Азаматтық қоғам және құқықгық мемлекет туралы теориялар

1.Азаматтық қоғам және құқықтық мемлекет
2. Азаматтық қоғамның түсінігі және мазмұны
3. Құқықтық мемлекеттің түсінігі мен мазмұны
АЗАМАТТЫҚ ҚОҒАМНЫҢ САЯСИ ЖҮЙЕСІНДЕГІ МЕМЛЕКЕТ
Құқықтық мемлекеттің белгі.нышандары:
Азаматтық қоғам және құқықгық мемлекет туралы теориялар

Азаматтық қоғам және құқықтық мемлекет туралы толып жатқан ой-пікірлер, әр түрлі теориялар бар. Бұл ой-пікірлердің, теориялардың көп болатын себептері қоғамдағы барлық таптардың, ұлттардың топтардың мүдде-мақсатына қатысты болуы. Тағы да бұл мәселе әр түрлі идеологиямен, саяси партиялармен байланысты болуы.
Бұл жерде ескерте кететін бір мәселе Кеңес дәуірінде елімізде марксистік мемлекетгік теория тұрғысынан зерттеп, түсініп келдік. Ол кезде қоғам мен мемлекетті таптық тұрғыдан зерттеуге тырыстық, басқа теорияны, басқа бағытты сырып тастап отырдық. Қазір ол теорияларға көзқарас түзелді, дұрысталды. Тарих теориялардың бәрінде аздап болса да шындық және тарихи нақты дәлелдер болады. Сондықтан ол теорияларды білу, дұрыс жағын алу, пайдалану өте қажет. Сол деректерді ескере отырып жүргізілген зерттеудің ғылымға, қоғамға пайдасы мол.
Тағы бір ескертетін мәселе «азаматтық қоғам» деген алғашқы қауымдық қоғамда да, құлиелену формациясында да, феодалдық формацияда да болған жоқ. Себебі ол қоғамдарда «азаматтық» деген ұғым болған емес. Бұл ұғым тек буржуазиялық қоғамда өмірге келді. Сондықтан біз теорияны тек құқықтық мемлекет туралы қарастырамыз.
Құқықтық мемлекет - тек парасаттылықтың, әділеттіліктің шынайы белгісі ғана емес, сонымен бірге адамның бостандығын, қадір-қасиетін, ар-намысын, теңдігін қорғайтын, демократияны қалыптастыратын күш. Міне қоғамның алдында тұрған осы мүдде-мақсатты орындау мемлекеттің міндеті, ал осы бағытта қалыптасқан құқықтық нормаларды орындау, сол арқылы заңдылықты, құқықтық тәртіпті қатаң сақтауға үлес қосу адамдардың міндеті. Құқыктық мемлекет екі жақты жауапты объективтік процесс.
Құқықтық мемлекетті қалыптастыру, дамыту адам қоғамының көне заманнан негізгі мақсаты болды. Көне дәуірдің ойшылдары: Сократ, Демокрит, Платон, Аристотель, Цицерон құқық пен мемлекеттің өзара қатынасын инабаттылық, парасаттылық, әділеттілік жолмен дамуын армандады. Аристотель: Заң үстемдігі болмаса демократия жоқ - деді. Феодалдық дәуірде Н. Макиавелли, Ж. Боден т.б. саяси қайраткерлер құқықтық мемлекет орнату төңірегінде көп қиялданып, біраз пікірлер айтып кетті.
Құқықтық мемлекет орнату концепциясына пікір айтып өте зор үлес қосқан атақты ғалымдар: Г. Гроцкий, Б. Спиноза, Д. Локк, Ш. Монтескье, Д.Дидро, П. Гольбах, Т. Джефферсон, Вольтер, Гельвеций, Кант, т.б.
Гроцкий - қоғам тарихында қалыптасқан құқықты екіге бөлді: табиғи құқық - адамды қоршаған ортаның әсерінен және жеке адамның өзінің ақыл, парасаттылығынан қалыптасатын құқықтар; екіншісі - мемлекеттің қабылдаған нормативтік актілер арқылы ешкімге зиян келтірмей орындауға тиіс. Мемлекет қоғамдық жалпы халықтық шарт арқылы өмірге келді деп түсіндірді.
Монтескье — мемлекет адамдардың саяси және азаматтық бостандығын,
1. Қазақстан Республикасының Конститутциясы Алматы, 1995ж
2. Егемен Қазақстан газеті 13 қыркүйек,2003ж.
3. Н.А. Назарбаев. Казахстан–2030 (Барлық Қазақстандықтардың әл-ауқатының жақсаруы, гүлденуі және қауіпсіздігі. Ел Президентінің Қазақстан халқына жолдауы). Егемен Қазақстан, 11қазан, 1997 жыл.
        
        Азаматтық қоғам және құқықгық мемлекет туралы теориялар
Азаматтық қоғам және құқықтық мемлекет туралы толып жатқан ой-пікірлер, ... ... бар. Бұл ... ... көп ... ... ... таптардың, ұлттардың топтардың мүдде-мақсатына қатысты
болуы. Тағы да бұл мәселе әр ... ... ... ... ... жерде ескерте кететін бір мәселе Кеңес дәуірінде елімізде марксистік
мемлекетгік теория тұрғысынан зерттеп, ... ... Ол ... ... ... таптық тұрғыдан зерттеуге тырыстық, басқа теорияны, басқа
бағытты сырып тастап отырдық. Қазір ол теорияларға көзқарас түзелді,
дұрысталды. Тарих теориялардың бәрінде аздап болса да ... және ... ... ... Сондықтан ол теорияларды білу, дұрыс жағын алу,
пайдалану өте ... Сол ... ... отырып жүргізілген зерттеудің
ғылымға, қоғамға пайдасы мол.
Тағы бір ескертетін мәселе «азаматтық қоғам» деген ... ... ... ... ... да, феодалдық формацияда да болған жоқ. Себебі
ол қоғамдарда «азаматтық» деген ұғым болған емес. Бұл ұғым тек ... ... ... ... біз ... тек ... мемлекет туралы
қарастырамыз.
Құқықтық мемлекет - тек парасаттылықтың, әділеттіліктің шынайы белгісі ғана
емес, сонымен бірге адамның бостандығын, қадір-қасиетін, ар-намысын,
теңдігін қорғайтын, демократияны қалыптастыратын күш. Міне ... ... осы ... ... мемлекеттің міндеті, ал осы бағытта
қалыптасқан құқықтық нормаларды орындау, сол арқылы заңдылықты, құқықтық
тәртіпті қатаң сақтауға үлес қосу ... ... ... ... екі
жақты жауапты объективтік процесс.
Құқықтық мемлекетті қалыптастыру, дамыту адам қоғамының көне заманнан
негізгі мақсаты болды. Көне дәуірдің ойшылдары: Сократ, Демокрит, ... ... ... пен ... ... ... ... әділеттілік жолмен дамуын армандады. Аристотель: Заң
үстемдігі болмаса демократия жоқ - деді. Феодалдық дәуірде Н. Макиавелли,
Ж. Боден т.б. ... ... ... ... орнату төңірегінде көп
қиялданып, біраз пікірлер айтып кетті.
Құқықтық мемлекет ... ... ... ... өте зор үлес ... ... Г. Гроцкий, Б. Спиноза, Д. Локк, Ш. Монтескье, Д.Дидро, ... Т. ... ... ... ... ... - қоғам тарихында қалыптасқан құқықты екіге бөлді: табиғи ... ... ... ... ... және жеке адамның өзінің ақыл,
парасаттылығынан қалыптасатын құқықтар; екіншісі - мемлекеттің қабылдаған
нормативтік ... ... ... зиян ... ... ... Мемлекет
қоғамдық жалпы халықтық шарт арқылы өмірге келді деп түсіндірді.
Монтескье — мемлекет адамдардың саяси және азаматтық бостандығын, теңдігін
қатаң орындауы керек. ... ғана ... ... ... - ... құқықтың мазмұнын өте дұрыс, ашық түсіндірді. Мемлекет
адамдардың құқықтарын қорғау үшін қалыптасты. Құқықтық мемлекеттің негізгі
мазмұны халықтың ... ... ... ... — құқықтық мемлекеттің философиялық негізін ғылыми тұрғыдан зерттеді.
Мемлекеттік жұмыстың өзекті мәселесі жеке адамның қадір-қасиетін, ар-
намысын, бостандығын, теңдігін ... ... ... үстемдігін
калыптастыру деп түсіндірді.
Гегель - қоғамдық ғылымдардың негізгі бағыттарының бірі құқықтық философия.
Мемлекет дегеніміз жан-жақты дамыған құқық деп түсіндірді. ... ... ... ... ... ... Мемлекет құқықпен
моральдың бірлестігін дамытып халықтың әлеуметтік жағдайын жан-жақты
жақсартуы.
Маркс — құқық пен мемлекетті қоғамның таптық ... ... ... ... ... пен ... те ... Бұл процесс қоғамда құқықтық
мемлекет қалыптасып, бостандық орнаумен ... ... ... ... ұғымында, қоғамдағы мемлекеттің үстемдігін жойып, оны қоғамға
бағындырып, халықтың мүдде—мақсатын орындайтын органға айналдыру. Сонда
ғана құқықтық мемлекет болады.
Қазіргі заманда құқықтық мемлекет ... ... ... ... ... ғалымдары бір тұжырымға келіп, ортақ ғылыми көзқарас қалыптасты
деуге ... ... ... ... туралы теорияны қорыта келіп, оның негізгі
мазмұны — халықтың, адамдардың егемендігі, олардың табиғи бостандығы мен
құқықтары. Ол ... ... ... күші — ... ... ... мемлекет пен құқық демократияны дамытып, халықты қоғамның барлық
саласын басқаруға қатыстыру қажет.
2. ... ... ... және  мазмұны
Азаматтық қоғам ғылыми тұрғыдан өте аз зерттелген, ол туралы қомақты бірде
ғылыми еңбек жоқ. Оның ... ... ... ... мен ... ... деп ... келді. Расында ұқсастық бар, бірақ та айырмашылық
басым. Адам ... ... 1,5 млн. жыл ... ал мемлекеттің
өмірге келгеніне 6 мың жыл ғана болды. Мемлекет қоғамның санқырлы
көрінісінің бір ғана нысаны. Қоғам туралы ой-пікірлер көне ... ... ал ... қоғам" толық мағынада бұл ұғым өмірге тек XVIII
ғасырда келді. Басында азаматтық қоғам деп меншік, ... ... ... қатынастарды түсініп келді. Мемлекет бұл қатынастарға толық
бостандық берді. Гегельдің ойынша, азаматтық қоғам - жеке ... ... ... т.б. талаптарын іске асырудың жүйесі.
Азаматтық қоғамда әр адам өз мүддесін көздейді, басқаларды көрмейді...
Басқаларсыз ол өз мүддесін іске ... ... ... ... К. ... — бір ... жүйені алып мазмұнына қарасаң ол азаматтық қоғамның
санқырлы көрінісінің бір нысаны болып шығады.
Біз өткен ... ірі ... ... әдейі келтіріп отырған
себебіміз азаматтық қоғам мәселесі сол кездегі өмірдің объективтік даму
процесінің алдына қойған талабы ... ... Сол ... ... мен
Маркс тағы басқа ғалымдар азаматтық қоғамды біраз зерттеп құнды теориялық
ғылыми мұра қалдырып кетті. Енді осы ... ... ... ... ... ... талабына сәйкес азаматтық қоғамды ғылыми тұрғыдан
зерттеуді жалғастыру керек. Біздің пікіріміз — ... ... ... ... төмендегідей болуға тиіс:
-   экономикалық   бостандық, әр түрлі меншік, ... ... ... ... ... мен құқықтарын   қалыптастырып, қорғау;
- заңды, демократиялық билік;
- ақпаратқа бостандық беру;
- заңның, соттың алдында адамдардың теңдігі болу;
- ... ... ... ... келісім болу;
- адамдардың әлеуметтік жағдайын, денсаулығын, мәдени, рухани білімін,
санасын көтеру, жақсарту.
Азаматтық қоғамның кұрылымы - ... ... ... ... ... ... - адам. Адам - қоғам кұрылымының негізгі
элементі - діңгегі. ... ... ... ... еңбек
ұжымдары, саяси партиялары, мемлекет, олардың ара қатынастары — ... ... ... ... ... бес ... бөлуге болады:
әлеуметтік, саяси, экономикалық, рухани-мәдени және ақпараттық жүйелер:
Әлеуметтік жүйе - объективтік тұрғыдан қалыптасқан адамдардың
бірлестіктері, ... ... т.б., ... өзара байланысы бұл жүйеге
азаматтық қоғамның ең негізгі ұйымдастырушы ... өзі үш ... ... тобы — ... ... өмір сүру негізін жасаушы, дамытушы топ:
отбасы, бала тәрбиелеу, табиғи өмірді жалғастыру; екінші тобы — ... ... ... ... үшінші тобы — қоғамдық ұйымдардың,
таптардың, топтардың, ұлттардың ара қатынастары.
Экономикалық жүйе — қоғамдағы меншіктің түрлері, өндіруші күш ... ... ... ... әділ бөлуді қалыптастыру. Бұл
жүйенің құрылым элементтері: жеке, муниципалдық, акционерлік,
кооперативтік, мемлекеттік, ... ... мен ... ... ... ... әділ бөлу.
Саяси жүйе — мемлекет, саяси партиялар, қоғамдық ұйымдар, бірлестіктер және
жеке адамдар, депутаттар, т.б., олардың ара ... Оның ... ... ... ... іске ... ... Қатынастардың даму
процесінде субъектілерге бостандық берілуге тиіс. Күштеу тек заңдылықты,
тәртіпті ... ғана ... ... ... - осы бағыттағы мемлекеттік, қоғамдық органдар мен
ұйымдар, олардың ара қатынастары. Бұл жүйенің негізгі бағыттары: ... ... ... сана-сезім, дін, адамдардың денсаулығы.
Ақпараттық жүйе - осы ақпараттық бағыттағы барлық ... ... ... саяси партиялар, олардың жұмыстары мен ара
қатынастары. Бұл бағытта іс-әрекеттерге ... ... ... ... ... ... ... жүйелерінің жақсы, сапалы дамуына зор
маңызды үлес қосатын мемлекет пен құкық, қоғамдық ұйымдар мен партиялар
және қоғамдағы ... ... ... ... ... ... - ... адамдардың экономикалық, әлеуметтік, саяси бостандығы мен құқықтарының
қамтамасыз етілуі;
- қоғамда ... ... ... ... жұмысына
азаматтардың қатысуы, ішкі-сыртқы байланыстарға қатысуға, жүріп-тұруға
толық кұқықтарының болуы;
- азаматтардың қоғамдық ұйымдар, бірлестіктер құрып, өз ... іске ... және шет ... ... ... ... ... болуы;
- жергілікті өзін-өзі басқаруға толық бостандық болуы, оның жұмысына
мемлекеттің араласпауы, қажет болса ... ... ... жергілікті
өзін-өзі басқаратын мекеме жергілікті мемлекеттік органмен тығыз байланыста
жұмыс жасауы;
- азаматтық қоғам - толық бостандық, ... ... ... ... ол болашақ құқықтық   мемлекеттің талаптарын іске асырып, сол
мемлекеттің объективтік тұрғыдан ... ... ... ... ... және кұқықтық мемлекет екеуі қатар дамып, өрескел
қайшылықтарды бірлесіп реттеп, қоғамның бейбітшілік, прогрестік жолмен
дамуына толық мүмкіншілік ... ... ... ... бұл ... ... ... көрсетілген. Оның бірінші
бабында азаматтық қоғамның және құқықтық мемлекеттің ең негізгі қағидалары
былай деп жарияланған: «Қазақстан Республикасы өзін демократиялық, зайырлы,
құқықтық және ... ... ... ... оның ең қымбат
қазынасы - адам және адамның өмірі, құқықтары мен бостандықтары».
3. ... ... ... мен ... ... құқықтық мемлекет құру қалыптастыру мәселесі ғаламдық
проблемаға айналды. Өйткені адам қоғамының даму тарихында ешқашан, еш елде
құқықтық мемлекет болған емес. Қазіргі ... де жоқ. ... да ... бір ... бір ... ... мемлекет болуға мүмкін емес.
Себебі әр елдің экономикасы, ... ... ... рухани санасы,
саясаты бір деңгейде болмайды. Бұған қоса ... ... ... ... ... ... мемлекет бірнеше дамыған елдерде қалыптасуы
мүмкін. Бірақ ол мемлекеттердің мазмұнында, әсіресе нысанында ... ... ... ... ... талаптары:
1) Құқықтық мемлекет азаматтық қоғамның объективтік даму процесіне сәйкес
ескіріп, жаңарып жататын көп қырлы кұбылыс. Бұл мемлекетте адамның толық
егеменді ... ... ... ... ... ... органдарын
кұруға қатысуы заңды түрде бекітілуі керек.
2) Құқықтық мемлекеттің экономикалық негізі - өндіргіш күш пен өндірістік
қатынас және көп ... ... ... ... ... ... ... көпшілігі - өндіруші мен тұтынушылық билігінде болуы қажет.
Бұл билік шаруашылықтың жақсы, сапалы дамуын қамтамасыз ету үшін оларға
толық бостандық беруі ... ... ғана ... ... ... ... ... болады.
3)  Құқықтық   мемлекеттің    әлеуметтік негізі — өзін-өзі басқаратын
азаматтық қоғамда адамдардың бостандығын, ... ... ... ... еңбектенуіне, дұрыс жұмыс жасауына мүмкіншілік беру. Қоғамның
әлеуметтік жағдайының жақсаруы құқықтық мемлекеттің нығаюы. Бұл екі процесс
бір-бірімен тығыз ... ... ... ... ... әлеуметтік
мемлекет.
4)  Құқықтық   мемлекеттің моральдық негізі - гуманизм, әділеттік,
бостандық, теңдік, адамдардың қадір-қасиетінің, ар-намысының деңгейі. Осы
жоғары дәрежедегі принциптер ... ... ... ... ... ... адамдардың рухани сана-сезімі де жоғары дәрежеде болады.
5) Құқықтық мемлекеттің ... ...... ... ... ... билікті жан-жақты дамытып, адамдардың бостандығын,
теңдігін қорғап, әділеттікті, демократияны орнату, ... ... ... осы ... сүйене отырып құқықтық мемлекет орнатуға
мүмкіншілік қалыптасады.
Құқықтық мемлекеттің негізгі белгілері:
- мемлекеттік билікті үш түрге ... ... ара ... ... ... ... ... қоғамда жоғары дәрежеде құқықтық мәдениеттің қалыптасуы, адамдардың
рухани сана-сезімінің   жақсы дамуы;
- мемлекеттік аппараттың, лауазымды тұлғалардың, қоғамдық ұйымдардың, жеке
адамдардың өмірдегі қарым-қатынастарда ... ... ... ... әлеуметтік бағытында әділеттікті, теңдікті
қамтамасыз ету үшін антимонополиялық  органның қызметін қатаң бақылау;
- қоғамның ішкі ... ... мен ... ... өзара қатынасын
бақылап, жақсартып отыру;
- қоғамда заңның үстемділігін орнату, азаматтық қоғамды қалыптастыру.
Адамдар "заңның құлы" болмайынша құқықтық тәртіпте, демократия да ... тиіс ... Бұл ... өмір ... қалыптасқан мынадай өсиет
сөз бар:
Заң — мемлекеттің ақылы.
Сот — мемлекеттің жүрегі.
Мәдениет — ... ... осы үш ... ... ... бірігіп қалылтасып және мемлекеттің ішкі
заңдары көпшілік таныған халықаралық құқықтық нормалар мен принциптерге
сәйкес ... ... ... ... ... барлық дәуірінде құқықтық мемлекет кұру мәселесі толастап
көрген емес. Әсіресе елді басқаруда абсолютизм, деспотизм, тоталитаризм
орнаған кезде құқықтық мемлекет орнату — деген ... ... ... ... тұрғыдан өте күшті концепция феодализмге қарсы, буржуазияның күресі
кезінде қалыптасты. Күрестің саяси ұрандары: «Бостандық!» «Тендік!»
«Әділеттік!» халыққа едәуір жақсылықтар ... көп елде ... ... кертартпа саясаты демократиялық
реформаны толық аяқтауға мүмкшшілік бермеді.
Ірі буржуазия ... ... қолы ... кейін құқықтық мемлекет орнату
бағытынан алшақтай бастады. Бұл елдерде буржуазияның үстемдігін қорғайтын
мемлекет пен құқық орнап көп уақыт өмір сүрді.
XX ғ. ... ... ... ... ... ... жаңа
экономикалық саясатқа көшіп халықтың әлеуметтік жағдайын жақсартып,
бостандықтың шеңберін кеңітіп, демократиялық ... ... ... ... ... ... халықтың рухани сана-сезімі қоғамдық басқаруға,
қоғамдық меншік орнатуға жетілген жоқ. Сондықтан меншіктің түрлерін
шектемей нарықтық ... ... ... ... Осы ... ... ... күшім бар...» деген мақал дұрыс келеді.
2)  Нарықтық экономика ... ... ... ... ... ... ... барлық саласында бизнесмендердің бәсекесін
дамыту.
3)  Халыққа өздерінің әлеуметтік экономикалық мүддесін-мақсатын орындаудағы
іс-әрекетіне толық бостандық беріп, мемлекет тек ... ... ... ... ... ... заңды, құжаттарды дер кезінде қабылдап
олардың орындалуын қатаң түрде бақылап отыруы ... ... жеке ... адамдардың бостандығын   сақтауды бірінші бағытқа алу керек.
Осы жаңа экономикалық саясат капталистік елдердің соңғы 40-50 жыл ... ... ... ... ... ... ... құруына мүмкіншілік беріп отыр.
Қазіргі заманда дүние жүзінің барлық ... ... ... ... қабылдап нарықтық экономиканы дамытып жатыр. Кеңес
Одағы ыдырағаннан кейін бұрынғы кеңестік республикадар да осы жолға бет
бұрып ... ... ... ... да бет ... ... ... Кеңестік жүйенің жақсылығы да аз болған жоқ: 20-60 жж.
Экономиканың, ... ... ... ... жүзіне белгілі
болды. Бірақ Кеңес Одағының жетістіктерінен гөрі кемшіліктері басым болды.
Сондықтан Одақ ыдырады...
Енді капиталистік ... XX ғ. 30-50 жж. ... ... дамуының себептеріне қысқаша түсінік берейік.
Бірінші себебі - капиталистік елдер 1929-1938 жж. дүниежүзілік экономикалық
дағдарыстан Кеңес Одағының бір орталықтан ... ... ... ... ... ... ... мүмкіншілік жасады. Жеке
меншіктегі шаруашылықтарға мемлекет тиіспеді. Міне осы тәсілді капиталистік
мемлекеттер үздіксіз пайдаланып келеді.
Екінші себебі - Ресейде, Қытайда тағы басқа Европа - Азия ... ... ... ... ... ... орындаймыз-
қорғаймыз деген желдірме «ұрандарынан» ірі буржуазия сескеніп ... ... ... ... ... ... Бұл ... дұрыс,
жақсы дамытуға ғылыми-техникалық революция экономикалық жағдай жасады.
Құқықтық мемлекет орнатудың негізгі бағыттары:
- мемлекеттік биліктің үш саласының жұмысын жақсарту, ... ... ... ... ... нормативтік актілердің дұрыс пайдалануын, орындалуын қамтамасыз ету,
халықтың рухани сана-сезімін, мәдениетін жақсартып, көтеру;
- қоғамдағы ... ... ... ... ... қоғамдық ұйымдардың жұмысын жақсарту;
- бостандықты, теңдікті, әділеттікті, демократияны дамыту;
- заңдылықты, құқықтық тәртіпті қатаң сақтау. Қазақстан Республикасының
Конституциясы ... ... ... ... негізгі бағыттары
демократиялық, зайырлы, құқықтық, әлеуметтік мемлекет құру (1-бөлім).
Демократиялық мемлекет — Қазақстанды алдымен Конституция қабылдап, тікелей
басшысын және ... ... ... ... ... соң, оларды
ауыстыруға халықтың құрылтайшылық билігі бар республикалық құрылыстағы
мемлекет ретінде танытатын ұғым. ... ... ... ... ... еркін шынайы анықтауға және мүддесін барынша
жүйелі қорғауға қажетті мүмкіндіктер береді. Демократиялық мемлекет
әлеуметтік және ұлттық ... ... ... пен ... мүддесін білдіруіне, оның есепке алынуына да мүмкіндіктер
береді, мемлекеттік қызметке араласып, ... тең ... ... мемлекет қызметінің түбегейлі принциптерінің бірі — «Қоғамдық
татулық пен ... ... (1-6. ... ... - ... ... діни мекемелер мен дін ұстау
мемлекеттен бөлістігін білдіреді және бұл Қазақстандағы ислам ... тағы ... ... ... ... ... Діни негізде
партия құруға жол берілмейді. Наным немесе атеизм мәселесі-әркімнің жеке
басының шаруасы. Елдегі дін ұстау бостандығы мен діни бірлестіктердің
жұмысы жөніндегі заңдылықтарды ... ... ... ... - ... ... ... мен лауазымды адамдарының
қызметі құқық нормаларына байланысты, соған бағынышты және соған сәйкес іс-
әрекет жасайды. Құқықтың негізгі принцитері: азаматгар үшін - «заңға ... ... ... ... ... органдар мен лауазым
иелері үшін — «Заңда нақты не көрсетілсе, соған ғана рұксат». ... ... ... ... ... ... ... және азамат құқығы
мен бостандығын халықаралық өлшем деңгейіне жеткізу Қазақстан мемлекетінің
негізгі міндеті. Құқықтық мемлекетте Заң бір әлеуметтік топтың емес,
халықтың ... ... ... ... ... заңның рухы үстемдік
етеді. Барша адамдар, ең жоғары дәрежедегі ... ... ... ... ... бүкіл халықтың мүддесі, игілігі үшін жасалып,
қолданылатынын, заңдар адамдарға қажет қоғамдық тәртіпті орнататынын,
адамдарға отбасын құрып, ... өзі ... ... ... еркін сезінуге, қоғам ісіне қатысуға жағдай туғызуы керек екенін
түсінуі қажет.
Сонымен ... ... ... ... ... ... ... көп өзгерістер болды. Қоғамдық ғылымдарда жаңаша
ғылыми зерттеулер басталады. Мемлекет пен құқықты ... заң ... ... бірлестіріп дамытуға мүмкіншілік туды. Отандық
кұқықтану, философиялық, экономикалық, саяси ой, сана, пікір ... ... ... ғылымды зерттеуге, дамытуға бет бұрды.
АЗАМАТТЫҚ ҚОҒАМНЫҢ САЯСИ ЖҮЙЕСІНДЕГІ   МЕМЛЕКЕТ
1.    Азаматтық ... оның ... ... ... ... оның себептері қандай -бұл туралы бір
қорытынды пікір жоқ. Бірақ бұл түсінікті ең бірінші ... ... ... ... Рикардо, оған саяси сипаттама берген Гегель. Дүниежүзілік
ғылыми, саяси қайраткерлердің, ... ...... ... ... түрде бірігіп өмір сүруі. Бұл бірігудің негізгі себебі
адамдардың бір ... бір ... ... ... ... ... екі ... болады: жеке адамның мүддесі және қоғамның мүддесі. Қоғам
осы екі ... ... ... ... Осы объективтік даму
процесінде адамдардың өзара ынтымақтастығы қалыптасты. Сол арқылы жеке
адамның ... ... әлі ... ... ... ... ... Маркс қысқаша: «Қоғам — адамдардың өзара еңбек жасауының ... ... ... ... ... ... емес, түпкілікті, нақты,
объективтік мағынада қалыптасуы керек. Сонда ғана ... ... ... ... ... ... қоғам - саналы адамдардың ерікті түрде
қалыптасқан одағы. Егер бұл одақ, бұл бірлік еріксіз, озбырлық түрде
ұйымдастырылса, ондай ... ... тез ... ... еді. Адам - ... клеткасы. Қоғам - адамдардың күрделі әлеуметтік бірлестігі. Бұл
бірлестік, бұл қоғам дұрыс, жақсы даму үшін оның ішіндегі ... ... ... керек болды. Оны қоғамның объективтік даму
процесінің заңдарына сүйене отырып адамдар өздері әлеуметтік нормалар
арқылы реттеп, ... ... ... ... пен ... ... болды.
«Адамдар өз тарихын өздері жасайды, - деп жазды Маркс, - бірақ олар оны өз
қалауынша жасай алмайды, қолындағы барды, бұрынғыдан ... ... ... ... тарихи объективтік қалыптасқан негізгі белгілері:
- саналы адамдардың ... ... ... одақ ... қоғамдық түпкілікті, нақты, объективтік мүдде мақсаттың қалыптасуы;
- адамдардың өзара ынтымақтастығының,  бірлігінің қалыптасуы;
- қоғамдық мүдде-мақсат, ... ... ... ... - басқару;
- қоғамды басқаратын, қоғамдық тәртіпті қорғайтын аппараттың, мемлекеттік
биліктің өмірге келуі.
Қоғам - саналы адамдардың бір ... бір ... ... үшін ... ... ... ... міндетті түрде екі шартты элемент бар: мүдде-
мақсаттың қалыптасуы және саналы адамдардың саналы түрде бірігуі.
Адамның объективтік тарихи даму ... және ... ... ... ... ... ... қоғам, шаруашылық қоғам,
әлеуметтік қоғам, азаматтық қоғам т.б. Осылардың ішіндегі ең күрделісі, ең
түпкіліктісі — ... ... ... келе ... азаматтық қоғам. Қоғамның
басқа түрлері тез құрылып, тез тарап жатады. Олардың өмірі, іс-әрекетінің
шеңбері, кеңістігі көп ... ... ... көпке созылмайды.
Қоғам - мемлекеттік құрылымнан тыс қалыптасатын әлеуметтік-экономикалық
және мәдени-рухани ... ... ... Оған ... және ... ... ... мен міндетін автономиялық даму
жолы қамтамасыз етеді. Азаматтық қоғамда үзіліс болмайды, уақыты
шектелмейді, өлкеге-аймаққа ... ... ... ... барлық
халқын біріктіреді.
Қоғам — мемлекетке тәуелді емес, дербес, ашық, жариялы қоғам.
Қазақстанда    азаматтық    қоғамның қалыптасу ... ... ... ... шығу, қоғам   мен   мемлекеттің  
ара   қатынасын   тәуелсіз - дербестікте дамыту.
Республика Конституциясы Казақстандағы қоғамның барлық даму ... ... ... айғағы — онда «Қоғам» бөлімнің әдейі
болмауы) әлеуметтік бағдарлы нарық ... мен жеке ... ... қалыптастыру үшін оған қажетті құқықтық жағдайлардың
негізін қалайды. Оған: тең дәрежеде танылатын және қорғалатын мемлекеттік
меншікпен жеке меншікті (6-баптың 1-тармағы); адам және ... ... ... және біртұтас кешенін (П-бөлім); отбасын, ана мен әке және
баланы мемлекеттің қорғауын (27-бап); идеологиялық және саяси
әралуандылықты (5-бап) және тағы ... ... ... ... ... ... ... алғы шарттарын жатқызуға
болады.
Қазақстан Республикасының Конституциясында елімізде қоғамды қалыптастырып,
демократиялық, зайырлы, құқықтық, әлеуметтік мемлекет құру ... Бұл ... ... ең ... ең ... мүдде-
мақсаты.
Құқықтық мемлекет негіздері
1. Құқықтық мемлекеттің бастаулары мен белгілері
Билікті құқықпен, заңмен шектеу идеялары — ... ескі ... ... ... деп заңды түрде ежелгі грек философтары Платон,
Аристотельдер есептелінеді. Дегенмен заңсыздық және бассыздықпен күрес
проблемасы айрықша маңызға ... және ... және ... ... ... мемлекеттер кезеңінде ие болды. Құқықтық
мемлекет идеяларын дамытуға И.Кант, В.Гегель сияқты ойшыл-философтар
барынша үлес қосты. Олар құқықтық мемлекеттің философиялық негізін ... ойы ... ...... ... бағынатын көптеген
адамдардың бірлестігі». Жан-Жак Руссо, оның ой-толғамдары да құқықтық
мемлекет негіздеріне жатады, ... ... ... ... ... ... идеяны негіздеп шығарды, өйткені халық ортақ істерді және
әрбір тұлғаның алдында тұрған істерді ... ... ... ... ... ... ... түсінеді.
Құқықтық мемлекет теориясындағы аса маңызды мәселелердің бірі - биліктерді
бөлу қағидатын құрушылар Дж. Локк пен Ш.Монтаскье ... ... ... бір ... ... биліктер бір-бірін өзара ұстап
тұратын тәртіптер жүйесі қажет» деп дәлелдеді.
Г.Едлинек құқық және заңның үстемдігі идеясын алдыға тарта оты-рып, сонымен
қоса мемлекеттің ... ... ... ... Орыс ... ... Г.Ф.Шершеневичтердің еңбектерінде құқықтық
мемлекет тақырыбы құқықтық мемлекетті шектеу ... ... ... ... ... ... төмендегідей белгілерімен
ерекшеленген құқықтық мемлекет концепциясы құрылды:
1. Өркениеттің ... ... ... ... ... қоғам-ның —
автономиялық, егемен, ерікті тұлғалар одағының және құқықтық мемлекеттің
өмір сүруіне қажетті жағдайдың болуы.
2.  Мемлекеттің ... ... ... ... ... қайшы келетін заңдарды шығаруға құқығы жоқ,
ә) мемлекет те, азаматтар да қабылданған заңдарды ... ... ... білдіреді.
3.  Мемлекеттік билікті ұйымдастырған кезде билікті бөлу қағидатын іске
асыру. Соған ... ... ... ... өмір ... үшін оның
ішінде салыстырмалы түрде бір-біріне тәуелді емес мынадай биліктер болуы
тиіс: парламентке тиесілі заң шығарушы, ... ... ... сотқа
тиесілі соттық. Мұндай бөлудің мәні биліктің бір тұлғаның немесе ... ... ... ... жол ... ... ... және
авторитаризмнің алдын алумен негізделеді.
4.  Заңның үстемдігі қағидатын сақтау. Бұл жоғары заң күшіне ие және
мемлекеттің нормативтік құқықтық актілерін құрайтын Конституция ... ... тиіс ... ... Құқықтық мемлекетте сот әділеттің және шынайы сот төрелігінің салтанат
құратын органы болуы керек. Сот— қандай да бір ... ... ... бұзылған құқықтық жағдайды қалыпқа келтіретін орган.
6.  Құқықтық мемлекеттің негізі — тұлғаның бостандығының, оның ... ... ... бұлжымастығы, оларды қорғау және
кепілділігі.
Сөйтіп, құқықтық мемлекет — бұқаралық билікті жүзеге асыру формасы, бұл
жағдайда азаматтардың саяси ұйымы құқық және ... ... ... ... ... ... ... және міндеттерін
қорғау және қамтамасыз ету құралы болып табылады.
2. Қазақстанда құқықтық мемлекет құру
Демократиялық мемлекет құру және ... ... ... идеяларды
қазақ ойшылдарының шығармашылық мұраларынан да көптеп кездестіруге болады.
Солардың бірі Абай Құнанбаев болып табылады. Ол құқықтық мемлекеттің
қағидаттарын құру ... ... ... ... ... ... ... күні бүгінге дейін өз мән-маңызын жойған жоқ. Ақын
мемлекеттік егемендік позициясын жақтады, адамдарды ұйымдастыру мен
қорғаудың ... ... заң деп ... Заңның рөлі туралы Абай былай деп
жазды: «бізге ата-бабаларымыздан мұра боп қалған ... ... ... салған қасқа жолды, Есім салған ескі жолды, Тәуке ханның «Жеті
жарғысын» білу ... ... ... бір ... ... ... заңның салтанат құруы болып табылады. Соттық биліктің тәуелсіздігі
туралы Абай идеялары Қазақстан Республикасы және дамыған елдер
Конституцияларының сот туралы ережелерімен астасып ... Ол ... ... ... жақтайды, олардың ауыстырылмауын қалайды:
«білімді және білікті адамдарды, осы орында отыру мерзімін анықтамай-ақ,
сайлау қажет, тек өз істерін адал атқармағандарды ауыстыру ... ... ... өте ... және ... процесс.
Қазақстанның қазіргі кезеңі мемлекетіміздің жалпыға ортақ өркениетті даму
жолына қайта түсуімен сипатталады. Тұңғыш рет 1993 жылғы ... ... ең ... ... — адам, оның өмірі, құқықтары
мен бостандықтары деп жариялады. Бұл ережені бүгінгі күні қолданыста жүрген
1995 жылғы Конституция да, ... ... ... бір ... ... ... ... бөлу қағидаттарын жүзеге асыру болып табылады. Тұңғыш рет ... ... ... ... 1990 ... 25 ... қабылданған «Қазақ КСР-
інің мемлекеттік егемендігі туралы» декларацияның 7-бабында айшықталды.
Соған сәйкес, мемлекеттік биліктің барлық жүйесін реформалау жүргізілді.
Қазақстан Республикасы Конституциясы ... ... ... ... заң ... ... және сот билігіне бөліну
қағидатына сәйкес жүзеге асырылады деп атап ... Заң ... ... ... ... атқарушыны — Үкімет, сот
билігін — Жоғарғы сот және Қазақстан Республикасының төмен ... ... ... Тежемелік және тепе-теңдік жүйесінің болуы - жаңа
Конституцияның өзіндік ерекшелік-терінің бірі. Тежемелік және тепе-теңдік
жүйесі элементтеріне парламенттік ... ... ... ... ... ... ... жіберу құқығы, Үкіметті және оның
мүшелерін орнынан босатуы жатады.
Қазіргі кезде конституциялық бақылау механизмі құрылуда. Республикада
конституциялық бақылаудың қалыптасуы құқықтық мемлекет құру ... ... ... ... ... байланысты. Басқа
нормативтік актілерден Конституцияның сөзсіз басым болуы құқықтық
мемлекеттің белгілерінің бірі болып табылады. Құқықтық мемлекеттің тағы бір
негізгі қағидаты мемлекеттің өзінің және оның ... ... ... ... түрде бағынышты болуынан көрінетін
құқықтық үстемдігі болып табылады.
Конституциялық кеңес заңдар және басқа да нормативтік актілерді, егер ... ... ... ... Конституцияға сәйкес келмейді деп тануға
құқылы.
Қазақстан Республикасының Конституциясы адам, оның құқықтары мен
бостандықтары ең қымбат ... деп ... ... ... ... мен
бостандықтарын, ар-ожданы мен қадір-қасиетін сақтау мен қорғау мемлекеттік
биліктің басты міндеті болып ... ... ... ... ... ... заңдық және басқа да кепілдіктердің нақтылы жүйесін құру
үшін негіз қалады. Ол өз кезегінде ... заң мен сот ... ... пен ... ... ... қамтамасыз етеді.
Конституция Қазақстан Республикасында азаматтық қоғам қалып-тастыруға ықпал
жасайды. Бұл Конституцияда ... және ... ... ... ... (5-бап). Бұқаралық билікті саяси әралуандылық
негізінде жүзеге асырады. Конституция саяси партияларға, қоғамдық
бірлестіктерге, қозғалыстарға саяси және мемлекеттік өмірге қатысу үшін тең
мүмкіндік ... ... ... ретіндегі қандай да бір идеологияның
белгіленуіне жол берілмейді. ... ... ... және ... ... ... әлеуметтік серіктестігі, нарық шаруашылықтары меншік
түрлерінің әралуандылығымен сипатталады.
1995 жылғы Конституцияның ... бір ... ... ... ... ... ... табылады. Сот билігінің тәуел-сіздігі
судьялардың өкілеттігін сайлаудың, тағайындаудың және тоқтатудың ерекше
тәртібімен, сонымен бірге сот құрамын құруға ... Сот ... және ... ... ... тәуелсіз органдардың қатысуымен айқындалады.
Судьялардың тұрақтылығы қағидаты бекітілген (79-бап, 1-т.), судьялар
өмірлікке сайланады және тағайындалады. Қазақстан Республикасының
Конституциясына 1998 ... 7 ... ... енгізген қосымшалар сот ісін
жүргізуді демократизациялауға бағытталған. 75-баптың 2-тармағына сәйкес
қылмыстық сот ісін ... ... ... ... бір ... ... нысандар арқылы жүзеге асырылады. 1995 жылғы 20-желтоқсанда қабылданған
"Қазақстан Республикасындағы соттар және судьялардың мәртебесі туралы"
Қазақстан Республикасының Конституциялық заңы, өзгерістері және
толықтыруларымен, ... жеке ... ... ... ... өз
қызметінде заң шығарушы және атқарушы биліктерден тәуелсіз.
Қазақстан Республикасының ... ... ... құқықтық
мемлекет деп жариялайды. Демек Қазақстан құқықтық мемлекет құру және оның
негізгі белгілерін конституциялық бекіту жолында тұр.
Құқықтық ... ... ... - жеке адам және ... ... ... ... мен құқық принциптеріне негізделген мемлекет. Құқықтық мемлекетті
қалыптастыру ісі қоғамды демократияландыруға, құқықтық тәртіптің және
заңдылық ... ... ... мемлекеттің негізі:
-    Құқықтық мәдениет;
-    Азаматтық қоғам;
-    Заңдылық және құқықтық тәртіп;
Құқықтық мемлекеттің белгі-нышандары:
1. Заңның үстемдік етуі.
2. Мемлекеттік ... ... ... мен мемлекеттің өзара жауаптылығы.
4.  Азаматтардың құқықтары мен бостандықтарының шын ... ... және ... ... және ... ... ... Азаматтық қоғамның қалыптасуы.
7. Ішкі заңдардың көпшілік таныған халықаралық құкықтық нормалар мен
принциптерге сәйкес келуі.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтық қоғам және құқықгық мемлекет11 бет
Азаматтық қоғам және құқықтық мемлекет туралы11 бет
Қазақстан Республикасындағы құқықтық мемлекет пен азаматтық қоғамның қалыптасу мәселелері72 бет
Құқық жасаушылық және азаматтық қоғам53 бет
Азаматтық қоғам дамуының алғышарттары9 бет
Постиндустриялды қоғам концепциясы4 бет
Қоғам және жеке адамның қалыптасуындағы конфликтінің мәні7 бет
Қоғам және жеке тұлға14 бет
Қоғамдық тамақтану кәсіпорындары37 бет
Жас өспірімдік-әлеуметтік-психологиялық құбылыс5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь