Бастауыш сыныпта дене тәрбиесінің мәселелері

МАЗМҰНЫ
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3.4
Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5.10
І тарау
1.1 Дене тәрбиесі мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5.7
1.2 Қазақтың ұлттық қозғалмалы ойындары мәселесі ... ... ... ... ... ... ... .7.10
ІІ тарау
2.1 Дене тәрбиесіндегі қозғалмалы ойындардың маңызы ... ... ... ... ... ..11.15
2.2 Бастауыш сынып оқушыларының қимыл дағдысын ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11.13
2.3 Қозғалмалы ойын алдындағы гимнастиканы ұйымдастыру ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13.15
Практикалық бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16.23
Қосымша ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...24.26
Әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27
Кіріспе
Зерттеу жұмысының тақырыбы: Бастауыш сыныптарда дене шынықтыру сабақтарында қимыл-қозғалыс ойындарын қолдану.
Зерттеу жұмысының өзектілігі: Бастауыш сыныптардағы дене тәрбиесі сабағында қозғалмалы ойындардың қолданылуы.
Зерттеу жұмысының мақсаты: Бастауыш сынып оқушыларының мақсатты түрде дене тәрбиесін ұйымдастырып, дене дамуындағы қозғалғыштық қабілеттердің оңтайлы іске асырылуын зерделеу. Дене тэрбиесінің мақсаты, денсаулығы мықты, рухы сергек, Отанын корғауға және ұзак уакыт шығармашылық енбекке жарамды адамды қалыптастыру болып табылады. Қазақстан Республикасыныңн Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың «Қазақстан 2030» бағдарламасында: «Біздің ұрпақтың бүгінгі кезеңінің міндеттерінен өзге келер ұрпактар алдында орасан зор жауапкершілк жүгін арқалайтынымыздығы, сонымен бірге жастар алдындағы жауапкершілікті күнде есте ұстауға тиіс екеніміз» туралы айтылған. Бұдан егемен елімізде жас ұрпактың дене тэрбиесіне айрықша көңіл бөлініп отырғандығын көрсетеді. Ол тусінікті. Келешекте Азия барысына айналатын және де елелі 50 мемлекеттің қатарына қосылуына ат салысып еліміздің іргесін нығайтатын да казіргі жас ұрпақ.
Осы жас ұрпақты дене жетілдіруінің бастауыш сынып дене тәрбиесі сабағындағы жеңіл атлетика, гимнастика, жүзу бөлігінде, қимылды ойындар ерекше орынды алады. Себебі адам өмірге келген күннен бастап үнемі қимыл- қозғалыстар жасау арқылы өсіп жетіледі.
Зерттеу жұмысының міндеттері:
 Дене тәрбиесі мәселелеріне шолу;
 Қазақтың ұлттық қозғалмалы ойындарының мәнін көрсету;
 Дене тәрбиесіндегі қозғалмалы ойындардың маңызын анықтау;
 Балалардың қимыл-қозғалыстарын қалыптастыру жолдарын көрсету;
 Қозғалмалы ойындар алдындағы гимнастиканы ұйымдастыру ерекшеліктерін анықтау;
 Балалардың қимыл-қозғалыстарын қалыптастыру жолдарын көрсету;
 Қозғалмалы ойындар алдындағы гимнастиканы ұйымдастыру ерекшеліктерін анықтау.
Зерттеу объектісі: Бастауыш сыныптағы дене тәрбиесі
Зерттеу заты: Дене тәрбиесіндегі қозғалмалы ойындар
Ғылыми болжам: Бастауыш сынып оқушыларының дене шынықтыруда және физиологиялық тәрбиелеуде қозғалмалы ойындардың мәні зор.
Әдіс-тәсілдер: Психодиагоностикалық, жаттығулар, дене тәрбиесіндегі әр түрлі ойын түрлерін қолдану
Зерттеу базасы: 3 сынып, Қарағаш орта мектебі
Зерттеу жаңалығы:
 Баланың физиологиялық дамуында ұлттық қозғалмалыойындардың алатын орны зор.
 Қозғалмалы ойындар бастауыш сыныптағы баланың дамуына үлкен роль атқарады.
 Дене тәрбиесі оқытушыларына әдістемелік материал ретінде ұсынуға болады.
Әдебиеттер тізімі:
1. Ботағариев Т. «Дене:тәрбиесі мәселелері). Қазақстан мектебі №9 2004 ж. 45-47 бб.
2. Тәнекеев М. «Дене тәрбиесінде ұлттық ойындардың қолданысы». Бастауыш мектеп №3 2003ж. 17-21 бб.
3. Балғымбаев М. «Казахские национальные виды спорта и игры» Алматы 1957 ж. 143-147 бб.
4. Бүркітбаев Ә. «Спортың ұлттық түрлері және оның тәрбиелік мәні» Алматы, Қайнар, 1985 ж. 198-218 бб.
5. Быкова А. «Физическое воспитание в начальных классах» Ташкент, 1989 ж. 361-421 бб.
6. Құранбекұлы А. Әкімбайұлы С. «Оқушылар дене шынықтыруының этнопедагогикалық нгіздері» Алматы, 2000 ж. 294 б.
7. Былиеева Л.В. Яковлев в.г. «Подвижные игры» 1959 ж. 224 б.
8. Поддьякова Н.Н. Михайленко Н.Я. «Бастауыш сыныптарға арналған
ойындар мәселесі» Педагогика, 1987 ж. 1926.
9. Шашкина В.А. «7-8 жастағы оқушылардың қозғалу белсенділігі» Москва, 1978 ж. 206.
10. Шалыгина Г.В. «Бастауыш сынып оқушыларының қозғалу дайындығын зерттеу» Автореферат. Москва 1977ж. 21 б.
11. Қуанышев Т.Ш «Болашақ дене тәрбиесі мұғалімін дайындау» Алма-Ата 1992ж. 226.
12. Меңдалиев Б. «Балалардың қозғалмалы ойындарды қажет етуі» Бастауыш мектеп №Ц-2004ж. 25-27 бб.
13. Есірнепов Ж. «Гимнастиканы ұйымдастыру ерекшелктері» Қазақстан мектебі №4-2006ж. 64-65 бб.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе.....................................................................
............................3-4
Негізгі
бөлім.....................................................................
..................5-10
І тарау
1. Дене ... ... ... ... ... ... Дене ... ... ... ... ... ... ... дағдысын
ұйымдастыру...............................................................
.....................11-13
2.3 Қозғалмалы ойын ... ... ... жұмысының тақырыбы: Бастауыш сыныптарда дене ... ... ... ... ... ... Бастауыш сыныптардағы дене тәрбиесі
сабағында қозғалмалы ойындардың қолданылуы.
Зерттеу жұмысының мақсаты: Бастауыш сынып оқушыларының мақсатты ... ... ... дене ... ... қабілеттердің
оңтайлы іске асырылуын зерделеу. Дене тэрбиесінің мақсаты, денсаулығы
мықты, рухы ... ... ... және ұзак ... ... енбекке
жарамды адамды қалыптастыру болып ... ... ... ... ... ... ... 2030» бағдарламасында:
«Біздің ұрпақтың бүгінгі кезеңінің міндеттерінен өзге ... ... ... зор ... ... ... сонымен бірге
жастар алдындағы жауапкершілікті күнде есте ұстауға тиіс екеніміз» туралы
айтылған. Бұдан егемен ... жас ... дене ... айрықша көңіл
бөлініп отырғандығын көрсетеді. Ол тусінікті. Келешекте Азия ... және де ... 50 ... ... ... ат ... іргесін нығайтатын да казіргі жас ұрпақ.
Осы жас ұрпақты дене ... ... ... дене ... ... атлетика, гимнастика, жүзу бөлігінде, қимылды ... ... ... ... адам ... ... ... бастап үнемі қимыл-
қозғалыстар жасау арқылы өсіп ... ... ... Дене ... ... ... ... ұлттық қозғалмалы ойындарының мәнін көрсету;
✓ Дене тәрбиесіндегі қозғалмалы ойындардың маңызын анықтау;
✓ Балалардың қимыл-қозғалыстарын қалыптастыру жолдарын көрсету;
✓ Қозғалмалы ойындар ... ... ... ... ... ... ... жолдарын көрсету;
✓ Қозғалмалы ойындар алдындағы гимнастиканы ұйымдастыру ерекшеліктерін
анықтау.
Зерттеу объектісі: ... ... дене ... заты: Дене тәрбиесіндегі қозғалмалы ойындар
Ғылыми болжам: Бастауыш ... ... дене ... ... тәрбиелеуде қозғалмалы ойындардың мәні зор.
Әдіс-тәсілдер: Психодиагоностикалық, жаттығулар, дене тәрбиесіндегі әр
түрлі ойын түрлерін қолдану
Зерттеу базасы: 3 сынып, Қарағаш орта мектебі
Зерттеу жаңалығы:
... ... ... ... ... ... ... Қозғалмалы ойындар бастауыш сыныптағы баланың дамуына үлкен роль
атқарады.
➢ Дене ... ... ... ... ретінде ұсынуға
болады.
I тарау
1.1 Дене тәрбиесі мәселелері
Қазақстан Республикасы Президентінің ... ... ... жылдарға арналған дене шынықтыру мен ... ... ... ... және ... ... дене ... оқушылардың дене мәдениетініңүрдісі көрсетілген.
Л. Матвеевтің пікірінше, жеке тұлғалармен және жалпы қоғаммен дене
шынықтыруды толықіске асырудың негізі ... ... ... табылады. Қазіргі кездекөзқарас жергілікті климаттық және экологиялық
жағдайларына бейімделу; ұлттык салт-дәстүрлерді ескеру; аймақтағы ... ... ... ... ... «дене жетілдіруі» ұғымының негізгі параметрлерін
нақтылап ... Онын ... ... ... өсіп ... ... тәрбиесінің мақсаты ретінде келесі бөліктермен анықталады:
бір қалыпты дене дамуы мен қозғалтқыш қабілеттердің ... іске ... ... және ... жағдайларға функционалдық бейімделуі
және ұлттық дәстүрлерді ескеру. Дене жетілдірудің негізгі белгілері: ... дене ... ... белсенділік, денсаулық.
«Дене дайындығы» деген тусініккке ... ... ... түрлілігі және ... ... ... Ал дене ... кең және бір ... ... болады.
Қозғалыс белсенділігінің дәрежесін анықтайтын факторларға биологиялык,
әлеуметтік, елдегі дене ... мен ... ... және ... ауа ... жатады. Мұнда негізгі мәселе оптималды қозғалтқыш белсендігінің
талдауы болып қала береді.
Дене тәрбиесі сабақтарының тиімділігін ... ... ... ... оқу ... ... ... - негізгіқағидаларының
бірі. Басқа пәндерге қарағанда дене тәрбиесі ... ... ... дене ... мен дене даму ... ... әсерін
тигізетін жағдайлар: а) әлеуметтік-экономикалық жағдайлардың нашарлығы; ә)
ауыл мектеп оқушыларының дене дайындылығының төмендігі; б) ауыл ... дене ... ... в) ... ... ... әлеуметтік өсуіне кедергі жасайтын кейбір жағдайлар:
Оқушылардың дене дайындығы мен дене даму дәрежесін арттырудыңәдістемелік
жолдарының мазмұны мыналар болып табылады:
а) ... ... ... ауыл ... ... ... ... сұрап, жасөспірімдер мен балаларға спорт
мектептерін ашу, өз ... ... ... экологиялық жағдайларға қарсы тұру (ашық, таза ... ... ... ... ... сабақ жүргізу);
в) ауыл оқушыларының дене дайындығының ... ... ... ... ... спорттықүйірмелерге қатысып,
спортпен шұғылдану, т.т;
г)оқушылардың дене даму деңгейін көтеру жолдарын іздеу.
Ең бастысы, әр мұғалім жоспарлауды дұрыс іске асыра білуі ... ... іске ... ... ол дене ... бірізділікпен дамуына
керіәсерін тигізеді.
Зерттеу нәтижесіне сүйене келе ... ... ... болады:
1. Мамандардыңпікірі бойынша ауыл ... дене ... шешу ... ... теориялықұғымдарға назар аудару
керек: «дене жетілдіру», ... ... ... дамуы», «қозғалтқыш
белсенділігі», «оқу және еңбек ерекшеліктері».
2. Ауыл мектебінің материалдық базасының нашарлығына байланысты жоспарлау
құжаттарында белсенділігі аз ... ... ... ... Әрине,
мұндай жағдайда оқушылардың дене әлеуетіжоғарыламайды және олар
Президенттік сынамалар нормативтерінің ... сай ... ... дене ... жетілдіру үшін қазіргі кезенде
үкімет тарапынан іске ... ... ... сүйене отырып (ауыл жылы,
мемлекеттік бағдарлама т.б.), ... ... ... сондай-ақ дене шынықтыру пәні ... ... ... ескеретін дене жаттығуларды, жарыстарды
ұйымдастыру керек. Онсыз игермеу болмайтыны сөзсіз.
1.2. Қазақтың ұлттық ... ... ... ... қозғалыс ойындарын спорттық ойындардан ажыратып,
алғаш рет ... ... М. ... ... ... ... ... отырып, ұлттык ойындарды оқу үрдісінде пайдалануға ұсыныс ... ... айта ... бір ... ... КСР ... Комиссарлар Кеңесінің 1943
жылғы шешіміне сәйкес 1949жылы жарық көрген «Краткий сборник ... ... ... ... М. Гуннердің толықтырылып,
өңделген кітабы.
XX ғасырдың басында көшпенді ... ... ... ... ... т.б. отар ... туралы этнографиялық деректер жинақтап,
олардың ұлттық мәдениетінің ... - ... ... оның ... бөлшегі балалар ойынын жинап зерттеуді Түркістан ... ... ... мен ... ... ... ... А. Васильев «Игры сартовских детей» мақаласында
Ферғана және Сырдария аймақтарын ... ... ... ұлттық
ойындарының бірнеше түрлерін ... ... ... ... ... ... ... автор Ферғана балаларының күнделікті ойнайтын
ертеден келе ... ... ... ... бошимга» ойыны. Ташкентттегі
сарт балаларына таныс емес екендігін айтады. Ал М.Гавриловтың авторлығымен
жазылған ... ... у ... ... мақаласында өзбек
халқының ойын түрлерінің айрықша маңыздысы жыл мезгілінің белгілі уакытында
«Құстар ойынын» (тауық, қаз т.б.) ... ... ойын ... ... ... ... қазақтыңұлттық дәстүрлі халық ойындары күн
тәртібіндегіөзекті мәселе болмағанына қарамастан, сол ... ... ... ... авторлар қатарында М.Тәпекеев,
Б. Төтенаев, М. Балғымбаев, Ә. Бүркітбаев т.б. есімдерді атауға ... М. ... және ... ... ... жеке мәселе. Оның негізгі еңбектеріҚазақстандағы
спорт пендене тәрбиесі саласына арналған. Ең бастысы, ол дене тәрбиесінің
халықтық ... ... ... ... ... ... ... шыққан алғашқы туынды - «Казахские национальные
виды спорта и игры». Бұл ... ... ... ... ... ... халық ойынынын қажетті жақтарын ашып,
сонымен қатар басқа да ұлттыққозғалмалы, ... ойын ... ... ... ... ... мұрағат деректеріне сүйене отырып ғылыми
сараланған пікірлер айтады.
Ә.Бүркітбаевтың авторлығымен 1985 жылы ... ... ... және оның ... ... ... ұтлттық спорт түрлері мен ұлттық
спорт ... ... ... ... ... орны,
тәрбиелік маңызы және ат спорты мен ұлттық ойындардың ережесі қарастырылса,
М.Балғымбаевтың ... ... ойын ... ... ат ... ... ... жорға жарыс, аударыспақ, жамбы ату, аламан бәйге,
т.б. ... ... ... ... ... өмірінде ұлттық және спорттық ... және ... ... формасы мен мазмұны үлкен адамның тұрмыстық күйімен, еңбек
түрімен және мазмұнымен ... ... ... ... ... ... ... байқаймыз.
Ғалым А.Усова өз еңбегінде ойынның мәнін ... ... ... өзгерістерді танып білуге, ... ... жол ... ... ... ... ... өмірде баланың аты – бала.
Өз бетінше әлі ... ... ... жан. ... ... ілесіпкете барады: ал ойын үстінде ол ... ... ... ... адам тәрізді, өз күшін сынап көреді.»
Мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту ... ... ... мен
ойынның қажеттілігі мен зәрулігіне ғалымдар ... ... Н. ... ... Д.Хухлаева және тағы басқалар ерекше
назар аударған.
Д. Хухлаеваның пікірі бойынша, дене шынықтыру жаттығуларын ... ... ... ... іс-әрекетке бейімділігінің қалыптасуы
айқын сезіледі, сондықтан дене шынықтыру ... ... ... ... шыдамдылық пен тез қарекеттің символы болып табылады.
М.Конторович, Л.Михайлованың ... ... ... ... жыл
мезгіліне сәйкес қыс айларында ойналатын ойындар, топ болып ... ... ... ... далада өткізілетін қимыл-қозғалыс ... ... ... Ойын түрлері мен шарттарын бала жасына ... ... ... ... халық ойынын ұсынған. Олардың ішінде:
қояндар (6-7 жастарға); аңшы мен ит және ... (8 ... ... мен ... (9-10 жастағыларға арналған) қозғалмалы ойындарын зерттеп,
қолданысқа ... ... ... ... ... ... ... саду») кітабында балабақшаныңәр тобында жас ... ... ... ... ... және оны ... ... да басқа мәселелер қарастырылған. Мысалы: ... ... ... күннен бастап балаларды өзін-өзітежеуге үйрету, сонымен қатар
барлық баланыңқабылдау қабілеті ... емес ... яғни ... мен
әлсіз жайбасар балалар арасындағы тепе-теңдікті сақтау ... ... ... ... тарту арқылы шыңдау, ұмтылдыру, бірнеше рет бір ойынды ... ... ... қатар психологиялық тұрғыдан
сенімділігінің артуы ғылыми еңбектіңқұндылығын ... ... Дене ... ойындардың маңызы
Дене шынықтыру пәнінің белгілі бір ... ... ... ... жас ... ... бекіп, ағзаның қалыпты дамуына және оның тез жинақталып, қимыл іс-
әрекетті шапшаң ... ... ... ... орны ... ... қозғалмалы ойындар баланың көңілді, өмірге шаттық-қуанышпен
қарауын және ақыл-ойының дамуына (тапқырлық, тез дұрыс шешім ... ... ... ... ... бірі ... қарастырылады. Ойын барысындағы
іс-қимылды дұрыс саналы түрде балаға жеткізіп, қайталатуды бірнеше ... ... бала ... зат ... ... органдар мен дене
құрылымындағы жалғасып ... нерв ... ... ... ... жақсарады. Негізінен, баланың өсуіне жақсы әсерін ... ... ... ... ... ... ойындар. Қозғалыс
барысындағы жиі демалудан бала ... ... ... қажеттілік
артады. Осы ойындардың арқасында баланың көңіл-күйі эмоциясы жоғарылап,
оның нерв ... ... ... ... нәтижесінде бала белгілі
сигналға үйреніп, ойын ережесіне бағынады. Бұл оның ... ... ... қарауына, төзімді болуына, тәртіпті сақтауына, немесе ... ... ... ... ... өз ... ... жоғарғы тыныс жолдары тар, олардың шарышты қабаттары лимфа
және қан тамырларына өте бай ... ... ... ... жедел тарылтады. Қабырғалардың тегіс орналасуына байланысты тыныс
жеңіл және жиі ... ... ... минутына 35-40 тыныс қимылы, 7
жастағы балаларда минутына 26-27 тыныс қимылы жүреді). Одан басқа балаларда
дем алу ... ... Өкпе ... өте ... себебі функционалды
тұрғыдан ол әлі жетілген жоқ. Баланың кеудекуысындағы қозғалыс шектеулі.
Олардың тыныс алу ... ... ... ... сәбилерге
мұрын арқылы ауа жұтуды үйрету керек. Мұрынның ішкі жағы ... ... ... қан ... ... Бастауыш сынып оқушыларыныңқимыл-қозғалысын ұйымдастыру
4сынып бастауыш оқушыларыныңқимыл дағдысын қалыптастыру ... ... және осы ... ... ... ... жұмыс жасауы артады. Баланың дағдысы 10 жасқа ... ... ... ... ... фундаменті қызметін атқарып, өмірде қимыл іс-
әрекетін ... ... ... ... да ... ... алғы шарты
қалыптасады. Бастауыш сынып балаларының қимыл-қозғалыс әрекетін ұлттық
ойындар арқылы қалыптастыруда ... ... ... ... ... ... тепе-теңдікті сақтау, еңбектеу, секіру, лақтыру ... ... ... ... ... дамытумен қатар дене шынықтыру
жаттығу түрлерімен айналысуды жетілдіреміз. ... ... ойын ... ... лақтыру, жүру, жүгіруді орындау үшін ... ... ... ... ... ойынмен қолданысқаенгіземіз. Баланыңкүші
дамыған сайын, секірудегі өлшемі ұзарып, затты ... ... ... ... ... ойынның күнделікті тұрақты өмірге енуі
баланың тез шаршамай шыдамды еңбекке үйренуін және ұзақ ... ... ... ... ... ... балалар әртүрліқимыл жасайды. Тұрады, еңкейеді, қашады,
қолмен ұстайды. Бірақ ... ... даму ... әлі ... ... ... бірінің қолын бірі ұстап, бір бағытта жүре алмайды. 1,5-2-
дегі ... ... көп ... ... ескеріп бұл үшін арнайы
жағдай ұйымдастыра отырып, ... есте ... ... ... назар аудартқыштың қалыптасуына ойыншықтармен біраз ойнауына
бөгет жасамау керек. Балалардыңқозғалу талабын қанағаттандыра ... ... ... ... ... дағдыға
айналдырумен қатар денешынықтырудың элементтерін күннен-күнге күрделендіре
береміз.
7-8 жастағы балаларға қимыл-қозғалыс ойындарын дамытуда тұрып, отырып,
жатып орындайтын ... ... ... маңызы зор. Ойындармен
қимыл-қозғалыс эрекеттерінің баланың дамуына мынадай прогрессивті көмегі
бар. ... ... ... ... ... ... дербестіктің қарапайым формаларыныңқалыптасуы балалар арасында
жасалатын жаңа қатынас ... ... топ ... ... ... әрекетінен
өту қалыптасады.
7-8 жастағы балалардың негізгіқозғалыс-қимылдары ойын ... Онда ... ... ... ... секлдіқасиеттер қалыптасады. Қозғалыс-қимыл ойындары топтық
сипатта болады. ... олар ... ... белгілі ережелердің орындалуын талап етеді. Ойында баланың ширығып,
толғануы оның ... ... ... ... жақсы нәтижелерге
жетуіне көмектеседі. Басқа жағдайда ойыннан тыс ... ... ол ... жете ... та еді. ... ... ... түрлерімен алмастырып
отыру – барлық қимылды біркелкі ... ... ... Бұл ... ... ... ойнайтын ұлттық ойындар: асықпен ... ... ... ... ... дене ... негізгі міндеттері - олардың
денсаулығын сақтау, нығайту, дене бітімін ... ... ... ... ... ... ... ойын алдындағы гимнастиканы ұйымдастыру ерекшеліктері
Мектепте сабак ... ... ... ... ... ғана ... ... мақсатты да ... ... ... ... ... ... оқу күнін
ұйымдасқан түрде бастауға көмектеседі, ал ... ... ... күй ... жұмыс қабілетін арттырып қана қоймай, сабақ сапасын
да жақсартады.
Сабаққа дейін ... дене ... ... ... ... ... ... жоғарылайды. Сабаққа дейінгі
гимнастиканың маңызы өте зор: дене жаттығуларын орындау ... ... күйі ... алдағы болатын сабаққа деген ... ... ... гимнастиканы мектеп алаңында өткізген дұрыс. Ауа райы
қолайсыз болса ғана мектеп ішінде әр сынып ... ... ... ... ... беретін жерде шұғылданады.
Жаттығулар кәдімгі ... ... ... Оқу жылы ... ... ... өзі ... Одан әрі ... 3-4 ... ... ... ... ... дейінгі гимнастиканыңұзақтығы 8-10 ... ... ... бір ... астам уақытты құрайды. Ол келесі талаптарға жауап
беруі тиіс: ағзаға жан-жақты әсер ету. Оқушыларды шаршатпау және ... ... ... ... жақсы таныс және оңай орындалатын 5-6
кешенді жаттығулардан тұруы тиіс. ... ... ... ... ... ... Бірінші – керілу, содан соңәр түрлі бұлшық
ет топтарына жаттығулар орындалады. Жүктемесі көп ... ... т.б.) ... ... ... ... жаттығулары мен
күрделі емес эстафетеларды пайдалануға да болады.
Гимнастиканы оқушылар бірден сабаққакірісетін баяу ... ... ... ... ... бір рет ... тұруы
кажет.Дене жаттығуларын орындағанда мұғалімге аяқ-қол, кеуденің бастапқы
қалпының ... ... ... ... ... ... ... қадағалаған абзал, ол біркелкі болуы тиіс және дем ... ... ... ... көңіл бөлген дұрыс.
Мұғалімнің жаттығу көрсетуі нақты анық және қысқа болуы ... ... ... ... ... ... қалыпты ұзақ
уақыт ұстағанда оқушыларда бұлшық еттіңқалжырауы мүмкін, сондықтан ... ... ... ... керек.
Шағын кешенді ауыл мектептерінде жаттығулар өткізгенде мұғалімге
жаттығулар орындауды қайталау санын іріктеу қажет. Егер ... ... ... ... тең ... ... онда ... бірыңғай мөлшер
ұсынады, яғни барлық балалар үшін қайталау саны ... ... ... гимнастика жаттығу түрлері бағдарлама ... ... ... ... ... оқушылардың дене
дайындығына, олардың сандық күш құрамына қарай өзгеріп, толықтырылып, тіпті
әр түрлі ойын ... ... ... бөлім
Қазақтың ұлттық ойындарын спорт түрлерінде қолданғанда дене тәрбиесіне
тигізетін әсерлері
Көптеген ауылдық мектептерде дене тәрбиесі сабағын арнайы мамандығы
жоқ ... ... ... ... білім мен дағдыны
қажетінше меңгере ... ... ... біз ... ... оқушылардың дене жетілу, дене дайындық және даму деңгейлерін
тексердім. Қарағаш орта мектебінің ... ... ... ... деп ... Оқушылардың жас мөлшері 9-10 жас. Эксперимент бір айга
созылды. Зерттеу жұмысы келесі әдістерге сүйене отырып ... ... ... ... ... педагогикалық бақылау, сауалнама
жургізу, математикалық және логикалық ... ... ... ... мектеп алаңында ашық ауада ... ... ... ... ... ... ... функциялық
кызметіне жақсы ықпал жасауына ... ... ... ... жүрек-қан тамыр және тыныс алу жүйелерінің реакциясы тексерілді.
Тамыр соғу жиілігінің бастапқы ... ... ... бұл ... да ... ... Бірақ, оқу жылының соңында экспериментті сыныпта
функциялық ... ... ... ... соғу ... ұлғайғаны және
неғұрлым орнына тез келетіні анықталды. Бастауыш сынып оқушыларының ... ... және ... ... ... анықталды: дене ұзындығы,
салмақ, өкпенің тіршілік ... және ... ... ... ... ... ... 4 сынып оқушыларының
дене даму деңгейі бақылау сыныптарына қарағанда едәуір ... ... жылы ... ... ... ... дене дайындығы мен дене
қабілеттерін дамыту мақсатында көптеген ұлттық ойындарды келемшде бастауыш
сынып оқушыларынын дене ... мен дене ... ... ... ... ... пайдаландым. Ұлттық ойындарды дене қабілеттеріне
байланысты саралаудан өткіздік. Бұл топта да оқушылардың дене ... ... ... ... ... ... талданды. Менің мұндай
саралау экспериментті сыныптың дене дайындық көрсеткіштері ... ... ... ... ... дене ... жетілдіру мақсатында «Қара бөрік»,
«Айгөлек», «Теңге алу», «Атшылар», «Ақ ... - көк ... ... қуу»,
«Жалау алу», «Допты түсірмеу», «Қасқыр мен ешкі», ... ... ... ... ... ... «Белбеу тастау», «Лақтыр ұста»,
«Жүзік алу», «Арқадағы таяқ», ... ... ... ... ... ... ал», ... секіру», «Тырау, тырау тырналар», «Тау
менікі», «Әуе таяк,», «Жаяу көкпар», «Атшылар ... ... ... ... сияқты ұлттық ойындарды ... ... ... екі ... ... ... ... бірдей болулары керек.
Екі топтың екеуінің де бастаушысы болады. Аралары 10-15 метрдей жерде ... ... ... осы екі топ ... сөз тастап, күш көрсетіп,
өнер жарыстыра бастайды. Екі жақтың ойын бастаушылары орталарынан бір ... ... ... ... ... бір ақ тас, бір қара тас ... ... тасты ешкімге көрсетпей, қуысына қысып тұрады да, екі ойын басынан: ... қай ... ... ... деп ... Бастаушылардың біреуі мен:
«Оң қолдағы тасты қалаймын», дейді, ... сол жақ ... ... ... ақ тас болса, сол ойын бастайды.
-Айгөлек-ау, айгөлек,
Айдың жүзі ... ... ... ... ер ... ... айгөлек,
Айдың жүзі дөңгелек
Күші мығым, қуатты,
Екпіні желдей өршіген
Саған қандай ер керек?-дейді.
Алдыңғы топ:
-Айгөлек-ау, айгөлек,
Айдың жүзі дөңгелек
Күші мығым, ... ... ... ... ер керек,- деп бір ойнаушының атын атайды. Ол тобынан шығып,
бір-екі адым ілгері басып:
-Айгөлек-ау, ... жүзі ... ... ... ... ... ер шыққан,
Топ бұзуға мен шыққам,- деп сол жүгірген бойы қарсы ... ... ... Ол ... ... ... топты жарып өтіп, өзі қалаған бір қызды,
не бір ... ... өз ... алып ... Егер ол ... ... өте
алмаса, сол топта өзі қалып қояды. ... ... ... топ ... ойын ... ... Ойында дөрекілік көрсетуге, жұптасқан жұдырықты
жүгіріп келе жатқан ойыншыға қарсы қоюға болмайды. Жүгірген ойнаушы
да ойын ережесін сақтауға тиіс.
«Орамал ... ... ... ойнайтын ойындарыньщ бір – «Орамал тастау». Ол ... ... ... ... ... ... саны көп ... ойын
соншалықты қызық болады. Ойнаушылар тең екі топқа бөлінеді, ... ... екі ... бойына қарама-қарсы қатарласа тұрады. Жүргізуші
қолындағы орамалын бірінші ... өз ... ... ... ... ... ... біреуіне тастайды да: «қа» деп дауыстайды. Ол ... ... ... «ла» ... Сонда «қағаз», «қала», т.б. сөздер
шығады. Айтатын сөз екі ... ғана ... ... ... «са» деп
дауыстаса, «ас-дақ», «са-қа», «са-бын», «са-қал», «са-рын» т.б. ... ... ... ... ... ... ... сол бірінші буынның сөзі
шығатындай етіп айтуы керек. Егер ол екі ... ... ... ... тез, дұрыс тауып айта алмаса, онда ортаға шығып, өнер көрсетеді.
Енді орамалды ... ... өзі ... ... ... ... бірінші буынын айтуы керек. Жазаны жауап өнер керсетеді. Осылайша
екі топтың ойыншылары орамалды бір- ... ... ... ... ... Бұл ойын ... ойындағысын, ана тілін жетік білуге,
тапқырлық қасиеттерге ... ... ... ... алқа-қотан тұрғаннан кейін, бір қыздың,
не жігіттің көзін байлап, қолына бір метрдей жас ... ... ... ... ... ... ... сөзім жоқ
Қайда кеттің қалқа жан
Жетектейтін өзің жоқ.
Қолға түскен құтылмас,
Қала бермек көзім боп, - деп таяғын өзі ... ... ... ... ... соза ... Айнала тұрған ойнаушылар қашып жүріп:
Соқыр-соқырақ,
Оң көзіңе топырақ.
Топырағын алайын,
Тотияйын ... бір ем ... - деп ... ... ... тиіп ... жүреді. Осылай
л\ойнап жүргенде «соқыр текенің» қолына түскен ойнаушы ұтылады да, ... ... ... теке» мен оны түрткілеп қашып жүрушілердіңөрісін
мөлшерлеп сызып қояды
«Белбеу тастау» ойыны.
Ойын кең алаңды жазық жерде ойналады. ... ... ... ... ... ... сан ... да, күш-қуаты жағынан да
біркелкі екі топқа бөлінеді. Сонан соң, екі топ бір-бірінен ... ... ... ... сап ... ... Екі ... кішірек дөңгелек шеңбер сызылады да, сол ... ... ... ... байлайтын баска бір материал тасталады. Әр топка ... ... ... ... ... жүргізуге кезек алған
топтың бастығы кенеттен бір ойыншының атын атайды. Ал екінші топтың басшысы
оған жауап ретінде ... ... ... тең ... деген қарсы
топтағы бір ойыншының атын тез атап үлгеруі керек. Аттары ... ... ... ортасында жатқан белбеуге қарай тура ... ... ... ... оны ... ... үлгерсе, белбеу тиген ойынш ы
ойыннан шығады. Жеңген ойыншы өз орнына барып тұрады. Ойын осы ... ... Бұл ... ... түрі ... жасырмақ» деп аталады.
«Атшылар жарысы» ойыны
Ойын алаңда, спорт залында ... ... ... тең екі топқа бөлінеді де, әрбір топ ішінара және екі
топқа бөлінеді. ... ... төрт ... ... Қай топтың «аттар»,
ал қай топтың ... ... ... ... ... ... ... немесе
залдан ара қашықтықты 20 метр қатар екі ... ... ... ... ... сол ... ... қатар түзеп тұрады. Ойын басқарушының
берген белгісі бойынша «Салт аттылар» екінші сызыққа жетіп орын ... ... ... бірінші сызықтан өтеді. «Салт атты» бұл кезде үнемі өз
«атының» арқасынан қағып ... ... ал «ат» ... алға ... Ойын
қызып, жалғаса түседі. Қай жақ жылдам екінші ... ... ... ... жеткен болып есептеледі. Ойын жастарды жинақылыққа, ұйымшылдық,
коллективтік әрекет жасай білуге ... ... ... дене күшін сомдап, төзімділікке үйретеді.
«Аударыспақ» ойыны
Спортшыдан үлкен ... ... ... пен ... ... ұлттық спорттың бір түрі - аударыспақ (екі салт атты бір-бірін
аттан аударып алуға тырысады). Аударыспаққа тәртіп бойынша ат ... ... ... ... ... бар ... ғана ... Ал дайындығы жеткіліксіз, тәжірибесі аз спортшылар үшін бұл өте
қиын. Сондықтан қазіргі тәртіп ... ... 18 ... ... ... Сайысқа қатынасушылар үш салмақтың категорияға ... ... ... ... ... ... ... мақсаты- қатынасушыларға неғұрлым теңдік жағдай
туғызу. Оны спорттық ... бір ... ... үшін ... ... салмақты категорияны көбейту дұрыс. Бұл категорияға бөлу соңғы
кезде қалыптасады. Ертеде ... ... ... өз ... ... ... Амал ... спорттық жарыстарда сол үш категорияның өзі де
көбіне әлі сақтала бермейді. Спорттың бұл түрінің дамуымен бірге, сөз ... ... ... да көбейе, кеңейе беретіні күмәнсіз. Ойында аты
белді, жарамды, өзі ... атқа ... ... ... ... ... Сайып келгенде, аударыспақта негізгі рөлді ат пен ойыншы жігіттер
атқарады. Оспадарлық, жұла қашу, ... ... қол ... сияқты айла-
амалдарды қолдануға болмайды. Аударысу ат пен жігіттің үндескен ... ... ... күш-жігердің басымдығын көрсететін қалыпты,
байсалды шеберлікке ұласып жатуы шарт.
«Тартыс» ойыны
Ойын көгалды алаңда, спорт залда ... ... ... ... болса,
еденге кілем төселеді. Ойынға 4-30 адам қатынасады. Ойынға тек ер балалар
қатынаса алады. Ойыншылар тепе-тең екі ... ... ... ... ... екі жұп шығады. Бірі ... ... ... ... олар ... ... бастайды. Мақсаттары бірін-бірі аударып
кету. Тартыс басталады. Егер арқадағы ойыншының бір жері ... тиіп ... ... есептеледі. Ойынға келесі екі жұп шығады. Олар да осылай
тартысады. Ойын жалғаса ... Қай топ көп ... сол топ ... ... ... ... бір-бірімен орын ауыстырады. Ойын жастардың
дене, білек күшін сомдауға, төзімдікке үйретеді.
«Теңге алу» ойыны
Ертеден келе жатқан ... бірі - ... алу. ... алу да ... ... ... бірі. Теңге алу ойыны тегіс жерде өткізіледі.
Ойынға жасы 18-ден ... ... ғана ... Ол ... үлкендігі ақ
тоқымдай киіздің үстінде 50, 20, 15 ... ... ... ... ... Қазір тақыр жердің ойықтау тұсына ақ шүберекке түйілген зат
тасталады. Ойыншылар қос ... ... ... атқа ... 30-40 ... шауып бара жатып, ақ киіздің үстінде ... ... ... ... ... ... ... беріп, іліп алып кетулері керек. Ақшаны ат
үстінен алған адам иеленіп кетеді. Қазір шүберекке түйілген тиын, не ... ... ат ... ... ... әкеткен адам жеңімпаз атанып,
жүлде алады. Ойыншылар атқа кезек ... ... ... ... (әркім өз
атымен) кеп ойынға қатынаса береді. Алғашқы адам тиынды іліп кетсе, оның
орнына тағы да тиын ... ... жуас ... ... ... ... шабады, бірақ теңге жатқан жерге келгенде, баяулауға
немесе тым ... ... ... ... Көрсеткіш барлық сыныптарда 45-
50 ... ... ... Оқу ... ... ... ... «Дене тәрбиесі» пәні бойынша бағдарлама материалдарын бақылау
сыныптарына қарағанда толық меңгеріп шықты.
Сонымен бастауыш сыныптарда дене ... ... ... ... ... ... сабақ барысында тиімді пайдаланса және сабақты
арнайы білімі бар маман жүргізсе оқу ... ... ... ... ... дұрыс дамып, жетілгені айқындалды.
Дене тәрбиесі сабағында ойындар неғұрлым көп ... ... ... ... да оған ... мүмкіндігі мол болатындығы белгілі. Ат ойынының
көп болуы дене қабілеттері ғана ... ... ... ... ... ... ... Демек, оқушылардың дене бітімінің, тұлғасының қалыптасуы
ұлттық ойындардың тәрбиелік құрылымына да көп қатысты. ... ... ... 4 жыл ... ... жуық ойын түрлерін меңгеруі тиіс. Міне,
осы ойындарды толық меңгергенде ғана оқушылардың дене ... ... ... ... ғана емес, ерік-жігер қасиеттерімен бірге
батылдыққа, тапқырлыққа, тез бағдарлауға, алғыр, ... және ... ... ... ... ... ... жоқ.
Қосымша
Эстафеталык ойындар
Сынып: 4-сынып
Тақырыптары: 1.Доппен нысананы көздеп лақтыруға машықтану.
2. Эстафеталық ойындар
Сабақтың мақсаты: Нысананы доп ... ... ... ... ... Ойын арқылы ептілікке, жылдамдыққа, алдына қойған мақсатына жету
үшін күш-қайратын аямай жұмсауға үйрету.
Сабақ өтетін орын: ... ... ... ... ... ... ... баскетбол доптары, жалауша,
ысқырық.
Дайындық бөлімі: (10-15 минут)
Аяқтарының ұшын бір сызықпен түзеп, сапқа ... ... ... ... орындау.
Спорт залды айнала 2-3 минут тоқтамай жүргізу.
Бір тізбекті сапта адымдай жүріп келе жатып, төрт тізбек жасап ... ... ... ... ... ... ... орындау:
-Екі қолмен таяқты көлденең ұстап тұрып, «1-2» дегенде оң (сол) аяқты артқа
соза ... ... ... шалқаю, «3-4» дегенде бастапқы қалыпқа келу (әр
аяқпен 4-5 рет қайталау).
-Сол қалыпта тұрып, «1-2» ... ... ... ... ... ... бұру (әр жаққа 4-6 реттен иілу);
-Аяқты алшақ қойып тұрып, таяқты ... ... ... «1-2» ... оң (сол) жаққа ию (әр жаққа 8-10 реттен иілу);
-Аяқты алшақ қойып тұрып, «1-2» ... ... ... ... жоғары
көтеріп, оң (сол) аяқты алға түзу көтеріп ұстап, таяқшаны төмен түсіріп
аяққа тигізу, «3-4» дегенде ... ... келу (әр ... «6-8» ... ... «1-2» дегенде таяқты аяқтың астынан артқа қарай өткізіп жоғары
көтеріп «3-4» дегенде бастапқы қалыпқа келу («6-8» рет ... оң (сол) ... ... ... екі жаққа кезекпен қос аяқтап секіру
(4- 10 реттен қайталап орындау);
Негізгі бөлім: 25-30 ... ... ... ... өз ... нысананы ұрып жаттығу. Әр
оқушы бұл ... 1-2 рет ... соң ... ... ... ... ... ұрады. Доп лақтыру үшін мынадай қалыпқа келу
керек: оң шынтақ сәл бүгілген қолға ... доп ... сол ... ... ... адымдай ілгері қойып тұру, лақтыру үшін оң қолды бастың
денгейінде көтере ... сәл ... ... ... ... ... ... жібере салу керек. Допты қозғалмайтын және қозғалмалы
нысанаға тигізіп үйренгеннен кейін, оны әртүрлі қашықтыққа ... ... ... адым ... келіп лақтыруға болады. Адым
мен қол қимылы үйлесе ... ... ... ... ... жақсы нәтижеге жеткен оқушыны, өзге балаларға үлгі етіп айту.
2. Оқушылар екі топқа бөлініп, эстафеталық ойын ... ... ... екі ... бөлініп, бір-біріне созғанда қолдары
жетпейтіндей қашықтықта ... ... Әр ... ... ... ... добы беріледі. Ойынды бастауға белгі берілгеннен
кейін, допты тез ... ... ... ... ... ... ... береді. Одан келесі бала алады. Осылай ең ... ... ... ... ол: «Теріс бұрыл! Сап түзе!» - деп бұйрық береді. Ойын осылай
ойналып соңына жеткен ... ... ... ... команда анықталады.
3. Доп жетелеу. Екі топқа бөлінген ... ... ... ... ... ... ... қолында баскетбол добы
бар, ойынды бастауғга белгі берілген соң, олар оң қолымен ... ... ... ... ... ... алып жүріп, өзінен кейігі
балаға беріп, тізбектің соңына барып тұрады. Ол ойыншы да ... ... әрі ... жалғастырады. Ойын осылай жалғасып, жеңіске
жеткен команда анықталып, келесі ойын ... Екі ... ... 1-1,5 метр қалдырып, аяқтарын ... ... ... Екі ... ... тұрған баланың қолына
салмағы 2-3 килограмдық ауыр доп беріледі. Ойынды ... ... соң ... ... бала допты жоғары көтеріп, шалқайып,
артындағы ойыншыға ... Ол ... ... алға ... ... ... ... береді. Келесі бала тағы да жоғарыдан ... Доп солай
біресе жоғары шығып, біресе төмен түсіп, ең ... ... ... ... доп ... түсе ... тез далаға жүгріп барып допты
басына көтеріп, «Біз болдық!» - дейді.
Қорытынды бөлім. (4-5 минут).
1. Сабақты ... Үйге ... ... ... ... ... сапасына қарай оқушыларға баға қою.
Әдебиеттер тізімі:
1. Ботағариев Т. «Дене:тәрбиесі мәселелері). Қазақстан мектебі №9 2004 ж.
45-47 бб.
2. Тәнекеев М. ... ... ... ... ... Бастауыш
мектеп №3 2003ж. 17-21 бб.
3. Балғымбаев М. «Казахские национальные виды спорта и игры» ... ... 143-147 ... ... Ә. ... ұлттық түрлері және оның тәрбиелік ... ... 1985 ж. 198-218 ... ... А. ... воспитание в начальных классах» Ташкент, 1989 ж.
361-421 бб.
6. Құранбекұлы А. Әкімбайұлы С. ... дене ... ... ... 2000 ж. 294 б.
7. Былиеева Л.В. Яковлев в.г. «Подвижные игры» 1959 ж. 224 б.
8. Поддьякова Н.Н. Михайленко Н.Я. ... ... ... мәселесі» Педагогика, 1987 ж. 1926.
9. Шашкина В.А. «7-8 жастағы оқушылардың қозғалу белсенділігі» Москва,
1978 ж. 206.
10. Шалыгина Г.В. ... ... ... ... ... ... Москва 1977ж. 21 б.
11. Қуанышев Т.Ш «Болашақ дене ... ... ... ... ... Меңдалиев Б. «Балалардың қозғалмалы ойындарды қажет етуі» Бастауыш
мектеп №Ц-2004ж. 25-27 ... ... Ж. ... ұйымдастыру ерекшелктері» Қазақстан
мектебі №4-2006ж. 64-65 бб.

Пән: Спорт
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтық құқықтағы мерзім, мерзім түрлері, талап қою мерзімі, азаматтық құқықтағы мәселелер90 бет
Ағылшын тіліндегі эпитеттердің стилистикада алатын орны12 бет
Батыс Қазақстан экономикалық ауданындағы отын-энергетика кешенінің даму мәселелері58 бет
Германияның орталық Азиядағы саясаты (1992-2009 жж.)167 бет
Германияның Орталық Азиядағы саясаты (92-2009 жж.)137 бет
Жерге меншiк қатынастарын құқықтық реттеу51 бет
Каспий теңізі табиғат ресурстарын игерудің саяси-географиялық және экологиялық-экономикалық мәселелері95 бет
Мұрагерлік құқық туралы ақпарат84 бет
Нығмет Сауранбаев18 бет
Оқушылардың мектеп ортасына бейімделу мәселелері45 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь