізу;
- несие беру;
- депозит ... ... ... ... ... ... және валюталық бақылауды жүзеге асыру;
- төлем балансын құрастыру.
Сонымен ... ... ... ... ... ... қоса
төмендегідей өзге қызметтерді атқару жүктеледі:
- Қаржы нарығының барлық қатысушыларының ... ... ... ... ... ... Сақтандыру ұйымдары;
- Бағалы қағаздар нарығының қатысушылары;
- Жинақтаушы зейнетақы қорлары.
- Қаржы нарығының барлық қатысушыларына арналған бухгалтерлік ... ... ... негізгі міндеті мен қызметтерін осылайша түйіндеу
инфляция бойынша мақсаты көрсетіштер үшін ... ... ... ... банк ... операцияларды жүргізеді:
- бірінші кластық эмитенттермен шығарылатын алты ... ... бар ... ... ... алады;
- мемлекеттік бағалы қағаздарды сатып алады және сатады;
- депозиттік сертификаттармен қайтару ... бір ... ... ... ... сатып алады және сатады.
- депозиттік және есеп ... ... ... ... ... ... да ... сақтауға және
басқаруға қабылдайды;
- қаржы құралдарымен операцияларды жүзеге ... ... ... ... және ... ... шоттар ашады;
- чектерді жазып вексельдерді береді;
- жарғыға қайшы келмейтін өз міндеттемелеріне сай ... ... ... ... ... асырады.
ҚР Ұлттық банкі еліміздің орталық банкі ретінде ақшаны эмиссиялау
қызметін ... ... ... ... ... эмиссиялау
құқығы тек қана ҚР Ұлттық банкіне заңмен бекітіліп берілген.
ҚР Ұлттық банкі өзінің эмиссиялау қызметін 1993 жылдың қараша айының ... ... ... ... ... ... Себебі бұл күн біздің тәуелсіз
ел болуымызбен байланысты 70 жылдан ... ... ... жаңа ... күнді білдіреді. Ол күн егеменді еліміздің төл валютасын айналысқа
енгізген күн болып табылады.
1993 жылы ... ... ... ... қызметін тек қана КСРО-ның
Мемлекеттік банкі, кейіннен Ресейдің Орталық банкі атқарып келді. Ол кезде
Қазақстан аумағында төлем ... ... ... ... ... ... ... банкісінің 1961-91жж шығарған рублдегі банкноталары
мен монеталары ... ... ... сол ... біздің шаруашылық
айналымға қажетті Ресейдің рублін сатып алып отырғанымызда жасырын ... 1 ... ... ... 2 ... ... ақшаға сатып
алған. КСРО ыдырағаннан кейін кейбір оның құрамына енген республикалар
өздерінің ұлттық ақша ... ... ... яғни ... аймағынан»
шығып кеткен болса, ал біздің республикамыз сол аймақта екі жыл бойы қалды.
Оның басты себебі, Қазақстанда өзінің ... ... ... ... ... болмады.
1992 жылы құпия жолмен біздің алғашқы валюталарымыз 1,3,5,10,20,50,100
номиналдағы ... ... төрт ... ... бар ағылшынның
пошта маркілері мен банкнота жасауды кәсіп ... ... және ... компаниясымен өзара жасалған келісімшартқа байланысты шығарылды.
1993 жылы 26 шілде күні Ресей ... төл ... ... ... ... ... ішінде «рубль аймағындағы» Қазақстан, Өзбекстан,
Тәжікстан сияқты елдердің қаржылық жүйелерін бөліп жібергендігін хабарлады.
Сондай-ақ, Ресей ... ... ... қазақ нышандары бар рубльді
шығарып беруді ұсынған.
Соған қоса, олардың мынадай талаптары болды: біріншіден, егер ... үшін ... ... ... Ресей Федерациясының
субъектісі ретінде енуі; екіншіден, тәуелсіздіктің ... ... ... 700 млн ... АҚШ ... ... резервін
Ресейдің орталық банкіне тапсыру. Қорыта айтқанда, олар өз рублін бізге
пайдалану үшін Қазақстан тәуелсіздігімен төлеуді ... ... ... Қазақстанда КСРО-ның рубльдері ғана айналыста
қалды және өзге рубльден ... ... ... ... ... Ақыры, оған дейін құнсызданған рубль әрі ... ... ... 2900 ... ... ... келеңсіз оқиғалардың орын алуы ... өз ... ... ... жол сілтеді. Сөйтіп, 1993 жылы 12 ... ... ... ҚР ... ... ... енгізілуі туралы
шешім қабылданып, 15-18 қарашада КСРО-ның 1961 – 91 жж ... ... ... теңгеге айырбастау шаралары жүзеге асты.
Осы сәттен бастап ҚР Ұлттық банкі эмиссиялық банк ... ... ... ... ... ... оның ... бөлімшелері: Алматы
қаласында орналасқан ҚР Банкота фабрикасының банкноталары мен ... ... ... дайындалған монеталар көмегімен іске асады.
Эмиссиялық банктің басты ... ... ... ақша мөлшерін
шығару және артық мөлшерін айналыстан алу. Әрине, ақшаны айналысқа ... ... ... оның ... жол ... жылы 15 ... ... 1, 3, 5, 10, 20, 50, 100 номиналдағы
теңгелік банкноталар; 1, 3, 5, 10, 20 ... ... және 1, 2, 5, ... 50 ... монеталар жіберілді. (1-қосымша).
1993 жылы алғашқы тиындар қағазбен басылып шыққан болатын. Аз ... осы ... ... айналымнан алынып, тасталынып, олардың ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Ұлттық банк ... ... ... ... ... – 2009 жылдың басында ішкі валюта нарығында теріс
девальвациялық күтулердің едәуір өсуі байқалды. Бұл ... ... ... Банкі айырбастау бағамының тұрақтылығын қамтамасыз
ету және ... емес ... бір АҚШ ... үшін 120 ... ±2% шегінде
сақтау жөнінде айтарлықтай күш салды.
2008 жылғы қазаннан бастап 2009 ... ... ... ... ... Республикасының Ұлттық Банкі теңгенің айырбастау бағамының
тұрақтылығын ... ... 9 ... АҚШ ... ... ... жұмсады.
Алтынвалюта резервтерінің көлемі осы кезеңде 10,4%-ға төмендеді.
Алайда, 2009 жылдың басында әлемдік экономикада қалыптасқан ахуал,
оның ішінде ... ... ... ... валюталарының
девальвациясы және қазақстандық экспорттың негізі болып табылатын энергия
ресурстары бағаларының айтарлықтай төмендеуі төлем ... 2009 ... ... ... ... және ... күрт
нашарлауына әкеліп соқты.
Ақша-кредит саясатын жүргізу кезіндегі тәсілдердің міндетті түрде
өзгеруі жағдайында ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуден және инфляциялық таргеттеуге көшу саясатын
жалғастырудан валюталық дәлізді белгілеуге ... ... ... ... ... ... ... бағамды жаңа деңгейде
кейіннен ұстай отырып, ұлттық ... бір ... ... ... ... ... ... болып табылатынын көрсетті.
Соған байланысты Қазақстан Республикасының ... ... 2009 ... ... ... бағамының бір АҚШ доллары үшін 150 теңге +/-3%
деңгейіндегі жаңа ... ... Бұл ... ... ... қана ... отандық өндірушілердің бәсекеге қабілеттілігін
қайта қалпына келтіруді және алтынвалюта резервтерін сақтауды ... ... ... қазақстандық экспорттың негізгі
позияцияларының әлемдік ... ... ... ... ішкі ... ахуал тұрақтанып, 2009 жылдың аяғында ұлттық ... ... ... ... ... Ұлттық Банкі ... ... ... ... 2009 ... ... ол 23,2 млрд. АҚШ
долл. құрады, бұл 2008 жылмен салыстырғанда 16,8% артық.
Экономикадағы ең ... ... ... ... ... ... саясатының негізгі бағыты ретінде халықтың ұлттық
валютаға деген сенімін қалпына ... ... ... ... ... берді.
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі ол үшін банктерге ... ... ... беру ... шаралар қабылдады. Осы бағыт
шеңберінде банктерге қайта қаржыландыру заемдары ... осы ... ... ... ету ретінде қабылданатын құралдардың тізбесі
түзетілді. Ресми қайта ... ... ... ... ең ... деңгей – 7,0% дейін біртіндеп төмендетілді.  2009 жылғы
наурызда банктерге қойылатын ең төменгі ... ... ... міндеттемелер бойынша 2%-дан 1,5%-ға дейін және өзге ... ... 2,5% ... ... ... ... ... үстіндегі
банктердің ағымдағы өтімділігіне қолдау көрсету үшін 2009 жылғы қарашада
осы банктердің барлық міндеттемелері ... 0% ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы ... ... ... ... және ... ... Қаржы нарығын және
қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау ... ... ... бірлескен іс-қимылдарының жоспары шеңберіндегі банк жүйесіне
мемлекет ... ... ... ... өтімділікпен байланысты
ахуалды едәуір жақсартуға ... ... ... 2009 ... 2-тоқсанынан
бастап Қазақстан Республикасы Ұлттық ... ... ... ... қысқарды.
Қазақстан Республикасының экономикасындағы жоғары тәуекелдердің
сақталуы және ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ банктердің несие портфелі сапасының төмен болуы
кредиттік белсенділіктің ... әсер ... ... ... ... және ... ... депозиттер және
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі ... ... ... ноталары
бойынша мерзімдерінің ұлғаюына қарамастан банктер ... ... ... құралдарындағы өтімділіктің едәуір көлемін жинақтады.
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің уақытша лагты ескере ... ... ... 2010 жылы ... ... ... ... бойынша 2009 жылы инфляция деңгейі
2008 жылдың желтоқсанына қарағанда 8,8%-ды ... бұл ... ... ... кезеңінен 4,6%-ға (13,4%) төмен.
ТБИ (тұтыну бағалар индексі) құрылымында ... ... ... ... баға ... көш ... 2008 жылғы желтоқсанына 10,1%-
ға өскен ақылы қызметтер ... ... ... ... кезеңімен салыстырғанда
11,9%). Азық-түлік емес тауарлар 6,5% (7,3%) ... ... ... ... өсуі ... ... ... жылдың сәйкес кезеңінен
(18,6%) 9,1%-ға төмен.
Сурет 1 - 2009 жылдың инфляция деңгейі өткен жылдың желтоқсанына қарағанда
және ... ... ... құрайтын бағаның өсуі пайызбен
Ескерту: Қазақстан ... ... ... ... ... жылдың қазанында 2008 жылдың желтоқсанына азық-түлік
тауарларындағы нан және ұн-жарма өнімдері – ... ... ...
17,1%-ға, ұн – 16,3%-ға бағаға едәуір өсуі байқалды. Күріштің 71,4%-ға
өсуін ерекше атап ... ... ... ... ... ... ... сүт өнімдері - 9,7%-ға, ет және ет ...... ... ... ...... шай – 6,5%-ға? балық және теңіз өнімдері –
5,6%-ға өсуі байқалған.
Азық-түлік емес тауарлары тобында ... ... ... ... ...... ... отын – 13,5%-ға, киімдер – ... ай ... ...... ... отын – 32,5%-ға көтерілген.
Ақылы қызметтер құрамында қоқыс жинау – 28,4%-ға, ... ... ... тұрғын үйлерді күтіп ұстау – 13,4%-ға, тұрғын үйді жалға беру – 5,3%-ға
бағасы едәуір деңгейде өскен. Қонақ үйлер және ... ... ... көлік қызметтері – 15,4%-ға, мединциналық қызмет көрсету – ... ... 2008 ... ... ... ... және
факсимильдік байланыс қызметтері (0,7%-ға) төмендеген.
Сонымен бірге, а.ж. қазанында ... айға ... ... ... ... ... ... байқалды. Күнбағыс майы –
1,4%, қой еті – 0,2% ... ... ... емес ... отын – 4,9%, ... – 2,7% ... ... атап өтуге
болады. Ақылы қызметтер тобында ыстық су – 2,2%-ға, ... газ ... ... ...... ... үйлерді жөндеу – 1,2%-ға,
канализация – ... ... ... ... ... айға қарағанда 0,6%-ды құрады.
Азық-түлік тауарлары бағалары 0,6%-ға көтерілген. ... ... ... ... ... ... ұлғайды.
2008 жыл
2009 жыл
Сурет 2 - 2008-2009 жылдардағы инфляция деңгейі (өткен айға қарағанда), %
Ескерту: ... ... ... ... ... ... ... қаңтар-қазанында инфляция деңгейінің ... ... ... ... ... қарағанда 2008 жылғы қаңтар-
қазанында ... ... ... ... елдердің 2008-2009 жылдары қабылдаған бұрын-соңды болмаған
дағдарысқа қарсы шараларының ... ... ... ... ... ... шыға ... Жақын жылдары, әсіресе,
2010 жылы дағдарысқа қарсы шараларды аяқтау жөніндегі «шығу стратегиясын»
іске асыру дамыған ... де, ... ... ... органдарының
алдында тұратын негізгі мәселелердің бірі болып қала береді. Бұл ... ... ... үшін ... ... ... ... күрделі
міндет болып табылады.
Бір жағынан, мемлекеттік ынталандыруды мерзімінен бұрын аяқтау әлемдік
экономикада дағдарыстың жаңа ... ... ... ... ... ... ... өз бетінше белсенді ... ... ... жыл ... 3 - ... ... ... инфляция деңгейі
(өткен жылдың сәйкес кезеңіне қарағанда), %
Ескерту: Қазақстан Республикасының статистика агенттігінің мәліметтері
бойынша құрастырылған
Өңірлік бөлігінде 2009 ... ... 2008 ... желтоқсанына
қарағанда инфляцияның едәуір деңгейі көтерілген ... ... ... (9,5%), ... ... (9,1%), ... және Солтүстік
Қазақстан (8,9%) облыстары мен ... (10,0%) және ... ... ... ... 8,8%
Сурет 4 - (2008 жылдың желтоқсанына қарағанда ),
2009 жылдың қазанында өңірлер ... ... ... ... ... статистика агенттігінің мәліметтері
бойынша құрастырылған
Екінші ... ... ... ... ... одан әрі
жалғастыру ... ... ... ... ... ... бюджеттер дефицитінің едәуір өсуі арқылы экономиканың одан ... үшін ... ... ... ... ... көлемді түрде
қаржыландыру қаржы институттарында ... ... ... ... ... ... белсенділік жағдайында ол жаңа «көпіршіктердің»
пайда болуына әкеп соғуы мүмкін. Сондай-ақ «жұмсақ» ақша-кредит ... ... ... ... туындатуы мүмкін.
Осылайша, теңдестірілген саясатты жүргізу, яғни ... одан әрі ... ... ... ... бас ... тұрақтылығын сақтаған жағдайда экономиканың өсу қарқынын қалпына
келтіруге ... ... Бұл ... ... экономикадағы экономикалық
және қаржылық жағдайлардың 2009 жылдың екінші жартысынан ... ... ... ... келуі баяу болады деп күтіледі.
Қазақстан Республикасының ... ... 2009 жылы ... ... болды.
2009 жылғы 3-тоқсаннан бастап экономикалық өсудің кейбір қалпына келуі
байқалады, ол 2009 жылдың бірінші жартыжылдығында нақты ... ... ... 2009 ... ... ала қорытындылары бойынша нақты ЖІӨ
1,1%-ға ұлғайды. 2009 жылы ... өсу ... ... қарағанда төмен болуына қарамастан мемлекеттік қолдау шаралары
экономика субъектілерінің оң күтулерін қалпына келтіруге және экономикалық
ахуалды тұрақтандыруға мүмкіндік берді.
Қазақстан ... ... ... әлеует 2009
жылы ең төменгі деңгейде болды. ... ... ... ... 2009 ... ... ... 6,2% деңгейінде (2008 жылы
желтоқсанда – 9,5%) қалыптасты.
2010 жылы Қазақстан Республикасындағы инфляциялық ... одан ... ... ол ... ... ... байланысты.
Тұтынушылық сұраныстың кеңеюі бюджеттен ... ... ... және ... 2010 жылы ... ... көтерумен
қамтамасыз етілуі мүмкін. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы, Ресей
Федерациясы және Беларусь Республикасы Кеден ... ... ... ... салынатын кедендік баждың көтерілуіне байланысты
импортталатын өнімнің қымбаттауы да мүмкін.
Елдің ... ... 2010 жылы ... ... ... ... және ... тәуекелдерінің сақталуына байланысты банктердің
кредиттік белсенділігі ... ... ... ... ... экономикасының одан әрі дамуы
көптеген факторларға байланысты, олардың әсерін қазіргі уақытта ... ... ... ... ал ... ... Республикасы Үкіметінің және
Ұлттық Банктің тарапынан бақылау айтарлықтай қиындық туғызады. 
Әлемдік және ішкі ... ... және ... жағдайында Қазақстан Республикасының ... ... ... бір ... - 2010 ... ... ... бағыттарын әзірлеуге
шешім ... ... ... ... ... ... ... ақша-кредит саясатының үш жылдық ... ... ... ... практикасына оралатын болады.
Қазақстан Республикасы экономикасының 2010 ... ... ... ... ... баяу ... ... тауар нарықтарындағы, оның
ішінде қазақстандық экспорттың негізгі тауарларына қалыпты әлемдік бағалар,
әлемдік ... ... ... еместік Қазақстан Республикасы 
экономикасының үрдісін айқындайтын  негізгі факторлар болып табылады.
2010 жылы Қазақстанға, ... ... шыңы 2009 ... сай келген
Солтүстік Каспий жобасын қаржыландырудың ... ... ... ... төмендеуі күтіліп отыр.
Қазақстандық банктерге  ұзақ мерзімді  қаржы құралдарының әлемдік
нарығына кірудің ... ... ... ... ... қарыз алуды жаңартуы жоққа шығарылмайды, сондай-ақ 2007-2009 жылдары
басталған ... ... ... ... ... ... Ұлттық қорына түсімдердің өсуімен байланысты
2010 жылы  ресурстардың ... ... ... ... ... ... және ... Республикасы Ұлттық қорының қаражатын жинақтау
мен ... ... ... ... ... экономикасына әсер ету дәрежесін ескере
отырып, ... ... ... ... 2010 жылға арналған ақша-кредит
саясатын әзірлеу кезінде сценарийлік нұсқаға бөлудің негізгі критерийі
болып ... ... ... ... үш ... Бұл ... мұнай бағасының  деңгейі бір баррель үшін 30 және ... ... ... бірінші және екінші сценарийлер  тиісінше Қазақстан
Республикасының 2010-2014 жылдарға ... ... ... ... ... ... Республикасы Үкіметінің
бағаларымен синхрондалған және ... ... ... ... 2009
жылы қалыптасқан  мұнайдың бағасының орташа жылдық деңгейін ескере ... ... ... ... мұнайдың бағасы бір баррель үшін 70
АҚШ доллары деңгейінде болатын ... ... ... жылы ... ... экономикасы дамуының барлық
сценарийлері іске асырылған кезде Қазақстан Республикасы ... ... ... бағаның тұрақтылығын қамтамасыз ету болып табылады, бұл
инфляцияны 6,0-8,0% ... ... ... ... ... іске асыру кезінде 2010 жылы Қазақстанның 
экономикасын ... ... ... сценарий бойынша Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі алған
үлгілеу мен болжау ... ... ... ... ... және ақша ... ... көрсетті. Бұл   іскерлік
белсенділіктің төмендеуі, жиынтық сұранысты шектеу сияқты ... ... ... ... 2010 ... ағымдағы шотының дефициті ЖІӨ-ге
қарағанда 8,5%-ға жуықты, ... ... ... дефициті – ЖІӨ-ге
қарағанда 4%-дан ... ... ақша ... ... ... ... ... шеңберінде инфляцияны ұстап тұру ақша базасын 2,3%-ға ... ... ... ... ...... банк жүйесіндегі
депозиттердің – 5,4%-ға азаюымен қамтамасыз етілетін болады. Монеталандыру 
деңгейі  бұл ретте  2010 жылдың  ... ... ... іс ... БАНК ЖҮЙЕСІНІҢ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУДЕГІ ҰЛТТЫҚ БАНКТІҢ РОЛІ
3.1 Қазақстан Республикасының банк жүйесінің тұрақтандырудағы
мәселелер мен оларды шешу ... ... ... ... жəне ... ... бірқатар көрсеткіштерінің теріс
динамикасы 2009 жылы сыртқы күйзелістердің (негізгі экспорттық ... ... жəне ... ... ... ... жəне елдің экономикалық жəне қаржы ... ... ... ... ... ... Атап
айтқанда, қаржы тұрақтылығын əлсірететін факторлардың арасынан ... ... ... құрылымдық сəйкессіздігі жəне оның шикізат экспортына
бағдары, ... ... ... ... ... төлем
балансындағы сəйкессіздіктері;
- қаржы секторының түрлі ... ... банк ... ... ... ... дүрбелең жылдары қалыптасқан экономиканың банк жəне ... ... ... арналған бағдарлылығы, сондай-ақ оларға
байланысты ... ... ... ... ... ... қаржы тəуекелдерін
басқарудың барабар тəжірибесінің болмауы.
Экономиканы жəне қаржы ... ... ... ... ... теріс əсерін едəуір төмендетуге мүмкіндік берді, ... ... ... ... ... ... жол ... жоқ.
Мəселен, 2007 – 2009 жылдары дағдарыстың əсерлерінің бірі ... ... ... ... ... ең ... деңгейін
қолдауды артық көрген банктердің тəуекелді консервативті ... ... ... экономикалық жəне қаржы агенттерінің тəуекелдерді қабылдамауы
уақытша сипатта болады жəне ... өсу ... ... ... ... ... ... Осыған байланысты биліктің
алдында жүйелік жəне макроэкономикалық тəуекелдерді бағалау мен ... жəне ... ... ... ... ... 2008 ... қаржы тұрақтылығын айқындаған факторлар
кешенін бағалау (Қазақстанның қаржы тұрақтылығы ... 2008 ... ... жылы ... ... ... мынадай тәуекел
факторларына ерекше назар аударды:
әлемдік экономикадағы ... ... мен ... ... және ... ... ... Қазақстанда экономикалық өсудің
баяулау тәуекелдерінің ушығуы;
төлем балансындағы тәуекелдердің ұлғаюы нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... көздерінің шектеулі болуы жағдайында
банктердің клиенттерінің сенімін сақтап қалу маңыздылығы;
жылжымайтын мүлік секторындағы төмен баға деңгейлерін сақтау;
экономикалық ... ... ... және кәсіпорындардың қаржылық
көрсеткіштерінің нашарлауы аясында провизияларды қалыптастыру бойынша
шығыстардың өсуі ... ... ... ... ... ... ... осалдық факторларын құрылымдық түзетуге
бағытталған саясатқа біртіндеп өту ... ... ... ... ... қаржы жүйесі
қатысушыларының шығындарды барабар бөлу ... ... ... ... ... ... ... жасалған бағалардың барабарлығын дәлелдеді.
2009 жылғы ахуал тәуекелдің түрлі факторлары комбинациясының ... ... ... және ... ... ... көрсету мақсатында көлемді қаржы және тұрақты ... ... ... ... ... ... ... және Қазақстанның негізгі
сауда әріптес елдерінің валюталары құнсыздануының нәтижесінде теңгенің
нақты тиімді ... ... ... ... ... экономикалық
белсенділіктің баяулау ауқымы өсті, экспорттық операциялардан түсетін шетел
валютасының келуі айтарлықтай ... ... ... ... ... осалдық дәрежесін көрсететін және ... ... ... ... ... ... композиттік индикатор 2008 жылғы қарашаның өзінде ... ... ... бұл ... ... қысқа мерзімді болашақта айтарлықтай
қысымның туындау ықтималдығын көрсетті.
Өткен жылдың ... ... ... ... ... ... ... кезеңмен салыстырғанда сол кезеңде сақталған ... ... ... ... ... ... ... шетел
валютасының тұрақты келуі және экономиканың нақты өсуі кредиттік өсу ... ... тыс ... ... ... ... ... аз
шығынмен абсорбциялауға мүмкіндік беретіндігімен ерекшеленді.
Ұлттық валютаның 2009 жылғы ақпандағы құнсыздануы және
Ұлттық Банк таңдаған ақша-кредит саясатының басым бағыттары
нарықтағы ... ... ... ... ... ... ... нарықтарының қолайсыз баға
конъюнктурасынан болған залалдарын ішінара өтеді және ... ... ... ... ... ... бағаның одан кейін өсуі
экономиканың экспортқа бағытталған салаларына қосымша қолдау көрсетті, олар
жылдың 2-жартысында өндірістің қайта қалпына келу динамикасын және ... ... ... ... ... ... ... өлшемдерінің
тәуекелдер болу аймағында қала беруіне қарамастан осалдылықтың барлық
салалары ... ... 2009 ... ... ... ... ... туралы шешім қабылданған 2009 жылдың ... ... ... ... төмендегені байқалды. Сонымен қатар
өтімділікпен, ... ... ... ... ... және елдің
халықаралық резервтерінің жеткіліктілігімен байланысты ... ... Бұл ... мемлекеттік сектордың төлем жасау қабілеті мен
өтімділігі тәуекелдерінің ... ... айта кету ... ... ... ... өскендігі, ал өтімділік деңгейіне мемлекеттік бюджеттің
мұнайға жатпайтын түсімдер түріндегі кірістерінің ... ... ... және ... ... бойынша шығыстар негізгі қысым көрсетіп отыр.
Инфляцияның қысқа ... ... ... ... қала беруіне
қарамастан, фискалды құрамдас ... ... рөлі орта ... ... әлеуетті айқындайды. Тиісінше, шығыстардың шектен
тыс өсуін және ... ... ... ... ... шектеу
маңызды.
Бағамдық саясатты түзету экспортерлердің кірістілігіне қолдау
көрсетуге, ... ... ... ... ... берді, ішкі
сұраныстың төмен болуымен қатар импорттың өсуін шектеді. Бұл ретте ағымдағы
бағаларға сәйкес төлем балансының ... ... ... ... 2009 жылы ... қатысты 3%-ға жуық болғанына қарамастан ол тікелей
инвестициялар ... ... ... ... ... ... Сыртқы сұраныстың және шикізат ресурстарына деген бағаның
2010 жылы одан әрі ... ... ... сыртқы экономикалық операциялар
жанданып, төлем ... ... ... ... ... ... деп ... жасауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар тікелей
инвестициялар ағынының жоғары көлемдері сақталады.
Қосымша, сыртқы нарық қаржы институттары үшін ... ... ... ... ... ... капитал нарығына шыға алады деп болжам
жасауға да негіз бар. Жекелеген ... ... ... тұтастай алғанда сыртқы күйзелістерге қарсы тұра алатындығын, ішкі
және сыртқы ... ... ... алатындығын өткен жыл көрсетті.
Сонымен қатар ... ... ... шығу ... ... ақша
нарықтарының және капитал нарықтарының өтімділігіне, мемлекеттердің
дағдарысқа қарсы бағдарламалары ... ... ... ... ... және ... ... қалыптасып жатқан елдердегі
тәуелсіз де, жеке де ... ... ... ... бәсекелестікке
байланысты, олар бірлесіп сыртқы ресурстарды тартудың баға өлшемдерінің
тартымдылығын ... ... ... тән ... бағалар - жеке заемшылардың
тәуекелдері -капиталдың әкелінуі - ... емес ... ... ... ... ... өсу және оның ... кеңеюі, тұтастай алғанда алдымен мемлекеттің қаржы ресурстарының
көздерін орналастыру қабілетіне ғана емес, жеке ... ... ... ... ... ... Бұл ретте тауар
нарықтарының белгісіздігі жағдайында егер инвестициялар ... ... өсуі ... ... ... ... ... сыртқы борышының тұрақтылығы қаржы ... ... ... ... алғанда, макропруденциалдық реттеудің ең жоғарғы тиімділігіне
егер оны жалпы макроэкономикалық саясаттың ажырамас бөлігі ретінде ... ... ғана қол ... ... Бұл ... қаржы
тұрақтылығын қамтамасыз етуге және ... ... ... жауапты орталық орган ретінде Ұлттық Банктің рөлі күшейеді.
Ұлттық ... ... мен ... ... қол ... ... Республикасының мемлекеттік органдарымен іс-қимыл ... ... ... ... Баға тұрақтылығын қамтамасыз ету бойынша Ұлттық Банк Үкіметпен жəне
жергілікті атқарушы органдармен бірлесіп республикадағы инфляцияның ... ... тұру ... жұмыс жүргізеді. Мəселен, Қазақстан
Республикасы Үкіметінің, Қазақстан Республикасы ... ... ... Республикасы Қаржы нарығын жəне қаржы ұйымдарын реттеу мен
қадағалау ... ... ... 2010 ... ... негізгі
бағыттары туралы мəлімдемесіне сəйкес Қазақстан Республикасы ... ... ... 2010 жылы ... ... 6,0-8,0 % ... бағытталатын болады.
2. Қаржы жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз етуге ... ... ... ... жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз ету
саласындағы Ұлттық Банктің рөлі Үкімет, Ұлттық Банк жəне ... ... ... ... ... мен ... агенттігі 2007 жылғы 10 қарашада
жасаған Қаржы тұрақтылығының мəселелері жөніндегі ... ... Бұл ... ... ... ... қаржы жүйесіндегі
проблемаларды ертерек анықтау үшін Ұлттық ... ... ... жəне ... ... мен қадағалау агенттігімен бірлесіп 2006 жылдан бастап
шығаратын қаржы тұрақтылығы туралы жыл сайынғы ... ... ... ... ... ... тұрақтылығын қамтамасыз етудің
негізгі қағидаттарын айқындайды:
- Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес əрбір тараптың қаржы
тұрақтылығын қамтамасыз ету ... ... мен ... ... ... іс-қимыл рəсімдерінен,
- жүйелік дағдарыстардың теріс əсер етуін барынша азайтудың
қағидаттары мен ... ... ... ... банк ... жетілдіру жолдары
Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың биылғы 2010 жылғы Қазақстан
халқына Жолдауында қаржылық реттеушілерге – банк ... ... ... оның ... ... ... төмендеуін
қамтамасыз етуі тиістігі жөнінде міндет қойылған ... ... ... секторын дағдарыстан ... ... ... атап ... ... өтімділігін жақсарту және
қайта қаржыландыру ... ... ... ... ... сыртқы
қарыз алудың артық деңгейін төмендету көзделген. Ал мұның өзі түптеп
келгенде банктердің ... ... ... ... ... ... қабылданғаннан аспайтын мөлшерге жеткізуді болжайды.
Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу
мен ... ... ... әрі – ... ... ... 2009 ... жұмысы туралы алдын ала қорытындысы” ... ... ... ... банктердің жиынтық
міндеттемелерінің 30%-дан астам ... ... ... ... ... ... қатар, банк ... ... ... оның ... ... ... Ұлттық Банктің қайта қаржыландыру ставкасының ... ... ең ... ... ... ... арқылы ықпал ете
алады.
Қайта қаржыландыру ставкасының төмендеуі сыртқы және ішкі ... ... ... ... ... ... ... туғыза
отырып, ішкі нарықтағы қаржы ресурстарына қызығушылықты арттырады. Сөйтіп,
ең төменгі ... ... ... ... ... ... барынша үлкен резервтік активтер нормативі арқылы ... ... ... ... ... ... қаржылық жүйенің қызметін
тұрақтандыруды қамтамасыз ету бизнес – климатты ... және ... ... ... ІЖӨ ... 40 ... ... ұлғайту міндеттері қойылған
болатын. Соған орай, еліміздің экономикалық ... ... ... ... негізгі бағыттары анықталды.
2010 жылы Ұлттық Банктің ақша-кредит саясатының басым ... ... ... ... ... 2010 жылы ... деңгейі 6-8 пайыз деңгейінде болады деп күтілуде. Ұлттық Банктің осы
мақсатқа жету жөніндегі ... ... ... ... депозиттік
нарықтың әлуетін дамытуға, ... банк ... ... ... ... ... етеді. Ұлттық Банк Қазақстан
экономикасының ішкі және сыртқы бәсекеге қабілеттілігі ... ... ... ... ... айырбастау бағамы саясатын жүргізуді
жалғастырады.
Бағам белгілеудің икемділігін арттыру үшін жағдайлар жасау мақсатында
теңгенің ауытқу дәлізі 2010 ... 5 ... ... ... ... (+)10% немесе 15 теңге, (-)15% немесе 22,5 теңге. ... ... ... ... әлемдік қаржы және тауар нарықтарындағы
жағдайға және төлем балансының жай-күйіне байланысты болады. Ұлттық ... ... ... ... ... ... қамтамасыз
етуіне қажетті жеткілікті алтын валюта резервтері бар және теріс күтулерге
алғышарттар жоқ.
Маңызды факторлар тарапынан ... ... ... ... ... Банк ... тұрақтылығын қамтамасыз ету жөнінде шаралар қабылдайды.
Банктердің өтімділігі деңгейінің және оған байланысты тәуекелдердің, ... ... ... ... ... ... Банк
қорландыру базасын қалыптастыру кезінде банктерді ішкі көздерге бұдан әрі
қайта бағыттауға ықпал ... Осы ... ... Банк 2010 ... ... ... беру ... АҚ-ты 11 миллиард теңгеге
капиталдандыруды ұлғайтады. ... ... ... ... үшін ... ... ... банктік емес қаржы
ұйымдарының уақытша бос ақша қаражатын отандық банктердің ... ... ... ... ... осы ... іске ... Ұлттық Банкке инфляция
бойынша белгіленген бағдарларға жетуге мүмкіндік береді. Бұл ... және ... ... ... ... ... өңірлік қаржы орталығын дамыту және оның жұмыс
істеуі Қазақстандағы қор нарығын дамытудың басым бағыты ... ... ... ... аймақтық бизнеске инвестицияларды, оның ішінде ІPO
арқылы тарту ... ... ... Ал, ... ... қор ... негізгі күрделілігі эмитенттердің үлестік құралдарды тартуы болып
табылады, себебі әлеуетті эмитенттер батыстың барынша ... және ... ... ... ... ... қатысушылары болып табылатын Қазақстанның ірі
коммерциялық компаниялары өздерінің үлестік құралдарын ішкі ... ... ... біріншіден, ішкі нарықтың жеткіліксіз едәуір
көлемі, екіншіден, үлестік ... ... ... ... түсініксіз
және стандартталған рәсімі ... ... ... Үлестік құралдарды
шығаруды ұйымдастырумен, атап айтқанда ... ... ... болуы ықтимал.
Ішкі нарықтағы әлеуетті эмитенттерден ... ... ... ... ... ... ... түрде алғанда сауатсыздықпен және жылжымайтын мүлік сияқты
басқа барынша дәстүрлі балама инвестициялау ... ... ... ... ... ... жаңа ... білдірмейтінін
және ақша болып табылмайтынын, электрондық құрылғыда сақталатын ... және ... да ... ... ... ... (байланыс арналары) арқылы бір құрылғыдан екіншісіне беріле алатын
ақшалай құнды білдіретінін атап ... ... ... ... ... ақша” электрондық ақшаның иесі (пайдаланушы) ... ... ... ... және ... нысанда сақталатын, олардың
эмитенттерінің (банктердің) “ақшалай міндеттемелері” ретінде айқындалады.
Сонымен қатар индустриялды инновациялық стратегияға сай ... ... ... ... ... дамытуды қолға алды. Электрондық ақша мен
төлем карточкаларының арасындағы айырмашылық ... ... ... кіру ... ... ... Төлем карточкалары бойынша
операцияларды жүргізген кезде барлық операциялар клиенттің банк ... ... ақша банк ... ... емес және ... ... операцияларды жүргізген кезде төлем ... ... ... ... ... беру ... ... асырылады. Осылайша,
оның төлем карточкасынан айырмасы, электрондық ақшаны пайдалану ... ... ... ... ... ... бір тұлғаның
(төлеушінің) екінші ... ... ...... ... бар ... беру арқылы жүзеге асырылатындығында болып
отыр. Бұл ретте төлемді жүзеге асыру кезінде ... ... ... ... ... бар ... ... кіруді қамтамасыз ететін
электрондық құрылғылар (микропроцессор (чип), бағдарламалық қамтамасыз ету,
компьютердің “жадысы”) арқылы іске асырылады.
Сонымен бірге ... ... ... ... ақшаны нақты
ақшаға ауыстыру арқылы жүзеге асырылуы мүмкін, яғни ... ... ... тұлғадан) тиісті ақша ... ... ... ... ... ... әмиянына” қабылданған нақты
ақшаның номиналды құнының мөлшерінде “салуды” жүзеге асырады. Осыдан кейін
иесі ... ... ... ... қолда бар сомасы шегінде электрондық
ақша жүйесінде сауда және өзге де операцияларды жасай алады.
Электрондық ақшаны тарату үшін эмитент банк оны ... ... ... ... ... ... ... тарата алады немесе
электрондық ақшаны пайдаланушылар арасында таратумен айналыса алатын өзінің
агенттік ... ... ... ... эмитент айналысқа шығарған
электрондық ақшаны сату және ... алу ... ... осындай агенттің
рөлінде эмитент банкпен тиісті шарттық қарым-қатынастары бар заңды тұлға
бола ... ... оның ... ... тұлғалар) Интернетте онлайндық
сатып алуды жасауға және сауда ұйымдарынан және ... ... ... ... ... қабылдау бойынша тиісті келісімдері бар өзге
де кәсіпкерлік субъектілерінен өзге де ... ... ... ... Сондай-ақ электрондық ақшаны жеке тұлғалар белгілі бір
электрондық ақша жүйесінің шеңберінде ... ...... ... үшін ... ... ... заң жобасына сәйкес сауда
операцияларын жасау үшін ... ... және дара ... ... сатып алуына және пайдалануына шектеу белгіленеді.
Осыған орай, кәсіпкерлік субъектілері ... ... ... ... үшін ақы төлеуге электрондық ақшаны ... ... ... өтеуге ұсынуға құқылы. Сонымен бірге заң жобасында белгіленген ... ... ... электрондық ақшаны пайдалануға жол берілмейді.
Айта кететін жайт электрондық ... ... ... ... заңсыз келісімдерді болдырмауға кепіл бермейді.
Сондықтан да, ... ... ... келісімдерді реттеу және
бақылау туралы іс-шаралар ... ... ... ... ... ақша ... ... толықтырулар енгізу туралы”
заң жобасында ескеріледі.
“Заңсыз жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) және
терроризмді қаржыландыруға ... ... ... ... ... ... сақтандыру ұйымдарының, зейнетақы қорларының,
нотариустардың және ... ... ... субъектілері болып
табылатындығын көздейді. Қазақстанның аумағында электрондық ақшаны шығару
құқығына тек ... ғана ие ... ... ... ... қатысты ақшаны
жылыстатуға қарсы іс-қимыл бойынша, оның ... ... ... ... ... ... ... қолданылып жүрген
заңнаманың барлық талаптары қолданылатын болады.
Заңнамаға сәйкес төлем жүйесінің негізгі қатысушылары болып ... ... ... ... ... жүргізеді) және тиісті
ақпаратты қаржы мониторингі органдарына ұсынатын болады.
Сонымен бірге заң жобасында ... ... ақша ... ... асатын сомаға операция жүргізуі үшін электрондық ақшаны шығарған
және пайдаланған ... ... ... ... ... ... ... көрініс тапты. Бағдар ретінде Капиталды ... ... ... ... комиссиясының (FATF) ұсынымдары болды,
олар барлық дүние жүзінде ескеріледі.
Қазіргі уақытта интернетті ... және ... ... цифрлық тауарлар нарығының кәсіпкерлік қызметінің саласын
біртіндеп ... мен ... орын ... ... ... төлем
операцияларын жүргізетін пайдаланушылардың, сол сияқты өз қызметін тек ... ... ... ... ... ... субъектілерінің саны
біртіндеп ұлғаюда. Тұтастай алғанда ... ... ... ... жаңа ... келе жатқан сегментке қызмет көрсету үшін
электрондық ақшаны пайдалануға ... ... ... Қазақстандағы электрондық сауданың қалыптасуына ... орай ... ақша ... одан әрі ... ... Қазақстанда
бүгінде электрондық сауданы ұйымдастыру мен жүргізу бойынша инфрақұрылымды
дамыту ... бар, оның ... ... ... ... ... ... болып табылады, олардың бірі халықтың арасында интернетті
қолданудың төмен деңгейі.
Осы арқылы ең алдымен электрондық ақшаның болашақтағы дамуы ... ... ... сауданың дамуымен тікелей байланысты.
Электрондық сауданың даму динамикасынан нарықтың қатысушылары тарапынан
электрондық ақшаны ... ... ... 2009 ... ... жетістік – Қазақстанның банк ... ... ... ... ... ... ... алғанда
тегеурін танытты. Жекелеген ірі банктердің проблемалары тұтастай ... ... үшін ... ... жоқ, ал ... ... қазіргі кезде
қайта құрылымдау үдерісін табысты аяқтау үстінде.
Мемлекеттің дағдарысқа қарсы шараларының ішінде қоғамды елең еткізген
құбылыс 2009 ... 4 ... ... ... валютаның құнсыздануы
болды. Ал қазір бұл шараның қажет болғандығы ... ... ... ... ... кейінгі бірнеше ай ішінде теріс пікірлер білдірілді,
сындар айтылды. Алайда, тіпті қаржы ... үшін ... ... болған
құнсызданумен байланысты тәуекелдер – шетел валютасымен берілген заемдар
сапасының нашарлауы және депозиттердің банк ... ...... тудырған жоқ. Мәселен, 2009 ... ... ... ең ... деп ... ... ықтимал салдарларына –
банктерден салымдардың таза әкетілуі мен тұтастай алғанда банк ... ... жол ... атап ... ... ... халықтың
салымы 20 пайыздан астам өсті. Бұл ... ... ... бойын аулақ салуы” байқалды, бұл тұтастай алғанда банк
жүйесіне тән ... ... 2008 ... 25 қарашада қабылданған Үкіметтің, Ұлттық
Банктің және Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен ... ... ... ... ... ... ... іс-қимылдар жоспарын орындау шеңберінде іске асырылған дағдарысқа
қарсы шаралар жиынтығы дағдарыстың неғұрлым ... ... ... берді. Атап айтқанда, ол экономиканың неғұрлым маңызды салалары
бойынша кредиттеудің тапшылығын жеңуге және жете ... ... ... ... ... ... жылы ... тұрақтандыру және дағдарыстың салдарларын еңсеру
қызметіне қатысты қол ... ... ... ... және ... ... ... іс-қимылдарына байланысты болады. Қазіргі кезде аса
көңіл ... ... ... ... ... барынша айқын белгіленді.
Біріншіден, бұл – Ұлттық Банктің негізгі міндеті ... ... ... ... және баға ... өтімділігінің қажетті
деңгейін ұстап тұру болып табылады. Екіншіден, банктердің ... ... ... ету және ... сапасыз активтерден “тазарту”
қажет. Үшіншіден, дамудың дағдарыстан кейінгі кезеңінде ... ... ... шаралар жиынтығын әзірлеу қажет.
Төртіншіден, контрциклдік реттеуге көшуді және қаржы ... ... ... ... ... қажет. Және, ең
соңында, ... ... ... мен ... тәуекелдер
деңгейін төмендететін шаралар жиынтығын әзірлеу қажет.
Дағдарыс кезеңінде қаржы секторын дамытудың жаңа тұжырымдамасы аясында
қаржы секторын ... ... ... және макро-пруденциалдық реттеуді
жүзеге асырушы орталық орган ретінде ҚР Ұлттық Банкінің ... ... ... орталық банктердің рөлін күшейту орталық банктің және
реттеушінің функцияларын бөле отырып реттеу нобайы қолданылатын елдер үшін
ортақ ... ... ... ... ... ... ... реттеудің негізгі қатесі қаржы секторын және өзге де
секторларды ... ... ... ... ... тәжірибесі
қаржы жүйесін реттеу тиімділігінің едәуір дәрежеде қолданылатын ... және ... ... екендігін көрсетті. Басқаша
айтқанда, қаржы жүйесін реттеген кезде ... ... және ... ... ... ететін бірқатар факторлар ескерілуі тиіс. ... ... ... ... қазіргі уақытта қаржы тұрақтылығын
қамтамасыз ету жөніндегі функцияларды орталықтандырып отыр, бұл ... ... ... ... ... орталық банктер болады. Осындай
себептермен Ұлттық Банктің Қазақстандағы рөлі күшейеді.
Сонымен ... ... ... ... ... институттарына
өтімділік беру және, бірқатар елдер бойынша, ... ... ... ... ... негізгі субъектілерін тікелей қолдау, сол сияқты оларды
реттеу бойынша шешімдер қабылдауды ... ... ... ... қаржы секторын және жүйе құраушы институттарды реттеу жөнінде шешімдер
қабылдауға барынша белсенді қатысатын болады. Атап айтқанда, негізгі реттеу
бағыттары және ... ... ... ... ... болады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Банк жүйесі кез келген қоғамнаң өмір ... зор ... ... ... ... ... экономикасының маңызды элементінің бірі болып
табылады. Ол еркін ақша қаражатын шоғырландырумен қатар оны ресми айналымға
салуды қамтамасыз ... ... ... ақша ... ... ... қайта бөлінудің  алғышарты, сондай-ақ ... ... есеп ... және ... ... ... элементі болып
табылады. Бұл жүйе – ... ... ... ... ... ... Қаржы ресурстарының басым көпшілігі іс жүзінде банк арқылы өтеді.
Демек, айналымдағы ... және ... ... қаржы жүйесі банктердің
қызметіне тікелей байланысты ... ... ... елде ... ... әр ... ... тарамдалған жиынтығы ғана емес, бұл белгілі бір
дәрежеде ұйымдастырылған жүйені білдіреді. Банк жүйесінде ... ... ... ... ... ... және ... ұйымдастыру
негізгі банк жүйесінің экомомикалық, сондай-ақ заңнамалық ... ... ... ... ... ... нарықтық 
үлгідегі банктік жүйенің қалыптасуы, сонымен қатар оның ... ... ... ... ... ... отырған
экономикалық және құқықтық реформаның жемісті нәтижесіне жатады. Банк
жүйесінің дамуының соңғы ... ... ... салсақ, елімізде
дамыған нарықтық экономикасы бар елдегі принциптер бойынша ... ... ... байқаймыз.
Қазіргі уақытта «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі
туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес ... ... ... ету, ... ... мүдделерін қорғау,
сондай-ақ Қазақстан Республикасының ақша-кредит жүйесінің тұрақтылығын
қолдау мақсатында уәкілетті орган ... ... оның ... ... нормативтерді және банктер сақтауы міндетті басқа да
нормалар мен лимиттерді, күмәнді және ... ... ... ... ... орындауы міндетті нормативтік құқықтық актілерді шығару;
-  банктердің қызметін тексеру;
- банктің қаржылық жай-күйін қалпына ... ... ... ... банктерге қатысты шектеулі ықпал ету шараларын қолдану;
- банктерге немесе олардың лауазымды тұлғаларына санкциялар салу
жолымен ... ... ... Республикасының қазіргі заманғы банк жүйесі өз ауқымындағы
мемлекеттік банктік мемеджмент мән-жайларымен ғана ... ... ... ... және ... ... ... Ол
айтарлықтай қуатты қаржы институтына айналып, қоғам мен экономиканы қайта
құрудың күрделі процестерінде маңызды рөл атқарып ... ... ... ... дамуында сапалы өзгерістер болып та жатыр. Несие беретін
ұйымдар клиенттерге ашық та ... ... ... ... ... жаңа ... технологиялар, несиелеудің әрбір түрлері енгізілді.
Осыған лайықты Ұлттық банк жүйесінің аумағы да кең болып, оның ... ... ... ... кәсіпорынға, әрбір аймаққа жеткілікті болуы
тиіс. Дегенмен, осы тұрғыдан қарағанда еліміздегі банк ... әлде ... ... ... дамыту керек. Банктердің капиталы да өсті,
материалдық базасы да құрылып, халықаралық ... мен ... ... жағынан шебер мамандар даярланып жатыр. Республикамыздың
банк жүйесінің дамуын тілге тиек  ете отырып, Ұлттық және ... ... ... ... ... қызметін жетілдірудегі
өзекті мәселелерді, жалпы банк жүйесін дамытудың маңызды жолдарын талқылап,
оң мен солды ажыратып отыру керек. ... ... ... ... ... үшін оған ... деген мәртебе беріп және оны
Республикадағы ... банк ... ... ... ... ... Өйткені
ақша- несие саясаты еліміздің қаржы саясатының негізгі бір бөлігі болып
табылады. Содан соң «Парламенттің ... ... ... ... ... ... ... парламенті экономикалық жағдайға сәйкес,
мемлекеттің ақша-несие саясатын мақұлдап, оның қолдануын ... ... ... Ал ... ... ... банктің ақша-несие саясаты несие
эмиссиясын реттеу мәселесін назардан тыс ... ... ... ... ... ғана ... ... қабілетті елу елдің қатарына кіру туралы елбасының ұсынысын
іске асыру үшін ... ... ... «Қазақстан Республикасы
Ұлттық банк жүйесінің ... ... ... бағдарламасын» жасап,
қабылдауын талап етті. Қазіргі ... банк ... ... дамуына
тосқауыл болып тұрған мәселе – банк ... ... ... ... мемлекеттік басқару құралы ретінде сай ... ... ... ... ... ... ... алдын алуға
және шектеуге бағытталған рәсімдерге, банктердің пруденциялдық ... ... ... ... ... ... мен ... операциялардың қауіпсіздік деңгейін анықтауға бағыттап, ... ... және ... ... ... ... және ... қолданылып жүрген заңдарды сақтауына негізделеді.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банк туралы Заңы. 1995 ж.  30 ... ... және банк ... ... заң. 1995 ж. 31 тамыз.
3. Сейтжанов Ә.А. Қазіргі кезеңде банктік ... ... ... ... \\ ... ... ... права. – 2003
ж. - №2(10).
4. Сейтжанов Ә.А. Банк ... ... ... болғаны абзал
\\ Айқын. – 2008.
5. Давыдова Л., Райманов Д. ... ... ... ... ... Жеті ... 2000.
6. Кочетекова М.П. Есть такая профессия банки проверять // ... - 2008. - ... ... Р. О ... ... ... Банки Казахстана.- №6-
2001г.
8. Кумайлин Р.Н. Развитие перспективных ... ... ... в ... РК. // ... Казахстана.- №12-2004г.
9. Марченко Г.А. Банковский сектор Казахстана: состояние и перспективы
развития. // Банки Казахстана. - №1 – ... ... Г.А. ... ... ... ... уровня на международные
стандарты.// Банки Казахстана.- №2-2002г.
11. Мамбетова Ж. Банк ... ... ... с ... из крупнейших
банков США. // Финансы и кредиты, №12, ... ... А.А. ... и ... ... ... сектора.
// Экономическое обозрение Национального Банка РК.- июль, 2004г.
13. Куандыков А.А. Пути ... ... ... ... ... информационных технологий. // Экономическое обозрение
Национального Банка РК. – ... ... ... Г.А. ... ... ... технологий в банковской
системе.// Экономическое обозрение Национального Банка РК. – ... ... А.А. О ... кредитных организаций с реальным
сектором экономики.// Деньги и ... – №11- ... ... В.Н. Инвестиции в реальный сектор экономики: роль ... и ... - №3 – ... ... ... позиция банковской системы РК на
31.12.2001г. // Вестник Национального ... РК. – ... 2004г.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 38 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
17 ғасырдың музыкалық мәдениеті19 бет
Delphi мен Pascal-дің байланысы21 бет
Linux жүйесі28 бет
Linux операциялық жүйесі10 бет
Linux операциялық жүйесінің функциялары20 бет
MS DOS операциялық жүйесі туралы4 бет
MS DOS операциялық жүйесі туралы мағлұмат6 бет
MS-DOS операциялық жүйесі12 бет
NC жұмыс техникасы. Қолданушы менюімен жұмыс6 бет
Norton Commander операциялық қабыршығы11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь