Лизинг институның жалпы сипаттамасы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 3
1 Лизинг институның жалпы сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... . 5
1.1 Лизингтің пайда болуы және даму тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.2 Лизингтің түсінігі және құқықтық табиғаты ... ... ... ... ... ... ... ..13
1.3 Лизингтің түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21
2 Лизинг шартын құқықтық реттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28
2.1 Лизинг шартының субъектілері мен объектілері ... ... ... ... ... ... . 28
2.2 Лизинг шартының нысаны. Лизинг шартын мемлекеттік тіркеу ... ... . 35
2.3 Лизинг шартының мазмұны. Лизинг шарты бойынша
жауапкершіліктің ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .40
2.4 Лизинг заңдарының дамуы 46
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 54
Пайдаланылған нормативтік актілер мен әдебиеттер тізімі ... . 57
Тақырыптың өзектілігі. 1999 жылы 1 шілдеде күшіне енген Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің Ерекше бөлімі азаматтық-құқықтық міндеттемелердің көптеген дәстүрлі түрлерімен қатар, бұрын Қазақстан заңдарына белгісіз болған бірқатар жаңа шарттарды қарастырады.Солардың бірі-лизинг шарты. Бірақ-лизингтік құрылым өзінің практикада қалыптсуы мен дамуының ұзаққа созылған кезеңін, лизинг шарты Қазақстан Республикасы азаматтық заңдарында көрініс таппастан көп бұрын өткерді. Қазақстанның азаматтық заңдарына сәйкес 1999 жылға дейін лизинг операциялары “заңдарда көзделмесе де, оларға қайшы келмейтінң мәмілелер ретінде (ҚазССР АК-ның 4-бабы, ҚР АК-нің 7-бабы) жүргізіле алды. Республикамызда нормативтік базаның болмағандығына қарамастан, кәсіпкерлік қызмет субъектілері лизингті практикада қолдана берді. Лизингте сатып алу-сату шарты мен мүлікті жалдау шартының элементтерінің болуы бұл шарттарды реттейтін нормаларды ұқсастық бойынша қолдануға мүмкіндік берді (ҚазССР АК-нің 3-бабы, ҚР АК-нің 5-бабы).
Лизинг – айтарлықтай «жаңа» құбылыс. Оның кейбір элементтері ежелден-ақ қолданғанына қарамастан, лизинг операциялары ХХ ғасырдың 50-жылдарының аяғында ғана АҚШ пен Батыс Еуропа елдерінде кең тарала бастады.
Әлемдік капитал рыногында лизингтің маңызды орын алуы кездейсоқтық емес. Қазіргі уақытта Батыстың алдыңғы қатарлы кейбір елдерінде жаңа инвестициялардың 30%-тен астамы лизингтің үлесіне тиеді. Өнеркәсіп өнімдерінің елеулі бөлігі лизингке алынған құрал-жабдықтарда жасалып шығарылады.
ТМД экономикалық кеңістігінде лизинг әлі де алғашқы қадамдарын жасауда. Қазақстан Республикасында лизингті дамытудың өзектілігі ең алдымен өндіріс құрал-жабдықтарының жағымсыз жағдайымен байланысты. Қазақстан, халық шаруашылығын құрылымдық жағынан қайта ұйымдастыруда инвестицияларға мұқтаж болып отыр. Кәсіпорындардағы құрал-жабдықтардың елеулі физикалық тозуы мен моральдық ескіруі, негізгі капиталды жаңарту үшін жеткілікті қаржы ресурстарының болмауы Қазақстанды лизинг бизнесін дамытуда келешегі бар аймақ етеді.
Лизинг операцияларының көптеген елдерде кеңінен қолданылуы ең алдымен оның экономикалық, сондай-ақ құқықтық сипаттағы артықшылықтарымен байланысты. Оның үстіне, АҚШ-та, Ұлыбританияда және басқа елдерде лизинг операцияларының қатысушылары елеулі салықтық жеңілдіктерді пайдаланады. “Лизинг қызметінің қарқынды түрде өсуіне себептердің бірі – шағын және орта кәсіпкерліктің дамуына кедергі жасайтын, кәсіпкерлерді қаржыландырудың альтернативті формасын іздестіруге мәжбүр ететін капитал рыногындағы қаржының жетіспеушілігі [1.4], - деп, Е. Нургалиева, лизингтің Қазақстандағы дамуына тән белгісін дәл көрсетеді.
Кәсіпкерліктің лизингтік нысанының пайдалы екендігінің даусыздығына қарамастан, қызметтің бұл түрі еліміздің халық шаруашылығында әлі де баяу таралуда. Лизинг қызметін көрсетуде әлемдік практикада үлкен тәжірибе жиналғанына қарамастан, бұған себеп біздің көптеген кәсіпкерлеріміздің лизинг мәмілелерінің қаржылық механизмі және артықшылықтары жөнінде жеткілікті білімдерінің болмауында болып табылады.
Жұмыс тапсырмалары болып төмендегілер табылады:
1. Лизинг қатынастарының дамуына қорытынды жасау;
2. Қаржы лизингінің құқықтық статусын ҚР және шетелдердің лизинг маңызын қарастыру;
3. Әрекет етіп отырған зандардың, лизинг мәселелері бойынша жүзеге асырылатын заң актілерінің түсінігінің кемшіліктерін көрсетті.
Жұмысты жазу кезінде қолданылатын әдістер:
- диалектикалық даму;
- салыстырмалы әдіс;
- статистикалық қорытынды;
- жалпылама;
- тарихи;
- логикалық;
Зерттеу қайнар көздері:
1. ҚР заң актілері (заңдар, кодекстер, ҚР президентінің заң күші бар жарлықтары)
2. Ғылыми және арнайы әдебиеттер, монографиялар, газет және журналдардағы мақалар, оқу әдістемелері.
Жалпы жұмыс ҚР лизинг қатынастарының құқықтық жағдайлары жайлы маңызды, даулы мәселелерді қорғауда байқау қадамы ретінде жазылды және әрекет етіп отырған заңдардың жүзеге асырылуы бойынша ұсыныстарды қамтиды.
1. 1995 жылғы 30 тамыздағы Қазақстан Республикасының Конститутциясы. өзг. тол.
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі. Жалпы бөлім. 1994 жылғы 27 желтоқсан. өзг.тол.
3. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі. Ерекше бөлім. 1999 жылғы 1 шілде. өзг. тол.
4. 2001 жылғы 12 маусымдағы “Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралың ҚР кодексі.
5. 2000 жылғы 5 шілдедегі “Қаржы лизингті туралы ҚР Заңы.
6. 1994 жылғы 27 желтоқсандағы “Шетел инвестициялары туралы ҚР Заңы.
7. 1995 жылғы 31 тамыздағы “Қазақстан Республикасының банктер және банкілік қызмет туралың ҚР Президентінің Заң күші бар Жарлығы.
8. 1995 жылғы 25 желтоқсандағы “Жылжымайтын мүлікке құқықтарды және олармен жасалатын мәмілелерді мемлекеттік тіркеу туралың ҚР Президентінің Заң күші бар Жарлығы.
9. 2001 жылғы 25 желтоқсандағы ҚР Үкіметінің қаулысымен бекітілген “Жылжымалы мүліктің қаржы лизингі шартын мемлекеттік тіркеу туралы Ереже.
10. 2002 жылғы 11 наурыздағы ҚР Үкіметінің қаулысымен бекітілген “Лизинг негізде ауылшаруашылық техникаларымен қамтамасыз етуді несиелендіру. Ережесі
11. 2001 жылғы 19 қарашадағы ҚР Үкіметінің қаулысымен бекітілген “Республикалық бюджет қаражаты есебінен жүзеге асырылатын ауылшаруашылық техникасының лизингі бойынша сыйақы (мүдде) ставкасын өтеу Ережесі
12. 2001 жылғы тамыздағы “Тауарларды уақытша әкелу және уақытша әкету кеден режимі қолданылатын лизинг заттарының тізімін бекіту туралы ҚР Үкіметінің қаулысы.
13. 2000 жылғы 7 қыркүйектегі “Қаржы лизингі туралың және “Қазақстан Республикасының кейбір заң актілеріне лизинг мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралың ҚР Заңдарын іске асыру туралың ҚР Премьер-министрінің өкімі.
14. Халықаралық қаржы лизингі туралы УНИДРУА конвенциясы (Оттава, 1988 жылғы 28-мамыр) (Конвенция ҚР-да ратификацияланбаған).
15. Гражданский кодекс Российской Федерации от 26 января 1996 г.
16. 1995 жылғы 24 сәуірдегі “Салық және бюджетке төленетін өзге де міндетті төлемдер туралың ҚР Президентінің Заң күші бар Жарлығы (күшін жойған).

Әдебиеттер

1. Амуржуев О. Лизинг: перспективы развития//Хозяйства право. 1991, №9.
2. Басин Ю.Г. Арендатор в договоре хозяйственной аренды // Правоведение. 1990, №3.
3. Газман В.Д. Лизинг. М.: Фонд “Правовая культураң ,1997 Гайнетдинов М. Лизинг - выгодная форма предпринимательства // Хозяйство и право. 1994, №5
4. Горемыкин В.А. Лизинг М.: “ИНФРА-Мң, 1998
5. Гражданское право. Учебник . 1-часть. Под ред. А.П. Сергеева и Ю.К. Толстого. М.:ңПроспектң , 1998
6. Гражданское право. Учебник 2-часть. А.П.Сергеева и Ю.П. Толстого. М.: “Проспектң , 1997.
7. Дуйсенова А.Е. Договор финансовой аренды (лизинга) // Договоры в гражданском праве (научные статьи). А.,2000
8. Жалыбин С. Факторинг, лизинг, франчайзинг и другие. Комментарии к ГК // Казахстанская Правда от 30 июля 1999 г.
9. Кабатова Е.В. Лизинг: понятие, правовое регулирование, международная унификация. М.: “Наукаң, 1991.
10. Кабатова Е.В. Лизинг: правовое регулирование, практика. М.: “ИНФРА-Мң, 1998.
11. Киселев В.Ф. Лизинг-практика становление // Деньги и кредит. 1991, №1
12. Комаров В.Ф., Колуга Е.В. Аренда, лизинг, фирменный сервис. Новосибирск: “Наукаң, 1991.
13. Комаров В.В. Междугосударственный лизинг в СНГ (начало, проблемы, перспективы) // Государство и право. 1998, №9.
14. Королев В. Лизинговые операции // Экономика и жизнь. 1990, №49
15. Маметова Р.А. Договор лизинга: проблемы законодательства и практика его применения//Договоры в гражданском праве (научные статьи), А., 2000
16. Нургалиева Е. Лизинг - особый вид договора имущественного найма // Юридическая газета от 20 января 1998 г.
17. Прилуцкий Л. Правовые основы лизинговой деятельности в Российской Федерации. М., 1996.
18. Прилуцкий Л. Финансовый лизинг . М.: “Ось-89ң, 1997.
19. Смагулов А. Лизинг. А.: “Балаусаң, 1997.
20. Сафиуллин Д.Н. Общие положения об аренде //Хозяйство и право. 1999, №3
21. Чекмарева Е. Правовое обеспечение лизинга // Хозяйство и право. 1994, №6
22. Чекмарева Е. Лизинговый бизнес: Практическое пособие по организации и проведении лизинговых операции. М., 1993.
23. Хойер В. Как делать бизнес в Европе. М.: “Прогрессң, 1990.
24. Газман В.Д. Лизинг: Теория, практика, комментарий. —М., 1997. С.7
25. Носкова Н.Я. Валютные и финансовые операции. —М., 1998. —С.21
26. Васильев Н.М., Катырин С.Н., Лепе Л.Н. Лизинг как механизм предпринимательства. —М., 1999. —С. 18
27. Горемыкин В.А. Лизинг: Практическое учебно-справочное пособие. —М., 1997. —С 10.
28. Программа развития лизинга в Республике Казахстанна 1999-2001гг. проект Аль-Пари, 1998. №4. —С.71
29. Амуржуев О. Лизинг: перспективы развития//Хозяйства право. 1991, №9.
30. Басин Ю.Г. Арендатор в договоре хозяйственной аренды // Правоведение. 1990, №3.
31. Газман В.Д. Лизинг. М.: Фонд “Правовая культураң ,1997 Гайнетдинов М. Лизинг - выгодная форма предпринимательства // Хозяйство и право. 1994, №5
32. Горемыкин В.А. Лизинг М.: “ИНФРА-Мң, 1998
33. Гражданское право. Учебник . 1-часть. Под ред. А.П. Сергеева и Ю.К. Толстого. М.:ңПроспектң , 1998
34. Гражданское право. Учебник 2-часть. А.П.Сергеева и Ю.П. Толстого. М.: “Проспектң , 1997.
35. Дуйсенова А.Е. Договор финансовой аренды (лизинга) // Договоры в гражданском праве (научные статьи). А.,2000
36. Жалыбин С. Факторинг, лизинг, франчайзинг и другие. Комментарии к ГК // Казахстанская Правда от 30 июля 1999 г.
37. Кабатова Е.В. Лизинг: понятие, правовое регулирование, международная унификация. М.: “Наукаң, 1991.
38. Кабатова Е.В. Лизинг: правовое регулирование, практика. М.: “ИНФРА-Мң, 1998.
39. Киселев В.Ф. Лизинг-практика становление // Деньги и кредит. 1991, №1
40. Комаров В.Ф., Колуга Е.В. Аренда, лизинг, фирменный сервис. Новосибирск: “Наукаң, 1991.
41. Комаров В.В. Междугосударственный лизинг в СНГ (начало, проблемы, перспективы) // Государство и право. 1998, №9.
42. Королев В. Лизинговые операции // Экономика и жизнь. 1990, №49
43. Маметова Р.А. Договор лизинга: проблемы законодательства и практика его применения//Договоры в гражданском праве (научные статьи), А., 2000
44. Нургалиева Е. Лизинг - особый вид договора имущественного найма // Юридическая газета от 20 января 1998 г.
45. Прилуцкий Л. Правовые основы лизинговой деятельности в Российской Федерации. М., 1996.
46. Прилуцкий Л. Финансовый лизинг . М.: “Ось-89ң, 1997.
47. Смагулов А. Лизинг. А.: “Балаусаң, 1997.
48. Сафиуллин Д.Н. Общие положения об аренде //Хозяйство и право. 1999, №3
49. Чекмарева Е. Правовое обеспечение лизинга // Хозяйство и право. 1994, №6
50. Чекмарева Е. Лизинговый бизнес: Практическое пособие по организации и проведении лизинговых операции. М., 1993.
51. Хойер В. Как делать бизнес в Европе. М.: “Прогрессң, 1990.
52. Газман В.Д. Лизинг: Теория, практика, комментарий. —М., 1997. С.7
53. Носкова Н.Я. Валютные и финансовые операции. —М., 1998. —С.21
54. Васильев Н.М., Катырин С.Н., Лепе Л.Н. Лизинг как механизм предпринимательства. —М., 1999. —С. 18
55. Горемыкин В.А. Лизинг: Практическое учебно-справочное пособие. —М., 1997. —С 10.
56. Программа развития лизинга в Республике Казахстанна 1999-2001гг. проект Аль-Пари, 1998. №4. —С.71
57. Жалыбин С. Факторинг, лизинг, франчайзинг и другие. Комментарии к ГК // Казахстанская Правда от 30 июля 1999 г.
58. Кабатова Е.В. Лизинг: понятие, правовое регулирование, международная унификация. М.: “Наукаң, 1991.
59. Кабатова Е.В. Лизинг: правовое регулирование, практика. М.: “ИНФРА-Мң, 1998.
60. Киселев В.Ф. Лизинг-практика становление // Деньги и кредит. 1991, №1
61. Комаров В.Ф., Колуга Е.В. Аренда, лизинг, фирменный сервис. Новосибирск: “Наукаң, 1991.
62. Комаров В.В. Междугосударственный лизинг в СНГ (начало, проблемы, перспективы) // Государство и право. 1998, №9.
63. Королев В. Лизинговые операции // Экономика и жизнь. 1990, №49
64. Маметова Р.А. Договор лизинга: проблемы законодательства и практика его применения//Договоры в гражданском праве (научные статьи), А., 2000
65. Нургалиева Е. Лизинг - особый вид договора имущественного найма // Юридическая газета от 20 января 1998 г.
66. Прилуцкий Л. Правовые основы лизинговой деятельности в Российской Федерации. М., 1996.
67. Прилуцкий Л. Финансовый лизинг . М.: “Ось-89ң, 1997.
68. 2000 жылғы 7 қыркүйектегі “Қаржы лизингі туралың және “Қазақстан Республикасының кейбір заң актілеріне лизинг мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралың ҚР Заңдарын іске асыру туралың ҚР Премьер-министрінің өкімі.
69. Халықаралық қаржы лизингі туралы УНИДРУА конвенциясы (Оттава, 1988 жылғы 28-мамыр) (Конвенция ҚР-да ратификацияланбаған).
70. Гражданский кодекс Российской Федерации от 26 января 1996 г.
71. 1995 жылғы 24 сәуірдегі “Салық және бюджетке төленетін өзге де міндетті төлемдер туралың ҚР Президентінің Заң күші бар Жарлығы (күшін жойған).
72. Киселев В.Ф. Лизинг-практика становление // Деньги и кредит. 1991, №1
73. Комаров В.Ф., Колуга Е.В. Аренда, лизинг, фирменный сервис. Новосибирск: “Наукаң, 1991.
74. Комаров В.В. Междугосударственный лизинг в СНГ (начало, проблемы, перспективы) // Государство и право. 1998, №9.
75. Газман В.Д. Лизинг. М.: Фонд “Правовая культураң ,1997 Гайнетдинов М. Лизинг - выгодная форма предпринимательства // Хозяйство и право. 1994, №5
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Қорғалуға жіберілді:
Кафедра меңгерушісі
_________
Д И П Л О М Д Ы Қ Ж Ұ М Ы ... ... ... ... – Заңтану
Орындаған: күндізгі оқу бөлімінің
Ғылыми жетекші: кафедра аға ... ... 3
1 ... ... ... ... --------------------------------- 5
1.1 Лизингтің пайда болуы және даму тарихы ---------------------------------
5
1.2 ... ... және ... ... ... ... ... ------------------------------------------------------
---21
2 Лизинг шартын құқықтық реттеу ----------------------------------------28
2.1 Лизинг шартының субъектілері мен объектілері ... ... ... ... ... ... ... тіркеу --------- 35
2.3 Лизинг шартының мазмұны. Лизинг шарты бойынша
жауапкершіліктің ерекшеліктері ---------------------------------------------
------------40
2.4 Лизинг заңдарының дамуы 46
Қорытынды-----------------------------------------------------------------
54
Пайдаланылған нормативтік актілер мен әдебиеттер ... ... ... 1999 жылы 1 шілдеде күшіне енген Қазақстан
Республикасы Азаматтық ... ... ... ... ... ... ... қатар, бұрын Қазақстан
заңдарына белгісіз болған бірқатар жаңа шарттарды қарастырады.Солардың бірі-
лизинг шарты. ... ... ... ... ... ... ұзаққа созылған кезеңін, лизинг шарты Қазақстан ... ... ... ... көп бұрын өткерді. Қазақстанның
азаматтық заңдарына сәйкес 1999 жылға дейін лизинг операциялары ... де, ... ... ... ... ... ... АК-ның 4-
бабы, ҚР АК-нің 7-бабы) жүргізіле алды. Республикамызда нормативтік базаның
болмағандығына қарамастан, ... ... ... лизингті
практикада қолдана берді. Лизингте сатып алу-сату шарты мен мүлікті ... ... ... бұл ... ... нормаларды ұқсастық
бойынша қолдануға мүмкіндік берді (ҚазССР АК-нің 3-бабы, ҚР АК-нің 5-бабы).
Лизинг – айтарлықтай «жаңа» құбылыс. Оның кейбір ... ... ... ... ... операциялары ХХ ғасырдың 50-жылдарының
аяғында ғана АҚШ пен Батыс Еуропа елдерінде кең тарала ... ... ... ... ... орын алуы ... ... уақытта Батыстың алдыңғы қатарлы кейбір елдерінде жаңа
инвестициялардың 30%-тен астамы ... ... ... ... елеулі бөлігі лизингке алынған ... ... ... ... ... әлі де ... қадамдарын
жасауда. Қазақстан Республикасында лизингті дамытудың өзектілігі ең алдымен
өндіріс құрал-жабдықтарының жағымсыз жағдайымен ... ... ... ... ... ... ... инвестицияларға
мұқтаж болып отыр. Кәсіпорындардағы құрал-жабдықтардың ... ... мен ... ... негізгі капиталды жаңарту үшін жеткілікті
қаржы ресурстарының болмауы ... ... ... дамытуда келешегі
бар аймақ етеді.
Лизинг операцияларының көптеген елдерде кеңінен қолданылуы ең алдымен
оның ... ... ... ... артықшылықтарымен
байланысты. Оның үстіне, АҚШ-та, Ұлыбританияда және ... ... ... ... ... ... жеңілдіктерді пайдаланады.
“Лизинг қызметінің қарқынды түрде өсуіне себептердің бірі – шағын және орта
кәсіпкерліктің ... ... ... ... қаржыландырудың
альтернативті формасын іздестіруге мәжбүр ететін капитал рыногындағы
қаржының жетіспеушілігі [1.4], - деп, Е. ... ... ... тән ... дәл көрсетеді.
Кәсіпкерліктің лизингтік нысанының пайдалы екендігінің даусыздығына
қарамастан, қызметтің бұл түрі еліміздің халық шаруашылығында әлі де ... ... ... көрсетуде әлемдік практикада үлкен ... ... ... себеп біздің көптеген кәсіпкерлеріміздің
лизинг мәмілелерінің қаржылық механизмі және ... ... ... ... ... табылады.
Жұмыс тапсырмалары болып төмендегілер табылады:
1. Лизинг қатынастарының дамуына қорытынды жасау;
2. Қаржы лизингінің құқықтық ... ҚР және ... ... ... ... етіп ... ... лизинг мәселелері бойынша жүзеге
асырылатын заң ... ... ... ... жазу ... ... әдістер:
- диалектикалық даму;
- салыстырмалы әдіс;
- статистикалық қорытынды;
- ... ... ... ... ... ҚР заң ... ... кодекстер, ҚР президентінің заң күші бар
жарлықтары)
2. Ғылыми және арнайы әдебиеттер, ... ... ... ... оқу әдістемелері.
Жалпы жұмыс ҚР лизинг қатынастарының құқықтық жағдайлары жайлы
маңызды, ... ... ... ... ... ... жазылды және
әрекет етіп отырған заңдардың жүзеге асырылуы бойынша ұсыныстарды қамтиды.
1 ЛИЗИНГ ИНСТИТУТЫНЫҢ ЖАЛПЫ ... ... ... болу және даму ... американдықтардың ХХ ғасырдың 50-жылдары ойлап тапқан жаңалығы,
он жылдан кейін оны американдық кәсіпкерлер Еуропаға, кейіннен Жапонияға
әкелген деп ... ... ... ол ... емес. Көптеген мамандар
лизинг тарихына қатысты мұндай көзқараспен келіспейді [2.10]. ... ... ... ... ... ... ... лизинг термині болмағанмен де, лизинг идеясы жаңалық емес.
Лизинг мәмілесінің мәні ... ... ... өмір ... дәуірде-
ақ ашылған. “Риторикадағы трактаттарының бірінде ... ... ... ... құқығына негізделген иеленуде емес, керісінше оны (мұлікті)
пайдалануда, - дейді. Басқаша ... ... ... табу үшін ... ... ... ... тіпті де міндетті емес, сол мүлікке
тек пайдалану құқығының болуы жеткілікті.
Экономикалық қатынастар тарихшыларының пікірлері ... ... ... ... ІV ғасырға, яғни Аристотель өмір сүрген жылдарға
дейін көп бұрын белгілі болған. П.Балтус пен Б.Майджер “Школа ... ... ... ... мәмілелер Ежелгі Шумер мемлекетінде
жуықтап алғанда б.э.д. 2000 – жылдары жасалған деп жазады. ... ... ... ... саз ... ауылшаруашылық құралдарының, жердің,
су көздерінің, үй ... ... ... ... сақталған. Бұл
саз тақаталардың кейбірі 1984 жылы ғана ... ... ... ... ... жасасқан храм свяшенниктері жайлы айтылады.
Бірақ ежелгі құжаттар аренданың ... ... ... ғана ... ... ... ... жоқтығына қарамастан, аренданың одан да
ерте заманда болғанын ... ... ... Т.Кларк лизинг біздің эрамызға дейін көп бұрын пайда
болған дейді. Ол шамамен алғанда б.э.д. 1760 жылы ... ... ... ... бірнеше ережелер табады.
Гректерді, римдіктерді, египеттіктерді қоса алғанда, басқа ежелгі
цивилизациялар аренданы ... бәрі ... ... ... кей ... жерді және үй жануарларын алудың бірден-бір мүмкін болатын
тәсілі деп санаған.
Жақсы теңізшілерімен және ... аты ... ... экономикалық-құқықтық мәні қазіргі заманғы құрал-жабдықтар
лизингінің классикалық нысанымен өте ұқсас кемелердің арендасын қолданған.
Көптеген қысқа мерзімді ... ... ... ... ... қоса алуды
қамтамасыз еткен[3.11]. Бұл мәмілелер төменде ... ... ... ... ... деп ... операцияларға сәйкес келеді. Ұзақ
уақыттық “чартерлік келісімдер кемелердің экономикалық қызмет етуінің бүкіл
кезеңіне сәйкес келетін мерзімге беріліп, ... ... ... ... ... ... ... алуын талап еткен (қазіргі
аналогы - “таза лизинг). Кемелер арендасының бұл ежелгі келісімдерінде ... ... ... ... ... мен лизинг алушы ... ... ... көрініс тапқан.
Лизингтің бастауын Рим империясынан іздеу керек деген де пікірлер бар.
Рим құқығының кодификациясын ... ... ... ... ... белгілі Институцияларында көрсеткен.
Нақты жүргізілген лизинг мәмілесі туралы құжаттарда Вильгельм Жаулап
алушы ... ... ... кіру үшін, нормандтардан 1066 ... ... ... ... айтылады деген пікір бар.
Венецияда да ХІ ғасырда ... ... ... ... ... ... мен ... кемелерінің иелеріне сол заманда
қымбат ... ... ... ... ... ... ... иесіне қайтарылған.
ХІ ғасырдағы Вильгельм Жаулап алушы мен венециялықтардың тәжірибесі
ұмыт қалмаса да, орта ... ... ... біршама шектелді.
Арендаға негізінен ауылшаруашылық ... мен ... ... ... орта ... ... ... лизингке ұқсас операциялар
жүргізілген. Лизинг туралы алғашқы заңдардың бірі ретінде 1284 жылғы ... (Statute of Wales) ... ... Лизинг операцияларының ол замандағы
объектісі негізінен фермерлік құрал-жабдықтар мен жылқылар болды. “Сол
заманда-ақ лизинг адамгершілікке ... ... ... мысалы, мүліктің
шынайы жағдайын – кімнің меншіктенуші, кімнің жай ғана иеленуші екенін
жасырып, ... ... үшін аз ... ... ... күні де ... ... бұл қырынан алғанда елеулі өзгеріс бола
қойған жоқ) [4.13].
ХІХ ғасырдың басында Англияда өнеркәсіптің дамуымен лизингке ... да саны ... Бұл ... ... жол ... мен ... дамуы ерекше роль ойнады. Тас-көмір кеніштерінің ... ... ... ... сатып ала бастады, алайда бұлай алудың
тиімсіздігі және мүмкін ... ... ... бола ... ... ... ... артып, жаңа шахталар ашыла бастады, вагондар көбірек керек
бола ... ... ... ... орналастыруда бұл ситуацияны
пайдаланып қалуға ұмтылды: көмірге арналған ... ... ... ... ... Тіпті бірден-бір мақсаты темір жол вагондарын лизингке беру
болып табылатын компаниялар пайда бола бастады. Олар шарт ... ... ... ... ... соң ... ... вагонды сатып алуына
опцион (құқығын) енгізіп отырды. Нәтижесінде кейіннен меншігіне ... ... ... ... ... ... ... : “мұндай мәмлелер аренда-сату деп аталған, әлі күнге
солай аталады да. Себебі, ... ... ... ... алу ... оны ... шарты емес деп тануға әкеп соқтырадың, деп жазады.
Дегенмен көптеген мамандар мен ... ... ... отанын АҚШ деп санауға бейім. Бұл пікір де негізсіз емес. АҚШ-та
да Англиядағы тәрізді, ... ... ... ... ... орайда даму жағдайы өте ұқсас болғанын айта кету ... ... ... ... ... емес, пайдалануға алу
мүмкіндіктерін іздестіре бастайды, немесе жеке жүк ... ... ... туралы шарт қоя бастайды. Нәтижесінде инвесторлар
локомотивтер мен теміржол ... ... ... ... ала
бастайды[5.14]
Австриялық бизнесмен-зерттеуші В.Хойер Как делать бизнес в Европе ... ... ... ... ... ... рет “Веll (Белл) телефон
компаниясы өзі жасайтын телефон аппараттырын сатпай, ... ... ... ... ... 1877 жылы қолданылған[6.110] –дейді. Алайда
аренда қатынастырындағы нағыз ... ХХ ... 50- ... ... Өндіріс құрал-жабдықтары жаппай арендаға беріле бастады.
Американдық лизингтің “атасың 1952 жылы ... бір ... үшін ... ... Шонфельд болып саналады. В.Хойердің айтуынша: “Лизинг
операциялары- қызметінің негізгі түрі болған ... ... ... жылы ... ... ... Американдық компания “Unіted
States Leasіng Corporatіon (Юнайтед Стейтс ... ... ... 1952 жылы Г.Шонфельд Колифорнияда азық-түлік өнімдерін
өндіретін шағын фирманы басқарған. Әскери ведомстводан ... ... ... ... ... оған машина паркін ұлғайту қажет болады, бірақ
фирма капиталы шағын болатын. Сонда ол ... ... ... алу
керек деп шешеді, сөйтіп оларды алуда қаржыландыру процесін жүзеге асырады.
Мұндай операциялардың тиімділігіне көзі жеткен және көптеген фирмалар ... ... ... ... ... ... ... Г.Шонфельд
20000 доллар капиталы бар “Unіted States Leasіng Corporatіonң (қазіргі
уақытта- Unіted States Leasіng ... Іnc.) ... ... ... ... фирма 3 миллион доллардан астам сомаға машиналар мен құрал-
жабдықтарды арендаға береді. ... ... ... ... ... ... табудың артықшылықтарына көздері жеткен Г.Шонфельдтің
ізбасарлары пайда бола ... ... ... американдық лизинг компаниялары шетел
рыноктарына назар аудара ... 1959 жылы Unіted States ... ... ... ... және ... ... құруды
ойластыра бастайды. Осы жылы ағылшындық “Mercantіle Credіt Companyң сауда
кредит компаниясының ... ... ... ... ... ол ... Leasіng Corporatіonң өкілдерімен кездеседі, және ... ... ... даму ... ... сәт ... десе де болады[8.71].
Лизингті Англияда қолдану үшін 1960 жылы ... 80% -і ... Company ... 20%-і ... States Leasіng ... ... ... Credіt Company сауда компаниясы құрылды.
Компанияның аса тез ... ... да ... ... ... ... ... бірінші жартысында–ақ олардың көпшілігі
лизинг операцияларына қатысатын болады.
Бұл операцияларға біртіндеп банктер де ... ... “1961 ... ... ... жалпы айналымы 280 млн. долларды құрады.
Францияда алғашқы лизинг компаниясы ... de ... ... 1957 жылы ... ол SEPAFІTEC (Socіete d`Etude et de
Partіcіpatіon ... et ... деп ... Ол ... ... ... ... 1962 жылы SEPAFІTEC аты “LocaFrance деп
өзгертілді. 1965 жылға ... ... 28 ... ... ... ... “олардың жасасқан шарттары 60 млн. долларды құрады.
ГФР-да ... ... ... 1962 жылы ... ... GMBH). 1963 жылы ... ... лизинг компаниясы құрылды.
Алғашқы итальяндық лизинг ... 1966 ... яғни ... ... ... біршама кеш құрылды.
Сөйтіп, лизинг өзіне жол ашты, алайда лизинг идеясы бірден түсіністік
тапты деп айтуға ... ... ... бойы ... қана ... ұғымымен
байланыстырылып келген болатын, меншік экономиканың, қоғамның әлеуметтік
құрылымының негізі деп түсіндірілетін. Лизинг ... бұл ... ... ... бас тартуды талап етті. Ал бұл ... [9.18] ... ... өндірістік инвестиялардың жалпы көлеміндегі
лизингтің үлесі Батыс Еуропа елдерінде 12-19%-ті , АҚШ –та ... ... ... ... [10.90]
Кейбір зерттеушілер[11.12] Батыс Европа мен ... ... ... ... ... ... жеңілдіктер беру арқылы лизинг
бизнесінің дамуына ... ... ... ... ... ... ... қызметінің қарқынды өсуінің бір
себебі ... және орта ... ... ... жасайтын және
кәсіпкерлерді қаржыландырудың ... ... ... ... ... ... ... жетіспеушілігі болып табылады[12.5],-дейді.
Жекелеген елдерде пайда болған лизинг халықаралық ... ... ... ... осы ... халықаралық ынтымақтастықты
құқықтық реттеу мәселелері өткір қойыла бастады.
Жеке ... ... ... ... ... жанынан 1974
жылы халықаралық лизинг туралы унификацияланған нормаларды ... ... ... ... ... ... жөніндегі жұмыс 10 жылдан астам
уақытқа созылып, 1988 жылы 28 ... ... ... ... ... лизингі туралы Конвенцияны (“Conventіon on іnternatіonal
Fіnancіonal ... ... ... ... мақсаты көрсетіледі: халықаралық ... ... ... ... жою, ... аренда шартын
реттейтін нормаларды дербес үш ... ... ... ең ... ... белгілеу.
Конвенцияның күші тек құрал-жабдықтар лизингіне ... ... ... ... ... айта кету ... күші екіжақты мәмлілелерге таралмайды. Бұлар біріншіден,
лизинг беруші мен сатушы бір тұлға болатын тура лизинг, екіншіден, ... мен ... бір ... ... ... лизинг[13.56].
Конвенцияның күші сондай-ақ өзіндік мақсат үшін ... ... ... Бұл ... мәмлілелерінің мұндай түрі болмайды
дегенді білдірмейді. Оларды тек Конвенция реттемейді.
Сонымен бірге, ... ... ... ... ... ... ... алу мүмкіндігіне көзделген ... ... ... ... ... ... емес, өйткені
кейбір елдерде лизинг шартына қойылатын міндетті талаптардың бірі сатып алу
құқығын (опционды) ... ... ... ... елдерде мүлдем керісінше,
мұндай талаптың ... ... ... ... ... ... сату шартына
айналдырып жібереді. [14]
Лизинг қатынастарының Қазақстандағы қысқаша тарихы. ТМД экономикалық
кеңістігінде лизинг 1990 ... ... ... ... ... ... ... қалыптасу мен дамуының ұзаққа созылған
кезеңі, лизинг шарты Қазақстан Республикасы азаматтық заңдарында ... көп ... ... ... ... ... ... 1999
жылдың 1 шілдесіне дейін лизинг операциялары “заңдарда көзделмесе де,
оларға қайшы келмейтін мәселелер ... ... ... ... ... -сату шарты мен мүлікті ... ... ... ... ... реттейтін нормаларды ұқсастық бойынша қолдануға мүмкіндік ... ... ... рет 1990 жылы ... “Прокат және лизинг-1995
дамыту бағдарламасында айтылады. Бағдарламаның мәні 1995 ... ... ... ... ... 24 млн. сомнан 50 млн. сомға ... ... ... 5 млн. сомнан 55 млн. сомға дейін өсіру
болды. 1992 жылы 120 ... банк және ... ... ... ... ... орыны сияқты 20 лизинг фирмасы жұмыс
істейді. 1994 жылға қарай самолеттер лизингіне, сондай-ақ ауылшаруашылық
техникасы рыногындағы ... ... ... ... ... - ... ... қойыла бастады. 1994-1998 жылдар ... ... ... ... қоры мер Лизинг департаментін құру,
лизинг негізіне де өнім тапсыруды ... ... ... ... ... ... Қазақстан заңдарында алғаш рет 1995 жылы ... ... және ... ... өзге де ... төлемдер
туралың Қазақстан Республикасы Заңында айтылады. Аталаған Заңның 43-бабына
сәйкес егер жалға беруші ... ... ... ... ... ... бойынша жалға берсе, онда операция салық ... ... ... ... ... алуы ... қаралуға тиіс. Ары
қарай осы баптың 2 пунктінде ... ... ... ... арендасы ең болмаса біреуі болғанда лизинг болып табылатын
шарттар көрсетілген. Олар келесі шарттар:
1) жалға беру ... ... ... ... ... ... асса
2) жалға алушының негізгі құрал-жабдықта тіркелген бағамен немесе ... ... ... ... бағамен сатып алу құқығы болса;
3) жалға алынған негізгі құрал-жабдықтың қалдық құны жалға беру ақталған
соң жалға ... бас ... оның ... ... аз ... жолға берілген бүкіл кезең ішінде төлемдердің ағымдағы (есепке ... ... ... ... ... 90%-інен асса амортицаияға
жататын негізгі құрал-жабдықты арендаға беру лизинг деп аталады.
Лизинг ... ... ... келесі нормативтік акт 1995 жылғы
31 тамыздағы “Қазақстан Республикасындағы банктер және ... ... ҚР ... Заң күші бар ... ... Жарлықтың 30-бабының 3-
пункінде банктер ҚР Ұлттық банкінің лицензиясы болған жағдайда жүзеге асыра
алатын операциялар тізімі бекітілген. Бұл ... ... ... ... ... қолдану мерзімі ішінде арендаға берілетін мүлікке жалға
берушінің меншік ... ... ... мүлікті аренда беру деп
түсіндіреді. Бұл, әрине, дәл ұғым ... ...... ... иеленуге
және пайдалануға берілетін мерзімнің узақтығы жөнінен мүліктің пайдаланылу
және оның (мүліктің) құнының барлық ... ... ... ... шамалас келетіндігімен түсіндіріледі[16.14].
Сөйтіп, “қолданыстағы нормативтік актілердің бірде-бірінде лизинг
ұғымының легалды анықтамасы мүлде ... ... түрі ... ... ... анықтамасы берілген
және лизинг заңды бекітілуін тапқан негізгі нормативтік акт ҚР ... ... ... ... ... 565-бабына сәйкес лизинг шарты бойынша
лизинг беруші лизинг алушы көрсеткен мүлікті сатушыдан ... ... және ... ... осы ... ақылы түрде кәсіпкерлік мақсатта
уақытша иелену мен пайдалануға беруге міндеттенеді.
Лизинг шартының негізгі ережелері ... ... ... ... 2000 жылы ... “Қаржы лизингі туралың ҚР
Заңы ... ... ... ... ... ... ... және детальды түрде құқықтық реттеуді керек етті[18.94].
Нарықтық қатынастардың дамуы, шағын және орта ... ... ... ҚР ... ... ... түрде бекітуге негіз
болды.
Лизинг біртектес құбылыс емес. Әр елде оның өз ... ... ... ... ... бір ... бар. Ол-мүлікті белгілі бір
ақыға уақытша ... мен ... ... ... ... ... "de lease" деген сөзінен шыққан
және жалдау, жалға алу дегенді білдіреді. Тарихи түрғыда ... ... мен ... ... 2000 ... ... ежелгі Вавилонда белгілі
болған.
Егер кәсіпкер қаржылай ... ... ... есептен мүліктің
меншік иесі бола алмаса, онда ол мүлікті меншік иесінен пайдалануға алуы
мүмкін. Ал мүліктік ... ... ол ... бір ... ала ... ... бастауын шетелдік зерттеушілер 1877 жыл деп
тұжырымдайды және оны америкалық Бел ... ... ... ... ... ... ... [20.21].
Лизинг қатынастарының кең етек алып дамуы екінші дүниежүзілік ... ... ... ... ... ... ... лизинг
компанияларының қүрылуына алып келді.Бірінші лизинг компаниясы 1952 жылы
АҚСИ Сан-Франциско қаласында ... ... ... ... ... ... ГМБХ 1962 жылы Германияда Дюссельдорф қаласында
қүрылды. 1972 жылдан бастап осы ... ... ... ... қызмет
көрсетеді. Бұл штаб пәтері Брюссельде орналасқан европалық үлттық лизинг
одақтарының бірлестігі болып табылады.
Қазақ ... ... ... ... жоқ. ... ... да бір несие берудің өзгермелі құралы ретінде түсініледі
деп айтсақ та болады. Лизинг ... ... ... ... көптеген
дамыған елдерде кеңінен қолданылады.
Мысалы: Европада лизинг рыногы 1984 ... 1996 ... ... 4,96 ... онъщ ... қозғалатъш мүлікке 4/1 есе, ал қозғалмайтын мүлікке
1965 жылдан 1996 жылға дейін 3,66 ... ... ... болу ... ... ... мүмкіндік беретін лизингке енгізілген
қатынастың әсер етуі болып табылады. Лизинг ... ... ... ... етуші кәсіпорындарға негізгі қорларын жаңарта ... ... ... ... ... ... деңгейге
шығарады. Ал европалық лизинг рыногының одаққа бірігіуі, оған қатысушы
елдердегі ... ... ... ... ... бір құралы болып табылады. Жоғарыда айтып өткен бұл ұйымға 25 ел
мүше болып табылады. Біздің ... де осы ... мүше ... Қазақстан кәсіпкерлерінің, ... ... ... ... ... ... кеңінен жол ашар еді.
Европалық лизинг рыногының көлемі 1996ж. 106.6 млрд. құраған.
Европаның лизинг ... өте ... ... ... Ол ... ... қызметі, ол елдің дамуы мен құрылуына әсерін тигізеді.
Қозғалмалы ... ... ... ... ... ие болып табылады.
Ол европалық лизинг операцияларының жалпы көлемінде 27% ие, Германия 25%,
Франция 11% және ... 10%. Осы ... ... ... ... мүлік
рыногынде де үстемдік жағдайына ие болып отыр. Германия 35%, ... ... 49%, Үлы ... ... рыногының жағдайына баға беру үшін, оған
қатысушылар мәмілелер ... ... ... ... көрсетілген
деңгейлер қажет: лизинг ... ... ... ... мерзімін.
Европадағы қозғалатын мүлік рыногындағы объектілер қүлылымы ерекше
назар аударарлық: автокөлік (37-38%) ... 3 жыл ... ... (24-26%) жол ... ... (14-16%), компьютер және офистік
техникалар ... ... ... жүк және ... ... 4-6%
және басқа да объектілер 5-6%.
Европада 1996 жылы қозғалатын мүлікгі лизингке ... ... ... 47,6%,өнеркәсіп , қүрылыс индустриясы 34,7%, ... 7,6%, ... ... ... ... ... лизинг рыногының ерекшелігі, олардың үзақ мерзімді болуы
болып табылады. Оның ... ... ... ... болуы, үлттық
валютаның түрақгылығы, заңдық ... етуі ... ... ... ... мерзімі 2 жылға дейін -11; 5 жылға дейін 74,5%, 10 жылға
дейін 9,4% және 10 жылға -5,1% ... ... ... ... ... ... 25,7% дүкеңдер 22,4% және кеңселер 34,2% . ... ... ... ... 8 ... дейін - 18,8 % 16 жылға дейін
- 46,2 % дейін 19% ; 20 жылдан 17%.
Ал АҚШ ... ... ... заң жоқ. Лизинг бойынша пжда бокатъш
мүліктік және басқа да қатынастар ... ... ... ... болып
табылады.
Жапонияда жыл сайынғы лизинг операцияларының көлемінің көбеюі ... ... жыл ... ... ... ... 1 млрд, доллардан асып
түседі.
Жалпы алғанда лизингтік қатынастар үлкен тарихи даму тттй өткенін
көруімізге болады. Ол өзінің даму ... ... ... сай әртүрлі
өзгеріске ұшыраған.
Қазіргі күнде лизинг инвестицияның негізгі бір құралы болып табылады
деп айтсақга ... ... ... арнайы лизинг заңының болмауы
лизингтік қызметі жүзеге асыруға кедергі болып табылмайды.
1.2 Лизингтің түсінігі және құқықтық табиғаты
Лизинг дегеніміз не? Бір ... бәрі оңай ... бір ұйым ... ... да бір ... ... ... да, оны үшінші біреуге уақытша
пайдалануға береді. Бұл бір қарағанда ... ... ... ... жалпыға ортақ бірыңғай анықтамасын бере алмауда, олардың
табиғатын түсіндіре алмауда. А.Смағұлов [22.5] ... ... ... ... ... бар екенін айтады.
ҚР Азаматтық кодексінің 565-бабына сәйкес лизинг шарты бойынша лизинг
беруші лизинг алушы көрсеткен мүлікті ... ... ... ... және
лизинг алушыға осы мүлікті белгілі бір ақыға кәсіпкерлік мақсатта уақытша
иелену мен ... ... ... көп ... лизингті машиналардың, құрал-жабдықтардың,
көлік құралдарының және өндірістік сипаттағы ... ... ... ... ... деп ... ... лизингтің арендадан
елеулі айырмашылықтары бар. (Бұл туралы төменде толығырақ айтылады).
Австриялық ... ... ... делать бизнес в Европең деген
кітабында: “Чем же является ... ... ... или ... ... ... – деп сұрайды да: “В целом можно сказать, ... ... ... особого рода, в котором сочетаются элементы обоих
выше указанных типов ... ... ... ... Бұл пікірмен
келісетіндер де жоқ емес.
Сонымен, лизинг - ағылшын тілінің to Lease ... ...... ... ... беру ... мағынаны білдіреді. Кез-келген зерттеу
жұмысы дәлме-дәл терминологияны ... ... ... ... ... және “Lesse (лизинг шартының тараптары) терминдерінің ... ... дәл ... жоқ. Кей ... Leasіng ... ... ... алайда лизинг шартының негізінде тараптардың мүлікті ... беру ... ... ... де, шарттың сипаттамасы
мұнымен бітпейді.
Шетелдік құқықтық институты лизинг терминін қолданып отыр екен, оны өз
атымен қабылдау ... ... заң ... осылай істеді де.
“Лизингң терминін аудармасыз қолдану мүмкін болса да, ... ... ... ... ... ... ... “Lessor (мүлікті
уақытша пайдалануға беруші тарап) және ... ... ... пайдалануға
алушы тарап) терминдері қолданылады.
Францияда, Ресейде әдебиеттерде де, заң актілерінде де лизинг ... ... ... және ... деп ... Бұл осы ... қатар) кредит-аренда немесе қаржылық-аренда деп аталатындығымен
ақталады. “Екі ... ... ... бірдей болып аталуы ұғымдардың
араласып кетуіне алып ... ... Ең ... ... ... ... терминдеріне тоқталған дұрыс[25.23] -деп жазады Е.Кабатова.
Қазақстан заң шығарушылары мағыналық жағынан ... ... ... де, ... ... “лизинг берушің және “лизинг алушың терминдерін қолданады.
“Лизингң терминін үш қатысушының арасындағы қатынастарға да, сондай-
ақ лизинг ... мен ... ... ... ... ... да қолданады.
Қайшылықтың алдын алу үшін біз бұдан былай қарай ... және ... ... ... ... ... туралы айтқанда барлық ... ... ... ... ... уақытша пайдалануға беру туралы
шартты ғана түсінеміз.
Е.Кабатова, Е.Чекмарева, Е.Нұрғалиева ... ... ... ... ... ... бойынша лизинг күрделі ... ... ол екі және одан да көп, ең ... ... алу – сату шарты
мен мүлікті жалдау (аренда) шарты базасында жүзеге асырылады.
Е.Чекмарева: “Отношения по ... ... во ... пользование
– определяющие, стержневые в лизинге. Вспомогательную роль ... по ... ... Эти отношения, как правило, не только
предшествуют собственно передаче ... в ... но и в ... при ... ... ... в собственность после
окончания договора ... ... ... весь ... отношений
лизинга[27.4] -деп атап көрсетеді.
Лизинг деп бір ұйым ... ... ... бір ... (лизинг
берушіге), қажетті мүлікті сатып алып, оны өзіне уақытша пайдалануға беруін
сұрап жүгінген жағдайда орын алатын ... ... ... (Бұл
қатынастардың жалпы схемасы 1-суретте берілген). Бұл қиынырақ суреттеуді
түсінікті болу үшін бірнеше сатыларға ... ... ... ... ... ... қандай мүлік қажет екенін
мәлімдейді;
2) Лизинг беруші осы мүлікті өндірушіден, сауда ұйымынан, не сатушыдан
сатып алады;
3) ... ... иесі ... кейін, лизинг беруші және ... осы ... ... ... ... сатыда мүлікті өндіруші мен болашақ лизинг беруші сатып алу –
сату шартын сатушы және сатып алушы ретінде жасасады. ... ... ... ... ... ... шартына құқықтық жағынан қатыспаса да, мүлікті
және сатушыны таңдау арқылы бұл ... ... ... шартының)
белсенді қатысушысы болады. Сатып алу-сату ... ... ... ... ... ... жиынтылығы, тауарды беру мерзімі мен
орны, ... ... және т.б.) ... мен лизинг алушы
арасында шешіледі, лизинг берушіге ... ... ... ... сатыда мүлікті сатып алушы лизинг беруші ретінде оны уақытша
пайдалануға береді. Алайда, екінші шарт ... ... ... ... лизинг алушы мен лизинг берушінің арасында тұйықталып қалмайды.
Мүлікті сатушы сатып алу-сату шартын лизинг берушімен жасасса да, ... үшін ... ... алдында жауап береді.
Бұл лизингтік қатынастар комплексінің жекеленген элеметтерінің
қайсысының маңызды екенін ... ... ... ... роль мүлікті
уақытша пайдалануға беру жөніндегі қатынастарға беріледі[29.7]. Мүлікті
сатып алу – сату ... ... ... ... ... ... етеді,
“алайда, дәл осы қатынастар мүлікті уақытша пайдалануға беру ... ... ... ... ... ... екінші элементі-мүлікті уақытша
пайдалану қатынастарының бір ерекшелігі бар: ... алу ... ... ол ... ... ... өрби ... екі элементінің қатысушылары бір-бірімен өзара тығыз
байланыста болады: “сатушы сатып ... ... ... ... ... ... да, ... лизинг алушыға береді және мүлік сапасы үшін
сатып алу–сату шарты тарабының емес, лизинг ... ... ... ... ... ... сатып алу–сату және лизинг
шарттарымен шектеліп қалмайды, оларға басқа да шарттық ... ... кезі аз ... ... фирмаларының мүлікті меншікке алу үшін қажетті
соманы (мүлік құнының 60-80(-і мөлшерінде) банктен немесе өзге де ... алу ... заем ... кең ... ... ... заем ... сатып алатын лизинг фирмасының мұндай ... ... ... ... ... атқа ие болған.
Қосымша шарттық қатынастарға, сонымен бірге, лизинг алушының мүлікті
сатушы фирмамен ... ... ... ... құрал-жабдықтарға
техникалық қызмет көрсетуді жүзеге асыруы туралы ... ... ... ... ереже бойынша “таза лизингтең лизингке берілген мүлікке
техникалық қызмет көрсету және оның ... ... ... міндеті
лизинг алушыға жүктеледі. Нургалиева Е.: “Алайда мұдай жұмыстарды дербес
өзі жүргізуге мүмкіншілігі жоқ ... ... ... жүргізуге арнайы шарт
жасасатын кезі аз болмайдың, [33] -деп ... Егер ... ... ... ... ... өзімен жасасса, лизинг операциясы “толық ... ... ... ... ... ... ... құқығы лизинг
берушіде сақталып қалады, лизинг алушы мүлікті тек ... ... ... ... пайдалану құқығы үшін лизинг алушы лизинг ... түрі және ... ... ... ... анықталатын лизинг
төлемдерін төлеп отырады.
Лизинг шартының мерзімі аяқталғаннан кейін тараптардың ... ... ... ... мүлікті келісілген баға (қалдық құны)
бойынша сатып алуы; лизинг шартын бұрынға немесе өзгертілген ... шарт ... ... мүлікті иесіне қайтаруы мүмкін.
Азаматтық Кодекстің 565-бабына сәйкес лизинг шарты бойынша лизинг
беруші ... ... ... ... ... ... ... алуға және
лизинг алушыға осы мүлікті ақы үшін ... ... ... иеленуге
және пайдалануға беруге міндеттенеді.
Бұл анықтамада лизинг шартының келесі ... ... ... ... ... ... болуы. Уақытша берілетін
мүліктің лизинг берушіге қажет емес екені айқын ... ... тек ... табу ... ... алады. Бұл орайда кредитор
ретінде лизинг берушінің мүдделері мүліккке ... ... ... ... ... ... өз міндеттемелерін
орындамаған жағдайда мүлікті өндіріп алудың қажеті жоқ, тек
мүлікті қайтару туралы ... етуі ... ... ... ... ... берілетін мүлікті лизинг шартын
жасасқаннан кейін сатып ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік мақсаттар
үшін пайдалануы. Бұл лизинг шарты бойынша ... ... ... ұйым ... жеке ... ... ... дегенді
білдірмейді. Кәсіпкерлік қызметпен айналысуға рұқсат етілген
деңгейде ... емес ... да ... ... ... лизинг
алушылар бола алады.
Бұл айтылғандардың барлығы лизинг шартын сатып алу-сату шартымен тығыз
байланысты екіжақты мәміле ... ... ... ... ... ... сатушы, лизинг беруші және лизинг алушы қатысатын көпжақта
(үшжақты) ... ... ... кең ... ... ... 1988 ... қаржы лизингі туралың Оттава конвенциясында да ... ... ... де ... жоқ ... ... ... әлсіз тұстары да бар: “Бұл шарттың қатысушыларында бір ... ... ... ... ... мен ... жоқ. Ал ... мәмілені сипаттайтын критерий болып табылады. [35.195]
Қазақстан заңдарына сәйкес лизинг операцияларының ... ... егер ... ... ... лизинг объектісі мен сатушыны таңдау
құқығы лизинг алдушыда болады;
2) лизингке берілген мүлікті лизинг ... тек ... ... ... ... ... беруші сатушыдан лизинг алушыға беретін
болған жағдайда ғана сатып алады.
4) лизинг шартының бүкіл кезеңінде төленетін ... ... ... баға ... ... ... ... соған жақын) құнын
қамтуы тиіс;
5) лизингке берілетін мүлік лизинг шартының бүкіл мерзімі ... ... ... ... ... ... ... шарт мерзімі аяталғаннан кейін лизинг алушының
лизингке берілген ... ... алу ... көзделуі мүмкі. Бұл –
лизингтің маңызды ерекшелігінің бірі.
Лизингтің ... ... тағы бірі – ... ... ... ... тәртіппен бөлінуі. Мысалы, лизинг ... ақау ... ... ... өз ... ... ... емес,
керісінше шарттың қатынаспен ешқандай байланысы жоқ сатушыға ... ... ... ... ... ... алу ... табиғаты мен рөліне әр елдегі көзқарас
әртүрлі. Америка доктринасы мен ... оны ... ... міндетті
элементі етіп қарастырмайды. Сатып алу опционын енгізу ... ... өз ... мен ... ... шарт ... ... қатынастардың сипатын өзгертпейді.
Франция, Бельгия және Италия ... ... алу ... ... ... элементтерінің бірі ретінде қарастырады. Опцион мәселесін
шешудегі әртүрлілік кейбір ... ... ... ... ... және ... ... бөлуге негіз берді[36.25].
Ал Англияда жағдай мүлдем басқаша - мұнда опцион лизинг шартының элементі
бола ... ... ... ... ... аренда-сату шартына айналдырып
жібереді.
Сатып алу опционы біздің Азаматтық кодекс бойынша лизинг ... ... ... Алайда, Азаматтық кодекстің 562, 567–баптарына
сәйкес ... ... ... ... ... біздің көзқарасымыз
бойынша, опцион лизингтің сипатты белгісі ретінде қарастырылмауы тиіс.
Ғылыми әдебиеттерде лизингті ... заем және ... - мен ... ... бір ... ... ... қалыптасқан. Бұл
жағдайда мәміленің қаржылық жағына ... ... ... ... По ... природе лизинг внешне схож с кредитными
отношениями. Так кредитные ... ... на трех ... ... ... на ... период), возвратность
(возвращается в установленный ... и ... (за ... ... ... При ... собственник имущества, передавая его
на определенный ... во ... ... в установленный срок
получает его обратно, а за предоставленную ... ... ... ... ... ... ... Только участники и
сделки оперируют не денежными ... а ... ... В ... с этим ... ... квалифицируют как товарный кредит
в основные фондың, [37.8] - десе, Комаров В.В: “… а по ... он схож ... ... так как, приобретая машину или ... ... для ... ... ... ... ... фирма
осуществляет инвестирование капитала[38.104] - деп жазады.
Лизингтің құқықтық ... ... ... ... ... ... түрліше бағалайды. Лизинг шартынан ... ... және ... ... ... ... ... қатысты түрлі көзқарастардың пайда болуына алғышарт
жасады. Нәтижесінде ... ... ... ... табиғаты
туралы көптеген теориялар пайда болды, бірақ та Лизинг ... ... ... (European Federatіon Of Equіpment
Leasіng Company ... - ...... сессиясында
айтылғандай, лизингтің не екенін ешкім дәл анықтап бере ... ... ... ... бұл ... ... табуға үміттерін жоғалтпайды. Бір
авторлар құқықтық түрғыдан ... бұл ... ... бар ... ... деп ойлайды. Екіншілері мүліктің меншік иесі мен пайдаланушысы
арасындағы ақысы бөліп-бөліп төленетін ... ... ... ... ... ... әңгіме аренда шартының,, заем шартының және басқа ... ... ... ... ... түрі жайында болып отыр
дейді.
Кабатова Е. [39.32] шетелдердің лизингке қатысты құқықтық ... ... ... ... ... төрт концепцияны бөліп көрсетеді:
1. Лизинг шартын спецификалық белгілерге ие аренда ... ... ... ... ... ... алу ... болуына байланысты ақысы бөліп-
бөліп төленетін сатып алу–сату шартының ерекше түрі деп түсінетін
теория.
3. ... ... ... ... бар деп ... ... үшінші тұлғанының пайдасына жасалатын шарт деп
қарастырылатн ... бір ... ... шартымен ұқсастығы лизинг шартын
спецификалық белгілері бар аренда шарты ретінде ... ... ... ... ... ... ... бойынша уақытша
пайдаланудың аренда шарты бойынша пайдаланудан ерекшеліктері бар. ... мен ... ... ... ... айқын айрмашылық жауапкершілік
және тәуекелдік ... ... ... анық ... ... шартында
мүлікті жалға алушының иелігіне уақытында тапсырмағаны, мүлікте табылған
ақаулар және т.б. үшін ... ... ... ... ... ... болады.
Лизинг шартында шарттың затына қатысты ... ... ... ... ... ... ... келмеуі) бұзғаны үшін жауапкершілік
әдетте сатушыға жүктеледі. Нәтижесінде, ... ... ... ... иесі ... лизинг шартының тарабы болып табылмайтын тұлға жауап
береді. Мүліктің кездейсоқ ... ... ... ... лизинг шартында,
әдетте, лизинг алушыда ... ал ... ... ... ... дерлік тәуекелдің барлығы меншік иесінде, яғни жалға берушіде
болатынын белгілейді ... ҚР ... 190, 411- ... ... ... ... ... аренда шартынан
маңызды өзгешелігі лизинг алушының пайдалануына оның өтініші бойынша лизинг
берушінің оған арнайы сатып алған мүлікті беретіндігінде ... ... шарт ... айырмашылықтар мұнымен де бітпейді. Лизинг шарты
әдетте нақты белгіленген ... ... Бұл ... ... ... ... кезеңін қамтиды. Мерзім лизинг шартының елеулі талабы болып
табылады. Мерзім туралы ... ... ... шартының жарамсыз болып
қалуына әкеп соғады. Аренда шартында жағдай мүлдем ... егер ... ... ... ... да, ол жай ғана белгісіз мерзімге
жасалған деп есептеледі[40].
Лизинг шартында сатып алу ... ... оны ... ... сатып алу-сату шартының ерекше түрі деп ... ... ... бар. ... ... ... сатып алу-сату шартында
меншік құқығы сатушыдан сатып алушыға,жалпы ереже бойынша, шарт ... ... ... ... ... ... мүлікті уақытша пайдалануға
беруші тұлғада сақталып ... Оның ... ... шартының мазмұнына
лизинг алушының мүлікті меншігіне сатып алу міндеті енгізілмейді: ... алу ... ... ... ... ... өз ... теориялардың (аренда шартымен және ақысы бөліп-бөліп төленетін
сатып алу–сату шартымен салыстыру) екеуі де ... ... ... тек ... шартын қарастырады. Лизинг беруші мен лизинг алушы
арасынан сыртқары ... ... бұл ... өз көрінісін таппаған.
Ал біз ... ... рет ... ... - мүлікті уақытша
пайдалануға беру қатынастарымен ғана шектеліп ... ... ... ... ... ... бар ... Бұл теорияның мәні келесідей: лизинг алушы лизинг берушіге кейіннен
екеуінің арасындағы шарттың объектісі болатын мүлікті сатып ... ... Бұл ... ... ... ... сатып алу-сату шартын
жасасу арқылы орындайды.
Лизингті тапсырма шартымен салыстыру бірқатар қарсылықтар туғызады.
Бұлай салыстыру ... ... ... ... – мүлікті уақытша
пайдалану және оны кейіннен ... ... ... алу ... тыс ... ... ... құқықтары мен міндеттерін салыстыра ... ... ... ... ... ... Мүлікті лизинг
беруші өз атына сатып алады. Ол сатып алушы болғандықтан бұл ... ... ... ... ... ... лизинг алушы тапсырма беріп
тұрғандықтан және сенім беруші ролінде көрінетіндіктен, мүлік оның ... ... ... ... тиіс ... Оның ... ... алушы мүлікті
сатып алумен байланысты лизинг шығындарының ... ... ... ... үшінші тұлғаның пайдасына ... ... ... ... дамыған. Оның жақтаушылары, сатушы мен
лизинг беруші лизинг алушының мүддесіне шарт ... ... Бұл ... шартымен салыстырсақ, лизинг алушының, шыныныда да, ... ... ... ... ... сатып алу–сату шартына қатыспайтындығын,
тек оның нәтижелерін пайдаланатындығын, яғни лизинг беруші мен лизинг алушы
арасындағы қатынастар ... таса ... ... ... ... ... бұл құқықтық конструкцияның басты назарында лизинг ... ... алу – сату ... ... ... қатысты бұл теорияларды талдай келе, біз Е.Қабатованың:
“Лизинг шартын жеке ... шарт ... ... ... - ... ... Қазақстан Республикасының "Қаржы лизингі туралы" 2000ж.15
шілдедегі заңына сәйкес ... ... ... ... ... ... ... бір түрі ретінде ерекшелігіне мыналар
жатады, біріншіден лизинг беруші лизинг шартының пәні ... ... ... алып ... ... лизинг алушыға белгілі бір
бағада, белгілі бір мерзімге анықталған жағдайда ... ... ... пайдалануға береді, екіншіден лизинг алушы лизинг
шартына сәйкес ... ... ... ... тұруға
міңдеттенеді.
Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі (ерекше бөлім) лизингті
мүлік жалдау шартының бір түріне жатқызады (ҚР АК 564 ... ... ... 8 бап арналған.
Қазақстан мамандарының бір тобы лизинг процесі лизинг операциясына
қатысушылар арасындағы мүліьсгің ауысуына байланысты ... ... ... білдіреді деп санайды. Лизинг экономикалық және құқықтық
категория ретівде кәсіпкерлік қызметтің ерекше түрін білдіре отырып, бос
жатқан ... ... ... бойынша лизинг беруші белгілі бір ... ... ... алып оны ... ... ... үшін ... пайдалануға беруге міндеттенеді.
Ресей ғалымдары лизингке мынадай анықгама береді, "Лизинг - ... ... бір ... оны жүзеге асыру кезінде бос жатқан
қаржыларды ... ... ... және ... ... алып шарт бойынша жеке немесе заңды тұлғаларға анықгалған ... ... ... ... ... ... ... – неғұрлым жалпырақ ұғымның (біздің жағдайымызда лизингтің)
құрамына кіретін біртектес қатынастардың ... ... ... деп ... ... ... ... көрсету рыногы лизинг
формаларының алуан түрлілігімен сипатталады. Лизингтің әр түрінің белгілері
тараптардың ... ... бір ... үйлесіп келе беретін
болғандықтан, ... ... ... ... бір шек жүргізе қоюдың ... ... ... ... ... ... үлкен
үлес қосқан.
Лизингтің түрлерін бөліп көрсететін белгілер ретінде:
- мәмілеге қатысушылардың саны;
- мүлік түрі;
- мүліктің ақталу дәрежесі;
- міндеттер көлемі (қызмет көрсету ... ... ... лизингтік төлемдердің нысаны қызмет етеді.
Мәмілеге қатысушылардың санына байланысты лизингті тікелей лизинг,
жанама ... және ... ... деп бөледі.
Тікелей лизингте мүлікті сатушы мен лизинг беруші бір тұлға ретінде
көрінеді, яғни ... ... ... ... ... ... Лизингтің
мұндай түрімен, әдетте, құрал-жабдықтарды өндірушілер айналысады. Мұндай
лизинг операцияларын жүргізу үшін ... ... ... ... ... құрамында арнайы бөлімшелер құрады. Бұл сұрақ бойынша
статистика ... де, ... ... ... ... ... лизингтік мәмілелердің жалпы көлемінде тікелей
лизинг салыстырмалы тұрғыдан төменгі орындарды алады. Оның үлесі 5-7 ... ... ... ... болғандықтан, лизинг мәмілесінің бұл
түрін классикалық деуге болмайды. Қазіргі уақыттағы ... ... ... ... ... ... ... лизинг операциясының
қатысушысы болуы ... ... ... ... лизинг беруші түрінде көрінетін делдал
арқылы беруді көздейді. Көптеген лизинг мәмілелерінің ... ... ... жатыр.
Қайтарымды лизингтің (sale and leaseback) ерекшелігі мынада: алдымен
мүліктің меншік иесі болашақ лизинг берушіге ... ... ... ... ... осы ... ... алады, яғни бір тұлға (бастапқы меншік
иесі) сатушы ретінде де, ... ... ... де ... ... беруші сатушы – арендаторға онда бар мүлікті ... ... ... ... ... лизингті - мүлікті кепілге сатып қаражат алумен толықтай
салыстыруға болмайды, өйткені бұл жерде кепіл ... ... ... бұл ... тек ... ... ... келеді. Мәні бойынша бұл
операция – егер бұл орайда мәмілеге бір жағынан мемлекеттік емес ... ... ... ... ... ... болса, кәсіпкердің өз
мүлкін ерікті түрде национализациялауы болып табылады.
Қайтарымды лизинг операциялары кәсіпкерлерге ... ... ... айналымға тартуға және сонымен бір уақытта ... ... ... ... ... ... ... береді. Мүлікті
кейіннен сатып алып, меншік құқығын қайта қалпына ... ... ... ... Лизингтің бұл түрі кәсіпкерлер қаржыға мұқтаж болған
жағдайда қолданылады.
Жоғарыда ... ... ... ... ... ... ... күші қайтарымды лизингке ... ... ... бұл сұрақ шешімін қалай табу керек? Маметова Р.А.
қайтарымды лизингтің екі жақты ... ... ... оған ... ... қойылатын талаптар сақталу тиіс, өйткені оның әдеттегі сатып
алу – сату шарты мен ... ... ... ... ... 2000 ... 5 ... қабылданған “Қаржы лизингі туралың
ҚР Заңында қайтарымды лизингті лизингтің бір түрі етіп ... ... ... ... ... ... қолданылатындығы бекітілді.
Мәміленің объектісіне (мүліктің түріне) байланысты қозғалатын мүлік
лизингі мен қозғалмайтын мүлік лизингін ажыратады.
Қозғалмайтын ... ... ... беруші қозғалмайтын мүлікті
лизинг алушының өтініші бойынша сатып алып, кейіннен сатып алу құқығын ... ... ... ... алушыға мүлікті өндірістік және коммерциялық
мақсаттарда пайдалануына береді. Көптеген елдерде жер учаскесінің ... ... жер ... ... ... ... енгізу даулы
мәселе ... ... ... ... ... шарт ... мүліктің қызмет етуінің нормативтік мерзіміне тең
келіп, лизингке берілген ... құны ... ... ... ... толық
ақталатын лизингті (full-payout lease);
- шарт мерзімі мүліктің қызмет етуінің нормативті ... ... ... берілген мүліктің барлық құны өтелмейтін ішінара
ақталатын немесе толық ақталмайтын лизингті (non full- pay ... ... ... ... қызмет көрсету көлеміне байланысты лизингті таза
лизинг және толық лизинг деп бөледі.
Толық лизинг (wet leasіng) бойынша мүлікке техникалық ... ... ... ... ... және ... лизинг берушіде болады.
Лизингтің бұл түрін “қосымша міндеттемелері бар лизинг[46.29] деп ... Айта кету ... ... ... ... ... өткізу міндеті
тек лизинг берушіде болады[47].
Толық ... ... ... күрделі мамандандырылған құрал-
жабдықтар, құрылыс техникаларының кейбір түрлері болады. Сол себепті ... ... ... ... қолданады; техникалық
базасы болмағандықтан, лизингтің бұл ... ... ... мен ... ... ... көрсетуге, білікті персоналдар ұстауға, ремонтқа
және ... ... ... ... өсетін болғандықтан, құны
бойынша ... ... ең ... ... бірі ... табылады[48.26].
Таза лизингте (net leasіng) лизингке ... ... ... ... , оны ... ... ... сақтандыру және т.б.
міндеттер лизинг алушыда болады. Лизинг алушы мүлікті күтіп ұстауға ... ... ... ... шарт ... ... кейін лизингке
алынған мүлікті алған кезіндегі күйінде қайтаруға міндетті. “Таза лизингң
қатынастарына ... ... ... ... сақтандыру
компаниялары және өзге де қаржы мекемелері қатысады. Прилуцкий Л.: “Ресейде
лизинг қызметін көрсету рыногы әлі де ... ... ... ... лизинг объектісіне сапалы қызмет ... ... ... ... таза ... ... ең көп ... болып отыр[49.13], - деп жазады. Бұл ... таза ... ... да дәл ... ... жүргізілетін рынок секторына қатысты лизингті ішкі
лизинг және сыртқы (халықаралы) лизинг деп бөледі.
Ішкі лизингте мәміленің барлық ... бір ... ... Республикасының) резиденттері болады.
Сыртқы (халықаралық) лизингте лизинг беруші мен лизинг алушы әр ... яғни ... бірі ... ... ... резидент емесі болады.
Мүлікті сатушы лизинг беруші мен лизинг ... ... ... ... мүлдем басқа мемлекетте болуы мүмкін. Кейбір авторлар[50.47] ... ... деп ... ... ... қатысушыларының біреуінің
(мысалы, сатушының) басқа мемлекетте ... ... деп ... ... ... мен лизинг алушы әртүрлі елдерден болған жағдайда ғана,
мәмілені халықаралық деп танитын “Халықаралық ... ... ... ... мен ... ... туралың ҚР Заңының позициясын ұстанамыз.
Өз кезегінде халықаралық лизинг ... және ... ... ... мәміледе лизинг алушы импорттық лизингке, лизинг
беруші, ... ... ... ... ... ... импорттық лизинг тән.
Лизингтік төлемдердің нысаны бойынша лизингті ақшалай, ... және ... ... деп ... ... ... төлемдер ақшалай ... ... ... ... лизинг алушы лизинг берушімен,
лизингке алынған мүлікте (құрал-жабдықта) жасалып шығарылған не ... ... ... ... ... ... ... есеп айырысады. Аралас
лизингте төлемдердің бір бөлігі ақшалай нысанда, қалған бөлігі тауар немесе
қызмет көрсету ... ... ... яғни ... көрсетілген екі
жағдайдағы есеп айырысу формалары үйлеседі.
Алайда, көптеген ғыламдардың пікірінше, лизингтің ... ... ... ... (Fіnance Leasіng) мен оперативтік лизинг (Operatіve
Leasіng) ... ... ... ... және ... ... бөлу кретийлері ретінде лизинг беруші мен ... ... ... ... ... ... ... және мүлікті
пайдалану мерзімі қызмет етеді.
Қаржы лизингі - мүлік уақытша пайдалануға берілетін мерзімнің ұзақтығы
мүліктің ... ... ... мерзімімен шамалас келетіндігімен
сипатталады. Бұл орайда лизинг ... ... заты ... ... ... ... барлық немесе ереулі құнының ... ... ... ... де ... немесе одан да ұзақ
болады[52]. Соған сәйкес шарт мерзімі ... ... ... ... есебінен мүліктің барлық құнын қайтарады және пайда да табады.
Сондықтан қаржы лизингі, әдетте, толық ... ... ... ... ... ... ... шартта лизинг берушінің мүлікке сервистік
қызмет көрсетуін ... ... Шарт ... ... лизинг алушы лизинг объектісін ... ... ... ... ... ... немесе лизинг объектісін қалдық
құны бойынша сатып алуы мүмкін.
Оперативтік лизинг - ... ... ... ... ... ... ... (яғни мүліктің физикалық тозып біту мерзімнен)
әлдеқайда аз болатындығымен және лизингтік ... ... ... құнын
өтемейтіндігімен сипатталады. Сондықтан лизинг беруші мүлікті ... ... рет ... мәжбүр болады және сұраныс болмаған жағдайда
лизинг беруші үшін мүліктің қалдық құнын ... ... қалу ... ... Сол себепті және шығындардың ақталуына кепілдіктің жоқтығына
байланысты ... ... ... ... ... ... ... (ставкасы) жоғары болады. Техникалық қызмет көрсету,
жөндеу ... ... және т.б. ... ... лизинг берушіде
болады. Оперативтік лизингтің объектісі, әдетте, моральдық ... ... ... ... ... ... ... лизингке келесі белгілер тән:
- лизинг шартының мерзімі мүліктің қызмет етуінің нормативті
мерзімімен елеулі ... аз ... ... ... ... ... ... бойынша арнайы сатып
алынған мүлік емес, ... ... ... бар ... ... ... ... көрсету, жөндеу жүргізу, сақтандыру жөніндегі
міндеттер лизинг берушіге жүктеледі.
- лизингке берілген мүліктің кездейсоқ ... ... және ... ... ... ... ... беруші мүлікті қайта жалға беруде клиенттердің ... ... ... мүліктің мүмкін болатын жойылу және
бөліну қаупін ескеруге тиіс ... ... ... ... ... ... ... қарағанда жоғары
болады.
Бұл айтылғандардан оперативтік лизингтің іс жүзінде әдеттегі аренданың
бір түрі болып ... ... ... ... ... ... ... туралы емес, керісінше әдеттегі аренда туралы нормалар
қолданылуы тиіс. Сонымен, ... ... ... ... ... белгілі арендаң, - деген пікіріне ортақтас екенімізді
білдіреміз.
Лизингтің тағы ... ... ... ... ... ... түрлерінің бірі Leveraged Leasіng (леверледжед лизинг) болып
табылады. Бұл терминнің ... орыс ... ... жоқ. Lever- ... мақсатқа жету құралы,рычактың жұмыс істеуі. Ғылыми әдебиеттерде
лизингтің бұл түрі аса дәл емес “бөліктің ... ... атқа ие ... ... ... сөзінің тура аудармасы мүлдем басқа мағына
беретіндіктен, өзінің ағылшындық ... ... ... Левереджед
лизингтің мақсаты ірі лизинг операциясын қаржыландыру үшін бірнеше қаржы
ұымдарын біріктіру болып табылады. Лизингтің бұл ... ... ... беруші мүлікті сатып ала отырып, өз қаражатытан оның бүкіл
сомасының ... ... ... оның бір бөлігін ғана төлейтіндігінде
болып ... ... ... ол бір немесе бірнеше несие берушілерден
қарызға алады, яғни оған ... ... ... ... ... ... ... қызмет көрсету
жөніндегі заңды ... үшін ... жүк ... ... ... ... және т.б. болады.
Лизингтің бұл түрінің тағы бір ерекшелігі лизинг берушінің несиені
заем берушілерден “кері ... ету ... ң ... ... Бұл ... ... несиенің қайтарылуы үшін заем берушілер
алдында жауап бермейді ... ... ... - ... алушы жүйелі түрде
аударып отыратын төлемдердің есебінен қайтарылады.
Сөйтіп, мәміле бойынша негізгі тәуекел ... ... - ... ... ... ... және өзге де қаржы
ұйымдарына ... ал ... ... ... ... ... мен ... берілген мүлік қана қызмет етеді.
Сублизинг (sub-Lease). Сублизинг негізгі лизинг беруші мүлікті лизинг
алушының уақытша пайдалануға тікелей емес, керісінше ... ... ... лизинг берушіге аударып отыратын басқа лизинг беруші ... ... ... берілгенде орын алады. ҚР заңдары бойынша ... ... ... ... ... ... де сублизинг болып
табылады[53]. Халықарылық сферада сублизингтік ... ... ... ң
(double dіppіng) деген атқа ие болған.
Кейбір авторлар[54.80] оперативтік ... ... ... ... бір ... бір ... дейін берілетін қысқа мерзімді аренда;және
хайрингті - мүлік бір ... үш ... ... ... ... - ... Ал, Чекмарева Е., Газман В., Горемыкин В., Смагулов А. сияқты
ғалымдар оларды (рентинг пен хайрингті) лизинг ... ... ... ... ... ... дейді[55.50].
“Возникающие в рентинге отношения, хотя во многом и ... ... ... по тем не мене ... ... ... (rentіng)
это форма краткосрочной аренды машин, оборудования, транспортных средств,
бытовой техники, инвентаря без ... их ... ... Все ... по ремонту и обслуживанию имущества возлагаются на
рейтинговую ... ... чего ... ... относительно
высоки. Если аренда машин, ... и ... ... ... ... то ... место хайринг (hіrіng) [56.15].
Газман В.: “Үш және одан да көп жылдарға жасалтын ... ... ... ... болып табылады[57.22], деп жазады. ... ... ... ... ... ... ... лизингтің
нақты анықталған мерзімі жоқ екенін айта кетуіміз ... ... бір ... ... ... ... мерзімі мүліктің қызмет етуінің
нормативті мерзімімен шамалас болуы керек.
Сонымен, ... ... ... үш ... ... ... мерзімді аренда, ол 1 күннен 1 ... ... ... ... ... және басқа техника құралдарын
арендатормен кейін ... ... ... ... ... орта ... ... 1 жылдан 3 жылға дейінгі мерзімді
қамтиды;
3. мулікті ұзақ мерзімді арендаға алу 3 ... ... ... ... ... ... ... заңының 3 бабына
сәйкес лизингтің екі нысаны көрсетіледі: ішкі және халықаралық ішкі ... ... ... ... беруші, лизинг алушы және сатушы ... ... ... ... Ал ... ... жүзеге
асырган кезде лизинг беруші немесе лизинг алушы Қазақстан Республикасының
резиденті болып табылмайды.
Халықаралық лизинг, лизинг қызметінің нәтижелі ... ... ... орай ... зандарында лизиңг қызметі арқылы инвестиция тартуға
көп көңіл бөлінбеген.
Халықаралық лизинг, лизинг ... ... ... ... көздей отырып белгілі бір багаға, мерзімінде жеткізуге
үлкен мүмкіндік ... ... ... ... және жанама деп ... ... ... ... ... ... ... әр елден болатынын білдіреді. Ал жанама лизингте лизинг ... ... ... бір ... ... ... болады және лизинг берушінің
капиталының жинақгалуъша шетелдіктер ... ... ... ... және ... ... бөлу қарастырылған.
Экспорттық лизинг кезінде лизинг беруші лизинг пәнін ... ... ... ал ... соң оны ... ... алушыға береді. Импорттық ... ... ... ... да ... пәні шетелдік лизинг алушыға
иеленуге және пайдалануға беріледі.
Халықаралық лизинг рыногіне шығу ... ... ... ... ... да ... нормативтік-құқықгық процедурасын білу қажет болып
табылады. Арендалық қатынасты ... ... ... ... ... ... ... бар. Сонымен қатар терминологиялық
ерекшеліктері де бар.
Ары қарай шетелдердің үлттық зандарының өз үлттық ... ... ... ... заңы арендалық шартар кешенінен лизинг мәмілесі
анықтамасын бөліп ... ... ... ... ... ... арендатордың мүлікті
лизинг алушының тапсырмасы бойынша иеленіп пайдалануын жатқызады.
Францияның заңына сәйкес лизинг мәмілесінің негізгі белгісіне ... ... сай ... ... ... соң ... жатқызылады.
ТМД елдерінің зандары ішінде Қазақстан заңына Ресей Федерациясының өте
жақындау болып табылады. Ресей зандары кең ауқымды ... ... ... ... байланыста заңдарды қолдану ... ... ... ... ... ... туралы зандар ҚР
конституциясына негізделеді және қаржы лизингі заңының Азаматтық Кодекспен
ҚР басқаға нормативтік ... ... ... түрады дейді. Егер
ҚР бекіткен халықаралық шартта ... ... ... ... ... ... ... ережелер белгіленген болса, овда
халықаралық шарттың ... ... ... Осы ... ... лизинг қызметіне Қазақстан Республикасының шетелдік инвестициялар
туралы және тікелей инвестицияларды мемлекеттік қолдау ... ... ... ... ... асырудың құқықгық және экономикалық
тәртібі қолданылады.
Қазақстан Республикасының заңына сәйкес лизингтің 4 түрі бар. ... ... ... кезінде сатушы, осы лизинг пәнін кейін лизинг
алушы ретінде кері алу жағдайын ... Ал ... ... ... ... банк ... ... пәніне техникалық қызмет көрсету мен оны қатардағы ... ... ... ... және таза ... деп бөледі. Әдебиттерде
оперативті лизингтің екі түрін көрсетеді. Ол толық ... ... ... ... ... ... ... қаржы лизингі, қайтарымды лизинг және оперативті
лизинг бөлініп көрсетілген. Қаржы ... ... ... ... ... көрсеткен мүлкін оның меншігіне белгілі бір сатушыдан алуға ... ... ... ... бір ... үшін, анықгалған мерімге уақытша
иеленіп пайдалануга ... ... Ал ... лизинг анықтамасы
Қазақстан заңынадағы анықгамаға үқсас. Лизинг пәні лизинг ... шарт ... ... соң ... ... ... ... ақша соммасын толық төлеген соң өтеді. Бүл анықгама Қазақстан
заңының 2 ... ... ... ... ... болып табылады.
Ресей заңы бойынша оперативті лизинг кезінде ... ... ... ала ... ... ... мүлікті лизинг пәні ретівде береді. Онда
оның төлемі, мерзімі ... ... ... мен пайдалануы
көрсетіледі. Оперативті лизингтің ерекшелігі мынада: лизинг пәні ... ... соң ... ... ... ... берушіге қайтарылуында.
Бұлай бөлу әрбір лизинг түрін ашып ... ... ... ... ... ... болады. ҚР "Қаржы лизингі" заңында лизингті мерзімі
бойынша бөлу қарастырылмаған.
2 ... ... ... ... ... ... ... мен объектілері
“Лизинг шартының субъектілерің және ... ... ... ... ... ... өйткені лизинг
қатынастарының субъектілері ретінде лизинг беруші лизинг алушымен ... ... ... ... ... банктер де, сондай-ақ лизингке
берілген мүлікке техникалық ... ... ... да бола ... ... лизинг қатынастары субъектілерін лизинг шартының
тікелей қатысушылары және ... ... деп ... ... ... лизинг берушіні, лизинг алушыны және сатушыны
жатқызады да, ... ... ... және инвестициялық банктер,
сақтандыру компаниялары, делдалдар, ... ... ... ... ... үш тараптың: лизинг берушінің, лизинг алушының және
мүлікті сатушының қатысуын көздейді.
Лизинг беруші – лизинг қызметін, яғни лизинг ... ... ... ... ... ... ... беруді жүзеге асыратын заңды тұлға
немесе заңды тұлға құрмай кәсіпкерлікпен айналысатын жеке ... ... ... лизинг туралы ережелерін практикада іске асыру
барысында олқы тұстары анықталуда. Біздің ... ... ... лизинг қатынастарын реттеу бөлігіндегі елеулі кемшілігі, онда ең
басты субъект – ... ... ... ... ... ... алушы болуға құқылы тұлғалар шегі ғана нақты анықталған. АК-тің 565-
бабынан ондай тұлға ретінде кәсіпкерлік қызметпен ... ... ... ... ... ойымызша, лизинг беруші арнайы субъект, дәл айтқанда, ... ... ... бар ... ... ... Бүгінгі таңда мұндай
талап банк заңдарына сәйкес екінші деңгейдегі банктерге ғана қойылады[60].
Ал Азаматтық кодекс тексінен лизинг беруші ... ... ... жеке ... кез ... бола ... көруге болады.
Нәтижесінде Азаматтық кодекс пен банк заңдары арасында қайшылықтар
анықталды. Азаматтық кодекс ережелері бойынша кез ... ... ... бола ... ... солай болуда да. Егер кез келген акционерлік
қоғамның немесе серіктестіктің ... ... ... онда ... ... ... ... бекітілген.
Лизинг алушы өзіне берілген мүліктің меншік иесі болмаса да, оның
кездейсоқ жойылу және ... ... ... Бұл ... ... ... өзгеше көзделмесе, мүлікті берген кезде ауысады. (АК-тің 569-бабы).
АҚШ-та лизинг компаниялары көрсететін қызметтеріне сәйкес ... ... ... ... ... ... ... мүлікті
уақытыша пайдалануға бере отыра мүлікке ... ... оның ... сақтандыру міндеттерінің барлық (немесе бір бөлігін) өз мойнына
алады. ... ... ... ... ... ... ... орындау үшін лизинг берушіде бос жатқан жеткілікті қаржы
ресурстары болуы тиіс немесе “арзанң ақша ... ... ... алу
мүмкіндігі болуы тиіс. Біздің еліміздің жағдайында мұндай объектілер
банктер және өзге де ... ... ... ... ... қатысуымен
құрылған еншілес лизинг компаниялары болуы мүмкін. Қазақстандағы ... ... мен ... ... ... ... жасалған
болжамды дәлелдейді. Іс жүзінде ... ... ... ... ... ... айналысады. Оның үстіне, банктер үшін
мүлік нысанында инвестициялау, ақшалай несиеге қарағанда, берілген мүлікке
лизинг берушінің ... ... ... ... қайтарылмай
қалу қаупін азайтады.
Банктер лизинг операцияларына егер мүлікті уақытша пайдалануға тікелей
өзі берсе, тікелей ... және ... ... ... ... арқылы
(левередж лизингте) жанама қатысуы мүмкін[61.31].
Банктер құрған лизинг компаниялары стандартты лизинг ... ... ... ... ... Мемлекеттік органдар
құрған лизинг компаниялары лизинг мәмілелерін клиенттердің нақты белгілеген
түрлерімен жасасуға бейімделеді. ... ... ... ... ... ... үшін, комерциялық лизинг компаниялары
ұсынатын талаптарға қарағанда тиімдірек болады, ... ... ... ... ... таралады.
Аренданың жалпы ережелерінен өзгеше, лизинг беруші лизинг ... ... ... тиіс ... ... иесі ... ... Ал
мүлікті лизингке беруге меншік иесінің немесе оның ... ғана ... ... ... ... ... лизинг шартын жасасқаннан
кейін ғана сатып алады. Меншік иесі ... ... де оның ... ... ... ... ... барлық құқықтарының ішінен ол тек билік
ету құқығын - оның өзін бір ғана ...... ... ... ... пайдалануға беру арқылы жүзеге асырады. Бұл ... ... дәл осы ... үшін ... ... ... кодекстің 565-бабында лизинг алушы болуға құқылы тұлғалардың
шегі нақты анықталған, ондай тұлға кәсіпкерлік ... ... бола ... ... ... Бұл ... ... ретінде әрқашан
коммерциялық ұйым немесе жеке кәсіпкер болу ... ... ... қызметпен айгналысуға рұқсат етілген деңгейде коммерциялық емес
ұйымдар да лизинг алушы бола алады.
Сатушы ретінде өндіруші кәсіпорын, ... ... және ... ... да ... тұлғалар мен жеке тұлғалар болуы мүмкін.
Лизинг қатынастарының ... бір ...... ... ...... ... қаржыландыруға (лизинг берушіде қаржы
ресурстары жеткіліксіз болған ... ... ... ... ... ... ... инвестициялық қорлар, сақтандыру
ұйымдары және т.б.).
Дамыған ... ... ... компаниялар жұмыс істейді.
Бұлардың негізгі функциялары ... ... ... ... келетін
болашақ лизинг алушыға, мұндай мәмілелерді ... ... ... ... ... банктерге мәліметтер беру болып табылады.
Лизингтік брокерлер лизинг қатынастарының қатысушылары болып табылмайды, ол
тек делдалдық ... ... ... ол үшін ... ... ... шартының объектілері. Лизинг объектісін анықтау лизинг шартының
елеуліталаптарының бірі болып табылады. ... ... ... ... ... беретін деректер көрсетілуі тиіс, онсыз мәміле
жарамсыз болып табылады.
Шартта лизингтің ... ... ... ... ... ... ... атауы, моделі, маркасы, өнімділігі, қуаты, энергия
жұмсауы және өзге көрсеткіштеріне сәйкес ... ... ... ... да ... көрсетілуі тиіс.
Азаматтық кодексте лизинг заты “Халықаралық қаржы ... ... ... ... ... анықталған. Еркін айналымына тыйым
салынған мүліктерді қоспағанда , ... ... ... кез ... ... ... заты бола ... Сәйкесінше, бұл шаттардың
көпшілігіне тән болмаса да, ... ... ... қана мүлік қана
емес, қозғалмайтын мүлік те берілуі мүмкін[63.195].
Бағалы қағаздар мен ... ... ... заты бола ... ... қағаздардың лизинг заты болуға ... ... ... және табиғи ресурстар ... ... бар ... ... ... түсіндіріледі[65.93].
Жер учаскелерін лизинг затының тізіміне енгізу даулы мәселе болып
табылады. Ресейден өзгеше,Қазақстанда жер учаскелері лизинг ... ... ... Ол 2001 жылы 21 ... ... “Жер туралың ҚР Заңының 37-
бабына сәйкес үйлерге (құрылыстарға, ғимараттарға) меншік құқығы ... осы ... ... ... ... жер ... де
меншік құқығының бірге ауысатындығымен түсіндіріледі. Бұл ... ... ... ... ... Сөйтіп, лизинг затының тізімінен
жер учаскелерін алып тастау – бұл тізімнен үйлер мен ғимараттарды да алып
тастауға әкеліп ... ... ... ... қойылатын міндетті талап лизингке
берілетін мүліктің тек қана кәсіпкерлік ... ... ... ... табылады. Лизинг заты болуы мүмкін мүлікті анықтаудың келесі
маңызды критериі заттың өндірістік процессте ... ... ... ... пайдалану барысында табиғи қасиеттерін
жоғалтпайды деп ... ... яғни ... ... ... ... мүлік сатуға немесе қайта жалға беруге жарамды болуы
тиіс.
Практикада лизингке ... ... ... ... ... ... ... тұратын машиналар, транспорт
(азаматтық самолеттер, жеңіл және жүк ... ... өзен ... кемелері, танкерлер, теміржол вагондары мен контейнерлер), байланыс
(радиостанциялар, ғарыш спутниктері, ... ... ... шаруашылығы мен мал шаруашылығы үшін қажет ... ... ... ... бетон араластырғыштар) құрал-жабдықтары,
есептеу техникалары, ... ... ... ... ... химиялық тазалау, мұздатқыш жабдықтары,
медициналық және стамотологиялық жабдықтар және т.б. ... ... ... ... ... ... заңының 4-
бабына сәйкес лизинг пәні үйлер, ғимараттар, машиналар, жабдықгар, қүрал-
саймандар, ... ... жер ... және кез ... ... ... зат болуы мумкін. Айта кететін бір ... ... ... жер ... ... ... бола алды, ал Ресей заңында жер
учаскелері ... ... ... тасталған.
Лизинг пәніне кез келген түгынылмайтын заттардың жатқызьілуының үлкен
маңызы бар, яғни заң лизинг пәніне кең талдау берген. Заңи ... ... ... ... ... электроэнергия және ... ал ... ... ... ... ... заттар жатқызылады. ҚР АК тұтынылатын және тұтынылмайтын
заттар классификациясы берілмеген. Ал заңның 2-бабында тұтынылмайтын заттар
пайдаланған кезде тозатын, бірақ ... ... ... ... ... және ... ... деп көрсетілген. Сонымен
қатар ҚР Азаматтық Кодексінің 566-бабында да ... ... ... ... ... ... жағдайларда занда анықталса белгілі бір
заттар мен жер учаскелері лизинг нысаны бола ... Бұл көп ... ... жеке меншікке деген қарама-қарсы көзқарастардың
болуына байланысты болып табылады.
Заңның 2-бабында лизинг мәмілесінің негізгі үш қатысушысы көрсетілген:
лизинг ... ... ... және ... Олар жеке ... ... табылатын
жеке түлғалар мен заңды түлгалар болуы мүмкін. Заңда лизинг операциясына
қатысушыларға мынадай анықгама ... ... ...... ақша немесе өз ақшасы есебінен лизинг
нысанын өз ... ... ... және оны ... ... ... лизинг алушыға беретін жзинг қатысушы. Заңда лйзинг берушінің ... ... ... ... қатысушысы ретінде іс-қимыл жасауға
құқығы жоқтығы тікелей көрсетілнген. Бұл жағдай кейбір тұлғалардың ... ... ... лизинг нысаны болып табылатын затты ... ... ... сататын болган хагдайларда кездесуі мүмкін;
2. лизинг алушы — ... ... ... орай ... үшін ... ... қабылдайтын лизинг мәмілесіне қатысушы;
3. сатушы — лизинг нысанын сатып алу - сату ... ... ... ... оны ... ... ... шартының талаптарымен лизинг алушыға
беру мақсатында ... ... ... ... лизинг мәмілесіне
қатысушы болып табылады.
Бұл жерде лизинг берушінің негізгі ролі ... ... ... ету ... Көп жағдайда лизинг беруші ретінде ... ... ... белгілі бір ... ... ... ... ... ... Лизинг беруші болып табылатын
ұйымдар акционерлік ... ... ... шектеулі серіктестік
нысанында кұрылады.
Лизинг мәмілесіне ... ... ... ... ... үлкен қаржы ... ... ... ... ... ... жүргізіп отыр. Ресейдің "Лизинг туралы" заңына
сәйкес ... ... ... лизинг ... ... және ... ... тәртіппен лизинг қызметін жүзеге
асыру үшін рұқсат алуы керек (ҚР ... ... ... ... туралы заңының 10-бабына сәйкес, лизинг беруші
ретінде банктердің және банк ... ... ... ... ұйымдардың лизинг қызметін ... ҚР ... ... ... ... ішінде атап өтетін ... ... ... ... ... ... мекемелер,
инвесторлар), гарант (кепіл берушілер) жатады. "ҚР лизинг ... ... ... басқа түлғалардың құқықгары мен ... ... Тек ... ... ғана ... шартының мәнді жағдайы
ретінде лизинг нысанын сақгандыру атап өтілген.
Сақтандыру компаниялары лизинг мәмілесіне кдтысушылардың ... ... ... лизинг нысанын алуга бөлген несиесінің қайтарылу тәуекелін
сақгандыру.
Сақгандыру зандарының ары қарай дамуы лизинг қызметінде сақгавдыру мен
қайта сақгандыруға шетелдік ... ... ... қатысуына
мүмкіндік бере алады.
Банктер лизинг берушінің лизинг ... ... ... ... ... ... несие беру функциясын орындайды.
Ал кепіл болушы кез келген жеке түлға немесе занды тұлға ... ... ... ... ... ... сомманың уақытында төленуін
қамтамасыз ету болып табылады.
Заң нормасында сублизинг институты көрсетіліп өткен. ... ... ... ... ... ... алушы лизинг берушінің ... ... және ... ... үшін ... береді.
2.2 Лизинг шартының нысаны. Лизинг шартын мемелекеттік ... жылы 5 ... ... “Қаржы лизингі туралың Заң
қабылданғанша, лизинг қатынастарын реттейтін заңдар лизинг шартының нақты
нысанын белгілемеді. ... ... ... мен ... ... сатып алу-сату шарты мен аренда шартын реттейтін заңдардың
ережелерінің аналогиясын қолдануға мүмкіндік береді.
“Қаржы лизингі туралың ҚР ... ... ... ... жазбаша нысанда
жасалуы тиіс. Лизинг шартының жазбаша нысанда ... ... ... әкеп ... ... ... нысанда жасалуы заңды да, өйткені ... үш ... одан да көп ... қатысады және лизингке берілетін
мүліктің құны да елеулі болады. Жоғарыда ... ... ... - ... ... жоғары темпті қымбат технологиялар.
ҚР АК-нің 152-бабына сәйкес лизинг шарты жазбаша нысанда тараптардың
қалауы бойынша келесі екі тәсілдің бірімен ... ... шарт ... ... ... ... жоққа шығаратын бір құжат (шарт)
жасау;
- хат, жедел хат, телефон жазба, телетайпжазба, факс ... және ... ерік ... ... ... де ... ... қол қойған сәтте келесі жағдайларды ескерген дұрыс:
1. Заңды тұлғаның филиалдары, өкілдіктері мен өзге ... өз ... ... қол қоя ... ... әрекеттер
өкілеттіліктерді асыра пайдалану болып табылады. Бірақ ... ... ... ... тұлғаның уәкілетті органы берген
сенімхат негізінде жұмыс істей ... Бұл ... ... ... негізгі заңды тұдғаның атынан жазылады.
2. Заңды тұлғаның басшысы шарттарды сенімхатсыз жасасады, ал ...... ... ... немесе сенім хат
арқылы жасасады.
3. Тараптар мәміле жасасу кезінде қол ... ... ... пайдалануға құқылы (ҚР АК-нің 152-бабының 2-пункті).
4. Тараптардың қолы кейіннен авторы кім екенін ... ... ... және ... ... ... керек[66.84].
5. Шарттарды тараптардың қолдары мен мөрлерімен растау керек немесе
шарттың әрбір бетіне қол қою ... ... ... ... ... ... ... қойылатын талаптарды бұзу болып
табылмайды. Мөр мен тұлғаның қолын растайды және ерекше құқықтық
салдар туғызбайды.
6. ... ... ... ... ... қол қоюы жарамсыз болып
табылады.
Лизинг алушының мүлікті іс ... ... ... шын ... иесі
жөнінде хабарсыз үшінші тұлғаларды жаңылыстыруы мүмкін. Үшінші ... ... ... ғана ... сондай-ақ шарттың тараптарына да
жағымсыз салдары болуы мүмкін.
Барлық азаматтық, құқық жүйесінің адал иеленушіні ... ... ... Бұл егер ... ... ... сатушының шын меншік
иесі емес ... ... және ... тиіс болмаса, мүлікке меншік құқығына
ие болатынын білдіреді. Бастапқы меншік иесі адал сатып алушыдан ... ... ... ... жоқ; ол мұны тек мүліктің ұрланғанын, жоғалғанын
немесе еркінен тыс себептер бойынша иелігінен шығып кетекенін дәлелдей алса
ғана ... ... ... ... ... жүйесі жылжымайтын мүлікке меншік құқығын
белгілейтін, өзгертетін және ... ... ... ... ... ... ... жылжымайтын мүлікті теріс ниетпен
сатуды болдырмайды.Сол себепті, ешкім де оны ... ... ала ... шын ... иесі ... білмегеніне сілтей алмайды және адал иеленуші
болып таныла алмайды.
Осы ... ... ... ... ... да пайда болады. Лизинг
берушінің мүддесін қорғау үшін мүлікке меншік ... ... тек ... бекіту жеткіліксіз, сондықтан кейбір елдерде азаматтарды меншік
құқығының шын иесі туралы хабардар ету мақсатында лизинг ... ... ... ... туралың ҚР Заңының 9-бабына сәйкес жылжымайтын мүліктің
лизинг шарты заң актілерінде белгіленген тәртіппен міндетті ... ... ... 1995 жылы 25 желтоқсанда қабылданған “Жылжымайтын
мүлікке құқықтарды және олармен жасалатын мәмілелерді мемелекеттік тіркеуң
туралы ҚР ... Заң күші бар ... ... ... бір жылдан
астам мерзімге пайдалану құқығы да мемелекеттік ... ... ... ... ... ... лизинг затын ұзақтығы бойынша лизинг
затының толық амортизациясы мерзімімен шамалас келетін немесе одан ... ... ... ... ... ... ... мүлік
лизингінің бір жылды мерзімнен асатындығы айқын көрініп тұр. Сәйкесінше,
қозғалмайтын ... ... ... ҚР ... 118-бабына және
“Қозғалмайтын мүлікке құқықтарды және олармен жасалатын ... ... ... ... ... ... өтуі ... мүліктің лизинг шарты да ... ... ... өтуі ... Ол ... ... ... 2001 жылғы 3
мамырдағы ҚР Үкіметінің қаулысымен бекітілген“Жылжымалы ... ... ... ... ... ... ... Бұл ереже
қозғалатын мүліктің қаржы лизингі шартын (бұдан әрі – ... ... ... ... ... ... ... мен толықтырулар, егер лизинг берушіні
немесе лизинг алушыны, лизинг затын, сондай-ақ лизинг ... ... ... ... ... олар ... ... мемлекеттік
тіркеуге жатады.
Ереже сублизинг шартын мемелекеттік тіркеуге де қолданылады. Сублизинг
шарты келесі ... бірі ... ... ... ... шарты немесе сублизинг шарты тараптарының біреуінің талабы
бойынша;
- егер ... ... ... бұрын тоқтатылуы оған сәйкес
жасалған сублизинг шартының ... әкеп ... ... ... ... ... және ... құқығы лизинг шарты
мемлекеттік тіркелген кезден бастап “Қаржы лизингі туралың Заңның ... ... ... ... ... ауысады.
Лизинг шартын мемлекеттік тіркеу лизинг затына лизинг берушінің және
лизинг алушының құқықтарын ... ... ... ... ... лизингі шарттары тізіміне (реестеріне) тиісті жазу енгізу
жолымен жүзеге асырылады.
Лизинг шартын мемлекеттік тіркеу лизинг берушінің не ... ... ... ... ... ... үшін ... беруші тіркеуші
органға мыналарды табыс етеді;
лизинг шартын тіркеу туралы жазбаша өтініш;
екі дана лизинг шарты
егер лизинг беруші банк немесе банктік ... ... ... ... ұйым болса, лизинг қызыметін жүзеге асыруға ... ... ... ... ... заты ... түрде мемлекеттік тіркеуге жататын
қозғалатын мүлік болса,тіркелу фактісін растайтын құжаттың көшірмесі.
Бұдан басқа, жоғарыда көрсетілген ... ... жеке ... ... ... жеке ... ... жеке басын
куәландыратын құжатты көрсетеді және салық есебінде тұру фактісін
растайтын құжаттық көшірмесін ұсынады;
2. ... ... ... ... тұлғаны мемлекеттік тіркеу туралы
куәліктің көшірмесін, нотариалды куәландырылған жарғының немесе
ереженің көшірмесін, заңды тұлғаның ... ... тұру ... ... ... оның жеке ... құжатты және осы заңды тұлғаның атынан іс-қимыл
жасауға оның ... ... ... ... ұсынады.
Сублизинг шартын тіркеу үшін берілетін өтініште мыналар қоса ... ... ... беруге лизинг берушінің келісімі туралы
мәлімет, осындай келісімді жазбаша растау қоса тіркеледі;
лизинг шартының ... ... ... ... нөмірі және
күні).
Лизинг шарты мемлекеттік тіркеуге, заңдарда белгіленген талаптарға
сәйкес рәсімделген екі ... ... ... Мемлекеттік тіркеу
жүргізілгені туралы мөртаңба басылған лизинг шартының бір ... ... ... ... ... ... тіркеу құжаттар қабылданған кезден бастап үш
жұмыс күні ішінде жүргізілуі тиіс.
Пәні міндетті түрде мемлекеттік ... ... ... ... ... шартын мемлекеттік тіркеуді, лизинг пәнін мемлекеттік тіркеген орын
бойынша, осы ... ... ... уәкілетті органдар жүзеге
асырады.
Мәні міндетті түрде мемлекеттік тіркеуге жатпайтын ... ... ... ... мемлекеттік тіркеуді, лизинг алушының ... ... ... ... тұрған орны бойынша, “Қазақстан Республикасы
Әділет министрлігінің Тіркеу қызметі комитетінің Қозғалмайтын ... ... ... ... жүзеге асырады.
Қазақстан Республикасында лизинг қатынастарын мемлекеттік теу
негізінен функционалды ... ... ... ... ... ... ... етуші лизинг қатынастарын реттеу жағдайының калыптасуына ... ... ... ... Қазақстан Республикасында Лизинг зандары:
1. Қазақстан Республикасының Конститутциясы 1995 ж. 30 тамыз,
2. КР ... ... К,Р ... ... ... ... сонымен
қатар лизинг қызметінің жекеленген жақтарын реттеуші басқа да заң актілері.
Олардың негізгі элементтері мынада болып табылады: лизинг ... ... ... ... ету; ... ... ету механизмін жасау; даулардың алдын алу және ... ... ... ... ... халықаралық лизинг рыногіне
шығу мүмкіндігін жасау; лизинг айналымындағы ... бір ... және ... ... тиым ... ... ... беруші топтарға лицензиялау
ережесін енгізу.
Лизинг қызметін мемлекеттік реттеуде әкімшілік ... ... әдіс ... ҚР ... ... туралы" заңының 9-бабына
сәйкес, жылжымайтын мүліктің ... ... заң ... ... ... ... ... өткіділуі тиіс.
Жылжымалы мүлік лизинг шарты жылжымалы мүлік кепілін тркеуді жүзеге
асыратын органдарға міндетті мемлекеттік тіркеуден өткізілуі тиіс.
Жылжымалы мүліктің ... ... ... ... ... ... ... Үкіметі белгілейді деп көрсеткен.
Ал осы заңның 10-бабына сәйкес лизинг қызметін лицензиялау тек банктер
және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге ... ... ... ... ҚР ... ... ... заңының 22 бабына сәйкес, лизинг есебі
бухгалтерлік есеп ... ... ... сәйкес жүргізіледі.
Заңның 25-бабына сәйкес лизинг қызметіне Қазақстан Республикасының
шетелдік ... ... және ... ... ... ... асырудың құқықгық және экономикалық тәртібі қолданылады.
Осы бапқа сәйкес Қазақстан Республикасының кеден ... ... ... ... мен ... әкетудің кеден тәртібі
қолданылатын лизинг нысаналарының тізбесін ... ... ... деп ... ... ... заңның 15-бабында лизинг шартында ... ... жоқ ... ол ... деп ... деп ... Ал
заңның 20-бабында, лизинг шартында Іизинг берушінің немесе лизинг алушының
лизинг нысанын Іақгандыру жөніндегі ... ... ... ... Лизинг шартының мазмұны. Лизинг шарты бойынша жауапкершілііктің
ерекшеліктері
Тараптардың келісіміне қол жеткізілген жағдайлар шарттың ... Заң ... ... ... ... құқықтары мен
міндеттерін жатқызу кездеседі. Ал құқық ... ... ... мен ... ... құқықтық қатынасты туындататын заңды
факт ретіндегі шарттың емес, керісінше осы шартқа ... ... ... ... ... шарттың мазмұнын тараптардың ... қол ... ... ... ... тараптардың келісіміне міндетті түрде
қол жеткізілуі тиіс мұндай ... ҚР ... ... мен ... лизингі
туралың ҚР Заңының 15-бабында анықталған. Оларға мүлік жалдау ... ... ... ... ... ... ... мүлікті сатушының
атауы; лизинг алушыға мүлікті берудің талаптары мен ... ... мен ... шарт ... егер ... ... ... мүліктің көшуі көзделсе, осындай көшудің талаптары жатады.
Жоғарыда келтірілген цитаттағы ... ... ... те, ... ... біз бұл ... лизинг шартының мазмұны ретінде тараптардың
міндеттерін қарастырамыз.
Лизинг берушінің негізгі міндеті лизинг алушымен келісілген мүлікті
меншігіне сатып ... ... ... ... ... беру болып
табылады. Лизинг алушының негізгі міндеттері лизингтік ... ... ... ... ... ... ескере отырып жақсы күйде ұстау болып
табылады.
Сонымен бірге, Азаматтық кодексте ... ... ... ... бар. ... ... үшін ... сатып ала отырып, мүліктің белгілі
бір тұлғаға лизингке беруге арналғандығы туралы ... ... ... ету ... белгіленген. Сатушы жасалған лизинг ... ... ... ... бұл оның ... алу-сату шарты бойынша міндеттемелеріне
және жауапкершілігіне тікелей әсер ... ... ... ... хабардар етілмеген сатушы, лизинг алушының талаптарын жоққа шығаруға
(даулауға) және сатып алу-сату шарты тарабы, яғни лизинг ... ... ... ... ... ... лизинг шартының бүкіл мерзімі ішінде лизинг алушының
мүлікті иелену тыныштығын қамтамасыз етуі ... ... ... ... ... ... оны ... жағдайларын тексеруі иелену тыныштығын
бұзу болып табылмайды. Бұл ... ... ... алушы лизинг берушінің
мүлікті кедергісіз көріп тұруын қамтамасыз етуге ... Айта ... ... ... ... ... ... құқығын қорғау меншік
құқығын қорғаумен тең дәрежеде қамтамасыз етіледі. Лизинг алушы ... ... ... ... тиесілі құқықтарды өз атынан талап-арыз
беру арқылы және өзге де жолмен қорғауға құқылы.
Лизинг шарты бойынша лизинг ... ... ... ... елеулі өзгешеліктері бар, лизинг алушының міндеттері шегі
кеңірек болады. ... ... ... ... және шарт ... пайдалануға міндетті. АК-тің 571-бабының 1-пункті сатушының лизинг
шартының заты болып табылатын мүлікті, лизинг алушыға, егер ... ... ... ... орналасқан жерде тікелей беретіндігі ... ... ... ... баптың 2-пунктінде сатушы мүлікті
беру мерзімін бұзған жағдайда лизинг алушының шартты бұзуды және шығындарды
өтеуін талап етуге ... ... ... ... ... ... бұл
құқыққа “мүлікті беру мерзімін өтеізіп алуға лизинг беруші жауап ... ... жол ... ғана ие ... ... ... ... лизингтік төлемдерді уақытылы
төлеп отыру, ... ... ... ... сай пайдалану, физикалық
тозуын ескере отырып, жақсы күйде ұстау болып табылады.
Жоғарыда ... рет ... ... берілген мүлікке меншік
құқығы лизинг берушіде сақталып қалады Лизинг алушы тек мүлікті уақытша
пайдалану ... ғана ... ... ... үшін ол ... берушіге мөлшері,
түрлері, және аудару тәртібі шартта анықталатын лизингтен төлемдерді төлеп
отырады. [71.22] ... ... ... ... ... ... Бұл ... апталық, айлық, жарты жылдық және тағы
басқалай ... ... ... ... ... ... келісімімен бұл
мерзімдер өзгертілуі мүмкін.
Лизинг төлемдері – лизинг шартын жасасқан кездегі баға бойынша лизинге
берілген мүлік құнының ... ... ... ... ... ескере отырып есептелуі тиіс. Оған: лизинг берушінің
лизинг ... ... ... ... ... шығандарының орнын
толтыру; лизинг бойынша сыйақа кіреді. Лизинг төлемдерінің жалпы ... ... яғни оның ... алу бағасынан асып түседі, мүлік құнынан
асып ... бұл ... ... ... ... ... ... жазбаша келісімінсіз лизинг алушының пайдалануға
берілген мүлкті сатуына, кепілге салуына, ... ... ... ... ... ... келісімімен, лизинг алушы мүлікті сублизингке
берген жағдайда лизинг төлемдерін төлеу жөніндегі өз міндеттемелерін ... ... ... жол ... бір ... ... лизинг беруші мүлікті сатып алушымен
теңестірілді. АҚ-тің 572-бобында осылай айтылған да: “…лизинг ... ... ... ... ... сияқты құқықтар мен міндеттерге ие
боладың. Бұл келесілерден ... ... ... ... ... иесіне (лизинг берушіге) емес, керсінше орналасқан жерінде лизинг
алушыға береді және мүлікті пайдалануға лизинг ... ... ... тек ... ақы төлеу міндеті мен сатып алу-сату шартын бұзу
құқықы ғана ... ... ... ... ... ... беру мерзімдеріне және басқа жағдайларға қатысты талаптарын ... қоя ... ... ... алу-сату шартын бұза алмайды, дегенмен, ... ... ... бұзу және ... ... ... ... ете алады (АҚ-тің 571-бобы).
Шарттың бүкіл мерзімі ішінде лизинг ... ... ... меншік
иесі болып ... ... ... құқығымен байланысты
міндеттемелер (кездейсоқ жойылу қаупі, техникалық қызмет көрсету) лизинг
алушыға ... ... ... ... ... техникалық қызмет
көрсетуді лизинг алушы ... ... Ол ... ... жұмыс ітейтін
күйінде күтіп ұстауға, бүлінген детальдарын ауыстырып отыруға және ... Шарт ... ... ... ... алушы мүлікті лизинг
берушіге табиғи тозуын ... ... ... ... ... ... алушы, сондай-ақ өз есебінен мүлікті кездейсоқ жойылу жән
бүліну қаупінен лизинг ... ... ... ... ... алу ... болған жағдайда лизинг алушы ... ... ала ... Ол ... тиіс сома шарт ... кезінде
анықталады.
Мүліктің кездейсоқ жойылу және бүліну қаупінің лизинг алушыға ауысуы
лизингтің ... ... үшін ... орын ... ... ... ... кездесоқ жойылу және бүліну қаупі меншік ... (ҚР ... ... ... бап осы ... заңда немесе немесе шарт тараптырыңың
келісімімен өзгеше шешілу мүмкіндігін қарастырады. Азаматтық ... ... ... кездейсоқ жойылу қаупінің өзгеше тәртібін заң қалай
белгілейтіндігін көрсетеді. Мұнда ол ... ... ... ... ... ... кездейсоқ жойылу және бүліну, ұрлану және т.б. қауіптерінің
лизинг алушыға жүктелуі лизинг ... ... ... бірі ... ... ... ... қатысты ролі пассивті (бәсең) екенін
еске сала кетейік: “Оның негізгі міндеті ... ... ... Бұл ... мүліктің кездейсоқ жойылуы мен бүлінуіне байланысты
қауіптерді лизинг берушіге ... ... ... және ... болып
табылады[74.100].
Мүліктің кездейсоқ жойылу және бүліну қаупі лизинг ... ол ... ... ... ... міндеттемелерін
толықтай орындауы тиіс. Сондықтан, “мәміле объектісі тараптардың кінәсінен
тыс кездейсоқ жойылып кетсе де, ... ... ... ... алушы
лизингтік төлемдерді төлеуді (аударуды) жалғастыра береді немесе шартта
анықталған оның ... ... ... ... ... ... (аренда)
шартынан өзгеше болып, лизинг мәмілесінде тәуекелдердің бұлай бөлінуі ... ... ... ... және оның ... ... ... толықтай негізді болып табылады.
Мүлікті жөндеуден өткізу мәселесі әрқалай ... ... ... ... бұл міндет лизинг алушыға не лизинг берушіге жүктелуі
мүмкін. Бірақ та “Қаржы лизингі туралың ҚР ... ... ... ... өткізу міндеті әрқашан лизинг берушіде болады.
Лизинг шарты бойынша жауапкершілікдің ерекшеліктері.
Мүлікте табылған кемшіліктерге (ақауларға) ... ... ... ... мен ... шартында әрқалай бөлінеді. Мүлік жалдау
(аренда) шарты ... ... ... ... ... ... ... кедергі жасайтын барлық кемшіліктер үшін жауап береді.
Жалпы ереже бойынша, лизинг шартында сатушыны ... ... ... шешіледі. Бұл сатып алу-сату шартының талаптары бұзылғаны ... ... ... ... ... ... ... лизинг
шарты бойынша лизинг беруші берілген мүліктегі кемшіліктер үшін, сондай-ақ
лизинг объектісін пайдалану барысында азаматтардың ... мен ... зиян үшін ... ... ... ... ... сатушыны таңдауда лизинг беруші ... ... ... ... Бұл АҚ-тің 565, 572- баптарында ... ... ... ... ... ... ... екендігі
қарастырылып, мұның салдары көрсетілген: 572-баптың 2-пунктінде егер лизинг
беруші сатушыны өзі ... ... ... ... ... ... ... орындауы үшін лизинг алушы алдындағы жаупкершілікті өз
мойнына алатындығы айтылған.
Лизинг берушінің жаупкершілігінің бұлай ... ... ... өзі ... ал ол ... қате ... шықса, өз қателігін лизинг
берушіге жүктемеуі тиіс деген ойдан келіп шығады.
Лизинг беруші, ... ... ... ... ... гарантиялық міедетемелерден де босатылған , ... ... ... жою ... ... ... сатушыға қояды.
АҚ-тің 572-бабында “сатушымен қатынастарда лизинг алушы мен ... ... ... ... ... ... бекітілген.АК-
тің 287-бабына сәйкес ортақ ... ... ... ... (бұл ... – сатушыға) талаптарын толық көлемінде қоюға
құқылы. Лизинг алушы мен ... ... ... бір ... ... ... алу ... бапта сатушы мен лизинг берушінің ортақ
(солидарлы) жауапкерлшілігі белгіленген. Бұл бір ... ... ... қоя беру ... ... ... ... 287-баптың 4-пукнтіне
сәйкес ортақ (солидарлы) несие берушілердің біреуіне міндеттемені толық
орындау борышқорды өзге ... ... оны ... ... лизинг шарты бойынша жаупкершілікке қатысты ережелердің
барлығы диспозитивтік сипатқа ие.
Лизинг мәмілесі кезіндегі ... оган ... ... ... ... лизинг алушы және сатушы болуына карай лизинг ... ... тән ... табылады. Лизинг мәмілесінде сатушы болмаған
жағдайда, сатушының және лизинг ... (осы ... ... алушы болып
табылатын) күқықгары мен міндеттері ... ... ... ... ҚР ... лизингі туралы" заңының 15-бабына сәйкес лизинг шарты
үш жақгы болып табылады: ... ... ... ... бойынша лизинг алушымен
келісілген лизинг нысанын сатушыдан өз меншігіне ... ... оны ... ақыға уақытша иеленуге немесе кәсіпкерлік мақсаттар ... ... ... ҚР ... ... ... ... шарты
заңы классификациялау бойынша үш жақгы, консенсуадцы, ақылы болып табылады.
Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі (ерекше бөлім) 567 ... ... ... ... ... ... ... мүлік сатушының атауы;
- лизинг алушыға мүлікті талаптары мен мерзімі;
- төлемдердің мөлшері мен ... шарт ... егер ... ... ... ... ... көшуі көзделсе,
осындай көшудің талаптары.
ҚР- "Қаржы лизингі ... ... ... жоғарыда көрсетіліп
өткен елеулі талаптарға қосымша талаптар қамтылған:
- лизинг нысанының кұны;
- лизинг ... ... ... ... күтіп үстау мен жөндеу тәртібі;
- лизинг нысанын сақгандыру;
- лизинг ... ... ... ... мемлекеттік тіркеу міндеттерін
тараптардың біріне жүктеу;
- лизинг алушының лизинг шарты ... ... ... ... ... бақылау жасау тәртібі;
- тараптардың жауапкершілігі қамтылған.
Жоғарыда аталып өткен ... жоқ ... ... лизинг шарты
жасалмаған деп танылады. Өйткені заңға сәйкес лизинг шарты ... ... ... жасалуы тиіс.
Азаматтық құқыққа сәйкес шарт мазмүны мынадай ... ... ... ... ... ... ... сәйкес шзинг шарты тараптарына әр түрлі
жауапкершілік бар, олар лизинг ... ... алу - сату ... ... ... заң актілерімен анықгалады.
Лизинг беруші, лизинг алушының алдында лизинг нысанын таңцау, сатып
алу - сату ... ... ... ... ... ... алмайды.
Сатушының жауапкершілігі мынадай болып табылады: ол мзинг беруші ... ... ... сатып алу - сату жартын ... ... ... ... ... жауап береді. Бүл жағдайда лизинг алушы,
Азаматтық ... ... ... алушының құқықтары мен
міндеттерін шішеді. Етер ... ... ... ... ... ... ... лизинг нысанын беру жағдайын өзгертуде міндетті түрде лизинг
берушімен келісілуі керек.
Лизинг алушы мен лизинг беруші сатушыға қатысты ... шж ... ... ... ... алу - сату ... ... ... ... үшін ... болады.
Лизинг қызметінің басқа шаруашылық жүргізу нысандарымен көптеген ортақ
үқсастықтары бар (аренда, несие беру, сатып алушу, кепіл және т.б.)- ... ... мен ... оның ерекше аспектілерін көрсетіп лизинг
мәнін тереңірек үғынуға себебін ... ... бүл ... пен ... категорясының арақатынасы
болып табылады. Бүл мәселе туралы көптеген пікірталастар бар. Бірінші
көзқарас ... ... ... ... және ... ... ешқандай
айырмашылық жоқ. Олардың негізге алатыны ... ... ... ... ... жоқ, ал ... қызметіне байланысты туындайтын мәселелер
аренда ... ... ... ... ... 1 Ал ... ... қатынас енді даму цсгінде болғандықган лизингке
біз басқа нормаларды қолдана Імаймыз.
Міне сондықган лизингті басқа да ... ... ... ... ... актілер кешенді дайындау әдет секілді.
Лизинг пен аренда: мүлік жалдау (аренда) және ... ... ... жоқ. Егер ... топтық ұғым болса, онда лизинг осы топтың жеке
түрі ... ... ... айырмашылығы лизинг беруші жзинг алушының
тапсырмасы бойынша белгілі бір мүлікті ... ... ... ... ... ... ... шарттың қатынасы үш субъект қатысады:
лизинг беруші, изинг алушы және ... ... ... ... объектісін қүраушы қозғалатын мүліктің ... ... ... механизмі қолданылады. Сонымен қатар лизинг жүйесі
амортизациялық төлемдердің негізгі ... ... ... кезеңге
қалдырады және бүл төлемдерді гөлеу негізіңде жабдықгар өкім ... ... ... деп ... алушыға мүлік келіп түскен сәттен бастап мүліктің ... ... ... және сатушының басқа да мівдеттерін ... ... қоя ... ... ... ... алушының алдында мүліктің меншік иесі емес
(лизинг беруші), лизинг беруші мен лизинг алушы арасындағы шартқа ... ... ... ... ... ... отыру жабдықгарды шетінен етей отырып
сатып алуды білдірмейді, өйткені бұл нешеге сатып ... ... ... ... алу болып табылмайды. Бірақ егер ... ... ... ... ... лизинг алушының меншігіне төлемі өтелген өту ... ... ... мен ... лизингінің ерекше айырмашылығы ндіріске жіберілген
және өнімді таратуға байланысты шығындарды шу ... ... ... ... ... ... ... өзіндік құқына аренда объектісінің
төлемі қосылады.
Лизинг және ... ... ... ... ... (ылы және
уақытша иеленуде болып табылады. Ал айырмашылықтары прокат ... ... ... ... ... ақы ... уақытша пайдалануға алады
және оны дайындаушыдан көрсетіп ала алмауында болып табылады.
ҚР Азаматтык, Кодексі (ерекше бөлім) 595 бабына ... ... ... ... ... мақсатында пайдаланады. Ал 596-бап бойынша бүл ... ... ... ... хасаяады. 599-бап бойъшша мүлікті пайдаланғаны
үшін төлем ақы, мерзімдік немесе бір жылға енгізілетін, ... ... ... ... ... және несие беру шарты. Егер тікелей несие ... ... ... қаржыны пайдаланғаны үшін ... ... ... ... ... төлемдері төмендетіліп төленеді.
Лизинг мәмілені қаржыландыруды толық қамтамасыз етсе несие беру тек
жартылай қамтамасыз етеді. Лизингтің ... ... ... ... ... ... ... мүлкі лизинг беруші меншік иесінің
балансында көрсетіле отырып лизинг алушының баланстық жағдайын ... етуі ... Ол ... ... ... ... ... жасауға
мүмкіндік береді.
2.4 Лизинг заңдарының дамуы
2000 жылғы 5 июльде қабылданған ... ... ... ... ... ... ҚР азаматтық Кодексінің және ... ... ... ... заң ... өзгерістер енгізілуі қажет болып
табылады. Қазіргі кезенде лизинг институтын дамыту үшін қажетті ... ... ... ... ... ... ... типтік жарғысы;
- мүліктік қаржылық лизингтің типтік шарты;
- лизинг төлемдерін жүргізуге методикалық ұсыныстар; ... ... банк ... ... асырушы ... ... ... ... щензиялау туралы ереже;
- лизинг қүралын алуға байланысты ... ... ... өнімнің өзіндік құнына енетін өнімді шығару мен сатуға айланысты
шығындар құрамын ... алу ... ... ... Ата ... 12-бабында азаматтың құқықтары
мен бостандықтары танылып, қамтамасыз етiлiп, кепiлдендi. ... ... мен ... ... және ... ... Республикасының Конституциясында сот тәртiбiмен адамның ар-
намыс, қадiр-қасиетiн қорғауы кепiлденген (18-бабтың, 1-тармақшасы). Сондай-
ақ, ар-намысты, қадiр-қасиеттi, ... ... ... ... ... ... ... бабпен көзделген (143-баб).
Жеке мүлiктiк емес құқықтар құқықты бұзған тұлғаның кiнәсiне тәуелсiз
жүзеге асады, егер өзге ... ... ... ... Азаматтық
кодесктiң 141 бабының 4 тармағында жеке мүлiктiк емес ... ... ... түрiн таңдауға құқық бередi:
1. Бұзушыдан құқық бұзу салдарын жоюды талап ету.
2. Бұзушы есебiнен, өзiнiң қажеттi әрекеттердi жасауға
3. Немесе бұл ... ... ... ... ... ... “шындыққа сай емес деп жариялау” түсiнiгi өз
мазмұны ... ... ... Кодекстiң 143 бабы тек жанама түрде шындыққа сай емес
деп жариялау функциясына көрсетедi – ... ... ... ... ... ... кiр ... мәлiметтердi жазғандығын негiздi
айту. Жалпы ғылыми ... ... ... ... деп айту кiр ... бағытталған тұлға тарапынан да, оны таратқан тұлға ... ... асуы ... ... ... ... сот ... олардың шындыққа сай
еместiгiн жариялауды талап ету құқығы бар. Өз кезегiнде ... ... ... жалған деп жариялау мiндеттiлiгi жүктеледi, егер ол
олардың шындыққа сай екендiгiн дәлелдей алмаса.
Ар-намыс, қадiр-қасиет, ... ... ... ... қорғалтын құқықтық қатынастың пайда болуына және жүзеге ... ... 143 бабы тек ... ... ғана ... ... ... қорғауды көздейдi. “Iскерлiк бедел” категориясын
еңгiзу қәзiргi орнығып ... ... ... ... маңызды.
Өйткенi: қәзiргi уақытта әр кәсiпкер, тауар өндiрушi өзiнiң ... ... ... ... ... ... мүдделi болып отыр.
Азаматтық Кодекстiң 143 бабында “бедел” түсiнiгi тар ... ... ... ... бедел сөз етiлмеген, нақты “iскерлiк
бедел” қарастырылған.
Ар-намыс, ... ... ... ... тани ... бұл ... ... реттейтiндiгiн бiлдiрмейдi. Заң бұл
құндылықтарды иеленумен ... ... ... ... ... ... болған қорғаушылық құқықтық қатынас бiрнеше ерекшелiктерге
ие, оларды жеке-жеке қарастырған дұрыс.
Алғашқы кезекте ... ... ... ... ... ... құқық қатынастарының субъектiлерiне келейiк.
Жалған деп жариялауды талап етушi құқық субъектiсi – бұл оған ... ... ... ... кiр келтiретiн мәлiмет таратылған
тұлға. Сотта талапкер ретiнде азаматтар және заңды ... ... ... ... ... ... ... белгiлi ұйымның құрылымдық
немесе өзге бөлiмшелерiнiң моральдiк мүдделерiн бұзса, (цех, ... ... деп ... ... ету ... сәйкесiнше ұйым иеленедi,
яғни бұл бөлiмше құрамына кiретiн заңды тұлға.
Егер ... ... жасы ... ... ... заң тәртiбiмен
әрекет қабiлеттiгi жоқ деп ... ... ... жарияланса, оның ар-
намысы, қадiр-қасиетi, iскерлiк беделiн қорғау туралы сотқа ... ... ... қамқоршы т.б.) немесе Қазақстан ... ... 31 ... 1 ... және 38 ... 1 тармақшасында
көрсетiлген тәртiпте прокурор жүзеге асыруы мүмкiн.
Егер, мысалы ... ... кiр ... ... ... ... ... көрсетiлсе, онда оларды шыншыл емес
деп жариялауды баланың ата-анасы талап ете алады.
Бiрақ, мұндай iстерде сот жасы толмағандардың ... ... деп ... ... ... ... кiр келтiретiн мәлiметтер өлген адамға қатысты ... ... ... ... ... қорғау туралы талапты кез-келген
мүдделi тұлға және бiрiншi кезекте өлген жанұя мүшесiнiң туысқандары ... ... ... емес деп жариялау мiндеттiлiгiнiң субъектiсi –
ақпаратты таратқан ... ... ... сот ... және ... ... мiндеттi тұлғаны анықтауда көзқарас ... ... Егер ... ... ... ... ... жалғандығы
туралы талап берiлсе, жауапкер ретiнде автор және заңды ... ... сол ... ... құралының редакциясы тартылады. Егер,
бұқаралық ақпарат құралы заңды тұлға ... онда ... ... ... ... ... ... тартылады.
b) Егер кесiрлi мәлiмет шартты есiммен немесе авторын көрсетпей ... оның ... ... ... онда жалған деп жариялау талабы
бойынша жауапкер – ... ... Егер ... ... қызмет мiнездемесiнде жазылса, жауапкер –
мiнездемеге қол ... ... иесi және ... өзi ... құқық нормалары бойынша, яғни Азаматтық кодекстiң 143 бабына
сәйкес, кесiрлi ... ... сәй ... ... ... ... ... тек кесiрлi мәлiмет таратылғанын дәлелдеуi керек.
Дегенмен, мәлiмет ... ... ... ... ұсына алады.
Егер дәлелдемелер аздық етсе, сот қосымша дәлелдемелердi ... ... ... Егер ... мәлiметтер ресми ақпараттарға сүйенiп, баспасөз
құралдарында жарияланса, (Бұқаралық ... ... ... ... ... 26 бап) бас ... ... жауапкершiлiкке
тартылмайды.
Ар-намыс, қадiр-қасиет, iскерлiк беделдi қорғау бойынша қорғаушылық
құқықтық қатынастың пайда болуына заңи-фактiлiк негiзiне тоқталайық.
Бұндай ... ... ... ... ... ... болып –
заңды фактiлер танылады. Бұл құқықтық қатынастың функциясы моральдiк
шығынды жою ... ... ... ... болып кесiрлi мәлiметтердi
тарату болып табылады.
Бiрiншi, тұлғаның қадiр-қасиетi, ... ... ... ... ... ... қажет. Тарату тәсiлдерiнiң (ауызша, жазбаша
және т.б.) ... жоқ. Тек ... ... ... ... ... қажет.
Яғни, жәбiрленушiнiң өзiне емес.
Қазақстан Республикасының Жоғарғы Сот Пленумының № 6 18 желтоқсан 1992
жылы қабылданған қаулысына сәйкес, ар-намыс, қадiр-қасиетке кiр ... сай ... ... ... дегенiмiз – оларды баспасөзде
жариялау, ... ... ... ... өзге ... ... қызметтiк, партиялық және өзге мiнездемелерде жазу, ... ... сөз ету, ... ... адамдарға бағытталған мазмұнды арнаусөз
немесе әртүрлi нысанда, соның iшiнде ауызша түрде бiрнеше ... ... ... ... жариялау.
Мысалы, егер бiр азамат екiншi азаматқа хат жазып, ол ... ... ... ... айтылса, тарату фактiсi жоқ. Ал бұл хат сол ... ... ... ол ... ... ... өзгелерге белгiлi
болса, тарату фактiсi бар деп есептеледi.
Егер мәлiметтер азаматтың ар-намыс, қадiр-қасиет, iскерлiк беделiне
кiр ... олар ... ... ... ... қорғау
тәртiбiмен жалған деп жарияланбайды.
Екiншiден, өзiнiң сипатына қарай бұл мәлiметтер ар-намысты, қадiр-
қасиетке кiр ... ... ... ... ... кiр
келтiретiп мәлiметтер – шындыққа сай келмейтiн, азаматтың немесе ұйымның ар-
намыс, қадiр-қасиетiн ... ... пiкiр мен жеке ... ... ... қағидаларын сақтау тұрғысынан түсiру. (мысалы, дұрыс емес
әрекеттердi жасау туралы, ... ... ... ... ... мәлiметтер, өндiрiстiк-шаруашылық қызметiне кiр келтiретiн
мәлiметтер, iскерлiк ... ... ... ... ... ... кiр ... мәлiметтердi тарату белгiлi ... ... ғана ... ... ... ... мiнезiн, моральдiк
кейпiн және iскерлiк беделiн жалпы бағалау нысанында болуы мүмкiн (мысалы:
азамат М – моральдiк әдепсiз тұлға, ... Х – ... ... ... ұйым ... табылады).
Егер мәлiметтер бағалаушы пайымдаудан тұрса, олар кесiрлi деп
танылмайды. Олар ... ... ... ... ... ... ... керек: бұл бағалаулар - әр адамның iшкi пайымдауының iсi. Мұндай
бағалаулар ұйым қызметiнiң кейбiр жақтары туралы ... ... ... ... жұмыс графигi ыңғайсыз), сондай-ақ адамның қоғамдық
қасиеттерi (нашар әдебиетшi) және оның табиғи кемшiлiктерi ... ... ... ... ... туралы таралған мәлiметтер шындыққа сай емес
болуы керек (яғни, ойдан ... ... ... ... емес т.б.), ... мен ... дұрыс баяндалса, оларды кесiрлi деп тануға
болмайды. Тiптi, олар жағымсыз ... да. ... ... ... ... iскерлiк беделге зиян келтiретiн сыни ескерпелердi жатқызуға
болады. Бiрақ, олар ... ... ... ... емес ... ... ... iскерлiк беделге кiр келтiретiн мәлiметтердiң
мазмұнына төмендегi белгiлер ... ... ... ... ... ... мiнез-құлқының нақты
фактiлерiне қатысты болуы немесе бұл тұлғаның өмiрiнiң нақты жағдайларына
қатысты ... ... ... бiр ... ... К. ... жұмысқа мас күйде келуiне байланысты ... ... К. ... ... жұмыстан басқа негiз бойынша шығарылғандығын
айтқан, яғни, төрт ай бойы ... ... ... ... (бұл ... ... рәсiмделген емдеу анықтама қағазымен
дәлелденген). Бұл жағдайда кесiрлi мәлiметтер нақты ақпараттан ... ... ... ... ... кiр ... Ар-намыс, қадiр-қасиет, iскерлiк беделге кiр ... ... бiр ... ... ... өзге өмiр фактiлерiнiң жалпы
бағалануынан (әдетте, моральдiк) тұруы ... ... ... ... ... ... лаборант қыз жатақхана
бөлмесiнен жеке пәтерге көшуден бас тартқаны үшiн ... ... ... ... Бұл ... ... лаборант қыздың ар-намыс, қадiр-
қасиетiне кiр келтiредi.
3. Ар-намыс, қадiр-қасиет, iскерлiк беделге кiр ... ... ... (ұйым) өмiр сүруiнiң кез-келген сферасына қатысты
жариялануы мүмкiн. ... ... ... ... ... ... ... өмiрiне де қатысты болуы ықтимал.
Шындыққа кесiрлi мәлiметтiң сай келмеуi екi жағдайда жүзеге асады:
мәлiмет мүлде болмаған ... ... ... немесе бұл жағдайларды
нақты, дәл суреттемейдi. Мысалы, аспирантураға түсiп жатқан жас ... оның жетi ... ... бар ... ... ... бұл мәлiметтер шын мәнiнде фамилиясы ұқсас адамның жеке
iсiнен алынған екен. Егер ... ... шын ... ... ... ... ... жатпайды.
Кесiрлi мәлiметтi жалған деп жариялау тәсiлдерiне келсек, егер мәлiмет
бұқаралық ақпарат құралдарына ... ... деп ... сол ... ... ... жариялануы керек.
Қазақстан Республикасының “Бұқаралық ақпарат құралдары туралы” Заңының
19 бабында кесiрлi мәлiметтердi шыншыл емес деп жариялау ретi ... ... Ұйым ... азаматтың шыншыл емес деп жариялауы немесе
жауабы арнайы ... ... сол ... тура ... ... ... – бiр айдан ... өзге ... ... ... ... шығарылымда жариялануы керек. Радио немесе телевидениеде
диктор сол уақытта, сол ... бiр ай ... ... берiп, сөз сөйлеу
құқығы азаматтың немесе ұйымның өзiне берiлуi ... ... ... ... бiр бетке дейiнгi көлемде жауапты жариялауға мiндеттi. Ол жауапты
жөндеп, түзетуге жол берiлмейдi. Осы ... 28 ... ... егер ... ... емес деп ... ... жауапты жарияламаса, немесе бiр
айлық ... ... ... шыққаннан бастап бiр жыл iшiнде мүдделi
тұлға немесе ұйым ... ... ... ... болады.
Жалпы ережеге сәйкес жалған деп ... әдiсi ... ... 35 Мысалы, кесiрлi мәлiмет ұйымға жiберiлген хатта орын алса,
сол ұйымға бұл мәлiметтер жалған деп қайта хат ... ... ... ... Егер ... ... ... айтылса, онда қайта ... ... ... ... деп жариялануға жатады. Мысалы, мынадай
оқиға болған: бiр ... әйел өзге ... ... жиi ... ... (iшiмдiкке салынуы, ұрыс-керiс) үй ... ... ... сот ... ... ... жиналысында кешiрiм сұрауын
мiндеттедi.
Мысалы, кесiрлi мәлiметтер ақпарат құралдарында жарияланса, олар ... ... ... емес деп ... ... Сондай-ақ, мысалы бiр ұйым
тұлғаға мiнездеме берсе, өзi оны ауыстыруы қажет.
Егер ар-намыс, қадiр-қасиеттiң ... ... ... құқықбұзушының
қатысуынсыз, одан тәуелсiз жүзеге асса, онда шығын мен моральдiк зиянды
өтеу тек азаматтық заңдылықтың ... ... ... жүзеге асуы мүмкiн.
Яғни, құқық бұзушылардың кiнәсiнiң болуы қажет.
Сот азаматтық iстi қарағанда: ... ... емес деп ... ... ... ... анықтау қажет, олар ар-намысты, қадiр-
қасиеттi, ... ... кiр ... ... ... ... ... қажет.
Шыншыл емес деп жарияалау жауапкер оның кiнәсiнiң болуына байланыссыз
жүктеледi.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... сот ... ... ... органдарының қаулыларындағы,
өзге ресми құжатардағы мәлiметтер шыншыл емес деп жариялауға жатпайды. Олар
арнайы, өзге ... ... Ол ... белгiленедi.
Азаматтық процессуалдық кодекстiң 3 бабына сәйкес мүдделi тұлға егер
мақалада нақты тұлғалардың ... ... ... бiрақ мәтiннен
ол туралы әңгiме өрбiп жатқаны белгiлi болса да ар-намыс, ... ... ... ... болмайды. Бұл сондай-ақ заң бойынша мұрагер
болып есептелетiн, ... ... ... ... ... ... тұлғаның ар-намысы, қадiр-қасиетi, ... ... ... мәлiметтердi таратқан тұлға әрекеттерi қылмыс белгiлерiнен
тұрса, онда Қазақстан Республикасының Қылмыстық ... 129, 130 ... ... ... мүмкiн.
Егер кесiрлi мәлiметтердi таратқан адамға қарсы айыптау, ақтау немесе
қылмыстық iстi доғару, соттың шешiмi ... сот бас ... ... ... кедергi жасамайды.
Егер талап-арызда талапкер баспасөз, ақпарат құралдарында кесiрлi
мәлiметтердi шыншыл емес деп ... ... ... ... ... автор
немесе ақпарат құралының тиiстi органы тартылады, баспасөз, ақпарат
құралдарында ... ... ... емес деп ... сот ... Егер автор мақалада көрсетiлмесе, онда сол кесiрлi ... ... ... ... өзi ... ... ... кәсiпорын, қол қойған тұлға кесiрлi ... ... ... немесе азамат бiрнеше ақпарат құралдарына немесе өзге орган,
тұлғаларға бiр кезде сотта ... қоя ... ... 125 ... ... ... мәлiметтер шындыққа сай деп анықталса, олар шыншыл
емес деп ... ... сот ... ... бөлiмiнде шыншыл емес
деп жариалау қай әдiспен жүзеге асатынын, мерзiмiн көрсетуге мiндеттi.
Қажет жағдайда шыншыл емес деп ... ... ... ... ... ... ... пайда әкелмейтін
болса, бірде-бір қызмет түрі кең қолдау ... ... ... ... қатысушылары үшін лизингті тартымды етеді:
1. Ақшалай несиеге қарағанда мүлік нысанында инвестициялау, ... ... ... берілетін мүлікке меншік құқығы
сақталып ... ... ... қалу қаупін азайтады.
Оның үстіне лизинг алушы банкрот болған жағдайда лизинг заты
конкурстық массаға ... ... 100 ... ... білдіреді және төлемдердің бірден
аударыла бастауын талап етпейді. Ал лизинг алушы ... ... ... ... ... мулік құнының бір
бөлігін өз қаражаты есебінен төлеуі тиіс.
3. Мешік ... ... ... сақталып қалатындықтан, лизингке
берілген мүлік лизинг ... ... ... ... ол ... ... босатылады.
4. Лизинг алушы мүлікті меншігіне ... ... ... ол үшін мүліктің физикалық және моральдык тозуы мен
ескіру қаупі азаяды.
5. Лизинг мәмілелеріне құрал-жабдықтарды ... ... ... ... бар ... ... әркез ұшырасын
отырады.
6. Құқықтық қырынан алғанда, лизинг шарты тараптар үшін, ең ... ... ... ... ... өзіне қажет мүлікті және
сатушыны өзі таңдайтынындығымен ... Бұл ... ... ... ... ... ... бұрын пайдаланылған мүлікті
емес (аренда шартында әдетте осылай болады), керісінше су жаңа
өзінің мақсаты үшін ғана ... ... ... ... ... беруші
үшін мұндай шарт, аренда шартынан өзгеше, мүліктің кездейсоқ жойылу
және бұліну қаупінің өзінде емес, лизинг алушыда болатындығымен
тиімді.
7. ... ... ... ... ... - ... ... кәсіпкерлерге азғана алғашқы капиталмен өз ісін ашуға және
айтарлықтай кеңейтуге ... ... ... ... өндірісті техникалық жаңалау мен
интенсивтендіруге ірі қаржы сала ... ... ... ... ... ... дамыту үшін қосымша ... ... ... ... бизнесінің ролін елеулі түрде көтеру қажеттігі ... ... ... ... ... инвестициялық саясатты реттеуге
мемлекет үлкен көңіл бөледі. Экономиканың түрлі ... ... ... белгілей отырып, мемлекет капиталға неғұрлым мұқтаж салаға
капиталдың ағылуын қамтамассыз етеді. Салықтардың мөлшерін өзгерте отырып,
салық жеңілдіктерін белгілей ... ... ... ... ... ... мемлекет капиталды неғұрлым тиімді ... ... Бұл өз ... экономиканың мемлекетке қажетті бағытта дамуына
әкеліп соғады.
Соңғы жылдары ТМД елдерінде де ... ... ... ... және
көтермелеу шараларына көңіл бөліне бастады. Сонымен ... айта ... ... ... Қазақстанда лизинг бизнесін дамытуға жағдай жасайтын
салық салу режимі жоқ. ... ... ... ... ... ескере бермейді. Бұл қырынан ... ... ... артта қалуда.
Қазақстан Реслублшсасыңдағы лизинг әрекеттері жайлы ндардың анализі
және жалпыламасы және ... да ... ... қатынастарының
салыстырылуы мен дамуы Ізинг әрекеттері жайлы зандардың одан әрі дамуына
әкеледі.
ҚР ... - ... ... қатар Ізинг
қатынастарының дамуы үшін кәсіпкерліктің азаматтық және аруашылық кұқығының
саласы ... ... ... заң ... одан әрі ... ... Үлттық зандардың муында және лизинг қатынастарын құқьіқгық реттеуде
шет дердің тәжірибесін қолдану үлкен маңызға ие б.т.
Біздің ойымызша ... ... ... лизингі
жайлы заңцардың негізгі мәселелерін зерттеу олардың әртүрлі аспектілерінде,
лизинг әрекеттерінің тиімді дамуында келесі а маңызды ... ... ... ... ... ... ... байланысты лизингті
таратуды қарастыратын "Қазақстан ... ... ... туралы"
заңының келесі жерлеріне толықтырулар енгізу қажет. Үзақ ... (3 ... одан әрі), орта ... ... ... (1,5 -3 жыл) және қысқа
мерзімді) 1 жыдцан төмен және 1,5 жыл). ... ... ... ... ... ... Зандағы халықаралық лизинг түсінігін нақгы емес талқылау
оның бұзылуына әкеп ... ... ... ... шықаралық лизингті
құқыкдық реттеу туралы ережемен толықтыруы ... ... ... түрлілігі жайлы, субъектінің құқықгары мен міндеттері жайлы т.б.
қайшылықгарды шешу айлы ... ... ... ... ... жедел лизинг түсінігін беьсіту қажетті. Ол лизинг
қызметі рыногын кеңейтуге ... ҚР ... ... ... ... ... мен толықтырулар енгізу
және кеңейту дүрыс мақсатты т.б. Олар ... ... мен ... ... ... ... қосу керек.
5. ҚР "Қаржы лизингі туралы" заңының ... ... ... ... шартының жарамдылығын белгілейді, лизинг пәнінің
сақтандыруында көрсетілген, ал 20-бапта осы шарт ... ... ... көрсетеді. "Лизинг партымен лизинг беруші ... ... ... ... сақгауға міндеттері көрініс табуы мүмкін", заң актілерінде
лизинг пәнін ... ... ... қарама-қайшылықгар бар.
6. лизинг пәнін сақгандыру туралы сұрақгар осы ... ... деп ... ... Осы ... ... мәнін сақгандыру түрі
нақгыланбаған: неден сақгандырылған болу ... ... заң ... ... деген кезде, лзинг пәнін тәуекелді кездейсоқ ... ... ... ... ... ... заңның 20-бап). Лизингтік және
Сақтандыру зандарында ... ... да ... ... ... жеке ... ... төлемдері, әрине, өз еркімен.
7. Қысқа ... ... ... заң жобалары
актілерімен пакетін қарастырып және бекіту, лизинг қатынастарын реттеу.
Осыған қоса ... ... және ... ... әр ... ... есепке алу керек, басқаларға қоса ҚР-
дағы лизинг ... заңи ... ... ... ... әр ... ... лизингтің дамуы үшін белгілі бір
мүмкіндітер беру.
8.ТМД шеңберінде халықаралық үйым құру ... ... ... әдебиеттер
Нормативтік құқықтық актілер
1. 1995 жылғы 30 тамыздағы Қазақстан ... өзг. ... ... ... ... ... ... бөлім. 1994
жылғы 27 желтоқсан. өзг.тол.
3. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі. Ерекше бөлім. 1999
жылғы 1 ... өзг. ... 2001 ... 12 ... ... және ... ... басқа
да міндетті төлемдер туралың ҚР кодексі.
5. 2000 жылғы 5 ... ... ... ... ҚР ... 1994 ... 27 желтоқсандағы “Шетел инвестициялары туралы ... 1995 ... 31 ... ... ... ... ... қызмет туралың ҚР Президентінің Заң күші бар Жарлығы.
8. 1995 жылғы 25 ... ... ... ... олармен жасалатын мәмілелерді мемлекеттік тіркеу туралың
ҚР Президентінің Заң күші бар ... 2001 ... 25 ... ҚР ... ... “Жылжымалы мүліктің қаржы лизингі ... ... ... ... 2002 ... 11 наурыздағы ҚР Үкіметінің қаулысымен бекітілген
“Лизинг негізде ауылшаруашылық техникаларымен қамтамасыз ... ... 2001 ... 19 қарашадағы ҚР Үкіметінің қаулысымен бекітілген
“Республикалық бюджет қаражаты есебінен ... ... ... ... ... ... (мүдде)
ставкасын өтеу Ережесі
12. 2001 жылғы ... ... ... ... және уақытша
әкету кеден режимі қолданылатын лизинг заттарының тізімін
бекіту туралы ҚР Үкіметінің ... 2000 ... 7 ... “Қаржы лизингі туралың және
“Қазақстан Республикасының кейбір заң ... ... ... ... мен толықтырулар енгізу туралың
ҚР Заңдарын іске асыру туралың ҚР Премьер-министрінің өкімі.
14. ... ... ... ... ... ... (Оттава,
1988 жылғы 28-мамыр) (Конвенция ҚР-да ратификацияланбаған).
15. Гражданский кодекс Российской Федерации от 26 января 1996 г.
16. 1995 жылғы 24 сәуірдегі ... және ... ... өзге ... ... ... ҚР Президентінің Заң күші бар Жарлығы
(күшін жойған).
Әдебиеттер
1. Амуржуев О. Лизинг: перспективы развития//Хозяйства право.
1991, №9.
2. ... Ю.Г. ... в ... ... ... ... 1990, №3.
3. Газман В.Д. Лизинг. М.: Фонд ... ... ... М. ... - ... форма предпринимательства //
Хозяйство и право. 1994, ... ... В.А. ... М.: “ИНФРА-Мң, 1998
5. Гражданское право. Учебник . 1-часть. Под ред. А.П. Сергеева и
Ю.К. Толстого. М.:ңПроспектң , 1998
6. ... ... ... ... ... и ... М.: ... , 1997.
7. Дуйсенова А.Е. Договор финансовой аренды (лизинга) // Договоры
в гражданском праве (научные статьи). А.,2000
8. Жалыбин С. ... ... ... и ... ... ГК // ... ... от 30 июля 1999 г.
9. Кабатова Е.В. ... ... ... ... ... М.: ... 1991.
10. Кабатова Е.В. Лизинг: правовое регулирование, практика. М.:
“ИНФРА-Мң, 1998.
11. ... В.Ф. ... ... // ... и ... ... ... В.Ф., Колуга Е.В. Аренда, лизинг, фирменный сервис.
Новосибирск: “Наукаң, 1991.
13. Комаров В.В. ... ... в СНГ ... ... // Государство и право. 1998, №9.
14. Королев В. Лизинговые операции // Экономика и ... 1990, ... ... Р.А. Договор лизинга: проблемы законодательства и
практика его применения//Договоры в гражданском праве (научные
статьи), А., ... ... Е. ... - особый вид договора ... // ... ... от 20 ... 1998 ... ... Л. Правовые основы лизинговой деятельности ... ... М., ... ... Л. ... лизинг . М.: “Ось-89ң, 1997.
19. Смагулов А. Лизинг. А.: “Балаусаң, ... ... Д.Н. ... ... об ... ... и право.
1999, №3
21. Чекмарева Е. Правовое обеспечение лизинга // Хозяйство и право.
1994, №6
22. Чекмарева Е. Лизинговый ... ... ... ... и ... лизинговых операции. М., 1993.
23. Хойер В. Как делать бизнес в Европе. М.: “Прогрессң, 1990.
24. Газман В.Д. Лизинг: Теория, ... ... —М., ... ... Н.Я. ... и финансовые операции. —М., 1998. —С.21
26. Васильев Н.М., ... С.Н., Лепе Л.Н. ... ... ... —М., 1999. —С. ... ... В.А. ... Практическое учебно-справочное пособие.
—М., 1997. —С 10.
28. Программа развития лизинга в ... ... ... ... Аль-Пари, 1998. №4. —С.71
29. Амуржуев О. Лизинг: перспективы развития//Хозяйства право.
1991, №9.
30. ... Ю.Г. ... в ... хозяйственной аренды //
Правоведение. 1990, №3.
31. Газман В.Д. Лизинг. М.: Фонд ... ... ... М. ... - ... форма предпринимательства //
Хозяйство и право. 1994, №5
32. Горемыкин В.А. ... М.: ... ... ... ... ... . 1-часть. Под ред. А.П. Сергеева и
Ю.К. Толстого. М.:ңПроспектң , ... ... ... ... 2-часть. А.П.Сергеева и Ю.П.
Толстого. М.: “Проспектң , ... ... А.Е. ... ... аренды (лизинга) // Договоры
в гражданском праве (научные статьи). А.,2000
36. Жалыбин С. ... ... ... и ... ... ГК // ... Правда от 30 июля 1999 г.
37. Кабатова Е.В. ... ... ... ... ... М.: ... 1991.
38. Кабатова Е.В. Лизинг: правовое регулирование, практика. М.:
“ИНФРА-Мң, 1998.
39. Киселев В.Ф. Лизинг-практика становление // ... и ... ... ... В.Ф., ... Е.В. ... ... фирменный сервис.
Новосибирск: “Наукаң, 1991.
41. Комаров В.В. Междугосударственный лизинг в СНГ ... ... // ... и ... 1998, ... Королев В. Лизинговые операции // Экономика и жизнь. 1990, №49
43. Маметова Р.А. ... ... ... ... ... его применения//Договоры в гражданском праве (научные
статьи), А., 2000
44. Нургалиева Е. Лизинг - ... вид ... ... // ... ... от 20 ... 1998 ... Прилуцкий Л. Правовые основы ... ... ... ... М., ... Прилуцкий Л. Финансовый лизинг . М.: “Ось-89ң, 1997.
47. Смагулов А. Лизинг. А.: “Балаусаң, 1997.
48. ... Д.Н. ... ... об ... ... и ... №3
49. Чекмарева Е. Правовое обеспечение лизинга // ... и ... ... ... Е. ... ... ... пособие по
организации и проведении лизинговых операции. М., 1993.
51. Хойер В. Как делать бизнес в Европе. М.: “Прогрессң, ... ... В.Д. ... ... ... ... —М., ... Носкова Н.Я. Валютные и финансовые операции. —М., 1998. —С.21
54. Васильев Н.М., ... С.Н., Лепе Л.Н. ... ... ... —М., 1999. —С. ... Горемыкин В.А. Лизинг: Практическое учебно-справочное пособие.
—М., 1997. —С 10.
56. Программа развития ... в ... ... ... ... ... 1998. №4. ... Жалыбин С. Факторинг, лизинг, франчайзинг и другие. Комментарии
к ГК // ... ... от 30 июля 1999 ... ... Е.В. ... ... правовое регулирование,
международная унификация. М.: “Наукаң, 1991.
59. Кабатова Е.В. ... ... ... ... М.:
“ИНФРА-Мң, 1998.
60. Киселев В.Ф. Лизинг-практика становление // ... и ... ... ... В.Ф., ... Е.В. ... лизинг, фирменный сервис.
Новосибирск: “Наукаң, 1991.
62. Комаров В.В. Междугосударственный ... в СНГ ... ... // ... и ... 1998, №9.
63. Королев В. Лизинговые операции // Экономика и жизнь. 1990, №49
64. Маметова Р.А. Договор лизинга: ... ... ... его ... в гражданском праве (научные
статьи), А., 2000
65. Нургалиева Е. Лизинг - особый вид договора ... // ... ... от 20 ... 1998 ... Прилуцкий Л. Правовые основы лизинговой ... ... ... М., ... ... Л. ... лизинг . М.: “Ось-89ң, 1997.
68. 2000 жылғы 7 қыркүйектегі “Қаржы лизингі туралың ... ... ... заң актілеріне лизинг
мәселелері бойынша өзгерістер мен ... ... ... ... іске ... ... ҚР Премьер-министрінің өкімі.
69. Халықаралық қаржы лизингі туралы ... ... ... жылғы 28-мамыр) (Конвенция ҚР-да ратификацияланбаған).
70. Гражданский кодекс Российской Федерации от 26 января 1996 г.
71. 1995 жылғы 24 сәуірдегі “Салық және ... ... өзге ... ... ... ҚР ... Заң күші бар ... жойған).
72. Киселев В.Ф. Лизинг-практика становление // Деньги и кредит.
1991, ... ... В.Ф., ... Е.В. Аренда, лизинг, фирменный сервис.
Новосибирск: “Наукаң, 1991.
74. Комаров В.В. Междугосударственный ... в СНГ ... ... // Государство и право. 1998, №9.
75. Газман В.Д. Лизинг. М.: Фонд ... ... ... М. Лизинг - выгодная форма предпринимательства //
Хозяйство и право. 1994, №5

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 70 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қаржы нарығындағы нақты сектор31 бет
Өндiрiстiк инфрақұрылымды дамытудағы мемлекеттiң реттеушiлiк рөлi15 бет
Өндiрiстiк құралдар нарығының инфрақұрылымы6 бет
"Астана-финанс" акционерлiк қоғамы12 бет
«Dala Group» компаниясының қарыз қаражатын қалыптастыру механизмін жетілдіру жолдары14 бет
«Банк ісі» лекциялық курсы70 бет
«Банк ЦентрКредит» акционерлік қоғамы25 бет
«Казагрофинанс» акционерлік қоғамының қаржы лизингін талдау57 бет
«Коммерциялық банктердің қызметі мен функциялары»35 бет
«Лизинг- инвестицияның қысқа мерзімді қаржыландырудың әдісі ретінде»22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь