Халықаралық құқықтың түрлері, қайнар көздері

Мазмұны

Белгілеулер және қысқартулар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
1 Халықаралық жария құқықтың қайнар көздерінің жалпы сипаттамасы ... ... ... .7
1.1 Халықаралық жария құқықтың қайнар көздері ұғымы және түрлері ... ... ... ..7
1.2 Халықаралық шарттың халықаралық құқық қайнар көздері арасындағы
орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10
1.2.1 Халықаралық шарттардың құқықтык табиғаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .13
1.2.2 Халықаралық шарттарды жасаудың негізгі сатылары ... ... ... ... ... ... ... ... ..17
1.2.3 Халықаралық шарттардың әрекет етуі, тоқтатылуы және жарамсыздығы.27
2 Халықаралық құқықтың қайнар көздерінің топтарға жіктелуі ... ... ... ... ... ... ..32
2.1 Адамның құқықтары мен бостандықтарын қорғаудың халықаралық.
кұкықтық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .32
2.2 Дипломатиялық және консулдық құқықтың қайнар көздері ... ... ... ... ... ... ...50
2.3 Халықаралық сипаттағы кылмыстық істермен күрес туралы құқықтық актілер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .53
2.4 Ғарышты игеру бырысында қоршаған ортаны қорғаудың халықаралық.құқықтық қайнар көздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..56
2.5 Халықаралық әуе құқығының қайнар көздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...60
2.6 Халықаралық теңіз құқығының қайнар көздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 61
2.7 Экономикалық құқықтың қайнар көздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..64
2.8 Халықаралық экологиялық құқықтың қайнар көздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... .66
2.9 Халықаралық гуманитарлық құқықтың қайнар көздері ... ... ... ... ... ... ... ... ...68
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .70
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .72
Кіріспе

Тақырыптың өзектілігі. Халықаралық құқықтың материалдық қайнар көздері ретінде халықаралық еңбек бөлінісі нәтижесінде дамитын және халықаралық құқық нормаларын түзетін бүкіләлемдік экономикалық катынастарды айтамыз. Осы заманғы халықаралық құқықтың мағынасындағы қайнар көздері - бұл оның нормалары мен қағидаларының көрінуі мен бекітілуінің ерекше, арнаулы нысаны. Осы заманғы халықаралық құқықтың заңдық қайнар көздері халықаралық құқық шығармашылықта ерекше орынға ие, атап айтқанда халықаралық құқықтың нормалары мен қағидаларының қалыптасу және пайда болу процесін қорытындылайды.
Сөйтіп, халықаралық құқықтың кайнар көздерінің - заңи мағынасы - бұл, оның субъектілерінің келісілген еркін білдіретін халықаралық құқық нормаларына айналған нысандар.
Халықаралық жария құқықтың қайнар көздерін сараламай тұрып, ен алдымен норма жасау проблемаларымен танысып шығу қажет. Яғни мемлекеттер арасындағы әр түрлі қатынастар құқықтық норма арқылы реттеледі, ал халықаралық құқықтың қайнар көздері құқықтық нормалардан тұрады емес пе.
Норма жасау процесі кезінде құқық субъектілері өздерінің қызметтерінің басым бағыттарын айқындайды, яғни халықаралық құқықтың мәнін тұтастай алғанда.
Латын тілінен аударғанда норма сөзі (латын. norma) - міндетті деп танылған заңдастырылған заң, тәртіп, құрылым деген мағынаны білдіреді.
Кейбір құқықтық нормалардың мазмұны мен әрекет ету тетігі құқықтық емес нормалармен ұқсас болады, мысалы, халықаралық сыпайыгершілік (өнеге) нормасына ұқсайды. Аталған соңғы норма заң тұрғысынан міндетті емес, оларсыз халықаралық теңіз және дипломатиялық құқык өмір сүре алмайды. Мәселен, ашық теңіздегі кемелердің өзара салют беруі, дипломатиялық салтанат рәсімі.
Халықаралық сыпайыгершілік - меймандостық, тату көршілік актілерін, мемлекеттердің өз еріктерімен ерекше көңіл аударып, құрметтесуін көрсетеді.
Алайда халықаралық сыпайыгершілік ережелері халықаралық-құкықтық қатынастың қатысушылары үшін заңдық тұрғыда міндетті болуы да мүмкін. Мүндай жағдай халықаралық шартта да (құқықтың шарттық нормасы), сондай-ақ халықаралық құқықтық дәстүрде де (құқықтың әдеттегі нормасы) бекітілуі мүмкін.
Халықаралық құқықтық нормалар ұлттық-құқықтық нормалармен тығыз байланысты, бұл тезистің дәлелі ретінде өзара әрекеттесу процесін айтуға болады; Халықаралық-құқықтық нормалар - бұл халықаралық жария құқық субъектілері тәртіптерінің белгілі бір ережелері.
Ондай нормаларға мынадай сипат тән:
- біріншіден, халықаралық құқық субъектілерінін, қатынастарды реттеуі;
- екіншіден, міндетті сипаты, яғни қүқықтық нормалардың заңдық күші, себебі құқықтық емес нормалардың өзіндік міндетті күші болады;
- үшіншіден, жалпы сипаты, яғни норманың әрекет етуі көптеген жағдайларды ескере қарастырылған.
Қолданылған әдебиеттер тізімі

1. Тункин Г.И. Теория международного права. – М.: Международные отношения, 1970. – 370 с.
2. Құлжабаева Ж.О. Халықаралық жария құқық. – Алматы: HAS, 2003. – 384 б.
3. Ерджанов Т.К. Международное публичное право. – Алматы, 2006. – 892 с.
4. Айдарбаев С.Ж. Халықаралық шарттың халықаралық құқық қайнар көздері арасындағы орны // Тәуелсіз Қазақстанның дамуының саяси, экономикалық және құқықтық аспектілері. Ғылыми-теориялық конференцияның материалдар жиынтығы. – Алматы, 2004. – Б. 90-92
5. Халықаралық шарттардың құқықтары туралы 1969 ж. Вена Конвенциясы // Халықаралық құқық бойынша документтер жиынтығы / Жауап. ред. М.Б. Құдайбергенов. – Алматы, 2002. – Б. 210-219
6. Талалаев А.Н. Право междунанродных договоров: действие и применение договоров. – М., 1985. – 249 с.
7. Қазақстан Республикасының Президентінің «Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарын жасасу, орындау және күшін жою тәртібі туралы» 1995 жылғы заң күші бар Жарлығы // www.zakon.kz
8. Сарсембаев М.А. Международное право: Учебное пособие. – Алматы: Ғалым, 1999. – 448 с.
9. Тиунов О.И. Принцип соблюдения договоров в международном праве. – Пермь, 1976 – 319 с.
10. Соғыс кезінде халықты қорғау туралы 1949 ж. 12 тамызындағы Женева Конвенциясы // Халықаралық құқық бойынша документтер жиынтығы. 1 том / Жауап. ред. М.Б. Құдайбергенов. – Алматы, 2002. – Б. 348-356
11. Устав Организации Объединенных Наций от 26 июня 1945 г. (извлечение) // Международные акты о правах человека. Сборник документов. – М.: НОРМА – ИНФРА, 1998. – С. 37-38
12. Всеобщая декларация прав человека 1948 г. // Международные акты о правах человека. Сборник документов. – М.: НОРМА – ИНФРА, 1998. – С. 39-52
13. Международный пакт о гражданских иполитических правах от 16 декабря 1966 года // Международные акты о правах человека. Сборник документов. – М.: НОРМА – ИНФРА, 1998. – С. 53-68
14. Кудайбергенов М.Б. Права ребенка в казахстанском и международном праве: Учебник. – Алматы, 2001. – 240 с.
15. Қазақстан Республикасының Конституциясы. – Астана: Елорда, 2011. - 56 б.
16. Қазақстан Республикасының 1999 ж. «Неке және отбасы туралы» Заңы. – Алматы: ЮРИСТ, 2011. – 75 б.
17. Европейская Конвенция о защите прав человека и основных свобод от 4 ноября 1950 года // Международные акты о правах человека. Сборник документов. – М.: НОРМА – ИНФРА, 1998. – С. 539-551
18. Даниленко Г.М. Международная защита прав человека. – М., 2000. – 375 с.
19. Шестаков Л.Н. Права человека. – М., 1990. – 249 с.
20. Галенская Л.Н. Право убежища. – М., 1970. – 218 с.
21. Сарсембаев М.А. Дипломатическое и консульское право. – Алматы, 1999. – 315 с.
22. Венская конвенция о дипломатических отношениях от 1961 года // Международное право в документах / Под ред. М.Б. Кудайбергенова. – Алматы, 2000. - С. 79-91
23. Богатырев А.Г. Международное сотрудничество государств в борьбе с преступностью. – М., 1998. – 294 с.
24. Қазақстан Республикасының қылмыстық кодексі. – Алматы: ЮРИСТ, 2011. – 148 б.
25. Косбасаров Т.Е. Правовая основа международного космического права // Вестник КазНУ имени Аль-Фараби. – 2007. - № 3. – С. 151-153
26. Қабанбаева Г.Б. Ғарышты игеру бырысында қоршаған ортаны қорғаудың халықаралық–құқықтық қайнар көздері // Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ Хабаршысы. – 2008. - № 6. – Б. 154-157
27. Пирадов А.С. Космос и международное право. – М., 1981. – 284 с.
28. Халықаралық азаматтық авиация жөніндегі 1944 ж. Чикаго Конвенциясы // Халықаралық құқық бойынша документтер жиынтығы. 2 том / Жауап. ред. М.Б. Құдайбергенов. – Алматы, 2003. – Б. 215-224
29. Молодцев С.В. Международное морское право. – М., 1987. – 279 с.
30. Лазарев М.И. Теоретические вопросы современного морского права. – М., 1993. – 246 с.
31. Вельяминов Г.М. Основы международного экономического права. – М., 1994. – 175 с.
32. Колбасов О.С. Международно-правовая охрана окружающей среды. – М., 1982. – 225 с.
33. Лукашук И.И. Источники международного права. – Киев, 1966. – 238 с.
        
        Мазмұны
Белгілеулер ... ... ... ... қайнар көздерінің жалпы
сипаттамасы.............7
1.1 ... ... ... ... ... ... және
түрлері..............7
1.2 Халықаралық шарттың халықаралық құқық қайнар көздері ... ... ... ... ... ... жасаудың ... ... ... ... ... ... және жарамсыздығы.27
2 Халықаралық құқықтың ... ... ... ... ... мен ... қорғаудың халықаралық-
кұкықтық
негіздері..................................................................
...................................32
2.2 Дипломатиялық және консулдық ... ... ... ... ... істермен күрес туралы құқықтық
актілер.....................................................................
....................................................53
2.4 Ғарышты игеру бырысында қоршаған ... ... ... ... әуе ... қайнар
көздері...................................................60
2.6 ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... құқықтың ... ... және ... дипломдық жұмысында келесі тиісті бедгілеулер және қысқартулар
қолданылды:
ЭКОЭЛК – БҰҰ-ның Экономикалық және ... ...... ... ... ... ... Ұйымының Жоғарғы
комиссар Басқармасы
ХЕҰ – Халықаралық Енбек Ұйымы
БДҰ – Бүкіләлемдік денсаулық сақтау ұйымы
ФАО – БҰҰ-ның Азықтүлік және ауыл ... ...... қауіпсіздік және ынтымақтастық жөніндегі ұйым
ДИ АҚБ – демократиялық институттар мен адам құқықтары жөніндегі Бюро
БӘҰ – Бүкіләлемдік сауда ұыймы
ГАТТ – ... және ... ... Бас ... – Жаңа ... тәртіп орнату
ЮНЕП – БҰҰ-ның қоршаған орта жөніндегі Бағдарламасы
Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі. Халықаралық құқықтың материалдық қайнар көздері
ретінде халықаралық еңбек ... ... ... және ... нормаларын түзетін бүкіләлемдік экономикалық катынастарды айтамыз.
Осы заманғы халықаралық құқықтың мағынасындағы қайнар ... - бұл ... мен ... көрінуі мен бекітілуінің ерекше, арнаулы
нысаны. Осы ... ... ... ... ... ... халықаралық
құқық шығармашылықта ерекше орынға ие, атап айтқанда халықаралық құқықтың
нормалары мен ... ... және ... болу ... халықаралық құқықтың кайнар көздерінің - заңи мағынасы - бұл,
оның субъектілерінің келісілген ... ... ... ... айналған нысандар.
Халықаралық жария құқықтың қайнар көздерін сараламай тұрып, ен алдымен
норма жасау проблемаларымен танысып шығу ... Яғни ... ... ... ... ... ... арқылы реттеледі, ал халықаралық
құқықтың қайнар көздері құқықтық нормалардан тұрады емес ... ... ... ... ... ... ... қызметтерінің
басым бағыттарын айқындайды, яғни халықаралық құқықтың мәнін тұтастай
алғанда.
Латын тілінен ... ... сөзі ... norma) - ... деп
танылған заңдастырылған заң, тәртіп, құрылым деген мағынаны ... ... ... ... мен ... ету тетігі құқықтық
емес нормалармен ұқсас болады, мысалы, халықаралық сыпайыгершілік (өнеге)
нормасына ұқсайды. Аталған ... ... заң ... ... ... ... теңіз және дипломатиялық құқык өмір сүре ... ашық ... ... ... ... ... ... рәсімі.
Халықаралық сыпайыгершілік - меймандостық, тату көршілік актілерін,
мемлекеттердің өз еріктерімен ерекше көңіл аударып, құрметтесуін ... ... ... ... ... қатысушылары үшін заңдық тұрғыда міндетті болуы да мүмкін.
Мүндай жағдай халықаралық шартта да ... ... ... ... құқықтық дәстүрде де (құқықтың әдеттегі нормасы) бекітілуі
мүмкін.
Халықаралық құқықтық нормалар ұлттық-құқықтық ... ... бұл ... ... ретінде өзара әрекеттесу процесін айтуға
болады; Халықаралық-құқықтық нормалар - бұл халықаралық ... ... ... ... бір ... нормаларға мынадай сипат тән:
- біріншіден, халықаралық құқық ... ... ... ... сипаты, яғни қүқықтық нормалардың заңдық күші,
себебі құқықтық емес нормалардың ... ... күші ... үшіншіден, жалпы сипаты, яғни ... ... етуі ... ... ... ... халықаралық-құқық ғылымының маңызды мақсаттарының бірі
халықаралық құқық нормаларының тиімділігі проблемалары болып ... ... ... сипатта екені сөзсіз. Ол тиімділік ... ... ... ... ... ... сараптау объектісі
ретінде халықаралық субъектілердің әрекеттері, олардың құкыққа сай немесе
құкыққа ... ... ... ... ... ... ... болып
әлеуметтік әдістер табылады. Халықаралық қүқықтық реттеудің соңғы нәтижесі
тек субъектінің тәртібімен емес, сонымен ... ... ... бір ... қалыптасуынан да көрінеді. Сол себепті, халықаралық
жария қүқықтың ... ... ... ... бірі ... ... жетілдіру болып табылады. Бүған, халықаралық құқықтық нормаларда
халықаралық ... ... ... ... ... ... айқындығы мен нақтылығы болғанда, ... ... ғана қол ... ... ... ... тиімділігін анықтағанда осы жүйенің ерекшеліктерін ескеру
қажет.
Г.И. ... ... ... бірі... деп норманы" бұл қүқық
жүйесі субъектілерінің өзара жасайтьйдығын әділ атап ... ... ... халықаралық құқықтағы норма күру процесін жеке
мемлекеттердің үлттық қүқықтарындағы норма қүру ... ... ... ... шыға ... ... заманғы халықаралық құқық субъектілерінің арасында туындайтын
қатынастар ... ... ... ... ... ... Сондықтан
халықарарлық құқықтық нормалар халықаралық құқықтың жалпыға ... ... ... ... ... ... ... құқықтың
қайнар көздерінің адамзат қоғамының өмірі үшін ... рөл ... ... ... ... мен ... Осы заманғы халықаралық
құқықтың ... ... ... ... ... ... сонымен қатар халықаралық қайнар көздерінің халықаралық құқық
нормаларын қалыптастырудағы орны мен рөлін анықтау.
Аталған ... ... ... ... ... айқындайды:
- халықаралық құқықтың қайнар көздерінің құқықтық табиғатын мазмұндау;
- халықаралық жария құқықтың қайнар ... ... мен ... ... ... халықаралық құқық қайнар көздері арасындағы
орнын анықтау.
Дипломдық жұмыстың зерттеу объектісі ретінде ... ... ... ... туындаған қатынастарды реттеуге бағытталған қайнар
көздерінің қызметі.
Ғылыми зерттеудің пәні ретінде осы тақырыпқа ... ... ... ... және ... заң әдебиеттері, басылымға шыққан
ғылыми баяндамалар мен монографиялар.
Дипломдық жұмыстың теориялық ... ... ... алынған
материалдар: халықаралық-құқықтық актілер, М.А. ... ... С.Ж. ... Т.К. ... Г.И. ... және т.б. заңгер-
ғалымдардың еңбектері басшылыққа алынды.
Дипломдық жұмыстың методологиялық негізі. Зерттеу барысында жалпы және
жеке ғылыми ... ... ... ... ... құқықтық-
салыстырмалы, жүйелі-құралу, логикалық, нақты социологиалық, тарихи және
т.б.
Зерттеудің практикалық құндылығы. Дипломдық жұмыс ... ... ... ... ... ... ... тұрғыдан түсінуге,
талдауға және тиімділігін арттырудың нақты ұсыныстары ... ... ... ... ... ... ... ісін жүргізуге
дипломдық жұмыс материалдары негіз бола алады.
Диплом жұмысының күрылымы. Ғылыми жұмыстың ... мен ... ... екі ... ... ... он бір тараушадан, қорытындыдан
және ... ... ... тұрады.
1 Халықаралық жария құқықтың қайнар көздерінің жалпы сипаттамасы
1.1 Халықаралық ... ... ... ... ұғымы және түрлері
"Құқықтың қайнар көздері" деген ... ... және ... ... ... қолданылады.
Халықаралық құқықтың материалдык қайнар көздері ретінде халықаралық
еңбек бөлінісі ... ... және ... ... ... ... ... катынастарды айтамыз. Осы ... ... ... ... ... - бұл оның ... мен
қағидаларының көрінуі мен бекітілуінің ерекше, арнаулы нысаны. Осы заманғы
халықаралық құқықтың заңдық қайнар көздері халықаралық құқық ... ... ие, атап ... ... ... нормалары мен
қағидаларының қалыптасу және пайда болу процесін корытындылайды.
Сөйтіп, халықаралық құқықтың қайнар ... - заңи ... - ... ... ... ... ... халықаралық кұкык
нормаларына айналған нысандар.
Қайнар көздердің жүйесі ... және ... ... ... ... мыналар жатады:
- Халықаралық шарт;
- Халықаралық дәстүр;
Халықаралық құқықтың көмекші қайнар көздеріне мыналар жатады:
- Халықаралық үйымдардың шешімдері, қарарлары;
- Халықаралық ... және ... ... ... ... ... ... соттардың шешімдері;
- Халықаралық құқықтағы ғалымдар доктринасы;
- «Өркениетті ұлттар таныған құқықтың жалпы ... ... ... ... ... ... де, бүл ... көздер, біріншіден, "халықаралық-күқыктық
нормалардын жасалу ... ... бір ... ... ... заң шығару процесі барысына әсерін ... ... ... ... бар болуын немесе мазмұнын бекітеді.
Халықаралық шарт шарттасушы тараптар үшін құқықтар мен ... ... оның заң ... ... Осы ... көз ... негізгі қағидаларына сәйкес келетін заң нормаларын жасайды.
Халықаралық қүқық нормаларын ... ... ... ... ... болғанда шарт жасалады. Соңғы жағдайда біз мемлекеттер
арасында жасалатын келісімдерді де айта ... Ол үшін ... ... ... немесе ауызша айтылатын белгілі бір мәтін болу ... ... ... ... ... ... сай ... белгісі ретінде оларды жасау барысындағы еріктілікті айтады. Сондай-
ақ, шарт тиісті ... тең ... ерік ... бола ... құқықтың қайнар көзі болып саналуы мүмкін. Халықаралық шартта көп
мәрте қолдануға есептелген жалпы ... ... бір ғана ... жеке ... да болуы мүмкін Халықаралық шарттың қүқықтық
табиғатына, жасалу ... ... ... ... ... тарауда
кеңінен тоқталатын боламыз.
Халықаралық дәстүр шарттан кейін ... ... ие, ... ол ... ие ... Әдеттегі нормалар ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... заңи ... ... кейін пайда болады. Шарттық және ... ... ... ... ... құрайды, олар бір-біріне қайшы келмейді,
керісінше, халықаралық қүқық нормаларын тиімді қолдануды камтамасыз етеді.
Халықаралық дәстүр дегеніміз халықаралық ... ... ... ... ... ... оның заңи міндетті сипатын
мойындайды [2,33]. Дәстүрдің ... ... ... ... нақты көрсететін заңдық құжат еместігінде. Дәстүр бар ... ... ... әрекеттерінін үқсастықтарының күші
бойынша жинақталады. Ол ұзақ мерзім ... ... және ... ... ... ... Сонымен, мемлекет тәжірибелерінің
үзақтығы салыстырмалы сипатта. Бүгінгі тандағы халықаралық ... ... ... ... жасалуы да кездеседі, мысалы, ғарыш
құқығында, теңіз қүқығында.
Сөйтіп. халықаралық дәстүрге мыналар тән:
- Қолданылу ... ... ... ... ... ... ... дәстүрдің пайда болуы үшін қайталанба тәжірибе керек.
Халықаралық-құқықтық әдебиеттерде кез келген ... ... ... ... аз айтылып жүрген жоқ. Қандай да бір
әрекеттердің қайталануы ... ... ... ... де ... ол ... ... кетеді. Халықаралық әдет деп мемлекеттердің зандық
міндеттілігі бар деп ... ... ... ... қатынастарда, әсіресе дипломатиялық қатынастар мен теніз
кеме қатынасында көп ... бері ... етіп келе ... ... ... ... ... табылмайтын нормалар аз емес. ... ... ... бақылауынан тексермей өткізуге, үшінші
мемлекеттің аумағында ... ... ... ... ... ... рұқсат етеді. Алайда 1961 ж. дипломатиялық
қатынас туралы Вена Конвенциясы өз ... ... ... ... ... құқықтық деп емес, халықаралық сыпайыгершілік нормалары деп
есептелетін.
Халықаралық ... мен ... шарт ... ... ... және ... халықаралық құқық нормаларын жасаудың екі түрлі тәсілі
болып табылады. Сөйтіп, халықаралық ... ... ... ... өзгерту көп кездесетінін, әсіресе халықаралық құқықтың жүйеленуінде
кездесетінін баса айтқан жөн. Ал шарттық нормаларды ... ... ... ... ... яғни ... тәжірибе әдетте оларды
өзгерту ережелерін немесе күшін жоюды ... ... ... ... ... ... қайнар көзінің маңызы халықаралық ... ... ... ... ... бірге арта түседі. Аталған қайнар көз ... ... ... нормаларын жасай алмайды. Халықаралық үйымдардың
қаулылары, ең бірінші Бас Ассамблея мен
Қауіпсіздік ... ... ... ... ... қатысады.
Мәселен, БҰҰ Жарғысының 11-бабында Бас Ассамблеянын "Б¥¥ немесе Қауіпсіздік
Кеңесіне мүше-мемлекеттерге ұсыныстар беру" ... ғана бар ... ... ... органдарының ішінде Қауіпсіздік Кеңесіне ғана
бейбітшілікті қолдану мәселелері бойынша, барлық мүше ... ... ... ... ... және ол Б¥¥ ... ... бекітілген.
Халықаралық Соттың және төрелік соттың сот шешімдері. Халықаралық Сот
пен төрелік сот қолданыстағы ... ... ... ... құқық
нормаларын шығармайды. Халықаралық Сот Статутының 38-бабында олардың
шешімдерін "құқықтық ... ... үшін ... ... ... Сот ... ... рөлі мемлекеттердің соттағы
тәжірибелерін көрсетуінен шығып отыр. Оның ... ... ... ... сөзсіз.
Халықаралық құқық нормаларының қалыптасуына ұлттык заңдар зор әсерін
тигізеді. Дегенмен, ұлттық заңдар халықаралық-қүқықтық норма ... ... ғана ... ... ... көзі ... есептеле алады
(халықаралық шарт арқылы немесе халықаралық дәстүр арқылы).
Халықаралық Сот ... ... ... ... шешу ... ... ... үшін қосымша құралдар ретінде түрлі ұлттардың
жария құқықтары бойынша ең білікті мамандарының доктриналарын" ... ... ... маңызы қолданыстағы халықаралық құкықтын қандай
да бір нақты қағидалары, нормалары мен институттарының мазмүнын айқындау
үшін мамандардың ғылыми ... ... ... ... ... ... ... халықаралық қатынастың жаңа ережелерін
дайындай алады және ... ... ... олар заңдық тұрғыда міндетті
болуы үшін халықаралық тұрғыда танылуы керек, яғни бүл ... ... ... ... ерік ... ... ... болулары қажет [3,57].
"Құқықтың жалпы қағидалары" проблемасын Ұлттар Лигасы ... ... ... әділ ... Түрақты Палатасы Статутының 38-
бабында, кейін БҰҰ-ның Халықаралық Сот Статутында орын алды. "Құқықтың
жалпы ... ... ұғым ... ... ... ... ұғымнан
өзгешелеу. Мәселен, "құқықтың жалпы ... ... ... ... ... ... да қолданылатын құқықтық
нормаларды түсіндіру және қолдану процесіндегі ... ... ... ... ережелері жатады.
Халықаралык жария кұқықтың қайнар кездерінін ... ... ... ... " және ... ... " ... ұғымдар қолданылады.
"Қатаң қүқық " санатына халықаралық шарттарды және ... ... ... ... ... ... -ұсыныстық
қарардарды жатқызады.
1.2 Халықаралық шарттың халықаралық құқық қайнар көздері арасындағы
орны
Халықаралық ... ...... нормалар жиынтығын
құрайтын, халықаралық шарттардың жасалу тәртібін, жарамдылық шарттарын,
әрекет етуі мен ... ... ... ... ... ... ... шарттардың құқығы осы заманғы ... ... ... ... ол ... ... барлық құқықтық
нормаларымен, институттарымен және ... ... ... ... Бұл сала осы ... ... ... қызмет тәртібін,
шарттық нормаларды жасау тәртібін, олардың жарамдылығын, әрекет ету, ... ... ... ... ... ... салдарын
айқындайды. Шарттық құқықтың мұндай басымдылық рөлі оның ... ... осы ... халықаралық қатынастардағы
маңызымен, сондай-ақ халықаралык шарттар құқықтарының қайнар көздерінің
өзгешелігімен ... ... ... өзі ... ... ... ... табылады, ол халықаралық құқықтың негізгі қайнар
көзі; әдеттегі ғана емес, сонымен бірге ... ... де ... ... жария құқықтың барлық салаларында халықаралық құқықтың
маңызды жаңа ... ... ... ... Құқықтың осы
саласының құрылымында, мазмұнында болып жатқан езгерістердің халықаралық
құқықтың басқа салаларының ... ... ... ... Жоғарыда атап
өтілгендер халықаралық жария құқықтың осы ... ... ... ... ... орын ... ... шарт – бұл халықаралық құқық субъектілерінің, ең ... ... ... мемлекеттер еріктерінің келісілген көрінісі, ол
тараптардың өзара мүдделі ... ... ... және ... ... ... қағидаларына сай, өзара құқықтар мен
міндеттерді жасау жолымен ... ... ... ... ... ... кететін бір жайт, ... ... шарт ... ... ... ғана ... сонымен бірге бір-біріне маңызы ... ... ... ... ... Халықаралық шарт құқығының теориясы
шарттарды тең құқықты және тең ... деп ... ... ... ... ... сапалы шарттық тәжірибелері үшін тең құқықты
шарттардың алар орны ... ... дау ... олар шарттық процесс
қатысушыларының тәуелсіздігі мен дербестігін өзара мойындауға негізделген
[4].
Ал, өкінішке орай іс ... ... ... ... ... ... процестің негізгі субъектілері – мемлекеттердің
тәуелсіздігін сыртқы жағынан ... ... ... ... ішкі ... құрайтын
мәселелерге қол сұғу.
- Өз мемлекеттерінің заңдарына бағындыру әрекеті.
- Келісуші мемлекеттердің құқықтар мен міндеттерді бөлісудегі
әжептеуір үйлеспеушіліктерінің болуы.
- ... ... ... ... тиімділіктің
болмауы, жол беруде бірдейліктін, теңдіктің жоқ болуы.
Халықаралық шарт ... ... ... ... ... ... ... құралы, тиісінше халықаралық келісімдер
мемлекетаралық қатынастармен бір ... ... ... ... ... ынтымақтастықтың даму тарихы мүндай шарттардың көптігі мен
түрлі-түрлі болғандығын дәлелдейді. Әлемдік ... ... ... ... қатысушыларының міндеттемелері нақтыланып, заңи сипат айта
бастады. Мысалы, алғашында шарттық ... діни ... ... ғғ. ... ... ... моралына сүйене бастады;
халықаралық шарттар қүқығында XIX ғ. саяси шарттардың тек құқықтык ... ... ... дін мен ... ... ... ... сипатталады.
Сөйтіп, халықаралық саяси шарттар қүқықтық шарттардан келіп шыққан еді.
Мемлекеттер олардың заңдық күшін ... ... ... ... ... да ... шығармайды.
Халықаралық шарттар құқығының қалыптасу процессі рим ... оның ... ... ... ... ... көп ұшырады.
Мәселен, "расtа sunt servanda" — "шарттар орындалуы ... ... ... ... ережесі рим қүқығынан алынған. Шарттық құқықтың жүйеленуі
тұтастай алғандағы халықаралық ... ... ... ... ... 1935 ж. ... ... негізінде бір топ заңгерлердің
Гарвард Жобасы деп аталатын еңбектері жарыққа шықты. Халықаралық ... осы ... ... ... 1924 ж. ... Лигасы кабылдады.
Алайда, сарапшылардың дайындаған баяндамасы сол күйі талқыланбаған күйде
қалды. Халықаралық шарттар туралы 1928 ж. ... ... ... халықаралық-құқықтық акт болып табылады. Шарттар ... ... 1950 ж. ... халықаралық құқық Комиссиясының жүйелеу жүмыстарының
тізіміне енгізілді. 1968 ж. шақырылған ... ... ... Вена ... 1969 ж. ... ... құқығы туралы Вена
Конвенциясын қабылдаумен аяқталды. Конвенция 1980 ж. 27 қаңтарында ... ... 1969 ж. ... ... ... ол "қосылу туралы отыз
бесінші бекіту грамотасын немесе отыз бесінші ... ... ... отыз күн ... ... ... деп ... Қазақстан
Республикасы оған 1993 ж. 31 наурызында қосылды.
Бұл жүйелеу ... 85 ... және ... ... ... ... шарттар құқықтарының жүйеленуі және үдемелі дамуы
халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікті қолдауға, халықтар арасындағы
достық катынастарды дамытуға және ... ... ... ... алға қойған мақсаттарға қол жеткізуге ... ... ... ... кұқық Комиссиясы халықаралық ұйымдардың
қатысуымен жасалатын шарттардың әрекетін реттейтін нормалардың жүйеленуін
жүзеге асырды. 1986 ж. ... ... ... мен ... ... ... ... құқықтары туралы Вена
Конвенциясын қабылдайды. Осы нормативтік актілерді қолдану тиімді болу үшін
екі Конвенция ... ... ... 1978 ж. тағы ... ... акті - ... ... қатысты құқықмирасқорлығы
туралы Вена Конвенциясы қабылданды. ... ... ... ... ... ... ... халықаралық құқық
қызметінің маңызды сатысы болып табылады.
Халықаралық жария құқықтың барлық субъектілері ... ... ... бола алады. Халықаралық-құқықтық әдебиеттерде
шарттық ... ... ... айқындау үшін: "субъектілер",
"катысушылар", "контрагент", " халықаралық шарттың тараптары" сияқты түрлі
терминдер пайдаланылады. "Контрагент" ... ... ... ... ал ... ... ғылыми түрде қолданылады. Осындай
жалпы санаттардан басқа, 1969 ж. Вена ... ... ... ... ... ... қол ... термині қолданылған.
Шарттық ережелерді талқылауға қатыспаған, бірақ шартқа қол қойған мемлекет
халықаралық-құқықтық міндеттемелердің ... ... ... айтып өту керек.
Барлық мемлекеттердің халықаралық шарт жасасу құқықтары бар. ... ... ... ... ... 1969 ж. Вена Конвенциясының 6-
бабында: "Әрбір мемлекеттің шарт жасасу құқық ... бар" ... [5]. ... ... ... ... ... бір
түрлерін жасау құқығы шектелуі ... ... ... ... ... ... ... қорғану сипатындағы одақтық шарттарды
жасау, әскери одақтар, әскери көмектер туралы келісімдер ... ... ... ... ... ... ... табиғатына байланысты.
Өздерінің тәуелсіздігі үшін күресуші ұлттардың ... ... ... ... ... субъектілігінің бір бөлігін
құрайды. Мысалы, Иорданиядағы жағдайды қалпына келтіру туралы 1970 ж. ... ... үшін ... ... кезеңіндегі алжир ұлтында шарттық
қатынастар болды, ... ... ... құрылғанға дейін өздерінің
қарулы күштері ғана емес, сонымен ... өз ... де бар ... ... режимін қандай да бір нысанынан тәуелсіз және басқа
мемлекеттердің, оның ішінде метрополиялардың ... да ... ... ... қатынастарға түсе алатынын халықаралық құқық тәжірибесі
дәлелдеуде.
Халықаралық ұйымдардың шарттық құқық қабілеттілік сипаты халықаралық
құқықтың негізгі субъектілері мемлекеттердің шарттық ... ... ... ... егер ... ... ... осындай
рәсім көзделген жағдайда немесе мүше-мемлекеттердің ерекше өкілеттіктеріне
негізделген жағдайда ғана шарттық процеске катыса алады.
Халықаралық қатынастар іс-тәжірибесінде ... ... ... көп ... ... ... Бүл шарттарды өздерінің зандық
табиғаты жағынан "аралас" немесе ... деп ... ... ... ұйымдардың теңіз спутниктік байланысын пайдалану туралы 1976 ж.
келісімнің (ИНМАРСАТ) қатысушылары мемлекеттер, жария және жеке сипаттағы
ұлттық ұйымдар ... ... ... және ... ... ... ... архипелагының биологиялық бірлестігін қорғау шаралары
туралы 1964 ж. үш жақты келісімде, Ч.Дарвин Федерациясы үкіметтік ұйым бола
алмайтындықтан халықаралық ... ... бола ... ... ... ... табиғаты
Халықаралық құқық субъектілерінің арасында өзара келісілетіннің
барлығы ... ... ... ... заты болып табылады. Ол
материалдық және материалдық емес ... ... ... ... ... ... ... қатар ішкі мәселелер де халықаралық
шарттардың объектілері болуы мүмкін, оларды шешу шарттық ... ... үшін ... ... ... ... халықаралық құқықтың
барлық негізгі қағидаларының орындалуы міндетті. Мысалы, егер ... ... ... ... ... ... ... шартқа қол қойса, онда ... ... ... ... мен шекаралардың қол сұғылмайтындығы қағидаларын орындау
басты орында болады. ... ... ... ... ... ... кезде, олардың назары өздеріне жүктелген
міндеттемелерді адал ... ... ... дауларды бейбіт түрде
реттеу қағидасына, мемлекеттердің ынтымақтасу ... ... ... ... ... қүқықтары мен бостандықтарын қорғау мәселелеріне
катысты болса, онда мемлекеттер өздеріне адамның құқықтары мен ... ... ... халықтардың тең құқықтылығы мен өзін-
өзі басқару қағидасына ... ... ... шарт объектісінен оның мақсатын айыра білу керек, яғни ол
осындай шарттардың әрекет ету нәтижесінде мемлекеттердің қол ... ... ... ... ... ... да нақты сипатта, ол
көбіне-көп халықаралық шарттың Кіріспесінде, кейде оның ... ... ... айтқанда, халықаралық шарт объектісі дегеніміз оның
мақсатқа жету жолындағы құралы ... ... ... ... ... онда біріккен мақсатты көрсете отырып, келісуші ... жеке ... да ... ... ... халықаралық шарттың ажырамас қасиеті және оның ... ... ... ... еркі анық ... ... ... еріктерінің айқын сипат алуына
көмектесетін құралдар мен тәсілдер халықаралық ... ... ... ... тұжырымдар және анықтамалар, сондай-ақ шарттың әр түрлі
бөліктерінің орналасу ... мен ... оның ... мен атауы
жатқызылады. Белгілі болғанындай, халықаралық шарттар жазбаша, кейде ауызша
нысанда жасалады. Мысалы, ... ... ... туралы Вена
Конвенциясының шарттық ережелері сауда шарттарының жазбаша да, ауызша ... ... ... шарт ... маңызды элементтерінің бірі және оның
көмегімен субъектілердің ниеттерін ... ... ... - ол ... ... ... тіл болып табылады. Халықаралық шарт
мәтінделген, сөзбен бекітілген келісім ... ... ... Халықаралық
шарттың қандай да бір міндетті тілі жоқ екенін айтуымыз керек. Белгілі
болғанындай, екі ... ... ... екі ... білетін тілдерінде
жасалады. Екі тараптың тілдерінде жасалған мәтіннің бірдей ... ... яғни олар тең. Бұл ... ... ... ... ... Кейбір жағдайларда екі тарапты шарттар екі тілде емес, үш
тілдегі нұсқада жасалуы ... Оны ... ... тілін
білмегендіктен, екі тарапқа да белгілі тілге жүгінуімен түсіндіруге болды.
Мұндай жағдайда, ... ... ... бір ... ... тарапқа түсініксіз болса, үшінші тілдегі мәтін түпнұсқалық
(аутентикалық) болып есептеледі. ... ... ... Балтық
елдерімен шарт жасасу тәжірибесінде шарттарды үш ... ... ... тілінде және шарт жасасушы Балтық елінің бір тілінде - литва, латвия,
эстон тілдерінде; ... ... тіл - орыс ... ... ... ... ... ұйым - Біріккен ¥лттар ¥йымының аясында
жасалатын ... ... осы ... алты ресми тілдерінде - орыс, араб,
ағылшын, француз, испан және кытай тілдерінде жасалады.
Халықаралық шарт ... ... оның ... ... ... кіріспесін, негізгі және қорытынды бөлімдерін жатқызады.
Халықаралық шарт құқығы теориясында шарттың кіріспесі, халықаралық шарттың
басқа ... ... ... күші бар ажырамас бөлігі ретіндегі маңызы
көпке дейін ... ... ... ... халықаралық шарт құқықтары
туралы 1969 ж. Вена ... 31 ... ... ... де кіретіні анық көрсетілген. Кіріспеде келісуші тараптардың,
уәкілеттілердің атаулары, дәлелдері және ... ... ... сонымен бірге шарттың мақсаты да көрсетіледі. Мысалы, БҰҰ-ның 1945 ж.
Жарғысының Кіріспесінде соғыстың зардаптарынан құтқару, ... ... ... ... ... міндеттемелердің әділдігі мен құрметтеуді
сақтауға шарт-жағдайлар жасауға көмектесу және т.б. мазмұндалған. Қазақстан
Республикасы, ... ... және ... Республикасы арасындағы
БҰҰ-ның қамқорлығындағы ұжымдық бітімгершілік батальонын ... ... ... 1995 ж. 15 ... ... ... БҰҰ ... барлық әлемде бейбітшілікті сақтау үшін ... ... ... бөлісу туралы тезис, дағдарыстарды
реттеу, соғыс қаупінің алдын алу және т.б. реттеудегі БҰҰ-ның күш салуына
тараптардың ... үлес ... ... ... ... шарттың орталық бөлігі бөліктерге, тарауларға, баптарға,
параграфтарға, тармақтарға, тармақшаларға бөлінеді. ... ... ... ... ... ... әсіресе олар үлкен көлемді
болған жағдайда жеңілдетілді. Аталған элементтердің бар немесе жоқ ... ... ... ... ... және өзге ... ... мысалы, жоғарыда аталған 1969 ж. Вена Конвенциясы
көпжақты шарт ... ... ... ... ... ... 1949 ж. ... Конвенциясы әрекеттегі армиялардағы
жараланғандар мен аурулардың жағдайын жақсарту, сондай-ақ ... ... ... кеме ... ... ... ... жағдайын
жақсарту туралы мазмұны тарауларға, баптарға, тармақтарға, тармақшаларға
бөлінген. Ал дипломатиялық қатынас ... 1961 ж. Вена ... ... ... ... 1968 ж. ... ... тек баптарға, тармақтарға,
тармақшаларға бөлінген.
Халықаралық шарттардың корытынды ережелерінде, белгілі болғанындай,
қол қою, ... ... ... шарттын заңды күшіне ену негіздері, шарт
жасалатын тілдер жөнінде мәліметтер, депозитарийді көрсету және ... ... ... ... ... қосымша материалдардан, қол ... ... ... ... ... алмасудан, реттеу рәсімінің
ережесінен тұратын ... ... ... ... ... ... ... ережелерден өзгешелігі, ол шартта немесе қосымшада тікелей
көрсетілсе, шарттың ажырамас бөлігі бола ... [6,71]. ... ... 1945
ж. Жарғысының 92-бабына сәйкес, Халықаралық Сот Статуты Жарғының ажырамас
бөлігі ... ... ... ... ... мен Ресей
Федерациясы үкіметі арасындағы "Байқоңыр" ... ... алу ... 1994 ... ... ... аталмыш шарттың ажырамас бөлігі болып табылатын
бірнеше қосымшалар көзделген Мысалы, № 3 қосымшада ... ... ... бар: ... режим мәселелері, кедендік рәсімдеу, тұрмыстық шарт-
жағдайлар. Белгілі болғанындай, аумақтық мәселелер жөніндегі шарттарда
топографиялық ... ... ... ... бар ... халықаралық экономикалық шарттарда - техникалық стандарттары, тарифтері
бар қосымшалар болады.
Халықаралық шарттардың нысандарын атау сияқты элементтері де ... ие. ... ... ... ... ... ... Сондықтан кездесіп отыратын шарттардың атауын есептеу ... Көп ... ... ... мынадай: шарт, конвенция,
келісім, пакт, ... ... ... ... ... декларация,
мазмұндама, хартия, меморандум, регламент, акт, ноталар алмасу және ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері де және
мұндай атаулардын көпшілік ... ... да жоқ. ... ... ... іс жүзінде ұзақ мерзім пайдаланылуы нәтижесінде біршама
заңдылыққа ие болатынын да айта өту керек. ... ... ... ... жеке ... құру туралы шарттар жарғылар ... деп ... (БҰҰ ... ТМД ... Халықаралық Сот Статуты).
Көптарапты шарттардың қатысушылары, әдетге, өздерінің кұкықтары ... ... ... ... ... ... ... Қалыптасқан халықаралық тәжірибеде соғыс және бейбітшілік
мәселелері, ... ... мен ... мәселелері жөніндегі маңызды
шарттық ережелер пактімен белгіленеді ... ... ... ... адам ... ... ... БҰҰ-ның халықаралық құқық
Комиссиясында шарттардың түрлі атауларын талқылаған кезде ноталар ... атау ... ... қызу ... ... Комиссияның кейбір мүшелері
ноталар ... ... ... салдары ғана деп есептейді.
Алайда, Вена ... ... ... ... ... ... ... жасаудың бір тәсілі деп есептеу керек, себебі осындай
алмасу арқылы тараптардың келісімдері ресімделеді деп ... ... ... мен мемлекет басшыларының өтініштері мен мазмұндамалары сияқты
шарттық актілер халықаралық-қүқықтық қатынастарда үдемелі орын ... ... ... оларда маңызды саяси, экономикалық және әскери мәселелер
женіндегі келісмдердің, келіссөз ... ... ... ... ... ... теориялық курсы үшін ... ... ... ... бар. Жіктеуге мыналар негіз болады:
Шартка катысушылардың сандық кұрамына байланысты: екі ... ... ... Екі ... ... өз кезегінде әр тарапта бір қатысушы
болатын әдеттегі екі тарапты шарттарға және бір ... да, ... да ... ... бар ... бөлінеді. Көп тарапты
шарттардың ішінде қатысушылары шектеулі ... ... ... ... аталатын) және жалпы (әмбебап) шарттар болатынын айыра білу керек.
Халықаралық шарт ... ... ... ... арнайы мәселелер бойынша. Шабуыл ... ... және ... катынастарды орнату жөніндегі, аумақтық
мәселелер жөніндегі шарттар және т.б. ... ... ... мәселелер жөніндегі шарттар санатына тауар жеткізілімі
және тауар айналымы жөніндегі, есептік-несиелік шарттар, ендірістік
меншікті қорғау туралы, қосарланған салықтан ... үшін ... т.б. ... ... мәселелер жөніндегі халықаралық
шарттар көлік, ауыл шаруашылығы, ғылым және мәдениет, денсаулық
сақтау, құқықтық мәселелер көлемінде жасалады.
Халықаралық шарттарды жасайтын органдарға байланысты шарттар
мемлекетаралық. ... ... ... ... ... Президентінің "Халықаралық шарттарды жасасу, орындау және
күшін жою ... ... заң күші бар ... ... ... ... ... мемлекеттер мен Қазақстан ... ... ... ... ... - ... Үкіметі атынан; ведомствоаралықты - ... ... ... комитеттерінің және өзге де
орталық атқару органдарының, сондай-ақ ... ... ... есеп ... және бағынатын мемлекеттік органдардың
атынан жасайды [7].
Халықаралық ... ... ... ... мерзімді
және мерзімсіз шарттар болады. Халықаралық шарттың қорытынды ережелерінде
қандай да бір шарттың әрекет ету мерзімі ... ... ... ережелері, әдетте, мерзімсіз болады. Тауар жеткізілімі, лизинг
мерзімдеріне байланысты экономикалық шарттар ... ... ... салдарына, ұлттық заңдардын өзгеруіне ... ... өзі ... және өзі ... ... деп бөледі. Егер мемлекетте халықаралық шарт ... ... ... ... ... қолданылатын болса, онда ол өзі
орындалатын болып есептеледі. Мұндай санатқа, әдетте қаржылық ... ... ... ... ... ... мәні ... халықаралық болып есептеледі, олардың реттейтін қатынастарына ... ... ... ... ... ... ... Қазақстандағы
қаржылық зандарда олар имплементтелмеген. Алайда, осы заманғы ... олар ... ... ... ... ... ... салық салу, инвенстициялық қызмет, қаржылық қызмет көрсету,
бәсекелестік ... ... ... ... ... ... тиіс ... ережелер өздері орындалмайтын болып есептеледі.
Халықаралық шарттарды жіктеу үшін үсынылған негіздер толық ... және оның ... ... ... ... маңызы анағұрлым
көбірек.
1.2.2 Халықаралық шарттарды жасаудың негізгі сатылары
Халықаралық шарттарды жасау дегеніміз – бірнеше ... ... ... ... Халықаралық шарттар процесінің теориясында ... ... ... ... жатқызу туралы пікірлер қалыптасқан
Халықаралық ... ... өте ... оның ... ... күрделілігімен, қатысушыларының табиғаты мен көлемімен,
кейбір жағдайларда саяси жағдайдың ... ... ... Осы
шарт процесіне халықаралық шарттың қатысушылар тарапының заңи әрекеттері
мен ... ... ... ... ... ... келіссөздер
жүргізуге уәкілетті тұлғаларды тағайындау; уәкілеттерді ұсыну және тексеру;
шарттың мәтінін үйлестіру; шарттың жобасын талқылау және қабылдау; ... ... ... ... қол қою; ... жариялау;
шартты бекіту; бекіту грамоталарымен алмасу және ... ... ... ... ... ... ... тіркеу. Кейбір
заңгерлер шарт жасауға шарттың заңды күшіне енуін де ... жүр. ... ... ... ... ... енгізу міндетті емес. Ол
шарттың нысанына, ... ... ... ала ... ... шартты жасау рәсімін қарастыру халықаралық-құқықтық
әдебиеттерде әдетте, өкілеттіліктерді ... ... ... ... ... беру, шарт бастамашылығы сияқты халықаралық шартты
жасаудың алдында болады деп керсетілген.
Егер ... ... ... ... ... ... ... мемлекет өкілдік берген мемлекет басшылары,
үкімет басшылары, ... ... ... ... ... ... ... онда халықаралық шарттар құқықтары туралы 1969 ж.
Вена Конвенциясының 7-бабының 2-тармағына сәйкес, жоғарыда аталған ... ... ... ... ... ... ... үшін арнайы өкілеттіктердің берілуін қажет ... ... ... ... ... ... ... орындау және күшін жою ... ... 1995 ж. Заң күші ... 9-бабына сәйкес, "Қазақстан Республикасыньщ Президенті,
Қазақстан Республикасының ... ... ... істер министрі арнаулы өкілеттіксіз-ақ келіссөздер жүргізуге және
Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарына қол ... ... ... шет ... дипломатиялық өкілдігінің
басшысы немесе Қазақстан Республикасының ... ұйым ... ... тиісінше өзі барған мемлекетпен немесе осы халықаралық
ұйымның шеңберінде Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... келіссөздер жүргізуге құқылы.
Қазақстан Республикасының шет мемлекеттегі дипломатиялық өкілдігі
басшысының немесе Қазақстан Республикасының ... ұйым ... ... арнайы өкілеттіктері болған ретте ғана ... ... ... қол қою ... ... ... министрі, Мемлекеттік комитетінің төрағасы,
өзге де орталық атқару органының ... ... ... Президентіне тікелей бағынатын және есеп ... ... ... өз құзырындағы мәселелер жөнінде ... ... ... және ... ... шарттарына қол қоюға құқылы.
Арнайы өкілеттіктерді беру қажет болған жағдайда, келіссөздер жүргізу,
шартты ... оның ... ... қол қою ... ... тиіс. Мұндай өкілеттіктер жасалатын шарттың барлық сатыларына
таралмауы мүмкін, мысалы, тек қол ... ... ... ... Бұл мәселелер ... ... ... комитеттің
құзыретіне жатады. Өкілетті адамның, тегі, аты, ... аты, ... ... ... аясы ... Егер екі ... шарт
жасалса, онда қатысушылар өкілеттіктерінің түпнүсқаларымен алмасады. Ал,
көп тарапты шарттарда ... ... ... ... тапсырылады. Конференцияда баяндама ұсынушының өкілеттіктерін
тексеру үшін ... ... ... ... ... мәтінін жасау шарт процесіндегі
міндетті саты болып табылады. Осы сатыға шарт жобасын ... мен ... оның ... бекіту де кіреді. Келіссөздер жүргізу ... ... ... ... ... табылады. Олар халықаралық шарттың
келісілген мәтінін дайындаудың мынадай сатыларынан өтеді:
- ... ... ... ... ... ... ... халықаралық ұйымдардың қызметі.
Әдеттегі дипломатиялық арналар келісуші тараптардың дипломатиялық
өкілдіктерінің қызметінен тұрады. Келісуші тараптар шарттың ... ... ... ұсыныстарды талқылап, мәміле, өзара талаптан қайту арқылы
өздерінің позицияларын үйлестіреді. Жүргізілген келіссөздердің ... ... ... біртұтас келісілген мәтіні жасалады.
Халықаралық ... ... ... ... ... ... ... алдын ала келісімдерге қол жеткізеді [8,307].
Халықаралық конференциялардың қызметі халықаралық шарт ... ... ... бірі ... ... Жоғарыда халықаралық
шарттардың құқықтары туралы 1969 ж. Вена ... ... ... Вена ... ... ... едік. Қарусыздану, соғыс
құрбандарын қорғау мәселелері жөніндегі жүйелеу ... ... ... ... ... ... Мүндай нысанның ерекшелігі
халықаралық шарт ... ... ... ала ... ... кезде шарттың келісілген мәтінін дайындау үшін мемлекеттер мен
үкімет басшыларының жоғары ... ... ... ... ... Шанхай кездесуі, Давостағы экономикалық форум, Алматы басқосуы және
т.б.
Қазіргі кезең тәжірибесінде халыкаралық ... ... ... ... ... ... кіреді. Бүл көбіне халықаралық
ведомствоаралық шарттарға ... ... ... ... ... ... нысаны шарт тәжірибесінің арнаулы мәселелерін толық
қамтиды, шарт процесі қатысушыларының ... мен ... ... ... - дауыс берудің қажетті рәсімі, оның ... ... ... ... ... ... ... келісетіндіктерін білдіреді.
Екі тарапты шарттар және аз мемлекеттер қатысатын шарттардың мәтіні
келіссөздерге қатыскан барлық ... ... ... ... Халықаралық қауымдастықтың қалыптасқан тәжірибесінде
халықаралық ... ... ... ... ... ... ... айтқанда 2/3 дауысқа келтірілген. Консенсус жолымен шешім ... ... ... ... ... - келісім, бірауыздылық деген
мағынада), яғни пікірталас нәтижесінде даулы мәселе бойынша қол жеткізетін
ортақ ... келу және ... ... ... ... шарттың мәтінін ресми дауыс берусіз қабылдау.
Рәсім ережелері дауыс беру нысанын да айқындайды. Оның ішінде ең көп
қолданылатыны - қол ... ... ... ... ... шешімдер қабылданатын
жағдайда конференцияға қатысушы барлық мемлекеттер ... ... ... ... береді, оны конференцияның төрағасы жеребе бойынша айқындайды.
Дауыс беру қорытындысы ... ... ... ... ... ... және қабылдау рәсімінен кейін осы мәтінді түпкілікті
деп тану және ... ... ... ... бір тәсілді
анықтау қажеттігі туындайды. Шарттың ... ... ... ... ... ... түпнұскалығын бекіту деп аталады (грек ... - ... ... ... , алғашқы қайнар көзден шығатын
деген мағынаны береді). Түпнұсқалық мәтін ... - бір ... ... жасалатын мәтін, олар бірдей түпнұсқалық деп қарастырылады ... ... күші ... Қазіргі кездің шарттық тәжірибесінде мәтіннің
түпнұсқалығын бекітудің мынадай нысандары ... қол қою ... - ... ... ... сөзі ... жазу ... - халықаралық шартқа уәкілетті адамның
атыжөндерінің бас әріптерімен ... ала қол ... ... ... ... Актілеріне шарттың
мәтінін енгізу;
- халықаралық конференцияның ... ... ... ... ... өзі үшін ... болатындығына мемлекеттің келісім
беруінің маңызды тәсілдерінің бірі оған қол қою. Халықаралық шарт ... ... ... ... қол кою ... ... кездері де
болады. Мысалы, халықаралық Еңбек ұйымының кейбір көп ... ... қол ... ... ... қол қою ... ... сатысы болып қала бермек, сондықтан болар шартқа қол
қойған күн шарттың ... ... ... ... шартқа қол қоюдың екі түрі бар: түпкілікті және түпкілікті
емес ... ... ... ad ... яғни одан әрі ... үшін ... кейінге калдыру). Асі геіегепсіит шартқа қол қою, егер шарт ... ... ... ... яғни жоғарғы заң шығарушы орган шарт мәтінін
бекітуі қажет болған жағдайда уәкілетті адам жүзеге ... ... ... бұл түрі ... емес және ... ... айырмашылықтары бар:
- ad referendum - ... ... ... міндетті
екендігімен
келісу тәсілі; ал парафирлеу тек түпнұсқалықты анықтау ... ... яғни ... ... қол ... ad ... қол қоюды растаудың кері күші бар, яғни кол
қойғаннан кейін мемлекет шарттық ... ... ... ал парафирлеуде ондай кері күш болмайды.
- ad referendum-ға қол қою, парафирлеудегі сияқты уәкілетті
адамның
аты-жөнінің бас әріптерін ... ... ... ... ала ... ... түрде) үшін уәкілеттіктің болуы шарт.
- ad referendum-ды мемлекет мақұлдағаннан кейін ол аяқталған
болып ... ал ... ... ... оған қол қоюға
міндетті.
Екі тарапты шарттарға қол қойған кезде қол қою балама немесе кезектесу
негізінде жүзеге асырылады (аlternat деген француз сөзінен ... - ... ... яғни ... мәтініне оның қатысушыларының қол қою
кезегін реттейтін тәртіп. Мысалы, егер Қазақстан ... мен ... ... шартқа қол қойылатын болса, онда Қазақстан жағына
берілетін ... ... ... ... ... атауы, уәкілетті
адамның қолы, мөрі, шарттың мәтіні ... ... ... ... үшін ... орын ... ... мәтіні астындағы сол жақ, егер мәтін
араб тілінде болса - он жақ ... Егер ... ... ... бірі орналасқан болса, онда уәкілдің қолы жоғары ... ... ... орын құқығын иеленеді.
Көп тарапты шарттарға қол қойған кезде уәкілетті адамдардың қолы
бірінен ... бірі ... ... ... ... шарт ... өзге де ... тәртіпте қойылады. Балама ережесі шарт
саясатындағы мемлекеттердің дербес теңдік қағидаларының бір көрінісі. ... адам ... ... ... ... етсе және олар ... ... қол жарамды болып есептеледі.
Шарт жасасудың барлық сатыларында мемлекеттің ескертулер жасау ... ... ... - ... кез ... ... және кез келген
атауда жасайтын бір тарапты ... [9,47]. ... ... айыра
білу керек, өтініш келісім беру немесе келіспеуді айту болып есептеледі.
Ескерту арқылы ... ... бір ... ... ... ... ... алайда шарттың негізгі мазмүны өзгеріссіз қалады. Егер бір
тарапты өтініш халықаралық шартты жасасудың бастапқы ... ... онда олар ... болып есептелмейді. Себебі олардың ескертпелер
сияқты заңдық салдары жоқ. Халықаралық ... ... ... 1969 ... ... ... ... ескертулердің құқықтық
табиғаты айқындалған. Вена Конвенциясының ... ... ... қол қойғанда, қабылдағанда немесе бекіткенде ескертулер жасайды.
Ескертулерді қолданудың кейбір ерекшеліктері бар. ... егер ... ... тыйым салынса; егер шарттық ... ... ... бір ... ғана ... рұқсат етілсе; егер ескерту шарттың
көлемі мен мақсаттарына сай ... онда ... ... ... ... ... ... ескертуді жасағанда, оларға
қарсылықтар жасағанда,, ... алып ... ... нысанды қолдануды
талап етеді. Өйтпегенде ескерту жасалмаған деп ... ... ... ... ... ... ... алмасу жөніндегі хаттамада
немесе бекіту грамотасын өткізу хаттамасында мазмұндалуы ... ... ... айту - әр ... ... тәуелсіз құқығы, бірақ
ескерту шарттық ... ... әсер ... ... Ескерту жасау құқығы
мемлекеттерге шарттың қатысушысы болуға мүмкіндік береді. Олар оның ... ... мен ... ... бірақ түрлі себептерге
байланысты шарттың кейбір ережелерімен, кейде болымсыз ... ... ... қалады. Мысалы, Қазақстан Республикасы 1993 ж. соғыс
құрбандарын қорғау туралы 1949 ж. ... ... ... ... арқылы қосылды. Бұл ескертеулер Қызыл Жарты Ай мен ... ... ... ақ ... эмблема ретінде және армияның санитарлық
қызметінің айырма белгілері ретінде қолдануға байланысты болатын.
Бекіту - ратификациялау (ratificatio және ratus ... ... ... - шешілген, бекітілген деген мағынада) шарт ... ... ... ол ... ... ... органының халықаралық
шартты бекітуін көрсетеді. Бекіту шартқа заңдык күш береді. Кейбір елдерде,
мәселен АҚШ-та бекіту ... ... ... ... тәртібі
болып саналады. Бекітудің екі түрлі ... бар: ... ... - ... және заң ... ... ... және мемлекет
ішіндегі. Бекіту халықаралық шарт жасасудың ... ... ... ... ... ... шарттың қатысушысы мемлекеттің
тыныш жағдайда халықаралық шарт мазмұнын ойлау мүмкіндігі, өзінің уәкілетті
адамдардың ... ... ... ... ... мүмкіндігі
пайда болады. Халықаралық тәжірибеде мемлекеттің халықаралық шартқа қол
қойғанымен, оны бекітуден бас тартатын ... ... ... ... ... халықаралық құқықты бұзу болып есептелмейді. Сонымен бірге,
халықаралық бірлестік мүндай бас ... ... ... ... бұл ... ... ... дамуына кедергі келтіруі мүмкін.
Қазакстандық заңдарға сәйкес, Конституциялык Кеңес халықаралық ... ... ... ... ... ... Мұндай рәсім
үшін Қазақстан ... ... ... ... Мәжіліс
Төрағасының, Парламент депутаттарының көпшілік санының кем дегенде ... және ... ... ... Қазақстан Республикасының
Конституциясына сәйкес келмейді деп ... ... ... және ... ... ... ... "Қазақстан Республикасы-
ның халықаралық шарттарын жасасу, орындау және күшін жою тәртібі
туралы" заң күші бар Жарлығының 10-бабына сәйкес, Қазақстан
Республикасының халықаралық шарттарын Қазақстан ... ... ... бекіткен халықаралық шарттар оның'
заңдары алдында басым күшке ие және тікелей қолданылады.
Халықаралық шартта оны қолдану үшін заң шығару қажет деп ... ... ... ... ... ... шарттар жасасқан
кезде келісуші мемлекеттер ол туралы уағдаласқан жағдайда олар
бекітіледі. Мұнан басқа, Қазақстанның тәжірибесінде бекітуге жататын
халықаралық шарттардың толық ... ... ... ... ... ... ... өзгертілуін немесе жаңа
заңдардың қабылдануын ... ... ... Қазақстан Республикасының
заңдарында көзделгендегіден өзгеше ережелерді белгілейтін;
2) Қазақстан Республикасының басқа ... ... ... ... экономикалык аймағының және континенттік
қайраңының ара-жігі туралы шарттарды ... ... ... ... ... жіктелуі туралы;
Мемлекетаралық қатынастардың негіздері туралы, қарусыздану немесе қару-
жараққа ... ... ... ... ... ... ... ету мәселелері жөніндегі, сондай-ақ бітім шарттары
мен ... ... ... ... Республикасының мемлекетаралық одақтарға, халықаралық үйымдарға
және өзге де ... ... ... егер ... ... Республикасының егеменді құқықтарының бір бөлігін жүзеге ... ... ... болса немесе олардың органдары ... ... үшін ... міндеттілігін белгілейтін болса;
Мемлекеттік заемдар немесе Қазақстан Республикасының экономикалық және
өзге де көмек көрсетуі ... ... ... бекітуге жатады.
Бекіту процесінің белгілі бір заңи салдары бар. Біріншіден, бекіту
мемлекеттің шарттык міндеттемелерді ... ... ... бекітеді.
Екіншіден, бекіту шартты бекіткен мемлекетке егер шарт заңды ... ... оның ... мақсатын жойып жіберетін әрекеттерді тоқтата тұруды
міндеттейді. Үшіншіден шартта алдын ала уағдаласқан бекіту ... ... ... ... шарт өз ... ... Ең соңында,
төртіншіден, мемлекет ... ... ... ... ... ... ... айналады.
Қазақстандық тәжірибеде Парламент өз Палаталарының жеке мәжілістерінде
Қазақстан Республикасының Президенті немесе Қазақстан ... ... ... халықаралық шарттарды қарайды және тиісті заң
қабылдайды. Президент халықаралық ... ... ... ... ... кейін және оны жариялаған сон бекіту грамотасына қол кояды.
Егер мемлекет әу бастан-ақ шарт жасасуға ... ... онда ... ... ... ... қосыла алады. Мұнан ... ... ... ... құқығы болмай, кейінірек ондай мүмкіндігі болған
жағдайда, ол да қосылу болып есептеледі. Қазақстан Үкіметі ... ... ... ... ... ... ... шартқа қосылу туралы ұсыныс енгізеді. Сыртқы істер ... ... ... ... ... қосылу туралы
ұсыныс жасайды. Ал, министрліктерге. мемлекеттік комитеттерге және өзге де
орталық атқару ... ... ... ... ... ... және оған есеп беретін ... ... ... онда бұл ... ... ... министрлігімен бірігіп
немесе онымен келісіп, өздерінің ... ... ... ... ... ... туралы ұсыныс енгізеді. 1995 ж.
аталмыш Жарлықтың 18-бабына сәйкес, Қазақстан Республикасының халықаралык
шарттарға қосылуы ... ... ... ... ... Республикасының Президенті ұсынған мемлекетаралық сипаттағы
халықаралық ... ... ... ... ... Үкіметі
ұсынған және үкімет қарауындағы мәселелер женінде ... ... ... ... – Қазақстан Республикасының Парламенті;
Қазақстан Республикасы Үкіметінің қарауындағы және ... ... ... ... - ... Республикасының Үкіметі
қабылдайды.
Ведомствоаралық сипаттағы халықаралық шарттарға ... ... ол ... ... ... Республикасының Үкіметі қабылдайды.
Қосылуды рәсімдеу ... ... ... мемлекеттердің ішкі ісі болып
табылады. Кейбір жағдайларда қосылуды парламенттік мақұлдау қажет болса;
келесі жағдайларда - бұл ... ... ... ... ... ... ... тәжірибеде қосылу үшін парламенттің келісімін ... ... ... ... ... құпия дипломатияны ығыстырып
жіберді. Тіркеудің мәні заңды күшіне енген ... ... ... ... ... ... ... берілетіндігінде.
Халықаралық тәжірибеде тіркеудің мынадай түрлері жиі кездеседі: а) бір
тарапты - бұл ең кең ... ... ... ... ... ... жүзеге асырады; б) қайталама - тіркелген шарт келісуші тараптың
біріне ... ... в) ... - ... ... болғанда;
г) қосарланған - бір шарт екі халықаралық ұйымның хатшылығында тіркеледі.
Халықаралық шарт процесі тәжірибесінде халықаралық-құқықтық және ішкі
мемлекеттік жариялаулар белгілі. ... ... ... толықтай
БҰҰ хатшылығына жүктелген. БҰҰ Бас Ассамблеясыньщ 1946 ж, 14 ... және ... ... ... және ... ... ... қолданысқа енгізу ережелері" деген Қарарында БҰҰ
мүшесі жасаған кез келген халықаралық шарт ... ... ... ... ... тіркелуі және жариялануы тиіс. Егер шарт немесе
келісімді заңды күшіне енген жағдайда ғана ... ... ... келісімді тіркейтін мемлекет немесе халықаралық үйым ... қол ... ... барлық ескертпелері енгізілген шарттың
немесе келісімнің нақты және толық көшірмесі екенін ... ... ... БҰҰ Бас ... немесе оның өкілі қол қояды және тіркелетін
тарапқа немесе ... ... ... ... ... ... шарттың
немесе келісімнің кез келген тарабына беріледі. Тіркеуге мынадай мәліметтер
енгізіледі:
тіркеу тәртібімен берілген сериялық ... ... ... ... ... ... қою, ... бекіту грамоталарын алмасу, қосылу және заңды
күшіне ену даталары;
шарттың немесе келісімнің ... болу ... ... келісім жасалған тіл немесе тілдер;
актіні тіркейтін тараптардың атауы және тіркеу датасы;
8) БҰҰ шарттарының серияларын жариялауға қатысты мәліметтер.
Тіркелген шарт ... ... ... ... ... енгізіледі.
Тіркелген және шарттар тізіміне енгізіліп, сақталған шарттарды БҰҰ
хатшылығы өз тілінде немесе ... ... ... ... және; француз
тілдеріндегі аудармаларымен бірге қысқа мерзім ішінде жариялап ... ... ... ... ... ... ... шарттар
туралы мәліметтерді ай сайын ... және ... ... ... ішкі ... - ... ... деген латын
сөзінен - жалпылама жариялау деген ... да бар - ол ... ... ... ... халықаралық шартты ресми
жариялауды ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының Парламенті бекіткен және заңды ... ... ... Парламенттің ресми басылымдарында жарияланады. Бекітуге жатпайтық
Қазақстан Республикасы үшін ... ... ... ... сондай-ақ Қазақстан
Республикасы белгілеген тәртіпте қосылған үкіметаралык шарттар "Қазақстан
Республикасының Президенті мен ... ... ... жинағында" жарияланады. Қазақстан Республикасы үшін күшіне
енген халықаралық шарттар, ведомствоаралық шарттарды, ... ... ... қосылған шарттарды қоса алғанда, олар "Халықаралық
шарттар, келісімдер және Қазақстан ... жеке ... ... жинағында жарияланады. Қазақстан Республикасының
халықаралық шарттарының түпнұсқалық мәтіні шетел тілдерінде жасалса, осы
тілдердің бірінде, қазақ және орыс ... ... ... ... қатысушы болып табылатын халықаралық шарттарды тіркеу мен
есепке алудың Қазақстан Республикасының карауындағы біртұтас ... бар. ... ... ... істер министрлігі Біріккен
Ұлттар Ұйымының хатшылығында және басқа да халықаралық ұйымдардың тиісті
органдарында Қазақстан ... ... ... тіркеуді
жузеге асырады. Халықаралық шарт ... ... шарт ... және ... ... барлық құжаттарды сақтауға тапсырады. Бір
немесе бірнеше мемлекеттер, халықаралық ... ... ... ... ... лауазымды адамы депозитарий бола алады. Депозитарийді процесс
қатысушылары айқындайды. Кеп ... ... ... қол ... немесе
осы шарт қабылданған халықаралық ... ... ... болып тағайындалады. Егер мәселе халықаралық ұйымның ... ... ... онда ... ... ... ... депозитарий
болып табылады. Мысалы, БҰҰ-ның 1945 ж. Жарғысының депозитарийі БҰҰ
хатшылығының Бас ... ... ... ... ... ... ... 1993 ж. Жарғысының депозитарийі болып табылады.
Депозитарийдің негізгі міндеттеріне мыналар жатады:
- халықаралық шарттың түпнұсқа мәтінін сақтау;
- түпнұсқа ... ... ... ... ... қол қойғызу; шартқа қатысты құжаттарды хабарландыру, хат,
хабарламаларды алу және сақтау;
- шартқа қатысты ... ... мен өзге де ... ... ... мәселелерді зерттеу және қажет болған жағдайда ... ... ... мәлімдеу;
- шартқа қатысты барлық қүжатгар туралы шарттың басқа да ... ... ... өз ... енуі үшін ... ... немесе қосылу туралы қойылатын қолдар саны, бекіту грамоталарын
немесе құжаттардың алынғаны немесе депозитке берілгені ... ... ... БҰҰ ... ... басқа халықаралық ұйымдарда
тіркеу.
Депозитке беру деп депозитарийге халықаралық ... ... ... шартқа қосылу туралы құжаттардың немесе шарттың
бұзылғаны туралы құжаттардың түпнұсқасын сақтауға беруді айтады. ... ... ... Республикасының халықаралық шарттарын
жасасу, орындау және күшін жою тәртібі туралы" 1995 ж. заң күші ... ... ... ... "Қазақстан Республикасының
атынан және Қазақстан Республикасы Үкіметінің атынан жасалған Қазақстан
Республикасы ... ... ... (куәландырылған
көшірмелері, ресми аудармалары) оларға қол қойылған ... ... ... ... алынған) күннен бастап екі апта
мерзімде Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрлігіне сақтауға
тапсырылады, ал ... ... ... істер министрлігі бұл
шарттардың көшірмелерін олар күшіне енген күннен бастап екі апта ... ... ... ... ... Республикасының
ведомствоаралық шарттарының түпнұсқалары тиісті министрліктер ... ... ... ал осы шарттардың куәландырылған
көшірмелері, оларға қол қойылған (депозитарийден куәландырылған көшірмелер,
ресми аудармалар ... ... ... екі апта ... ... Сыртқы істер министрлігіне жіберіледі.
Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрлігі көп ... ... ... ... егер осы ... ... мұндай міндеттер Қазақстан Республикасына жүктелген
болса, жүзеге асырады.
1.2.3 Халықаралық шарттардың әрекет ... ... және ... шарттардың өз күшіне енуі дегеніміз шарт ... ... ... құқықтар мен міндеттерге ие болуын білдіреді.
Халықаралық шарттардың құқықтары ... 1969 ж. ... ... "шарт шарттың өзінде көзделген немесе келіссөзге қатысушы
мемлекетгердің арасында ... ... және ... ... ... деп ... ... тәжірибеде шарттың заңды күшіне енуінің
бірнеше негіздері бар. ... ... ... ... қол қою сәтінде күшіне енуі;
- шарттың бекіту сәтінде күшіне енуі;
- шарттың бекіту грамоталарымен алмасу сәтінде күшіне енуі;
- шарттың бекіту ... ... ... ... ... күшіне
енуі;
- шарттың шарт талаптары бекіткен белгілі бір мерзімде күшіне
енуі.
Жоғарыда ... ... ... ... алу ... ... ... жатады. Мысалы, БҰҰ-ның 1945 ж. Жарғысыньщ 110-
бабының 3-тармағына сәйкес, 1945 ж. 26 ... қол ... ... шарт ... Кеңесінің 5 тұрақты мүшесі және Жарғыға қол
қойған мемлекеттердің көпшілігі бекіту грамоталарын ... ... ... ... ... 29 ... грамоталарын сақтауға бергеннен кейін
БҰҰ Жарғысы 1945 ж. 24 ... ... ... ... ... жағдайларда
халықаралық шарттың тараптары қойылатын қолдардың ... ... ... ... келіседі. Мәселен, Қазақстан Республикасы мен
Украина арасындағы достық және ... ... 1994 ж. 20 ... ... ... ... күшіне енуі бекіту грамоталарымен алмасу күшімен
белгіленген. Қазақстан ... ... ... және ... ... ... пен ... Орталық Азия Банкін кұру
туралы 1994 ж. 8 ... ... ... ... сәйкес, осы
келісім келісуші тараптардың заңдарына сай, ішкі мемлекеттік рәсімдерін
орындағаннан кейін ... ... ... ... ... және ... ... 1966 ж. 19 желтоқсанындағы Халықаралық ... БҰҰ ... отыз ... ... ... ... қосылу туралы құжатты
депозитке бергеннен ... үш ай ... соң өз ... ... ... өз күшіне енуі оны қолданумен сәйкес ... ... ... ... ... қолданылмайтыны да кездеседі,
өйткені ол үшін көзделген талаптар ... ... ... ... ... қорғау туралы 1949 ж. 12 тамызындағы Женева Конвенциясының
6-бабында осы Конвенция кез ... дау ... ... ... ... [10]. ... ... халықаралық қатынас тәжірибесінен
белгілі болғанындай, шарт күшіне енбей ... ... ... мүмкін.
1969 ж. Конвенцияның 25-бабы келіссөз ... ... ... енгенге дейін шартты немесе оның бір ... ... ... ... Осындай уақытша қолдану шарт өз күшіне енген
соң тұрақты болады немесе мемлекеттің, я ... ... ... ... деп ... кейін токтатылады.
Шарттардың мерзімде әрекет етуі. Жалпы ереже бойынша, шарт өз күшіне
енген сәттен бастап, тоқтатылғанға дейін әрекет ... ... ... ... шарттың әрекет ету кезеңінде болатын әрекеттер мен
фактілерге ... ... ... ... ... ... ... ету мерзімдерін келіседі. Жоғарыда айтып өткеніміздей,
мерзімді шарттар ... бір ... қол ... өз әрекетін
тоқтатады. Ал, мерзімсіз шарттар тараптардың өзара қатынастарының беріктігі
мен әріптесінің сыртқы саясатына деген ... ... ... ... жасаған кейбір халықаралық шарттардың қорытынды
ережелерінде мынадай тұжырымдар бар: "Осы ... оған қол ... ... ... енеді және тараптардың біреуі алты ай бұрын ... ... ... ... ... хабарлағанға дейін әрекет ... ... ... ... ... өте келе ұзарту жолымен
мерзімсіз шартқа айналуы мүмкін. Ұзарту - ... ... сөзі мен ... латын сөзінен шыққан - ұзарту деген мағынада) -
шарттың әрекеті тоқталғанға ... ... ... ... ... ... ету ... шартты ұзарту. Халықаралық шартты
екі түрлі тәсілмен ұзартады: арнайы келісім жасау немесе шартты белгілі ... ... ... ... ... арқылы және шарттың мәтініне ... ... ... енгізу арқылы ұзартылады. Егер шарттың талаптарында
келісуші тараптардың біреуі ... ... ету ... ... дейін
одан бас тарту туралы өтініш жасамау жағдайы көзделетін болса, онда
халықаралық шарт ... ... ... деп ... бұрынғы қатысушылары бұрынғы шарт реттейтін мәселелер бойынша
тағы да шарт жасасқан жағдайда "Ескі заңды жаңа заң ... ... ... ... 1969 және 1978 ... Вена ... 30-
бабының 3-тармағына сәйкес, егер шарттың мүндай жойылуы тікелей айтылмаса,
онда ... шарт жаңа ... ... ... ... әрекет ете
береді.
Халықаралық шарттардың кеңістікте әрекет етуі. Халықаралық шарттардың
құқықтары туралы 1969 ж. Вена ... ... ... ... деп ... ... ... шартта басқалай көзделмесе, онда шарт
әрбір қатысушы үшін оның аумағында ... ... ... ... және үшінші мемлекеттер. Халықаралық шарттар құқығында бұл ... ... бірі ... ... Осы ... ... мәні
бойынша халықаралық құқық шығармашылық процесін ... ... ... ... бірі, атап айтқанда, мемлекеттердің
егемендік теңдік қағидаларын қолдануды бейнелейді.
Рим құқығында екі ... бар: 1) Res inter alios acta - ... ... қатынастарды ғана реттейді; 2) Расtа tertiis nes
nocent nec prosunt - ... ... үшін ... ... да, ... ... Алайда, халықаралық құқықтың нормалары бұл ережелерді
кейбір шектеулермен қолданады. Осы заманғы ... ... ... ... ... ... өзгеше сипаттарға ие болуда.
Мысалы, 1969 және 1986 ж. ... ... ... ... ... қатысты ережелер тұжырымдалған (тиісінше): "Шарт үшінші
мемлекет үшін оның келісімінсіз қүқықтар мен ... ... ... ... ... ... үйым ... осы мемлекеттің немесе осы ұйымның
келісімінсіз міндеттерді немесе кұқықтарды түзбейді".
Шарттың әрекет етуінің токтатылуы дегеніміз ... ... ... ... қатынастардың тоқтауын білдіреді. Халықаралық шарттың
әрекет етуін тоқтату екі ... ... ... асырылады: 1) күшін жою –
төтенше жағдайларда ... ... ... ... ... бұл түрі ... ерік ... арқылы жүзеге асады; 2) күшін жою ...... ... ... араларындағы жасалған шартты шартта
келісілген ... ... бұзу ... ... ... ... ... күшін жою тәртібі
жоғарыда аталған 1995 ж. "Қазақстан Республикасынын ... ... жою" деп ... ... V ... ... ... шарттардын күшін жою туралы үсыныстар.
Қазақстан Республикасының Үкіметі ... ... ... істер
министрлігінің ұсынуы бойынша Қазақстан Республикасының ... ... ... ... халықаралық шарттарының
күшін жою туралы ұсыныс енгізеді.
Қазақстан Республикасының ... ... ... Үкімет қарауына жататын
мәселелер жөніндегі Қазақстан Республикасы халықаралық ... жою ... ... ... ... ... енгізеді.
3. Қазақстан ... ... ... және өзге де ... ... органдары, сондай-ақ Қазақстан
Республикасынын ... ... ... және есеп ... органдар Қазақстан Республикасынын Сыртқы істер ... ... оның ... өз ... ... бойынша осы баптың
1-және 2-тармақтарында аталған халықаралық шарттардың күшін жою ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының ... ... ... және өзге де ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының Президентіне тікелей бағынатын және есеп ... ... ... ... Сыртқы істер министрлігінің
келісуімен өз құзырындағы ... ... ... ... ... бұзу туралы
Қазақстан Республикасының Үкіметіне ұсыныс енгізеді.
33-бап. Қазакстан Республикасы ... ... ... ... ... Парламенті Палаталардың бөлек жеке
отырысында мәселелерді ретімен, алдымен Мәжілісте, ... соң ... ... ... ... ... сипаттағы бекітіілген және
бекітуге жатпайтын халықаралық шарттарының күшін – Қазақстан Республикасы
Президентінің ұсынуы бойынша;
2) Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... оларға қосылуы Қазақстан
Республикасы Үкіметінің шешімдері негізінде жүзеге асырылған ... ... - ... ... ... ... бойынша жояды.
34-бап. Қазакстан Республикасы Үкіметінін халыкаралык шарттардын күшін
жоюы
Қазақстан Республикасының Үкіметі Қазақстан ... ... ... ... және басқа да орталық атқару
органдарының, ... ... ... ... тікелей
бағынатын және есеп беретін мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... күшін
Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің келісуімен жояды.
Халықаралық шарттарды ... ... ... ... ... тұру ... тоқтатудан кейін оның әрекетін қалпына келтіру актісі
болып табылады. Әдетте, мұндай ережелер ... ... ... ... ... ... ... болып келеді. Екі тарапты шартты әрекетін
қалпына ... ... ... ... ... ... Халықаралық
құқық доктринасында шартты қалпына ... ... ... ұзарту туралы
шешімді қабылдау тәртібі сияқты ... тиіс деп ... ... ... ... заңи жарамдылығы оның ерекше ... ... Тек ... ... шарт қана ... ... үшін міндетті қайнар көз болып табылады.
Халықаралық шарттардың ... ... 1969 ж. Вена ... мәселелері, нақтырақ айтқанда жарамсыздық мәселелері V белімде
қарастырылған. Халықаралык шарттардың жарамдылығы ... ... заңи ... ғана ие. ... ... жарамдылық оның
халықаралық-құқықтық толыққандылығын, құқыққа сай ... ... ... шарт оның қатысушыларының орындауы үшін міндетті және шарттың
талаптарына процестің ... ... ... үшін ... ... халықаралық шарттар - бұл заңдық күшіне халықаралық ... шәк ... ... және оларға қарсы ешқандай халықаралық-
құқықтық қарсылықтар келтіруге болмайтын шарттар.
Халықаралық шарттардың жарамдылық презумпциясы 1969 ж. ... ... ... Осы бап ... ... ... ... тұрақтылығын бекітеді, ... ... ... ... ... Мұндай жағдайда жарамдылықтың
іс жүргізу және материалдық аспектілері тұтастай ... Іс ... шарт ... ... күқыққа сай екендігін көрсетеді, ... шарт ... ... құқықтары болу керек; тараптар шарттың
талаптарын орындауға міндетті. ... ... ... ... сәйкес келуі жарамдылықтың материалдық жағын құрайды.
1969 ж. Конвенцияның ... шарт ... ... ... субьектілерінің ерік білдіруіне; шарттың обьектісі мен
мақсаттарына қатысты жарамсыздық талаптарын ... ... ... және салыстырмалы болуы мүмкін. Абсолютті жарамсыз
халықаралық ... ең ... ... ... ... ... жатқызуға болады: мемлекет өкілін мәжбүрлеу; күш қолданамыз деп
қорқыту ... ... ... ... ... ... (jus
cogens) императивтік нормасына ... ... ... ... ... шарттық қатынастарының даму тарихында абсолютті жарамсыз шарттар
кездесіп түрады. Оған Германияның Чехословакиядан Судет облысын алу ... ж. ... ... ... ... Бұл шарт ... үкіметінің
Чехословакияда "неміс мәселесін" реттеу үшін ... ... ... келесі сатысын жүзеге асыру үшін колайлы жағдайды қамтамасыз ету
максатында ... ... ... еді. ... ... шартты
даулауға мүмкіндік бар. ... ... ... ... ... ... ... алу жаткызылады.
2 Халықаралық құқықтың қайнар көздерінің топтарға жіктелуі
2.1 ... ... мен ... ... халықаралық-
құқықтық негіздері
Адамның негізгі құқықтары мен бостандықтарын құрметгеуге ... ... ... ... ... халықтың саяси, экономикалық және ... ... ... ... шетелдіктердің құқықтық жағдайын айқындау;
- азаматтық мәселелер бойынша коллизиялардын алдын алу және ... ... ... және ... ... бойынша өзара құқықтық көмек
көрсету;
- халықаралық қылмыстылықпен күрес жүргізудегі ... ... ... ... даму ... ынтымақтастықтың аталған
бағыттары мемлекеттер позициясын нығайтып келеді. Мысалы, бүгінгі таңда
соңғы екі бағыт ең ... ... ... және ... ... ... Франция Декларациясында "Адамдар
ерікті және тең құқылы болып туылады және солай ... ... - ... бұл ... ... ... өйткені шын өмірде ... ... ... ... ... ... буржуазия мемлекет
күқықтарын аяққа таптағанымен, басқа мемлекеттерге ... көп ... ... ... рөлінде шығып та жүрді. Мемлекеттер арасындағы ... ... ... ... реттейтін жеке халықаралық-
құқықтық актілер XIX ғасырда-ақ қабылданған ... Осы ... ... ... ... ... ... келісімдер жасалды.
Мемлекеттер ұлттық азшылықтарға жататын немесе үстемдік етуші ... өзге ... ... адамдардың құқықтық жағдайын жақсарту үшін өзіне
міндеттер жүктейді. Осы халықаралық-қүқықтық актілер адам құқықтары туралы
мәселелер ... ... ... ... ынтымақтастығын
дамытуға жаңа жол ашып берді.
Біздің дәуірімізде, әлемнің барлык ... ... ... адам ... сақтау (бұзбау) туралы қағидаларды ұстанатындықтарын
жария етуде. Үкіметтер ішкі және сыртқы ... ... ... ... сай ... ... мәжбүр болуда. Бүгінгі танда адам құқықтарын
өрескел бұзу айыпталып та жатыр. Ал ... ... ... ... ... жаппай қырып-жою жай ғана кінәланатын. Адам құқықтары көзге ... ... ... ... ... ... деп ... Көпке дейін мемлекеттің өз азаматтарына деген қатынасы тек сол
мемлекеттің ішкі ісі деген көзқарас қалыптасып келді.
Дүниежүзілік екі соғыс, ... ... және ... ... ... және ... азапталып өлтірілген ондаған миллион
адамдар, саяси терроризм - мүның бәрі адамзаттың есінен шыға қойған ... ... ... ... ... жоюға аз қалған
сілкіністер адам құқықтары ... ... ... ... ... ж. ... БҰҰ жарғысында адам құқықтарына едәуір ... [11]. ... ... ... ... мақсаттарының бірі - адам
құқықтарын кұрметтеу. БҰҰ Жарғысының кіріспесінде БҰҰ мүшелері адамның
негізгі ... жеке ... ... мен ... ... ... тең құкылығына, көп және аз ұлттар құқықтарының теңдігіне
деген сенімді кайтадан нығайтуға батыл кірісеміз ... БҰҰ ... ... ... көмек көрсету мақсатында мемлекеттер арасындағы
ынтымақтастық мәселелерімен тұрақты айналысатын арнайы органдар ... ұйым ... ... ... ... ... ... қатысты адам құқықтары туралы мынадай негізгі халықаралық-
құқықтық актілер қабылданды:
- 1948 ж. Адам құқықтарының жалпыға ... ... 1966 ж. ... ... және ... ... туралы
Халықаралық Пакті;
- 1966 ж. Азаматтық және саяси құқықтар ... ... 1976 және 1992 ... ... ... бірге;
- Отар елдер мен халықтарға тәуелсіздік беру туралы 1960 ж.
Декларация, ... 1992 ... ... хаттамаларымен бірге;
- Геноцид қылмысының алдын алу және оны жазалау туралы 1948 ж.
Конвенция;
- Нәсілдік кемсітушіліктің барлык нысандарын жою ... 1965 ... ... кылмысының алдын алу және оны жазалау туралы 1973 ж.
Халықаралық конвенция;
- Соғыс құрбандарын қорғау туралы 1949 ж. ... ... оған 1977 ж. I және II ... ... ... ... құқықтары туралы 1952 ж. Конвенция;
- Әйелдерге қатысты кемсітушіліктін барлык ... ... 1979 ж. ... 1959 ... Бала ... ... Бала құқығы туралы 1989 жылғы Конвенция;
- Тұрмыстағы әйелдердің құқықтары туралы 1957 ж. Конвенция;
- Төтенше жағдайлар мен қарулы ... ... ... ... ... туралы 1974 ж. Конвенция;
- Азаматсыздықты қысқарту туралы 1961 ж. ... ... ... ... 1954 жылғы Конвенция;
- Босқындардың мәртебесі туралы 1951 ж. Конвенция және 1966 ж.
хаттама;
- Аумақтық ... ... 1967 ж. ... халықаралық жаңа ұйым адам құқықтары жөнінде беделді ... ... ... ... 1984 ж. мамыр айында Экономикалық ... ... 1984/50 ... "Өлім жазасына кесілгендердің
құқықтарын қорғауға кепіл ... ... ... ... ... 1985 ж. ... айларында өткен Жетінші Конгресте
Экономикалық және ... ... ... ... ... ... сотты жүзеге асыруға байланысты БҰҰ-ның ең ... ... ... ... ... деген атпен белгілі) Жетінші
Конгресс 1985 ж. 6 қыркүйегінде мақұлдады. Бұл ережелерді Бас Ассамблея ... ... ... 1988 ж. 9 ... БҰҰ Бас ... ... нысандағы ұстауға немесе қамауға алынатын барлық адамдарды қорғау
қағидаларының жинағы" деп аталатын 43/173 қарарын қабылдады. 1997 ж. ... ... ... ... Ұйымына адам құқықтары жөнінде мәселелер
баяндайды. Онын ... адам ... ... қайта құрудың рөлі
туралы, осы саладағы мемлекеттер жоспары ... ... ... ж. 10 ... Адам ... ... ... қабылдау БҰҰ-ның алғашқы іс жүзінде қабылдаған шараларының
бірі болды. ... ... ... ... ... мен Хиросимадан
кейін Адам құқықтарының жалпыға бірдей Декларациясының пайда болуы, ... ... Бұл XX ... және рухани дамуының заңдылықтарының
бір көрінісі және адам құқықтарын ... ... ... қағидасы
ретінде мойындауы болып табылады.
Адам құқықтарында жалпыға бірдей ... ... ... ... ... менсінбеушілік адам баласы арының
зығырданын қайнататын тағылық жағдайға әкеліп ... ... ... ... ... заң ... қорғалуы керек екеніне, ...мүше-
мемлекеттер Біріккен Ұлттар Ұйымымен ... ... адам ... мен
негізгі бостандықтары жалпыға бірдей құрметтеліп сақталуына ... ... Бас ... Адам ... ... ... ... бүкіл халықтар мен мемлекеттердің ұмтылыстары арқылы жүзеге
асырылуы үшін алға ... ... ... ... етіп ... ... ... күні - 1948 ж. 10 желтоқсанын ... Адам ... ... күні деп ... ... declaratio - жариялау деген сөзінен шыққан.
Әдетте, ... ... ... ... атауын құжаттардың
салтанаттылығын, көпшілікке ... ... ... ... Мүндай сипаттағы қүжаттардың мазмұны - айбынды, әрі ... ... ... ... ... мұндай қүжаттар катаң ресми мазмүнды
да болып келеді.
Адам құқықтарының жалпыға бірдей Декларациясы заңи ... ... ... осы ... актінің негізгі ережелері барлық мемлекеттер
сақтайтын құқықтық актілер мәртебесін иеленіп отыр. Халықаралық ... ... ... ... сондай-ақ Декларацияның негізгі ережелері
көптеген ... ... ... ... идеяларға
айналды. Сөйтіп, 1948 ж. Адам кұқықтарының жалпыға бірдей ... - ... адам ... ... ... ... кұқықтық жүйелерді
әлемдік стандарттармен салыстыру үшін үлгі ... ... осы ... ... ... катынастарды адамгершілік
тұрғыда және заңи негіздейді;
- ... ... ... ... үшін ... көз болып
табылады - Декларацияның ... ... жас ... ... ... осы заманғы халықаралық құқық азаматтардың ... ... ... ... болып табылады.
Осы манызды халықаралық-қүқықтық құжат барлық индивидтер құқықтарының
теңдігін паш ... ... ... ... адам осы ... ешқандай
ерекшеліктерсіз иеленеді. Адам құқықтарының жалпыға бірдей Декларациясы
адамның тіршілік әрекеттерінін барлық ... ... ... негізгі
құқықтарын айқындайды. Тұтастай алғанда, бұл құқықтар екі топқа ... топ - бұл ... және ... ... мен бостандар. Адамның
жеке тұлға ретінде өлір ... ... ... ... ... ... деп түсінеді. Кейде оларды жеке құкықтар деп те атайды.
Құқықтың бұл санаты жеке ... ... және жеке ... ... ... ... ... Адам қүкықтарының жалпыға бірдей
Декларациясының 3-19-баптары осы ... ... ... өмір ... жеке ... ... ... жеке басының қадір-қасиетіне қол
сұғылмаушылық; құлдық бұғаудан және азаптау мен зорлык-зомбылықтан азаттық;
заң алдындағы ... өз ... ... ... ... ... ... әділ соттылыққа деген құқық; некеге тұру құқығы және т.с.
с.
Азаматтардың қоғамдық және ... ... ... ... ... ... деп ... 20 және 21-баптар сенім бостандығы мен
олардың сипатын айқындайды; баспасөз бостандығы - ... ... ... ... береді. Сонымен қатар, саяси құқықтар жеке ... ... ... ... қатынасын, қоғамдағы пікірге
әсер ету кұқықтарын айқындайды.
Азаматтық және саяси құқықтар ... рет ... ... ... болды. Тап сол кезде Адам құқықтарының Декларациясы ... ... ... еді. Мысалы, 1789 ж. Адам және азамат құқықтарының ... 1791 ж. Адам ... ... ... ... Осы ... және саяси құқықтардың тұжырымдамасына негізделіп жасалды.
1948 ж. Декларацияда адамнын әлеуметтік-экономикалық және ... ... ... ... ... ... қалап
берді. Декларацияның ... ... ... ... ... әлеуметтік-эономикалық, мәдени құқықтары
материалдың өмір мен ... ... ... ... ... ... Мұндай құқықтардың ерекшелігі мемлекеттердің ... ... үшін ... күш салуының міндеттілігінен көрінеді.
Мемлекеттердің жақсы тұрмыс жасау үшін экономикалық мүмкіндіктері әр ... ... ... ... де ... ... ... отырған құқықтардың кейбірі мынадай:
- әлеуметтік қамсыздандыру құқығы;
- еңбекке және жұмыссыздықтан қорғану құқығы;
- бірдей ... ... ақы алу ... адамның және оның отбасының денсаулығы мен жақсы тұрмысын
қамтамасыз ету үшін қажетті тіршілік деңгейіне ... ... ана мен ... ... қамқорлық және көмек;
- білім алу құқығы;
- қоғамның мәдени ... ... ... құқығы;
- мәдениет және ғылым саласындағы авторлар еңбектерінің моральдық
және материалдық мүдделерін ... ... ... ... ... ... атап ... 29,
30-баптары онда жарияланған адам құқықтарын жүзеге асыру үшін ... мен ... ... ... ... жатады:
- әлеуметтік және халықаралық тәртіптің болуы;
- құқықтар ғана емес, сонымен қатар міндеттерге ие болу ... ... ... мен бостандықтарын тиісті деңгейде мойындау
және құрметтеуді камтамасыз ететін кейбір шектеулердің қажеттігі моралдың,
қоғамдық тәртіптің ақиқатты талаптарын қанағаттандырады;
- ... ... ... ... мен ... ... ж. Адам ... жалпыға бірдей Декларациясы адам құқықтарын
қамтамасыз ету міндеттері орындалуының ... ... ... Декларация
ережелерін нақтылайтын және туралайтын басқа да құжаттарды қабылдау үшін
халықаралық қауымдастыққа біршама уақыт қажет болған еді. Адам ... ... БҰҰ ... 1966 ж. да ... ... жатты. Халықаралық
кауымдастык, екі пакт - Экономикалык, Әлеуметтік және ... ... ... Пактіні және Азаматтық саяси құкықтар ... ... ... ... 1948 ... ... бірдей Конвенцияда
жарияланған әрбір норманың мазмұны жөнінде келісімге қол жеткізді. Сонымен
қатар, жоғарыда аталған қүжаттар адамның паш ... ... ... ... ... ... ... айқындап берді.
Пактілерде құқықтар мен бостандықтарға ... ... ... ... ... ... қоғамдық тәртіпті,
басқа адамдардың құқықтары мен бостандықтарын нығайту ... ... ... және ... құқықтар туралы халықаралық
Пактінін 20-бабында манызды ережелер көрініс тапқан: "1. Қандай түрде болса
да, ... ... заң ... ... ... ... 2. ... немесе діни өшпенділікке әкеліп соғатын, ... ... ... ... ... табылатын қандай да бір
үгіт жүргізуге заң тұрғысынан ... ... ... ... Адам ... ... ... әлем халықтарынын адамның
экономикалык, әлеуметтік, мәдени, азаматтық және саяси құқықтарын ... ... ... ... ... Пактілердің қосымша хаттамалары бар, оларда жеке
адамдардың өздерінің құқықтары бүзылғаны туралы шағым жасау мүмкіндіктері
айқындалған. 1989 ж. ... ... өлім ... алып тастау жөнінде
қосымша хаттама қабылданды. 1948 ж. Жалпыға ... ... ... ... мемлекеттер үшін заңи міндетті шарт болып табылады.
Мемлекеттер ... ... бір ... бұзбау (сақтау) міндеттерін
жүктеп алады, мысалы, өздеріне жүктелген міндеттерді орындағаны туралы жыл
сайын есеп ... ... ... ... хаттамалар мен Адам
құқықтарының жалпыға бірдей Декларациясы деп аталатын Пактілер ... ... ... адам құқықтары туралы халықаралық Билльді
құрайтынын атап өтуіміз керек.
Қазақстан Республикасы тәуелсіз ... ... ... ... ... Адам ... ... бірдей Декларациясына
сәйкестендірді.
Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін жеке адамның мәртебесін
айқындайтын әмбебап институттарымен ... ... ... ... ... ... ... 1950 ж. кұрылған Еуропа кеңесі осындай
ұйымның бірі болып табылады. Осы аймақтық ұйымның ... адам ... ... ... ... қызметтері негізделетін негіз ... ... ... Адам ... мен негізгі бостандықтарын
қорғау туралы Еуропа конвенциясы және Еуропа әлеуметтік Хартиясы.
Құжаттардың болашақтағы жобаларын ... ... ... Адам ... жалпыға бірдей Декларациясында аталып өткен
кейбір құқықтарды жүзеге асыру үшін "алғашкы қадамдарды" жасауды өздерінің
алдына мақсат етіп ... ... ... Жалпыға бірдей Декларация
мен адам құқықтары ... ... ... ... мен
бостандықтардың кейбірі ғана мазмұндалған. Еуропалық ... ... ... ... және ... ... олардың талас
тудырмайтын артықшылықтары болып табылады. Мәселен, конвенциялардың ... ... және ... Құкықтардың барлық жүйесі толық
қамтылған деуге болады.
Еуропа Конвенциясы имплементация тетігін ... ... ... нормалар жүзеге асуы үшін халықаралық-құкықтық және
ұлттық нормаларды жүзеге асыру керек, ... ... ... үшін ... жағдайларды жасау қажет. Имплементация тетігін жүзеге асыру екі органды
құрудан көрінеді - Адам ... ... ... ... және адам
құқықтары жөніндегі Еуропалық Сот. Бүл ... ... де, ... да ... ... үшін ... берілген. Дегенмен,
шағымдарды қарау ... ... ... ... Мысалы, Комиссия құқықтық
қорғаудың барлық ішкі мемлекеттік құралдары ... ... ... деңгейде шешім қабылдаудың алты айлық ... етіп ... ... ... ... мүше болу үшін адам ... мен ... тиімді тетігін, сондай-ақ олардың кепілдік жүйесін ... ... ... Кеңесіне қабылданатын кезде оның Еуропалық Конвенцияға
қосылуы, сондай-ақ прецеденттік ... ... ... ... ... өзгерістер де енгізуі керек болады. Прецеденттік құқық ... ... ... негізі болып табылады.
Адам құқықтары туралы Еуропа Конвенциясы және ... ... ... адам құқықтарынын жоғарғы деңгейде қорғалуын ... ... ... ... және ... ... ... балалық шағында болашақ азаматтың ен жақсы ... ... ... ... ... ... ... қүқықтық корғалуына көңіл аударады. БҰҰ 1959 ж. Бала
құқығы туралы ... ... ол ... ... өткеніміздей
ұсыныстық сипатта болды. Онда балалардың жағдайын жақсарту жөніндегі
негізгі идеялар көрініс ... ... ... атап ... 20 ... соң бала құқығы туралы Конвенция жобасымен жұмыс ... ... ... 10 жыл ... ... ... яғни 1989 ж. ... қауымдастық
бала құқығы туралы Конвенцияны қабылдады. Қазақстан Республикасы 1993 ... ... ... ережелерін орындауға міндеттемелер алды. Бұл Қазақстан
Республикасының адам кұқықтары жөніндегі бекіткен ен бірінші халықаралық-
құқықтық ... ... айту ... Адам кұқықтары туралы Конвенция - бұл
қоғамдағы балалардың ... ... ... ... ... Көбіне-көп бұл құжатты "Балалар бостандықтарының Ұлы Хартиясы",
"Бала құқығының әлемдік ... деп ... Осы ... "18 ... ... жан иесі бала ... есептелінеді..." делінген.
Конвенцияның жалпы қағидалары мынадай:
- кемсітпеу қағидасы - шектеулердің, қысым жасаулардың болмауы;
- балаларды арнайы корғау және ... алу ... бала ... ... ... ... ... өмір сүру, даму құқықтарын мойындау;
- баланың жеке басын және көзқарасын құрметтеу;
- балалары үшін ата-аналарының ... ... ... ... ... мүмкіндіктері.
1989 ж. Конвенцияда баланың қандай құқықтары оның өмірі мен ... ... деп ... ... сүру және даму ... аты мен азаматтығына деген қүқығы;
Жеке-даралығын сақтау құқығы;
Өзінің ата-аналарынан ажырамау құқығы;
Өзінің көзқарасын еркін білдіру құқығы;
Ойлау, ар-намыс және діни ... ... мен ... ... ... ... және кәсіби дайындық алу құкығы;
Медициналық қызмет алу қүқығы.
Күрделі, дағдарысты жағдайларға тап болған ... ... ... ... аударылады. Оларға ата-аналарының қамқорлығынсыз қалған немесе
қолайсыз отбасылық жағдайда қалған балалар; дене және ... ... бар ... ... ... ... қанаушылыққа үшыраған балалар;
нашақор-балалар; заңды бүзған балалар, бас бостандығынан айырылған ... ... ... кақтығыс аудандарында қалған балалар жатқызылады.
Бала құкықтарын қорғаудың арнайы іс-шаралары бар. Мемлекет балаларды
ұрлау, сатудың ... ... және ... зорлық-зомбылық пен қанаушылықтың
барлық нысанынан қорғауға барлық шараларды қолдануға міндеттенеді.
Бала құқықтары ... ... ... ... бостандығы мен ар-
намысына кепілдік береді, ... ... ... ... ... ... ... баланы кұкықтың дербес субъектісі
ретінде жариялайды.
Мемлекет ата-аналардың, егер олар ... ... ... өз ... ... ... ... қадағалауға міндетті. Мысалы,
мемлекет отбасы мүшелерін бірін-бірі құрметтеуге және ... ... ... ... ... ... ... зорлық-
зомбылықтан қорғай алады және корғауы керек.
Қазақстан Республикасы, ... ... ... ... ... 1989 ж. Бала құқығы туралы Конвенцияға сәйкес орындайды. Біздің
мемлекетіміз балалардың құқықтық жағдайын Қазақстан Республикасының 1995 ж.
Конституциясында, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... зандарда, "Неке және
отбасы туралы" Заңда және басқа да нормативтік актілерде ... ... 1995 ж. ... ... былай
деп жарияланған:
Неке мен отбасы, ана мен әке және бала мемлекеттің қорғауында болады.
Балаларына камқорлық жасау және ... ... - ... ... әрі парызы.
Кәмелетке толған еңбекке кабілетті балалар еңбекке жарамсыз ата-анасына
қамқорлық жасауға міндетті [15,12].
Қазақстан Республикасының 1999 ж. "Неке және ... ... ... ... былай деп айтылған:
Әрбір баланың мүмкін болғанынша отбасында өмір ... ... ... ... ... ... құқығы, олардың қамқор-лығына
қүқығы, өзінің мүдделеріне қайшы келетін жағдайларды қоспағанда, ... ... ... бар ... Бас Ассамблеясының 49-сессиясында кабылданған БҰҰ адам құқықтары
саласының ... ... ... 1995-2004 жж. іс-әрекеттер
жоспарында: "Онжылдық... адам құқықтары саласындағы халықаралық ... адам ... ... ... қатысты ережелерге аса мән
беріле отырып, Адам кұқықтарының жалпыға бірдей ... ... ... ... ... құкыктар туралы халықаралық
Пактінің 13-бабын, Бала ... ... ... ... қоса ала отырып
негізделеді..."— деп көзделген.
Адам құқықтары ... ... ... 8, ... №7
Хаттаманың 5-бабы отбасының мән-маңызын, отбасы ыдырауының ... ... ... балалар мәртебесін айқындайды (Қазақстан заңдарында
заңды некеден туған және некесіз туған ... ... ... ... сүру ... Өмір сүру ... - бұл ... негізгі құқығы болып
табылады. Өмір сүру құқығы – бұл әрбір адамның ажырамас кұқығы. Мемлекет
адамның өміріне кол ... кез ... ... қорғауға кепілдік береді.
Өмір сүруге деген құқықты қорғау ... ... ... ол ... бүзылып жатады. Қамауда ұсталатын адамдардың өлімі
туралы, ... ... ... ... анық ... бар. Өкінішке қарай,
мұндай жағдайлар саны кеміп келеді деп айта алмаймыз. ... ... ... ... көрсету адам құқықтарын өрескел
бүзатындықтан, халықаралық қауымдастықтың назарын ... ... ... сүру ... - бұл ... ... құқығы. Бұл адам құқықтарының барлық
жүйесінің қисынды алғышарты. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде көрініс
тапкан адам ... ... ... ... соғыстан кейінгі
кезеңдегі адам қүкықтары жөніндегі ... емір сүру ... ... ... болар. Мысалы, Адам құқықтарының ... ... ... өмір сүру ... қол сұғылмаушылық
бостандығы айқындалған. Бірақ, 1948 ж. ... 1950 ж. ... да өлім ... алып ... ... ... жоқ. Азаматтық және
саяси құқықтар туралы ... ... өлім ... кесу ... ... ... шектеулер қойылған. Өлім ... алып ... ең ... құқықтық ереже 1985 ж. Еуропа Конвенциясынын №6
хаттамасынан орын ... ... өмір сүру ... бұзу оны ... ... деңгейдегі өмірге деген қүқығын қамтамасыз етуге тиісті
мемлекеттік шаралардың болмауынан көрінеді.
Қазақстан ... ... ... ... өз
бетінше адам өмірін қиюға хақысы жоқ. Өлім жазасы ерекше ауыр ... үшін ең ауыр жаза ... ... ... ... ... ... кешірім жасау туралы арыздану құқығы беріледі" - ... ең ... жаза ... ... бар, ... өлім ... ... ең әділ жазасы және ол осындай қылмыс ... ... ... ... Өлім ... кылмыстылықтың алдын ала ма?
Бұл жауаб күрделі ... Өлім ... ... ... ... ... дәлел жоқ. Мәселенің тағы бір жағы бар, ол үкім шығарған кезде қате
кетсе, оны ... қиын ... ... ... немесе сынайтын қоғамдық пікір ... ... ... ... Кінәсіз адамдарға өлім жазасын қолданатын
сот қателіктері көбейіп кетсе, өлім ... ... ... саны ... кетеді. Ал егер асқан қатігездікпен бір ғана қылмыс жасалса, ... ... ... ойысып кетеді. Немесе тікұшақтарды айдап ... ... не ... ... сияқты "жаңа қылмыстар" пайда болады.
Өлім жазасы жөніндегі мәселелерде қоғамдағы адамдардың көңіл-күйіне
сезімдік ... өте ... әсер ... және үкіметтің ағымдағы жағдайға
қарай заң қабылдауы кездесіп түратынын айту ... ... ... ... ... ... ... қалатын жағдайлар болса, өлім
жазасына кесетін үкімдерді ... ... ... трибуналдарға немесе
үкіметке беріледі.
Өлім жазасы ертеде де аз ... жоқ, ал ... ... ... ... кез ... оппозицияны басып тастау үшін,
әлеуметтік әділетсіздікті сақтап калу үшін ... ... Өлім ... ... адам ... ... ... қорғалуына
тікелей қатысы бар. Бұл проблеманы әлеуметтік-экономикалық, саяси-құқықтық
және рухани адамгершілік факторла-рының ... ... ... ... зор.
Эвтаназия проблемасы қоғамымызда көп ... ... ... сөзі eu - ... және thanatos - өлім ... грек ... оның ... ауру адамның өз өлімін тездетуді сұраған өтінішін
қандайда бір әрекеттер ... ... ... ... ... ... өмірді жасанды түрде ұстап тұру шараларын тоқтатуды да
осыған жатқызуға болады. Азаматтардың ... ... ... ... ... ... эвтаназияны қолдануға тыйым
салынған. Бұл ережелер бұзылған жағдайда қылмыстық жауапкершілік туындайды.
Қазақстан Республикасының қылмыстық заңдарында өлім жазасы – ең ... деп ... Өлім ... ату арқылы орындалады. Ату жазасы тек
ерекше ауыр қылмыстар үшін ғана ең ауыр жаза ... ... ... ... ... адам ... кол ... кылмыстар;
- соғыс кезінде немесе ұрыс жағдайьнда жасалған қылмыстар;
- мемлекеттік ... ... және ... ... қарсы қылмыстар;
- ерекше ауыр әскери қылмыстар.
Өлім жазасы:
- әйелдерге;
- он сегіз жасқа ... ... ... ... сот үкім ... ... ... бес жасқа толған еркектерге
тағайындалмайды.
Кешірім жасау тәртібімен өлім жазасы жазаны ерекше режимдегі ... өтеу ... өмір бойы бас ... айырумен немесе жиырма
бес жылға бас бостандығынан айырумен ауыстырылуы ... Өлім ... ... ерте дегенде ол күшіне енген сәттен ... бір ... ... Ең ... жаза - ату ... ... адамның кешірім өтінуге
құқығы бар. ... ... Адам ... ... ... ... оған ... қоғамдық және саяси қайраткерлер мүше.
Комиссия мүшелері келіп түскен барлық өтініштерді ... Ең ... ... ... ... қабылдайды.
Өмір сүру құқығына байланысты ... ... ... адам ... ... сәті мен өлім ... ... көптеген
пікірталастар туындап жатады. Адам өмірінің басталу сәті туралы мәселе өте
күрделі, себебі бұл сұраққа медицинада ... ... жоқ. Адам ... сәті деп нені айтамыз: бала бойға ... ... ме; әлде ... ... бір ... дамуын ба; немесе туылу сәтін бе? Ал, ... ... ол да әлі бір ... келген жоқ. Жүректің соғуының тоқтау
сәті өлім ... ... ... ... - ... ... ... Жоғарыда
аталған пікірталастар адамзат коғамында жаңа проблемалардың туындауына әкеп
соғады, атап айтқанда, адам ... ... ... ... ... ... ... деген латын сөзі - көшіріп
қондыру мағынасында) бір ... ... ... ... ... ... тіндерді көшіруді білдіреді. ... ... ... ... тірі ... ... мүрдеден трансплантациялау басқа
медициналық құралдар өмірді сақтап қалуға немесе ... ... ... бере алмаған жағдайларда ғана қолданылуы мүмкін. Тірі
донордан ... ... ... алу егер оның ... ... ... болса ғана рүқсат етіледі. Жоғарыда ... ... ... қажеттілігін, алып-сатуға құқыктық
тыйым салу ... ... ... өмір ... ... ... ... тиісті мемлекеттік шаралардың болмауы. Қазіргі кезеңде
өмір сүруге деген конституциялық құқық әлдеқайда ... ... ... жаңа ... атап ... өмір сүру сапасын
жақсартуды енгізуде. Сөйтіп, өмір сүру құқығын кең ... - өмір ... ... ... жоғарылату ретінде қарастырады. Өмір сүру сапасы
түрлі элементтерден құралады: денсаулық пен ... ... ... үй ... ... және таза ... орта, әділдік, жыныстар теңдігі,
қоғамдық емірге қатысу, сондай-ақ адамгершілік пен қауіпсіздік. Кейінгі
жылдары даму ... өмір сүру ... ... ... ... қызу ... ... әлем жасау үшін тағы бір қадамға жол беру керек, ... ... ... бір ... келіп шығуы тиіс, ол: өмір сүру
сапасы адамзат келешегін алдын ала анықтайды.
Өмір сүру ... ... ... ... өмір сүру ... жақсартуға қол жеткізу үшін күш жинау деген сөз. Өмір сүру ... ... ... етудің іс жүзіндегі, шындықты стратегиясы
мыналарға негізделуі тиіс:
- барлық елдерге ... өмір ... ең ... бекіту;
- осы ең төменгі стандарттарды әрбір адамға жеткізу қажеттігі;
- осы халықаралық ... ... ... ... ... ж. Адам ... жалпыға бірдей Декларациясының 1-бабында:
"Барлық адамдар тумысынан азат және қадір-қасиеті мен құқықтары тең ... ... деп паш ... Еуропа құжатта-рында осы конституциялық
құқық істің әділ қарастырылуына дегең құқықты ... Бұл ... ... ... ... Еуропа Конвенциясының 6-бабында, № 7 хаттаманын
2, 3, 4 және 7-баптарында орын алған. Теңдік қағидасы негізгі жағдайлардың
теңдік құқығымен ... ... ... ... ... ... ... тіліне,
тегіне, дінге көзқарасына, нанымына, әлеуметтік, лауазымдық және мүліктік
жағдайына, тұрғылықты жеріне байланысты немесе кез-келген өзге ... ... ... ... ... мен элементтердің бірі
ретінде азаматтардың ... ... Оның ... ... заң және сот алдында теңдігін ресми мойындау дегенді білдіреді.
Азаматтардың теңдік ... ... ... ... пайда
болып, феодалдық қоғамның таптық қатынасының орнын басқанын айту керек.
Нәсілдік белгілері ... ... ... ... туа ... ... түсініктер бойынша кемсіту мүлдем қисынсыз пікір. Кемсітушілік
немесе дискриминация - ... ... ... ... ... ... ... Бұл - әдетте, біреулердің ... ... ... ... ... ... ... термин. Негізінде ішкі
құқықта да, халықаралық құқықта да кемсітушілікке тыйым салынған.
"Заң ... ... ... тең". ... ... құқығы" және
"Кемсітуге тыйым салу" терминдерінің әрқайсысы өз алдына дербес термин
болып ... Адам ... ... Еуропа Конвенциясы адам құқықтары
жөніндегі заңи ... ... ... ... ... ... қабылданған халықаралық кұжаттарға қарағанда, онда
теңдік пен ... ... ... аз ... ... ... ... тыйым салады. Бұл бап мемлекеттер үшін ... ... ... ... ... ал осы ... мен ... жолымен қамтамасыз етуге кепіл беру міндеттерін жүктейді ... ... да адам ... ... ... ... болады.
Көбіне-көп кемсітушілікке әйелдер ұшырап жатады. БҰҰ-нын адам құқықтары
жөніндегі Комитеті бірқатар сот істерін ... ... ... мен ... ... ... ... анықтады. Мысалы, Комитет
Маврикия мемлекетінің заң ережелері осы қағидаға сай ... ... ... ... ... ... ... зайыбы Маврикияда автоматты
түрде түруға рұқсат ықтиярхат алатын болса, Маврикия азаматшасының шетелдік
жұбайы өзіне тұруға рұқсат ... беру ... ... ... ... әлеуметтік қамсыздандыру саласындағы заңдарында тұрмыстағы
әйелдер ... ... ... ... ... ... ... жәрдемақы алу үшін әйел "асыраушы" екенін дәлелдеуі
тиіс, ал ... ... үшін ... шарт ... Бұл ... ... ... бір көрінісі. 60-жылдары Лондонда жалға ... ... 11 ... ғана кара ... жалға алушыларға берілетін
еді. Тұрғын үйді жалға беру туралы ... ... ... ... ... адам мен ... құқықтары мен бостандықтарының теңдігі жеке
адамның конституциялық мәртебесінің ... ... ... болып табылады.
Бұл қағиданың мазмүны мынадай болып келеді:
- нақты индивидтің құқықтары мен бостандықтарын ... ... ... ... мен ... бұзбауы тиіс, өйткені ол қүқықтық
теңсіздікке әкеледі;
- осы теңдік заң мен сот алдындағы ... де ... Кез ... осы ... ... ... ... адам және азаматтың қүқықтары мен бостандыктарының тендігі ... ... ... осы ... ... ... ... мазмұнын және
қолданылуын айқындайды және оны мемлекет қамтамасыз етеді.
Осы заманғы мемлекеттердің ... ... ... мен ... ... ... болуы мүмкіндігін
мойындайды. Алайда, мүндай ерекшеліктер табиғи сипатта болуы керек. Бұл
жерде ... ... сөз ... ... яғни ... ... берілген ерекше кұқықтар, артықшылыктар, жақсы жағдайлар, ... ... ... ... ... әлемдегі мемлекеттердің
көпшілігінде әскери борышты өтеу ер ... ... ... ... ... ... көпшілік өкілдеріне ерекше
конституциялық ... ... ... ... ... ... ... және ол заңға сай болуы мүмкін, егер ең алдымен ... ... ... етуді көздейтін болса. Мысалы, белгілі бір
психологиялық немесе дене ... бар ... ... командирі
немесе теңіз кемесінін капитаны мамандықтарына жіберуге болмайды ... ... ... ... бар ... көркемсурет мектебіне
артықшылықпен қабылдау.
Адам құқықтарының жалпыға бірдей Декларациясының 16-бабында әйелдер
мен ерлер ... ... ... деп ... ... ... ... әлеуметтік, лауазымдық және
мүліктік жағдайына, жынысына, нәсіліне, ұлтына, тіліне, дінге көзқарасына,
нанымына, ... ... ... немесе кез келген өзге жағдаяттар
бойынша ешкімді ешқандай ... ... деп ... ... ... ... ... жою туралы Конвенция
отбасылық жағдайынан тәуелсіз түрде, ерлер мен әйелдер құқықтарының теңдігі
негізінде және ... ... ... ... және ... салалардағы негізгі бостандықтары арқылы ... ... ... жүзеге асыруын жоққа шығаруға немесе ... ... ... кез ... ... ... немесе
шектеулер түріндегі кемсітуді айқындайды. Нәсілдік кемсіту деп:
Нәсілдік, тері түсіне, тектік, ұлттық ... ... ... ... кез ... ерекшеліктерді, айырмашылыктарды, шектеулер немесе
артықшылықтарды;
Саяси, әлеуметтік-мәдени немесе қоғамдық өмірдің басқа ... мен адам ... ... ... ... ... ... асыруды жою мақсатында немесе кемсіту мақсаттарын
айтамыз.
Нәсілдік кемсітушілік мәселелеріндегі құқық бұзушылықты бақылау үшін
Комитеттін Нәсілдік ... жою ... 4 ... ... ... ... мекемесі бар. Конвенцияның қатысушы мемлекеттері
комитетке ... ... ... ... ... ... ... жасап тұруға міндетті. Комитет бас Ассамблеяға жыл сайын өз
қызметі туралы баяндама жасайды және ... ... ... ... ... ... жасайды. Осы Конвенцияны қабылдау
бостандық сүйгіш ... мен ... ... ... болып
табылады.
Адамның құқықтары мен бостандықтарын қорғау тетігі.
Біріккен Ұлттар Ұйымы адамның құкықтары мен ... ... ... ... ... қауымдастықтың "адамзаттың барлық
мүшелеріне тән қасиеттерді және ... тең әрі ... ... әділдіктің және жалпы әлемнің арқауы екендігін мойындауымен"
тікелей байланыстырады. БҰҰ-ның алдына қойған мақсаттарының тізбесіндегі
"Нәсілдік, ... тіл және ... ... ... барлық
адамдардың құқықтары мен негізгі бостандықтарын ... ... ... ... ынтымақтастықты жүзеге асыруы халықаралық әмбебап
ұйымның адам құқықтарын жүзеге асыруға ... ... ... ... ... ащы ... кейін халықаралық
қауымдастық адам құқықтарын халықаралық ... ... ... пен ... маңызды шарттарының бірі деген түйінге келді.
Адамның құқықтары мен ... ... ... ... ... баптарында көрініс тапқан. Оның Кіріспесінде халықтар
"адамның негізгі құқықтарына, жеке ... ... мен ... мен ... теңдігіне, көп және аз ұлттар кұкыктарының теңдігіне
деген сенімді орнықтыруға" бел ... ... БҰҰ ... 8-
бабында "Біріккен Ұлттар Ұйымы өзінің басты және ... ... мен ... кез ... нысанда және жағдайларда қатысуы үшін
ешқандай шектеулер ... ... деп ... ... БҰҰ-ның
барлық мүшелерін ортақ мақсаттарға жету үшін ... ... және ... ... ... асыруға, оның ішінде "барлық
адамдардың нәсілдік, жыныстық, тілдік және ... ... ... мен ... бостандықтарын жалпылай құрметтеуге және
сақтауға" көмектесуге міндеттейді.
БҰҰ Жарғысының 13-бабына ... Бас ... ... ... ... беру, денсаулық сақтау салаларындағы халықаралық
ынтымақтастыққа көмектесу ... және ... ... ... ... қарамастан, барлық адамдардың кұқықтары мен негізгі бостандықтарын
жүзеге асыруға көмектесу кьізметі бар. 1948 ж. Адам ... ... ... ... бері БҰҰ Бас Ассамблеясы адам құқықтары
жөнінде көптеген декларациялар мен конвенциялар ... Олар ... ... кемсіту, апартеид, шетелдіктердін күкықтык жағдайы,
апатридтер, әйелдер құқығы, балалық ... ... және ... ... ... қатысты болды.
БҰҰ Бас Ассамблеясының Үшінші ... ... адам ... ... ... және ... ... мәселелермен
айналысады. Адам құқықтары жөніндегі мәселелерді ... ... ... және ... мәселелерді Бесінші комитет қарайды.
Бас Ассамблеяның органдар ... адам ... ... ... болады. Оларға мыналар жатады: отар ... мен ... беру ... ... ... ... барысындағы мәселелер
жөніндегі арнайы Комитет; Намибия жөніндегі БҰҰ Кеңесі; апартеидке карсы
арнайы Комитет; Адам ... ... ... ... ... Израиль
әрекеттерін зерттеу жөніндегі арнайы Комитет; Палестина ... ... ... ... ... ... ... және Әлеуметтік Кеңесі (ЭКОЭЛК) адам құқықтарын
қолдау жөніндегі ... және ... ... комиссия құрады.
БҰҰ Жарғысының 62-бабына ... ... ... ... мен ... сақталуы мен ережелерін қолдау мақсаттарында ұсыныстар"
жасай алады. Адам құқыктарына қатысты мәселелерді қарастыру кезінде ... ұшін ... Адам ... ... ... және ... ... комиссияны құрды. Адам құқықтары жөніндегі комиссия, өз кезегінде
Аз ұлттарды кемсітудін алдын алу және қорғау ... ... ... ... ... жөніндегі комиссия 1946 ж. құрылды, сол уақыттан ... ... ... ... өткізіліп келеді. Комиссия адам құқықтары
жөніндегі бас ... ... ... және осы құқықтарға қатысты түрлі
мәселелермен айналыса алады. Осы орган адам құқықтары жөніндегі зерттеулер
жүргізеді, ... ... ... мен ... жасайды, Бас
Ассамблея мен Экономикалық және ... ... ... тапсырмаларын
орындайды, сондай-ақ адам құқықтарынын ... ... ... Комиссия құзыреттеріне адам құқыктары жөніндегі мәселелер кіретін
БҰҰ-ның басқа органдарының барлығымен тығыз ынтымактастық жасайды.
Алғашында ... ... 18 ... адам ... ... биллді дайындаумен айналысты. Бүгінгі таңда Адам құқықтары
жөніндегі комиссия мүшелерінін саны 43-ке ... олар үш ... ... Олар жыл ... алты ... ... жиналып, өз сессияларын
өткізіп тұрады, комиссия кез ... ... осы ... ... туғызатын әрқандай мәселелер бойынша өз жұмысына ... ... ... Бас ... мойындаған ұлт-азаттық козғалыстардың
өкілдерін шақырады. Мамандандырылған мекемелер мен ... ... ... ... олардын мүдделеріне қатысы бар мәселелер жөніндегі
комиссияның жүргізетін талқылауларына қатыса алады, ал ... ... ... ... ... ... бар үкіметаралық емес
ұйымдар комиссияның ашық мәжілістерінің жүмысын ... үшін ... ... ... ... ... комиссия бірқатар елдер мен аумақтарда өзінін
бірнеше қосалқы ... ... ... ... кұзыретіне қатысты
мәселелер жөніндегі органдарын құрды. Қазіргі таңда, адам ... ... ... ... ... ... ... еріксіз түрде
немесе зорлыкпен күштеп жоғалып кету ... ... ... ... даму
құқығы женіндегі үкіметтік сарапшылардың жұмыс тобы бар. ... ... ... ... ... түрлі әдіс-тәсілдерін
белсенді түрде қолданып келеді, мәселен адам қүқықтары ... ... бір ... ... адам ... нақты бұзылуына байланысты
жағдайларды зерттеу үшін сарапшылар тобының мәліметтерді жинауын айтуға
болады. Мүндай ... ... ... сот ... ... ... ... жалдамалы кісі өлтіруге қатысты болады. Адам құқықтары
жөніндегі комиссия халықаралық декларациялар мен конвенцияларды дайындауға
көмек көрсететін жүмысшы ... ... ж. аз ... ... ... алу және қорғау жөніндегі шағын
комиссия құрылды. Адам құқықтары жөніндегі комиссия сияқты, ол ... және ... ... ... ... рәсім
ережелеріне сәйкес әрекет етеді. Шағын комиссия үш жұмыс тобын құрды, олар
жыл сайынғы әрбір сессияның алдында, ... ... ... ... үшін ... ... хабарламалар жөніндегі жұмыс тобы ... ... ... және адам ... жүйелі түрде өрескел
бұзуды растайтын мәліметтерді қарастырады. Құлдық мәселелері жөніндегі
жұмыс тобы құлдық және құл ... ... ... ... бала
еңбегін пайдалануды қоса алғанда қарастырады. Байырғы халық мәселелері
жөніндегі жұмыс тобы ... ... ... ... саласындағы
оқиғалар барысын қарастырады.
Сонымен бірге, ... ... ... адам ... ... және ... ... мәселелері жөніндегі, психикалық
ауруларына байланысты ұсталатын адамдар мәселелері жөніндегі ... ... ... ... ... ... топтары бар.
1977 ж. Адам құқыктары жөніндегі комитет құрылды. Ол ... ... ... ... ... Пактінің 28-бабына сәйкес ... Оның ... ... ... ... ... моральдық
қасиеттері бар және адам құқықтары ... ... ... ... түрады. Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық пактінің
Факультативтік хаттамасына сәйкес, Пактіде ... ... ... ... арыз жасаған және қолда бар ... ішкі ... ... ... жеке тұлғалар адам ... ... ... ... ... бере алады. Мүндай хабарламалар
Пактінің және ... ... ... ... ғана
қабылданады. Комитет өзінің ... ... ... ... ... құқықтарды өмірде іске асыру жөнінде қабылдаған ... және осы ... ... ... ... ... сондай-ақ
Пактіде мазмұндалған құқықтарды іске асыруға әсер ететін кедергілер мен
факторлар туралы жасаған баяндамаларын қарастырады.
Әйелдер ... ... ... өз ... 1946 ... бастап ЭКОЭЛК-
нің қызметтік комиссиясының рәсім ережелеріне сәйкес жүзеге асырып келеді.
Оның тікелей міндеттері: ... ... ... әлеуметтік
салалардағы және білім берудегі әйелдер құқықтары туралы ұсыныстар ... ... ... ... ... ... ... әйел
құқықтары саласындағы маңызды проблемалар жөнінде ұсыныстар беру. 1982 ... ... ... ... ... жою жөнінде 23
сарапшыдан тұратын комитет құрылды. ... ... ... ... ... ... нысандарын жою саласында қол
жеткізілген нәтижелер туралы баяндамаларды ... ... ... жатады [19,92].
БҰҰ Бас Ассамблеясы 1951 ж. босқындар мәселесі жөніндегі ... ... ... ... ... ... құрды, ол БҰҰ
қамқорлығымен ... ... ... қамтамасыз етуге уәкілетті
болады. Ол былайша жүзеге асады:
- босқындарды қорғау ... ... ... ... ... ... осы конвенциялардьщ қаулыларының орындалуын
бақылау және оларға керекті ... ... ... ... ... ... және ... мұқтаж босқындар санын
қысқарту мақсатында кез келген ... ... ... ... келісімге келуге көмектесу;
- босқындардың ерікті түрде репатриациялануын қолдауға немесе
олардың жаңа ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттердің аумағына баруын
жеңілдету;
- үкіметтерден олардың аумақтарындағы ... саны ... ... ... қатысты мәліметтер алу;
- босқындар мәселелерімен айналысатын мүдделі үкіметтермен,
үкіметаралық ұйымдармен тығыз қатынас орнату және оны колдау.
БЖКБ Бас ... ... ... репатрациялау және орналастыруға
байланысты міндеттерді атқара алады, сондай-ақ ... ... ... сәйкес азаматтығы жоқ адамдарға көмек көрсету ... бір ... ... ... мамандандырылған мекемелер жүйесі өз жұмысын адамның негізгі
құқықтары мен бостандықтарын қорғауға бағыттайды.
Мысалы, 1919 ж. Ұлттар Лигасына ... ... ұйым ... Халықаралық Енбек Ұйымы (ХЕҰ) енбек ... ... ... мен ... тиімді жүзеге асыруды өзінің негізгі
міндеті ретінде таниды. Еңбек саласындағы халықаралық ... ... ... ... тыйым салу, кәсіподақтар құқығын қоса алғанда,
үйымдасу құқығын қорғау; еңбек ... ... жою, ... мен
әйелдердің тең еңбектеріне теңдей акы алу қағидасын қолдану, еңбекпен толық
қамтуды колдау, еңбек ... мен ... ... ... ... адам ... қатысты болып келеді. Біріккен Ұлттар
Ұйымының білім, ғылым және мәдени ... ... ... ... ... ... пен ... нығайтуға көмектесу, БҰҰ
Жарғысында танылған нәсіліне, жынысына, тіліне ... ... ... ... үшін әділдік, заңдылық, адамның ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін білім, ғылым
және мәдениет ... ... ... ... ... ... сақтау ұйымының (БДҰ) кіріспесіне сәйкес, жоғары
деңгейдегі денсаулыққа ие болу кез ... ... ... құқықтарынын бірі
және үкімет өз халқының денсаулығы үшін ... ... әрі ол ... және ... қамсыздандыру салаларында тиісті шараларды жасаған
уақытта ғана сақтала алады. БҰҰ-ның Азықтүлік және ауыл шаруашылық ... ... ... ... және ... ... қорғауға өз
үлесін қосып келеді. Бұл ұйым негізінен алғанда тамақтануды жақсарту мен
өмір сүру ... ... ... ... ... ... және
ауыл шаруашылығының азық-түліктері мен өнімдерін тиімді бөлуді ... ауыл ... өмір сүру ... ... ... және сол ... ... экономиканың дамуына үлес қосады, оның
қызметі ... жиі ... ... ... атап ... азық-түлік проблемаларын шешуге көмек көрсетуге бағытталған.
Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық жөніндегі ұйым (ЕҚЬІҰ)
қауіпсіздік ... ... ... ... үйым ... ... ... ұйым дау-жанжалдардың алдын алу, одан сақтандыруды, Еуропадағы
дағдарысты және жанжалдан кейінгі жағдайды қалпына келтіруді ... ... ... қамтамасыз етудегі ЕҚЫҰ қадамдары жан-
жақтылы сипатта болып келеді. Ол қарулануды ... қоса ... ... ... ... дипломатияға байланысты
мәселелермен, сенім мен қауіпсіздікті нығайту шараларымен, адам құқықтары,
сайлау барысын ... ... ... және ... ... Тұтастай алғанда, ЕҚЫҰ қызметінің жоғарыда
аталған барлық ... ... да бір ... ... ... ... мен бостандықтарын қамтамасыз етеді. Тікелей
алғанда, бұл демократиялық институттар мен адам құқықтары жөніндегі Бюроның
(ДИ АҚБ) қызметімен ... ... ... бұл ... ... ... бақылайды және ұлттық сайлау органдары мен адам құқықтары
жөніндегі институттардың қалыптасуына көмектеседі
2.2 Дипломатиялық және ... ... ... ... ... дипломатиялық тәжірибе тәуелсіз мемлекет-тердің
сыртқы саясаттағы мүдделерінде ... ... ... ... жаңа ... мен ... қолданылып келе жатқанын көрсетіп
отыр. Дипломатиялық қатынас пен талқылаудың түрлі нысандары ... ... ... ... мемлекет басшыларының кездесуі, мемлекеттер арасында
жүргізілетін жоғары деңгейдегі көп жақты ... ... ... ... ... ... ... халыкаралық
құқықтың басқа субъектілеріне қатысты олардың жүзеге асу ... ... ... ... бойы осы қүқықтық нормалар реттеу заты
бойынша салыстырмалы түрде тұрақты және дербес ... ... ... ... ... қүқық халықаралық қүқық салаларының ішіндегі
анағұрлым жүйеленген және үдемелі дамыған салалардың бірі. Дипломатиялық
құқық – бұл құқықтың ... ... ... Ол ең ... ... құқық
ретінде пайда болып, дамыған еді. XX ғ. басына ... ... ... ... айналды.
Дипломатиялық құқық – бұл халықаралық қатынасқа қатысушы халықаралық
құқық субъектілерінің ... ... ... мен ... ... субъектілерінің келісім және қамтамасыз ету нәтижелерінде
бекітетін жиынтығы; бейбітшілік пен бейбіт қатар өмір ... ... ... ... ресми органдарының жағдайы мен қызметін (функциялары
мен мәртебесін) реттейді [21,79].
Шарт және салт-дәстүр ... ... ... ... көздері
болып табылады. 1961 ж. дипломатиялық катынас туралы Вена ... ... ... негізгі қайнар көздің бірі [22]. ... ... ... ... ... миссияларынын кызметін,
сондай-ақ халықаралық конференциялардағы өкілдіктердің кұкықтық мәртебесін
реттейді. Ол, ен ... 1969 ж. ... ... ... ... ... әмбебап сипаттағы халықаралық ұйымдармен
қатынастары туралы 1975 ж. Вена Конвенциясы.
Қазақстан Республикасының тәуелсіздік алуы және оны ... ... ... ... ... ... және басқа
да қатынастарын дамытты. Сондықтан халықаралық ... ... мен ... ... қажеттілігі пайда болды. Халықаралық
қатынастардың ... ... ... ... ... ... азаматтар санының артуы дипломатиялық және консулдық қызметтің
мазмүнына сапалық ... ... 1993 ж. ... ... ... ... асыру саласындағы халықаралық стандартқа ... ... ... 1961 ж. Вена ... және ... туралы 1963 ж. Вена Конвенциясына орай, Қазақстан Республикасы
елшілік, миссия немесе консулдық аймақ ... ... ... ... біз ... ... ... Мәселен,
Қазақстан Республикасының Президентіне мемлекет басшыларының (АҚШ, Жана
Зеландия) жеке ... ... ... ... ... ... ... біріккен мазмұндамалары (Қытай халық републикасы,
Испания, Австрия), дипломатиялык ... ... ... ... ... ... ноталар алмасу (Египет, ... ... ... ... ... ... қатынастар
үшін консулдық конвенцияларға қол қою (Ресей ... ... ... ... ... туралы келісімдер (Грузия
Республикасы, ТМД елдері), азаматтардың өзара ... және ... ... ... ... ... ... Ислам
Республикасы, Иран Ислам Республикасы), консулдық шарттар (Украина,
Түркменстан) консулдық ... ... кең ... ... ... ... ескере отырып, Қазақстан
дипломатиялық және консулдық ... ... ... өз ... ... саяси ведомство - Сыртқы істер министрлігінің жұмысын
жетілдіруде, ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы азаматтарының, шетел адамдардың ... жоқ ... ... мен ... ... ... ... істер министрлігінің мекемелері арқылы сұрату тәртібі
туралы; Қазақстан ... ... ... алу және ... ... азаматтарының шетелде тұрғылықты тұруларына ... ... ... және т.б. ... арнайы нүсқаулық материалдар дайындайды.
Қазақстан Республикасындағы дипломатиялық қызмет ұлттық заңдарға және
халықаралық шарттарға сәйкес жүзеге ... ... ... ... ... ... ... дипломатиялық
лауазымға тағайындау тәртібі халықаралық стандарттарға сай. ... ... ... ... бар, шет ... ... ... міндеттерді орындау үшін тиісті ... бар ... ... ... ... болашақта, біз арнайы жоғары ... ... ... білу ... ... да коса ... ... өзгерістердің болуы уақыт талабы. Сыртқы істер министрін тағайындау
тәртібі, дипломатиялық қызметті өткеру және ... ... ... ... ... ету, ... беру және
өтемақылар, құқықтар мен міндеттер ... ... ... осы бөліміне ерекше жағдайды қамтамасыз етеді.
Біздің мемлекетіміздің дипломатиялық және консулдық ... ... ... мен ... ... өкілдіктер
қамтамасыз етеді; Қазақстанның БҰҰ қызметіне қатынасуы, мемлекет мүддесін
сыртқы саясаттағы түрлі мәселелерінде қамтамасыз ... ... мен ... ... ... ... ... ұжымдық
және аймақтық қауіпсіздікті қамтамасыз етудегі әрекеттерін жүзеге асырады.
Консулдық қатынас ... ... ... ... ... және ішкі ... ... белгілі бір
нормаларынын жиынтығы консулдық құқықтың негізін қалайды.
Консулдық құқық - бұл консулдық ... ... ... ... ... адамдарын тағайындауды, қызметтерін, артықшылықтары
мен иммунитеттерін реттейтін қағидалар мен нормалар ... ... ... көздеріне мемлекеттердің халықаралық
шарттары, салт-дәстүрлер мен ұлттық ... ... ... ... ... консулдық мәселелер бойынша көпжақты конвенция жасап шығаруға
талпыныс жасалды. ... ... ... ... 1911 ж. Каракас
конвенциясын, Консулдық шенеуніктер туралы 1928 ж. Гавана конвенциясын
жатқызуға болады. Жоғарыда ... ... ... әмбебап сипат алған
жоқ. Еуропа Экономикалық Қауымдастығы елдері арасында жасалған Консулдық
қызмет туралы 1967 ж. ... ... да ... ... ... ... ж. халықаралыққауымдастық ВенадағыБҮҮ конференциясында консулдық
құқықты жүйелеуге тағы бір әрекет жасап көрді, оның ... ... ... ... ... ... үшін Консулдық қатынас туралы 1963 ж. Вена
Конвенциясы 1994 ж. өз күшіне енді. Қазақстандық ... ... ... ... ... жасау жолымен келеді. ... ... ... мен ... ... Үкіметі арасында консулдық
қатынастар орнату туралы 1992 ж. 22 ... ... ... мен ... ... ... консулдық конвенция;
Қазақстан Республикасы Үкіметі мен Қытай ... ... ... ... өзара жүріп-тұруларына виза рәсімдеу тәртібі туралы
1993 ж. 31 желтоқсанындағы Келісімі; ... ... ... мен
Пәкстан Ислам Республикасы Үкіметі арасындағы азаматтардың өзара жүріп-
тұруына туралы 1995 ж. 23 ... ... ... Республикасындағы
консулдық қызмет Қазақстан Республикасының Конституциясы, ... ... 2002 ж. Заң, 1999 ж. ... ... ... ... мен нұсқаулар бойынша жүзеге асырылады.
2.3 Халықаралық сипаттағы кылмыстық ... ... ... ... ... ... ... қылмыстардың
түрлі атаулары кездесіп қалады: халықаралық қылмыстық істер, ... ... ... ... ... ... қылмыстар.
Барлық халықаралық құқық бұзушылықтар халықаралық қылмыстар мен халықаралық
сипаттағы қылмыстық істерге бөлінеді. Жеке адамдардың халықаралық қылмыстық
жауапкершілік мәселелері ... ... ... мен ... аса ... түрде бұзғанда халықаралық қылмыс болып есептеледі.
Мұндай қылмыстар бейбітшілікті ... ету, жеке ... ... ... ... ... ... мүдделерінің іргелі негіздерін
бұзады. Мұндай сипаттағы қылмыстардың субъектілері мемлекеттер мен олардың
басшылары, жоғары лауазымды ... мен ... ... орындаушылар
болып табылады.
Халықаралық сипаттағы қылмыстық істер көбіне ішкі мемлекеттік тәртіпке
қол сұғады. Бір мезгілде екі және бірнеше ... ... ... қауымдастықтың мүдделері қозғалады. Қарастырылып отырған
халықаралық құқық бұзушылықтар ... ... ... тән: біріншіден,
халықаралық сипаттағы қылмыстық істерге ... ... жеке ... ... екіншіден, қылмыстық қол сұғу объектісі ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық жауапкершілік үлттық қылмыстық, қылмыстық іс жүргізу
және атқару заңдары бойынша санкциялар ... ... ... ... [23,142].
Әлемдік тәжірибеде жиі кездесетін халықаралық сипаттағы қылмыстық
істердің кейбірін қарастырып көрейік.
Халықаралық терроризм. Халықаралық терроризм ... ... ... ... ... ... мен қосалқы органдары және
арнайы құрылған органдары (аd һос) тартылады. Мысалы, 1979-1980 жж. ... Соты ... ... ... ... ісін ... ж. сот Никарагуаның АҚШ-қа қойған Никарагуаның аумақтық суларын ... ... ... талап-арызы бойынша шешім қабылдады. БҰҰ Қауіпсіздік
Кеңесі басқыншылық барысындағы халықаралық терроризм актілеріне байланысты
мемлекеттердің ... ... ... ... Ливанға қарсы (70-80-
жж.), АҚШ-тың Гренадаға қарсы (1983 ж.) ... ... ... БҰҰ Бас ... ... ... ... 1972 ж. 18
желтоксанда 27-сессияда қабылданған қарарды айтуға болады, ол БҰҰ ... ... ... ... ... ... және оны қарау үшін халықаралық терроризм жөніндегі ... ... ... БҰҰ Бас ... 1987 ж. 7 ... және ... 4 ... қарарлардың да маңызы аса зор. Оларда БҰҰ аясында
және басқа да халықаралык ... ... ... ... ... ... органдар мен орталықтарды құру туралы ... ... ... Республикасының 1995 ж. ... ... ... ... ... ... күш қолдану
немесе күш қолданамын деп қоқан-лоққы жасаудан өзара бас тарту қағидасы ... ... ... ... ... Осы ... ... күреске бағытталған халықаралық қатынастарды жасауға және
қылмыстылық пен ... ... ... ұйымдарға Қазақстан
Республикасының кіруіне және қатысуына бағдар болады.
1992 ж. 25 ... ... ... ... мен ... ... достық, ынтымақтастык және өзара көмек туралы Шартқа
қол қойылды, оны ... сол ... ... ... ... ... ... оның ішінде халықаралық қылмысты-лықпен, ... ... ... ... мен ... ... ... кеме қатынасы мен азаматтық авиацияға қарсы бағытталған
актілермен күресудегі ынтымақтастықты ... және ... ... ... ж. ... ... ... Қазақстан Республикасы мен ... ... ... арасында; 1993 ж. Қырғызстан,
Түркменстан, Грузия, Армения, және Тәжікстанмен жасалды. 1994 ж. ... мен ... ... ... ... және өзара көмек
туралы Шартқа қол қойылды.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... кабылдау туралы шарттар жасасты.
Мәселен, Қазақстан ... ... мен Иран ... ... ... 1999 ж. 6 ... Тегеранда қабылданған "Үйымдасқан кылмыс пен
терроризммен күресудегі ынтымақтастық туралы" ... Осы ... ... қылмыс пен терроризммен күрес ... ... ... ... ерекше атап көрсетілген.
Қазақстан Республикасы Үкіметі мен Герман Федерациялық Республикасы
Үкіметінің (бүгінгі таңда Германия) арасында 1995 ж. 10 ... ... ... ... ... және ... да ... қылмыстар
түрімен күресуге ынтымақтастық" туралы келісім 10 жылға ... ... "1992 ж. 22 ... қол ... ... мен ... Федерациялық Республикасы арасындағы
қатынастардын негізі туралы" Бірлескен мәлімдеме негізінде тараптар "екі ... ... ... үлес ... ... ... заттары мен психотропты заттарды ... тыс ... ... заңсыз шығып кетудің тиімді алдын алу және ... ... ... - деп белгіленген. ... ... шегі әр ... ішкі ... ... ... ... мақсатында жоспарланып жатқан және жасалған террористік
актілер, олардың жүзеге ... ... ... ... туралы
ақпараттар алмасу көзделген.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... екі нормада 167 және 233-баптарда бекітілген [24,88]. Сонымен
бірге, Қылмыстық кодекстің 167-бабы ... ... ... 52-бабының
орнына келсе, 233-бап жаңадан енгізілген.
Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 234-бабында адамды кепілге
алу жөнінде анықтама берілген. Осы ... ... ... өзгеруі Қазақстан Республикасының ұлттық заңдарына оның
аумағында осы қылмыстармен ... ... ... маңызды үлесі болып
табылады.
Қылмыстылықпен күрестегі халықаралық ... ... ... ... саяси шарттарда осы ... ... ... айғақтайды. Мәселен, ТМД Жарғысының 2-бабында
көрсетілген ... ... бірі - бұл мүше ... халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікті қамтамасыз етуде және
қарусыздануды іске ... ... ... ... да құқықтық
қатынастарда өзара құқықтық көмек көрсету және ... ... ... ... осы ... ТМД ... бірлескен қызмет аясы
айқындалған. Оларға адамның негізгі құқықтары мен бостандықтарын қамтамасыз
етумен қатар, сыртқы саяси қызметті үйлестіру, ... ... ... ТМД ... ... ... саласына
азаматтық, отбасы және қылмыстық істер бойьшша ... ... ... және ... істер бойынша қүқықтық көмек көрсету мен құқықтық
қатынастарды дамыту, модельді заң ... ... және ... ... ... кіреді. Жарғының 29-бабында, ТМД мүше-мемлекеттері
құқық саласында ынтымақтастықты жүзеге асырады, сонын ішінде ... ... ... көп ... және екі ... ... ... арқылы және ұлттық
заңдарды жақындастыруға көмектеседі деп белгіленген.
1993 ж. 22 қаңтарында Минскіде "Азаматтық, отбасылық және ... ... ... ... пен ... ... туралы" Конвенцияға
қол койылды. Оған тоғыз мемлекет қатысты: Армения Республикасы, Беларусь
Республикасы, ... ... ... ... ... Өзбекстан Республикасы және Украина.
Бұл Келісім кіріспеден және 83 баптан тұрады. Қарастырылып отырған
проблемаға орай, "Қылмыстық ... ... ... ... деп ... IV
бөлімге жүгінсек, онда әдеттен тыс ... беру ... ... ... ... және ... істер бойынша құқықтық көмек туралы
арнайы ережелер көзделген. ... ... ... етуі ... ... ... қылмыстық жауапкершілікке
тарту үшін немесе үкімді орындау үшін беру" міндетін белгілейді.
2.4 Ғарышты ... ... ... ... ... ... ... ғарыш құқығы жалпы халықаралық құқығы негізделетін қайнар
көздерден басқа қайнар ... ие бола ... ... ... ... халықаралық шарт – халықаралық құқықтың негізгі қайнар көзі.
Бұл тарихи ... ... ... құқығы саласында да міндетті түрде
сақталады. Халықаралық-құқықтық әдет-ғұрып болса, керісінше, мемлекеттердің
ғарыштағы қызметін ... ... ... үшін ... ... ... жоқ.
Қазіргі кезде ол халықаралық ғарыш құқығының болуы мүмкін, оның
өзінде қосымша қағидасы болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... бағытталған, халықаралық шарттар
мен келісімдерді өңдеу мен жасасу аясындағы ... ... ... ... әсіресе БҰҰ мен оның арнайы мекемелерінің қызметі
барысында.
Халықаралық ғарыш құқығы халықаралық құқықтың саласы ... ... ... оның ... ... ... немесе бірдей деп білеміз.
Халықаралық Сот статусының 38-бабы келесіні ... ... ... құқық негізінде шешуші Сот келесілерді қолданады немесе
қолдануға құқылы:
а) дауласушы мемлекеттермен ... ... ... және ... бекітетін – халықаралық конвенциялар;
б) жалпыға ортақ тәжірибемен дәлелденген, құқықтық ... ...... ... өркениетті ұлттармен мойындалған – құқықтың жалпыға ... ... ... ... ... ... ... түрлі
ұлттардың жария құқық бойынша неғұрлым машықтандырылған- ... мен сот ... ... ... ... ... ... бабы Халықаралық
Соттың істерді қарау процесі барысында қолдануы тиіс ... ... ... ... ... осы нормалар жалпы халықаралық
құқықтың қайнар көзеріне сәйкес ... деп ... ... ... ... ... ретіндегі халықаралық ғарыш құқығының да
қайнар көздері дәл сондай болып табылады, яғни ... ... ... ... ... шарт.
Халықаралық шарт пен әдет ... ... ... ... ... ... ең ... қайнар көзі болып табылады.
Халықаралық құқықтың басқа да классикалық салалармен салыстырғанда
халықаралық ғарыш ... ... ол оның ... ... ... әдет емес ... шарт ... ғарыш құқығының қалыптасуы, әсіресе ғарыш пен ... ... ... ... ... ... ... басты рөлді
халықаралық шарт атқаруы тиіс. Біріншіден, ... ... ... ... ... ... барысында көптеген халықаралық-құқықтық сұрақтарды
туындатты. Өзара қарым-қатынастарды реттеу үшін тиісті мемлекеттер аз ... ... ... ... ... жасасты, осы шарттар ғарыш
құқығының негізгі мазмұнын құрады, соның ... ... ... барысында
ғарыш пен қоршаған ортаны ... ... ... ... ең ... ... жер ... ұшырған 40 жыл ішінде ... ... ... ... ... ... ғарыш құқығының
нормаларын, соның ішінде ғарышты игеру процесі барысында ғарыш пен қоршаған
ортаны халықаралық қорғауға байланысты ... тек қана ... ... ... ... ... әдет ... емес, бұл
халықаралық тәжірибеге қойылатын негізгі үш талаптың бірімен байланысты,
нақтырақ айтсақ, оның ... ... ... ғарыштағы
қызыметінің техникалық қамсыздандырылуының жылдам өзгеруі, тез арады
құқықтық рәсімделуді ... ... ... ... зерттеу мен пайдалану процесі барысында туындайтын
түрлі ... ... мен ... ... мәселелерге
нақты және арнайы сипат тән, бұл жағдай ... және ... ... ... ... етеді. Соңғысына айтарлықтай дәрежеде қол жеткізу
халықаралық шарт жасасу арқылы ... ... онда оған ... ... мен ... ... анықталады. Ал халықаралық
әдетке қатысты айтармыз, онда жүріс-тұрыстың нақты, анық ережелері емес тек
жалпы қағидалар орын ... және ... ... ... ... құқықтық қайнар көзі
ретінде, бар немесе қалыптасқан қатынастарды ретттеп қана ... ... ... ... ... ... да қарастырады. Ал
халықаралық әдет болса, халықаралық қатынастар тәжірибесінде қалыптасқан
қатынастардын және ... ... сол ... ол ... ... туындайтын жаңа қатынастарды реттей алмай. Ғарыш
құқығында осындай жаңа ... ... ... ... ... да
халықаралық құқықтаң қайнар көзі ретіндегі халықаралық әдет, халықаралық
шартқа қарағанда ғарыш құқығы үшін жарамдылығы шамалы ... ... ... ... ... ... ... Шартқа қатысушы
мемілекеттер ғарыш кеңістігін, айды және басқа да ... ... ... ... үшін ... заттарды жеткізу барысында жер бетіндегі болуы
мүмкін қауіп пен жағымсыз салдардың ... алу үшін ... ... ... уақытта жоқ, бірақ болашақта болуы ... ... ала ... ... ... ... табылады. Ал сұрақтар тек қана
халықаралық шарттар негізінде шешіледі, басқа жолы жоқ.
Сондықтан халықаралық ... ... ... ... ... ... пен қоршаған ортаны қорғауды ... ... ... ең ... жолы ... ... ... шарт халықаралық ғарыш құқығының негізгі қайнар көзі
болып табылады, бірақ бұл айғақ ... ... ... ... ... ... әдет ... ғарыш құқығының маңызы қайнар көздерінің
бірі болып табылады, ал ол өз кезегінде ғарыш пен қоншаған ... ... ... де ... көзі ... танылады деген сөз.
Біріншіден, ғарыш дәуіріне ену мен ғарышты игерудің халықаралық
тәжірбиесі, халықаралық ... ... ... ... қайнар
көздерінің бірі екендігін дәлелдейді, тіпті адамзаттың ... ... ... ғана ... ... да. Ғарышты игерудің кейбір қағидалары
халықаралық тәжірибиемен туындаған, мысалы, ғарыш ... мен ... ... және ... ... ғарыш кеңістігі мен аспан
денелерін жәнетағы басқаларын ұлттық иеленуге тыйым ... ... ... ... ... ... ... басталған.
Екіншіден, қазіргі халықаралық құқықта жай норманың пайда болуы
процесі айтарлықтай қысқарған. Ғылыми, ... және ... ... тез ... себепті, халықаралық әдетті қалыптастырудың
дәстүрлі жолы ... бір ... ... ... халықаралық құқық
өкілдерінде тіпті жай нормалардың instant-ы деген түсінік пайда болған
[27,35].
Үшіншіден, ... ... ... дәлелдегендей, ғарышты игеруді
халықаралық-құқықтық ... ... ... ... пен ... ... ... көптеген мәселелер осы кезге дейін ... ... ... ... ... ... негізінде келесідей қорытынды жасауға
болады, халықаралық шартқа қарағнда сирек қолданылса да, ... ... ... ... маңызы қайнар көздерінің бірі болып табылады.
Ғарыш құқықығының басқа да қағидалары.
Қазіргі құқықтағы құқықтың жалпы қағидалары ғарыш құқығының ... ... ... ... Біз үшін ... құқықтың жалпы
қағидалары дегенім не екенін анықтап алу.
Халықаралық Сот статусының 38-бабының мәніне сәйкес ... ... ... - ол ... ... танылатын құқықтық қағидалар.
Ескеретін жағдай, бүгінде өркениетті ұлттар деп барлық тәуелсіз ... ... ... өмірде мемлекеттердің арасында олардың
құқықтық жүйесіне әсер етпей қоймайтын қоғамдық құрылым, экономикалық дамуы
салаларындағы айрмашылықтар бар. ... ... ... ... құқықтық
жүйелерге ортақ болатын қағидалардан құрылуы тиіс. Артынша құқықтың жалпы
қағидалары барлық өркениетті ... ... ие ... ... ... ... ... немесе әдетте бекітіледі, сондықтан да құқықтың
жалпы қағидалары халықаралық құқықтың дербес ... ... көзі ... яғни ... ... ... құқығына да.
Сот шешімдері жалпы халықаралық құқықтағы сиақты, ... ... ... және жай ... шығару процесі барысындағы ... ... ... Бұл жағдай халықаралық соттың және ... ... да ... ... ... игерудің дамуы барысында ғарыш
құқығы ... ... ... ... ... ... ... сот
шешімдерінің рөлі артқанымен ол келер уақытта ғарыш құқығының дербес қайнар
көзі бола алмайды.
Халықаралық ғарыш құқығының ... ... ... БҰҰ қол ... ... ... ... қызметін реттейтін ғылыми-
техникалық сипаттағы көптеген халықаралық шарттары; мемлекеттердің ... әуе ... ... ... және ... ... айқындайтын шарттар кұрайды.
Қайнар көздердің бірінші тобына: Ғарыш ... Айды және ... ... ... ... және ... ... қызметінің
қағидалары туралы 1967 ж. Шарт; Ғарыш кеңістігіне ... ... ... және ... ... туралы 1968 ж. келісім;
Ғарыш объектілері ... ... үшін ... ... туралы
1972 ж. Конвенция; Ғарыш кеңістігіне жіберілетін объектілерді тіркеу туралы
1976 ж. Конвенция; Мемлекеттердің Айдағы және ... ... ... ... 1984 ж. ... ... ғарыш құқығының қайнар көздерінің екінші тобы ... ... ... ... ... ... ... Интерспутник
және басқа да көптеген үкіметаралық ұйымдар қабылдаған. Екі жақты және көп
жақты сипаттағы мұндай ... ... ... ... ... және ... ... қатысты болады.
Үшінші топтағы шарттар ғарышкерлерді және ғарыш объектілерін ... ... ... жерде жұргізілетін операциялардың құқықтық
мәселелерін реттейді. Сонымен бірге, ... ... ... ... ... жерге құлауы кезінде келтірілген залалдарды ... ... ... ... ... құқықтың құқықтық нормаларының әрекеті ғарыш кеңістігіне
және мемлекеттердің, халықаралық ... жеке және ... ... ... ... де, ... ... де зертгеуі және пайдалануына
байланысты қызметіне толық таралады. Халықаралық ғарыш кұқығы ... ... ... ... және ... ғарыш
кеңістігін пайдаланудағы мемлекеттер қызметін де белгілейді. Халықаралық
ғарыш құқығының нормалары мен институттары осы еркешелікті бейнелей ... ... ... ... ... ... қағидаларына сәйкес
келуі керек.
2.5 Халықаралық әуе құқығының қайнар көздері
Халықаралық әуе құқығы – бұл ... ... мен ... ... әуе кеңістігін пайдалану және әуе ... ... ... ... ... ... осы
заманғы халықаралық құқықтын бір саласы.
Халықаралық әуе кұкығының даму тарихын үш кезеңге бөлсек, бірінші ... ... ... ... ... ... табылады.
Бірінші кезең ішінде негізінен халықаралық әуе құқығының теориясы
қалыптасты. Әуе кеністігінің заңдық табиғаты ... ... ... көптеген пікірталастар жүргізді. ... ... ... авиациялық техниканың кеңінен дамуы және майдандарда ұшақтардың
барлау және соғыс мақсатында ойдағыдай ... әуе ... ... алғашқы ұлттық заңдардың қалыптасуына себеп болды. Сөйтіп,
халықаралық әуе құқығының ... даму ... ... ... ... ... даму кезеңі мемлекеттін өз әуе кеңістігінде
толық және ерекше ... ... ... іске ... ... Бүл ... ... сенімге ие болып, көптеген
мемлекеттің ұлттық заңдарында ... ... ... соң ... ... ... ... үш көп жақты конвенцияда
бекітілген: 1919 ж. ... ... 1926 ж. ... ... және ... ... Конвенциясы. Париж конвенциясы әуе кеңістігінің режимі жөніндегі
мәселені ... екі ... ... Бір ... ол ... кеңістігінде толық және ерекше егемендік қағидасын ... ... ауа ... ... біршама женілдіктер жасады, сөйтіп ... ... ... ... ... азаматтық әуе
кемесінің зиянсыз ұшуын ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік егемендік теориялар арасындағы және ауа еркіндігі
жөніндегі ... ... ... Антантаның алдыңғы қатарлы державалары
ерекше құқыққа ие болды. Париж конвенциясы екінші ... ... ... өмір ... 1944 ж. Чикаго конвенциясы ... ... ... алынып тасталды.
Мадридтік (немесе оны басқаша иберо-американдық деп атайды) әуе
навигациясы туралы ... ... ... ... және ... мен ... ... арасында 1926 ж. қабылданды.
Осылай Мадрид конвенциясы Париж конвенциясы ... ... ... ... Дегенмен бұл Конвенция тәжірибе жүзінде жетістіктерге
жете алмады, өйткені оны 6 мемлекет қана ... ... ... ... ... ... мемлекеттер
конференциясында әуе коммерциясы жөнінде 1928 ж. Гавана ... ... ... айырмашылығы - ол "зиянсыз үшу
құқығын" беріп қана ... ... ... ... ... әуе ... ... және пайдалануға құқықтар берді.
Дүниежүзілік соғыстар аралығындағы кезеңде халықаралық құқық ғылымында
әуе ... ... ... ... мемлекеттердің әуе кеңістік
режимін құқықтық негіздеуге байланысты мәселелерге ерекше назар аударылды.
Осы позицияда әуе кеңістігінде мемлекеттік егемендік ... ... ... ... ... ... әуе қозғалыстарының құқығы
ретінде халықаралық әуе құқығы үғымының шектеулі талдану сипаты тән.
Үшінші кезең екінші дүниежүзілік соғыстың ... ... ... күнге дейін жалғасып келеді. Бүл кезеңге тән ерекшелік халықаралық
әуе құқығында халықаралық әуе көлігінің ... ... ... қарастыру.
Халықаралық аренаға азаматтық авиацияның кең ... ... ... ... ұйымдастырылуы көптеген елдерді ... ... ... ... ... әуе қатынастары,
жолаушылар мен жүктердің әуе ... ... ... ... әуе ... әуе ... халықаралық қызметін
реттейтін құқықтық нормалардың қалыптасуында 1944 ж. Чикаго конференциясы
маңызды сатылардың бірі ... ... ... ... туралы
Конвенция және тұрақты әуе ... ... ... ... екі ... ... осы ... форумның жұмыс нәтижесі
еді.
Халықаралық азаматтық авиация жөніндегі 1944 ж. Чикаго Конвенциясы
соғыстан ... ... әуе ... ... өте ... қадам
болды [28]. Чикаго Конвенциясы Біріккен ¥лттар ¥йымының мамандандырылған
мекемесі болып табылатын тұрақты халықаралық авиациялық ұйым - ... ... ... ... ... ... теңіз құқығының қайнар көздері
Халықаралық теңіз құқыгы - бүл сауда саласында, сондай-ақ әскери теңіз
жүзулерінде, әлемдік мұхитта ... ... ... ... ... және ... да ... түрлерінде қалыптасатын құқықтық
нормалар мен институттардың жиынтығын көрсететін осы заманғы халықаралық
құқықтың бір ... ... ... ... ... ... және ... қайнар
көздер жүйесі тән. Халықаралық құқықтың ... ... ... ... ез ... халықаралық теңіз құқығында көп мөлшерде сақтап ... ... ... бұл ... ... бойы баяу қарқынмен дамып
келгендігімен түсіндіруге ... ... ... ... ... үдемелі қарқындауы бара-бара халықаралық теңіз құқығының нормалары
ретіндегі белгілі бір ережелерді ... және ... ... мен конвенциялар санының ... ... ... ... теңіз тәжірибесінде теңіз порттарының дәстүрлері сақталынған,
ол - порттардағы қауіпсіздікті реттейтін ережелер. Теңіз порты бастығының
міндетті ... жүк тиеу және жүк ... ... ... мүшелерінің
тәртіп ережелері, санитариялық және кедендік ... ... ... ... ... ... ... шарттық
немесе конвенциялық нормаларға айналды. Мәселен, бүл теңіз кемесінің
капитаны мен оның ... ... бара ... ... ең сонғы болып
тастауды міндеттейтін құқықтық норма; теңіз кемесінің жалауын көтеру ... ... ... өзінің басымдық маңыздылығын теңіз құқығы туралы
БҰҰ I ... ... ... ... ... ... ... құқығының негізгі қайнар көздері болған ... ... ... ... ... жасалып қабылданды. Халықаралық теңіз құқығының барлық
негізгі салаларын қамтитын теңіз құқығы туралы 1982 ж. БҰҰ ... ... ... кейін халықаралық дәстүрге негізделген қүқықтық нормалардың
әрекет ету өрісі тарыла береді.
Халықаралық теңіз құқығы XX ғ. ... ... ... норма
болып дами бастады. Халықаралық теңіз құқығының жүйелену процесінің үдемелі
дамуының басталуының негізін БҰҰ қалады. 40-жылдардың соңы мен 50-жылдардың
басы ... ... ... ... ... ... құқықгық
нормалар мен теңіз ... ... жаңа ... жетілдіру
мақсатындағы жұмыстарды жүзеге асырды [29,57].
Теңіз құқығы туралы БҰҰ-ның бірінші Конференциясы Женевада 1958 ж. ... - 27 ... ... ... Ол БҰҰ Бас ... ... негізіне сәйкес мәселенің заңдық ... ғана ... ... техникалық, экономикалық, биологиялық және саяси жақтарын ескере
отырып теңіз құқығын ... үшін ... Ол ... кеңістігін
пайдалану және зерттеу бойынша жұмыстар жүргізуге қажет еді. Конференцияда
79 мемлекеттің делегациялары және 16 ... ... ... Халықаралық құқық Комиссиясы дайындаған теңіз құқығына қатысты
баптардың жобалары Конференция жүмысының негізін қалады. Конференция ғылыми-
техникалық ... ... ... өтіп жатты, ол ... ... үшін жана ... ашып берді, бостандық алған
елдерге конференция жұмысына белсенді түрде ... ... ... процесінін жеделде-тілуіне жол ашты. ... ... ... Конвенция, аумақтық теңіз және іргелес аймақ, континенттік
қара, балық аулау және ашық ... тірі ... ... туралы
конвенция кабылдады. Бұдан басқа, осы ... ... ... ... ... ... ... реттеуге ... ... ... 9 ... ... ... ... қызметінің негізгі жақтарын қамтып,
мемлекеттердің Дүниежүзілік мұхиттағы ... ... ... ... ... ... қолданыстағы халықаралық теңіз
құқығының негізгі қайнар ... ... ... I ... халықаралық
құқықтын үдемелі дамуына және жүйеленуіне тарихи үлес қосты. ... ... ... оның ... ... ... ... барлық мәселелері шешіледі немесе олардың
барлық ережелері мәңгілік және өзгермес дегенді білдірмейді. Теңіз ... II ... ... ... 1960 ж. 16 ... 26 сәуірге
дейін жұмыс істеді. Бұл конференция ... мен ... ... ... ... ... бекіту үшін шақырылды. Оған 84 ... ... ... ... ... ... норманы бекітуді және
аумақтық теңіздің 12 мильдік шек енін мойындауды ұсынды. Егер ... ... аз енін ... ... онда ... аумақтық теңіздегі
тірі ресурстарға деген құқықтары сияқты балық аулау аймағын 12 миль шегінде
бекітуге деген тап сондай құқықтар ... ... ... ... ... Азия мен ... көптеген мемлекеттері, сонымен бірге,
Мексика және Венесуэла да ... Ал 200 ... ... ... ... ... Латын Америкасы мемлекеттері, аумақтық теңіз бен балық аулау
аймағына біртұтас ендік шектер бекітілуіне қарсы шықты. АҚШ және ... ... ... ең ... дегенде 6 мильдік шекте бекітуге, жағалаудағы
мемлекеттердің балық аулау аймағындағы құқықтарын 10 жыл ... ... ... келісімге келгендей сыңай танытты.
Көзқарас қайшылықтарына байланысты ұсынылған ұсыныстардың бірде біреуі
көпшілік дауыстан қажетті 2/3 дауысты жинай алмады, сөйтіп ... ... ... іске ... ... құқығына қатысты барлық мәселелер бойынша конвенциялар қабылдау
үшін БҰҰ Бас ... ... ... 1982 ж. ... айында
теңіз құқығы бойынша III Конференция шақырылған болатын. Ұлттық ... ... ... бен ... түбін бейбіт қолдану бойынша Комитет
конференцияда талқыланатын тақырыптар мен ... ... ... міндеттерін анықтау мен оның барлығын қамтушы теңіз
құқығы бойынша Конвенциясын ... ... ... ... ... ... даму мүмкіндігімен бірге құқық тәртібінің тұрақтылығын
үйлестіру үшін ... ... ... Конференцияның көптеген
қатысушылары, жүйелеу мен үдемелі даму элементтерін ... және ... ... әрі ... ... ... заттарды сақтауымыз және
дамытуымыз керек деп есептеді.
Конференцияның рәсім ... аса ... ... ... ... болды, онда шешімді қабылдаудың басты құралы
ретінде консенсусқа сілтеме жасалған. ... ... ... маңызды элементі "пакеттік" тәсіл қағидасы ... яғни ... ... ... әр ... ... бола ... өзара мүдделері
мен өзара жол беруді ескере отырып, жалпыға ортақ, тиімді ... ... ... болды.
Конференцияда халықаралық жалпыадамзаттық проблемаларды шешуде ... ... ... бой ... АҚШ ... сулы ... ... түрлерін шығаруды монополизациялауға және Дүниежүзілік
мұхитта өзінің теңіздегі үстемдігін ... ... КСРО АҚШ ... ... мұхиттағы тұрақты құқықтық тәртіп, бейбітшілік
және ... ... ... үшін нық ... өз ұстанымын көрсетгі
[30,115].
Осы заманғы кезеңде тенізде жүзу және теңіз ортасын қорғау саласындағы
халықаралық актілерді жасау және ... ... ... ... ... мынадай құқықтық актілер қабылданды: 1974 ж. теңіздегі адам өмірін
қорғау Конвенциясы; 1972 ж. ... ... ... ... ... ... ережелер туралы Конвенция; 1965 ж. теңіздегі кеме
қатынасын жеңілдету туралы ... ... ... мен ... тастауды және ластандыруды тоқтату туралы 1972 ж. Конвенция;
1986 ж. теңіз кемелерін ... ... ... ... және ... аталған Конвенциялар осы заманғы теңіз құқығында теңізде жүзу ... ... ... қауіпсіздік техникасын қамтамасыз етеді.
Халықаралық қауымдастық теңіздер мен мүхиттарда ... ... ... ... ... ... ... бейбіт мақсаттарда қолданылуына ерекше назар аудара бастады. ... ... ... 1963 ж. ... ... үш ортада сыналуына тыйым
салатын шартта бекітілген, ... ... ... 1971 ж. теңіздер мен мүхиттар түбінде және оның қойнауларында
ядролық қару және ... ... ... ... да ... ... салу туралы 1971 ж. шарт; теңіз кеме қатынасының
кауіпсіздігіне қарсы ... ... ... мен ... ... 1988 ... ... және континенттік қайраңда орналасқан тұрақты
платформалардың қауіпсіздігіне қарсы ... ... ... ... ... айтуға болады.
2.7 Экономикалық құқықтың қайнар көздері
Экономикалық тұрақтылықты қамтамасыз ету ... ... мен ... шаралар жүйесіне байланысты. Қазіргі кезеңде
кез келген мемлекеттің ... ... ... және ... ... ... жолдарын жасауға, экономикалық реформалауға
үлкен мән берілуде. Экономикалық даму үшін құқық арқылы экономикаға ... ... ... ... ... ... проблемаларының
тәжірибелік маңызы зор.
Қазіргі таңдағы, әлемдегі халықаралық экономикалық қатынастар ... ... ... ... ... ... ғана емес, сонымен
бірге халықаралык құқықтың ... ... ... ... ... негізінен халықаралық құқықпен қарастыру орын алып келеді.
"Мемлекеттің ішкі қузырет ... ... ... ... түрлі шектеулер деңгейде ақырындап беру (астын сызған біз, автор)
туралы сөз ... ... яғни ... ... нормаларында ұлттық,
аймақтық, блоктық мүдделермен қатар, тұтастай ... ... ... де ... ... керек"1 .|Интернационалдык
үрдісі, немесе қазіргі ... ... ... ... ... ... және оны көпшілік мойындап отыр2. Әсіресе халықаралық
құқық үлкен ықпалдарға ұшырауда, себебі: мемлекет пен оның ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады. Жаһандасу
процесі халықаралық құқық жүйесінің ерекшелігін, ... ... ... ... ... ... тағы бір рет ... отыр.
Халықаралық экономикалық құқықтың негізгі қайнар көздері халықаралық
шарт пен халықаралық дәстүр.
Экономикалық қатынас саласындағы ... ... ... ... ... ... ... шешуге бағытталған
саяси шарттарға, және тура мағынасындағы -экономикалық ... ... ... ... ... халықаралық ұйымдардың
құрылтай құжаттарына, ... ... ... ... бөлуге болады.
Халықаралық экономикалық шарттардың бірінші санатына ... ... ... ... және өзара көмек туралы саяси
шарттар, сондай-ақ өзарақатынастар негізі жөніндегі басқа да түрлі ... ... ... ... жатады. Мысалы, Қазақстан
Республикасы мен Ресей Федерациясы арасында жасалған достық, ынтымақтастық
және өзара ... ... 1992 ж. ... ... мемлекеттердің
экономикалық саясаттағы міндетгері ескерілген. "Уағдаласушы Жоғары тараптар
барлық деңгейдегі шаруашылық етуші субъектілердің тең құкылы және ... ... және ... ынтымақтастықтарын кеңейтуге
және тереңдетуге, олардың әлуметін тиімді ортақ экономикалық ... үшін ... ... ... болады" -16-баптың 1-бөлігі.
Екінші санатқа мемлекетаралық экономикалық қатынастар саласының ... ... ... және көпжақты шарттар жатады. Ол туралы
"Халықаралық экономикалық шарттар" деп аталатын ... ... ... ... шарттық нормаларынын үшінші санаты халықаралық
үйымға мүше-мемлекеттердің үшінші тараптармен өзара ... мен ... ... жүйесін бекітеді. Оларға БҰҰ Жарғысы, БСҰ
(ГАТТ) Жарғысы, МАГАТЭ Жарғысы жатады.
Халықаралық ... ... ... ... ... көзі
ретінде кебіне мемлекеттердің сауда тәжірибесінде, теңіз сауда жүзуінде
кездеседі [31,59].
Құқықтың қосалқы ... ... атап ... ... ... қарарлары мен үсыныстары халықаралық экономикалық
құқықтың қалыптасуында үлкен рөлге ие. Оларға: 1964 ж. ... ... ... ... ... ... орнату туралы 1974 ж. ... ... ... мен ... Хартиясы жатады.
Жоғарыда аталғандар тұрақты халықаралық үйымдар актісі болып ... ... ... ... ... ... ... ұйымдардың (кеңестер, конференциялар) шешімдері көпжақты
шарттардың ерекше бір түрі ... ... ... ... ... ... ... және даму жөніндегі БҰҰ-ның 1964 ж. Женева
конференциясының ... ... ... ... және
ынтымақтастық жөніндегі 1975 ж. Кеңестің Қорытынды Актісін, ЕҚЫҰ ... 1990 ж. ... ... ... ... Халықаралық экологиялық құқықтың қайнар көздері
Қоршаған ортаны қорғау мәселелері жөніндегі ... ... ... 1972 ж. ... шақырылған болатын. Ол БҰҰ-ның қоршаған
орта ... ... ... ... асуына жол ашып берді.
БҰҰ Бас Ассамблеясының XXVII сессиясында "Қоршаған орта саласындағы
халықаралық ынтымақтастық жөніндегі үйымдық және ... ... ... ... 1975 ж. ... ... актісінде "Экономика, ғылым,
техника және қоршаған орта саласындағы ынтымақтастық" деген ... ... ... ... ... ... ынтымақтастықтың келешегі белгіленді.
Оның ... ... ... ... ... қорғау мен
жақсартудан, сондай-ақ қоршаған ортаға және оның ... ... ... ... ... үшін ұтымды пайдаланудан келіп шығатындықтан,
ол экономикалық даму үшін ... ... бар ... бірі ... ... өздерінің аумақтарында жүргізіліп жатқан әрекеттердің
басқа мемлекеттің қоршаған ортасының нашарлауына себеп болмауы ... ... ... ... Акті ... ... ... мақсаттарын айқындап берді. Оларға:
- қоршаған орта проблемаларын зерттеу, қоршаған орта ... ... ... ... қолдау;
- фактілерді жинауда және ... ... ... және ... ... ... ортаны корғау жөніндегі ұлттық
және халықаралық шаралардың тиімділігін арттыру; қоршаған ортаның ... мен ... ... ... ... жөніндегі білімдерді
дамыту;
- қоршаған орта саласындағы ... сай ... және ... ... ... ... үшін ... қажетті
шараларды қабылдау;
- қоршаған ... ... және ... оның ... ... ... ... өндіру, жетілдіру саласында
мүдделі ұйымдардың, мекемелердің және фирмалардың ұлттық және ... ... ... ... жатады.
Осы бағдарламалық құжаттар халықаралық қауымдастықтың ынтымақтастық
саласын айқындап берді:
Ауаның ластануымен күресу.
Суларды және ауыз ... ... ... ... ... ортасын қорғау.
Топырақ қабаты мен жерді пайдалануды қорғау.
Табиғат пен қорықтарды қорғау.
Қоршаған орта мен елді ... ... ... ... өзгерістерді іргелі зерттеу, бақылау, болжау және
бағалау.
Құқықтық және әкімшілік шаралар.
Осындай сипаттағы ынтымақтастық нысандары ретінде: ... мен ... ... ... ... ... сарапшылар кеңесін ұйымдастыру; ғылыми қызметкерлер алмасу; қоршаған
ортаны қорғаудағы түрлі ... ... мен ... ... мен
жобаларды бірігіп дайындау мең жүзеге асыру таңдап ... ж. ... ... ... онда мынадай құжаттар жасалды:
атмосфералық ауаны едәуір қашықтықта шекарааралық ластау туралы Конвенция;
бұл конвенция ... ... ... ... шаралар туралы қарар; аз
қалдықты және қалдықсыз технология мен ... ... ... Осы құжаттардьщ құқықтық нормаларына сәйкес, катысушы
мемлекеттер адамдардың денсаулығына, өсімдік және ... ... ... ... ... ... шығаруды көбейтпеуге, кейінірек -
азайтуға міндеттенеді. Бұл құжаттардың күшіне енуі ... ... ... ... да халықаралық-құқықтық акциялар үшін Еуропада ғана емес,
сонымен бірге басқа да континенттерде ... ... ... ж. ... ... Рио-де-Жанейрода БҰҰ-ның қоршаған орта және даму
жөніндегі Конференциясы шақырылды. Қоршаған орта және ... ... ... ... ... ... сақтау және ... ... ... үшін жағдайлар жасау сияқты негізгі
мәселелер күн тәртібіне қойылды. 1992 ж. халықаралық ... ... ... ... ... атап айтқанда: Қоршаған орта және даму
жөніндегі Рио Декларациясы; ... ... ... туралы Конвенция;
Климаттың өзгеруі туралы негіздемелі Конвенция. XXI ғасырдың Күн тәртібі
қабылданды. Бұл құжат жаңа ... ... ... және ... емес ... үшін ... сипаттағы бәрін
қамтитын жинақ ретінде көрініс тапты, оны орындау ... ... ... ... ... Халықаралық гуманитарлық құқықтың қайнар көздері
Халықаралық гуманитарлық құқық - бұл ізгілік қағидаларына негізделген
және қарулы қақтығыстар салдарын шектеуге бағытталған құқықтық нормалар ... ... Ол ... ... ... ... ... тоқтатқан адамдарды қорғайды және соғыс жүргізу кұралдары мен
әдістерін таңдауды шектейді. Халықаралық ... ... ... ... ... ... ... құқығы" деп те атайды.
Халыкаралық гуманитарлық құқтың нормалары мен ... ... ... ... шаралар жасалды. Мемлекеттер халыкаралық
туманитарлық қққықтың нормаларымен өзінің қарулы ... және ... ... ... Олар осы ... ... ... алуы
керек, ал қажет болған жағдайда оны бұзушыларды жазалап отыруы ... ... олар ... ... мен Қосымша Хаттамаларды елеулі түрде
бұзатын жағдайларда, әскери қылмыстар деп ... ... ... ... енгізуі керек.
I Женева Конвенциясы қабылданған, 1864 ж. ... ... ... заманғы бірқатар қайнар көздердің қалыптасуына әкелді. Халықаралық
гуманитарлық құқықтың мазмүны түгелдей 1949 ж. төрт ... ... ... ... ... мен ... ... туралы Женева Конвенциясы; Теңіздегі қарулы күштер құрамынан ... ... ... ... және ... ... ... Женева Конвенциясы; әскери тұтқындармен қатынас ... ... ... ... ... соғыс кезінде қорғау туралы Женева
Конвенциясы.
Женева Конвенцияларының ережелері 1977 ж. оған ... екі ... ... одан әрі ... ... ... және ... жүргізудің кейбір әдістеріне тыйым
салатын бірқатар шарттар бар. Оларға 1907 ж. ... ... ... ... ... салу ... 1980 ж. Конвенция,
Химиялық қаруға тыйым салу туралы 1993 ж. Конвенция, ... ... ... құндылықтарды корғайтын 1954 ж. Конвенция жатады.
Халықаралық гуманитарлық құқыктың кептеген нормалары бүгінде ... ... яғни ... ... ... әрекет ететін жалпы
нормалар ретінде мойындалып келеді.
Қорытынды
Сонымен, дипломдық жұмысты қорыта келе келесі тұжырымдар ... ... ... ... ... екі қайнар көзі бар екені
белгілі. Олар – ... шарт пен ... ... ... алып ... XX ... ... халықаралық әдет ғұрыптың қайнар көз
ретіндегі рөлі басым болғанын байқаймыз. Халықаралық шарттардың ролі мен
маңыздылығының ... XX ... ... ... орын ... ... ... себебі тараған халықаралық әдет-ғұрыптарды кодификациялау
жұмысы, сондай-ақ халықаралық қарым-қатынастардың ... ... ... ... ... ... болуы. Дегенмен де
халықаралық әдет-ғұрып та, халықаралық шарт та ... ... ... ие ... ... ... ... керек.
Кеңес Одағының халықаралық құқық доктринасында халықаралық шарттарды
басты қайнар көз ... тану ... ұзақ бойы ... ... ... ... ғалымдары әдет-ғұрыпты екінші орынға ығыстырып, бірінші
орынға халықаралық шартты шығара отырып, осыны ғана ... ... ... көзі ... ... ... ... әйгілі заңгері И.И.
Лукашуктың айтуы бойынша 70-ші жылдары ... ... ... бір ... орын ... екен және оған ... ... 1970 жылғы
Халықаралық құқық қағидалары жөніндегі БҰҰ Декларациясы мен 1975 ... ... ... ... ... ... міндеттемелерді адал орындау қағидасының
негізінде бірінші ... ... ... ... ... ... мен
нормаларынан туындайтын міндеттемелер қойылған болып шықты.
Демек, осы кезден бастап Н.В. Миронов, А.П. ... және ... ... өз ... қазіргі жалпы халықаралық құқық
халықаралық ... ... ... ... мен ... ... сүйенеді деген ойларды түйіндеді.
Тәуелсіз Қазақстанның халықаралық құқық ғылымына келетін болсақ
халықаралық шарт әлі ... ... ... құқықтың негізгі, яғни басты
қайнар көзі ... ... келе ... Мысалы, оны М.А.Сәрсембаевтің
еңбегінен ... ... ... ... ... ... шарт
(келісім, пакт, конвенция) халықарлық құқықтың негізгі қайнар көзі ретінде
танылады», - ... Ал Ж.О. ... ... ... ... ... халықаралық әдет-ғұрып шарттан кейін екінше орынға ие»
Атағы дүние жүзеге мәлім әйгілі ғалым Л. ... ... ... ... ... екінші қайнар көзі болып табылады»,
өйткені «әдет-ғұрып халықаралық құқықтың бастапқы қайнар көзі ... ... күші ... ... ... себебі шарттардың
халықаралық жүріс-тұрыс нормаларын белгілеу фактісінің өзі ... үшін ... ... болу ... ... құқықтың әдет-
ғұрпына негізделеді». Осыған байланысты И.И.Лукашук былай деп көрсетеді:
«шарттың не әдет-ғұрпының қайнар көзі ретінде ... ... ... ... ... жүйесіндегі орны жөнінде айтқан жөн болар еді.» Норманың
бірінші болуы оның ... ... ... адам ... ... ... нормаларымен қатар, шарттық нормаларға да тең
түрде ... ... ... ... ... жүргізген
дұрыс: яғни, олардың императивті не диспозитивті болуына, жалпы танылған
әлде қатысу мүмкіндігі шектелген ... ... ... ... ... құқық ғылымында шарт та, әдет-ғұрып та
халықаралық құқықтың тең мағналы қайнар көзі болып ... және ... ... ... да ... ... алмайда деген ойда нақтылы
түрде орнатқан жөн көрінеді ‌‌‌
Қолданылған әдебиеттер ... ... Г.И. ... ... ... – М.: ... отношения,
1970. – 370 с.
2. Құлжабаева Ж.О. Халықаралық жария құқық. – ... HAS, 2003. – 384 ... ... Т.К. ... публичное право. – Алматы, 2006. – 892 с.
4. Айдарбаев С.Ж. Халықаралық ... ... ... ... ... орны // ... ... дамуының саяси, экономикалық және
құқықтық аспектілері. Ғылыми-теориялық конференцияның материалдар жиынтығы.
– Алматы, 2004. – Б. 90-92
5. Халықаралық шарттардың ... ... 1969 ж. Вена ... ... ... ... ... жиынтығы / Жауап. ред. ...... 2002. – Б. ... Талалаев А.Н. Право междунанродных договоров: ... и ... – М., 1985. – 249 ... ... ... Президентінің «Қазақстан Республикасының
халықаралық шарттарын жасасу, орындау және күшін жою тәртібі ... ... заң күші бар ... // www.zakon.kz
8. Сарсембаев М.А. Международное право: Учебное пособие. – Алматы: Ғалым,
1999. – 448 ... ... О.И. ... ... ... в ... праве. – Пермь,
1976 – 319 с.
10. Соғыс кезінде халықты қорғау туралы 1949 ж. 12 ... ... // ... ... ... ... жиынтығы. 1 том /
Жауап. ред. М.Б. Құдайбергенов. – ... 2002. – Б. ... ... ... ... ... от 26 июня 1945 г. ... //
Международные акты о правах человека. Сборник документов. – М.: ... ... 1998. – С. ... Всеобщая декларация прав человека 1948 г. // Международные акты о
правах ... ... ... – М.: ...... 1998. – С. 39-52
13. Международный пакт о гражданских иполитических правах от 16 декабря
1966 года // ... акты о ... ... ... ... ... ... – ИНФРА, 1998. – С. 53-68
14. Кудайбергенов М.Б. Права ребенка в ... и ... ...... 2001. – 240 ... ... ... Конституциясы. – Астана: Елорда, 2011. - ... ... ... 1999 ж. ... және ... ... Заңы. –
Алматы: ЮРИСТ, 2011. – 75 б.
17. Европейская Конвенция о защите прав ... и ... ... от ... 1950 года // ... акты о ... ... Сборник
документов. – М.: НОРМА – ИНФРА, 1998. – С. 539-551
18. Даниленко Г.М. ... ... прав ... – М., 2000. – 375 ... Шестаков Л.Н. Права человека. – М., 1990. – 249 с.
20. ... Л.Н. ... ... – М., 1970. – 218 ... ... М.А. ... и ... право. – Алматы, 1999. –
315 с.
22. Венская конвенция о дипломатических отношениях от 1961 года ... ... в ... / Под ред. М.Б. ... ... 2000. - С. ... ... А.Г. Международное сотрудничество государств в борьбе с
преступностью. – М., 1998. – 294 ... ... ... ... ...... ЮРИСТ, 2011. –
148 б.
25. Косбасаров Т.Е. Правовая основа международного космического права //
Вестник ... ... ... – 2007. - № 3. – С. ... ... Г.Б. ... ... бырысында қоршаған ортаны қорғаудың
халықаралық–құқықтық қайнар көздері // Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ Хабаршысы.
– 2008. - № 6. – Б. ... ... А.С. ... и ... ... – М., 1981. – 284 с.
28. Халықаралық азаматтық авиация жөніндегі 1944 ж. Чикаго ... ... ... бойынша документтер жиынтығы. 2 том / Жауап. ред. М.Б.
Құдайбергенов. – Алматы, 2003. – Б. 215-224
29. Молодцев С.В. ... ... ... – М., 1987. – 279 ... ... М.И. Теоретические вопросы современного морского права. – М.,
1993. – 246 с.
31. Вельяминов Г.М. Основы международного экономического ... – М., ... 175 ... ... О.С. ... ... окружающей среды. – М.,
1982. – 225 с.
33. Лукашук И.И. Источники ... ...... 1966. – 238 с.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 94 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қоршаған ортаны қорғау аясындағы халықаралық ынтымақтастық55 бет
«МULTIMEDIA LED» ЖШС--жалпы сипаттамасы. Кәсіпорынның қаржылық қамтамассыз ету қызметінің әдістері, қайнар көздері және формалары38 бет
Азаматтық құқықтың қайнар көздері түсінігі мен түрлері27 бет
Дәлелдемелер теориясындағы дәлелдемелер және дәлелдемелердің қайнар көздерінің түсініктемелерінің ара қатынасы81 бет
Дәстүрлі қазақ қоғамындағы құл иелену және оның қайнар көздері7 бет
Еңбек құқығы қайнар көздерінің жүйесі56 бет
Еңбек құқығының қайнар көздері (нысандары)6 бет
Еңбек құқығының қайнар көздерінің жүйесі11 бет
Жер құқығының қайнар көздері13 бет
Инвестициялық жобаның қаржыландыру қайнар көздері11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь