Азаматтар мен басқа да жеке тұлғалар — азаматтық құқық субъектілері

Мазмұны

Кіріспе 3

1 Тарау Азаматтар мен басқа да жеке тұлғалар — азаматтық құқық субъектілері
1.1. Жеке тұлғалардың азаматтық құқық субъектілігі 5
1.2. Азаматтың есімі және тұрғылықты жері. Азаматтық хал.ахуал актілері 20
1.3. Азаматарды хабар.ошарсыз кетті және өлді деп тану 24

2 Тарау Азаматтың кәсіпкерлік қызмет саласындағы заңды тұлға құрмайтын құқық субъектілігі 28

Қорытынды 30

Қолданылған әдебиеттер тізімі. 31
Кіріспе

Адамдар мен олардың өздері құратын ұйымдар арасында азаматтық- құқықтық қатынастар орнығады. Адамдар мен ұйымдар өзара мәмілелер жасасып құқық субъектісінің тұлғасы деп аталатын қоғамдық қасиеті ретінде ғана құқықтық қатынастарға қатыса алады.
ҚР заңдары бойынша, ерекше заңдық қасиетгі — азаматтық құқық субъектілікті иеленетін, яғни азаматтық құқықтар мен міндеттерді иеленуге және оларды жүзеге асыруға қабілетті адамдар (иңдивидтер) және олардың кейбір ұйымдары (заңды тұлғалары, мемлекет, әкімшілік-аумақтық бөліністер) азаматтық құқық субъектілері немесе тұлғалар деп танылады. Мұндай қасиеттерді иелену индивидті немесе ұйымды азаматтық құқық субъектісіне айналдырады. Мұнда әрбір адамның, мейлі ол ҚР азаматы болсын, мейлі басқа мемлекеттің азаматы немесе азаматтығы жоқ адам болсын, азаматтық құқық субъектілігі болады, демек ол азаматтық құқық субъектісі деп танылады. Ал ұйым — бұл басқаша жағдай. Ол азаматтық құқықтың субъектісі болуы да, болмауы да мүмкін немесе азаматтық құқық субъектілігі болмауы да мүмкін.
Занды тұлғалар деп танылған ұйымдардың, сондай-ақ мемлекет пен әкімшілік-аумақтық бөліністердің азаматтық құқық субъектілігі бар. Сонымен бірге, азаматтық құқық субъектісі мен оның құқық субъектілігін шатастыруға болмайды. "Азаматтық құқық субъектісі" ұғымы оның құқық субъектілігі ұғымынан кең болады және есімді (атауды), тұрғылықты жерді (тұрған орнын) және басқа белгілерді қамтиды.
Азаматтық құқық субъектілік — салалық құқық субъектіліктің бір түрі. Бұл ұғымды талдау кезінде, жалпы алғанда, зандық шындық ретінде құқық субъектілік не үшін пайда болады және не үшін қолданылады деген сұрақ бірден туады. Бұған берілетін ең қысқа жауап мынадай: азаматтық құқықтың ерекше институты — құқық субъектіліктің болуы қоғамдық ағзалар — адамдарды құқықтық қатынастарға тарту мүмкіндіктері мен шараларын (шектерін) жіктеу қажеттігіне байланысты. Сондықтан құқық субъектілік дегеніміз адамдардың қоғамдық, заңдық қасиеттері больп табылады. Бұлайша жіктеу құқықтың түрлі салаларында түрлі санаттар бойынша жүргізіледі. ҚР Конституциясы адамдардың құқық қабілеттілігін ең алдымен адам мен азаматтың құқықтарын бөлу және айыру негізінде жіктейді. Адам құқықтарына қарағанда, азаматтың құқықтары көлемді болады. Олар адамның бүкіл құқықтарын, бүған қоса, ҚР азаматтарына ғана тән құқықтар мен міндетгерді қамтиды (мысалы, саяси құқықтар, әскери қызметгі өтеу міндетгері).

1 Тарау Азаматтар мен басқа да жеке тұлғалар — азаматтық құқық субъектілері
Қолданылған әдебиеттер тізімі.

1. Қазақстан Республикасыныњ азаматтық кодексі: Жалпы бөлім.Ерекше бөлім. - Алматы: ЖШС баспа, 2001.
2. Қазақстан Республикасының азаматтық кодексі. - Алматы: Қазақ.Респ.Жоғарғы Кеңесінің басылымы, 1994
3. Жайлин, Ғ.А. Азаматтық құқық: Ерекше бөлім:Оқулық. - Алматы: Заң әдебиеті, 2003.
4. Жайлин, Ғ.А. Азаматтық куқық: Ерекше бөлім:Оқулық/. - Алматы: Заң әдебиеті, 2003
5. Мұханова, А.А. Қазақстан Республикасындағы занды тұлғалардың құқықтық жағдайы: Оқу құралы/ - Қарағанды: Болашақ-Баспа, 2003.
6. Ынтымақов, С.А. Азаматтық құқық: Практикум:Жалпы бөлім,1-ші бөлім/ - Алматы: ҚазМЗА, 2000
7. Азаматтық құқық: Жоғары оқу орындарына арналған оқулық/. - Алматы: Курсив, 2003
8. Субъекты гражданского права: Материалы междунар.научно-практ.конф.,посвящ.10-летию Независимости РК (в рамках ежегодных цивилист.чтений). Алматы, 18-19 июня 2001 г
9. Ынтымақов, С.А. Азаматтық құқық [Электронный ресурс]: Практикум:Жалпы-1-ші бµлім,ерекше-2-ші бµлім/ - Алматы: Юрид.лит., 2003 [5.26]
10. Ғабдуллина, Қ. Құқық социологиясы [электронный ресурс]: Оқулық - Алматы: Юрид.лит., 2004.
11. Абдуллина, З.К. Қазақстан Республикасыныњ азаматтық іс жүргізу құқығы: Оқу бағдарламасы және тестілік тапсырмалардың жинағы/ - Алматы: Дәнекер, 2001 [6.29]
12. Қарағанды мемлекеттік ун - ті. «Азаматтық құқық бойынша" оқу-әдістемелік кешен (ерекше бөлім): заңтану мамандығына арналған: 2 курс / құраст. А. С. Киздарбекова ж. б. - Қарағанды: ҚарМУ басп., 2005
13. Мемлекет және құқық негіздері: Оқулық /құраст. Е.Баенов – Алматы: жеті жарғы, 2001 – 624 бет, 431 – 437 бет.
14. Гражданский кодекс Республики Казахстан (Общая часть). Комментарий. 2 кітапта. 2-кітап. Алматы «Жеті Жарғы», 1998.
15. Заң және заман журналы.
16. Гражданское право. Е.А. Суханов. БЕК, 1993.
17. Гражданское право. Е.А. Сулейменов. І том. БЕК. 1993.
18. Казахстанская правда газеті. 1999, 8-10 – тамыз.
19. Лебедев С.М. Международный коммерческий арбитраж: компетенция арбитров и соглашение сторон. М. 1993.
20. Төлеуғалиев Ғ.И., Мауленов К.С. Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы. Оқулық. – Алматы «Жеті жарғы», 2001ж.
        
        Мазмұны
Кіріспе 3
1 Тарау Азаматтар мен басқа да жеке ...... ... ... Жеке тұлғалардың азаматтық құқық субъектілігі 5
1.2. Азаматтың есімі және тұрғылықты жері. ... ... ... ... ... ... және өлді деп тану 24
2 ... Азаматтың кәсіпкерлік қызмет саласындағы заңды тұлға құрмайтын
құқық субъектілігі 28
Қорытынды 30
Қолданылған әдебиеттер тізімі. ... мен ... ... ... ... ... ... қатынастар орнығады. Адамдар мен ұйымдар өзара мәмілелер жасасып
құқық субъектісінің тұлғасы деп ... ... ... ... ... ... ... алады.
ҚР заңдары бойынша, ерекше заңдық қасиетгі — азаматтық құқық
субъектілікті ... яғни ... ... мен міндеттерді иеленуге
және оларды жүзеге асыруға қабілетті адамдар (иңдивидтер) және ... ... ... ... ... ... бөліністер)
азаматтық құқық субъектілері немесе ... деп ... ... ... ... ... ұйымды азаматтық құқық субъектісіне
айналдырады. Мұнда әрбір адамның, мейлі ол ҚР ... ... ... ... азаматы немесе азаматтығы жоқ адам ... ... ... ... ... ол азаматтық құқық субъектісі деп танылады. Ал
ұйым — бұл ... ... Ол ... ... субъектісі болуы да,
болмауы да мүмкін немесе азаматтық құқық субъектілігі болмауы да ... ... деп ... ... ... мемлекет пен
әкімшілік-аумақтық бөліністердің азаматтық құқық субъектілігі бар. Сонымен
бірге, азаматтық құқық субъектісі мен оның ... ... ... ... құқық субъектісі" ұғымы оның құқық ... кең ... және ... ... ... ... ... орнын)
және басқа белгілерді қамтиды.
Азаматтық құқық субъектілік — салалық құқық субъектіліктің бір түрі.
Бұл ұғымды талдау ... ... ... ... ... ... құқық
субъектілік не үшін пайда болады және не үшін қолданылады ... ... ... ... ... ең ... жауап мынадай: азаматтық құқықтың
ерекше институты — ... ... ... ... ...... қатынастарға тарту мүмкіндіктері мен шараларын (шектерін) ... ... ... құқық субъектілік дегеніміз ... ... ... ... ... ... жіктеу құқықтың түрлі
салаларында түрлі санаттар бойынша жүргізіледі. ҚР Конституциясы адамдардың
құқық қабілеттілігін ең алдымен адам мен ... ... бөлу ... ... ... Адам ... ... азаматтың құқықтары
көлемді болады. Олар адамның бүкіл құқықтарын, бүған қоса, ҚР ... тән ... мен ... ... ... саяси құқықтар, әскери
қызметгі өтеу ... ... ... мен ... да жеке ...... ... субъектілері
1.1. Жеке тұлғалардың азаматтық құқық субъектілігі
Азаматтық құқық субъектіліктің бастаулары экономикалық ... ... ал ... ... ... ... ... болса да, көрсетілген қасиеттің өзін қолданылып жүрген
құқық ... ... ... ... ұғымының өзін заң ғылымы
қалыптастырған және ол ҚР ... ... ... ... ... азаматтық құқықтардың субъектілеріне жеке тарау
(2-тарау) арнаған, онда "құқық субъектілері" және "тұлғалар" бір ... ... ... ... ... ... ... АК-да
ғана еме, сондай-ақ басқа да заң актілерінде кездеседі.[1.7]
Азаматтық құқық субъектілерінің (немесе тұлғаларының) ... де ... және ... жеке ... ... ... ... азаматтық
құқық субъектіліктің жалпы ұғымдары мәселелері ең аз қажетті шамада сөз
болған, ал жеке және ... ... ... ... мәселелері
салыстырмалы тұрғыда қарастырылады.
"Жеке тұлға" жалпы ұғымы ҚР АК-ның ... ... Бұл ... ... туыстық ұғымымен Қазақстан Республикасының азаматтарын, басқа
мемлекетгердің азаматтарын (шетелдіктерді), сондай-ақ азаматтығы ... ... ... ... ... жеке тұлғалардың басым
көпшілігі оның азаматтары болғандықтан, ал АК ... ... заңы ... ол ... ... ғана ... жеке тұлғаларды да
белгілеу үшін кең мағынада әдетте "азамат" терминін қолданады. Егер ... ... ... ... ... ... мен азаматтығы жоқ
адамдар Қазақстан азаматтары үшін белгіленген құқықтар мен ... ... ... ... кең ... түсінуге болады
(ҚР Конституциясының 12-бабының 4-тармағы, ҚР АК-ның 3-бабының 7-тармағы).
"Азамат" ұғымы әлдеқайда кең маңызға ие болып, құқықтың ... ... ... азаматтар туралы азаматтық құқықтың субъектілері
ретінде сөздің ... ... ғана ... құқықта нақты құқықтар мен міндеттерді иеленудің алғышарты -
құқық субъектіліктің болуы қатысушылардың теңдігіне негізделген тауар-ақша
және өзге де ... жеке ... ... тұлғаларға және азаматтық
құқықтың ерекше субъектілеріне заңдық жіктеуге байланысты, оның үстіне, бұл
қатысушылардың құқықты иелену шарасы (шегі) түрліше болады.
Азаматтық ... ... ... ұғымдарын ескермейінше, азаматтық
құқық субъектіліктің бір түрі — жеке тұлғалардың ... ... ... ... Бұл арада, объективті өмір сүретін құқықтық шындық, жеке
адамдардың жалпы қасиеті ретінде оны осы ... ... ... ... ... ... шатас-тырмау керек. Нақты өмірде құқық
субъектілік деген жоқ, олардың ... ... ... ретінде жеке
тұлғалардың ... ... бар. Бұл ... ... мұны ... көрсететініндей, әдце бір ойда бар, ұғымда ғана ... ... ... ... ол ... жеке ... жалпы қасиеті,
яғни әрбір жеке субъекгіге тән ... ... ... ... ҚР
Конституциясының терминологиясында құқық субъектіліктің нақ әрбір ... ... ... оның ... ... ... субъектісі
ретінде танылуына құқығы бар екені айтылған.
Оқу әдебиеттерін қоса алғанда, заң әдебиетгерінде нақты субъективтік
құқықтар мен ... ... ... ... ... ... ... сипаттамасы кең таралған. Мұнымен бір ғана ескертпе
арқылы абстракіні ұғымда бар ... ... ғана ... ... ... нақты, жалпы заңдық қасиеті ретінде де түсіну арқылы келісуге
болады.
Кейбір авторлар ... ... ... ... абстрактілік
мүмкіндігі ретінде құқық субъектісінің жеке ... ... ... ... көріне алмайды деп ойлайды. Мұнымен ... ... ... ... абстрактілік сипаты мүлде оның мазмұнсыздығын
көрсетпейді. Азаматтық құқық субъектіліктің өз көлемі, өз мазмұны бар, оның
үстіне, әр ... ... атап ... жеке және занды тұлғаларға
қатысты өзіндік ерекшеліктерге ие көлемі мен ... ... ... қоса,
тіпті әр түрлі жеке тұлғалар мен заңды тұлғалардың құқық субъектілігінің
көлемі мен мазмұны да түрліше ... ... ... азаматтардың құқық
субъектілігінің негізгі мазмұны, оның құрамдас элементгері туралы айтылады.
Атап ... бұл ... ... ... меншіктену, мүлікті мұраға алып,
мұраға қалдыру, республика аумағында ... ... және ... ... заң құжаттарында тыйым салынбаған кез келген қызметпен ... өзі ... ... ... және ... ... ... занды
тұлғалар құру, мәмілелер жасасып, міндетгемелерге қатысу, материалдық және
моральдық зиянның орнын толтыруды талап ету құқығы, ... да ... ... ... ... ... ... жөнінен азаматтық құқық субъектілік ерекше
субъективтік құқық - мәмілелер ... және ... ... ... ... ... болып табылады. Субъективтік құқық ретінде құқық
субъектіліктің табиғаты заңдардан, оның ... ... ... ... ... ... ... әркімнің құқықтары туралы,
республикада кімдердің заңды түрде тұра алатыны, бұл аумақта ... ... ... ... ... ... ... әркімнің кәсіпкерлік қызмет
еркіндігіне құқығы туралы айтылады. Конституция ... ... ... танылу құқығын баянды етіп, оның адам мен азаматық ... ... ... ... мазмұнын ашып көрсетеді (ҚР
Конституциясының 13, 21 және ... бір ... ... ... ... айыруды жазалау шарасы
ретінде көздей отырьш, ҚР Қылмыстық ... ... ... ... ... ... деп ... (41-бап)
Құқық субъектілікті ерекше субъективтік құқық деп танудың теориялық
қана емес, сондай-ақ практикалық маңызы бар. Атап ... оны ... ... ... ... ... кезінде азаматтық құқықтарды жүзеге
асыру ... ... ... ... ... ... ... құқық субъектілікті жүзеге асыру құқықтың басқа субъектілерінің
құқықтары мен заң арқылы қорғалатын мүдделерін бұзбауы тиіс, адал, ... ... ... ... ретінде, ерекше субъекгивтік құқық ... ... ... ... ... құқықтар мен міндеттерден
айыра білу керек. Өзінің табиғаты ... ... ... те ... ... ... нақты субъективтік құқықпен салыстырғанда бұл
өзгеше деңгейдегі құқық ... ... олар ... ... және жеке-
дара арақатынаста болады. Басқаша айтқанда, әрбір құқық субъектілік тұлға
тиісіі нақты ... ... мен ... ... ... Әрбір
құқық субъектісінің заң актілерінде көзделген көлемде құқық субъектілігі
бар. Нақты субъективтік ... мен ... ... ... ... ... үшін олардың жиынтығы жеке-дара болады және ұдайы ... ... ... жеке ... ... ... мүлкі, атап
айтқанда, меншігінде пөтері болуы мүмкін. Алайда кез келген ... ... ... бір ... ... бір үйдегі нақты пәтерге меншік
құқығы бола бермейді. Кез ... ... ... ... де ... ... Нақты субъективтік құқық ретінде ... ... ... да ... — бұл ... бір адамның белгілі бір мүлікке құқығы.
Кейде құқық субъектілік пен ... ... ... арасындагы
айырмашылықтар келтірілген мысалдағыдай соншалықты көрнекті ... ... ... олар қашан да өмірде ... ... ... ... ... ... азаматтың тұрғылықты жерді таңдау құқығы
бар, бірақ ... ... тұру - бұл енді ... ... ... ... бір ... фактілердің нәтижесінде кез келген ... ... ... ... және ... ... ... құқық
субъектілігі ол туған сәттен басталып, оның өлімімен тоқтатылады.
Нақты субъективтік құқық, сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... жөне тоқтатылады. Кейде нақты
субъективтік құқық бір фактінің ... ... іс ... ... ... бірқатар фактілердің негізінде пайда болады және тоқтатылады.
Мәселен, сатып алу-сату, сыйға ... мүра алу ... ... фактілердің
негізіңце белгілі бір адамның белгілі бір объектілерге меншік құқығы пайда
болады, бірақ бұл қашан да ... ... ... бар ... туады. Ол
нақты субъективтік құқықтардың пайда болуының алғышарты болып есептеледі
және олар ... ... ... ... сақталады. Алайда құқық
субъектілікті ... ... ... ... нақты субъекгивтік құқықтың
тоқтатылуына себепші болады.
Құқық ... мен ... ... ... бірлігі
түрінде өмір сүретін заңды тұлғалардың құқық субъектілігінен өзгеше, ... ... ... субъектілігі құқық қабілеттілігі мен әрекет
қабілеттілігіне бөлінеді, бүлар Азаматтық кодексте жеке ... ... әр ... ... ... азаматтық құқықтар мен міндеттерді атқару қабілеті оның
құқық қабілеттілігі болады. Азаматтың өз ... ... ... және ... ... өзі үшін азаматтық міндеттер түзіп,
оларды орындау қабілеті оның әрекет қабілеттілігі болады (АК-ның 13 және ... ... ... ... жеке ... қоса ... құқықтың барлық субъектілерінің азаматтық құқық субъекгілігінің
негізі болып табылады. Құқық қабілеттілік болмауының орны ... ... ... ... ... ... басқа адамдардың іс-
әрекетгерімен толықтыруға болады. Азаматтық құқық қабілетгілігі жоқ ... ... ... ... бола ... Азаматгық әрекет
қабілеттілігі жоқ болғанымен, азаматтық құқық қабілеттілігі бар адам - бұл
азаматтық құқық ... яғни ... ... ... ... атқара алатын адам. АК-да занды тұлғалардың құқық қабілеттілігі
туралы арнайы бап (25-бап) болғанымен, ... ... ... ... бап жоқ.
Заңды тұлғалардың әрекет қабілеттілігі АК нормаларында көрсе-тілген,
олар "әрекет ... ... ... өзін ... ... өз ... мен өкілдері арқылы өзіне құқықтарды қабылдау
тәртібін анықтайды. Сондықтан құқық субъектілік ... ... ... ... құқық қабілеттілікті жүзеге асырудың жалпы шарты ретінде
қамтиды. Сонымен бірге, бұл — құқық ... ... ... ... ... ... ... қабілетгілікгі бөліп көрсету адамның
интеллектуалдық ... оның өз ... ой ... ... ... білу ... ... Құқық субъектілікте
құқық қабілеттілік анықтаушы ... ... ... ... отырып,
адамның құқықтары мен бостандықтары әркімге тумысынан жазылатынын атап
көрсеткен ҚР Конституциясының ... ... ... ... ол ... сәттен басталады деп көрсеткен АК-ның 13-бабьшың 2-
тармағына ... ... ... ... субъектілігі ол туған ... ... ... ... ... 13-бабында "Азаматтық құқыққа ие больш, міндет атқару ... ... ... ... азаматтарға бірдей деп танылады" деп
көрсетілген. Сонымен, АК азаматтардың тең құқық қабілеттілігі принципін
белгілейді, бұл ... шығу ... ... ... және ... ... жасына, нәсіліне, ұлтына, тіліне, дінге қатынасына,
сеніміне, ... ... ... ... ... және кез ... де ... тәуелсіз болады. Ерекше жағдайларда ғана ... ... ... ... қабілеттілікке кейбір шектеулер қойылуы
мүмкін. Әрекет қабілеттілігі секілді, құқық қабілеттілігінен айыруға мүлде
жол берілмейді.
Тек заң актілеріне сәйкес және оның ... ... ... ... ғана ... ... ... мен әрекет қабілеттілігін
шектеу мүмкіндігі ҚР Конституциясы 39-бабының 1-тармағының нормаларына
сәйкес келеді. ... ... ... және ... құқықтары мен
бостандықтары конституциялық құрылысты қорғау, қоғамдық тәртіпті, адамның
құқықтары мен бостандықтарын, халықтың денсаулығы мен ... ... ... ... ғана және тек ... ... мүмкін.
Атап айтқанда, ҚР азаматтары болып табылмайтын адамдарға қолданылатын
шектеулер ... ... ... ... ... ... заң актілерінде мұндай шектеулер аса көп емес. Мәселен, жер
туралы ... ... ... ... жеке ... өзіндік
қосалқы шаруашылық жүргізу, бақ өсіру және саяжай тұрғызу үшін ... ... ... ... ... ҚР азаматтары емес және тұлғалар үшін кейбір қызмет
түрлерімен (адвокатгық, ... ... да ... ... ... ... жеке тұлғалардың белгілі бір санаттарына ғана
емес, сонымен қатар жасаған қылмыстары үшін жаза ... ... ... да ... ... ... ... ҚР Қылмыстық кодексіне
сәйкес соттың үкімімен белгіленеді, ол ... түрі ... ... ... иелену немесе белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан айыруды
көздейді.
Азаматтық құқық қабілеттіліктің ... ... ... ... ... ... үшін ... принцип емес, ол жеке
тұлғаларға ғана ... Ал ... ... ... ... онда, олар
біріншіден, өзінің табиғаты жөнінен жеке тұлғаларға ғана ... ... ... ... ... ... қалдыру құқығы). Екіншіден,
заңды тұлғалардың құқық қабілеттілігінің өзі олар алуан түрлері үшін бірдей
болмайды. Мәселен, шаруашылық жүргізу ... ... ... ... ... ... ... қазыналық кәсіпорындардың
құқық қабілеттілігі тар болып келеді. Шаруашылық ... ... ... ... тар ... ... ... субъектілігі заңды тұлғалар жөніндегі тарауда толығырақ
қарастырылады. Мұнда жеке тұлғалардың, сондай-ақ заңды тұлғалардың ... ... ... ... ... орын ... ... мән-
жайларға байланысты болатынына назар аудару қажет. Мәселен, тиісті рұқсаты
немесе лицензиясы бар адамдар ғана кейбір ... ... ... алады.
Кейбір қызмет түрлерімен айналысу бұл тұлғаларды міндетті түрде ... ... ... ... және ... аттестациядан өтуімен
байланысты болады (мысалы, адвокаттық қызметпен айналысу үшін). Заң кейде
құқық қабілеттілік шарасының өзін белгілі бір ... атап ... ... ... ... АК-ның 35-бабы айналысу ... алу ... ... ... ... ... ... құқық
қабілеттілігі сондай лицензияны алған кезден бастап пайда болып, ... ... оның ... ... ... ... заң құжаттарында
белгіленген тәртіппен жарамсыз деп танылған ... ... ... Осылайша, занды тұлғаның құқық субъектілігі белгілі бір зандық
фактілердің болуына байланысты уақыт аралығында өзгеріп тұруы мүмкін.
Құқық қабілеттіліктің мазмұнына және оны ... ... ... мән-
жайларға қатысты осы айтылғандардың барлығы ... ... ... — құқық қабілеттілігі теориясының тууы үшін негіз ... ... ... ... ... осы ... әрбір тұлға үшін ... ... оның ... тұлғалармен өзара әрекеттесуіне қарай нақты
құқықтар мен міндеттерді иелену мүмкіндігін ... ... ... ... түзетулер енгізілген серпінді құқық
қабілеттілік теориясы занды тұлғаларға ... ... ... ... қатысты алғанда, ол АК нормаларына ғана емес, сондай-ақ адам ... ... ... ... ... де ... ... да, заңдарда көзделген бірқатар мән-жайлар азаматтардың құқық
қабілеттілігін жүзеге асыруға ықпал ете ... ... ... ... ... ... жеке тұлғалардың құқық қабілеттілігін
өзгертпейді, оны жүзеге асырудың ... ... ... жеке тұлғаларға
қатысты алғанда, құқық қабілеттілікті әрбір тұлға үшін бірдей деп ... ... ... ... асыру жағдайларын жалпы және ерекше
жағдайларға бөлуге болады. Құқық ... ... ... ... үшін жалпы жағдайлар болуы қажет. Құқық қабілеттілікті белгілі бір,
зандарда көзделген жағдайларда ... ... үшін ... ... ... ... құқық қабілеттілігін жүзеге асырудың ... ... ... ... ... әрекет қабілеттілігі ол 18 жасқа ... ... ... ... ... ... ... заңды өкілдері жүзеге асырады.
Құқық қабілеттілігін жүзеге асырудың жалпы жағдайы ретіндегі әрекет
қабілетгілігімен қатар, ... ... ... оны ... ... ... да көздейді. Бұл — лицензия немесе өзге де ... ... ... болуы, аттестациядан өту жөне заңдарда ... да ... ... ... ... туралы заңға сәйкес 16
жасқа толған және кооперативтің қызметіне ... ... адам оған ... ... ... жүзеге асырудың барлық ерекше ... ... ... ... ... ... табылады және оларды
заңдық тұлғалардың құқық қабілетгілігі ... ... ... заңдар
азаматтар мен басқа да жеке тұлғалардың құқық қабілеттілігі теңдігінің
конституциялық принципінен ... ... ... психикалық күйімен байланысы жоқ зандық
қасиет ретіндегі құқық қабілеттіліктен өзгеше, әрекет қабілеттілік онда
айтарлықтай ... ... мен ... ... ... іс-әрекеттерін
саналы түрде сезініп, оларды игере білу қабілетіне байланысты. Сондықтан
заң адамның әрекет қабілеттілігі толық көлемде кәмелетке ... яғни ... ... ... ... деп ... ... кәмелетке толғандардың
толық дәрежеде әрекетке қабілетті болуына мүмкіндік беретін психикалық
толысу шүбәсыздығы белгіленеді. ... ... ... ... іс-
әрекеттері арқылы толық көлемде азаматтық құқықтарды иеленіп, жүзеге асыра
алады, өздері үшін ... ... ... ... ... ... айтқанда, азаматтардың өздерінің мәмілелер (мәмілелер жасау қабілеті)
және басқа занды іс-әрекеттер жасау қабілеттерін, сондай-ақ азаматтық-құқық
бұзушылық ... ... үшін ... ... ... ... қамтиды. Бұл арада әрекет қабілеттілік іс-әрекетгер
жасаудың өзі ... ... нақ ... ... заңдық қабілеті,
оларды басқару және олар үшін жауап беру қабілеті болып табылады.
Егер заң құжаттарында өзгеше белгіленбесе, барлық ... ... тең ... (АК-ның 17-бабының 3-тармағы).
Азаматтың әрекет қабілеттілігінің оның ақыл-ойы мен ерік-жігері
күйімен байланысы, ... ... ... ... ... қажеттігіне және, екіншіден, олардың ақыл-ойы мен
ерік-жігерінің жетіспеушілігі салдарынан ... ... ... ... ... одан ... ... әкеп тірейді. Егер заң
құжаттарында өзгеше көзделмеген болса, кәмелетке ... ... ... ... заң ... ... асырылады, ал
кәмелетке толғандардың әрекет қабілеттілігін ... — заң ... ... тек сот ... ... ... адам 18 жасқа жеткенде толық көлемде әрекет
қабілеттілігі пайда болатыны ... ... ... бір ғана ... заң құжаттарыңда 18 жасқа жеткенге дейін ... ... ... 18 ... ... ... ... тұрған кезден бастап
толық көлемінде әрекет қабілеттілігіне ие ... ... ... 2-
тармағы).
"Неке және отбасы туралы" 1998 ж. 17 желтоқсандағы ... ... ... тәртіппен жасалған неке ғана жұбайлардың міндеттерін іс-
жүзінде некеге тұруы (бірге ... ол ... ... ... қабілеттілікке
ие болды дегенді білдірмейді.
ҚР азаматтық заңдары құқықты ... ... ... дегенді,
мысалы, РФ АК көрсеткендей, құзіреті мемлекеттік органның ... ... ... ... ... деп ... дегенді
білмейді. Алайда РФ АК секілді, ҚР АК азаматтар кәмелетке толғанда ... ... ... ... ... туралы жалпы ережеден кейбір
ерекшеліктерге жол береді. Мұндай ерекшеліктердің ... ... ... ғана қатысы бар. Атап айтқанда, кәмелетке толмағандар
банкілерге салымдар салуға және өздері салған ... ... ... етуге
құқылы (АК-ның 25-бабы).
ҚР АК психикалық даму деңгейіне ... ... ... азаматтарды
14 жасқа жетпегендерге және 14-тен 18-ге дейінгілерге бөле отырып, олардың
әрекет қабілетілігінің түрлі шешімін белгілейді.
14 жасқа дейінгі ... ... ... ... ... ... ... өзгеше көзделмесе, олардың атынан ... ... ... ... ... ... (АК-ның 23-бабының 1-
тармағы). Әрекетке ... ... ... келтірген зиян үшін де
осылар жауап береді.[4.17]
Заң 14 жасқа жетпеген азаматтардың әрекетке қабілетсіздігі ... ... ... ерекшеліктер жасайды. Бұл адамдар өздерінің жасына
қарай жасай салып ... ... ұсақ ... өз бетінше жасауға
(АК-ның 23-бабының 2-тармағы), сондай-ақ ... ... ... ... салған салымдарға дербес билік етуге құқылы.
Кәмелетке толмаған азаматтың ... оның ... және өзге де ... адамдардың күнделікті ... ... ... ... құны болмашы мәмілелерін тұрмыстық ұсақ мәмілелер деп
түсіну керек. Мысалы, тағам өнімдерін, газет, мектеп оқу ... ... жүру ... және ... ... алу ... ұсақ
мәмілелерге жатады. Бұл арада, 14 жасқа жетпеген ... ... ... бір ... ... үш ... сай болуы тиіс. Біріншіден, мұндай
мәмілелер ұсақ, яғни құны ... ... ... тиіс. Екіншіден, олар
кәмелетке толмағанньщ ... яғни оның ... ... сай ... ... ... ауқымы шектеулі болуы тиіс. Мысалы, 2 жасар, 7 және 13
жастағы балалардың психикалық даму ... ... ... ... 2 жасар
бала өзінің психикалық даму деңгейі бойынша ... өте ұсақ ... ... ... ал 7 жасар бала да тұрмыстық ұсақ ... ... ... алуды) жасай алмайтыны түсінікті. Бұл мәмілелердің
құны аз ғана болғанымен, сіріңкенің ерекше қасиеті бар — оны ... ... ... ... ... болмайды. Бұл жастағы балалар,
әдетте, сатушылар немесе тіпті тұрмыстық ұсақ мәмілелер бойынша ... бола ... ... 14 ... жетпеген адамдар жасалып
болысымен орындалатын мәмілелерді ғана ... ... ... ... емес, тек қолма-қол ақшаға сатып ала алады.
Заңда қандай мемілелерді ұсақ деп ... ... және ... ... жасайтын кәмелетке толмағанның жасына сай келеді деуге
болатын жалпы ... ... ... ... ... ... ... нақты жағдайда бағалаушы ... ... ал ... ... ... кәмелетке толмағанмен мәміле жасайтын адамның өзі жүргізеді.
Жасалған мәміленің ұсақ ... және оның ... ... ... ... ... дау ... жағдайда — дау сот арқылы шешіледі.
РФ Азаматтық кодексінде 14 жасқа жетпегендердің әрекет қабілеттілігі
туралы ... ... ... атап ... жөн. Мұнда 6-дан 14 жасқа
дейінгі жас балалар ... ұсақ ... ... ... Олар, осымен
қатар, нотариалдық куәландыруды немесе мемлекеттік тіркеуді қажет етпейтін
пайданы тегін алуға ... ... ... бір ... ... ... ... етуі үшін заңды өнімдері немесе олардың келісімімен
үшінші тұлғалар беретін қаражатқа ... ету ... ... ... ... ... тұжырымдауы кәмелетке толмағанның нақты мәміле жасау
кезіндегі әрекет қабілеттілігін бағалауда айтарлықтай қиындықтар ... ... ... ... ... толмағандардан өзгеше, олардың әрекет
қабілеттілігі шектеулі болса да, 14 ... 18 ... ... азаматтар
әрекетке қабілетті деп есептеледі. Заңның жалпы ережесі бойынша (АК-ның 22-
бабының 1-тармағы), олар мәмілелерді ата-аналарьшың, ... ... ... келісімімен жасанды. Мұндай ... ... ... ... ... мәміле үшін белгіленген нысанға сай
келуге тиіс.
Заң құжаттарында кәмелетке толмағандар жасайтын және олар ... ... ... және ... ... органының алдын
ала келісімі талап етілетін жағдайлар да белгіленуі мүмкін. Әдете, мүлікті
иеліктен ... ... ... сату) жөніндегі аса маңызды мұндай
жағдайлар отбасы заңдарында көзделеді.[6.43]
14 жастан 18 ... ... ... ... өздері жасаған
мәмілелер бойынша дербес жауапты болады және ... ... зиян үшін ... ... ... ... ... жастан 18 жасқа дейінгілер мәмілелер жасау туралы жалпы ережелер
бойынша, ата-аналарының, ... ... ... ... ... ... ... өзге де кірістеріне дербес
билік етуге құқылы, 14—18 жастағылар өздері жасаған интеллектуалдық ... ... ... ... ... өнер ... дербес
билік етуге, сондай-ақ тұрмыстық ұсақ мәмілелер жасауға құқылы.
Көрсетілген жағдайларда 14 жастан 18 ... ... ... ... ... әрекет қабілеттілігін кәмелетке толғандармен
теңестіреді. Кәмелетке толмағандардың өздерінің табыстарына ... ... ... меншік нысандарына билік ету жөніндегі әрекет
қабілетгілігін шектеу олардың кіріс келтіретін ... ... ... ... ... толысуының айтарлықтай жоғары деңгейін
көрсететін интеллектуалдық меншік нысандарьш жасау ынталарын ... ... ... еді. ... ... ... ... теріс әрекеттер (мысалы, кірістерді ысырап ету) ... АК ... және ... ... ... ... тиісті құқықтарын шектеуіне немесе тіпті мұндай құқықтарынан
айыруына рүқсат етеді.[7.56]
Заң бойынша әрекет қабілеттілігі пайда болатын ... ... ... өздерінің психикалық күйіндегі кемістіктері салдарынан өз ... ... ... ... ... ... және ... пайдалана білмейтіндіктен, соттың шешімімен әрекетке қабілетсіз
немесе әрекет қабілеттілігі шектеулі деп танылуы ... ... ... ... ауруы немесе ақыл-есінің кемдігі
салдарынан өз ... ... ... алмайтын немесе не істегенін
білмейтін азамат ... ... деп ... ... ... да, ... кемдігі де жүйке бұзылуының түрлері болып
табылады, оның үстіне, ақыл-есінің кемдігі аурушаң ... ... ... ... туған сәтінен басталады. Өз әрекеттерінің ... ... ... пайымдай білу қабілетінен айрылуға әкеп соқтыратын жүйкенің
бұзылуы ғана азаматты әрекетке ... деп тану үшін ... ... ... ... ... әрекетке қабілетсіз деп
тануды Азаматтық іс ... ... ... ... сот қана шеше
алады және бұл азаматқа қамқоршылық белгілеу үшін негіз болады.
Соттың шешімімен ... ... ... ... қабжетсіз
деп танылған азамат тұрмыстық ұсақ мәмілелерді қоса алғанда, дербес ... ... ... және ... ... үшін азаматтық-құқықтық
жауапкершілік атқармайды. Мәмілелерді әрекетке қабілетсіз деп танылған
азаматтың атынан оның қамқоршысы жасайды.
Әрекетке ... ... ... ... ... ... ол соттың шешімімен әрекетке қабілетті деп танылады да, ... ... ... ... ... немесе есірткі заттарға салыну салдарынан өзінің
отбасын материалдық жағынан ауыр жағдайға ұшыратқан ... ... сот ... ... (АК-ньщ 27-бабы).
Спирт ішімдіктеріне немесе есірткі заттарға салынған азаматтың әрекет
қабілетгілігін шектеу үшін мұндай салынудың нәтижесінде отбасы мүшелерінің
санына қарамастан, оның ... ... ауыр ... тап ... рөл атқарады. Егер азаматтың ... ... тек өзін ... ауыр ... ... ... онда бұл оның әрекет қабілеттілігін
шектеулі деп тануға негіз бола ... ... ... тіршілік
деңгейінің айтарлықтай төмендеуін, сондай-ақ көрсетілген теріс әрекеттердің
саларынан бұл ... ... ... ... ... ... ... заттарға салынатын азамат отбасының материалдық ауыр жағдайы
деп түсіну керек.[9.38]
Сот арқылы әрекетке қабілеттілігі ... деп ... ... белгіленеді. Мұндай азамат қорғаншының келісімімен ... ұсақ ... ... ... жасауға, сондай-ақ жалақы,
стипеңция, зейнетақы, өзге де кіріс түрлерін алуға және оларға ... ... ... ... ... есірткі заттарға салынуы
тоқтатылған соң соттың шешімімен азаматтың әрекет қабілеттілігін ... оған ... ... ... ... ... қабілеттілігі шектеулі деп тану және ... алып ... ... ... іс ... ... ... және қорғаншылық. Мәмілелерді әрекетке қабілетсіз және
әрекет қабілеттілігі шектеулі адамдардың атынан ... ... ... жасайтынын жоғарыда айтып өткенбіз. Олар тек ... ... ... адамдар болуға тиіс.
Әрекетке қабілетсіз азаматтардың мүдделерін қорғайтын ... ... ... ... ... ... қорғайтын —
қорғаншыларды арнайы мемлекеттік қамқоршылық және ... ... ... кәмелетке толмағандардың ата-аналары (асырап алушылары) жоқ болса
немесе олар кәмелетке толмағандардың мүдделерін қорғау ... ... ... ... ... ... ... қорғау үшін
қамқоршылар мен қорғаншылар тағайыңдалады. Қамқоршылар мен ... ... ... ... ... ... мен ... зандар белгілейді. [10.19]
1.2. Азаматтың есімі және тұрғылықты жері. Азаматтық хал-ахуал
актілері
Құқық субъектілерін дараландырмайынша, нақ қандай құқық субъектісінің
мәміле жасайтынын, оның ... ... ... мен ... ... ... ... мәміле жасауы, нақты
құқықтық қатынастарға қатысуы мүмкін емес. Азаматтық ... ... ... ... мен ... ... ... процесі
өтетін белгілер түрліше болады. Азаматтар үшін мұндай белгілер олардың
есімі мен ... жері ... ... ... — оны ... аса ... құралы. Азамат өз
есімімен құқықтарға ие болып, оларды жүзеге асырады (АК-ның 15-бабының ... Заң есім ... ... ... өз ... ... әкесінің
атын қоса алғанда, оның толық ... ... ... ... және ... (туу туралы куәлікте, жеке куәлікте, төлқұжатта
және т.с.с.) жазылған есімнің ғана ... ... ... ... құқықтарды жасырын атпен иеленіп, міндеттерді
жүзеге ... ... ... ... ... есімді пайдаланатын
жағдайлар да көзделуі мүмкін. Мәселен, ауызша түрде жасалатын сатып ... ... ... ... ... есімдерін анықтауды және
жазуды қажет етпейді.
Заңдарда құқықтарды жасырын атпен немесе бүркеншік есіммен жүзеге
асырудың арнайы ережелері ... ... ... ... туындыны өз
атынан, бүркеншік атпен немесе ... ... ... ... бар ... ... "Авторлық құқық және сабақтас құқықтар туралы" 1996 ж. 10 маусымдағы
Заңның 15-бабының 1-тармағының 2-тармақшасы).[11.36]
Алғашында адам туылған соң отбасылық ... ... ... есім ... ... отбасылық зандарда белгіленген жалпы тәртіппен
немесе кейбір жағдайлар үшін ... ... ... өз есімін
немесе оның құрамдас бөліктерін өзгертуге құқылы.
Жалпы ереже бойынша азаматтың ... ... ... атын
ауыстыруға оның өтініші бойынша рұқсат ету тәртібімен ол 16 ... ... ... ... ауыстыруға дәлелді себептер болғанда ғана рүқсат
етіледі.
Некелескенде немесе ажырасқанда ... ... және ... сондай-ақ асырап алған ... ... ... өзгертіледі.
Қазақ ұлтына жататын азаматтар фамилияларының өзгертілуін ... ... білу ... Бұл ... ... қалауы бойынша қазақ
тіліне жат қосымшалардан арыла отырып, ... ... мен ... түбірлерді сақтау арқылы өз фамилиясы мен әкесінің аты ... ... ... ... ... ... енгізбестен,
төлқұжаттар мен жеке куәліктер беру кезінде ішкі істер органдары фамилия
мен әкесінің аты ... ... ... ... ... ... ... "Қазақ ұлтына жататын адамдардың
фамилиясы мен әкесінің аты жазылуына ... ... шешу ... 1996 ж. 2 ... ... ... ... өзгеруі секілді, есімінің ауысуы оның бұрынғы
атымен, жасырын атымен немесе бүркеншік есімімен иеленген ... ... ... және ... Азаматтың есімінің ауысуы немесе
жазылуының өзгеруі оның ... мен ... ... ... ... тиіс ... бұларға осындай өзгерістер ... ... ... ... азаматтың есімін оның келісімімен ғана пайдалана алады.
Азаматтың тұрғылықты жері. Азаматтың тұрғылықты жері оны ... ... ... болып табылады. Азаматтың тұрақты немесе көбінесе
тұратын елді мекені оның ... жері деп ... ... ... ... ... жерге мемлекеттік тіркелудің тек дәлелдемелік
маңызы бар және олар өзімен-өзі ... ... ... ... ... үй немесе пәтер, осы мекеннің ауданы ... нақ елді ... ... жер деп танылады. Үйдің немесе пәтердің мекен-жайы азаматтың
тұрғылықты жерін тек нақтылай түседі.
14 ... ... және ... ... ... ... жерінің зандық ерекшеліктері бар. Мұндай адамдардың ... ... ... ... ... ... ... тұрғылықты жері бойынша анықталады да, сондықтан қажетті
тұрғылықты жері деп аталады.
Егер 14 жасқа жетпеген ... ... әр ... елді ... ... ол іс ... бірге тұратын ата-анасының тұрғылықты жері
кәмелетке толмағанның тұрғылықты жері болып ... жер" ... ... ... ... ... ... қолданылады. Жеке тұлғаларды резиденттерге және ... ... елді ... ... осы жеке тұлға тұрақты тұрып жатқан ел ... ... ... жері бар, оның ішінде, уақытша
шетелде тұрып жатқан немесе Қазақстан Республикасының шегінен тысқары ... ... ... жеке ... ... деп танылады, ал
резидент ұғымына кірмейтін қалған жеке тұлғалардың барлығы резидент еместер
болып саналады ("Валюталық реттеу ... 1996 ж. 24 ... ... ... ... және ... еместерге бөлу жеке
тұлғаның азаматтығына қатысты емес. Сонымен, Қазақстанда ... ... ... ... ... ... ал Қазақстан Республикасының басқа
мемлекетте тұрақты тұратын азаматы — резидент емес деп ... ... ... және ... ... бөлудің олардың
валюталық реттеу және салық салу саласындағы құқықтары мен міндеттерін
анықтау үшін айтарлықтай ... бар. ... ... ... ... ... ... сәйкес резиденттер арасындағы операциялар
бойынша барлық төлемдер мен аударымдар ҚР ... ... ... ... ... салық және кеден заңдарында көзделген
жағдайлардан басқа реттерде тек ҚР ... ... ... ... резидент емес тұлғалар арасыңдағы операциялар бойынша төлемдер
тараптардың келісімімен кез ... ... ...... және шетелдік
валютамен жүзеге асырылады.[14.27]
Азаматтық хал-ахуал актілері. Азаматтың өміріндегі, оның ... ... ең ... ... және ... ... және ... құқықтық маңызына қарай мемлекеттік
тіркеуге жататын аса маңызды ... ... ... ... ... ... ... жаратылысы жөнінен азаматтық хал-ахуал актілері
зандық фактілерге жатады.
"Неке және ... ... Заң ... ... ... ... ... мән-жайлар ретінде тұжырымдайды, олар адамды
дараландырады, ... ... мен ... ... ... ... Азаматтық кодексінде баяндалған арнайы бапта ... ... ... ... тізбесі берілген (47-бап). ҚР Азаматтық
кодексінде мұндай бап болмағанымен, азаматтық хал-ахуал актілеріне ... ... ... ... ... ... арналған. Адамның тууы, өлуі,
некеге тұруы, некені бұзуы, бала асырап алуы, ... ... ... ... атын және ... ... азаматтық хал-
ахуал актілерін тіркеу органдарында мемлекеттік тіркеуден өтуі тиіс ("Неке
және отбасы ... ... ... ... және ... туралы" Заң
азаматтык хал-ахуал актілері жазбаларын мемлекеттік тіркеу, өзгерту, жою
және ... ... ... ... хал-ахуал актілері жазбаларының негізінде ... ... ... олардың азаматтық хал-ахуалының дәлелдемесі болып
табылады.[15.31]
1.3. Азаматарды хабар-ошарсыз кетті және өлді деп ... ... ... оның ... ... ... ... өлді
деп есептеуге айтарлықтай негіздер болса, онда азамат қатысатын құқықтық
қатынастар әрі қарай дами ... ... ... ... құқықтық
қатынастары бар адамдардың мүдделері ... ... ... ... ... деп тану және өлді деп жариялау институты АК-да баяңды
етілген.
Егер азаматтың тұрғылықты ... ол ... бір жыл бойы ... ол ... ... деп ... ... (АК-ның 28-бабының 1-
тармағы). Егер азаматтың тұрғылықты жерінде ол туралы 3 жыл бойы ... ал егер өлім ... ... ... ... ... қаза тапты
деп жорамалдауға негіз болатын жағдайларда 6 ай бойы ... ... ол өлді деп ... мүмкін (АК-ның 31-бабының 1-тармағы).
Соғыс қимылдарына байланысты ... ... ... ... және өзге ... өлді деп жариялау үшін ерекше тәртіп
белгіленген. Бұл адамдар соғыс қимылдары аяқталған ... ... ... жыл ... ... өлді деп ... ... (АК-ның 31-бабы). Екі
жағдай үшін де ... ... сот ... ... қарамастан,
азаматты өлді деп жариялауды оның өлімі фактісін танудан айыра білу ... ... бір ... және ... бір ... өлуі ... ... АК емес, АІЖК белгілейді. Азаматтың ... бір ... ... бір ... ... ... ... болатын кезде
сот мұндай фактіні белгілейді, бірақ азаматтық хал-ахуал актілерін жазу
органдары өлім ... ... бас ... .[16.22]
Азаматты хабар-ошарсыз кетті деп тану немесе оны өлді деп жариялау —
бұл оның қатысуымен орындалатын құқықтық қатынастардағы күмәндылықты ... ... ол ... хабар-ошарсыз кетті деп тануда оны тірідей табудың
анықтығына немесе азаматты өлді деп жариялауда оның өлімінің шүбәсыздығына
сүйенеді. Азаматты хабар-ошарсыз ... деп тану да, ... оны өлді ... да ... ... өтініштері негізінде азаматтық іс ... ... ... сот ... ... ... өлді деп жариялау оны алдын ала хабар-ошарсыз кетті деп тануды
талап етпейді. ... ... ... деп ... және өлді ... шарттары мен салдары түрліше болады.
Егер азаматтың тұрғылықты жерінде ол туралы бір жыл бойы ... ол ... ... деп ... ... ... тұрғылықты
жерінде азаматтың болмау фактісінің өзі емес, оңда ... ... ... ... хабар-ошарсыз кетті деп тану бірқатар құқықтық салдарды
туғызады. Бұлардың адамды өлді деп ... ... ... бар, өйткені олар бұл адамның тірі табылуының анықтығына
сүйенеді. Соттың ... ... ... ... ... - аса маңызды салдар. Бұл қамқоршылықтың әрекетке ... ... ... айырмашылығы болғанымен, бұлар бір
терминмен ... ... ... тәрбиелеу және олардың
құқықтары мен ... ... ... ... қамқоршылық белгіленеді.
Мүлікке деген қамқоршылық оны хабар-ошарсыз кеткен адамның мүдделері үшін
қамқоршьшыққа алудан тұрады. ... ... ... ... ... оның ... ... мүмкіндіктерімен
салыстырғанда шектеулі болады. Қамқоршы мүлікті ... ... және ... ... ... тиіс және ... ... оның әрекеттері
шектеулі болады. Атап айтқанда, ол ... ... адам ... ... осы ... ... ... бөлуді, сондай-ақ оның
салықтар мен басқа да міндеттемелер бойынша берешектерін өтеуді қамтамасыз
етуі тиіс. Іс ... ... ... ... мүлкіне қамқоршылық
жасау мекемесі мүлікті қамқоршының сенімгерлікпен ... беру ... ... басқарушының құқықтары мен міндеттері АК-ның Ерекше
бөлімінің тиісті тарауларында баяндалады.
Сот адамның хабар-ошарсыз ... ... ... ... ... ... ... екі жағдайда белгіленуі мүмкін. Біріншіден,
қамқоршыны мүдделі адамдардың ... ... ... және ... органдары тағайындай алады. Бұл, мысалы, мүліктің жоғалып кету қаупі
төнгенде немесе оны тиісті күйде сақтау ... ... ... істеледі.
Екіншіден, АТЖК адамды хабар-ошарсыз ... деп тану ... ... соң қамқоршылық және қорғаншылық жасау органына бұл адамның
мүлкін қорғау үшін ... ... ... ... ... ... ... қатар, азаматты хабар-ошарсыз кетті
деп танудың басқа да бірқатар ... ... Атап ... ол ... оған берілген сенімхаттың қолданылуы тоқтатылады (АК-ның 170-бабының
7 және ... ... ... деп ... ... ... ... некені азаматтық хал-ахуал актілерін жазу органдарында бұза
алады ("Неке және ... ... ... ... 2-тармағының 1-
тармақшасы).[18.29]
Азаматты өлді деп жариялау оның өлімі ... ... ... ... оның ... ... ... Адамды өлді деп жариялау
туралы соттың шешімі заңды күшіне енген соң азаматтық хал-ахуал ... ... оның ... ... ... да, тиісті куәлік беріледі.
Хабар-ошарсыз кетті деп танылған немесе өлді деп ... ... ... жерінде пайда болуы мүмкін немесе оның тұратын ... ... ... ... сот ... ... кетті деп
тану немесе өлді деп жариялау туралы өз шешімінің күшін жояды (АК-ның 30-
бабы жөне ... ... ... ... ... деп тану ... ... бұзылған адамның мүлкіне қамқоршылық жасау тоқтатылады.
Бірақ, қамқоршылардың соттың ... ... ... дейін жасаған
мәмілелері өз күшін сақтайды.
Азаматты өлді деп жариялау, егер ол іс ... тірі ... ... оның ... ... жоя ... Ал азаматтың оны өлді деп
жариялаған сәттегі субъективтік құқықтарына келетін болсақ, мұндай жариялау
жойылған соң оның кейбір субъективтік ... ... ... ... ... ... ... мүмкін емес немесе ол басқа адамдардың
мүдделеріне қисыпсыз залал ... ... ... АК ... өлді ... ... оның мүлкіне қатысты салдарын мұқият көрсетеді (АК-ның 32-
бабы). Бұл салдардың төмендегі ... ... ... ... бар. ... мүлік жаңа иесіне тегін өтті ме, өлде
ақылы негізде өтті ме? ... ... ... мен ... ... адам өлді деп ... ... тірі екенін білді ме?
Өлді деп жарияланған азамат ... тірі ... ... ... кез
келген адамнан оған тегін өтіп кеткен, өзінің сақталған мүлкін ... ете ... Өлді деп ... ... ... ақылы мәміле арқылы
алған адам бұл мүлікті қайтаруға міндетті, ал ол жоқ ... ... ... ... ... міндетті. Мұнда өлді деп ... ... ... ... адам ... алушымен бірге оны қайтару немесе құнын
өтеу жөнінде ортақ ... ... ... Азаматтың кәсіпкерлік қызмет саласындағы заңды тұлға құрмайтын
құқық ... ... ... ... ... ... ... құқық
субъектілігі — бұл азаматттық құқық субъектілігінің ... ... ... ... ... "Азаматтық құқықтардың субъектілері" деген 2-
тарауында арнайы бап арналған бірден-бір саласы.
ҚР Конституциясы 26-бабының 4-тармағындағы әркімнің кәсіпкерлік қызмет
еркіндігіне ... бар ... ... ... АК ... заңды тұлғалар
құрып қана қоймастан, сонымен бірге занды ... ... ... ... ... деп ... Бұл ... өзгешелікті заң
актілері ғана белгілей алады және ол кәсіпкерліктің ... бір ... ... ... ... банк ... ... арнайы занды тұлғалар
ғана — банктер айналыса алады.[19.25]
Азаматтардың ... ... ... кәсіпкерлік қызметпен айналысуын АК
нормаларымен қатар, Жеке кәсіпкерлік туралы заң және басқа да ... ... ... реттеп отырады. Егер заңдарда немесе құқықтық
қатынастарда өзгеше көзделмесе, онда азаматтардың ... ... ... ... ... нормалар қолданылады.
Азаматтардың кәсіпкерлік қызмет саласындағы заңды тұлға ... ... ... ... ... ... секілді, тең
болып табылады. Азаматтар өздерінің қалауы бойынша жеке кәсіпкерлікпен
өздері немесе ... ... ... ... жеке кәсіпкерлікті өзіне
меншік құқығы ретінде тиесілі мүліктің, ... ... ... және
(немесе) оған билік етуге рүқсат беретін өзге де құқықтардың негізінде
дербес жүргізеді. ... ... ... (жеке кәсілкерлер) тобы
заңды тұлға құрмай-ақ, азаматтардың меншік құқығы ... ... ... сондай-ақ осы мүлікті бірлесіп ... ... оған ... ... ... беретін өзге де құқықтардың негізінде
жүзеге асырады. Шаруа қожалықтарындағы ... ... ... ... ... ... бірлескен кәсіпкерлікке мысал
бола алады.
Жеке кәсіпкер өз қызметін өзінің атынан жүргізеді. Бірлескен ... ... ... байланысты барлық мәмілелер заң
актілерінде көзделген жағдайлардан басқа ... ... ... ... ... ... сондай-ақ құқықтар мен міндеттер
алынады. Заң актілері азаматтардың жеке ... ... ... субъектілігін жүзеге асыру шараларын да көздейді.[20.32]
Қорытынды
Азаматтық құқықта нақты құқықтар мен міндеттерді иеленудің алғышарты ... ... ... ... ... ... ... өзге де қатынастарды жеке тұлғаларға, заңды тұлғаларға және азаматтық
құқықтың ерекше субъектілеріне заңдық жіктеуге байланысты, оның ... ... ... ... ... (шегі) түрліше болады.
Азаматтық құқық субъектіліктің жалпы ұғымдарын ескермейінше, азаматтық
құқық субъектіліктің бір түрі — жеке тұлғалардың құқық субъектілігін түсіну
қиынға соғады. Бұл ... ... өмір ... ... шындық, жеке
адамдардың жалпы қасиеті ретінде оны осы құқықтық ... ... ... ... ұғымымен шатастырмау керек. Нақты өмірде ... ... жоқ, ... ... зандық қасиеті ретінде жеке
тұлғалардың құқық субъектілігі бар. Бұл ... ... мұны ... ... әлде бір ойда бар, ұғымда ғана сақталатын
жинақталған тұлғаға тиісті емес, ол нақты жеке ... ... ... ... жеке ... тән жалпы қасиет болып табылады.
Оқу әдебиеттерін қоса алғанда, заң әдебиетгерінде нақты ... мен ... ... иеленудің абстрактілік алғы-шарты ретінде
құқық субъектіліктің ... кең ... ... бір ғана ... абстракіні ұғымда бар нәрсе ретінде ғана ... ... ... ... ... заңдық қасиеті ретінде де түсіну арқылы келісуге
болады.
Азаматтық хал-ахуал актілері. Азаматтың өміріндегі, оның ... ... ең ... ... және отбасылық-құқықтық
жағдайын айқындайтын және өзінің құқықтық маңызына ... ... ... аса ... ... азаматгық хал-ахуал актілері деп
түсінеді. Өзінің құқықтық жаратылысы жөнінен азаматтық ... ... ... жатады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі.
1. Қазақстан Республикасыныњ азаматтық кодексі: ... ... ... ... ЖШС ... ... ... Республикасының азаматтық кодексі. - Алматы:
Қазақ.Респ.Жоғарғы Кеңесінің басылымы, 1994
3. Жайлин, Ғ.А. ... ... ... ... - Алматы: Заң
әдебиеті, 2003.
4. Жайлин, Ғ.А. Азаматтық куқық: Ерекше бөлім:Оқулық/. - Алматы: Заң
әдебиеті, 2003
5. ... А.А. ... ... ... ... ... Оқу ... - Қарағанды: Болашақ-Баспа, 2003.
6. Ынтымақов, С.А. ... ... ... ... ... -
Алматы: ҚазМЗА, 2000
7. Азаматтық құқық: Жоғары оқу орындарына арналған оқулық/. - Алматы:
Курсив, 2003
8. Субъекты ... ... ... ... Независимости РК (в рамках ежегодных
цивилист.чтений). Алматы, 18-19 июня 2001 г
9. Ынтымақов, С.А. Азаматтық құқық [Электронный ресурс]:
Практикум:Жалпы-1-ші ... ... - ... ... ... Ғабдуллина, Қ. Құқық социологиясы [электронный ресурс]: Оқулық -
Алматы: Юрид.лит., 2004.
11. Абдуллина, З.К. ... ... ... іс ... Оқу ... және ... ... жинағы/ -
Алматы: Дәнекер, 2001 [6.29]
12. Қарағанды мемлекеттік ун - ті. ... ... ... ... ... ... бөлім): заңтану мамандығына арналған: 2 курс
/ құраст. А. С. ... ж. б. - ... ... басп., 2005
13. Мемлекет және құқық негіздері: Оқулық /құраст. Е.Баенов – ... ... 2001 – 624 бет, 431 – 437 ... ... ... Республики Казахстан (Общая часть). Комментарий. 2
кітапта. 2-кітап. Алматы «Жеті Жарғы», 1998.
15. Заң және заман ... ... ... Е.А. ... БЕК, ... Гражданское право. Е.А. Сулейменов. І том. БЕК. 1993.
18. Казахстанская правда газеті. 1999, 8-10 – ... ... С.М. ... ... ... ... ... соглашение сторон. М. 1993.
20. Төлеуғалиев Ғ.И., Мауленов К.С. Қазақстан ... ... ...... ... ... 2001ж.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Халықаралық дербес құқық пәні бойынша дәрістер кешені334 бет
Жеке тұлға - азаматтық құқықтың субъектісі ретінде23 бет
Жеке тұлға- азаматтық құқықтың қатынастың субъектісі15 бет
Жеке тұлғалардың азаматтық құқықтық субъектілігі9 бет
Адам және азаматтардың конституциялық міндеттері18 бет
Адам және азаматтардың конституциялық құқықтары мен бостандықтары82 бет
Адам және азаматтың жеке құқықтары мен бостандықтары19 бет
Адам және азаматтың конституциялық құқықтары мен бостандықтарының ұғымы39 бет
Адам және азаматтың құқықтары мен бостандықтарын қорғау28 бет
Адам мен азаматтардың конституциялық құқықтары, бостандықтарына және міндеттері38 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь