Жастар әлеуметтануы

МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
НЕГІЗГІ БӨЛІМ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
Жастар әлеуметтануы туралы жалпы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
Жастар: ұғымды тұжырымдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
Жастар.әлеуметтік.мәдени топ ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
Жастар субмәдениеті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .11
Жастар саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Кіріспе
Қазіргі заманғы қоғамда жастар социологиясы гуманитарлық ғылымдар саласына жатқызылады. Бұл ілім бірден қоғамдық пікірсайыстардың нысана айналады. Осындай пікірталастардың өзектілігі көпе-көрнеу. Жастар социологиясының проблемасы көптеген жылдар бойы ұдайы өзгеріп отырған нысанын анықтау арқылы тұжырымдалады.
Жастар социологиясы – жастар әлеуметтік топтарының әлеуметтік сана сезімі мен мінез – құлқын, жастар әлеуметтануы үрдісін, аға ұрпақтармен қарым – қатынастарын, қоғамдық түйінді мәселелерді шешу рөлі мен орнын зерттейтін ғылыми сала.Жастар социологиясы жеке ғылыми сала ретінде 1970жылы Варна қаласында өткен Халықаралық әлеуметтанушылық конгресте мойындалды. Бұд осы салада теориялық та, қолданбалы-тәжірибелік те мазмұндағы ақпараттар көп жиналғанын көрсетті.Жастар әлеуметтік мәселелері әлемдік әлеуметтану ғылымының ең белсенді зерттеліп жатырған бағыттарының негізгісі болып табылады.Бұған 1960 жылы кеиін бірқатар елдерде орын алған бұқаралық жастар шерулері үлкен әсер еттік.Социологиялық ғылыми зертттеу бағыттары жастар қозғалыстары, жастар субмәдениеті, жастардың еңбек және қоғамдық белсенділігі, жастардың тәуелсіз еңбек жолына түсуі, құндылықтық танымдардағы өзгерістер , жастардың бейрәсми бірлестіктері, жастар әлеуметтік – психологиялық ерекшеліктері және т.б. көптеген мәселелерді қамтиды.Жастардың негізгі мәселелерін зерттеумен Л.Розенмайер, К.Штарке, Э.Гидденс сияқты белгілі социологтар айналысты.
Жастар социологиясы көптеген арнайы социологиялық теориялармен тығыз байланыста дамиды.Көптеген әлеуметтік мәселелер жастар социологиясының дамуына үлкен әсер етті.Әлеуметтік ғылымда жастар өзекті мәселелері бүкіл қоғамның негізгі құрылымдық өзгерістерімен байланыстағы ерекше әлеуметтік топ ретінде зерттеледі.Қазақстандық жастар мәселелері бүкіл әлемде жүріп жатырған ғаламдастыру, урбанизация, ұлттардың қартайуы, дуниеге бала әкелудің кемуі мәселелерімен байланысты.
Пайдаланған әдебиеттер
1. Биекенов К.У., Биекенова С.К., Кенжакимова Г.А.-Алматы:Раритет,2012.-448 бет.
2. Әбдирайымова Г.С. Жастар социологиясы:оқу құралы. 2-басылым. –Алматы: «Қазақ университеті»,2012.-224б.
3. Биекенов К.У., Джаманбалаева Ш.С. Динамика и механизм детерминации подростковой преступности в Казахстане //Вестник КазНУ. Серия психология. – Алматы, 2002. – 1(8). – С. 58-65.
4. Буржуазная социология на исходе XX века-критика новейших тенденций. Социологические исследовании. АНСССР – М., 1986. – С.81-84.
5. Қазақстанның қысқаша статистикалық жылнамасы. Статистикалық жинақ / Қ.С. Абдиевтің редак. - Алматы, 2004. -216 6.-Б. 10-11
6. Қазақстан жастары: жай-күйі, үрдістері, келешегі// ҚР Мәдениет министрлігі Жастар саясаты департаментінің сараптамалық баяндамасы.- Б. 49-50
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ....................................................................................................................3
НЕГІЗГІ БӨЛІМ.......................................................................................................4
Жастар әлеуметтануы туралы жалпы түсінік...............................................4
Жастар: ұғымды тұжырымдау.......................................................................5
Жастар-әлеуметтік-мәдени топ ... ... ... ... заманғы қоғамда жастар социологиясы гуманитарлық ғылымдар саласына жатқызылады. Бұл ілім бірден қоғамдық пікірсайыстардың нысана айналады. Осындай ... ... ... ... ... ... ... жылдар бойы ұдайы өзгеріп отырған нысанын анықтау арқылы тұжырымдалады.
Жастар социологиясы - жастар әлеуметтік топтарының әлеуметтік сана ... мен ... - ... ... ... үрдісін, аға ұрпақтармен қарым - қатынастарын, қоғамдық түйінді мәселелерді шешу рөлі мен орнын зерттейтін ... ... ... жеке ғылыми сала ретінде 1970жылы Варна қаласында өткен ... ... ... ... Бұд осы салада теориялық та, қолданбалы-тәжірибелік те мазмұндағы ақпараттар көп жиналғанын көрсетті.Жастар әлеуметтік мәселелері ... ... ... ең белсенді зерттеліп жатырған бағыттарының негізгісі болып табылады.Бұған 1960 жылы кеиін бірқатар ... орын ... ... ... ... ... әсер ... ғылыми зертттеу бағыттары жастар қозғалыстары, жастар субмәдениеті, ... ... және ... белсенділігі, жастардың тәуелсіз еңбек жолына түсуі, құндылықтық танымдардағы өзгерістер , жастардың бейрәсми бірлестіктері, жастар әлеуметтік - ... ... және т.б. ... ... ... ... ... зерттеумен Л.Розенмайер, К.Штарке, Э.Гидденс сияқты белгілі социологтар айналысты.
Жастар социологиясы көптеген арнайы социологиялық ... ... ... ... ... ... жастар социологиясының дамуына үлкен әсер етті.Әлеуметтік ғылымда жастар өзекті мәселелері ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік топ ретінде зерттеледі.Қазақстандық жастар мәселелері бүкіл әлемде жүріп жатырған ғаламдастыру, урбанизация, ұлттардың қартайуы, дуниеге бала ... ... ... ... ... ... жалпы түсінік
Жастар әлеуметтануының мақсаты - әлеуметтікорта мен жастардың арасындағы байланысты, қоғамның жастарға әсер ететін ... ... ... ... - ... білімнің дербес саласы нысанында жастарды әлеуметтік демографиялық топ ретінде, олардың әлеуметтену және ... ... ... өмір ... ... ... бағдарларының, мақсаттарының, сана-сезімдерінің және өмірлік жоспарларының қалыптасу үрдісін ... ... ... ... ... келе ... негізгі жолдарды бөліп қарастыруға болады:
Стратификациялық жолда жастар жас шеңберімен, өздерінің ерекше әлеуметтік рөлдерімен, статусымен және әлеуметтік көзқарастарымен шектелген әлеуметтік-демографиялық топ ... ... жол адам ... ... жетілуі мен толық ересектігі арасындағы даму кезеңі ретіндегі ұғымына негізделген.
Әлеуметтік философияда жастар биологиялық және психологиялық қарым-қатынастағы белгілі бір жас ... топ - ... ... интервал 14 жастан 29 жасқа дейінгі) әлеуметтік - психологиялық топ, буын.
Рөлдік жол ... сәби ... ... ... қоса ересек адамдардың рөлін де толыққанды алып жүрмейтін әр адамның өміріндегі ерекше ... фаза ... ... жол ... ... өмір сүру ... іс- ... стилі, мәдени нормасы мен құндылықтары бар ерекше топ ретінде қарастырады.
Интеракционистік жол әрбір адамға тән көңіл ... бірі ... ... Ол көңіл-күй күтпеген іс-әрекеттерде, реакциялардың тікелей, стандартты емес кезінде көрініс береді. [1]
Жастар социологиясы ... ... мына ... ... ... құрылады:
* жастарды қоғамдық феномен ретінде тану көзқарасына (тәсіліне) негізделген жалпы әдіснамалық деңгей;
* арнайы теориялық деңгей, ол жастардың ... - ... топ ... ... айрықшалығын, олардың сана - сезімі мен ... - ... ... жас ... және өмір салтының әлеуметтік - психологиялық айрықшалығын, құндылықты бағдарларының серпінін ашады;
* ... ... - ... ... ... өмірдің түрлі салаларындағы нақты фактілерді талдайды.
Жастар социологиясының нысаны (пәні) болып табылатындар: жастардың қоғам дамуындағы рөлі мен орнын, ... ... ... ... ... үміт - ... ... белсенді өмірлік позициясын, өмір сүру және мінез-құлық стилін қалыптастыру, түрлі әлеуметтік ... ... ... ... ... жоспарларын зерделеу және оларды іске асырудың оңтайлы жағдайларын белгілеу; әлеуметтік белсенділік пен ... ... ... ... түрлі деңгейлердегі әлеуметтік басқару мен өзін-өзі басқаруға ... ... ... және ... ... даяр- лықтарын анықтау және т.с.с.
Жастар социологиясын социологиялық (әлеуметтік) білімнің жеке саласы ретінде шығару XX ғасырдың 60-шы жылдарындағы жастар ... ... Ол ... ... жастар наразьшығының мәнін түсіну қажеттілігіне қарай жастар проблематикасына көбірек назар аудара бастады. Бүгінде дәл сондай жағдай туындап ... ... ... ... социологтар жастардың саяси әкстремизм, жұмыссыздық, нашақорлық, жасөспірім - жастардың қылмыстылығы, дағдарыс- тыңәлеуметтенуі сияқты ең осал ... ... ... зерттеулер жүргізе бастады.
Жастар социологиясы жеке адамның социологиясы, девиантты мінез-құлық, жастардың субмәдениеті, БАҚ, тәрбие, отбасы, білім алу, мораль, бос ... ... ... ... ... ... ұғымды тұжырымдау. Жастарды әлеуметтік зерделеудің ерекшілігі
Жастар ең зерек (алғыр) топ ретінде ішкі ... ... мен ... ... ... элементтерімен және басқа да кұрылымдарымен қарым-қатынастарын, өзара байланыстарын ұдайы шиеленістіріп отыруға бейім болады. Сонымен ... осы буын ... - ... ... отбасылық тыныс - тіршілікте, еңбек әрекетінде әркелкі ... ... ... ... ... ... ... білімдеріне, өзіндік мүдделеріне, құндылықты бағдарлануларына қарай әлеуметтік икемділік танытады.
Жастардыңәрқилы әлеуметтік - психологиялық , физиологиялық және ... - жас ... ... ... - ... топқа жататыны ежелден белгілі. Жастардың жас шамалары (16-29) ... ... ... олар ... ... ... тұқым қуалайтын белгілерімен және жүре қалыптасатын ерекшеліктерімен детерминацияланады (анықталады).
ұғымына анықтама беру туралы ... XX ... 20-шы ... ... ... ... ... айналған жастарға қатысты бірнеше сипаттаманы келтіруге болады. Ғылыми әдебиеттегі мұндай анықтамалардың саны көп, Ю.Р. Вишневский мен В.Т. Шапко ... және ... ... ... зерттеумен шұғылданатын ғалымдардың) тәжірибесін жинақтау арқылы мына мәселелерді екшейді:
* жастар сензитивті және әлеуметтік өтпелі аралықтарға тән ... бір жас ... ... ... - ... тәсіл туындайды;
* психофизиологиялық тәсіл жастық шақты ... және ... ... жету (ер ... ... ... даму ... ретінде белгілейді;
* стратификациялық тәсіл жастарды өзіне тән рөлдері мен мәртебелік ... бар ... ... - ... топ ретінде қарайды;
* конфликтологиялық (дау - дамайлық ) тәсіл жастық шаққа түсіндіруге ... , ... ... ... ... ... ... шақты деп анықтайды, мұндай жастағы адам енді бала емес, бірақ ересекке де жатпайды;
* субмәдени тәсіл: ... - ... тән өмір ... ... ... ... белгілі бір мәдени нормалары мен құндылықтары бар топ;
* әлеуметтендірілген тәсіл: жастық шақ - адамөмірінде әлеуметтік өсу және ... ... ... ... келетін аралығы;
* субъективті тәсіл: жастық шақ - ерекше дүниетаным, болашақпен байланысты жоспарлар, өмірге құштарлық, жоғары белсенділік, қызметке құлшыныс және т.т.;
* іс ... ... жас адам әлі ... біте ... ... және ... ... екеніне саяды;
* интеракционистік тәсіл: жастық шақ - әр адамның ішкі жан ... тән үш ... ... ... Оның ... ... ... бағдарлану) және (қисынды шешімдер қабылдауға бағдарлану) жағдайынан айырмашылығы мұндай күй ... ... ... себептерден емес, ішкі себептерден пайда болған), табиғи- ... ... ...
Ұғымды пайымдау: пәнаралық тәсіл. Жоғарыда айтылғандай, ұғымы ғылыми әдебиетте ... көп ... ... Осы ... тек ... ... саласында ғана емес, сонымен бірге осы ұғымды түрлі мағыналарда пайдаланған ғылымдарда да нақтылау, тым болмағанда, әр алуан ... ... ... ... дік ... ұғымының заңтануда, психологияда, медицинада қалай пайдаланылатынына толығырақ тоқталған және, әрине, оған әлеуметтік пайымдама берген жөн сияқты.
Заңғылымдарында ұғымы шектеулі есі ... ... дәл ... ... осы ... үшін ... топ ... тікелей қызығушылық танытпайды. Осы ғылым жасөспірімді өзі белгіленген жас аймағыныңөкілі ретін- де қарайды және мұнда жасөспірімнің жасы бір всүндік ... ... ... ... шақ 14 ... ... ... да, 18 жасқа толғаннан бір күн бұрын аяқталады.
Медицинаның кейбір бөлімдерінде (тарауларында) де, сондай-ақ антропологиялық критерийлерден ... ... ... ... ... ... дене қүрылысының қалыптасу үдерісі жүретін аралықтағы жеке адамның физикалық дамуымен сабақтасады.
Медициналық-антропологиялық ұғымдар, негізінен, жетілудің нақты биологиялық үдерістеріне дәйектеледі. Ер ... (бой ... ... ... мен дене ... екінші қайтара өзгеруін осыған жатқызуға болады. Дәрігерлер жастық ... жеке адам ... ... ... өсіп - дамуындағы) белгілі бір ... ... ... ... ды. Осы көзқарас бойынша, бұл топқа жататын және дене ... ... ... ... бар адам жас (жасөспірім, боз- бала) болып есептеледі (Критика буржуазных теорий молодежи, 1982).
Демек, терминінің медициналық мағынасы жоқ, ал жасөспірімдік шақ жеке ... дене ... даму ... ... ... Заң ... ... медицина мен антропология қайталанатын белгілердің эмпирикалық белгіленген жиілігінің негізінде жас межелерін нақтылайды.
Жас адамды ғылыми және ... ... ... ... ... ең ... еңбектер XX ғасырдың 20-шы жылдарында жариялана бастады. Осы орайда Ш. ... Э. ... О. ... В. Хоффманның еңбектері туралы айтуға болады. Бірақ олар ... жас ... ... ... ... ең алдымен, бұрынғының философиялық және педагогикалық әдебиетіне, өз заманының беллетристік шығармаларына негіздеді. Жастар психологиясы қалыптасуының алғашқы кезеңдерінде сауалнама немесе жүиелі ... ... ... ... ... әлі пайдаланьшған жоқ, сондыктан сол кездерде алынған жастардың психологиялық ... ... ... ... келе ... ... тұжырымдамаларда жасөспірім шақтың кезенділігінанықтау үрдісі байқалады. А. ... ... ... ... ... ... адамның күйіне ауысуы, серпінді уақыты ретінде сипаттайды.
Э. Шпрангер оны ... ... шақ ... эмпирикалық деректердің негізінде беліленеді. Төменгі жас межесі медициналық-антропологиялық көзқарасқа сәйкес айқындалады. Бұл ... дене ... ... ... да, ішкі дүниенің ашылуы ерте жасөспірімдік шақтың ең басты психологиялық сыйы болып табылады. Жастар ... ... ... ... ... ... 18-22 ... белгілейді. Осы жасқа қарай ересек адамның психологиялық құрылымы негізінен қалыптасады. Жас адам осы мезетке қараи қалыптасқан ... ... ... өмір ... ... болашақ жұмысы туралы айқын түсінікті ұстанады. Бірақ 18 жастағы жасөспірімнің 22 жасқа толған жас жігіттен ... ... ... Осы ... әр ... ... ... сәйкестігі туралы айту өте қиын болса керек, мұнда конституциялық (дене құрылымдық)-биологиялық аспектілер ғана емес, сонымен бірге кәмелеттік жастыңәлеуметтік ... да ... ... ... ... ... ... түсіндірме бойынша дамудың қиын-қыстау немесе сензитивті кезеңі аталатын шақты бастарынан кешіріп отырған ... ... ... ... ... ... ... пікірінше, жасөспірімдік шақ екі кезеңнен тұрады: ерте жасөспірімдік шақ (11-13 жастан 15 жасқа дейін) және ... ... шақ (15-21 жас). ... ... ... операциялар мен логикалық (қисындық) құрылым- дардың жүйесі қалыптасып, жаңа әлеуметтік рөлдер мен ұстанымдар (позициялар) ... ... ... ... ... бағдарланады және ересектікке ұмтылу осы жастағы жүріс-тұрыстың көптеген уәждерін айрықшалайды. Екінші кезеңәлеуметтік тұрғыда әрі қарай білім алумен және ... ... ... ... рөлдерді меңгерумен сипатталады. Бірақ кіріптарлықтан (тәуелділіктен) (экономикалық, қүқықтық, адамгершілік) ата-анаға тәуелсіз болуға ауысу шешуші мезет болып табылады.[2]
Жастар-әлеуметтік-мәдени топ ... - ... ... ... ... да ... ... мемлекеттің стратегиялық маңызды бағыттарының бірін құрайды. Жастарға қарап ертеңгі мемлекетіміздің даму бағытын, бейнесін көруге болады. Жастар - ең ... ... ... ... ... ... жатқан реформалар қалай да болмасын белгілі кезеңдер өткеннен кейін жастардың бойында өзінің ... және ... ... ... ізін ... ... ... бұл жастар ісіне, оны тәрбиелеуге немқұрайлы қарауға болмайтындығын білдіреді. Бүгiнгi тәуелсiз ... жаңа ... ... ... ... жетiлген, бойында ұлттық сана мен ұлттық психологиясы қалыптасқан ұрпақ тәрбиелеу отбасының, бiлiм беру ошақтары мен ... ... ... ... ... ел қатарына қосылу бағытындағы үлкен мәселелердiң бiрi келешек ұрпақтың рухани дамуы.
Әлеуметтік-мәдениеттану тәсіліне жастардың нақты мәселелерін қоғамда жүріп ... ... ... ... керек. Осы бағытты ұстанып жүрген әлеуметтанушылар жастардың ішкі дүниесін ... ... ... ... және жас адамдардың мінез-құлқымен салыстырып пайымдауға ұмтылады. Осы аталған субъективті көріністер мәдениеттің белгілі бір ... ... ... ... ... ... Жастардың мән-мағыналық анықтамалары субмәдениеттің нысандары ретінде қаралады. Мәдениет ұғымы мұнда бірнеше мағынада пайымдалады: ... ... ... меңгерудің дәрежесі, мәдениет адамзат жинақтаған байлықтың қосындысы, адам қызметінің тәсілі. [3]
Жастарды әлеуметтік топ ретінде талдау алдыңғы ұрпақтың сіңіретін әлеуметтік тетігі ... ... ... дербес және өзінің бойындағы құндылықтары мен әрекет стандарттарын әкелетін жеке тәжірибесі ... ... ... ... ... ... қатынастар қалыптасып қалаған әлеуметтік-стратификациялық тәртібіне әсер етуші әлеуметтік топты зерттеу дегенді білдіреді. Жалпы, жастар өздерінің жас ерекшеліктеріне ... ... ... мен ... ... түріне әкелуі және әр түрлі девианттық іс-әрекеттерге тез ... ... ... ... топ ... белсенділігінің субмәдени тұстарын зерттеуде чикаго мектебінің өкілдері алғаш болып ат салысты. В.У. Уайт, А. Коан, Г. Беккер секілді ғалымдар XXI ... ... қала ... ... ... ... ... үлес қосты. Ал, жастар әлеуметтануындағы субпәннің қалыптасуындағы маңызды ролді Г. ... ... Ол ... терминді ғылымға енгізді. Карват және В. Маляновскийдің теорияларының басты негізі жастардың әлеуметтік ... ... ; ... ерекшелігі бір мезгілде әлеуметтенудің объектісі және субъектісі болып табылатын топ ... ... ... ... ... ... атрибуттарына ие болып, сонымен қатар қоғамның негізгі әлеуметтік топтарына тән ... ... ... ... ... ... топ ... ерекшелігі әлеуметтік біртектіліксіздікке негізделген, оны даярлау сатылары қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қажеттіліктерінің және оларды жүзеге асырудың қоғамдық шарттары мәселесі салдарынан қозғалысы ... ... ... ... ... негізгі факторы жастардың арқылы көрінетін жастардың субъектілігі болып ... 81-84 ... ... (лат. sub -- ... нем. kultur -- ... -- ... ... , ірі мәдени құрылым ішіндегі белгілі бір топтар, бірлестіктер мәдениеті дегенді білдіреді. Субмәдениет көбінде қоғамда өктем болып тұрған ... пен ... ... оң ... теріс қатынас нәтижесінде пайда болады. Қазіргі жағдайда субмәдениет үлкен аймақтық, ұлттық мәдени құрылым негізінде пайда бола ... сол ... ... ... тысқары тұрады. Субмәдениеттің әлеуметтік бастауын әр түрлі жас ерекшеліктеріне байланысты топтар, бейресми бірлестіктер т.б. құрайды.
Жастардың арасындағы субмәдениет ту - ралы сөз ... ... ... бұл ... ... не ... анықтап алу керек. Айқындап алуға деген қажеттілік қазіргі күнде тек ұғы - мына ғана ... ... ... қа - тар , тү - ... де өзіндік талдау, түсіндірулердің көбейіп кет - кендігінен туып тұр. Жалпы, субмәде - ниет - жас адамдардың ... емес қаты - нас - ... ... ерекше өмір сүру стилі мен тәртіптерінің, белгілі бір қағи - ... мен ... ... және ... ... көр - - се - ту - дің, ... бір жолы.
Жастар субмәдениетінің өзіндік құн - ды - лықтары мен тәртіп нормаларын культ - қа айналдыруға уақыты ... жас адам - - дар аса көп ... ... мега - по - ... тән ... ... айта кет - кен жөн. Мұны ... әртүрлі жаппай көңіл кө - те - ру, бизнес, сән, телехикаяттар т.б.) пен жас ... ... (дәс - түр - лі ... ... тұру ... ша - ... жөн.
Жалпы алғанда, Қазақстандағы ресми емес қозғалыстарға белгілі бір стильдер мен бағыттардың ... ... тән. ... біркелкіліктің қаншалықты бол - мағандығына байланысты мәдени мұ - ралар элементтерінің де соншалықты сан - қыр - ... ... ... ... ... музыкалық суб - мә - дениет (поп, рок, рэп), гедонистік субмә - де - ниет ... ... және т.б.), ... - тық субмәдениет (паркуршілер, сноу - бордшылар, скейтбордшылар) ай - рық - ша даму ... ... эмо, ... та - - ... ... ... суб - - мәдениеттің түрлері бізде бар бол - ға - ... ... және ... да шетелдермен са - лыстырғанда өте сирек кездеседі. Түрлi музыкалық жанрлармен әуестенiп, өзiндiк ... ... мен ... ... ... ... ... iс-қимылдарында да белгiлi бiр өзгеше тұстары бар субмәдениет өкiлдерi қоғамның толық белсендiлерi ... ... ... ... ... қазiргi заманнан қалғысы келмейдi. Олардың барлығы, яғни бейформалдық бiрлестiктер ... тән ... ... отырады. Соңғы аталған ресми емес бірлестіктер негізінен оқушылар, студенттер ... пси - хо - ло - ... ... ... мен ... та - ра - ... болатын олқылықтардың қа - тар - ласуы салдарынан орын алады.
Жастар субмәдениеті - ... ... ... толықтай бейімделуі жүр - геннен соң, әрі қарай өз ... ... да - ... ... бір кезеңі, яғни жеке адам дамуының өтпелі сатысы. Жастардың рес - ми емес қатынастары және олардың өз - ... ғана тән ... ... жеке суб - ... ... ... ай - налады.
Жастар субмәдениеті - киген киімнен, сөй - леу мәнерінен, жаргондардан және ай - р - ықша ... ... ... үл - ... ... қоғамның ережелері мен құндылықтарына деген өзіндік қар - сы - лық. ... ... ... ... ... үрей ... ... өзiндiк символы - қара түнек. ... ... ... ... ... ... ... Сондай-ақ эмо дегендердiң өзiнше тағдырлары бар көрiнедi, олар өздерiнiң тамырларын кесiп, тек қара мен алқызыл түстi ғана ... Ал ... яғни ... ... ... ... ... да өзге субмәдениеттер бар. Мысалы, компьютерлiк, ақпараттандыру технологияларын жаңғыртушылар. Зиянды хакерлер бiрлестiктерi де жоқ емес.
Белгілі бір ... ... ... та - - ... ... ... ерек - - ... келер болсақ, ол мына бір жайттардан көрініс табады: ата-ана - ла - ры мен ... ... ... ба - қы - лау - ... ... ... ұмтылыстан, эмо - - цияға аса берілгіштіктен, жасөспірімдік әсі - - ... ... ... ой - ла - ры - ның тым ... ... ұс - та - ным - - ... ... жеке ада - ми құндылықтарының қалыптас - па - уы - нан.
Жастардың өмір сүру қалпы және тір - ... ... ... шең - бе - - рін - де болуы ... емес ... ... ... - ... мәдени құндылықтар мен нормаларға қайшы келмейтін жалпы мәдениеттің бір бөлігі, ал контрмәдениет - жалпы мәдени құндылықтар мен ... ... ... ... ... бір ... Ай - талық, хиппи құбылыс ретінде алғаш АҚШ-та 60-жылдардың басында өзгеріп кеткен қажеттіліктер мен оны қанағаттан - дыра ал - мау - ... ... ... ... - мә - ... ... ... көрінісі ретінде пай - да болды. Ал Батыс және Шығыс Еу - ро - па ... ... қоз - ... пайда болуы, оның Ре - сей - дегі қатыгездену және сая - сат - тану ... - бұл да ... ... - ние - ... ... кон - тр - ... көрінісі. Қазақстан - бел - гілі дәстүрлер мен жа - ңа - шыл - ... өзі - не ... ... мем - ... ... жас - тар, бір жағынан, қоғамның ин - но - ва - ... ... ... ... жә - не ... ... жаңашылдықты қа - был - дау - да, ... ... ... - кен - деу - де және ... ... да салаларында жеткілікті белсенді. Бірақ сонымен қатар тәрбие мен құнды - лықтарды мұра ретінде қабылдаудағы дәстүрлерді де ... Дәл осы са - ... ... пен діл ерек - ... жас - ... ... суб - мә - де - ниетінің қа - лып - тасуын тежеп тұр.
Негізі, жас адамдардың наным-сенім, өмір, бақыт, ... ... ... ден - ... ... ... құндылықтарға қа - рым-қатынастары оның рухани-адам - шылық ішкі күйзелісі мен өмірлік мақ - сат - та - рын ... ... ... ... ... ... жас адамдардың өз қолдарымен жастар үшін құрылады. Одан барлық адам бірдей өт - пейді және субмәдениет ... әлеу - ... ... жоюға емес, керісінше, жастарды сол қоғамның бөл - - шегі етуге негізделеді.
Субмәдениет - бұл қоғамның жай ... ... ... ... ... ... алаңы. Қазіргі жастардың жеке, өзіндік өмір - ге бүгінгі аса қиын және ... ... көп ... кезеңде аяқ басатындығын ұмытпауымыз керек. Олар - ға нағыз өмір туралы нақты кеңестер бе - ріп, ... өз ... ... бө - лісіп, олардың бастан кешіргендеріне сыйластықпен қарауымыз қажет. Буындар арасындағы түсініспеушілік, ... сол ... ... ... өмір тарихтарын білмегендіктен туындайды. Тарихтың белгілі бір кезеңіне қазіргі ғы - лыми биіктен қарап, бүгінгі түсініктер тұр - ғы - ... ... ... ... ес - ... ... сол ... адам - дарының қандай көзқараспен таны - ған - дығын назардан тыс қалдырып ... ... ... ... ... және оның келешегi
Жастар әлеуметтануының мақсаты - тәрбие жұмысы және жастар саясатының мақсаты мен міндеттерінің қалыптасуына ықпал ... ... ... ... ... ... ... отансүйгіштік сезімді, жоғары адамгершілік және көшбасшылық қасиеттерді қалыптастыру.
Жастарды отансүйгіштікке ... ... ... ... ... ... және ... ашу тетіктерін қалыптастыру жөніндегі шаралар кешенін іске асыру.
Нысаналы индикатор:
Жастар саясаты саласындағы іс-шараларды іске асыруға ... ... ... ... ... ... салыстырғандағы үлесі (2015 ж. - 27%, 2020 ж. - 150%).
Білім беру ... ... ... ... ... ... қабілетті білім дәрежесін меңгеріп, ой-өрісі дамығанғана емес, жоғары азаматтық және адамгершілік ұстанымы, отан- сүйгіштік сезімі мен әлеуметтік жауапкершілігі ... ... кер ... қалыптастыру.
2010 ж. басында 14-29 жас аралығындағы жастар саны жалпы халықтың 28,7%-ын ... ... ... тұратын жастардыңүлесі - 49,1%.
2010ж. басында туылғандар мен 18 жасқа дейінгі жас- өспірімдердің саны 5 млн ... ... ... ... мен ... ... жергілікті атқарушы органдардағы мамандар қамтамасыз етеді.
Мемлекеттік жастар саясаты саласында мынадай проблемалар орын алып отыр. Жастар арасындағы ... ... ... ... жүйесі жоқ. 2008-2009 жыл- дардағы әлеуметтік сауалдың деректері бойынша жастар ұйым- дарының қызметіне қатысатын ... ... ... ... 22%-ын ... ... органдардағы жастар саясатының мәселелері бойынша шешімдер қабылдауға қатысатын жастардыңүлесі 1%-ға жетпейді.
Әлеуметтік сауал ... ... ... 64%-ы ... ... оқу ... ... деп санайды, 5%-ы жоғары оқу орындарында жемқорлықтың деңгейін деп бағалайды, 28%-ы ... ... ... ... үшін өз ... толығымен пайдалану қамтамасыз етілмеген. Одан басқа, білім саласында білім беру статистикасы мәліметінің біртұтас базасы жоқ. Білім берудің ... ... ... кең ... жоқ, ... олар ... терең талдау жоқ әрі қоғамның көпшілігіне қолжетімсіз. Білім ... ... ... ... ... ... ... сай емес.
Жастар саясатын іске асыру қазақстандық патриотизмді, рухани-адамгершілік мәдениетті тәрбиелеу, ұлттық сәйкестікті қалыптастыру негізінде жүзеге ... ... ... ... ... тұрақты ықылас танытатындар үлесі - 26,5%. Мәліметтер сараптамасы бойынша, олардың ... ... ... білім деңгейіне, жыныстық, ұлттық және жас ерекшеліктеріне ... әр ... ... келеді. Саясатқа көңіл аударушылар арасында жоғары білімділер - 26,3% құраған. Саясатқа жартылай ықылас білдіргендер арнайы орта білімі бар ... - 38,6%. ... ... құр ... ... ... орта білімділер - 26,7% құрайды.
(1-кесте) Қазақстан жастарының саясатқа ықыласы (жас-жыныс ерекшеліктеріне қарай, ... ... ... жас
ер
әйел
ер
әйел
ер
әйел
Саясатты мұқият қадағалаймын
22,6
10,8
25,9
19,6
37,6
23,7
Қадағаламаймын, бірақ туыстарыммен талқылаймын
29,0
49,2
40,4
42,8
32,3
39,8
Саяси оқиғаларға өзім қатысамын
6,5
7,7
4,8
4,9
4,8
3,3
Саясатқа қызықпаймын
33,9
19,9
21,8
25,8
19,7
27,5
Жауап беруге қиналғандар
8,0
15,4
6,2
6,9
4,7
5,6
Жастар арасында саясатқа қызығушылық ... ... ер ... Әйел ... ... ер ... көп ... Бозбалалар мен олардың ересек құрдастарының саясатқа ықыластарды да әртүрлі болып келеді. Елдегі саяси ... 26-29 ... 37,6% ... ... қадағаласа, онда 14-18 жастағы жасөспірімдер арасында бұл көрсеткіш 22,6% құраған. Мұндай үрдіс әйелдерге де тән, өйткені ... ... да жас ... ... ... ... ... Зерттеу мәліметтері бойынша 14-18 жастағы қыз балалардың 10,8% саясатқа ... ... ... 26 - 29 ... - 23,7% тең ... ... ... бойынша ең саясаттандырылған ұлт ретінде - тұрғылықты ұлт өкілдері - ... - 69% және ... ұлт ... -68,8% ... жас буын ... ... іскерлік, жауапкершілік қасиеттер қалыптастырмай, жастардың ізгілікті, рухани өркендеуіне, сондай-ақ өткен буынның әлеуметік-мәдени тәжірибесін, әлем өркениеті жетістіктерін ... жол ... ... ұстанымдағы экономикасы бар демократиялық қоғам құру мүмкін емес. Мұндай мақсаттарды жүзеге ... ... ... ... қатысты саясатты қалыптастыру мен жүзеге асыру ісіне жастардың өздерін белсенді түрде тартуды көздейді. Мемлекет жастарға, олардың материалдық деңгейі мен әлеуметтік ... ... өмір ... ... мен жеке ... жету үшін ... мол мүмкіндіктер ашуға тиіс. Сонда ғана жастар саясатының өзекті міндеті - жастардың тұлғалық ... ... ... ... ... ... саясатының негізгі мақсаты жастарға қоғамдық және мемлекеттік қолдау көрсету арқылы әлеуметтік жағдай жасау, жастарды әлеуметтік қорғау, оның шығармашылық ... ... ... ... ... ... дамытуын қалыптастыру. Әлеуметтену процесі барысында жастардың жиі ұшырасатын қиындықтарын болдырмас үшін жастар саясаты жүйелі өткізу қажет. Жастар ... ... ... жата ... ең аз ... ... ... жатады. Осы проблемалардың барлығы қысқа және ұзақ мерзімдік перспективада барлық ... ... ... азаматтық өзін-өзі тануын тәрбиелеу, қоғамның әлеуметтік мәселелерін шешудегі белсенділіктерін арттыруға бағытталған жастардың инициативасын қолдау үшін мемлекеттік органдардың жүйесін ... ... ... ... қазақ халқы ғасырлар тоғысында тәуелсіз мемлекетке айналып, өзінің қоғамдағы саяси, әлеуметтік-экономикалық, ... ... ... жүйесін әлемдік өркениет үлгісінде дамытуда.
Еліміздің болашағы - жастарды әлеуметтік, мәдени топ ретінде олардың тұлға болып қалыптасу ... ... оқу ... ... ... ... құндылықтарын, ұлттық мәдениетке сай тәрбиелеу мәселесін қарастыра отырып, зерттеу жұмысының алға қойған мақсаттарына сай мынадай қорытынды жасауға болады:
- ... ... ... ... негізінде қарастырылады. Жастарды мәдени іс-әрекеттерге үйрету процессі және үстемдік етуші мәдениетті қабылдау, оған ... өте ... және ... ... қамтиды. Яғни, осы жағдай ортақ мәдениеттің ішінен өзінің өмірлік ұстанымдары мен құндылықтары, өмір сүру ... бар ... ... ...
- Білім-жастардың өте маңызды құндылығы. Ақпараттың көп таралуы, адамдардың арасындағы қарым-қатынастың өте күрделі болуы жастарға жоғары дәрежеде білім ... ... ...
- ... ... ... елімізде болып жатқан саяси оқиғаларға араласып, атқарылып жатқан іс-шараларға өз пікірлерін білдіруі ... ... ... жеке және ... ... ... жоғары екендігін көрсетіп отыр.
- жастардың әлеуметтік, саяси оқиғалар барысындағы белсенділігі қоғамдық ортада жастар күші ең алдыңғы орындарда ... ... ... ... ... ... ... жастардың белсенділігінің қалыптасуында патриоттық сезім, дүниеге деген көзқарастық ұстанымдар және діни сенімдердің алатын орны ерекше. Сондықтан да ұлт болашағы, ... ... ... ... ... ... ... ұлттық сана-сезімнің болуы қажет..
- еліміздің болашағы-жастарды материалдық құндылықтар тұрғысынан тәрбиелемей, жан-дүниесіне өмірлік азық болатындай рухани тәрбие берудің маңызы өте зор. ... ... ... ... бойына сіңірген жастар ғана ұлт тағдырын тереңінен сараптап, болашағын болжай алатын тұлға ретінде қалыптасары анық.
Пайдаланған әдебиеттер
* Биекенов К.У., ... С.К., ... ... бет.
* Әбдирайымова Г.С. Жастар социологиясы:оқу құралы. 2-басылым. - Алматы: ,2012.-224б.
* Биекенов К.У., Джаманбалаева Ш.С. Динамика и ... ... ... ... в ... ... ... Серия психология. - Алматы, 2002. - 1(8). - С. ... ... ... на ... XX ... новейших тенденций. Социологические исследовании. АНСССР - М., 1986. - ... ... ... ... жылнамасы. Статистикалық жинақ / Қ.С. Абдиевтің редак. - Алматы, 2004. -216 6.-Б. ... ... ... ... ... келешегі// ҚР Мәдениет министрлігі Жастар саясаты департаментінің сараптамалық баяндамасы.- Б. 49-50

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жастар әлеуметтануы туралы19 бет
Мәдениет және ұлтаралық қатынастардың әлеуметтануы. Жастар және дін18 бет
Білім беру әлеуметтануы19 бет
Девианнттық мінез-құлық әлеуметтануының өзектілігі19 бет
1917-1920 жылдардағы қазақ жастар қозғалысының тарихы мен тағылымдары32 бет
1986 жылғы желтоқсан оқиғасына қазақ жастарының қатысуы және оның тарихи маңызы25 бет
5-6 жастағы балалардың грамматикалық дағдыларын қалыптастыру (2015 жылғы. 5-ке тапсырылды)56 бет
«Астана: жас қала - жастар қаласы»42 бет
«Мен жастарға сенемін» - ұлтжандылықтың ұраны10 бет
Абай Құнанбаев: балалық және жастық шағы7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь