Балаларды ойын арқылы танымдық әрекетін дамыту

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 3 . 4 бет
1 БАЛАЛАРДЫ ОЙЫН АРҚЫЛЫ ТАНЫМДЫҚ ӘРЕКЕТІН ДАМЫТУ
1.1 ҰЛТТЫҚ ОЙЫНДАРМЕН МЕКТЕПКЕ ДЕЙІНГІ БАЛАЛАРДЫҢ ТАНЫМДЫҚ ӘРЕКЕТІН ДАМЫТУ ... ..
5 . 9 бет
1.2 ОЙЫН . БАЛА БІЛІМІН БЕРІК МЕҢГЕРТУ ҚҰРАЛЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
9 . 14 бет
2 БАЛАНЫҢ ҚАБІЛЕТІН ДАМЫТУ
2.1 ОЙЫН АРҚЫЛЫ БАЛАЛАРДЫІ ОЙЛАУ ҚАБІЛЕТІН АРТТЫРУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
15 . 17 бет
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 18 бет
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... 19 бет
КІРІСПЕ
Іс-әрекет дегеніміз түрлі қажеттерді өтеуге байланысты белгілі мақсатқа жетуге бағытталған процесс. Адам үшін іс-әрекеттің қашан да қоғамдық әлеуметтік мәні зор. Адам әрекеті сан алуан. Оның негізгі түрлері ойын, оқу, еңбек әр уақытта белгілі бір мақсат, міндеттерге бағытталып отырады. Бұлардың барлығына тән ортақ қасиет белгілі қажетке байланысты туып отыратындығы. Сондай-ақ жас мөлшерінің әр кезеңінде түрліше көрінетіндігінде. Осы іс-әрекеттің бірі – ойын.
Ойын - бала әрекетінің бір түрі, адамзат мәдениетінің қазынасы. Ұлы педагогтер, ғалымдар баланы тәрбиелеудегі ойын рөлін жоғары бағалаған. Бала ойын арқылы өмірге енеді, табиғатпен, қоршаған ортамен қарым-қатынасқа түседі, атын – түсінігін арттырады, еңбек ете білу дағдысы қалыптасады.
Психологтар мен педагогтер ежелден-ақ ойын мәселесіне өз назарын аударғанымен, тек ХІХ ғасырдың аяғында ғана арнайы зерттеу пәніне енгізілді.
С.А.Шмакова бойынша көптеген ойындарға тән ортақ белгілер деп төмендегілерді айтуға болады:
Тек қана нәтижесінен ғана емес, әрекет үрдісінің өзінен де ләззат алу үшін баланың тілегімен ғана қабылданатын, еркін дамытушы әрекет (әрекеттік (процедуралық) ләззат);
Елеулі мөлшерде суырып салмалық, шығармашылық, осы әрекеттің белсенді сипаты («шығармашылық аясы»).
әрекеттің әмоцияналды көтеріңкілігі, бәсекелестік, жарыс («әмоционалдық қуат»).
Ойын мазмұнын, оның дамуын логикалық және мерзімдік, уақыт тұрғысынан бейнелейтін тікелей және жаңа ережелердің болуы.
Ойындық әрекет бағдарламасын зерттеген ғалымдар пікірінше ойын педагогикалық мәдениет феномені ретінде төмендегідей қызметтерді атқарады:
Әлеуметтендіру қызметі.
Өйткені, ойын – баланы күшті қоғамдық қатынастар жүйесіне енгізу және оған мәдениет байлығын игерту құралы.
Ұлтаралық қатынас құралы қызметі.
Себебі, ойын – балаға жалпы адамзаттық құндылықтарды, түрлі ұлт өкілдерінің мәдениетін игеруге мүмкіндік туғызады. Өйткені ойын - әрі ұлттық әрі интернационалдық, сонымен бірге жалпы азаматтықта.
Ойында бала «адамзат тәжірибесі аясында» өзін-өзі көрсету қызметін көрсетеді. Өйткені, ойын бір жағынан баланың практикада өмірлік нақты қиындықтарды жою жобасын тексеруге және құруға мүмкіндік берсе, екінші жағынан тәжірибесінің олқы тұстарын айқындауға мүмкіндік береді.
Ойынның қатысымдық қызметін – балаға шынайы күрделі адамдық қатысым аясына енуге мүмкіндік беретін дерегі айқын көрсетеді.
Ойынның диагностикалық қызметі- педагогқа баланың әр қырынан: интеллектуалдық, шығармашылық, әмоционалдық және т.б. көрінуін диагностикалауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар ойын – баланың өз күшін нақты сезінетін, өзін-өзі бағалау, еркін әрекеттегі мүмкіндіктерін танитын өзін-өзі көрсету аймағы болып табылады.
Ойынның емдік қызметі – баланың қарым-қатынаста, оқуда, мінез-құлқында туындайтын әр түрлі қиындықтарды жеңу құралы ретінде қолданылуымен түсініледі. Ойынның мұндай қызметін Д.Б.Әльконин аса жоғары бағалайды.
Ойынның түзеу қызметі деп – баланың тұлғалық құрылымының көрсеткішіне жағымды өзгерістер, толықтырулар енгізу түсініледі. Ойын әрекетінде бұл үрдіс басқа кездегіден гөрі неғұрлым жұмсақ өтеді.
Ойынның дамытушылық қызметі, оның ең маңызды қызметтерінің бірі.
Сонымен бірге, ойын – баланың қызығушылықтан дамуға ұласатын, қызығушылығының ұйымдастырылған мәдени стратегиялық-кеңістігі.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1 Кішібаева Д. Ұлттық ойындардың пайдасы /Бастауыш мектеп, 20041. -Б. 52-56
2 Базарбегі Т. Бастауыш мектептегі дене тәрбиесі. – Алматы: Рауан, 1994ж.
3 Мухина С., «Мектеп жасына дейінгі балалар психологиясы». Алматы, «Мектеп»-1986
4 Жарықбаев Н. «Жалпы психология» Алматы – 2004.
5 Арутюнян Ж.В «Взаимосвязь учебной и игровой деятельности в обучении математике младших школьников». Афтореф.дисс.канд.пед.наук – М,1988
6 Ахметов С. «Бастауыш кластарды білім берудің тиімділігін арттыру жолдары». – Алматы: Рауан, 1994 – 84 с
7 Болдырев И. С.Класс жетекшісі.- Алматы :Мектеп, 1980.-Б.
8 Нұрғаева Г. Ойын сабақ // Бастауыш мектеп,2001, №7. -Б. 40-46
9 М.Жайлауова,З.Сексенбаева. Дидактикалық ойындар және оларды пайдалану // Бастауыш мектеп, 2004, №6. -Б. 28-30
10 Қаженбаева А.Е. Бала танымын ойынмен дамыту //Отбасы және балабақша, 2002, №1.-Б. 9-10
11 Қоянбекова.С. Ойын мақсатын талдау және оның мәні //Қазақстан мектебі, 2002, №1-2.-Б. 45-49
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ..............................................................................
3 - 4 бет
1
БАЛАЛАРДЫ ОЙЫН АРҚЫЛЫ ТАНЫМДЫҚ ӘРЕКЕТІН ДАМЫТУ
1.1
ҰЛТТЫҚ ОЙЫНДАРМЕН МЕКТЕПКЕ ДЕЙІНГІ ... ... ... ДАМЫТУ......
5 - 9 бет
1.2
ОЙЫН - БАЛА БІЛІМІН БЕРІК МЕҢГЕРТУ ҚҰРАЛЫ...........................................................................
9 - 14 ... ... ... ... АРҚЫЛЫ БАЛАЛАРДЫІ ОЙЛАУ ҚАБІЛЕТІН АРТТЫРУ .........................................................................
15 - 17 бет
ҚОРЫТЫНДЫ..................................................................
18 бет
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ........................
19 бет
КІРІСПЕ
Іс-әрекет дегеніміз түрлі ... ... ... ... ... ... бағытталған процесс. Адам үшін іс-әрекеттің қашан да қоғамдық әлеуметтік мәні зор. Адам әрекеті сан алуан. Оның ... ... ... оқу, ... әр ... белгілі бір мақсат, міндеттерге бағытталып отырады. Бұлардың барлығына тән ... ... ... ... ... туып ... ... жас мөлшерінің әр кезеңінде түрліше көрінетіндігінде. Осы іс-әрекеттің бірі - ойын.
Ойын - бала әрекетінің бір ... ... ... ... Ұлы педагогтер, ғалымдар баланы тәрбиелеудегі ойын рөлін ... ... Бала ойын ... ... ... табиғатпен, қоршаған ортамен қарым-қатынасқа түседі, атын - ... ... ... ете білу ... қалыптасады.
Психологтар мен педагогтер ежелден-ақ ойын мәселесіне өз назарын аударғанымен, тек ХІХ ... ... ғана ... ... пәніне енгізілді.
С.А.Шмакова бойынша көптеген ойындарға тән ортақ белгілер деп төмендегілерді айтуға болады:
Тек қана нәтижесінен ғана ... ... ... ... де ... алу үшін баланың тілегімен ғана қабылданатын, еркін дамытушы әрекет (әрекеттік (процедуралық) ләззат);
Елеулі мөлшерде суырып салмалық, ... осы ... ... ... ().
әрекеттің әмоцияналды көтеріңкілігі, бәсекелестік, жарыс ().
Ойын мазмұнын, оның дамуын ... және ... ... ... бейнелейтін тікелей және жаңа ережелердің болуы.
Ойындық әрекет бағдарламасын зерттеген ғалымдар пікірінше ойын педагогикалық мәдениет феномені ретінде төмендегідей ... ... ... ойын - ... ... ... қатынастар жүйесіне енгізу және оған мәдениет байлығын игерту құралы.
Ұлтаралық қатынас құралы қызметі.
Себебі, ойын - балаға жалпы адамзаттық құндылықтарды, ... ұлт ... ... ... ... туғызады. Өйткені ойын - әрі ұлттық әрі интернационалдық, сонымен ... ... ... бала өзін-өзі көрсету қызметін көрсетеді. Өйткені, ойын бір жағынан баланың практикада өмірлік нақты қиындықтарды жою ... ... және ... ... ... ... жағынан тәжірибесінің олқы тұстарын айқындауға мүмкіндік береді.
Ойынның қатысымдық қызметін - балаға шынайы күрделі адамдық қатысым аясына енуге ... ... ... ... ... ... ... педагогқа баланың әр қырынан: интеллектуалдық, шығармашылық, әмоционалдық және т.б. ... ... ... ... Сонымен қатар ойын - баланың өз ... ... ... өзін-өзі бағалау, еркін әрекеттегі мүмкіндіктерін танитын өзін-өзі көрсету аймағы болып табылады.
Ойынның емдік қызметі - ... ... ... ... ... әр ... ... жеңу құралы ретінде қолданылуымен түсініледі. Ойынның мұндай қызметін Д.Б.Әльконин аса ... ... ... ... деп - ... ... ... көрсеткішіне жағымды өзгерістер, толықтырулар енгізу түсініледі. Ойын ... бұл ... ... ... гөрі неғұрлым жұмсақ өтеді.
Ойынның дамытушылық қызметі, оның ең маңызды қызметтерінің бірі.
Сонымен бірге, ойын - ... ... ... ұласатын, қызығушылығының ұйымдастырылған мәдени стратегиялық-кеңістігі.
1 БАЛАЛАРДЫ ОЙЫН АРҚЫЛЫ ТАНЫМДЫҚ ӘРЕКЕТІН ДАМЫТУ
1.1 ... ... ... ... БАЛАЛАРДЫҢ ТАНЫМДЫҚ ӘРЕКЕТІН ДАМЫТУ
Ұлы педагог К.Д.Ушинский жас ұрпақты тәрбиелеуде халық педагогикасының талаптары ... ... ... ауыз ... әсіресе ертегі жырлары мен мақал-мәтелдерінің, сонымен қатар дәстүрлі ұлттық ... ... ... атап ... ойындар ұлт ұлт болып қалыптасқалы халықпен бірге жасасып, ғасырлар бойы ... ... ... мұра ... ... ... баланы пайдалы еңбекке, сөйлеуге,мергендікке, тапқырлыққа,ептілік пен күштілікке, бірлесіп қызымет атқаруға, төзімділікке және т.б. тәрбиелеудң ұтымды құралы болған.Қаз>>рде әртүрлі ұлттар ... ... ... ... ... ... кітаптар шығарылуда.
Ұлт ойындары - интернационалдық тәрбиенің ... Олай ... ... ... ... үндестік, тығыз байланыс бар.
Ойынға тек ойын деп қарамай,халықтың ғасырлар бойы жасаған асыл қазынасы,бір жүйеге келтірілген тамаша тәрбие ... деп ... ... ойындар халық педагогикасынаң бір саласы болып отыр.Ол-сандаған ғасырлар бойы ұрпақтың керегіне жарап, оларды өмірге ... ... ... ... ... ойындары тек дүниені ғана емес,ойды жаттықтырушы да болып табылады. Yenлт ойындарын тек ойын деп қарамай, халықтың ғасырлар бойы ... асыл ... бір ... ... ... ... ... деп караған жөн. Өйткені, ойын баланың дүниені танып білуге қадам жасар алғашқы басқышы. Егер баланың алғашқы өмір ... ... ... ... ... ... ... жолдастарымен карым - қатынасын елеп ескермей өмір тәжірбиелерінен қол ... ... ... ... дүниеге мәжбүр етсек, олардың психикалық дамуына кері әсер етуі әбден мүмкін. Оның ... бүл ... ... ... алысқа жай нәрседен күрделіге, жеңілден ауырға, белгіліден ... ... ... да ... ... халқының ұлт ойындары жеке адамдарды ғана тәрбиелеу құралы емес, ол бүкіл қоғамдық ортаны өз соңынан ертетін ұлттың азаматын ... үлгі ... ... орта ... жасаушы ретінде күрделі қызмет атқарған. Yenлттың ойын ... жеке ... ... ... ... ... сол ... өмірге жолдама алып, ел ішінде танымал адамдарға айналған. Қазіргідей арнайы мамандық беретін оқу ... ... ... ұлт ... халқымыздың өз ұрпағын тек ойын - сауықтарды бәсекеге түсіп жеңімпаз ... ... алу ғана ... ата ... ... өзінен бұрынғы дәстүрлерді жалғастырып, өз жұртында бар өнерді ... ... ... ... ... келетін, ел қорғауға жарайтын батыл да өжет, шапшаң ұрпақтарды тәрбиелеудің өзіндік жүйесін өмірге әкелген.
Сондықтан ұлт ... ... ... және ... тыс оқу - тәрбие жұмысына, әсіресе балалардың туристік іс -әрекетін ұйымдастыруға енгізудің әлеуметтік-педагогикалық негіздері белгілі бір ... -- ... алғы ... ... ... және ... тыс тәрбие үрдісін жетілдірудің алғы педагогикалық шарттарының бірі - ... ... ... ... әлеуметтік - педагогикалық талаптарға сай жастарға білім мен тәрбие беру, адам баласының өткен ұрпақтарының қол жеткізген жетістіктерінен бас ... ... сөз ... ... сол ... ... жаңа мазмұн мен мағыналарға жеткізілетін түрлерді дүниеге келтіру арқылы бүгінгі күн ... сай жас ... ... мүмкіндігін пайдалану.
Ұлттық ойын әлементтерін сабақтың барысында пайдалану балалардың білімді қабылдау қабілетін нақтылап, мазмұнын бала ... ... Ал ... ... ... ... ... іс - әрекеттерде (туристік жорықтарда, жарыстарда) ұлт ойындарын пайдалану тәрбие жұмысына оларды қызықтырып, еліктіре түседі.
Ұлт ойындары балалардың іс - әрекеттерінің ... ... ... ... балалардың белсенділігін жетілдіріп, жұмыс қабілеттерін жақсартады, түрлі қиындықтар мен кедергілерді еркін игеруге мүмкіндік туғызады.
Ойын ... - ... ... ... өзіндік жүмыс өз алдында жеке тұрып оқыту ұсталған бола ... Ал ... ойын ... өзін - өзі жаттықтыруы, өмірді білуге деген құмарлығы, шашығуы, шыңдалуы, оның ақыл - ойын, дене еңбегіндегі белсенділігін арттырып, алдына қойған ... ... ... ерік ... ... алға ... ұмтылысын, құштарлығын оятады. Осының нәтижесінде балалардың өз бетімен ізденуі, білімді қажетсінуі өсіп, нақтылы қажеттілікке ұласады. Атап ... ... ... бала ... мен ... игеруге деген санашылық (пен) ұстанымы бала дербестігін туғызып, өздігінен оқу білім алу ... ... ... ... ... тыс ұйымдарда ұжым арқылы білім айғағынан, ол ... өз ... ... ... ... іске асқанымен, ойынға қатынасқан әр баланың алдына жеңіске деген ұмтылыс пайда болады.
Адамның қандай ... ... ... ... ... ... Бала өзінің қажеттігін өтеу үшін, ішкі талаптарын қанағаттандыру үшін ... ... ... ... ойын ... оның ақыл - ой, дене дамытуы үшін қажет. Баланың ойын әрекетіндегі белсенділігін дұрыс бағалап, ойын іс - әрекетінде оның белсенділігіне, ... ... ... ... ... ... және ... күнбе - күнгі тәжірбиеде, өмірде пайдалана білуге үйренуге баланың саналықпен істейтін әрекетіне ұластыруы шарт.
Бала белсенділігі негізінен екі түрлі: сыртқы және ішкі ... ... ... белсенділігі көбінесе ойын арқылы, қимыл, қозғалысы, әсіресе өмірлік әрекетіне байланысты болып келеді. Баланың ішкі ... оның ... ... ... жатады.
Баланың ішкі, сыртқы белсенділігін бөле - жара, бір - бірінен ажырата қарауға болмайтыны ... ... ... ... ойы, ... ... ең сақ, баланың ойы, кабылдайы, дағдысы ең алдымен сырттан болатын әсерлердің негізінде ішкі әсерлерді туғызып, ... ... ... Егер сыртқы әсер солғын болса, ішкі әсердің де солғын болары сөзсіз. Сондықтан А. С. Макаренканың бала ойында кандай ... ... де ... ... ... жұмыстағы қоғамдық өмірдегі қызметкерлігі, қайраткершілігі баланың ойынымен тең деген пікірін ... ... деп ... ... ... ... ... жас ұрпақтың бойына дарытарлық ұлттық жағымды қасиеттері үшан - теңіз, соның бәрі әлеуметтік педагогикалық талаптарды үнемі ... ... ... сай ... ... ... ... үлесі мол екені даусыз.
Қазақ халқы материалдық мұраларға қоса мәдени қазыналарға да аса бай ... ... ... қомақты дүниелер қатарына ұлт ойындары да жатады. Бүгінгі заман достарымыз бен болашақ ұрпақтарымыздың оларды оқып үйреніп, өздерінің кім ... ... ... ата - ... психологиялық болмысы мен ойлау жүйелеріне зер салуларына, көздеген мақсаттарына ... ... ... жалғасын өрістетіп, өткені мен бүгінгі байланыстыра білулеріне, сөйтіп, мәңгүрттік атаулыға ... ... ұлт ... ... тигізеді. Балалар ойын арқылы шынығып өзінің бойындағы табиғи дарынын шыңдай түседі. ... ... ... мән ... сондықтан, халық оған тек ойын - сауық, көңіл ... орын деп қана ... ең ... - ел ... ... ... ... өзінің осы қасиетін шаршы топтың алдында, баршаға тең, еркін бәсекеде жеңіп алуға тиіс болған.
Ойын тегінде адам баласының ұжымдық шығармашылығының және ... да ... ... ... ... ойын үстінде жолдастық, достық қарым - қатынасқа әрекеттенуге тәрбиелеуге мүмкіндік мол.
Психолог ғалым Т. Тәжібаев өз ... ұзақ ... бойы ... ... ... мен ... түрлерінің кейбір ерекшеліктерін ескілікті білдіреді деген теріс қиқарысты орынды сынай отырып, олардың ... - ... ... ... мен ақыл - ойын ... жеріне тоқталады. Ұлттық ойын түрлері ұрпактың көңіл көтеруі, ойын - сауық түрлерімен шұғылдануымен ғана шектелмей, олар сол ... салт ... ... ... ... әрекет екендігін көрсетеді. Кез келген ойынның түр сипаты халықтың тіршілік тынысын бейнелейтін құбылыс.
1.2 ОЙЫН - БАЛА ... ... ... ҚҰРАЛЫ
Ойын - маңызды іс. Егер біз ойынды тек көңіл көтеру үшін немесе дем алу ретінде пайдалансақ, одан ... ... ... Қандай ойын болса да, ол негізгі мақсатқа жұмысалуы керек, ... ойын ... ... Ойын адам ... ... ... оның бойындағы көптеген қасиеттерді ұштап, білім дәнін бойға білдіртпей дарытады. Ойындардың қай - қайсысы ... ... ... тапқырлықты, ізденімпаздылықты, шеберлікті, т.б. толып жатқан қасиеттерді талап етеді.
Қызығу - ... іс - ... ... ... Баланың қызығуы жәрдемімен оқып үйрену барысында қабілеті ашылып, дарыны ұшталады, өз күшіне, мүмкіншілігіне ... ... ... ... дара ... ... ие ... қызығу оқыту мен тәрбиелеу нәтижесінде қалыптасады. Педагогикалық әдебиеттерде оны ... үш ... ... жиі ... - оқытудың мазмұны мұндағы балаларды қызықтыратын мазмұнының берілу түрі, жаңалығы, ғылыммен техниканың соңғы табыстары тандандыратын тарихи деректер, ... ... іс ... ... бұрыннан білетін мағлұматтың жаңа қырының ашылуы.
Екіншісі - балалардың таным ... ... ... ... және ... ... ... жататындар: сабақтың дәстүрлі емес түрлерін өткізу, оларды қолданылатын ... және ... ... ... арттыру, танымдық ойындар ұйымдастыру,проблемалық және интегративті ұстанымдарды жүзеге асыру, пәнаралық және пәнішілік байланыстарды тудыру, ғылымның өмірмен, өндіріспен, техника және ... ... ашып ... ... ... ... ... және өздігінен білім алуды тиімді ұйымдастыру, шығармашылық және зерттеу ... ... ... ... мен ... ... ... ұтымды пайдалану арқылы оқытудағы кері байланысты жетілдіру.
Үшінші - тәрбиеші мен бала, бала мен бала арасындағы ... ... ... ... ... жылуының болуын қамтамасыз ету. Бала өзі ұнатпайтын тәрбиешінің пәнінен ешқашан қызықпайды. Балалар өзара сыйласа алмайтын, тәртіп жиі бұзылатын сабақтардан ... ... ... ... үшін ойын түрлерін пайдаланудың орны бөлек. Тиімді қолданылған ойын түрлері тәрбиешінің түсіндіріп отырған материалын балалар зор ынтамен тыңдап, берік меңгеруіне ... ... ... ... ... гөрі ... ... отырады. Қызықты ойын түрінен кейін олар тез сергіп, тапсырманы ықыластана әрі сапалы орындайтын болады. Ойындар барлық сыныптарда қолданылады.
Әр ... да ... ... ... ... әдістемелік талаптарды біліп, орындап отыруы тиіс:
* Ойынның мақсаты нақты қойылып, керекті көрнекіліктер ... күн ... ... ... ... ... Ойынға кірісер алдында оның жүргізілу тәртібі балаларға әбден түсіндірілгені жөн.
* Ойынға сыныптағы ... ... ... ... ... Ойынның жүру барысында тәрбиеші балалардың түгел қатысуын қадағалаумен қатар, олардың ойын ... ... ... білуіне, ойлана білуіне жетелеуі керек.
Ойын түрлерінің материалдары сабақтың тақырыбы мен мазмұны неғүрлым сәйкес алынса, соғұрлым оның танымдық, тәрбиелік маңызы да арта ... Оны ... ... ... ... тартымдылығын күшейтеді, балалардың сабаққа ынтасы мен қызығушылығын арттырады. Еліміздің ертеңі бүгінгі жас ұрпақтың қолында, ал жас ұрпақтың тағдыры ұстаздың қолында. Адам ... ... ... ... ... өмір ... Білім туралы заңда тәрбиешілер бас қосуларында сапалы білім, саналы азамат өсіру туралы ... ... ... ... ... етіп, өмір сүретіндер бүгінгі балалар. Біз оларды қалай тәрбиелесек ертеңгі Қазақстан сол ... ... ... да ... ... міндет жүгі өте ауыр. Шәкірттерінің ертеңін ойламаған ұстаз еліміздің болашағына жаны ауырмағаны. Ісіне берілген жаңалықты ... ... ... ... асқақтата отырып, оқушының жанына нұр құя білу ұстаз парызы деп ойлаймын. Көп оқушы ұстазына ұқсағысы ... ... ... мен ... - оның ... ... ... ұстаз сенімін ақтай білуі. Мұндай белеске жету үшін тәрбиеші алаңдамай жұмыс істеуі керек. ... ... оның жеке ... жан ... ... біліктілігіне байланысты. Ағартушы Ы. Алтынсарин "Егер шәкірт бір нәрсені түсінбесе оған ... ... ... Бұл жерде ұстаз кінәлі, сондықтан да ұстаз берер білімін жеткізе білгені жөн" деген ойды айтқан.
Тәрбиешілер мен балалардың ойын мен ... ... ... ... үшін ... де ... ойын тәсілі болса,бала үшін бұл оқу үрдісін түрлендіру. Ойын ... ... ... ... ... ... ... өмірге дайындайды. Олар үшін тек қандай да бір ... не ... ... ... ... ... гөрі іс ... көріп, өзін рөлге қойып, шешім қабылдау әлдеқайда қызық. Осындай ойын түрлері ... деп ... ... ... түрі арқылы оқушылардың білім сапасы мен белгілі бір пән немесе тақырып бойынша дайындығын білуге болады.
Педагогика ғылымында ойын әрекетінің оқу ... ... орны ... ... ... ... аз ... Себебі ойын - оқу, еңбек іс - әрекеттерімен бірге адамның өмір ... ... бір ... ... " ... ... берсек - бұл адамның мінез - құлқын өзі басқарумен анықталатын қоғамдык ... ... ... ... негізіндегі іс - әрекеттің бір түрі. Адамзат ... ойын ... ... ... ... Ойын ... Комумуникативтік немесе қарым - қатынастық;
* Диагностикалық (ойын барысында өзін - өзі ... ... ... - өзі ... ... де ... ... адамның дамуына, қалыптасуына, тәрбиесіне байланысты функциялары анықталуда. Ойын - адамның өміртанымының ... ... ... ойын ... ... ... ... мәліметтер алып, дамиды. Ойынның басты шарты жеңіске жету болса, әр ойыншы өз ... ... ... бір - ... ... сенімділігін арттырады.
Ойынның өзіне тән мотивтері болады. Мысалы: мазмұндық, ролдік ойындар баланың зейінін, есін, ойлауын, қиялын қалыптастыруда зор ... ... Ойын ... ... бала өз ... ... ... алатынын, қандай қабілеті бар екенін байқап көре алады. Ал ақыл - ой ойындарында ... бір ... ... ойнайды. Ол ойындар баланың тапқырлығын, байқағыштығын, зиінділігін арттырумен қатар ерік сезім түрлерінде дамытады.
Бүгінгі таңда қоғамымыздың даму бағытында жан - ... ... ... ... азамат тәрбиелеу мәселесі жүктеліп отыр. Мұндай мақсаттың баянды болуы оқу- ... ... ... ... ... білім негізі бастауыштан басталғандықтан, жас жеткіншектердің білімді,білікті болуына ойынның алатын орны ерекше.
Ойындарды мектепке дейінгі ... оку - ... ... бір жүйемен пайдалану қажет. Ойындардың оқыту мазмұнына, ... іс - ... ... ойын ... сәйкес жіктемелері бар. Ойындардың жіктемесі оқушылардың жас ерекшеліктеріне, ойын сипатына, дене ... ... ... ... ... ... ... сәйкес жасалады. Ойындарды оқыту мазмұнына сәйкес түрлері:
1. Ойын - ... Олар ... ... ... немесе оқиғаларды бейнелейді. Бірақ олар ерекше түрде ашып ... ... ... ... ... - оңай ... ... - қызық жолмен беріледі.
2.Ойын - тапсырмалар. Бұл ... ... ... ... ... тапсырмалар кұрайды. Ойын міндеттер мен әрекеттері бір нәрсені болжауға негізделеді.
3.Ойын - болжамдар. Бұл ойындар, Не , ... ... ... ... ... ... балалардың алдына проблемалық ... пен ... ... ... Мұндай ойындар білімді нақты жағдайда қалыптастыра байланыс есептерін тағайындауды талап етеді.
4. Ойын - жұмбақтар. ... ... ... логикалықастарын болуында, олар баланың есі әрекетін белсендіреді.Жұмбақтар салыстыру, теңеу және сипаттау арқылы ұғымның қасиеттерін ... ... ... ... әсер ... белгілі ойын арқылы баланың дене құрылысы жетіліп өзі ... ... ... ... Баланың бойында ойлау, тапқырлық, шыдамдылық, ұйымдастырушылық, белсенділік қасиеттер қалыптасады. Сабақтан тыс ... ... ойын ... оқушылардың қимыл қозғалысқа деген икемділігін арттырып, шығармашылық қабілетін ... ... өзін ... дүниенің қыры мен сырын егжей - тегжейлі білуді баланың шамасына ойын арқылы жастайынан сіңіре беруді көздеген. Ойын бала ... ... ... бала ... ... ... жан - жақты дамымақ емес. Бұл жерде атап айтатын бір нәрсе, ойындарды бүгінгі педагогикалық ілім талаптарына сай іріктеп, ... ... ... онда ол ... сапасын көтеріп, тиімділігін арттырады, сабақтан тыс уақытта жүргізілетін тәрбие жұмыстары жандандыра түседі.
2 БАЛАНЫҢ ҚАБІЛЕТІН ... ОЙЫН ... ... ... ... ... - оқу үрдісіндегі оқытудың әрі формасы, әрі әдісі ретінде дербес дидактикалық ... ... ... ... мұғалім мен оқушылардың бірлескен оқу әрекетінің өзара байланысты технологиясы ретінде де қолдануға ... ... ... ... ... келгенге дейінгі негізгі әрекеті - ойын болса, оқу-тәрбие үрдісінде олар біртіндеп ойын әрекетінен оқу әрекетін орындауға ... ... Ол ... ... ... ... ... арқылы жүзеге асырылады. Дидактикалық ойындар арнайы мақсатты көздейді және нақты міндетті ... Ойын - ... ... ... ... ... ... Сондықтан да бастауыш, дайындық сыныптарында оқущылар сабақ үстінде ойынды көп қажет етеді. Оларға пайдаланатын ойындар оқушылардың жас ... ... ... ... ... дайындық сыныбында қарапайым ғана ойын түрлерін ойнатсақ, сыныбы үлкейген сайын баланың жас ерекшелігіне сай болып күрделенген жөн. Олай ... ... ... ... зор. ... ... ... қолдана отырып, балаларды саналы ойлауға үйретеміз. Нәтижесінде балалардың қаншалықты білім меңгергенін анықтауға болады. Мұндай ойынның көптеген түрлері бар. Сондықтан ойын ... жас ... және ... ... ... ... сай етіліп таңдалып алынғаны дұрыс. Бала ойын іс-әрекеті үстінде білімді қалай игеріп жатқанын, ал оқу үрдісінің қалай ойынға ... ... ... ... ... ... ғана ойын және ... табиғи бірлікте болып, пәндік білім, білік және дағдыны игеруге толық ықпал жасайды. Мысалы, дайындық сыныптарда сан санауға заттарды санап және ... екі ... ... ... ... және ... қарай ажыратуға үйрету мақсатында , , , , , ойындарын ойнатуға болады. Ойын да халық педагогикасының ... бір ... ... келеді. Ұлттық ойындар халықтың әлеуметтік-әкономикалық жағдайларына байланысты туып, дамығанына қазақ халқының ойындарымен таныса отырып, көзіміз әбден жетеді. ... ... ... ... ... алған білімін күнделікті өмірмен бері кұштастыруға қолайлы.
Мысалы: математика сабағында балалардың ой-өрісін дамытатын ойыны. Оның басты ерекшелігі -- ... ... ... жетілдіру. Атау ұйқастарын санау арқылы бала сан үйренеді, санға аты ұқсас заттарды танып біледі.
Бір дегенім - ... ... - егеу ... ой ... саналы ойлана білуін дамыту, жетілдіру - мұғалімнің негізгі міндеті. Ойын баланың ойлау қабілеті мен сөздік қорын түрлі ... ... ... ... ... ... баулиды.
Әр сабақта ойынды тиімді пайдалану сол сабақтағы өтілетін жаңа тақырыпты баланын жақсы өз ... ... ... ... ... сауат ашу сабағында әріптермен, дыбыстармен танысу барысында балалар бірнеше ойын түрлерін ойнайды. Мысалы: , , , , , ... ... ... ... ... доп лақтырып ойнатылса, ойынында аквариумнен балықты, магниттік кубиктерді қармақпен аулап (қармақ ... ... ... ... болады), сонымен балықты алып, ондағы сұраққа жауап беруге болады. Ойын - ... өмір ... ... ... - деп өлеңде айтылатындай, бала өміріңде ойын ерекше орын алады. Балалар ойын барысында ... ... ... ... ... әрекет танытып, түрлі психологиялык түсінікпен сезім әрекетіне сүңгиді. Ойын үстінде бала шынайы өмірдегідей қуаныш пен ... ... ... ... ойын ... ... оқушылардың өз салт-дәстүріне, әдет-ғұрпына деген сүйіспеншілігі артады. Сондықтан мен өз сабақтарымда мынандай ұлттық ойын түрлерін ... , , т.б. ... ... екі топтан екі оқушымен ойналады. Екеуі келіп сұрақтар алады, Кім тез ... ... сол ... ... өз ... ... жеткізеді.
Хан талапай, Балаларды үш топқа бөліп, алдыларына асық шашамыз. Олар ... ... ... ... береді.
Орамал тастамақ ойынында ойын ұжыммен ойналады. Ойынды алдымен өзім бастап кез келген өрнекті дауыстап айтып (2+3), орамалды бір оқушының алдына ... Сол ... ... 2 мен 3-тің ... 5-ке тең деп айту ... Ары ... ... ойынды өздері жалғастырады. Міне, осындай ойындарды өз сабағымда пайдалана отырып, балаларға дәріс беремін.
Ойын - баланың ... ... ... ... оның шығармашылық қабілетін оятады. Сонымен қатар, ойын тынысы кең, ... ... ... ... адамға қиял мен қанат беретін ғажап нәрсе.
Ойын - тиімді тәсіл.
Жалпы бастауыш сынып оқушыларының мектепке дейінгі ең негізгі ісі ойын ... оқып ... ... олар ... ойын ... ... әрекетіне турлі ойындарды ойнау барысында бейімделуі тиіс.
Я.А.Каменский: , - деп атап көрсеткен болатын. Осы сөздің өзінен-ақ ... ... ... ... ... ... маңызы бар екенін түсінуге болады.
Ойынның нәтижесінде, баланың бойында: ойлау, ұйымдастырушылық қасиет, тапқырлық, белсенділік, шыдамдылық қалыптасады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Адамның жан дүниесінің дамып жетілуі, ... ... ... ... етуі әр түрлі іс - әрекеттермен шұғылдану барысында қалыптасады. Сондай әрекеттердің бірі - ойын. Баланың психикалық даму үрдісінде ойын ... ... және ... маңызы осы заманғы тәлім - тәрбиелік мыңызы осы ... ... ... ... өзекті мәселе болып саналады. Ойын әрекетінде баланың денесі мен ақыл - ойы дамып, өзін қоршаған ортаның ... мен ... ... ... - ... тек ... даму ... ғана емес, ол хайуанаттар дүниесінің тіршілігінде де кездесіп отыратын ... ... ... ойын ... ... мен ... етуге бейімделіп даралық сипатқа ие болады. Ал жоғарғы сатыда дамып жетілген сана - сезім мен ақыл - ой иесі - адам ... ойын ... бір ... ... ... ... ... болып саналатын болса, екінші жағынан, ұрпақтан - ұрпаққа беріліп отыратын өмір тәжірбиесінің нәтижесі болып табылады. ... осы ... ... адам ... ойын ... ... балдырған кезінде кезінен дамып, баланың өсіп - жетілуіндегі басты және жетекші факторға айналады.
Білім - ... ... мен ... жан ... сырын зерттейтін психология пәні ойын әрекетін адамның әволюциялық даму ... ... бір ... ... кажеттілігі ретінде қарастырады
Ойын әрекетін бала психикасының дамуында шешуші ... ... ... Т. ... М. ... С. ... Ш.Құдайбердіұлы сияқты қоғам қайраткерлерінің бізге мұра болып қалған еңбектерінде айрықша орын ... ... өмір ... баланың әр алуан ойын түрлері олардың қимыл - қозғалыстарын, ... мен ... ... мен пайымын дамытып, өрістетіп отырады деп санаған.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
* Кішібаева Д. Ұлттық ойындардың пайдасы ... ... 20041. -Б. ... ... Т. ... ... дене тәрбиесі. - Алматы: Рауан, 1994ж.
* Мухина С., . Алматы, -1986
* Жарықбаев Н. ... - ... ... Ж.В . Афтореф.дисс.канд.пед.наук - М,1988
* Ахметов С. . - ... ... 1994 - 84 с
* ... И. ... ... Алматы :Мектеп, 1980.-Б.
* Нұрғаева Г. Ойын сабақ // Бастауыш мектеп,2001, №7. -Б. 40-46
* М.Жайлауова,З.Сексенбаева. ... ... және ... пайдалану // Бастауыш мектеп, 2004, №6. -Б. 28-30
* Қаженбаева А.Е. Бала ... ... ... //Отбасы және балабақша, 2002, №1.-Б. 9-10
* Қоянбекова.С. Ойын мақсатын талдау және оның мәні ... ... 2002, ... 45-49

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мектепке дейінгі балаларды ойын арқылы танымдық әрекетін дамыту40 бет
Көмекші мектептің жоғарғы сынып оқуышыларын халық ауыз әдебиеті арқылы сөз қорын молайту5 бет
Мектеп жасына дейінгі ересек балалардың логикалық танымы үдерісін ойын әрекеті арқылы дамыту.25 бет
Мектепке психологиялық даярлық5 бет
2-сынып оқушыларының математикадан шығармашылық қабілетін дамыту70 бет
6-7-жасар балалардың таным белсенділігін дамыту динамикасы, ерекшеліктері8 бет
«Информатика сабағында оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту »57 бет
Авторлық сана – мәтіннің базалық ұғымы56 бет
Арнайы білім беру қызметінің қазіргі жүйесі29 бет
Арнайы педагогика және қазіргі гуманистикалық білім беру жүйелері33 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь