Құқықбұзушылық түсінігі

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4

1 ҚҰҚЫҚБҰЗУШЫЛЫҚ ТҮСІНІГІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.1 Құқық бұзушылықтың түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.2 Құқық бұзушылықтың түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7

2 ҚҰҚЫҚБҰЗУШЫЛЫҚ БЕЛГІЛЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
2.1 Құқық бұзушылықтың белгілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17
2.2 Құқық бұзушылықтарға қарсы күрестiң 2005.2007 жылдарға арналған бағдарламасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24
2.3 Құқық бұзушылыққа қолданылатын заңды жауапкершілік ... ... ...28

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..32
КІРІСПЕ


Кез-келген қоғамда құқықтық нормалардың жарлығын бұзу бұқаралық сипат ұстанады және оған аса елеулі моральды және материалдық зиян келтіреді. Құқыққа қарсы жасалған әрекеттер сипаты, субъектілері, шарттары себептерінің әр түрлілігіне қарамастан, олардың бәрі бір әлеуметтік құбылысқа құқық бұзушылыққа алып келуге жол беретін, жалпы белгілерге ие. Құқық бұзушылықты зерттейтін әр түрлі анықтаулар бар. Жалпы қорытындылық түрде олар, өздеріне заңдық жауапкершілік алатын қоғамға зиянды әрекет еткен тұлғалар немесе тұлғаның құқыққа қарсы, өзін кінәлі еткен құқық бұзушылыққа ұласады .
Құқық бұзушылық аса маңызды белгілер қатарына ие, олардың ішіндегі ең негізгілеріне мыналар жатады:
1.Кез-келген құқық бұзушылық - бұл адамның саналы және еркінмен үнемі бақылау астындағы әрқашан анықталған әрекет немесе әрекетсіздігінде көрінетін еркіті, кінәлі әрекеті. Құқық бұзушылық белгілері саласында қарастырыла алмайды, мысалы, мінез-құлқы, адамның жеке саласы немесе ой образы. Дегенмен, егер олар нақты құқыққа қарсы әрекеттерде-әрекет немесе әрекетсіздікте пайда болса, онда бұл жағдайда заңдық іздестіру басталады.
Сот пікір шеңбері - ой, саяси, діни немесе басқа да көзқарасы үшін жазалай алмайды. Карл Маркс осымен байланысты “осы сияқты басты белгілерде әрекет етпейтін заңдар, әрекет етуші ойының образын, - бұл заңсыздықтың позитивті санкциясы сияқты басқа ештеңе емес” деген . Бірақ та сот нақты іс бойынша шешім шығара отырып құқыққа қарсы әрекетін жазалауы мүмкін және жазалайды.
2.Құқыққа қарсылық - құқық бұзушылықтың аса басты белгісі. Барлық әрекеттерде немесе әрекетсіздікте құқық бұзушылық болмайды. Ол тек құқық бұйрығына іске асады. Құқыққа қарсы мінез-құлық азаматтық-құқықтық, тәртіптік қылықтарды, әкімшілік құқық бұзушылықтарды және қылмыстарды жасауда көрінеді.
Жалпы, құқық бұзушылық дегеніміз – адамның қоғамға, мемлекетке немесе жеке тұлғаға зиян келтіретін, соңы заң алдындағы жауаптылыққа апаратын құқыққа қайшы әрекет немесе әрекетсіздік.
Құқық бұзушылық өз жиынтығында қоғамның қалыпты өмір сүру жағдайын, қоғамдық құрылыстың реттілігі мен тәртібін бұзатындықтан, оған мемлекет атынан шара қолданылып, жауаптылық тағайындалады.
Заңды жауаптылық – құқық бұзушылыққа барған жағдайда оны жасаған адамның мемлекеттік мәжбүрлеу шараларына тартуының қажеттілігі.
Заңды жауапкершілік, бір жағынан, жалпы әлеуметтік жауапкершіліктің түрі, басқа түрлер басқа әлеуметтік нормалардың негізінде пайда болады – саяси, мораль нормаларының, корпоративті нормалардың т.с.с.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.................................................................
......................................4                    
1  ҚҰҚЫҚБҰЗУШЫЛЫҚ
ТҮСІНІГІ........................................................6
1.1  Құқық бұзушылықтың
түсінігі   ........................................................6
1.2  Құқық бұзушылықтың түрлері 
..........................................................7
2 ҚҰҚЫҚБҰЗУШЫЛЫҚ БЕЛГІЛЕРІ
....................................................17
2.1 Құқық ... ... ... ... ... ... ... арналған
бағдарламасы
............................................................................
..........24
2.3 Құқық бұзушылыққа қолданылатын заңды жауапкершілік...........28
ҚОРЫТЫНДЫ………..…………………………………….............................32 
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ... ... ... ... жарлығын бұзу бұқаралық
сипат ұстанады және оған аса ... ... және ... ... ... қарсы жасалған әрекеттер сипаты, субъектілері, шарттары
себептерінің әр түрлілігіне қарамастан, олардың бәрі бір ... ... ... алып ... жол ... ... ... ие.
Құқық бұзушылықты зерттейтін әр түрлі анықтаулар бар. Жалпы қорытындылық
түрде ... ... ... жауапкершілік алатын қоғамға зиянды әрекет
еткен тұлғалар немесе тұлғаның құқыққа қарсы, өзін ... ... ... ... ... бұзушылық аса маңызды белгілер қатарына ие, олардың ішіндегі ең
негізгілеріне мыналар жатады:
1.Кез-келген құқық ... - бұл ... ... және ... ... астындағы әрқашан анықталған әрекет немесе ... ... ... әрекеті. Құқық бұзушылық белгілері саласында
қарастырыла алмайды, мысалы, мінез-құлқы, адамның жеке ... ... ... Дегенмен, егер олар нақты құқыққа қарсы әрекеттерде-әрекет немесе
әрекетсіздікте пайда болса, онда бұл жағдайда заңдық ... ... ... ... - ой, ... діни ... ... да көзқарасы үшін жазалай
алмайды. Карл Маркс осымен байланысты “осы сияқты басты белгілерде әрекет
етпейтін заңдар, ... ... ... ... - бұл ... ... ... басқа ештеңе емес” деген . Бірақ та сот нақты іс бойынша
шешім шығара отырып құқыққа қарсы әрекетін ... ... және ... ... - ... бұзушылықтың аса басты белгісі. Барлық
әрекеттерде немесе әрекетсіздікте құқық бұзушылық болмайды. Ол тек ... іске ... ... қарсы мінез-құлық азаматтық-құқықтық,
тәртіптік ... ... ... бұзушылықтарды және қылмыстарды
жасауда көрінеді.
Жалпы, құқық бұзушылық дегеніміз – адамның ... ... ... ... зиян келтіретін, соңы заң алдындағы жауаптылыққа апаратын
құқыққа қайшы әрекет ... ... ... өз ... ... ... өмір сүру жағдайын,
қоғамдық құрылыстың реттілігі мен ... ... оған ... шара ... жауаптылық тағайындалады.
Заңды жауаптылық – құқық бұзушылыққа барған жағдайда оны жасаған
адамның ... ... ... ... ... ... бір ... жалпы әлеуметтік жауапкершіліктің
түрі, басқа түрлер басқа әлеуметтік нормалардың негізінде пайда болады ... ... ... ... нормалардың т.с.с.
Басқа жағынан, заңды жауапкершілік құқықтық мәжбүрлеу шарасының түрі,
сонымен бірге ол ... ... ... ... ... ... ... тиістілі бар.
Заңды жауапкершіліктің белгілері:
1. Ретроспективті сипатта, яғни алдыда өтіп ... ... ... ... ... (не ... ... – созылмалы). Субъект алда
болатын тәртіптеріне заңды жауапкершілікке ... ... ... ... ... міндетті түрде ерекше
болуы қажет, яғни бойында құқық бұзудың ... ... ... ... ... ... ... заңды жауапкершілік болуы мүмкін емес.
3. Заңды жаупкершілік құқықбұзушының тәртіпін әр уақытта мемлекеттік
және қоғамдық талқылауымен (негативті бағалау) байланысты.
4. ... ... ... Бұл белгінің мәні сонда, құқықбұзушыда оның
жасаған ... ... жаңа ... міндеттер пайда болады
(құқықбұзғанға дейін болмаған). ... ... ... ... ... ... қатынастардың тууына әсер етеді (құқықбұзушымен
мемлекеттің арасындағы), сол қалыпта осы ... ... ... Заңды жаупкершілік көнтерлілік сипатта болады. Қандай да болмасын
міндеттілік-аутпалық, бірақ құқықбұзу нәтижесінде ... ... ... - өзіне тиісті және басқа бағдарламаларынан айырғанға көтерімділік
көрсету (көну).
6. Заңды жауапкершілікті жүктеу тәртібі заңмен ... яғни ... ... ... процедуралық нысандарын белгілейді.
Егер айтылған белгілерді есепке алсақ, онда ... ... ... ... ... және ... міндеттілікпен. Егер құқықбұзушылық мемлекетпен сезілмесе не болмаса
белгіленбеген болса (не тауып алынбаған) құқықбұзушы ештеңеге жаупты ... ол ... ... ... ... ... оның ... заңды жауапкершілік - өзі міндеттілік ... ... ... оны іс ... ... ... жауапкершіліктің пайда болуы туралы басқа да көзқарастар бар:
а) ол қорғаушы құқықтық қатнаспен құқықбұзғаннан кейін тоқтамай бірге
пайда болады;
б) ... ... ... ... шығарғаннан кейін пайда болады
(үкім, шешім), онда барлық заңды жаупкершілікке қажетті кездер тіркеледі.
Заңды жауапкершілік ... ... және ... ... ... ... Проф. О.Э. Лейст осы жөнінде екі функция туралы ... ... ... ... ... ... ол қылмыстық,
әкімшілік және тәртіптілік ... ... және ... (азаматтық құқықтық және материальды жауапркешілік).
Традициялық түрде ... ... ... ... ... ... азаматтық-құқықтық, жұмысшылардың
материальдық жауапкершілігі. Мұндағы көңіл аударатынымыз:
а) құқық салаларына қарағанда жауапкершілік түрі аздау;
б)әртүрлі салалардың нормаларын бұзғандығы үшін ... ... түрі ... ... өзінде бірнеше түрдегі жауапкершіліктер болады ... және ... ... ... бұл ... ... негізінде салалық белгі
жатыр. ... ... ... ... бөлу ... ... байланысты, ал жауапкершілік ... ... ... ... ... жеке ... бар және ... заңдылығымен
әрекет жасайды. Кейді универсальдық сипатта болады.
Заң әдебиеттерінде ретроспективті заңды ... ... ... ... ... заңды жауапкершіліктің барлығы
туралы көзқарастар қорғалып келген – субъектінің болашақтағы ... ... ... оның ... ... атап ... – сол ... туралы айтқанда, оның «жауапкершілікпен» ... ... ... ол көзқарасты көптеген құқықтанушылар қолдау
көрсетпеді де мынаған сілтеме жасады, яғни ... ... ... ... ... жоқ: бұл көп жағдайда жалпы әлеуметтік не этикалық
бағыттағы жауапкершілік.
1 ҚҰҚЫҚБҰЗУШЫЛЫҚТЫҢ ТҮСІНІГІ
1.1  Құқық бұзушылықтың түсінігі
Қоғам әрқашан ... ... арқа ... ... ... ... ... болмаса, ол құлдырайды, яғни, келешегі болмайды. Мұны
адамдар ежелден-ақ жақсы түсінген. Сондықтан да ... ... ... ... Дегенмен, керісінше қоғамдық тәртіті бұзуға бейім
азаматтар да аз емес.
Заң ... ... ... ... кең ... сипаты бар.
Себептердің және оларға жәрдемдесетін жағдайлардың көп болуына, субъектілер
мен ... және ... ... ... ... алуан түрлі болуына
қарамастан, олардың көпшілігінің (объективті ... ... ... ... ... бар, ... ... заң ғылымы оларды
әлеуметтік құбылыстың біреуіне жатқызады. Бұл құбылыс “құқық бұзушылық”
деген ... ... ... ... ... пен жеке ... мүдделеріне зиян
келтіретін субъектінің кінәлі, құқыққа қарсы, қоғамға қауіпті әрекеті.
Заңның талаптарына теріс пиғыл-құқық бұзушылықтың қайнар бұлағы. Құқық
бұзушылық – ... ... ... ... ... ... ... оның қағидаларын құқықтық нормалар жүктеген
міндеттерді ... ... ... ... жасау. Ол адамдардың іс-
әрекеті, қылығы, мінезі немесе әрекетсіздігімен сипатталады. Адам өзінің іс-
әрекеті, ... ... ... адамдармен, қоғаммен, мемлекетпен ... ... Заң ... ... ... ... ... ой-желісі заңмен реттелмейді. Бірақ қандай да болсын іс-әрекет,
мінез-құлық, ... ... ... ... Олар ойдың
елегінен өтіп, бақылауында болады. Ақылы дұрыс адамның іс-әрекет ерік пен
ойдың арқасында жүзеге асырылады. ... ... ... ... мен ... зиян келтіретін және құқықтық нормаларға ... ... ... болып табылады. Әрекет-бұл ... ... ... да бұзу ... орын ... ... (әрекеттілігі немесе әрекетсіздігі) қоғамға қауіпті
болмаса, онда мұндай әрекеттілік ... ... ... бұзушылық
қатарына жатқызылмайды. Әрекеттің (әрекеттілік немесе әрекетсіздіктің)
қоғамға ... ... екі ... ... ... зиянның болуы және оның
қоғам тарапынан бағалануы.
Құқық бұзушылық дегеніміз – адамның қоғамға, мемлекетке немесе ... зиян ... ... заң ... ... ... құқыққа
қайшы әрекекеті немесе әрекетсіздігі.
Құқық бұзушылық құқықтық нормалар қорғайтын мүддеге ... ... жеке ... мүддесіне зиянын тигізеді, белгіленген құқықтық
тәртіпті бұзады. Құқықтық нормалардың ... ... ... бұзылады, қоғамдық қатынастарға кесел келеді, белгілі бір игілік,
құнды зат ... ... ... денсаулығына, рухани сезіміне зиян
келтіреді.
Кез келген құқық бұзушылық ... ... ... ... ретіндегі әрекеті. Оларға табиғат құбылыстары ... ... ... болмайды.
Адам өзінің әрекеттері немесе заң ... ... ... заң үшін жоқ деп есептеледі. Жеке адамның ой және сезім жүйесі,
оның ... ... мен ... ... ... және ... құқық бұзушылық деп танылмайды.
Құқық бұзушылықтың сөзсіз белгісі ... ... ... ... ол зиянның болуын және іс-әрекетке (әрекетсіздікке) қоғамдық
бағаны қамтиды. Қоғамға ... ... ... ... ... тиіс. Сонымен бірге қоғамға қауіптілік нақты индивидтің бірлі-
жарым ... ғана ... ... ең ... адамдардың белгілі бір іс-
әрекетінің қоғамдық тәртіпке ... зиян ... ... ... ... бір қатынастарды бүлдіру қатерін туғызатын нақты мінез-
құлық түрі ретінде таралуын ... ... ... ... зиян ... және материалдық,
өлшенетін және өлшеусіз, мәндік және рухани, елеулі және болмашы, қалпына
келтірілетін және ... ... зиян ... бұзушылықтың мәні – оны басқа жүріс-тұрыс ережелерін ... ... ... ғана тән ерекшеліктерінен тұрады. Ең алдымен барлық
құқық ... мәні ... ... ... ... ... қауіптілігі, зияндылығы. Яғни, тек бір ғана әрекеттің қоғамға
қауіптілігі мен зияндылығы емес, оның ... ... ... ... ... адам әрекетінің белгілі бір түрі ескеріледі.
Ал жекелеген әрекет-әрекетсіздік қоғамдық өмірдің бекітілген тәртібін, олар
қоғамда кең ... ... ғана ... ... ... ... ... әрекет-әрекетсіздік қоғамға қауіпті деп бағалануы
мүмкін. Ол және өзі зиян ... ... өзі ... ... көптеп орын алуына байланысты. Олар өз жиынтығында қоғамның
қалыпты өмір сүру жағдайын, қоғамдық құрылыстың ... мен ... ... да ... ... ... мемлекеттік ұйымдасқан
қызметін қажет етеді. [1, 15б]
1.2  Құқық бұзушылықтың түрлері
Құқық бұзушылықтар әлеуметтік қауіптілігіне ... және ... ... ... екі ... ... Қылмыс
2. Теріс қылық
Объектінің құндылығы, құқыққа қайшы әрекеттің мазмұны, жағдайы, ... ... ... көлемі мен сипаты, кінәнің нысаны құқыққа қайшы
әрекеттің күшейе ... оның ... ... бұзушының жеке мінездемесі
арқылы анықталатын қоғамға зияндылықтың сипаты мен деңгейі негіз болады.
Әрекет-әрекетсіздікті құқыққа қайшы деп ... ... ... ... ... ... қоғамға қауіпті және заңмен жазалау қатерімен ... ... ... ... ... ... ... барынша жоғары дәрежеде болатындығымен ерекшеленеді. Ол ... өмір ... ... ... ... ... меншік және
азаматтардың саяси, еңбектік, мүліктің және басқа да құқықтары. Қылмыстың
заңды сипаты – ... ... ... ... салу мен ... ... ... табылады. Қылмысты заңда көрсетілген, қылмыстың барлық
нысандық ... ... ... бұзушылық өзінің жеңіл ... ... ... ... ... ... ... Олай болатын
себебі: кейбір жағдайларда әлгі қылмыстардың қоғамдық ... ... ... ... болып келеді.
Қылмыс – қоғам үшін мейлінше қауіпті және қылмыстық заңмен тыйым
салынған құқық бұзушылық. ... ... ... кодексінің 9-
бабында қылмыс ұғымына мынадай анықтама берілген: «Осы Кодексте жазалау
қатерімен тыйым ... ... ... қауіпті әрекет (іс-әрекет немесе
әрекетсіздік) қылмыс деп ... ... ... ... ... ең елеулі мүдделеріне қол сұғады.
Жаңа Қылмыстық кодекске сәйкес қылмысты әрекеттердің объектілері жеке ... мен ... ... және өзге де құқықтары мен бостандықтары,
бейбітшілік және адамзаттың ... ... ... ... мен қауіпсіздігі, меншік, қоғамдық тәртіп, денсаулық
пен ... ... ... ... сот ... ... ... тәртібі және басқалар болуы мүмкін.
Қылмыстардың қоғамдық қаупі жоғары болғандықтан, оларды жасағаны ... ... ... ... ... ... Қылмыстық
әрекеттердің Қылмыстық кодексте көзделген ... ... ... ... кең көлемде түсіндірілмеуге тиіс.
Сипаты мен қоғамға қауіптілік ... ... ... ... ... төрт ... бөлінеді:
1) Онша ауыр емес қылмыстар
2) Ауырлығы орташа қылмыстар
3) Ауыр қылмыстар
4) Ерекше ауыр қылмыстар[2]
Әлеуметтік құбылыс ... ... ... ... ... ... түсіндіруге телуге болмайды. Олар
сан алуан қырлы, терең болып келеді және болмыстың ең ... ... Оның ... қылмыстың жекелеген себептерін; қылмыс ... ... ... ... ... ... ажыраты
білу керек.
Қылмыскерлік қылмыстық көріністердің жиынтығы ретінде үнемі ... тұра ... Оның кез ... ... – деңгейінің өсуі,
тұрақтануы немесе төмендеуі – жағдайында ... ... ... ... ... ... және бола береді.
Қылмыскерлік – адамзат қоғамының серігі және сондықтан да ... ... ... және ... ... ... Индивид пен әлеуметтік ортаның өзара ... ... ... ... қылмыскердің жеке басының
психикалық-биологиялық-әлеуметтік ерекшеліктері, құқықтық ... ... ... ... мен ... ... өрши түсуі
қылмыскерліктің өсуін ... ... ... ... ... және ... ... басылық) деп шартты түрде
саралауға болады.
Қылмыскерлікті сипаттау үшін пайдаланылатын криминологиялық санаттарға
қылмыскерліктің жай-күйі, құрылымы, серпінділігі және ... ... ... – белгілі бір аумақта белгілі бір уақыт ішінде
жасалған қылмыстардың сан ... ... саны ... емес әртүрлі аймақтардағы қылмыскерлік деңгейін
салыстыру үшін қылмыскерлік ... ... Ол ... ... ... халықтың 1000, 10 мың немесе 100 мың адамға ... ... ... ала отырып анықталады.
Қылмыскерлік коэффицентін есептеп шығарған соң қылмыскерлік деңгейі
жоғары немесе төмен аймақтарды анықтауға, ... өте келе бұл ... ... болады.
Қылмыскерлік құрылымы – қылмыстардың қауіптілік дәрежесіне және олардың
жалпы қылмыскерліктегі үлесіне ... ... ... ... сипаттамасы (кісі өлтірушілік; ... ... ... және т.б.).
Қылмыскерлік құрылымы қасақана және абайсызда жасалған; ашкөздік және
күш ... ... және ... ... ... мен ... ... жасалған уақыты мен орны бойынша қылмыстар болып
бөлінеді.
Қылмыскерлік серпінділік –қылмыскерлікке қозғалыс үстінде, белгілі ... ... ... ... сан және сапа өзгерістері арқылы заңдардағы және
халық санындағы өзгерістерді ескере отырып берілетін сипаттама.
Қылмыскерлік қоғам мен жеке адам өмірінің ... сан ... ... ... қылмыскерліктің жай-күйіндегі қоғам үшін ойдағы немес
керексіз бағыттағы өзгерістерді туғызатын себептер немесе ... ... ... ... ... ... факторлар көп, бірақ олардың
қылмыскерлікке әсер ету дәрежесі бірдей емес. ... ... ... Көшіп-қону, халықтың жыныстық жас құрылымының өзгеруі, аймақтардағы
еңбек молшылығы сияқты ... ... ... ... ... ... өндірістің құлдырауы, жұмыссыздықтың өсуі
сияқтыэкономикалық сипаттағы факторлар;
3) Жеке мінез-құлыққа әлеуметтік бақылау жасаудың ... ... ... мен отбасыларының ыдырауы санының ... ... ... ... және ... ... маскүнемдіктің, уытқұмарлық пен нашақорлықтың өсуі сияқты
әлеуметтік және әлеуметттік-психологиялық сипаттағы факторлар;
4) Мемлекеттің қылмысқа қарсы күрес ... ... ... ... ... тәрбие алдын-алу жұмысының ... ... ... ... іс ... және ... атқару
заңдары жүйесінің қоғамдағы қылмыскерліктің ... ... ... ... ... ... ... қабылдауының
оңтайлылығы және басқалар сияқты ұйымдық-құқықтық сипаттағы факторлар.
Жалпы ел ... ... ... талдау жасау қалалық және
ауылдықжерлердегі, үлкен және шағын қалаларындағы, белгілі бір аудандар мен
облыстардағы қылмыскерліктің ... мен ... ... ... ... ... көрсетіп келеді. Мұның қылмыскерліктің әртүрлі, белгілі
бір аймақта басым факторларының әрекет етуіне байланысты екені айқын. Елдің
нақты жерлеріндегі ... ... ... жасаудың ерекшеліктері
қылмыскерліктің географиясы деп аталады.
Қылмыстардың себептерін олардың жасалу жағдайларымен және ... ... ... ... ... нәтиже туғызады,
яғни салармен қажетті байланыста болады. Қылмыстардың жағдайлары салдардың
басталуына жәрдемдеседі, белгілі бір себептердің әрекетін ... ... ... ... туғызбауы мүмкін. Қылмыстардың дәлелі субъектіні
құқыққа қарсы нақты әрекеттер жасауға тікелей итермелейді.
Теріс қылық дегеніміз – қылмыспен салыстырғанда әлеуметтік ... ... ... ... ... ... болатындығымен ерекшеленетін
және қоғамдағы құқықтық тәртіптің жекелеген жақтарына нұқсан ... ... ... ... ... мен заңдық салдары да түрлі-
түрлі болып келеді және де олар қоғам болмысының әр ... ... [10, ... ... ... қауіптілік дәрежесін анықтауда төмендегідей
айырмашылық белгілері ескеріледі:
1) Нұқсан келтірілген қоғамдық ... ... ... дәрежесі;
2) Келтірілген зиянның мөлшері;
3) Құқыққа қарсы (қайшы) әрекеттің жасалу тәсілі, уақыты мен ... ... ... өз баса.
Жекелеген қылмыстың тікелей себебінің пайда болуына әкеп соққан ... ... ... ... үш ... ... Жеке адамның адамгершілік жағынан қалыптасу жағдайлары;
2) Қылмыс жасалған ... ... ... ... дәлелдері;
3) Қылмыстық нәтиженің болуына себепші болған мән-жайлар.
Тежеу бағыттары мен ... ... ... ... ... ... ... жағдайлардың себептері мен ерекшеліктердің сипатымен
анықталады.
Теріс қылық ... зиян ... ... қауіпті болып
табылады. Теріс қылық қоғам ... қай ... ... ... ... және тиісті құқықтық санкциясының ерекшеліктеріне баланысты
әкімшілік, тәртіптік, азаматтық құқық бұзушылықтарға жіктелінеді.
Теріс қылықтардың жіктелуі:
I. Мүліктік және кейбір жекелік ... емес ... ... ... бұзу – ... құқықтық нормаларды
бұзушылықтар деп аталады.
Азаматтық құқықбұзушылық азаматтық ... ... ... ... мен ... ... ... зиян келтіретін, әлеуметтік
қауіпті әрекет, әрекетсіздік. Ол шарттық және ... деп ... ... – азаматтық құқықтың артқа қатысушы субъектілерінің әрекетінен
туындаса, шартсыз азаматтық құқықтың нормаларының талаптарын сақтамау ... ... ... ... ... қылмыстық әрекеттерден айырмашылығы
олардың заңды тізімі берілмеген. Яғни, азаматтық құқық ... ... ... ... және мүліктік емес санкциялармен тыйым салынуы
болып ... ... және ... ... ... ... көзге
түседі: заңға қайшы келетін мәмілені өзгерту, келтірілген мүліктік зиянның
орнын толтыру және т.б. құқықты қалпына ... ... ... ... ... ... салдарын бағалау және азаматтар ... ... ... мен ... ... ... келтіруін
көздейді.
Құқық бұзушылықтың себептері төңірегінде ежелден осы күнге дейін сан
түрлі пікірлер айтылуда. ... ... ... адамдардың құқықтық
нормаларды бұзуына, ең алдымен әлеуметтік және биологиялық жағдайлар әсер
ететінін байқаймыз.
Әлеуметтік жағдайлар – ... ... ... істейтін ұжым, жалпы
қоғам өмірінің ... ... ... әр ... ... ... ... Тұрмысы
ауыр, қиын жағдайда тәрбиеленіп, өмір сүретіндер де, сонымен ... ... ... де ... ... ... Бұл жағдайды бабаларымыз
ежелден-ақ байқаған. «Жаманнан жақсы туар, адам айтса нанғысыз, жақсыдан
жаман туар, бір ауыз ... ... - ... ... айғағы болса керек.
Биологиялық жағдайлар. Бір отбасында дүниеге келіп, тәрбиеленіп, өскен
балалардың ой-өрісінің сапасы ... ... ... ... ... ... ... екіншісі қатыгез, жеңілтек, жігерсіз болуы мүмкін.
Әрине балалардың жаратылысының әртүрлі болуы, бұзақылық, адамның тегіне
байланысты ... сөз ... ... ... ... бірақ, адамның
жаратылысына тән жаман ... ... ... тап ... ... заң ... ... тайынбайды.
Маңызды мәселенің бірі заңдар туралы мәліметтердің жеткіліксіз болуы да
олардың ... ... ... ... сөзсіз. Шынында да
мемлекетімізде жүздеген өаңдар қабылданған. Оларда азаматтарға сан ... ... ... ... ... ... ол заңдардың
бәрін біле бермейді. Әрине заңды білмей ... біле ... ... ... ... салдары арасында өте үлкен айырмашылық бар.
Конституция бойынша қандай да болмасын қабылданған ... ... ... ... ... Егер ... оның күші болмайды. Ондай
құжаттың талаптарын орындамаған адам жауапқа тартылмайды. [1]
Құқық бұзушылықтың субъективтік себебі бұл, ... ... ... мен ... ... ... құқықтық сананың төмен
деңгейлігі.
Ал объективтік себебі – өмірдегі, экономикалық және әлеуметтік қатынас
саласындағы нақтылы қайшылықтар. ... ... ... ... оның субъективтік және объективтік себептерінің орнын алуына ... ... және ... ... ... айтуға
болады.
Құқық бұзушылық қашан да жекелік сипатта болады. Жеке ... және оның ... ... ... анықталатын құқыққа қайшы
шешім, құқық бұзушылықтың тікелей себебі болып табылады. ... ... ... ... бір ... құбылыс ретінде қарастыру
жеткіліксіз.
К.Маркс былай деген болатын: ... тек ... ғана ... ара ... мен ... ... (К.Маркс, Ф,Энгельс)
[3, 3б] .
Сондықтан да құқық бұзушылықтың ... ... ... ... ... ... мүмкін емес.
Ғылыми зерттеу нәтижесі құқық бұзушылықтың себебі жеке ... мен оны ... ... ... ... деп ... Яғни бұл өз ... қоғамдық
жағадайдың сипатына тәуелді ... Бұл ... ... ... ... ... ... шаруашылық, тұтыну салаларында белгілі
бір орынға ие болу. Ал қалыпты өмір сүру жағдайда бұлар бір-бірімен ... ... ... ... ... бөлінісі жүйесіндегі белгілі бір орынды
иелену адамның кәсіпқойлық ... ... және ... мәртебелігін
айқындайды. [11, 67б]
Жеке адамның әлеметтік ... ... ... оны
қоғамдық тәртпті бұзуға итермелейді. Яғни саяси-экономикалық ... ... ... ... ... жеке ... білім
мәртебесіне экономика, мәдениет саласында тиісті орынды қамтамасыз ... олар ... ... ... ... саяси қызметкер өзінің
жағдайын мемлекеттегі рөлімен теңестіру үшін, ... ... ... Ең арысы жалданбалы жұмысшы да, сатқын жұмыс күшінің ақысы
оның ... ... ... ... ... пайдалануға бет
бұрады.
Жоғарыда айтып өткен құқық бұзушылықтың негізгі себептерін тұжырымдай
келе байқайтынымыз заңды мінез-құлық, құқықтық сана, ... ... ... ... орны ... ... ... нормаларының нұсқауларына сәйкес келетін жеке
тұлғаның мінез-құлқы. Ол арқылы заң орындалады, ... ... ... ... ... ... талаптарына сәйкес келсе,
онда құқықтық тәртіп нығаяды.
Азаматтар құқық нормаларының талабын белсенділікпен немесе енжарлықпен
орындайды. Соған сәйкес мінез-құлық екіге ... ... ... мінез-құлық лауазымды тұлғалардың, азаматтардың
өз бастамасымен ... ... ... заңды әрекеттері
оның түрлері сан алуан.
2) Енжарлы мінез-құлықтың көрінісі де сан ... ... ... ... салақтық пен сапалы орындамайды, өзінің
құқықтары мен бостандықтарын ... ... ... ... ... мұндай мінез-құлық, құқық
нормаларына қайшы келмесе де адамның ең алдымен ... ... ... ... ... үшін ... ... іске аспай қалады. Мұндай мінез-құлық қоғам да
ештеңе ұмытпайды. Демек, екі тарапта ұтылыста болады. ... ... ... ... ... зиян ... ... немқұрайлығын пайдаланып, теріс ниеттің
лауазымды тұлғалар мемлекет органдарының қызметін халықтың
бақылауынан тыс қоюға әрекет жасауы ... Заң ... ... тәртіпке, мемлекет органдарының атқару-
орындау саласындағы қатынастарға нұқсан келтіру әкімшілік құқық
бұзушылықтар деп аталады.
Жеке адамның құқыққа қарсы, ... ... ... ... ... жасаған әрекет немесе әрекетсіздігі немесе заңды тұлғаның құқыққа
қарсы іс-әрекеті не әрекетсіздігі әкімшілік ... ... деп ... ... ... ... және билік етудің қалыпты ... ... ... ... ... бұзады (жол ережесін бұзу,
өндірістегі қауіпсіздік ережесін бұзу және т.б.), ... ... ... ... ... ... ... нормаларды талдау барысында барлық әкімшілік құқық
бұзушылықтарға тән, жалпы белгілерді анықтауға болады және осы ... ... ... ... ... сонымен бірге басқа да
құқық бұзушылыққа тән ... ... ... және ... ... болады. Бұл белгілердің қатарына мыналарды ... ... ... ... ... ... ... жазалануы.
Әкімшілік құқық бұзушылықтар тек объектілерінің жалпы сипаты және
мемлекеттік ... ... ... қарсы бағытталғандығымен ғана емес,
жазалау сипатында ... ... де ... ... ... ... ... алып қою және т.б.
Әкімшілік құқық бұзушылықтың белгілерін оның заңдылық құрамынан айыра
білу қажет. ... ... ... ... ... ... ... бұзушылық объектісі (қандай да болмасын ... ... ... жетілуіне құқық бұзушының қол сұғуы)
2. Объективтік жағы ... ... ... ... ... ... бұзушылықтың суъектісі –есі дұрыс 16 жасқа толған жеке тұлға.
Әкімшілік құқық бұзушылықтың субъектісі болып нақты әкімшілік ... ... жеке ... ... Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексі
субъектілердің 8- тобын белгілейді:
1) ҚР ... ... ... ... ... ... тұлғалар
5) Артықшылықтары және әкімшілік жауаптылықтан қоғанышы бар адамдар
6) Жеке кәсіпкерлер
7) Дипломатиялық қорғаныш бар ... ... ... ... ... және азаматтығы жоқ
адамдар[4]
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... құқық бұзушылықтар көрсетілген:
- Жеке адамның құқықтарына қол сұғатын;
- Азаматтардың сайлау құқықтарына қол сұғатын;
- Кәмелетке толмағандардың құқықтарына қол сұғатын;
- Меншікке қол ... ... ... ... ... және ... саласындағы;
- Салық салу саласындағы;
- Салық салу саласындағы;
- Өнеркәсіп, жылу, электр энергиясын пайдалану саласындағы;
- Сәулет-құрылыс қызмет саласындағы;
- ... ... ... ... ... ... әкімшілік құқық бұзушылықтар;
- Карантиндік ережелер мен мал ... ... ... ... ... ... және ... денсаулығына қол
сұғатын әкімшілік құқық бұзушылық;
- Қоғамдық тәртіпке және имандылыққа ... қол ... ... ... ... және ... ... әкімшілік құқық
бұзушылықтар;
- Басқарудың белгіленген ... қол ... ... бұзушылық;
- Қазақстан Республикасы мемлекеттік шекарасы режимінің
белгіленген ... және ... ... болу ... қол ... әкімшілік құқық
бұзушылықтар;
- Кеден істері саласындағы ... ... ... ... жол ... және ... ... құқық
бұзушылықтар;
- Жалпыға бірдей әскери міндеттілік, әскери қызмет ... ... ... ... ... ... ... институттарына қол сұғатын әкімшілік
құқық бұзушылықтар;
- Әкімшілік сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар.
Аталған ... ... ... ... қоғамдық әр түрлі
аясындағы қоғамдық қатынастардың қорғалғандығын көруге болады.
III. Еңбек қатынастары аясындағы кәсіпорындар, ... ... ... ... ... ... ... тәртіптік құқық
бұзушылықтар деп аталады.
Тәртіптік құқықбұзушылық ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қауіпті ... ... ... ... ... тәртібін бұзуға
бағытталатын, әлеуметтік қауіпті ... Ол ... ... және оқу ... бұзып, олардың алдында тұрған
шаруашылық, әлеуметтік-мәдени, басқару және де ... мен ... ... ... Бұл үшін ... ... қолданылуы мүмкін:
ескеру, сөгіс, жұмыстан шығару, оқу орнынан шығару және т.б.
2 ... ... ... ... белгілері
Құқық бұзушылық өзіндік пайда болу, даму және жойылу ... ... бір ... құбылыс ретінде көптеген жекелеген ... ... ... ... да ... ... ие ... бір әрекет немесе әрекетсіздік әлеуметтік табиғаты мен заңды
нысанын ... ... ... ... ... ... ... бұзушылық – биологиялық, ... ... сай, ... ... ... ... [5, 250б]
Құқық бұзушылық – құқыққа оның талаптарына қарсы бағытталған мінез-
құлық. Демек, құқықтық ... ... ... ... ... өту ... ... құқық бұзушылық- нақтылы құбылыс. Оны нақты адам, белгілі бір
жерде, мезгілде, жағдайда жасайды. Ол құқық ... ... ... және ... тән оның белгілері болады. Сонымен бірге жекелеген құқық
бұзушылыққа тән жалпы белгілері де кездеседі.
Құқық бұзушылықтың белгілері:
1) Қоғамға ... ...... ... ... ... ... белгісі және оның заңнан құқыққа
қайшы болу шегін ажыратуға негіз болатын объективтік тұғыры.
Құқық бұзушылықтың ... ... ... мен ... ... ... құндылықтар мен оның тіршілік ету
жағдайларына қол сұғулардан тұрады;
2) Құқыққа қайшы келушілік ... ... ... ... ... заң ... арқылы білдірілуі.
Құқыққа қайшы (қарсы) келудің және ол үшін ... ... ... мен ... ... ... әрі оны
бекітеді;
3) Кінәлілік – басқаша айтқында, құқық бұзушылыққа бару – құқық
бұзушының тысқарында ... ... ... ерік ... ... ... ал мұның өзі кінәлі іс-әрекет (мінез-
құлық). Егер де жеке адамды таңдау еркі ... ... ол ... ... құқыққа қайшы келетінін жете
түсінуге қабілеті болмаса, онда оның ... ... ... ... да, ол ... ... ... қайшы
әрекеттік болып шығады. Сондықтан мұндай адам заң ... ... ... ... ... ... әрекеттер. Мұндағы
әрекетсіздік түріндегі құқық бұзушылық тұлға заңдық талаптарды
орындауға міндетті бола ... ... ... Жазаланушылық – мемлекет тарапынан ... ... ... бұзушылықты сипаттайтын белгі-нышандар:
1. Құқық бұзушылық құқықты, оның қағидаларын, құқық жүктеген ... ... ... ... жасау. Яғни бұл адамдардың іс-
әрекеті, қылығы арқылы басқа адамдармен, қоғаммен, мемлекетпен қарым-
қатынасқа ... ... ... ... ... ... ... Мінез-құлқы, іс-әрекеті арқылы көрінбеген адамның ... ... ... ... ... ... Мәселен, адам
өзінің ойын, сенімін күнделікке, таспаға жазып, суретке түсіруі
мүмкін. Адамның ой ... ... ... ... қандай да болсын
іс-әрекет, мінез-құлық, ойдың, сана-сезімнің қатысуынсыз жасалмайды.
Олар қашан да ... ... ... ... болады. Бұл дегеніміз,
ақыл-есі адамның іс-әрекеті ерік пен ойдың арқасында жүзеге ... сөз. Яғни ... ... ... ... ... ... іс-
әрекет немесе әрекетсіздік болып табылады.
2. Құқық бұзушылық құқық ... ... ... ... ... және ... мүддесіне зиянын тигізеді, белгіленген құқықтық
тәртіпті бұзады. Құқық нормаларының талаптарын орындамау нәтижесінде
құқықтық тәртіп бұзылады, қоғамдық ... ... ... ... ... құнды зат жоғалады, адамның құқықтарына, өміріне,
денсаулығына, рухани ... зиян ... ... көлемі, мөлшері
түрлі болуы мүмкін.
Құқық бұзушылықтың екі зияны бар:
1. Құқық бұзушылық – қоғамға зиянды әрекеттің объективтік ... ... ... ... табылады. Бұл қоғамға зиянды, ... ... ... ... ... ... ... түрде бекітілуі
керек деген мағынаны білдіреді.
2. Құқық бұзушылық – ... ... ... ... Бұндағы
объективті деп отырғанымыз, кез келген құқық бұзушылық құқықтың қорғайтын
әлеуметтік ... ... ... ... тәртіпке қауіп төндіреді. Дәл
осы мағынада құқық бұзушылық қоғамға қауіптілік және ... ... ...... жағынан бұл былай бейнеленуі мүмкін: ... бәрі де, ... ... ... ... ... ... қайшы,
қоғамға зиянды әрекет - әрекетсіздік деп саналады. Шындығына келгенде бұл
тұжырымнан екі ... ... ... ... уақытын, орнын анықтау.
- Қылмысты жасаған адамның өзінен және осы іске ... ... ... ... ... беру.
Қоғамдық зиянды анықтаудың мынадай тәсілдері белгілі:
1. Заңдылықты бұзудың ... ... ... ... ... қарым-қатынысқа зиян келтіруді анықтау.
2. Зиянның түрін, мөлшерін анықтау.
3. Қылмысты жасаған әдісін, ... ... ... Қылмысты жасаған адамның өзінен және осы іске тиісті материалды,
фактілерді жинастыру, толық ... ... [6, ... ... да заң ... ... үшін ... іс-әрекет, өйткені
жоғарыда айтылғандай жеке адамға (өміріне, денсаулығына, ар-намысына, бас
бостандығына), мүлікке, ... ... ... ... ... жағдайда
келтірілген зиянның орнын толтыру мүмкін болмайды. Мәселен, кісі ... ... ету, ... ауруға соқтыру т.б.
5. Құқықбұзушылық әрқашан да құқық нормаларының талаптарына қайшы
келеді. Сондықтан да оның ... ... ... және қорғалатын
қоғамдық қатынастарға қарсы бағытталғандықтан құқыққа қайшы әрекет
деуге болады. Құқыққа келісті және ол ... ... ... ... ... ... бағаланбайды.
Құқықбұзушылық ең алдымен заңның қоғауына алынған өзге ... қаіп ... ... адамның барлық мүддесіне заңмен қорғала
бермейді, сондықтан да оларға нұқсан кетіру әр уақытта да ... ... ... ... ... бұзушылық ретінде бағаланбайды. Мәселен,
бәсекелестік, біреудің жеке экономикалық мүддесіне залал келтіруі мүмкін,
бірақ бұл ... ... ... ... құқық бұзушылықтың мәні
мемлекет шығарған құқық нормаларына қайшы ... ... ... ... ... құқық субъектісінің кінәлі әрекеті арқылы ғана жүзеге
асады. Кінәлі деп танылу үшін заңды бұзған адамның ... ... ... Есі ... емес немесе әрекет қабілеттілігі жоқ ... адам ... ... жоқтығы соттың шешімімен
анықталады) құқық нормаларының талаптарын қалай бұзса да ... ... ол өз ... ... ... одан ... келетінін болжай алмайды. Кінәлі болу үшін ... есі ... ... ... ... болуы шартты жағдай. Әрекет
қабілеттілік деген адамның өз еркімен ... ... ... ... үшін жауап беру мүмкінділігінің болуы. Кінә - құқық бұзушының
өзінің құқыққа қайшы әрекетіне ... ... ... екі түрі белгілі:
• Тікелей немесе жанама ниетпен жасалған қасақаналық. Егер адам ... ... ... қауіпті екенін ұғынып,
оның қоғамдық қауіпті зардаптары ... ... ... ... ... ... білсе және осы зардаптардың болуын
тілесе, әрекет тікелей ниетпен ... ... ... адам өз ... ... қоғамға қауіпті екенін
ұғынып, оның қоғамдық қауіпті зардаптары болуының мүмкін ... ... ... осы зардаптардың болуын тілемесе де оған саналы ... жол ... ... ... қараса, әрекет жанама ниетпен жасалған деп ... ... Ол ... және немқұрайлықпен жасалады.
Егер адам өз іс-әрекетінің (әрекетсіздігінің) қоғамға ... ... ... ... ... ... бұл зардаптарды жеткілікті негіздерсіз
жеңілдікпен болғызбау мүмкіндігіне сенсе, бұл менменшілдік деп танылады.
Мәселен, жүргізуші ... ... ... біле отырып жолға
шығады, жеңілтектікпен жол ... ... деп ... ал нәтижесінде
жол апатына кезігеді.
Егер адам өз ... ... ... ... ... ... алдын-ала білсе, бірақ бұл зардаптарды жеткілікті
негіздерсіз ... ... ... ... бұл ... танылады. Мәселен, жүргізуші көлігінің техникалық ақаулықтарын біле
отырып жолға шығады, жеңілтектікпен жол ... ... адам ... ... сақтық болғанда ол зардаптарды юолжап
білуге тиіс және болжап біле ... бола тұра өз ... ... қауіпті зардаптарының болуы мүмкін екенін
болжап білмесе, әрекет немқұрайдылықпен ... ... ... ... ... көлігінің техникалық жағдайын тексермейді. Ал ол
көліктің техникалық ақаулығы болған еді. Осының салдарынан жол ... ... ... өз ... ... ... өмір сүру ... құрылыстың реттілігі мен тәртібін бұзатындықтан оған мемлекет
атынан шара қолданылып, жауаптылық ... ... ... ... ... мәжбүрлеу;
- құқық бұзушыны жауапқа тарту;
- құқық бұзушының өзіне жағымсыз жағдай тудыру.
Мәжбүрлеу шарасын мемлекет белгілейді. Құқық нормаларының қағилаларын
бір ауыздан ... ... ... ... ... сақталуы мәжбүрлеу арқылы
қамтамасыз етіледі. Егер ... ... ... ... ... ... ... шаралар қолдануға құқылы.
- заң бұзушының мемлекет жауапқа тартады. Мемлекет органдары ... ... ... үшін ... ... ...... адамның кінәсі бары-жоғын анықтайтын дәлелдер, құжаттар жинайды.
Жиналған деректердің барлығын жан-жақты ... ... ... ... ... ... ... лайық жағымсыз қылықты жүзеге асырады. Ал оның
мүлкіне немесе өз басының бостандығына келетін нұқсан. ... ... ... ... ... ... ... немесе оның орнын толтырады. Көп
жағдайда шара кінәлі адамның жеке басына қолданылады. Оны бас бостандығынан
айырады, ... ... ... Осы ... ... ... кінәлі адамның зұлымдығын бетіне басып, оның іс-әрекетінің қоғам үшін
қауіпті екенін көрсету;
- қоғамға, жеке адамға істеген ... ... ... ... өз ... да күн туатынын дәлеледеу;
- заңды бұзушылықтан басқа адамдарды сақтандыру болып табылады.
Әрекет – әрекетсіздіктің қоғамға зияндылығы және ... ... оны ... сай ... ... қарауға негіз болады. Алайда, бұл
ерекшеліктер құқық бұзушылықты түсінуге мүмкіншілік бергенмен де, ... ... ... қажеттілігі туындайды. Осы мақсатта заң
ғылымында құқыққа қайшы әрекет ... ... ... ... ... болатын элементтердің жиынтығы, яғни құқық бұзушылықтың
заңды құрамы ... ... ... ... субъективтік жағы, субъект.
Құқық бұзушылықтың объективтік жағы құқыққа қайшы деп саналатын әрекет-
әрекетсіздікті жасау немесе құқық нормаларында ... ... ... ... ... Қай жағдайда болмасын құқыққа ... ... ... ... ... ... ... салалардың тууына
әкеліп соғады. Ол құқықпен қорғалатын қоғамдық қатынастарға тікелей зиян
келтіруі немесе осындай зиян келтіруге ... ... ... жүзінде жүзеге асырылмаған ой-өріс, сезім, болжам заң бойынша
объектіге ... Кей ... ... ... мүддеге әдепсіздік,
белсенділік (балағаттау, жалған сөз) арқылы да ... ... ... жағы – ... ... ... ... (әрекетсіздіктің)
сыртқы көрінісі. Құқық бұзушылықтың объективтік жағынан элементіне әрекет-
әрекетсіздікпен келтіретін ... ... ... ... ... зала ... Заң ... себепті байланыс дегеніміз –
келтірілген зиянның басты және тікелей ... ... ... әрекет-
әрекетсіздік болып табылатын, зиянды әрекет-әрекетсіздікпен пайда ... ... ... ... ... ... ... зиян құқық
бұзушылықтың теріс нәтижелерінің жиынтығы ретінде көрінеді. ... да ... ... ... ... ... ... шек қою,
азаматтардың бостандығына қол ... ... ... ... бұзу
т.с.с.
Зиян – қолайсыз салдар, бұлармүліктік, мүліктік емес, ұйымдық, жекелік
(дербес) және ... да ... ... ... ... Зиянның
объективтік жағына сондай-ақ құқық бұзушылықтың болған орны мен уақыты ... ... ... басқа да қасиеттерге ие болып, жеке мүддеге
де қауіп төндіреді. Іс-әрекеттің ... және одан ... зиян ... деңгейін анықтап, құқық бұзушылықты ... ... ... айырудың объективтік негізін қалайды.
Құқық бұзушылық фактісін бекіту үшін ... ... ... ... ие бола ... Субъектінің кінәсі оның қоғамға зиянды
салдарын болжаумен байланысты ... Ал сол ... ... түрде
келетін зиянды ғана болжау мүмкін болмақ, Демек, әрекет-әрекетсіздікпен
қоғамға зиянды салдардың арасында қажетті ... ... ... ... келтірілген зиян жасалған әрекеттің тікелей нәтижесі екендігі
анықталуға жатады. Әрекет-әрекетсіздікпен оның ... ... ... ... ... ... ... барлық фактілік жағдайын
жан-жақты зерттеудің негізінде ғана бекітіледі.
2. ...... ... ... ... мүліктік немесе мүліктік
емес игілік. Құқық бұзушылықтың объектісі – ... ... ... ... оған ... ... сол зат ... объект болып табылады.
Мұндағы тектік объекті – қоғамдық қатынастар, ал түрлік объект – ... ... ... т.б. Яғни, құқықпен реттеліп қорғалатын қоғамдық
қатынастар. Құқық ... өз ... ... тәртібіне қарсы
бағытталып, қандай да бір зиян келтіреді.
Қоғамдық қатынастың, оның субъектілерінің құқықтары мен мүделері ... ... ... нақтылы құқық бұзушылықтың объектілері де ... ... ... жағы – ... ... ... ... және оның
салдарына сол тұлғаның субъективтік ... ... ... (нышандардың) жиынтығы жатады. Мұнда басты категориялары болып ... ... және ... ... табылады. Құқық бұзушылықтың субъективтік
жағын адамның құқық бұзушылықты жасауға жол берген ... ... ... ... Субъективтік жағынан алып
қарағанда барлық құқық бұзушылық, алдымен ... ... ... ... ... ... ... – құқық бұзушының еркі және ... жол ... ... ... болып табылады.
Субъектінің кінәсінің деңгейі оның өз іс-әрекетінің әлеуметтік зиянды –
нәтижесін алдын-ала болжағандығы немесе ... ... ... ... ... абайсыздық нысанында бейнеленеді. Қасақаналықта
адам өз іс-әрекетін қоғамға ... ... ... оның ... ... ... ... екенін немесе болмай қоймайтынын алдын-ала
біледі және осы зардаптардың болуын тілейді. Ал, абайсыздықта адам өз ... ... ... ... ... ... білмеу, бірақ бұл зардаптарды
жеткілікті негіздерсіз жеңілтелікпен болғызбау мүмкіндігіне сенеді немесе
қажетті ұқыптылық пен сақтық болғанда, ол ... ... біле ... тұра өз іс-әрекетінің қоғамдық қауіпті зардаптарының болуы мүмкін
екендігін болжай алмайды. ... кінә ... ... ... ... байланысты болатын, ішкі психологиялық жай-күй болып
табылмақ. [11, ... ... ... ... жол ... ... ... ескеріледі. Барлық ерікті әрекет ... ... және ... ... ... Осыған байланысты құқық бұзушылықтың субъективтік жағына
әрекет-әрекетсіздіктің ниеті мен мақсаты да ... ... ниет ... - ... ... жасауға түрткі салатын, ең басты негіз, ал
мақсат – құқық бұзушы жетуге тырысатын нәтиже. ... осы ... білу ... ... психологиялық ерекшеліктерін ашу
және құқықты қорғалатын қоғамның, мемлекеттің және ... ... ... ... ... ... жағын айқындауға мүмкіндік
береді.
4. Субъект - әрекет ... бар ... ... ... Құқық
бұзушылықтың субъектісі – кінәлі, құқыққа қайшы (қарсы) әрекет жасаған
адам. Мұндай ... ... ... бар адам және ... ... ... субъект құқық бұзушылық кезінде өзге ... сай ... ... ... ... ... ... физикалық немесе
психикалық жетіспеушілігінің салдарынан жол ... ... ... ... ... да ... ... деп саналмайды. Құқыққа
қарсы әрекеттерді құқық бұзушылық деп тану үшін заң оның ... бір ... ... Ең ... ... бір ... толы керек.
Айталық, қылмыстың жауапкершілік 16 жастан басталады, кейбір қылмыс ... 14 жас, ... ... 16 жас, ... ... 15
жастан есептеледі.
Құқық бұзушылықтың субъектісі жайлы мәселелердің барлығы ... ... ... шешілмеген, құқық бұзушылық субъектісінің түсінігіне
келгенде ... және ... ... алшақтық байқалады. Азаматтық
құқық жеке құқық бұзушыларды (жеке адамдар) да, ... ... ... ... да ... ... деп таниды. Қылмыстық және әкімшілік
құқық тек қана жеке құқық бұзушыны ... деп ... ... істелген
әрекеттің ауырлығына және кінәнің нысанына қарай құқықтық жауапкершілікті
дараландыру мен ... ... ... қажет етеді (дегенмен, жанама
түрде, қылмысқа қатысу институты арқылы құқықтың бұл ... ... де бөлу ... ... ... ... мен жауапкершіліктің субъектісі
сәйкес келеді, ал азаматтық құқықта жауапкершілікке тек құқық бұзушылыққа
жол ... ... қана ... ... ... ... субъект ретінде
адамдардың ұжымын тану мәселесі де күрделі болып табылады. Қылмыстық ... бұл ... бір ... ...... жеке ... Қылмыс топ болып жасалса да, оның әрбір қатысушысы өзінің
істеген жеке ... үшін ... ... Өзге ... салаларында, бір тобы
адамдардың тобын құқық бұзушылық ... деп ... ... ... ... бұзушылық - әрекет қабілеттілігі иеленуші субъектінің
заңды жауапкершілікке тартылатын қоғамға зиянды немесе ... ... және ... ... - ... Құқық бұзушылықтарға қарсы күрестiң 2005-2007 жылдарға арналған
бағдарламасы
Бағдарламаның негiзгi ... ... ... ... ... ... iс-қимыл жасау, оның өсуiн қолдау, адал
кәсiпкерлiктi дамыту және бәсекелес ... ... ... ... ... ... ету жөнiндегi шаралардың жүйесiн одан
әрi қалыптастыру болып табылады.
Осы Бағдарламаның алға ... ... жету үшiн ... ... ... ... нормативтiк құқықтық базаны және экономикалық ... ... алу, оны ... және ... ... ... ... криминалды экономиканы азайту
жөнiндегi ... ... үшiн ... ... ... құқық бұзушылықтарға қарсы күрес саласындағы
ведомствоаралық өзара iс-қимылдың тиiмділігiн арттыру;
- ... ... ... ... ... ... және насихаттау.
Бағдарламада алға қойылған мақсатқа жету және мiндеттердi шешу үшiн,
экономикадағы құқыққа қарсы көрiнiстердi ... және ... ... және ... ... органдары үшiн базаны жетiлдiруге, халықаралық
ынтымақтастықты нығайтуға бағытталған кешендi мiндеттердi iске ... ... ... саласында мынадай ... ... ... ... ... адал ... ... ҚҚС сомасын экспорттаушыларға қайтару мәселелерiн
жетілдiру;
- заңсыз жолмен алынған кiрiстердi заңдастыруға (жылыстатуға)
қарсы iс-қимылдар туралы ... ... ... оның ... бағытталған заңсыз жолмен ... ... ... ... ... ... Бұл ретте,
аталған Заңды қабылдағанға дейiн мүдделi ... ... ... банктер мен iшкi iстер
органдары (қолма-қол ақшаны алуға өтiнiш ... ... жеке ... ... ... ... iздестiруде,
бас бостандығынан айыру орындарында екенi туралы), салық
қызметi (шотынан қолма-қол ақша ... ... ... ... ... тәртiбiне) арасында
тиiстi ақпаратты ұйымдастыру және алу ... ... ... алу және ... кесуге бағытталған тетiктi
құру;
- салық төлеушiнiң объективтi себептерiн қоспағанда заңды мекен-
жайында болмаған не ол ... ... ... адамға тiркеген
жағдайда салық төлеушiнiң банк шоттары бойынша ... ... ... ... ... ... ... жасырғаны немесе уақтылы ұсынбағаны
үшiн ... ... ... ... ... ... бұзушылыққа, мүдделi мемлекеттiк органдар
арасындағы ақпаратпен алмасу және iс-әрекет ... ... ... жетiлдiру;
- банкроттыққа, салық салуға, кредиттi мақсатсыз пайдалануға,
адамдардың денсаулығына қауiптi бұрмаланған өнiмдi өндiруге
және өткiзуге, сондай-ақ, ... ... ... топ ... қылмыстық қоғамдастық құру және басшылық
етуге байланысты қылмыс жасағаны үшiн ... ... ... ... мен ... қолдану практикасын
ескере отырып, Қазақстан Республикасы қылмыстық заңнамаларына
өзге бiреудiң мүлкiн иелену ... ... ... ... ... бөлiгіне өзгерiстер
мен толықтырулар енгiзу туралы ұсыныстар енгiзу;
- акцизделетiн өнiм ... ... ... ... ... ... ... жетiлдiру;
- жалған кәсiпкерлiк факторларын болдырмау және ... ... ... ... ... ... ... жағдайлары туралы уәкiлеттi құқық қорғау органдары
мен тиiстi ұйымдар арасында ... ... ... ... ... ... қаржылық бақылау, монополияға қарсы ... ... ... ... ... ... ... тетiгiн жетiлдiру. Осы тетiкте бақылаушы ... ... мен ... ... ... ... ... алдын ала тексеру кезiндегі
бақылау органдарының тексерулер мен ... ... ... ... ... ету мақсатында қаржы
полициясын тарту тәртiбiн қарастыру қажет;
- банкроттық және ... ... ... ... ... ... органдарының арасында ақпарат алмасу тетiгiн
жетiлдiру; ... ... ... ... туралы
түсiнiктi және кәсiпкерлiк қызметтен түскен кiрiстердi
есептеу ... ... ... ... ... ... ... алулар саласындағы құқық бұзушылықтарды
анықтау және жолын кесу ... ... ... ... ... полициясы органдарымен өзара iс-
қимылын нығайту;
мемлекеттiк қызметкерлер декларацияларының растығын тексеру
тетiгiн әзірлеу;
- Қазақстан Республикасының заңдар кесiмдерiне ... ... ... және ... ... оңтайландыру
бөлігінде өзгерiстер мен толықтырулар туралы Қазақстан
Республикасының Үкiметiне ұсыныстар енгiзу;
- ... ... ... ... ... ... экспорттауға бақылауды жетiлдiру;
- лицензиясыз қызмет ... ... ... ... өзара iс-қимылын нығайту және ... ... ... ... бұзушылықтарға қарсы күрестiң
ұйымдастыру-әдiстемелiк қамтамасыз етiлуiн жетiлдiру:
ведомствоаралық өзара iс-қимылды нығайтудағы ... алғы ... ... ... ... бұзушылықтарға қарсы күрестi жүзеге асыратын
мемлекеттiк ... ... ... ... және өзара байланысқан
бiрыңғай баға өлшемiн әзірлеу;
ұлттық компаниялар қызметтерiнiң транспаренттiгiн қамтамасыз ... ... ... жүйесiн әзірлеу;
мемлекеттiк сатып алу мониторингiсiнiң, бiрiншi кезекте, стратегиялық
ресурстарды (астық, мұнай өнiмдерi және т.б.) ... ... ... Үкiметiне қаржы полициясы органында, қолда
бар штат саны шегiнде арнайы ... ... ... асыруға
құқығы бар арнайы бөлiмшелердi құру туралы ұсыныс енгiзу;
қаржы полициясы органдары жүйесіне экономика саласында криминогендiк ... ... ... және ... ... ... салаларында
экономикалық қауіпсiздiк үшiн әртүрлi қауіптердiң ... ... ... ... ... орталығын құру арқылы жүзеге
асырылады.
Кадрлар әлеуетi мен материалдық-техникалық базаны:
орта және ... ... ... ... ... ... ... даярлау тетiгiн жетiлдiру;
Қаржы полициясы академиясы жанынан қолда бар штаттық сан есебiнен қаржы
полициясы қызметкерлерi үшiн тестiлеу және бiлiктiлiктi ... ... ... ... ... ... ... асыратын
органдардағы барлық оқу мекемелерiнде заң тұрғысынан дайындықты экономика
тәртiбiн ... ... ... ... оқу бағдарламаларын әзірлеу;
Қазақстан Республикасының Yкiметiне Қаржы полициясы академиясында
қылмыстық құрылымдарға ұзақ және ... ... ... жұмыстарға
арналған мамандарды дайындау үшiн арнайы оқытуды ұйымдастыру туралы ... ... ... ... қарсы күрестiң ... ... ... арнайы құралдармен, жедел, арнайы
және криминалдық техникамен, ... ... және ... ... ... ... ғимараттарда және құрылымдарда
орналастыруды қамтамасыз ету;
қызметшiлер арасында сыбайлас жемқорлық ... ... ... үй және ... ... ... кезекте шешу арқылы нығайту
қажет.
Практикалық қызметтегi басымдылық құқық бұзушылықтарға қарсы күрестiң:
салық салу, қылмыстық ақша қаражаттарын ... ... ... пен ... ... белгілеу, банкроттық, экономикалық қызмет
пен трансферттiк бағаны белгiлеу, ... ... ... ... және iске ... ... ... қаржылық құралдар мен
электрондық операциялар салаларына берiледi.
Халықаралық ынтымақтастық мыналар:
экономика саласындағы ... ... ... ... ... ... ... құзыреттi органдарымен және арнайы ... ... ... ... ... ... Қазақстанмен
қарқынды тауар айырбасы мен қаржы операцияларын ең көп ... ... ... бағдарламалары орын алуға тиiс;
Қылмыстық әрекетпен табылған кiрiстердi "жылыстату", анықтау, алып қою ... ... 1990 ... 8 ... ... конвенцияға, 1920 жылғы
20 сәуiрдегi, Женева, Ақша белгiлерiн қолдан жасауға қарсы күрес жөнiндегi
халықаралық ... ... ... қосылуы жөнiндегi
шараларды қабылдау жолымен жүзеге асырылады.
Экономика саласындағы ... ... ... ... ... ... ... кесiмдер мен нормаларды ... ... және ... ... мен ... ... ... заңға бағынушы салық төлеушiлердiң беделiн көтеру арқылы ... ... ... ... ... ... ... жоғары
меңгеру негiзiнде, салық заңнамасын қоса ... ... ... ... ... жанжалдың болмауына байланысты психологиялық
жайлы жағдай жасауға бағытталуы керек.
Бағдарламаны қаржыландыру ... ... ... ... ... ... iске асыру 80,647 млн. теңге
мөлшерiнде республикалық бюджеттен қаржыландыруды қажет ... ... ... iске ... үшiн ... бюджет
қаражатының көлемi тиiсті қаржы жылына арналған ... ... ... нақтыланады.
Бағдарламаны iске асыру:
экономиканың өсуi, адал кәсіпкерлiктiң дамуы үшiн қолайлы алғы ... ... ... ... ... ... ... арттыруға;
бәсекелестiк ортаны жақсартуға;
экономика саласындағы құқық бұзушылықтарға қарсы тиiмдi күрес үшiн
нормативтiк құқықтық, әдiстемелiк және ақпараттық ... ... ... ... көлеңкелi экономикаға, экономика
саласындағы сыбайлас ... және ... ... ... ... арттыруға;
экономика саласындағы құқық бұзушылықтарға қарсы күрестi жүргiзетiн
мемлекеттiк органдармен халықтың өзара түсiнiстiгiнiң ... ... ... ... ... ... жауапкершілік
Заң алдындағы жауаптылық – құқық бұзушылыққа барған жағдайда оны
жасаған ... ... ... ... ... ... ... белгілері:
1) құқықтық ұйғарымдар түрінде мемлекет белгілейді;
2) құқық нормасының санкциясын жүзеге асыру түрінде көрінеді;
3) құқық ... ... ... ғана орын алады;
4) құқық бұзушылық жасаған ... ... ... – жаза түрінде
қолданылады;
5) міндет жүктеумен байланысты болады;
6) іс жүргізу нысанында (түрінде) жүзеге асырылады;
7) мемлекеттің ... ... ... ғана ... ... ... қай ... жататындығына байланысты мынадай
түрлерге бөлінеді:
- әкімшілік – әкімшілік сипаттағы ... ... ... ... және шара қолдану (жаза қолдану) немесе айыппұл салу түрінде
болады;
- азаматтық – заң ... ... ... шарттарының бұзылу
нәтижесінде туындайды;
- қылмыстық – заң ... ... ... ... ... ... материалдық (дүниемен байланысты) – ... да бір ... ... ... зиян ... ... келтірілген
жағдайда заң алдындағы жауаптылық туындайды;
- тәртіптік – заң алдындағы ... ... ... оқу ... ... жағдайда туындайды, бұлар шара ... ... ... жасау түрлерінде болады.
Заң алдындағы жауаптылықты, оны анықтап жүктейтін органдарға байланысты
мынадай түрлерге бөлуге ... сот ... ... ... мемлекеттік басқару органдары арқылы анықталып жүктелетіндері;
- басқа құрылымдар арқылы жүктелетіндері.
Заңдық жауапкершілік ... ... ... мен ... ... мақсаты осы құқықтық амал, тәсіл арқылы қандай
да бір ... қол ... ... ... және де осы
нәтижелердің қандай болатынын анықтайды. ... ... ... ... ... ... Заңдық жауапкершіліктің ... ... ... мен бостандықтарын қамтамасыз ету және қоғамдық
тәртіпті сақтау әрі қорғау ... ... Атап ... осы заңдық
жауапкершілік құралы құқық субъектілерінің мүдделерін ... ... ... ... ... ... бола белгіленеді.
Заңдық жауаптылықтың қызметтерін оның алдына қойылған мақсаттар
анықтайды, әрі содан ... ... ... – орын алып ... ... ... жаза ... түріндегі жауабы. Бұл “жаза түріндеге жауап”
кінәлі адамға, оның жеке ... ... ... ... ... ... мұқтаждыққа ұшырату, сөйтіп, қолайсыз ... ... ... беру ... ... ... келтіру қызметі – құқыққа өкілетті субъектінің мүддесін
қамтамасыз ... ... ... ... зиянды өндіріп алуға,
шыққан шығынды, шеккен залалды ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Тәрбиелік қызметі – заңға теріс іс-әрекеттердің, құқық ... ... ... ... қажеттілігі дәлелдердің
субъектілердің ... ... ... ... ... айналуын қамтамасыз етуге күш салу болып табылады.
Осы қызметтер заңдық жауапкершілік белгілеген ... ... ... ... ... ) – осы ... құрайтын ең басты негіздері, идеялары, тезистері болып табылады.
Заңдық жауапкершіліктің қағидаттарын төмендегідей етіп бөліп көрсетуге
болады:
1) әділеттілік – ... өзі ... ... болған құқық
бұзушылыққа мөлшері арқылы, теріс қылық үшін ... ... ... ... ... бекітетін немесе оны
күшейте түсетін заңның кері күшін жоққа ... ... ... ... үшін тек бір ғана жаза ... ... ... заңдылық – заңдық жауаптылық кінәлі адамға қатал түрде заң бойынша
және заңда көзделген ... ... ... ... ... ...... нақты жағдайын жан-жақты әділдікпен қарап, ... ... ... ... ... ... ... бұзушылық жасаудағы айғақтарын, құқық бұзушылығының нақты
түрін, соған сәйкес келетін ... ... ... ... ... ...... бұзушлық үшін заң алдындағы
жауаптылықтың болмай қоймайтындығы; құқық бұзушылықтың ашылуының
ұтымдылығы, ... және ... ... ... ... жазалау түріндегі жауаптылықтың міндетті және ... ... ... ... ... ...... заңдық жауаптылық мақсаттарына
сәйкестігі, санкцияларды ... ... ... ... жағдайларын есепке алуда оны жұмсартатын
да, ауырлататын да жақтарын ескеру.
Заңдық жауаптылықпен қатар құқық негізімен соның ... ... ... ырықтандырудың басқа да түрлері атқарылады, оларға
қорғау шаралары, бұлтартқызбау шаралары, тәжірибелік ырықтандыру ... ... ... ... ... ... жауаптылық, қосымша заңдық міндет жүктеумен байланысты
болса (мысалы: еркінен айырумен), онда қорғау шарасы “ескі” яғни, ... ... ... ... ... ... болады. Қорғау
шарасының мақсаты – жазалау емес, тек құқық бұзған адамды жауаптылыққа
тартпай, ... ... ... келтіру болып табылады (мысалы, балаларын
бағып-қағу үшін оның әкесінен нәпақа өндіруді заң ... ... ... азаматтық, әкімшілік істер бойынша өндірістің ... ... ... ... ... шаралары (ешқайда
кетпейтіндік қолхаты, ұстау), сондай-ақ бұлардан ... іс ... ... тексеріс, куәландыру, күш қолданып тінту және ... ... ... ... ... олар тек ... алдын алып болдырмау ... ... ... ... ... түрде келтірілген) отырған жағдайда құқық
бұзушылықтың болмауы себебінен жазалау да орын алмайды.
Жаза қолданумен сипатталмайтын ырықтандыру шараларына:
- еріксіз түрде ... ... алу) ... (мысалы, карантин
жағдайында жүріп-тұру еркіндігін шектеу);
- қоғамға қауіпті әрекеттерге ... ... ... үшін ... ... ... жастарға
(әрекет қабілеттілігі жоқ) қолданылатын тәрбиелік ырықтандыру
шаралары;
- мемлекеттің ... ... ... үшін ... ... төлеп, меншік
иесінен мүліктерін төтенше, шұғыл жағдайларда (апатты ... ... ... ... және ... ... сипаттағы жағдайларда қолданылатын алып қою ... ... ... ... ... зиян ... жағдайлар
да бар. Бірақ мұнда зиян, залал келтірген ... ... ... ... осы ... ... құқықтық қайшылықтарын жоққа
шығаратын жағдайлар деп аталады. Бұларға мына жағдайлар жатады:
- қабілетсіздік – тұлғаның өз әрекеттеріне есеп бере ... ... ... ... – бұл ... қол ... ... зиян келтіру, яғни
қорғанушының немесе өзге бір ... жеке ... ... үйін,
меншігін, жер телімін және басқа да ... ... ... заңмен қорғалатын мүдделерін қоғамға қауіпті қол
сұғушылықтан, сол қол сұғушыға зиян ... ... ... ... бұл ... қажетті қорғану шегінен асып кетушілікке жол
берілмеген болса; [2]
- қылмыс жасаған адамды ...... ... ... ... ... және оның жаңа қол сұғушылыққа бару мүмкіндігін
тыю үшін ... ... зиян ... егер ... ... өзге
амалдармен ұстау мүмкін болмаса және бұл орайда осы үшін ... ... ... жол ... аса қажеттілік – заң арқылы қорғалатын мүдделерге аса ... ... зиян ... яғни ... бір адамның немесе ... ... ... ... мен ... ... немесе мемлекеттің мүдделеріне тікелей ... ... жою үшін зиян ... егер бұл ... ... ... жою
үшін зиян келтіру, егер бұл қауіпті басқа амалдармен жою ... және бұл ... аса ... ... ... кетушілікке жол
берілмеген жағдайда; [2]
- күштеп және психикалық мәжбүрлеу (жүйкесіне зақым ету) – егер күштеп
мәжбүрлеудің ... адам ... ... ... ... алмаса, күштеп мәжбүрлеудің нәтижесінде заңдармен қорғалатын
мүдделерге зиян ... ... ... ... тәуекелге бару – қоғамдық пайдалы мақсатқа қол жеткізу үшін
орынды тәуекел еткен ретте заң арқылы қорғалатын ... ... ... ... бұйрықты немесе өкімді орындау – адамның өзі үшін міндетті ... ... ... өкімді орындау жөнінде іс-әрекет жасағанда
оның заңмен қорғалатын ... зиян ... ... – көрінеу
заңсыз бұйрықты немесе өкімді орындамау жағдайы. [2]
- елеулі маңызды болмайтын құқық бұзушылық – ... ... ... және зиян ... ... туындатпаған жағдай. [2]
- казус (оқиға, шытырман қиын жағдай) және тағы ... ... ... ... ... ... ... өзінің мәжбүрлеу
шараларын қолданады. Ол бойынша кінәлі субъектінің жеке өз ... ... ... ... ... ... ... мен
шектеуге түседі.
- Заң алдындағы жауаптылық бірнеше түрге ...... ... ... және материалдық жауаптылық.
ҚОРЫТЫНДЫ
Сонымен, заңның талаптарына теріс пиғыл – құқық бұзушылықтың қайнар
бұлағы. Құқық бұзушылық – заңдарға ... ... ... ... ... бұзушылық – құқыққа қарсы қылықтан көрініс табады.
Қылықтың екі түрі бар: ... және ... Адам ... ... ... да, ешқандай әрекет жасамай да бұзуы мүмкін. Егер адам ... ... ... мүлкін ұрласа – бұл әрекет, ... ... ... ... ... ... тұрғанда бейбастақтықты тоқтатуға
рекет жасамаса бұл әрекетсіздік заңды ... ... ... ... ... ... немесе әрекетіздік арқылы бұзатын қылық үшін
жауаптылық белгіленеді. Егерде заң ... да ... ... тыйым салмаса
немесе әрекетсіздік үшін жауаптылық белгілемесе, онда құқық бұзушылық та
болмайды. Мысалы, адамның ойы үшн, ... үшін заң ... ... болмайды.
Қандай да болсын құқық бұзушылықтың маңызды белгісі – ... Зиян ... ... ... ... ... ... Зиян – құқықты бұзушылықтың теріс салдары. Құқық бұзушылықтың
нәтижесінде құнды зат жойылады, адам қаза ... ... ... ... ... ... мемлекеттің қауіпсіздігіне қатер туады т.с.с.
Құқықты бұзушылықтың ауырлығына байланысты оның салдары да ... ... оның ... ... заң жазаның әр түрін белгілейді.
Құқық бұзушылықтың маңызды белгісіне құқық бұзушының өз ... ... Адам өз ... ... бұзатынын сезінуі, түсінуі қажет.
Егер адам заңды саналы түрде бұзатын болса, ол құқық бұзғаны үшін ... ... Адам өз ... ... ... үшін ... бір жасқа
толуы керек. Өз іс-әрекетімен өзінің құқықтарын пайдалана алса және ... үшін өзі ... бере ... ... болса, оны әрекет қабілеттілігі
деп атайды. Әрекет қабілеттілігі ішінара және толық болады. 18 жасқа дейін
адамның, әдетте, ... ... ... ... ... ... адам
ішінара, нақтылы бір заң белгілеген көлемде әрекет жасап, сол әрекет үшін
өзі жауап береді. Ал ... оған ... ... оның ... үшін оның
заңды өкілдері жасайды (ата-ана, қамқоршы).
Адамның толық қабілеттілігі 18 жасқа толғаннан кейін ... ... ... ... ... ... адам сот ... әрекет
қабілеттілігі шектелген немесе әрекет қабілеттілігі жоқ деп танылуы мүмкін.
Құқық бұзушылықтың төрт түрі бар:
1. қылмыс;
2. әкімшілік теріс қылмыс;
3. ... ... ... ... ... ... қылық.
Құқық бұзушылықтың әр түріне заңдардың ерекше саласы арналады. Қылмыс
үшін жауаптылық қылмыстық заңдарда қаралады. ... ... ... қылмыстық кодексте белгіленген. Әкімшілік құқықты бұзушылық сол
атты кодексте ... ... ... Кодексі жеке тұлғаға,
заңды тұлғаға мүліктік зиян, рухани кесел келтірген үшін ... Ал ... ... жұмыскердің өз еңбек міндеттерін
бұзумен байланысты.
Құқықты бұзған үшін ... заң ... ... ... Мұндай
жауаптылықтың белгілері мыналар:
1. кінәлі адам (заңды тұға) жауапқа тартылады;
2. ... бар деп ... ... ... мәжбүрлеу шарасы
қолданылады (бас бостандығынан айыру, ... ... ... ... ... . Заң ... жауаптылыққа
кәсіпорынның, мекеменің, ... ... ... ... (сот, ... ... ... қауіпсіздік
органдары) тартады.
Құқықтық мемлекетте соттың алатын орны ерекше. Құқық бұзуға байланысты
даулар негізінен ... ... ... керек, сондықтан Қазақстан
Республикасының жаңа Конституциясы соттардың ... ... ... ... ... ... бұл принциптер тек сот қызметіне ғана
арналмаған. Сонда да сот үшін сол ... ... зор. ... ... ... ... істерді сотта қарағанда қолданылады.
Сонымен, қорыта келгенде, құқыққа қарсы әрекет ол ... ... ... ... ... ... – қоғамның, мемлекет пен жеке адамның
мүдделеріне зиян келтіретін ... ... ... ... ... ... БҰЗУШЫЛЫҚТЫҢ БЕЛГІЛЕРІ
Құқық талаптарына қарсы келушілік
Қоғамға, тұлғаға, мемлекетке зиянды, қауіпті болуы
Кінәлілік
Әрекет (іс–әрекет, әрекетсіздік)
Жазаланатындығы (жазаға тартылатындығы)

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Құқықбұзушылықтың түсінігі және белгілері, оның әлеуметтік және құқықтық негізі7 бет
Заңды жауапкершілік туралы3 бет
Заңды фактілер4 бет
Заңдылық, құқықтық тәртіп және тәртіп4 бет
Халықаралық құқықта құқықбұзушылық жасаған жеке тұлғалардың жауапкершілігін халықаралық-құқықтық реттеу56 бет
Қазіргі кездегі құқықтың жалпы сипаттамасы35 бет
Қазақстан Республикасы кеден органдарының құқық қорғау қызметінің мәні мен мазмұны71 бет
Қазақстан Республикасының кеден органдары қызметі86 бет
Құқық бұзушылық25 бет
Құқық қорғау қызметінің мәні, мазмұны11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь