Қазақстан Республикасының қылмыстық құқығы бойынша қылмыс ұғымы

ЖОСПАР

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4

1 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҚЫЛМЫСТЫҚ ҚҰҚЫҒЫ БОЙЫНША ҚЫЛМЫС ҰҒЫМЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
1.1. Қылмыстың ұғымы және белгілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.2. Қылмыстың түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
1.3. Қылмыстың жиынтығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10
1.4. Қылмысты басқа құқық бұзушылықтан және бейморальдық, жат қылық.тардан ажырату ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12

2 ҚЫЛМЫС ТҮСІНІГІ ЖӘНЕ МІНДЕТТЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
2.1. Қылмыс құрамының түсінігі және оның маңызы ... ... ... ... ... ...16
2.2. Қылмыс және қылмыс құрамының міндеттері ... ... ... ... ... ... ...19
2.3. Қылмыс құрамының түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .22

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .25

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29
КІРІСПЕ


Қазақстан Республикасы Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев 2005 жылы Қазақстандықтарға арнаған Жолдауында ғылымды одан әрі дамытуға ерекше мән берді.
Жалпы ғылымы жоқ ел тұл, ғылымы дамымаған елдің болашағы күмәнді, қазір қарап отырсақ, жер жаһандағы ізгі жетістіктердің барлығы дерлік ғылымның адамзатқа тартқан сыйы, тартуы іспеттес. Тәуелсіздік туын желбіреткен он жылдан бері Қазақстан ғылымы да дамып, әлемге әйгілі бола бастады, кез-келген ғылым саласында ілгері дамушылық көрінісі айқын.
Қазақстан Республикасы Конституциясына сәйкес біздің мемлекетіміз демоқратиялық, құқықтық, әлеуметтік, зайырлы мемлекет болып табылады. Еліміздің өркендеуіне, мемлекетіміздің нығаюына құқық нормаларын, құқық саласы ғылымын жетілдірудің маңызы ерекше. Құқық нормалары барлық қоғамдык катынастардың реггеуші тетігі, кез-келген қоғамдық қатынастар жалпыға бірдей, әділ заң нормалары арқылы жүзеге асырылуы қажет.
Заң талаптарын, құқық нормаларын құрметтеу және оны бұлжытпай жүзеге асыру әрбір азаматтың қасиетті борышы.
Құқықтық мемлекеттілікті орнатуда, оның тетіктерін одан әрі жетілдіруде құқық ғылымы салаларының атқаратын міндеті зор болып отыр. Сондай ауқымды міндет заң ғылымының негізгі салаларының бірі — қылмыстық құқық ғылымына да жүктеліп отыр. Қылмыстық құқық ғылымында алда кешенді ғылыми проблемаларды жүзеге асыру, оның ішінде қылмыстық жазаны тағайындау, бас бостаңдығынан айырмайтын шараларды белгілеудің ғылыми негіздері, өлім жазасын қолдануды жою, өмір бойы бас бостандығынан айыру жазасын орындаудың құқықтық - нормалық қырларын жетілдіру сияқты іргелі зерттеулерді жүзеге асыру міндеттері түр.
Қазақстан Республикасы Конституциясында сәйкес біздің мемлекетіміз демократиялық құқықтық, әлеуметтік, зайырлы мемлекет болып табылады. Еліміздің өркендеуіне, мемлекетіміздің нығаюна құқық саласы, құқық қорғау органдарының маңызы ерекше.
Құқықтық мемлекетті орнатуда, оның тетіктерін одан әрі жетілдіруде құқық ғылымы салаларының атқаратын міндеті зор.
Қылмыстылықпен күрес, қылмыскердің тұлғасына ғылыми негізде зерттеу, орын алған қылмысты құбылыстардың себептері мен оған мүмкіндік жасайтын мән - жайларын анықтау, бүгінгі күні заң ғылымдарының келесі міндеттерінің бір болып саналады.
Қылмыстық құқық дегеніміз – құқық саласының негізгі түрлерінің бірі ретінде қылмыстың түсінігі мен белгілерін, қылмыс үшін қылмыстың жауаптылықтың негізгі мен шектерін сондай – ақ қылмыстық жауаптылықтан және жазадан босатудың шарттарын анықтайтын құқықтық нормалардың жиынтығы. Қылмыстық құқық басқа да құқық салалары сияқты белгілі бір қоғамдық қатынастарды реттейді.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1. Ағыбаев А.Н. /Қылмыстық құқық, жалпы бөлім/ Алматы – 2001 ж.
2. Звечаровский И.Э. // Уголовная ответственность. Москва - 1995 г.
3. Даубасов Ш. //Қылмыскерді ұстап беру бойынша көп жақты халықаралық құқықтық механизмдерге Қазақстан Республикасының қатысуы/
Хабаршы №2, 2003 ж.
4. Қазақстан Республикасының қылмыстық құқығы //Алматы – 2001ж
5. Қазақстан Республикасының қылмыстық – атқару құқығы /Алматы-2002
6. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіне түсінік /Алматы-2001
7. Лейкина Н.С. // Личность преступника и уголоная ответственность
М. 1995 г
8. Наумов А.В. //Осы заманғы қылмыстық құқықтың негізгі тұжырымдамалары. Алматы – 1999 ж.
9. Наумов А.В. // Қылмыстық құқығы/ Астана – 2001 ж.
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ---------------------------------------------------------------------
------------------4
1 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҚЫЛМЫСТЫҚ ҚҰҚЫҒЫ ... ... ... ... ... және белгілері----------------------------------
------6
1.2. Қылмыстың түрлері--------------------------------------------------
-----------9
1.3. Қылмыстың жиынтығы-------------------------------------------------
------10
1.4. Қылмысты басқа құқық бұзушылықтан және бейморальдық, жат қылық-
тардан ажырату ... ... ... ЖӘНЕ ... Қылмыс құрамының түсінігі және оның маңызы -----------------------
16
2.2. Қылмыс және қылмыс құрамының міндеттері---------------------------
19
2.3. Қылмыс ... ... ... ... ... Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев 2005 жылы
Қазақстандықтарға арнаған Жолдауында ғылымды одан әрі дамытуға ерекше мән
берді.
Жалпы ғылымы жоқ ел тұл, ... ... ... ... күмәнді, қазір
қарап отырсақ, жер жаһандағы ізгі жетістіктердің барлығы дерлік ... ... ... ... іспеттес. Тәуелсіздік туын желбіреткен ... бері ... ... да ... әлемге әйгілі бола бастады, кез-
келген ғылым саласында ілгері дамушылық көрінісі айқын.
Қазақстан Республикасы Конституциясына ... ... ... құқықтық, әлеуметтік, зайырлы мемлекет ... ... ... ... ... ... ... құқық
саласы ғылымын жетілдірудің маңызы ерекше. Құқық нормалары барлық қоғамдык
катынастардың ... ... ... ... қатынастар жалпыға
бірдей, әділ заң нормалары арқылы жүзеге асырылуы қажет.
Заң талаптарын, құқық ... ... және оны ... ... ... ... қасиетті борышы.
Құқықтық мемлекеттілікті орнатуда, оның тетіктерін одан әрі жетілдіруде
құқық ғылымы салаларының атқаратын міндеті зор болып ... ... ... заң ... ... салаларының бірі — қылмыстық құқық ғылымына да
жүктеліп отыр. Қылмыстық құқық ғылымында алда кешенді ғылыми проблемаларды
жүзеге асыру, оның ... ... ... тағайындау, бас бостаңдығынан
айырмайтын шараларды белгілеудің ғылыми негіздері, өлім жазасын қолдануды
жою, өмір бойы бас ... ... ... ... ... ... қырларын жетілдіру сияқты іргелі зерттеулерді жүзеге ... ... ... ... ... ... ... құқықтық, әлеуметтік, зайырлы мемлекет болып
табылады. Еліміздің өркендеуіне, ... ... ... ... ... органдарының маңызы ерекше.
Құқықтық мемлекетті орнатуда, оның тетіктерін одан әрі жетілдіруде
құқық ... ... ... ... зор.
Қылмыстылықпен күрес, қылмыскердің тұлғасына ғылыми негізде зерттеу,
орын ... ... ... ... мен оған ... ... - ... анықтау, бүгінгі күні заң ғылымдарының келесі міндеттерінің
бір болып саналады.
Қылмыстық құқық дегеніміз – құқық саласының негізгі ... ... ... түсінігі мен белгілерін, қылмыс үшін ... ... мен ... сондай – ақ қылмыстық жауаптылықтан және
жазадан босатудың ... ... ... ... ... ... ... да құқық салалары сияқты белгілі бір қоғамдық
қатынастарды реттейді.
Қылмыстық ... ... – бір ... ... ... көзі ... ... болып табылады.
Қылмыстың негізгі сапалық белгісі оның ... ... ... Бұл ... қылмыстың материалдық мәнін бідірумен 6іpгe не себепті
осы немесе басқадай ic-әрекеттер қылмыс ... ... ... қауітілік белгісінің болуының өзі ... ... зиян ... ... зиян ... ... ... Қоғамға қауіптілік қылмыстың объектік белгісі. Ол ... ... және ... ... ... қатынастарға зиян
келтіреді және өзінің мәні ... ... 6ip ... өмір ... ... ... Заң шығарушының міндеті сол кезеңде, дәуірде,
қоғамның өмip сүру жағдайларын дұрыс ... ... ... ... қайсысының қылмыс қатарына жататыны туралы шешім ... ... ... ... ... іс-әрекеттің өзінің тікелей
ерекшелігіне, оны істеу уақыты, ... ... ... ... ... ... тиісті рұқсат етілмеген немесе ... ... ... ... ... ... төтенше экологиялық аймақтар) не тыйым
салынған құстар мен ... ... аң ... ол ... ... ... 1-бөлігі). Төтенше жағдайлар кезінде тыйым ... ... ... кәсіорынның, ұйымның жұмысына кедергі келтіру қылмыс болып
табылады (335-бап). Ic-әрекет арқылы келтірілген немесе келтіріуі ... ... ... ... ... негізгі 6ip белгі болып
табылады. Кейбір ic-әрекеттер әрекет ... ... ... ... ... ... зиян келтірілгеніне қарамастан, қоғамға қауіпті
болады. Басқалары қылмыстық ... ... ... ... ... қоғамға қауітік сипатына ие болады. Іс-әрекеттің қоғамға қауіпті және
қылмыс қатарына ... ... ... зардаптың сипаттамасын заң
шығарушы әр түрлі етіп бейнелеуі мүмкін. Кейбір реттерде қылмыстың зардабы
қылмыстық заңның өзінде дәлме-дәл ... ... ... ... ... ... келтіру, ауыр зардаптың болуы т. Б.
Келтіріген дене ... ... орай ... ... ... ... ... денсаулыққа қасақана орташа ауырлықтағы зиян келтіру
(104-бап), денсаулыққа қасақана жеңілзиян келтіру (105-бап) болып бөлінеді.
Басқа жағдайларда, зардаптың әр ... ... ... ескеріп, заң
шығарушы оның бәрін нақтылап жатпайды, оларды зиянкелтіру (142-бап), ... ... ауыр ... ... ... ... «б» ... т.б.
Деп жалпылама береді. Мұндай жағдайларда зардаптың осы көрсетілген ... ... ... ... ... байланысты шешіледі.
Қылмыстың қоғамға қауіптіл қылмыстық ниет және ... ... ... де байланысты. Мысалы, қылмыстық ic қозғау мақсатымен қылмыс
істелді деп ... ... ... Егер ... ... пайдакорлық
мақсатпен icтece хабарлау әрекеті күшейтілген қылмыс тypi болып табылады.
Кейбір реттерде коғамға ... ... ... ... ... ... ... Қайсыбір ic-әрекеттер оны істеген адамның
жәбірленушімен ерекше ... ... ... ... деп ... айыптының материалдық жөнінен немесе басқа реттен тәуелді адамға
қатал қарауы, қудалауы немесе қорлауы салдарынан ... ... ... ... ... ... субъектінің ерекше жағдайы
қылмыстың қоғамға ... ... ... ... ... ... адамның пара алуы (311-бап, 3-бөлік).
Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодекстің 11 - бабын ... онда ... ... мәрте жасалуы» деп аталады. Қазақстан
Кодексінің 11 - бабының бірінші ... ...... ... ... және ... қамтылып, тұтас алғанда, бірдей қылмыстық
әрекеттер қатарынан тұрады. Егер адам бұрын ... ... үшін ... ... ... қылмыстық жауаптылықтан босатылған болса ... ... ... қылмысы үшін соттылығы жойылған немесе онысы алынған
болса немесе мұндай қылмыс үшін қылмыстық ... ... ... ... қылмыс бірнеше рет жасалған деп танылмайды - деп Қылмыстық Кодекстің
11- бабының ... ... анық ... сол ... бұл ... ... ... Сотының Пленумы да бірнеше рет ... ... ... ... ... ... 2 тараудан,
қорытындыдан және қолданылған әдебиеттерден тұрады.
1. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҚЫЛМЫС ҰҒЫМЫ, ТҮСІНІГІ
1. Қылмыстың ... және ... ... ... мәселелердің бірі қылмыстың ұғымын анықтау
болып табылады. Жеке адам мен қоғам арасындағы ... ... ... дәрежесінің басым екендігін анықтау және оған ... ... ... ... қолдану арқылы осы қатынастарды реттеу
— қылмыстық заңның негізгі міндеттерінің бірі болып табылады. Қылмыс ... да ... бір ... ... ... ... ... табылады. Заң шығарушы осындай ... келе ... әр ... да адамның нақты іс - ... ... ... ... екенін атап көрсетеді.
1924 жылы КСРО және одақтас республикалардың қылмыстық зандарының
негізгі бастамаларында ... ... ... ... бап ... жоқ. 1926
жылғы РСФСР Қылмыстық кодексінде ... ... ... ... ... деп көрсетіледі (1-бап). Бұл жерде кеңестік құрылысқа немесе құқық
тәртібіне бағытталған ... ... ... қоғамға қауіпті деп
жарияланды. КСРО және ... ... 1958 ... ... негізінде «Қылмыстық заңда көзделген, оның ... ... ... ... ... ... жеке басына,
саяси, еңбек, мүліктік және басқа да құқықтары мен бостандықтарына қиянат
жасайтын қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... тәртібіне қиянат жасайтын қыл-мыстық заңда көзделген
қоғамдық қауіпті ... ... деп ... ... Дәл ... ... ... кірген барлық республикалардың, онын ішінде 1959
жылы 22 шілдеде ... ... КСР ... кодексінде де (7-бап)
берілді. 1997 жылы жаңа ... ... ... Осы ... ... орын ... ... әлеуметтік-экономикалық, саяси
өзгерістерге сәйкес қылмыстың жаңа ... ... Онда ... ... мен
тыйым салынған айыпты қоғамға қауіпті әрекет (іс-әрекет ... ... деп ... ... ... Осы анықтамадан
қылмыстық құқыққа қайшылық, қоғамға қауіптілік, кінәлілік, ... ... ... ... ... Республикасының Қылмыстық Кодексі Ерекше бөлімінің ... ... ... қылмыс құрамдары ... ... ... ... осы ... ... ... іс-
әрекет істеуді құқыққа қайшылықпен атау қалыптасқан.[1,23б]
1960 жылға дейінгі қолданылған Қылмыстық ... ... ... ... заң нормасында әдейі көрсетілмеген іс-әрекеттерге де сонда
көрсетілген соған ұқсас, жақын нормаларды ... жол ... еді. ... ... ... және осы ... бейберекетсіздікке кетушілікке әкеліп
соқтырды. Қазақстан Республикасының 1995 жылғы жаңа ... орай жаңа ... ... ... ... ... бойынша
қолдануға жол берілмейді.
Қылмыстық құқықта негізгі мәселелердің 6ipi қылмыстың ... ... ... Жеке адам мен ... ... қақтығыстардың қайсысының
қоғамға қауіптілігі дәрежесінің басым екендігін анықтау және оған осы
мәселеде ... ... ... ... ... осы ... ... қылмыстық заңның негізгі міндеттерінің 6ipi болып ... ... ... да ... 6ip ... (әрекет немесе әрекетсіздік) көpiнici
болып табылады. Заң шығарушы осындай тұжырымдарға келе ... ... ... да адамның нақты ic-әрекетің, мінез-құлқының сыртқа шыққан ... атап ... ... ... мінез-құлқы белсенді әрекет күйіде немесе
әрекетсіздік күйде болуы мүмкін Бұл ... ... ... адамның қылмыстық
заң тыйым салған нәрселерді істеуі, ал әрекетсіздігі дегенмз ... ... ... нұсқаулар немесе арнаулы жарлықтар, бұйрықтар бойынша
өзіне жүктелген міндетін ... ... ... Адамның қылмысқа қайшы
немесе оған қайшы емес мінез-құлқы оның ойлау жүйелері арқылы, содан ... 6ip ... ... көрініс береді. Ондай нақты ic-әрекеттер
арқылы көpiнic таппаған жүзеге аспаған ойлар, пікірлер соншалықты қатерлі
болғанына қарамастан, ... ... ... Белгііл 6ip іc-әpeкет арқылы
жүзеге асырылмаған адамның ниет-мақсаттары қоғамға қayiп туғызбайтындықтан
қылмыстық құқық реттеу саласына ... ... ... ... ... ... ... осылай тұжырым жасалған.
Қылмыс құқылық құбылыс ретінде осы құбылыстың ... ... ... 6ip белгілермен сипатталады. Қолданылып ... ... ... қылмыстың түciнiгi заңның өзінде көрсетіледі.
Бұрыңғы кеңестік жүйеде қылмыстың ұғымы алғаш рет 1919 жылы ... ... ... ... ... ... «Қылмыстық
құқықпен қорғалатын қоғамдық қатынастар тәртібін бұзушылық қылмыс ... ... ... ... ... ... ... кез келген қоғамға қауіпті әрекет немесе әрекетсіздік» деген
ұғыммен тұжырымдалады.
1924 жылы КСРО және ... ... ... ... ... ... ... ұғымға арнаған бап болған жоқ. 1926
жылғы РСФСР Қылмыстық Кодексінде «кылмыс дегеніміз ... ...... деп ... (1 ... Бұл ... ... құрылысқа немесе құқық
тәртібіне бағытталған әрекет немесе әрекетсіздік қоғамға ... ... КСРО және ... ... 1958 ... ... негізінде «Қылмыстық заңда көзделген, оның саяси ... ... ... ... ... жеке ... ... мүліктік және басқа да құқықтары мен бостандықтарына қиянат
жасайтын қоғамдық қayiптіi ic-әрекет ... ... ... ... социалист құқық тәртібін қиянат ... ... ... көзделген
қоғамдық қауіпті ic-әрекет қылмыс деп табылады» ... Дәл ... ... Одаққа кірген барлық республикалардың, оның ішінде 1959
жылы 22 шілдеде қабылданған Қазақ КСР ... ... де ... 1997 жылы жаңа ... кодекс қабылданды. Осы ... ... орын ... ... әлеуметтік-экономикалық, саяси
өзгерістерге сәйкес қылмыстың жаңа ұғымы берілген. Онда «жазалау қатерімен
тыйым салынған айыпты қоғамға қауіті ... ... ... ... деп ... ... (9-бап). Осы анықтамадан қылмыстық құқыққа
қайшылық, қоғамға қауіптілік кінәлілік ... ... ... көрсетіп тұр. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі Ерекше
бөлімінің тиісті баптарының ... ... ... ... ... ... құқықта қылмыстың осы нақты құрамдарына
қарсы ... ... ... ... деп атау ... ... дейін қолданылған Қылмыстық кодекстерде ұқсастығы бойынша
яғни, қылмыстық заң нормасында әдейі көрсетілмеген ic-әрекеттерге деп ... ... ... ... ... қолдануға жол берілген еді. Мұның
өзі заңды бұзуға және осы ... ... ... ... ... ... 1995 жылғы жаңа Конституциясында,
осыған орай жаңа Қылмыстық ... ... ... ... ... жол ... делінген.
Адамның қылмыстық құқылық норма тыйым салған ic-әpeкеттерді icтeyiн
қылмыстық құқыққа ... деп ... ... ... заң ... осы ... ... іс-әрекеттерді істеуін қылмыс қатарына
жатқызуға болмайды. Тек заң ... ғана ... 6ip ... ... ... мүмкіндік беретін оның мәнді белгілерін анықтайды.
Қылмыстық құқыққа қайшылыктың міндетті белгі ... осы ... ... ... істеген жағдайда нақты нормада көрсетілген қылмыстық құқылық
санкция белгілеген жазаның белгілі 6ip ... ... ... табылады.
Іс-әрекеттің қылмыстық құқыққа қайшылығын белгілеген тиісті ... ... ... ондай ic-әрекеттер қылмыс қатарына жатады.
Мұндай ... ... ... ... ... ... норма
арқылы күрес жургізуге мүмкіндік алады. Керісінше, белгіленген тәртіппен
күшi жойылған қылмыстық-құқылық норма қылмыс қатарынан шығарылады. ... ... ... деп саналмайды. Мысалы: елімізде нарыктық қатынастардың
дамуына байланысты Қылмыстық кодекстен ... ... ... ... ... ... ... қылмыс қатарында жоқ жалған банкроттық,
табысты жасыру, салық төлемеген ушін ... ... ... жаңа ... ... ... ... түрлері
Қылмыс санаттары деп оларды нақты белгілері бойынша топқа бөлуді
айтамыз. ... ... іс - ... ... қауіптілігінің
сипаты мен дәрежесі немесе қылмыс құрамының жекелеген элементтері негіз
болады. ... ... ... ... үш ... көрінісі
қалыптасқан. Ол біріншіден, іс - әрекеттің ... ... ... ... ... қылмысты төрт түрлі санатқа бөлу, ... ... ... ... Осы ... бойынша барлық
қылмыстарды Қылмыстық кодекстің ... ... ... санатқа бөлініп,
объектісінің маңыздылығына қарай бірінен соң бірі орын алған, мысалы адам
өміріне қарсы, ... ... ... ... ... қарсы,
әскери қылмыстар т.б. Үшіншіден, қоғамға қауіптілік дәрежесі бірдей
қылмыстар, ... ... ... қарай жай, күшейтілген
(квалифированные), ... ... ... ... ... кісі өлтіру, ауырлатпайтын және жеңілдетпейтін
жағдайда кісі ... ... ... жан ... қажетті
қорғану шегінен асып кісі өлтіру бөліп бөлінеді. [2,45б]
Қазақстан Республикасының жаңа Қылмыстық кодексінде қылмысты санаттау
туралы арнаулы ... ... онда ... ... және ... дәрежесіне және кінәнін түріне байланысты былай көрсетілген:
- кішігірім
- ауырлығы орташа
- ауыр
- аса ауыр
Қылмыстық кодекстің 10-бабына сәйкес:
Жасалғаны үшін ... ... ең ауыр жаза екі ... бас ... ... ... ... әрекет, сондай-ақ жасалғаны үшін ҚК-те
көзделген ең ауыр жаза бес жылға бас ... ... ... ... ... ... қылмыс деп танылады.
Жасалғаны үшін ҚК-те көзделген ең ауыр жаза бес жылға бас ... ... ... ... ... ... ... үшін бес
жылдан астам мерзімге бас ... ... ... жаза ... ... әрекет ауырлығы орташа қылмыс деп танылады.
3. Қылмыстың жиынтығы
Қылмыстық ... ... ... ... баптарының бөліктерінде
көзделген, адам солардың ... үшін ... ... ... ... ... ... жауаптылықтан босатылмаған екі
немесе одан да көп әрекеттерді жасау қылмыстардың жиынтығы деп ... ... ... егер жасалған әрекеттердің белгілері ҚК-
тің бір бабының немесе бабының бір ... ... ... жаза ... ... ... болса әрбір жасалған қылмыс үшін ҚК-тің
тиісті бабы немесе бабының бөлігі бойынша қылмыстық жауапқа тартылады ... ... екі ... одан да кеп ... ... ... бар іс-әрекет (әрекетсіздік) те қылмыстардың жиынтығы ... Адам ... ... ... егер бір ... ҚК ... ... әрекет үшін неғұрлым қатаң жаза қолдануды
көздейтін нормасымен қамтылмаған болса, әрбір қылмыс үшін осы ... ... ... ... ... ... ... 2-бөлігі).
Егер адам Қылмыстық кодекстің әртүрлі баптарында, ал жеке реттерде
баптардың ... ... екі ... одан да көп ... ... ... біреуі үшін сотталмаса ... ... ... ... ... ... ... онда оның іс-әрекетінде
қылмыстың жиынтығы бар деп ... ... ... айтқанда, қылмыстардың
жиынтығында кінәлі түрде істелген іс-әрекетте екі немесе одан да ... ... ... Кінәлінің істеген іс-әрекеті қыл-мыстық кодекстің
Ерекше ... ... ... әр ... ... ... бір ... түрлі тармақшаларында көрсетілген қылмыс кұрамының белгілеріне ... ... Сол ... ... ... ... ... біреуі біткен
қылмыс та, басқасы қылмысқа дайындалуды, оқталуды немесе қылмысқа катысуды
түзетін болса, онда ... ... ... ... болып табылады.
Қылмыстың жиынтығы болу үшін адам істеген іс-әрекеттің ... үшін ... ... ... ... ... бойынша қылмыстық
жауаптылықтан босатылмаған болуы керек, ... ... ... 65,66, 67, 68, 69. 73, 76 - ... көрсетілген шын өкінуіне
байланысты қылмыстық ... ... ... корғану шегінен асқан
кезде қылмыстық жауаптылықтан босату; жәбірленушімен ... ... ... ... ... өзгеруіне байланысты
қылмыстық жауаптылықтан босату; ескіру мерзімі өтуіне байланысты қылмыстық
жауаптылықтан босату; ... ... ... ... ... жазаны
өтеуден босату, айыптау үкімінің-ескіру мерзімі бойынша жазаны өтеуден
босату, рахымшылық ... ... ... ... ... ... жазадан босату сияқты фактілер қылмыс жиынтығында орын алмауы
керек.
Егер мұндай мәселелер болса, онда ондай іс-әрекетте ... ... Заң ... қылмыстың жиынтығы идеалдық, және нақты (реалды)
болып екі түрге бөлінеді.
Қылмыстың идеалдық жиынтығы деп ... бір ... ... ... әр ... ... бір баптың әртүрлі бөліктері,
тармақшалары ... ... екі ... одан да көп ... айтамыз. Қылмыстың идеалдық жиынтығына Ш-ның іс-әрекеті мысал бола
алады. Ш. өзінің танысы К-ның саяжайына ... Ш. ... ... ... ... ... ... көріп, одан кек алу мақсаты-мен, есік, терезені
сыртынан мықтап бекітіп, дәлізде түрған 10 литр ... ... ... от ... ... саяжай өртеніп, ішіндегі К. ауыр жарақат алып ... соң ... ... ... Ш. бір ... ... саяжайын
өртеу арқылы) екі қылмыс істеді: 1) ... ... өрт ... ... ... ... 2-белігі, «а» тармағы); 2) ... кек ... ... өлтіру (96-бап, 1-бөлігі).
Егер кінәлі адам бір әрекет ... бір ... ... ... ... ... бір ... қылмыстың құрамын орындаса бұл да
қылмыстың идеалдық жиынтығы болады.
Мысалы У. төртінші қабаттағы пәтерінде ... ... өтіп бара ... жек ... ... С-ны ауыр ... ... төртінші қабаттан С-
ға қаратып жұдырыктай тас лактырады. Тас С-ға тимей Ж деген әйелге тиіп,
оған ауыр дене ... ... Осы ... ... бір ... ... ... көріп отырмыз. Оның біріншісі С-ға ауыр дене жарақатын
салуға оқталу, ... Т-ға ... ауыр дене ... ... нақты жиынтығы деп адамның әр түрлі ... ... ... әр ... ... ... бөлімдеріне, баптың тармақшаларына) жататын
қылмыс жасауын айтамыз. Қылмыстың жиынтығын идеалдық және ... деп ... та, ... та ... зор. ... ... зияндылығы
идеалдық жиынтыққа қарағанда қомақты болады, сол үшін де оған қатаңырақ
жаза мөлшері белгіленеді. Оның үстіне ... ... ... ... «а» тармағына сәйкес қылмыстың нақты жиынтығында бұрын бір
қылмыс істеген адамның ... ... ... ... ... ... ... жатады.
Қылмыстың жиынтығын нормалар бәсекелестігінен ... білу ... ... ... кодекстің, Ерекше бөлімінің бірнеше баптарын
бірдей қамтитын бір қылмыс арқылы көрініс ... ... ... ... ... ... ... сол іс-әрекетке тән бір бапты
ғана бөліп алып, іс-әрекетті сол бойынша саралайды. ... және ... ... ... ... ... қолданылады.
Егер арнаулы нормалар өзара бәсекеге түссе, онда жазаны жеңілдететін
мән-жайларды көрсететін қылмыстық құқылық нормаға ... ... бір және нақ сол ... осы ... тиісті баптарының жалпы және
арнаулы ... ... ... келсе, қылмыстардың жиынтығы
болмайды және қылмыстың жауаптылық осы Кодекстің ерекше бөлімінің арнаулы
норманы ... бабы ... ... ... 3-бөлігі).
Яғни айтқанда, егер бір қылмысты іс-әрекет екінші бір қылмыстың
міңдетті белгісі ... ... ... ... ... ... өкілеттігін пайдаланып қиянат жасау жеке қылмыс (307-бап), ... ... ... ... ... ... ... ретінде көрінуі
де мүмкін (176-баптың 2- бөлігі, «в» тармағы), соңғы жағдайда барлық ... бір ... ... ... да, ... ... саралануға жат-
пайды.
1.4. Қылмысты басқа құқық бұзушылықтан және бейморальдық, жат ... ... ... ... жеке бір ... болып табылады. Осыған орай
қылмысты азаматтық-құқылық, әкімшілік және тәртіптік ... ... ... жат ... ... ... маңызы ерекше. Қылмыс пен
басққ құқық бұзушылықтың өзара басты айырмашылығы құқыққа қайшылықтың
мәніне байланысты. Қылмыс әр ... да ... ... ... ... ... ... құқық саласының басқа нормаларына, заңдар мен нормативті
актілерге қайшы. Істелген қылмыстың зардабы ... ... ең ... ... — қылмыстық жаза және содан туындайтын сотталгандық атақ
болып табылады. Басқа құқық бұзушылықта мұндай жазалау ... жоқ, ... ... ету ... ... атақ ... ... басқа құқық бұзушылықта орын алмайтын қоғамдық
қатынастарға (адамның өмірі, ... ... қол ... ... қол ... объектісі бойынша айқындалатын қоғамға
қауіптіліктің сипаты мұндай іс-әрекетті қылмыс қатарына жатқызуға ... ... ... ... ... ... бұзушылықтан ажыратудың еш
қиындығы жоқ. Кейбір реттерде құқық бұзушылықта да, кылмыста да 6ip ... сұғу ... ... көлік құралдарын жүргізуші адамдардың көлік
құралдарының жүріс қауіпіздігі мен пайдалану ... бұзу үшін ... ... ... ... ... аралас құқық бұзушылықта
қоғамға қауіптіліктің дәрежесін дұрыс анықтаудың ... ... ... ... ... көрсеткіші келтірілген зиян мөлшері
болып табылады. Егер көлік құралдарын ... ... ... ... қауіпсіздігі мен пайдалану ережелерін бұзуы, ... ... ... орта немесе одан жоғары дәрежеде
жарақатталса немесе едәуip материалдық нұқсан келтірілсе ic-әрекет ... ал ... гөpi аз зиян ... ... ... құқық бұзушылыққа жатады. Сонымен, келтірілген зиян мөлшері
қылмысты басқадай ... ... ... ... ... бірден-бір
белгі болып табылады. Лауазымды адам болып ... ... ... ... ... өз ... пайдаланып, заң
қорғайтын мүдделерге елеулі зиян келтіретін қасақана ... ... ... ал ... зиян ... басқа әрекеттер тәртіптік тepic қылық
болып табылады. Өзінің ... ... ... басқа адам таласа алатын
жорамалды құқығын, белгіленген тәртіптен тыс өз бетінше жузеге ... ... ... ... ... бұзылуына әкеп соқтырса, қылмыс ретінде
сараланады. Ал елеулі түрде бұзушылық жоқ болса, мұндай ... ... ... ... бұзушылыққа жатады. Қылмыс пен ... ... ... ... ... дәрежесінің көрсеткіші арқылы
ажыратуға да болады. ... ... 1959 ... ... ... ... көп
жағдайларда бірінші рет істеген құқық бұзушылығы үшін әкімшілік жазалау
шаралары қолданылған адамның дәл сол ... ... ... ... ... ... табылатын. Мысалы, кәсіптік маңызы бар ... ... ... тыйым салынған кезде, я рұқсат етімеген тұстарда
балық аулау, су ... ... , суда ... ... 6ip ... айналысу,
егер бұл әрекеттер бұрын да осындай тәртіп бұзғаны үшін әкімшілік жолмен
айыппұл тартқаннан кейін істелген болса, ол ... ... ... ... ... ... ... ic-әрекет әкімшілік құқық
бұзушылық ретінде қарастырылатын. Енді ic-әрекетке ... ... ол ... ... ... ... ... дәрежесінене
болмайды, яғни қылмыс қатарына жатпайды. Әскери қылмыстарды тәртіпті тepic
қылықтан ажыратуға көп жағдайда ic-әрекеттің істелген уақыты, жағдайы, ... әсер ... ... соғыс уақытында өз бетімен кетіп қалу — қылмыс,
ал бейбіт уақытта істелген осы әрекет тәртіптік теріс қылық болып ... ... ... ... құқық бұзушылық қатарына жатқызуға негіз
болатын қоғамға қауіптілік дәрежесі қылмысты субъективті белгілерге жататын
кінәнің ... ... ... ... ... да ... Мысалы,
денені жеңіл түрде қасақана жарақаттау қылмыс, ал абайсызда денені жеңіл
түрде жарақаттау қылмысқа жатпайтын ic — тepic ... ... ... ... өтеу ... құқық тәртібімен реттеледі.Егер лауазымды
адам пайдакорлық немесе басқа 6ip зұлымдық ниетпен құжаттарға жалғандык
жасаса — ... ал ... ниет ... ол ... ... түрі ... ... Қылмыс пен бейморальдықтың,
арақатысын дұрыс түсінудің де маңызы ерекше. Кез келген қылмыс 6ip ... жат ... ... ... ... ... ... ауқымы үлкен.
Кез келген құқық бұзушылық 6ip мезетте моральдық норманы ... ... ... пен ... теріс қылық, бірінен- 6ipi объекті,
қоғамға қауіптілік сондай-ақ ... ... ... ... ... қылмыстың объектісінеқ арағанда кең ауқымда
болады — адамдардың өзара қатынасы, мысалы, махаббат, достық, жан ашырлық
сияқты ... тек қана ... ... ... ғана реттеледі. Бұл
моральдік нормалардың объектісін құрайды. Қылмыс әр уақытта белгілі 6ip ic-
әрекет, ал ... тepic ... ... ... ... айтудың өзі
моральға жат құбылыс болып табылады. Қылмысқа қарағанда моральға жат ... ... ... зиян едәуір аз. Әдетте, ... жат ... ... ... ... өзімшілдік сияқты өзара тipкec әлеуметтік-
психологиялық мазмұнға ие.
Қылмыс пен бейморальдықты құқыққа ... ... ... ... ажыратуға
болады. Қылмыс дегенміз қылмыстық заң арқылы тыйым салынған ... ... жат ... ... ... ... ... нормалары
ауызша (мысалы, әдет-ғұрып) немесе жазбаша (жолдастық, немесе ... ... ... ... ... қала ... кодексі, Гиппократ анты) ... ... ... ... қатынасты реттеу мораль нормалары арқылы реттеледі. Мысалы, ата-
ананың балаларға, балаларының ата-аналарына ... ... ... ... мен ... өз ... ... өнегелік
нормаларының бұзылуның орын алуы мораль нормаларымен анықталады.
Балаларды асыраудан ... ... бас ... ... ... пайдаланып қиянат жасау, ата-анасына немесе жұбайына
көмектесуден бұлтару қылмыс болып табылады. ... ... ... ... ... Бұл ... әpi моральға жат
құбылыс, әpi қылмыс, өйткені моральдық норманың ... ... ... ... ... ... ... тағы 6ip өзгешелігі ... ... ... ... оны ... жұртшылықтың, ұжым
мүшелерінің жек көрушілігі сияқты қоғамдық әсер ету ... ... ... ... ... ... заңда белгіленген белгілі 6ip жауаптылық
түрі белгіленеді.
2. ҚЫЛМЫС ТҮСІНІГІ ЖӘНЕ МІНДЕТТЕРІ
2.1. Қылмыс құрамының түсінігі және оның маңызы
Қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... Ерекше
бөлімде нақты қылмыстар жеке-жеке көрсетілген. Қылмыстық заң қылмыс құрамы
деген түсінікті ашпайды. Бұл түсінікті ... ... ... ғана
береді. Қылмыстың кұрамы деп — қылмыстық заң бойынша қоғамға қауіпті іс-
әрекеттерді белгілі бір ... ... ... мүмкіндік беретін
кылмыстың объективтік және субъективтік жақтарынан кұралған элементтердің
және олардың белгілерінің жиынтығын ... ... ... ... субъективтік және объективтік белгілерімен сипатталады. Барлық жүйелер
секілді қылмыстың құрамы да белгілі бір ... ... ... қосымша жүйелерінің ең болмағанда біреуінің жоқ болуы жүйенің
болмауына, яғни қылмыс кұрамының ... жоқ ... әкеп ... ... ... ... ... деп, қылмыс құрамы жүйелерін құрайтын
бастапқы компоненттерді айтамыз. Қылмыс кұрамының белгілеріне мынадай ... ... ... ... ... ... субъект, субъективтік
жағы.
Мысалы, бөтен адамның мүлкін қасақана жою ... ... ... ... ... ... біріншіден, басқа біреудің ... қол ... осы ... жою ... ... ... осы әрекетті қасақана
істеу, төртіншіден, бұл іс-әрекет ауырлататын жағдайда жасалса ол үшін ... ... адам ... тартылады. Осы көрсетілген төрт белгінің біреуі жоқ
болса, онда бұл қылмыс құрамы болмайды. Егер адам ... ... ... ... ... жойса онда кінәлінің әрекетінде басқа бір қылмыс
құрамы болады. Себебі, бұл жерде ... ... ... басты
белгісі қылмысты қасақаналықпен істеу жоқ. Әрбір қылмыс құрамының белгілері
Ерекше бөлімдегі баптардың диспозициясында ғана ... ... ... бөлімінде оның тиісті баптарында да айтылады. Ерекше ... ... әр ... ... ... белгілері аталып
көрсетілген. Мүның өзінде диспозициялардың кылмыстың ерекшелігін анықтайтын
және оны ... ... ... ... тән белгілерінің тізбегін
береді. Барлық қылмыстарға ... ... ... ... қылмыс топтарына
тән белгілер Жалпы бөлімнің баптарында анықталады. Мысалы, бөтеннің мүлкін
ұрлауды ... ... ... ... ... осы
қылмыстық не субъектісі, не кінәнің нысаны аталмаған. [3,53б]
Бұл жалпылама ... ... ... 15 және 20-баптарында
көрсетілген. Қылмыстық кодекстің 175-бабында ұрлықтың оған тән ... ... ... ... ... түрде ұрлау ғана керсетілген. Осы ... ... ... ... ... қылмыс істелген уақытында
көптеген белгілермен сипатталады. Осы белгілердің ... да ... ... ... құрамына мұқияттылықпен таңдап алынған түрлік
белгілер ғана қосылады. Түрлік ... ... ... ... ... коғамға қауіптілігін және құқыққа қайшылығын білдіретін жиынтығының
көрінісі болады. Түрлік белгіге жатпайтын тек қана жекелеген ... ... ... ... ... ... олар қылмыс құрамынан
тысқары болады да, осыған байланысты оның қылмысты саралау үшін ... ... ... ... ұрлағанда (ақша, зат, кұжат т. б.) немесе
ол ұрлыктың қашан болғаны қылмысты саралауға әсер етпейді. Түрлік ... ... ... ... ... ... ... табылады. Осы түрлік
белгілердің біреуі жоқ болса, онда қылмыс құрамы да болмайды. Мысалы, басқа
біреудің ... ... ... ... — оны жасырын ұрлау. Егер ... ... алу ... ... емес, ашық түрде жүзеге асырылса, онда
ұрлық емес, басқа қылмыс құрамы — тонау ... ... ... бір ... ... нормада — бір бапта көрсетілуі мүмкін. Мысалы, 314-бап
—кызмет жөніндегі жалғандық. [6,30б]
Басқа жағдайларда ... ... бір ... ... ... ... бірнеше түрі қарастырылуы мүмкін. Мысалы, Қылмыстық кодекстің ... ... ... ... ... ... немесе қызметтік
өкілеттілікті асыра пайдаланудың үш құрамы ... ... ... осы ... жай ... ал ... ... бөлігінде осы
қылмыстың ауыр немесе өте ауыр ... ... ... ... әдетте аяқталған немесе орындаушының тікелей
істеген қылмыстары көрсетіледі. Алдын ала ... ... ... ... ... ұйымдастырушы, айдап салушы, көмектесуші
әрекеттеріне сол ... ... ... ... ... ... ... әйелді зорлауға оқталғанда онымен зорлап жыныстық қатынас
жасау орындалмайды немесе кісі өлтіруге ақталғанда кылмыстың зардабы — ... жоқ. ... та осы ... ... әрекеттерінде Ерекше
бөлімдегі аталған баптарда көрсетілген қылмыстың ... ... ... ... ... ... жоқ ... негіз болмайды. Бұл
жағдайда да қылмыс құрамы бар, ... ол оның ... ... ... ... ... бөлімнің тиісті баптары көрсетіле отырып белгіленеді. Мысалы,
әйел зорлауға оқталғанда кінәлінің әрекетінде Қылмыстық ... 120 ... ... ... ... белгілері бар. Қылмыс құрамының
заңдылықты сақтауда және оны нығайтуда маңызы зор. Заңдылықты қатаң сақтау,
бұлжытпай ... ... ... ... нығаюының негізгі шарты.
Заңдылық кағидасын сақтау, жүзеге асыру ... ... ... ... ... Бұл ... ... құқығын,
бостандықтарын жүзеге асырудың, негізгі кепілі болып табылады. Заңдылық
талабын дұрыс ... ... ... ... ... ... ... қолданып, оның
әрекетіне заң талабына сай баға беру ... ... ... заңды дұрыс
қолданудың маңызды шарттарының бірі ... ... ... ... ... ... немесе әрекетсіздікке қылмыстық заң, нормасының
талабына сай баға беріп саралау болып табылады. [7,27б]
Қылмысты саралау дегеніміз ... ... ... ... іс-әрекетін
қылмыстық заңда көрсетілген нақты қылмыс құрамының белгісі бар бапқа дәлме-
дәл жатқызу ... ... ... қауіпті іс-әрекет қылмыстық заңда
керсетілген нақты қылмыс құрамымен қамтылса, онда ол дұрыс сараланған ... ... ... ... ... ... тиісті баптары
немесе оның бөліктеріне, тармақтарына сай келетіндігін ... ... Егер ... ... ... ... ... болса, онда оның
іс-әрекеті заңның бірнеше баптары ... ... ... бөліктері,
тармақтары бойынша сараланады. Қандай түрде болсада қылмысты дұрыс
сараламау, ол ... ... ... қарсы күрес жүргізетін
органдардың ... ... ... ... ... Мұндай құбылысқа
жол бермеу үшін қылмыстық заңды ... ... ... мән-жайын терең
зерттей білу, істелген іс-әрекетті ... ... ... ... қылмысты
қылмыс еместіліктен немесе соған ұқсас басқа ... ... ... ... ... бұл ... қылмыс кұрамының, ... ... ... ... ... маңыздылығы ерекше
болып отыр. Біздің құқықтық мемлекетімізде бірде-бір адам, егер оның
істеген ... ... ... жоқ болса, қылмыстық жауапқа тартылуға
немесе жазалануға тиісті емес. Өйткені жаңа ... ... ... қылмыстық жауапқа және жазаға тек қана ... ... ... ... көрсетілген, коғамға қауіпті іс-әрекетті қасақана немесе
абайсыздықтан істеген ... ... ғана ... ... ... ... және қылмыс құрамының міндеттері
Қылмыс пен қылмыс құрамы өзара тығыз байланысты, бірақ ... ... ... ... ... мазмұны да, бағытыда
әртүрлі. Жоғарыда айтқандай ... ... ұғым ... ... ... берілген. Осы баптағы анықтамадан көрінгендей, қылмыс дегеніміз
адамның әлеуметтік-құқылық, қоғамға ... және ... ... ... ... жиынтығынан туатын ерекше іс-әрекеті болып табылады.
Қылмыстың жалпы түсінігі, сол қылмыстың ... ... ... ... оның әлеуметтік-саяси мәнін де ашып көрсетеді. Өмірде
қылмыстық құбылыстар әртүрлі ... ... ... ... түрлі түрде
болатындықтан қылмыстық заң қылмыстың жалпы түсінігімен бірге ... да ... ... ... жалпы түсінігі — барлық
қылмыстарға тән, оның белгілері Қазақстан Республикасы ... ... жеке ... ... ... өзінің дамуын табады.
[4,45б]
Қылмыстық ... ... ... ... яғни ... ... өзінің
ерекше белгілерімен сипатталады. Қылмыстың құрамы — бұл қылмысты іс-әрекет
емес, тек ... ... ... түрі ғана. Ол — нақты қылмыстың заңды
сипаттамасы. Жеке нақты ... ... ... Егер ... ... ... тән ... — қоғамға Қауіптілік, құқыққа
қайшылық, кінәлілік және жазаланушылық аталған болса, ал ... ... ... ... білдіретін нақты қылмыстардың міндетті
белгілерінің Жиынтығы есепке алынады. Қоғамға қауіптілік қылмыс кұрамының
емес, ... ... ... ... Осы екі қылмыстың құқылық-
түсініктерінің бағыты да әр ... ... ... ... қылмыстық
жауаптыдықтың негізі болса, ал қылмыстың жалпы ... ... ... заңдылық базасын жасаудың, қылмыстык құқықта оның құқылық,
әлеуметтік-саяси табиғатын ... ... ... ... ... ... қылмыс құрамының жалпы
түсініктері кеңінен ... ... және ... қылмыстың кұрамының
түсінігі жалпы қылмыс түсінігіне қарағанда заңдылық ұғым емес, ... ... ... Бұл ұғым ... нақты қылмыстардың түсінігінен қылмыстың
нақты құрамының жинақталған белгілері арқылы анықталады және өз ... ... ... құрамдарының белгілері мен элементтерін сипаттап,
көрсетеді. Нақты қылмыстың құрамы нақты қылмысқа тән ... ... ... атап ... ... ... қылмыс құрамында барлық қылмыстардың
кұрамына тән, жиынтығында кылмыс құрамының жалпы түсінігін құрайтын, ... ... ... ... ... ... белгілер бар.
Қылмыстық құқық теориясы әрбір қылмыста болатын төрт түрлі ... ... ... ... ... және ... субъектісін атап керсетеді. Осы белгілерге орай кез ... ... ... төрт түрлі топтағы элементтерге бөлінеді. Әрбір
қылмыс құрамында оның объектісін, объективтік, субъективтік жақтарын, ... ... ... ... ... ... болады. Осы элементтердің
әрқайсысы қылмыстың құрамдас бөлігі болып ... ... да ... ... жоқ ... ... ... мүлде және қылмыстық
жауаптылыққа негіздің де жоқ ... ... ... ... ... ... қылмыс құрамына тән осы төрт түрлі элементтермен
сипатталады. Қылмыстың осы ... ... ... ... тиісінше
қылмыс кұрамының элементтерін сипаттау деп аталады. Мысалы, қылмыстың
субъективтік жағының ... ... ... ... ... ... ... [8,31б]
Қылмыстың объектісі деп, сол қылмыстық қиянаттың неге бағытталғанын,
оның қандай зиян келтіргенін немесе ... ... ... ... ... заң ... ... қатынастар болып табылады.
Қылмыстық кұқықта олар шартты ... ... ... және тікелей объект болып
бөлінеді. Қылмыстың объектісін оны сипаттайтын қылмыс құрамының белгілерін
дұрыс ... ... ... ... сипаты мен дәрежесін белгілеу
үшін және оны саралау үшін маңызы ерекше.
Қылмыстың ... ... ... ... белгілердің жиынтығы
қылмыстың объективтік жағын құрайды. Объективтік жағының ... ... ... қауіпті мінез-құлық актісінің сыртқы көрінісі — адамның
әрекеті немесе әрекетсіздігі жатады. Қоғамға ... ... ... нысандары мен түрлері қылмыстық заң тұжырымдарында әр ... ... ... жою ... ... ... жою, қауіпті жағдайда
қалдыру, т. б.). Біршама қылмыс құрамының объективтік жағы ... ... ... қылмыстың зардабы және іс-әрекеттің ... ... ... ... Көрсетілген белгілерден басқа заңда кейбір
қатынастардың ... ... ... оның ... белгілеріне уақыт,
орын, жағдай, қылмыстың жасалу тәсілдері де жатады. ... ... оның ... ... ... белгілеуде, қылмысты
саралауда объективтік жақтың осы ... ... зор. ... ... ... ... ішкі жағын құрайтын белгілері,
яғни адам істеген ... ... ... не ... ... ... жақтың белгілеріне кінә, ниет және мақсат жатады.
Кінә екі түрлі нысанда: касақа-налық және абайсыздық түрінде (20,21-баптар)
көрініс табады. Субъективтік ... бір ... ... ... ... ... ... кісі өлтіру), ... де, ... де ... ... ... ... қылмыстық заңның ... ... ашып ... ... ... олар ... құрамының белгілеріне талдау жасау
арқылы ... ... ... ... ... ... ... ниеті мен мақсаты да жатады. Мысалы, ... ... ... ... ... ізін ... ... кісі өлтіру. ... ... ... ... ... қылмысты саралауда
кылмыстың және қылмыскердің, қауіптілік ... ... үшін және ... ... үшін аса ... болып табылады. Қылмыстық заң бойынша
қылмыстың субъектісі болып, қылмыстық жауаптылықка ... кез ... ... ... ... есі дұрыс, қылмыс жасаған уақытта ... ... ... үшін ... ... (14, ... жеке ... жатады.
Сонымен кез келген қылмыс құрамының субъектісінің ... ... жеке ... есі ... ... белгілі жасқа толғандар ... ... ... үшін ... осы ... ... бөтен
қосымша белгілер болғанда ғана жол берілуі мүмкін. Әдетте, ... ... осы ... үшін ... ... ... ... шеңберін шектейді.
Мысалы, пара алудың субъектісі болып тек қана мемлекеттік органдардың
адамдары ... ал ... ... субъектісі болып әскери
кызметшілердің болуы қылмыстың субъектісін белгілейтін ... ... ... ... ... ... ... және жаза мөлшерін
белгілеуде маңызы зор. Осы тұрғыдан алғанда ... ... ... кұрамының жалпы тусінігі, қылмыс құрамының кажетті, міндетті
белгілері және факультативті ... ... ... Мұндай
өзгешелену қылмыс құрамының мазмұнын ... ... ... ... ... ... ... кажетті, міндетті белгілері
дегеніміз бұл кез ... ... ... ... белгілер. Ондай
белгілердің кем дегенде біреуінің болмауы қылмыс құрамының мүлде ... ... ... ... белгілерге жататындар: әрекет ... ... ... ... есі ... және оның белгілі жасқа
толуы. [5,120б]
Қылмыс кұрамының факультативті нышандары дегеніміз бұл заң шығарушының
кейбір қылмыс кұрамдарын сипаттау үшін қолданатын ... ... ... ... ... уақыт, қылмыс істеу тәсілі, қылмыстық
ниет, мақсат, қылмыстың заты, қылмыстың арнаулы субъектісі, қылмыстың
зардабы, ... ... ... белгі сол немесе баска бір кұрамда атап көрсетілсе,
онда ол ... мәні ... осы ... ... ... ... ... Мысалы, басқа біреудің мүлкін тонауды алсақ, мұнда тонаудың тәсілі
— мүлікті ашықтан ашық алу, осы ... ... Егер ... ... ... енгізілмесе, онда ол қылмысты саралауға әсер
етпейді. Тек қана қылмыстық-құқылық жаза ... ... ... қызметшінің құжаттарды қолдан жасау қылмысын саралауда оның қандай
тәсілмен, қандай ... ... ... ... ... ... ... мақсат, жаза тағайындалғанда сөз жоқ ескеріледі. Қылмыс
құрамының ... ... ол ... ... ... ... және ... маңызы орасан зор.
Қылмысты дұрыс саралау үшін, нақты қылмыс ... ... ... ... ... ... әдіс ... құрамының жалпы белгілерін
білуге жәрдемдеседі. Ал ... ... ... ... нақты қылмыс
құрамын қатесіз табудың аса кажетті сатысы ... ... ... құрамының түрлері
Жекелеген қылмыс құрамының мазмұнын терең ашу, олардың ... ... және ... ... ... ... ... қылмыс кұрамының түрлері нақты белгілер бойынша өзара бөлінуі
мүмкін.
Қылмыстық құқық ... ... ... ... (критеориясы) болып:
біріншіден, іс-әрекеттің қоғамға қауіптілігінің дәрежесі, екіншіден, қылмыс
кұрамының сипатталу тәсілі, үшіншіден, ... ... ... ... ... ... кауіптілігінің дәрежесі мен мәніне карай
құрамдар негізгі, ... ... ... ... және
жауаптылықты жеңілдететін кылмыс құрамдары болып бөлінеді. ... ... деп ... ... түрі ... онда ... ... болуын айтамыз. Негізгі қылмыс кұрамында қылмысты ... ... ... ... ... ... ... 96-
бабының І-бөлігіндегі құрам негізгі құрамға жатады. Онда кісі өлтірудің жай
түрі ғана көрсетілген, ауыр немесе жеңіл ... ... ... құрамында осы іс-әрекеттің негізгі ... ... ... ... ... онда ... қылмыс құрамын
жауаптылықты женілдететін қылмыс құрамы деп айтамыз. Мұндай қылмыс кұрамына
Қылмыстық кодекстің 98-бабында ... ... ... ... (жан
күйзелісі жағдайында болған кісі өлтіру). ... ... ... ... ... ... қылмыс құрамы, сараланған
қылмыс кұрамы (яғни, жауаптылықты ауырлататын құрам) деп аталады. Сондай-ақ
құрам қатарына 129-баптың III ... ... ... ауыр ... деп ... жала жабу ... ... 175-баптың 2-бөлігіндегі
ұрлықты ауырлататын жағдайлар: адамдар тобының алдын ала сөз байласуы
бойынша, ... рет т. б. ... ... ... ... ... қарай құрам жай қылмыс құрамы, күрделі қылмыс ... және ... ... деп ... Жай ... ... қылмыс құрамының
белгілерінің біркелкі болуы, яғни оның бір ғана ... бір ... жағы ғана ... ... ... ... ... адамды ұрлау жатады. Күрделі қылмыс құрамы деп қылмыс құрамы
элементтерінің бірінің күрделенуін айтамыз ... ... ... ... ... ... екі ... бірдей қол сұғуын (179-
бап — карақшылық). ... екі ... ... ... ... ... ... және т.б.). Балама құрам деп Қылмыстық кодекстің ... ... ... ... істегендікті айтамыз.
Мысалы, 259-бап есірткі заттарды немесе жүйкеге әсер ететін заттарды заңсыз
дайындау, ... алу, ... ... ... ... сату. Қылмыс
құрамының құрылысына қарай ... ... ... де ... ... Осы ... бойынша қылмыс құрамы материалдық, формальдық және
келте қылмыс құрамы болып бөлінеді. Іс-әрекеттің нәтижесінен ... ... ... ... ... қылмысты материалдық қылмыс құрамы деп
атайды. Мұндай қылмыс құрамы әрекет немесе әрекетсіздік ... ... қана ... ... ... қылмыстың зардабы болған уақыттан
бастап аяқталған деп саналады. Мысалы, қызмет ... ... ... ... ... ... ... [9,133б]
Формальдық қылмыс құрамы деп зардабы болмайтын қылмысты ... ... ... пара беру ... ... ... ... Пара беру, параны кез келген нысанда берген уақыттан
бастап, белгілі бір зардаптың ... ... ... ... ... ... заң ... қылмыстың аяқталған уақытын алдын ала қылмысты
әрекет сатысына көшіреді. Мұндай құралымда қылмыс ... ... ... ... ... қылмыс кұрамына адамның иммун тапшылығы вирусын жұқтыру
қаупінде қалдыру (116-бап, 1-бөлігі) жатады.
Бұл кұрам бойынша заң ... ... ... оның ... ... ... көшірген. Яғни, бұл қылмыс деп ... ... осы ... жұқтырған уақытынан емес, оларға осы ауруды
жұқтыру қаупін туғызған уақыттан бастап ... деп ... ... ... ... де ... жатады. Бұл ... ... ... бастап-ақ біткен қылмыс деп есептелінеді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қылмыстық құқық дегеніміз- құқық саласының негізгі түрлерінің ... ... ... мен ... қылмыс үшін ... ... мен ... ... ... жауаптылықтан және
жазадан босатудың шарттарын анықтайтын құқықтық нормалардың жиынтығы.
Қылмыстық құқықтағы негізгі мәселелердің бірі ... ... ... ... Жеке адам мен ... арасындағы қақтығыстардың
қайсысының қоғамға қауіптілік дәрежесінің басым екендігін анықтау және оған
осы мәселеде қылмыстық ... ... ... арқылы осы қатынастарды
реттеу — қылмыстық заңның негізгі міндеттерінің бірі болып табылады. Қылмыс
әр уақытта да ... бір ... ... немесе әрекетсіздіктің)
көрінісі болып табылады.
Қылмыс пен қылмыс құрамы ... ... ... ... ... ... түсініктер. Олардың өзара мазмұны да, бағытыда
әртүрлі. Жоғарыда айтқандай қылмыс туралы ұғым Қылмыстық кодекстің ... ... Осы ... ... көрінгендей, қылмыс дегеніміз
адамның әлеуметтік-құқылық, қоғамға қауіпті және кұкыққа қайшы секілді
міндетті белгілерінің ... ... ... ... ... ... қорыта келе, қылмыстың жалпы түсінігі- сол қылмыстың
заңдылық сипаттамасын ... қана ... оның ... ... ... көрсетеді. Өмірде қылмыстық құбылыстар әртүрлі нысанда көрініс тауып
немесе түрлі түрде болатындықтан ... заң ... ... түсінігімен
бірге нақты қылмыстардың да түсінігін қарастырған.
Қылмыстың жалпы түсінігі — барлық қылмыстарға тән, оның ... ... ... кодексінде көрсетілген жеке қылмыстар
түрінде нақтыланып, өзінің дамуын ... ... ... қоғамға қауіптілік сапалық және сандық жақтарын
бөліп қарайды. Қылмыстық кодекстің 52-бабында жаза тағайындаудың ... ... ... сот жазаны тағайындауда істелген қылмыстың
сипатын және қоғамға қауіптік ... ... алу ... көрсетеді.
Мұның 631 қылмыстың сипатын қылмыстық сапалық, ал дәрежесін – ... деп ... ... ... ... ... ... және зорлық қылмыстары, қасақана және абайсыздық, жеке адамға,
меншікке қарсы қылмыстар болып бөлінеді.Қоғамға қауіптілік сипаты қылмыстың
объекті бойынша анықталады. ... ... ... ... ... ... ... кодекстің Ерекше бөлімі топтық объектілері
белгілері бойынша тарауларға бөлінеді. Яғни, Қылмыстық ... ... ... топтық объектілерін маңыздылығына қарай рет-ретімен
орналасқан. Қоғамға қауіптілік ... тағы 6ip ... ... ... ... ... ... зиян күш қолдану, қорқыту
арқылы келтіріледі. Еелтіріген залалға байланысты ... ... ... ... ... ... ... қауіпті және зорлықпен
жасалатын қылмыстар деп ... ... ... ... одан ... ... арқылы анықталады. Қасақаналықпен жасалатын қылмыстардың
абайсыздықпен істелетін ... ... ... ... ... ауыр. Мысалы, кісінi ауырлататын жағдайда қасақана өлтіргені үшін10
жылдан 20 ... ... ... бас ... ... не ... ... немесе онсыз өлім жазасына, не мүлкін тәркілеу ... ... өмір бойы бас ... ... ... (96-бап, 2-
бөлік), ал абайсызда кісі ... ... ... үш ... дейінгі
мерзімге бас бостандығынан айыруға жазаланады. Кінәнің нысандарын анықтау
қылмыстың қоғамға ... ... ... белгілеуде маңызды роль
атқарады. ... ... ... ... ... ... ... еске алу қажет. Мұндай ретте келтіріген зардаптың
ауырлығын (аса көп ... көп ... ... ... істің
ерекшеліктеріне (аяқталған немесе аяқталмаған қылмыс) ... жеке ... ... арқылы істеу, қылмыс істегенде қандай тәсіл қолданылды,
кінәнің сипатын ... ... ... ... ерекшелігіне, іс-
әрекеттің істелу уақытына, ... баса ... ... ... Мысалы,
денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтірудің (103-бап) денсаулыққа ... ... ... ... ... ... ... зиян
келтіруден қоғамға қауіптілік дәрежесінен едәуәр жоғары. Қарақшылықтың
(179—2) ұрлықтан (175-бап) дәрежесі ... ... ... ... ... ... қарақшылық жасап тонағанда бөтеннің мүлкін иемдену
мақсатымен қayiпті ... ... ... ... өміріне немесе
денсаулығына күш жұмсаумен ұштастырылады.
Қылмыстың қоғамға ... ... ... ... ... бойынша да анықталады. Мәні ... екі ... ... ... ... сол ... берілген белгіленген
санкцияларды салыстыру қажет. Ауырырақ жаза белгіленген ... ... ... ... де жоғары болып табылады. Қылмыстың қоғамға
қауіптілік дәрежесі бойынша қоғамға қауіптілік сипаты ... ... ... ... тағы 6ip ... кінә ... табылады. Яғни, бұл жерде заң
қорғайтын ... ... ... ... ... кінәлі түрде
қасақаналық немесе абайсыздықпен қол сұғушылық туралы әңгіме болып тұр.
Қылмыстық жауапқа және жазаға тек қана ... ... ... ... ... ... қоғамға қауіпті ic-әрекетін қасақана немесе
абайсыздықпен істеген адам ғана ... ... ... сөз ... ... емес. Кінәнің нысандары қылмыстық заңда
қасақаналық. (тікелей немесе ... ... ... ... ... түрлерге бөлінеді. Тікелей немесе жанама ... ... ... ... ... деп танылады.
Егер адам өз ic-әрекетінің әрекетсіздігіні) қоғамға қауіпті екенін
ұғынып, оның қоғамдық қауіпті зардаптары ... ... ... ... ... ... ала ... және осы зардаптардың болуын тілесе,
қылмыс ... ... ... ... деп танылады.
Егер адам өз ic-әрекетінің(әрекетсіздігің) қоғамға қayiптi екенін
ұғынып, оның ... ... ... мүмкін екенін алдын ала
білсе, осы зардаптардың болуын ... де оған ... ... жол ... ... немқұрайлы қараса, қылмыс жанама ниетпен жасалған деп танылады (20-
бап).
Менмендіпен немесе ... ... ... ... жасалған
кылмыс деп танылады.
Егер адам өз іс-әрекетінің (әрекетсіздігі) қоғамға қауіп туғызуы мүмкін
екенін алдын ала ... ... бұл ... ... ... ... ... сенсе, қылмыс менмендікпен жасалған
қылмыс деп танылады.
Егер адам кажетті ұқыптылықпен сақтық болғанда ол ... ... тиіс және ... біле алатын бола тұра өз іс-әрекетінің
(әрекетсіздігі ... ... ... ... ... ... ... қыллмыс немқұрайлықпен жасаған қылмыс деп танылады (21 –бап).
Қылмыстың зардабы ... ауыр ... ... егер ... ... ... кінәнің белгілі 6іp түрі болмаса, ол
қылмыстық жауапқа да, жазаға да тартылмайды. ... ... та, жаза ... тағы 6ip ... ... 6ipi ... жолмен
жазаланушылық болып табылады. Өйткен, қылмыс дегеннің өзі, ... ... ... ... ... ... немесе әрекетсіздік болып табылады.
Мұның өзі қылмыс құрамы туралы сипаттама ... ... ... емес,
тек қылмыстық заңда ғана көрсетілетінді және осы ic-әрекет үшін ... ... ... ... ... көрсетеді. Бұл жерде
нақты істелген ... үшін ... жаза мен ... ... нормасының
санкциясында көрсетілген жазалау қатері, жазалау мүмкіндігі туралы
түсініктерді ... ... ... ... ... ... салу
қылмыстың белгісі болып табылады. ... ... ... ... жаза
тағайындамау немесе оны қылмыстық жауаптылықтан және ... ... ... ... ету ... қолданғанда, оның ic-әрекеті қылмыс қатарынан
шығып қалмайды. Өйткені, жазалаушылық қылмыстың белгісі ретінде істелген
әp6ip қылмыс үшін жаза ... ... ... сол ... қылмыстық
заңға қайшы іс-әрекеттерді істеуге жазалау қатері тыйым салады. ... ... ... егер ол ... ... оған жаза ... ... қылмыс ашылғанымен, сот ондай қылмыска заңда белгіленген
негіздермен жаза тағайындауды қолданбауы да мүмкін. Демек, қылмысты ... ... салу ... ... ал жаза ... ... ic-әрекеттің зардабының көрінісі болып табылады.
Сонымен, біз қылмыстың қоғамға қауіпті, кінәлі, құқыққа ... ... ... ... ... бар ... әсте ... шығармауымыз
керек. Осы белгілер арқылы қылмысты іс-әрекетті басқа да құқық бұзушылықтан
ажыратамыз.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Ағыбаев А.Н. /Қылмыстық ... ... ... ... – 2001 ... Звечаровский И.Э. // Уголовная ответственность. Москва - 1995 г.
3. Даубасов Ш. //Қылмыскерді ұстап беру бойынша көп ... ... ... Қазақстан Республикасының қатысуы/
Хабаршы №2, 2003 ж.
4. Қазақстан Республикасының қылмыстық құқығы //Алматы – 2001ж
5. Қазақстан Республикасының қылмыстық – атқару құқығы ... ... ... ... ... түсінік /Алматы-2001
7. Лейкина Н.С. // Личность преступника и уголоная ответственность
М. 1995 г
8. Наумов А.В. //Осы заманғы ... ... ... ... – 1999 ... ... А.В. // Қылмыстық құқығы/ Астана – 2001 ж.
-----------------------
Қылмыстық белгілері
қылмыстық құқыққа қайшылық
қоғамға қауіптілік
кінәлілік
жазаланушылық
Қылмыс санаттары (ҚР ҚК – нің 10 ... ... ... ҚҰРАМЫНЫҢ ЭЛЕМЕНТТЕРІ
Қылмыстың объектісі
Қылмыстың объективтік жағы
Қылмыстың субъектісі
Қылмыстың субъективтік жағы
ҚЫЛМЫС ҚҰРАМЫНЫҢ ТҮРЛЕРІ
Қоғамға қауіптілік ... ... ... ауырлататын құрам
Жауаптылықты жеңілдететін құрам
Сипатталу тәсіліне қарай
Жай қылмыс құрамы
Күрделі қылмыс ... ... ... ... ... ... қылмыс құрамы
Келте қылмыс құрамы

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қылмыс» ұғымы және оның белгіері қылмыстық жауапкершілік және оның құрамы17 бет
Қылмыс және қылмыстық құқық жайлы93 бет
Қылмыстық жауапкершілік және оның құрамы9 бет
Қылмыстық заңның кері күшінің ұғымы50 бет
Қылмыстық заңның уақытта және кеңістікте қолданылуы27 бет
Қылмыстық процестегі айғақтар және жедел іздестіру әрекеттері60 бет
Қылмыстық процестегі дәлелдемелердің ұғымы мен маңызы76 бет
Қылмыстық сот ісін жүргізудегі заттай дәлелдемелер және дәлелдеу құқығының түсінігі54 бет
Қылмыстық құқықтағы айыппұл156 бет
Қылмыс құрамы жайлы51 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь