Мұстафа Кемал Ататүрі

Кіріспе
Ататүрік былай дейді: «Мен үшін ең ұлы қорғаныс ұясы, ең ұлы көмек көзі — ұлтымның кеудесі. Сондықтан да мен ұлтымның кеудесін ешкімге бастырмау үшін барымды саламын!»
Осымен қатар, Ататүрік өз ұлтына қатысты мынадай ойлар айтады:
«Мен қажет болса, ұлтым үшін өз өмірімді де қиямын!»
«Ұлтқа қожалық жасауға, қоқаңдауға болмайды! Ұлтқа тек қызмет ету керек! Ұлтқа қызмет еткен адам ғана ұлтқа басие бола алады!»
«Түрік ұлты деген сөз — түрік тілі деген сөз. Түрік тілі — түрік ұлтының ең қасиетті, ең киелі, ең иелі қазынасы. Түрік тілі — түрік халқының жүрегі, ақылы һәм ойы!»
«Біздің бәріміз парламент депутаты бола аламыз, министр бола аламыз, тіпті республика президенті де бола аламыз. Бірақ, өнер адамы бола алмаймыз. Сондықтан өнер адамы біздің (биліктегілердің) емес, біз өнер адамының қолынан сүюге тиіспіз!»
Ататүрік осы ойларды тек айтып қана қойған жоқ, оны орындаған да! Және қалай орындады десеңізші!! Өз ұлтының мерейі мен мәртебесін көтере білген Ататүрік өзінің ақыл-ойы мен іс-әрекеті арқылы халық сүйіспеншілігіне бөленді. Халықтың ықыласына ие болды. Ататүріктің халық ықыласына бөленуінің сыры неде! Енді осы ретте қазақ оқырмандарын Ататүріктің өмірімен жөне қызметімен, саяси-идеологиялық ұстанымдарымен, көзқарасымен таныстыра кеткенді орынды көріп отырмын.
Ататүрік тек өз халқының, өз елінің ғана емес, бүкіл түрік («түркі» емес, түрік!) әлемінің ұлы презенттерінің бірі. Ол өзінің бүкіл саналы өмірін туған халқының жарқын болашағына, туған елінің тәуелсіздігіне, тұтастығына, бірлігіне, ана тілі мен ұлттық мәдениетінің дамуына, өркендеуіне арнады. Ататүрік қиын-қыстау кезеңде ұлт-азаттық күресін басқарып, туған елін ғасырлар бойына созылған сұлтандар әулетінің өзара қырқысынан, импералистік мемлекеттердің Түркияны бөлшектеп, әлем картасынан сызып тастау жөніндегі арам пиғылынан құтқарды. Сөйтіп, Батыс үлгісіндегі, еуропалық сипаттағы жаңа түрік мемлекетін — бүгінгі Түркия республикасын құрды. Осы күн, яғни 1923 жылдың 29 қазаны күні Түркияның бас мейрамы — республика күні болып белгіленді.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
1. Бурыбаева Ардақты :Қазіргі кезеңдегі Қазақстан-Туркия қатынастары
2. Қуандық Есенғазы Сләмғазыұлы саясаттану негіздері
3. Д.Жамбылов Саясаттану негіздері
4. «Алаш» журналы М.К.Ататүрік –ұлы қайраткер
5. «Түркістан» газеті М.К.Ататүрік –Түркия президенті
Қ.Ж.Рахметов Саясаттану Алматы
        
        Кіріспе 
Ататүрік былай дейді:
Осымен қатар, Ататүрік өз ұлтына қатысты мынадай ойлар айтады:




Ататүрік осы ... тек ... қана ... жоқ, оны орындаған да! Және қалай орындады десеңізші!! Өз ұлтының мерейі мен мәртебесін көтере білген Ататүрік өзінің ақыл-ойы мен іс-әрекеті ... ... ... ... ... ықыласына ие болды. Ататүріктің халық ықыласына бөленуінің сыры неде! Енді осы ретте қазақ оқырмандарын Ататүріктің өмірімен жөне қызметімен, саяси-идеологиялық ұстанымдарымен, ... ... ... орынды көріп отырмын. Ататүрік тек өз ... өз ... ғана ... ... ... ( емес, түрік!) әлемінің ұлы презенттерінің бірі. Ол өзінің бүкіл саналы өмірін туған халқының жарқын болашағына, туған елінің ... ... ... ана тілі мен ... ... ... ... арнады. Ататүрік қиын-қыстау кезеңде ұлт-азаттық күресін басқарып, туған елін ... ... ... ... ... ... ... импералистік мемлекеттердің Түркияны бөлшектеп, әлем картасынан сызып тастау жөніндегі арам пиғылынан құтқарды. Сөйтіп, Батыс үлгісіндегі, ... ... жаңа ... мемлекетін -- бүгінгі Түркия республикасын құрды. Осы күн, яғни 1923 жылдың 29 ... күні ... бас ... -- ... күні ... белгіленді.
Мұстафа Кемал Ататүріктің балалық шағынан
Мұстафа Кемал Ататүрік Грецияның Салоники қаласы (ол кезде бұл жер ... ... ... ... ... ... Ыслыххана көшесінде 1881 жылы 19мамырда дүниеге келеді.Қазір ол үйде Ататүрік мұражайы ашылған.Әкесі ӘлиРыза мырза мен ... ... ... ... ... ... ... шетінеп кетіп,Мұстафа мен Макбуле атты қыздары қалады.
Әкесі Әли мырза-кеден қызметкері болған.Зейнет демалысына шыққан соң күн көріс ... ағаш ... ... ... ... ... үй шаруасында бала тәрбиесімен айналысқан.Мұстафаның өмірдегі өз жолын тауып,халқының сүйікті азаматы болуына анасының ықпалы зор болған.Анасы білімді,көкірегі ояу,іскер жан ретінде ... ... еміс ... әрі жігерлі болғанын айтып отыратын.Әли мырза 1876жылы Сербияда соғыс басталғанда Салоники еріктілерінен құрылған батальондыа аға лейтенант шенімн өз ... ... ... толғанда,Әли Рыза 54жасында дүние салады.Ал анасы 1923 жылға дейін өмір сүріп,ұлының қаһармандыққа толы ... ... ... ... ауырлығы өзіне түскеннен кейін ,анасы Зүбейде ханым екі баласын алып,ағасы Хүсейіннің үйіне барып тұрады.Нағашы ... ... ... ... ... егіс ... ... қорығын Мұстафаның сауатсыз қалатының уайымдаған анасы,оны Салоникидегі сіңілісінің жанына қояды.Әкесіне ұқсасы келген кішкентай Мұстафа ... ... ... ... қиял оны ... ... жетелейді.Ол анасына айтпай,өзбетінше әскери мектепке барады.Әскери орта мектеп емтиханының сүрінбей өткен Мұстафа 1893 жылы ... ... ... ... ... ... ... оқып жүрген кезінің өзінде зеректілігімен,әсіресе математика пәніне деген ерекше қабілетімен көзге түседі.
Әскери мектепте оқып жүрген кезінде Ататүрікке бір күні ... ... ... ... дейді: . Ұстазы осылай дейді де, журналға солай ... ... азан ... қойған аты сәл өзгертіліп, Ататүрік екі сөзден тұратын есім алады (Мұндай есімдер түріктер арасында жиі кездеседі). Ал кейін, 1934 жылы ... ... ... ... заң ... түрік халқының алдындағы орасан зор еңбегі ескеріліп, Түркияның Ұлы Ұлттық Мәжілісінің (парламентінің) арнайы ... ... ... ... ... ... ... орта әскери мектептен кейіе Монастр әскери лицейіне оқуға қабылданады.Македонияға арнайы сапармен барған ... ... ... ... ... ... мектебінде Ататүрік оқыған осы мектепте Естелік бөлмесін аштырған.Талапшыл Мұстафа өз бетінше көп ... ... ... шетелдік мектепке барып,француз тілін үйренеді.Болашақ офицердің жат жұрттық оқу орнына баруы жоғарыдағыларды тынышсыздандырып,ақыра оған тиым ... ... ... оның ... ... ... батысқы бет бұруына түрткі болды деседі.Осы мектепте кейіннен атақты қаламгер Өмер ... ... ... оның ... өлең жырға ,шешендік сөздерге құмарлығын оятса,ұлтжанды тарих мұғалімі Мехмет Тәуфих түрік тарихына қатысты терең ... ... ... жол ... Фетхи Мұстафа Кемалдың француз тілін терең меңгеруіне де көмектеседі.Тілді үйренген соң Мұстафа Кемал Руссо,Вольтер,Августе Комте,Десмолинс,Монтескье сияқты саяси ... ... ... оқып ... жылы ... әскери лицейін бітіріп,1899жылы Стамбұл Қорғаныс Академиясына оқуға түседі.Осы жылдары Мұстафа Кемал жас ... отан ... ... ... ... Намык Кемалдың шығармаларына дең қояды,Наполеон жайлы жазбаларды іздеп жүріп оқиды,Жон Стварт Миллдің шығармаларын түсініп оқуға ... ... ... саяси қызметке бет бұруы осы Академия қабырғасында басталады.Өзінің оқып түйгендерін көпшілікке ... ... ... бірге жасырын газет шығара бастайды.Қолжазба басылымының жауапты шығарушысы Мұстафаның өзі болады. Саяси жұмыстармен қатар Мұстафа Кемал ... ... ... ... ... жылы 11 ... Мұстафа Кемал Стамбұл Қорғаныс Академиясына жүзбсы (щтаб капитаны шенімен бітіріп,Қарулы Күштерге ... ... ... ... грек әскерімен болған 21 тәулікке созылған бетпе-бет ұрыста тамаша жеңіске ... үшін (бұл ... 1921 жылы ... 1921 ... ... айында оған маршал дәрежесі (бұл кезде 40 жастағы Ататүрік армия генералы болатын) және () атағы берілген еді...
Жаңа тұрпатты ... ... ... оның ... ... да ... ... (1920 жылдың 23 сәуірі). Жаңа түрік мемлекеті -- Түркия республикасының бірінші Конституциясын дайындап, бекітуге де Ататүрік басшылық етті (1921). ... ... ... ... ... тағы да екі конституция қабылданды (1960 жылы, 1982 жылдары). Бұл конституциялар әскери теңкерістердің нәтижесінде қабылданса да, Ататүрік ұстанымдары, ... ... ... ... ... принциптер күні бүгінге дейін өзгермей келеді.Ататүрік Түркия республикасының 15 ... орай елді ... ... ... ... 1938 жылы 10 ... күні ... бауыр церрозынан қайтыс болады (57 жаста). Оның денесі Анкараға әкелініп, сондағы этнография мұражайына жерленеді. Ал 15 жылдан ... яғни 1953 жылы ... ... көшірілді. Бұл кесене түрікше () деп аталады.
Ататүрік реформалары
Ататүрік билікке ... ... ... рет реформа жасап, негізін қалаған екі мекеме бар. Бірі ұйымы, екіншісі ... ... ... ... араб сөздері әбден араласып кеткен, халық түсінбейтін, оқи ... ... ... таза ... негіздегі сөздерді жаздырда отырып, тілді тазалау және сауаттандырумен шұғылданды. ұйымы түрік тарихын ұлттық тұрғыдан жазуды қолға алды. Тек ... ... ғана ... ... ... бір құрама тілі болған. Өзара түрік тілінде ғана сөйлесетіндіктен, ол құрама тілді қарапайым жұрт түсінбейтін. ... ... ... ... ... ... ... кетті. Ол кісі билікке келгенде Түркияда бар жоғы 11 млн ғана халық болған. 1927 жылғы ... 13 ... ... ... 15-16 миллион халық болды. Халқының саны аз болса да, бүкіл әлем Ататүрікті мойындаған. Сол кездегі Кеңес Одағы, Еуропа ... АҚШ ... оның ... саясатына ерекше мән беріп, онымен тату болуға әрекет жасаған. Ататүрік дүниеден ... ... ... алып ... жоқ. Өз ... туған бала болмағанымен, асырап алған рухани балалары болды. Банкте ... ... мен ... ... біраз мүліктерін мен ұйымына, рухани балалары мен ... ... ... оқу ... ... ... ... балаларға қалдырып кеткен.Осман империясының кезінде мынадай нақыл сөз пайда болған . Жең ұшынан жалғасқан жемқорлық белең алған, мұсылман емес ... ... мен ... ... ... мемлекеттің байлығын талан-таражға салып, Еуропа елдерінен қарыз ... ... 100 ... ... батырып қойған. Мұстафа Кемал қарызға батқан сондай елді қабылдап алып, сыртқы қарыздарды да қайтарды.
Түрік ұлтын, жаңа түрік мемлекетін ... ... ... ... ... Ататүрік жүзеге асырған реформалардың (Түркияда оларды деп атайды) негізі болған принциптердің жиынтығы , ... деп ... Бұл -- ... ... ... ... құрған Түркия республикасы мемлекетінің практикалық тұрғыдағы тұғырнамасы, идеологиялық арқауы.
Олар мыналар:
1. республикашылдық (мемлекеттің және ұлттың тұрақты түрде ... ... ... басқарылуы);
2. халықшылдық (мемлекеттің халық үшін қызмет етуі және оның халық талапынан басқарылып отыруы);
3. ұлтшылдық ... ... ... ... мен ... басты мақсат болып табылуы);
4. мемлекетшілдік (барлық саяси, экономикалық, әлеуметтік және мәдени ... ... ... ... өмір сүруін және нығаюын қамтамасыз етуі керек);
5. лаицизм (діни емес, зайырлы мемлекет жүйесі);
6. ... ... жол ... ... даму, жаңару үстінде болу, әлемдік өркениеттен артта қалмау).
Бұл принциптер 1937 жылы ... ... ... ... ... енгізілді. 1960, 1982 жылға конституцияларға енгізілген өзгерістер де бұл принциптерге нұқсан келтірген ... ... ... ... Ататүріктің басқаруымен саясат,құқық,оқу ісінде,зайырлыққа,тарих ғылымы,тіл білімі салаларда көптеген ... ... ... ... ... ... -- Республика Мұстафа Кемалдың пайымдауынша ,демократиялық ... ... ... ұлт гемендігін паш ететін жүйе екендігіне Мұстафа Кемал өзінің атақты жан ... ... ... ... атаудың пайда болуы саяси үлкен жетістік екендігін,Антанта күштеріне қарсы азаттық күресте Мұстафа Кемал түрік ұлты ... ... ... ... ғана ... жету мүмкін екенін,Осман империясындағы өзге халықтарға үміт ... ... жете ... ... ... ... ... әкелу арқылы ол этникалық енгізде бірігуге қол жеткізді.Мұстафа ... ... ... ... ... белгіліді.Олар Отан ,Ұлт,Республика,қоғамдық құқықтар.
Қазіргі заманғы Түркия,шын мәнінде,республикалық ... ... ... ұлы төңкеріс нәтижесі.1921 жылы20 қаңтарда алғашқы Ата заңда егемендік тек ... қана ... ... ашық ... ... - ... Ұлы ... Мәжілісі ұйымдастырылды (1920 жылы көкек ) .ТҰҰМ қабылдаған тұіғыш Ата Заң небәрі 23 баптан тұрған.Онда ұлттық егемендік пен ... ... және оны ... ... ТҰҰМ ғана ... жылы 1 қарашада Сұлтандықты тарату туралы Заң жобасы күшіне енді, Түркия ... ... ... пен ... та көпке бармай ,он алты айдан соң ол да өмір сүруін ... ... ... ... ұлты мен Түркия Республикасының әлем шеңберінде танылуы және құрметтелуі ... шет ... әрі ... ,әрі ... ... бейбіт қарым өатынас жасау көзделтін болды.Мұстафа Кемал Анадолы түріктерін азат еткен қолбасшы ғана емес,ол ой пікірлері арқылы күллі түрік ... ... ... ... адам.Республиасының құрылуының 10жылдығына қарай 1933 жылы 29 қазан күні ТҰҰМ сөйлеген сөзінде өз ойларын былай деп ортаға салды:

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мұстафа Кемаль Ататүрк4 бет
Қазақстанның зайырлы мемлекет ретінде дамуы: мазмұны, белгілері, болашағы5 бет
Қазақстанның тәуелсіздігі Түркияның қоғамдық пікірінде8 бет
Ататүрік23 бет
Ататүріктің өмірі мен саяси қызметі19 бет
Мұстафа Шоқай12 бет
Мұстафа Шоқай және тұтас Түркістан идеясы51 бет
Мұстафа Шоқай өмірі9 бет
Мұстафа Шоқай. Саяси сауаты9 бет
Мұстафа Шоқай.Өмірі.Зерттелуі51 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь