Құқықтық сана ұғымы, түсiнiгi және маңызы

Жоспар

КIРIСПЕ 3

І тарау. Құқықтық сана ұғымы, түсiнiгi және маңызы 5
І.1. Құқықтық сана қоғамдық сананың элементi ретiнде 5
І.2. Құқықтық сананың құқықтың әлеуметтiк функциясын жүзеге асырудағы рөлi 13
І.3. Құқықтық сананың түрлерi және ерекшелiктерi. 18

ІІ тарау.Құқықтық мәдениеттiң түсiнiгi және маңызы. 21
ІІ.1. Құқықтық мәдениет құқықтың сапалық деңгейiнiң көрсеткiшi ретiнде 21
ІІ .2. Құқықтық мәдениеттi қалыптастырудағы құқықтық тәрбиенiң маңызы 26

ҚОРЫТЫНДЫ 30

СIЛТЕМЕЛЕР 31

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТIЗIМI 32
КIРIСПЕ

Жұмыстың тақырыбы “Құқықтық сана және құқықтық мәдениет” деп танылады. Сана – объективтi шындықты идеалды түрде бейнелеудiң адамға ғана тән ең жоғарғы нысаны. Сана адамның өз болмысы мен объективтi дүниенiң мән-жайын, мазмұнын, ұғымын бiлуiнде белсендi қызмет атқаратын психикалық процестердiң заңды нәтижесi болып табылады. Сана - шындықты бейнелеудiң механизмi мен нысандарын тарихи дамудың сатыларына сәйкес айқындайтын философия, социология және психологияның және жалпы танымның ең басты категорияларының бiрi.
Құқықтық сана – қоғамдық сананың бiр түрi. Саяси жане моральдық санамен тығыз байланысты. Мазмұны жағынан тиiстi мемлекетте қолданылып отырған құқық нормалары, заңдық пен құқықтық тәртiбi қылмыс және оны жазалау. қоғам мүшелерiнiң құқықтары мен көзқарастары жатады. Антогонистiк қоғамда таптардың өзiне тән құқықтық санасы болады. оның мазмұны әр таптың қоғамның экономикалық, саяси, мәдени өмiрiнде алатын орнына байланысты.
Тақырыптың өзектiлiгi - отандық мемлекеттiлiктiң жаңа даму сатысы, меншiк түрiнiң өзгеруi, экономикалық реттеудiң тәсiлдерiнiң өзгеруi құқықтық тәрбие нысанының әдеттегi қалыптасқан салттарының өзгеруiн талап етедi. Алайда бұрынғы қалыптасқан ережелердi жаңа талаптарға сай етiп өзгерту де жаңа құқықтық тәрбиенiң алдына қойған негiзгi мақсаттардың бiрi болып табылады.
Қылмыстылықтың өршiп, азаматтардың әлеуметтiк қорғалуының деңгейi төмендеген кезде азаматтарға олардың құқықтарын түсiндiру, олардың мүмкiндiктердiн айқындаудың маңызы өте зор.
Қазақстандық қоғамдағы құқықтық мәдениет деңгейiн қарастыра отырып, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын насихаттауға бағытталған ұлттық идеяның қажеттiлiгiн айта кету қажет.Қазiргi таңда бiздiң қоғамда келешектегi даму ориентирiнiң қалыптасу деңгейi өте нашар, ал барлық мемлекеттiк саясаттың өзi осы ориентирлер негiзiнде құрылатынын ескерсек, бұның неге апарып соқтыратыны айқын. Жоқ болып кеткен әлеуметтiк саяси құндылықтар қоғамға өзiнiң керi әсерiн көптеп тигiзуде. Осының негiзiнде мемлекет азаматтарды қорғау функциясын белгiлi бiр дәрежеде жүзеге асыра алмай отыр. Қазiр мемлекет екi парралельдi әлемде қатар өмiр сүрiп келедi; оның бiрi – фантомдық легитимдiлiк, яғни заңның қағаз жүзiнде ғана болуы, ал екiншiсi – бiздiң қоғамның нақты жағдайы-онда заң да, құқық та қағаз жүзiнде қала бередi. Бұл құқықты әлеуметтiк құндылық ретiнде жоққа шығарып,құқықтық нигилизмге әкелiп соғады. Бұндай жағдайдың орын алу себебi – қазақстандық экономика деңгейi және көптеген азаматтардың өмiр сүру деңгейiнiң құлдырауы. Қоғамда ертеңгi күнге деген сенiмсiздiк,үмiтсiздiк дертi өршiп келедi. Бұның барлығы әлеуметтiк теңсiздiк негiзiнде болып отыр.
Мынаны атап өткен жөн: қазiргi қоғамның батыстық сипат алуы қалыптасқан әлеуметтiк бақылау нолрмаларына түбегейлi қайшы келуде. жастардың қалыптасқан әлеуметтiк бақылау нормаларымен келiспейтiндiгi, қазiргi қоғамдағы құықтық мәдениет және тәрбие деңге йiн құлдыратуы мүмкiн, ал аз ғана уақыттан кейiн бұл қылмыспен күресу деңгейiнiң де құлдырауына әкелiп соғатындығы рас. Сондықтан бiздiң елiмiз сықылды жас мемлекетке идеалды содель ойластырып табу керектiгiн атап өткiм келедi. Мiне, соның негiзiнде құқықтық мәдениеттi әлеуметтiк құндылық ретiнде танытуға болады. Бұл орайда баспасөз ақпарат құралдарының шексiз мүмкiндiктерiнiң бар екендiгiн атап айтайық және осы шексiз мүмкiндiктердi Қазақстан Республикасының гүлденуi үшiн жұмыс жасатуымыз керек.
Жұмыста Ғ.Сапарғалиев, А.Ибраева сияқты қазақстандық авторлардың, сонымен қатар, ресейлiк Хропанюк В.Н., А.В.Малько, Н.И.Матузов., стяқты авторлардың еңбегi қолданылды.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТIЗIМI
НОРМАТИВТIК-ҚҰҚЫҚТЫҚ АКТIЛЕР
1. Қазақстан Республикасы Конституциясы 30 тамыз 1995 жыл.
ӘДЕБИЕТТЕР
1. Абенов Е.М., Арынов Е.М., Тасмагмбетов М.М. Казахстан:эволюциягосударства и общества. Алматы,1996.
2. Азаров Ю.П. “Искусство воспитывать”/Книга для учителя/ Москва “Просвещение” 1985г.
3. Венгеров А.Б. Теория государства и права. Учебное пособие для ВУЗов.“Эльфа”,1996 ж.
4. Жоламан Қ.Д.,Мухтарова А.К.,Тәуекелев А.Н. Мемлекет және құқық теориясы. Алматы,1996.
5. Люблинская А.А. “Учителю о психологии” /Учебное пособие/ Москва “Просвещение” 1977г.
6. Марченко М.Н. Теория государства и права. М.:Зерцало. 1998.
7. Основы государства и права Республики Казахстан. Учебноеғ пособие. Под.ред. Г.С. Сапаргалиева. Алматы, Жетi Жарғы. 1997.
8. “Правовая культура: проблемы теории и практики”. Под редакцией Ибраевой А.С. г. Алматы 2002г.// “Жетi Жаргы”
9. “Общая Теория Государства и Права”.//Под редакцией Комарова С.А. Москва 1998г.
10. “Теория Государства и Права”. Курс лекций. //Под редакцией Н.И. Матузова, А.В. Малько - Москва 2002г. “ЮРИСТЪ”.
11. “Теория Государства и Права”. //Под редакцией Нерсесянц В.С. Издательская НОРМА - ИНФРА*М// Москва 1999г.
12. Сальников В.П. “Правовая культура: проблемы формирования гражданского общества и правового государства”\\ Демократия и законность. Самара 1991 г.
13. Спиридонов Л.И. Теория государства и права. Зерцало. М:.1996.
14. Теория государства и права:Ч 1. Под. ред. А.Б. Венгерова. “Юристъ”1996.
15. “Теория Государства и Права” под редакцией В.Н. Хропанюка. 2002г.
16. Учебное пособие “Введение в гражданское образование”. //Алматы 2002г.
17. Хутыз М.Х.,Сергейко П.Н. Энциклопедия права.М. “Знание” 11995.
18. Энгельс Ф. Происхождение семьи, частной собственности и государства. М., “Знание”1985.
        
        Жоспар
КIРIСПЕ 3
І тарау. Құқықтық сана ұғымы, түсiнiгi және маңызы 5
І.1. Құқықтық сана қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтiк функциясын жүзеге асырудағы рөлi
13
І.3. Құқықтық сананың түрлерi және ерекшелiктерi. 18
ІІ тарау.Құқықтық мәдениеттiң түсiнiгi және маңызы. ... ... ... ... ... деңгейiнiң көрсеткiшi ретiнде 21
ІІ .2. Құқықтық ... ... ... ... ... ... ... 31
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТIЗIМI 32
КIРIСПЕ
Жұмыстың тақырыбы “Құқықтық сана және құқықтық ... ... Сана – ... ... ... түрде бейнелеудiң адамға ғана
тән ең ... ... Сана ... өз болмысы мен объективтi дүниенiң мән-
жайын, мазмұнын, ... ... ... қызмет атқаратын психикалық
процестердiң заңды нәтижесi болып табылады. Сана - шындықты бейнелеудiң
механизмi мен ... ... ... ... ... ... социология және психологияның және жалпы танымның ең ... ... сана – ... ... бiр түрi. ... жане моральдық
санамен тығыз байланысты. Мазмұны жағынан тиiстi мемлекетте ... ... ... ... пен құқықтық тәртiбi қылмыс және ... ... ... ... мен ... ... Антогонистiк
қоғамда таптардың өзiне тән құқықтық санасы ... оның ... әр ... ... ... ... өмiрiнде алатын орнына байланысты.
Тақырыптың өзектiлiгi - отандық мемлекеттiлiктiң жаңа даму ... ... ... ... реттеудiң тәсiлдерiнiң өзгеруi
құқықтық тәрбие нысанының әдеттегi қалыптасқан салттарының өзгеруiн талап
етедi. Алайда ... ... ... жаңа ... сай ... де жаңа құқықтық тәрбиенiң алдына қойған негiзгi мақсаттардың бiрi
болып табылады.
Қылмыстылықтың өршiп, ... ... ... ... кезде азаматтарға олардың құқықтарын түсiндiру, ... ... ... өте ... ... ... мәдениет деңгейiн қарастыра
отырып, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын насихаттауға бағытталған
ұлттық идеяның қажеттiлiгiн айта кету ... ... ... ... даму ... ... ... өте нашар, ал барлық
мемлекеттiк саясаттың өзi осы ориентирлер негiзiнде ... ... неге ... ... ... Жоқ ... кеткен әлеуметтiк саяси
құндылықтар қоғамға өзiнiң керi әсерiн көптеп ... ... ... ... ... ... белгiлi бiр дәрежеде жүзеге асыра
алмай ... ... ... екi ... ... қатар өмiр сүрiп келедi;
оның бiрi – фантомдық легитимдiлiк, яғни заңның қағаз жүзiнде ғана ... ...... қоғамның нақты жағдайы-онда заң да, құқық та қағаз
жүзiнде қала бередi. Бұл ... ... ... ретiнде жоққа
шығарып,құқықтық нигилизмге ... ... ... ... орын алу ... қазақстандық экономика деңгейi және көптеген азаматтардың өмiр ... ... ... ... ... ... ... өршiп келедi. Бұның барлығы әлеуметтiк теңсiздiк негiзiнде ... атап ... жөн: ... ... ... ... алуы
қалыптасқан әлеуметтiк бақылау нолрмаларына түбегейлi қайшы келуде.
жастардың ... ... ... ... ... ... ... мәдениет және тәрбие деңге йiн құлдыратуы мүмкiн,
ал аз ғана уақыттан кейiн бұл қылмыспен күресу ... де ... ... рас. ... бiздiң елiмiз сықылды жас ... ... ... табу керектiгiн атап өткiм келедi. Мiне, соның
негiзiнде құқықтық мәдениеттi әлеуметтiк ... ... ... ... ... ... ... құралдарының шексiз мүмкiндiктерiнiң ... атап ... және осы ... ... ... ... үшiн жұмыс жасатуымыз керек.
Жұмыста Ғ.Сапарғалиев, А.Ибраева сияқты қазақстандық авторлардың,
сонымен қатар, ресейлiк Хропанюк В.Н., ... ... ... еңбегi қолданылды.
І тарау. Құқықтық сана ұғымы, түсiнiгi және маңызы
І.1. Құқықтық сана қоғамдық сананың элементi ретiнде
Сана – объективтi шындықты ... ... ... ... ғана тән
ең жоғарғы нысаны. Сана адамның өз болмысы мен объективтi дүниенiң ... ... ... ... ... ... атқаратын психикалық
процестердiң заңды нәтижесi болып табылады. Сана- ... ... мен ... ... ... сатыларына сәйкес айқындайтын
философия, социология және психологияның және ... ... ең ... бiрi. Сана негiзiнен жеке адам санасы және қоғамдық сана
болып екiге бөлiнедi. Сана ... ... - ... ... процесiнде пайда болып, тiлдiң шығуымен тығыз байланыста қалыптасады.
Қай дәуiрде ... адам ... ... ... ... ... ... дүниеге тап болады да, тек сол заттық дүниенi белгiлi мақсатта
пайдаланып үйренгенде ғана ол ... адам ... ... тарихи қалыптасқан iс-әрекеттер, дағды мен тәсiлдердi игерiп,
әсiресе тiлдi игеру нәтижесiнде айналадағы ... мен ... ... мен ... танып бiледi. Адам айналадағы
дүниеге өзiн қарама қарсы қойып белгiлi мақсатта ... ... ... ... ... өзiнiң бiлетiн түсiнiгi мен бiлiмiне сүйенедi.
Бүкiл адамзат тарихының барысында қалыптасып ... ... ... ... дiн, ... ... ... құрал-жабдық адамның
шығармашылығынан туып, оның қолымен жасалған бүкiл заттық дүние түгелiмен
адамзаттың қоғамдық санасы ... ... Сана ... ... бiлiм
мен ойлау тәсiлдерiн бойына сiңiрiп, шындықты, рухани идеалды игерiп,алда
тұрған мақсат ... ... ... ... ... ...
әрекетiн бағыттайды. Адамдар өзiнiң шығармашылық ойларын жүзеге ... ... ... ... ... де ... ... өмiрдiң
құбылысы ретiнде құқық қоғамдық және индивидуалдық сана ... ... ... мен ... ... адам ... ... сана адамның тәжiрибелiк iс-әрекеттерiнен байқалады.
Сана қоғамның рухани мәдениетiнiң құрамды бөлiгi болып табылады. Қоғамдық
сананың түрлерi-саясат, ... ... ... дiн ... болмысты
бейнелей отырып, оған белсендi ықпал етедi. ... ... ... өз ... мен ... тәсiлi болуына қарамастан, ... адам ... ... ... тигiзедi. Идеологияның саяси құқықтық
нысандары қоғамның эконолмикалық қатынасын саяси және ... ... ... ... мораль-адамдардың мiнез құлқының белгiлi
қағидалары мен ... ... ... ... ... ... экономикалық базисi мен ... ... ... ... болады. Мысалы, идеологияның саяси және
құқықтық түрлерi басқа ныандарына ... ... ... ... ... қоғамның өндiрiстiк,шаруашылық қатынаста рын тура, ... ... төте ... ... қалыптасады. Қоғамдық сананың
түрлерi тарихи өзгерiстерге түсiп, ... ... ... осы нысандардың
бiрi қоғамның рухани өмiрiнде үстем болып, қалғандарын өзiне бағынышты
етедi. /1/ ... ... ... дiн ... еттi. ... ... пен ... билiк алып, философия, өнер, мораль мен дiннiң
дамуына зор ықпал тигiздi.
Құқықтық сана – ... ... бiр түрi. ... жане ... ... ... ... жағынан тиiстi мемлекетте ... ... ... ... пен ... ... ... және оны
жазалау.
Қоғам мүшелерiнiң құқықтары мен көзқарастары жатады. ... ... ... тән құқықтық санасы болады. Оның мазмұны әр таптың
қоғамның экономикалық, саяси, мәдени өмiрiнде ... ... ... ... ... ... - ... пайдалы iс-әрекет құқық
нормаларынаң талабына орындау заң белгiленген мүмкiндiктi пайдалану үшiн
азамат белгiлi бағытта әрекет ... ... ... ... ... ... жағы ... сана сезiмiне байланысты. Құқықтық сана
сезiм белгiлерi мыналар:
- құқықты белгiлеу;
- құқықты түсiну;
- құқықты құрметтеу;
- құқықтың дұрыстығына жане ... ... ... ... ... құқықтың талаптарын бұлжытпай орындау.
Құқықтық сана - Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... ... құқықтары мен
бостандықтарына және қалауына, құқыққа басқа да ... ... ... ... ... ... жүйесi.
Құқықтық сана- қоғамның құқықтық өмiрiн жандандыру және дамытуға
үлкен үлес қосады.
Құқықтық сана – ... ... ... ... ... Олай
дейтiн себебiмiз, құқықтық нормалар заң шығару органының саналы түрдегi
ерiктi қызметi арқылы өмiрге келедi. Адамдардың ... бiр ... ... заң ... ... ... нормаларды құрушы
лауазымды тұлғалардың ой-санасынан өтедi. Сондықтан да ... ... ... ... даму қажеттiлiгiне сәйкес келедi, ол ... ... ... көзқарасы, құқық санасының деңгейiмен ... ... ... ... ... ... және толығымен iске
асырылуының ең басты ... ... ... ... ... ... Бұл талаптарда олардың ... ... ... ... ... Яғни неғұрлым құқықтық сананың деңгейi жоғары
болса, соғұрлым құқық нормаларының ережелерi нақтырақ орындалады./2/
Қоғамдық мәдениет саласында ... ... ғана ... реттеп отырады. Мәдениет өзiнiң даму
процесiнде қоғамның рухани ... ... сана ... ... ... ... Құқықта өз кезегiнде мәдениеттi қорғап, реттеп отырады.
Осыдан келiп, құқықтық мәдениет қалыптасады. Ол өзара байланысты ... ... ... ... құқықтық сананың жағдайы, құқықты түсiнудiң деңгейi,заңдылықтың
талаптарын орындау қажеттiгiн түсiну;
- заңдылықты сақтау;
- заң шығарудың ерекшелiгi,оның мазмұны мен нысанына көңiл бөлу;
- сот, ... және де ... ... ... ... ... атқару
сипаты.
Сонымен сана-объективтi шындықты идеалды түрде бейнелеудiң адамға тән ең
жоғарғы нысаны. Сана ... өз ... мен ... ... мән жайын
мазмұнын ұғымын бiлуiнде ... ... ... психикалық
процестердiң (түйсiну, сезiну, қабылдау, ойлау т.б.) ... ... ... Сана ... жеке адам санасы және қоғамдық сана болып екiге
бөлiнедi.
Сана адамдардың өзара iс-әрекеттерiнiң ... ... ... ... ... ... Бұл объективтiк өте күрделi процесс, сан
алуан бағытқа, жүйеге бөлiнiп, ... ... ... Оның ... ... саяси, моральдық, ұлттық,
эстетикалық, дiни, құқықтық т.б. сана сезiмдер. Бұлар бiр ... ... ... отырады.
Мемлекет және құқық теориясы қоғамдағы сана-сезiмнiң объективтiк даму
процесiне сәйкес құқық ... ... ... ... отырады.
Құқықтық сана-сезiмнiң мазмұны төрт жүйедегi қарым-қатынастарды ... ... ... дамуы, жаңару, орындалу, ... оған ... ... ... ... ... ... негiзгi функциялары: бiрiншi –халықтың құқықтық
бiлiмiн арттыру; екiншi-сана сезiмдi дұрыс ... үшiн ... ... ... - ... ... ... басқаруды
жақсарту үшiн адамдардың сана-сезiмiн көтеру. ... ... ... ... қоғамдағы қатынастарды дұрыс реттеушi,
басқарушы күш. Ол ... ... ... ... ... ... оның болашағын дұрыс болжауға өте зор әсер етедi.
Құқықтық сана- ... ... ... ... қоғамдағы тек нормативтiк актiлер мен құбылыстарды,
қатынастарды бейнедейдi. Ол жаңа нормалардың қабылдану және ... ... ... ... т.б. ... ... сана
сезiмге әсер етiп, құқықтық нормалардың дұрыс дамуына, орындалуына ықпал
етедi;
- қоғамның даму ... ... сана ... ... ... позициядан қорытынды тұжырымдар жасап, баға бередi. Мысалы:
құқықтық қатынас, құқықтық жауапкершiлiк, құқықтық тәртiп т.б.
Қоғамдағы құқықты дамыту үшiн ... ... ... ... ... сана сезiмнiң маңызы зор. Бұл сана сезiмдi қоғам көлемiнде дамыту
керек, әсiресе заңгерлердiң, органда қызмет ... ... ... ... ... ... ... Халықтың әсiресе
заңгерлердiң белсендiлiгi үш түрлi болады: бiрiншiсi-құқықтың субъектiлерi
өзара қатынасты тек ... ... ... ... ... ... екiншiсi-эвристикалық деңгей-құқық субъектiлерiнiң жаңалыққа
талпынып, мәселенi шешудiң жаңа жолдарын табу; ... ... ... ... ... ... ... белсендiлiктi
көтеру. Белсендiлiктiң соңғы екi түрi құқықтық сана сезiмнiң ... ... әсер ... ... ... әр ... ... экономикалық, саяси,
мәдени өмiрiнде алатын орнына байланысты. Құқықтық сана халықтың саяси
жилищное правоәне ... ... ... ... ... ... мен ... адал орындап отыруына, мемлекет ... ... ... ... зор үлес қосады.
Қоғамдық сана сезiмнiң ... ... ... ... ... ... рухани ойлау процесiне өте зор әсер етедi. ... ... ... ... ... бұлжытпай орындаулары
қажет, екi жақты құқы пен мiндет бар, дұрыс орындалмаса жауапкершiлiк бар.
Сондықтан, құқықтық қатынастардың ... ... ... мол. ... сана өз құрылым жағынан екi түрге бөлiнедi:
құқықтық идеология ... ... ... психология.
Құқықтық идеология дегенiмiз – қоғамдағы құбылыстарды, ... ... ... ... ... туралы пiкiрлер мен көзқарастар
белгiлi бiр жүйеге түсiрiлiп, ғылыми негiзде дәлелденген күйде болады. ... ... ... ... ... ... ... право және т.б. мамандар қатысады. Құқықтық идеология
қоғамдағы әр бағыттағы, әр саладағы ... ... ... ... ...... ... сезiмiн, ақыл-ойын,
әдет-ғұрып, дәстүрiн бiрiктiру болып табылады. Жеке адамдардың, қоғам
мүшелерiнiң әр түрлi ... ...... олардың қолданылуына
байланысты туған әсерлер, көңiл-күй және сезiмдер жатады. ... ... ... ... ... халықтың сана сезiмiн көтерiп,
демократияны нығайту. құқықтық мемлекет қалыптастыру ... ... сана ... жүйелерi мен түрлерi:
1. Қатынастың субъектiлерiне қарай құқықтық сана үшке бөлiнедi: жекелiк,
топтық жилищное право және ... ... ... Бұл ... ... ... ... Сонымен қатар, олардың өз дербестiгi болады. Әр
жеке адамның сана сезiмi әр деңгейде болады: өте жақсы дәрежеде, жақсы,
орташа және ... ... ... ... ... көпшiлiгiнiң сана сезiмi
жақсы дәрежеде болса, бұл топ мүшелерiнен жақсылықты күтуге болады. Осы
әдiс тәсiлмен қоғамның сана сезiмiнiң ... ... ... ... ... қоғамның қай саласында адамдардың қандай тобына жұмыс жасау
бағытын анықтауға болады.
2. Мазмұнының тереңдiгiне қарай ... сана тағы да үшке ... ... ... ... ... ... теориялық құқықтық
сана. Адамдардың күнделiктi құқықтық сана ... ... ... ... өмiр ... ... қалыптасады.
Кәсiптiк құқықтық сана қоғамның әр саласында жұмыс атқаратын заңгерлер
тәжiрибесi арқылы қалыптасады. Олардың құқықтық бiлiмi де ... де ... сана ... де ... ... ... Сондықтан, құқықтық
нормалар дұрыс орнындалып, құқықтық тәртiп ... ... ... сана ... заң ... жан жақты, жақсы
дамуы арқылы қалыптасады. Жақсы дамыған заң ғылымы қоғамның сана сезiмiнiң
дәрежесiн,деңгейiн ... сол ... ... жақсы дамуына зор әсер
етедi.
Құқықтық сана сезiмнiң бұл ... мен ... ... ... өте зор. Олар бәрi бiрiгiп, құқықтық нормаларды өмiрге ... ... ... ... ... жан ... үлес ... Қоғамдағы
құқықтыө сананың деңгейi не ғұрлым жоғары болса, соғұрлым заңдылық та,
құқықтық ... те ... ... ... ... ... тұрғыдан бiрнеше түрге
бөлiнедi:
- жеке адамның құқықтық санасы ол ес бiлгеннен қалыптаса бастайды;
- ұжымдық құқықтық сана. Әр ... ... ... ... құқықтық сана қалыптасады.
- қоғамдық құқықтық сана. Адамдар жасына, жынысына ... сан ... ... Әр ... ерекшелiктерiне байланысты құқықтық ой
сана, көзқарас қалыптасады.
- халықтық құқықтық сана. Қазақстан халқы мем лекеттiң билiктiң б iрден ... ... ... да өз ... сана ... ... ... ешқандай құқықтық сана деген жеке ұғым болған жоқ. ... да ... сана ... ... жоқ, ... бұл ... ғана ... 16-18 ғасырларда көптеген пiкiрлер, ... ... ... ... ... алдында көп талаптар
қойылды: демократияны дамыту, абсолюттiк монархияны жою, ... ... ... ... ... ... ... жол
бермеу. Қазiргi заманда құқықтық сана өмiрде де, ... да жан ... ... ... зор үлес қосуда,мемлекеттiк
аппарат күрделi дамуда, заң шығарушы ... с ... ... ... ... қарым қатынастарды реттеп, басқаруда. Сонымен, құқықтық
сана - қоғамдағы ... ... ... сезiмдерiнiң,
әсерлерiнiң, көзқарастарының, пiкiрлерiнiң, бағаларының жүйесi; ол ... ... ... ... ... ... ... негiзгi шешушi механизмi деуге де болады.
Қоғамды, мемлекеттi дамытуда, оның ... ... ... ...... ... ... заң жобаларын талқылауға, құқықтық
нормалардың дұрыс қолданып, мүлтiксiз орындалуын бақылауға олар белсене
қатынасады. Құқықтық сананы заңды ... ... деп те ... Бұл ... ... ... келетiн жеке тұлғаның сана сезiмi. Осы
сана сезiм арқылы заң орындалады және жүзеге асырылады. егер ... ... ... ... ... сәйкес келсе, онда
құқықтық тәртiп нығаяды. Құқықтық сана сезiм ... ... ... өмiрi ... жағдайда жүргiзiледi, азаматтардың құқықтары мен
мiндеттерi жүзеге асырылады. Егер ... ... ... тары ... ... сәйкес келсе,онда құқықтық тәртiп нығаяды. Мұны
азаматтардың көбi түсiнедi, сондықтан құқықтық қатынастардың ... ... ... ... ... ... Азаматтар құқық талабын
белсендiлiкпен немесе енжарлықпен орындайды. Соған сәйкес құқықтық сан
екi түрге ... ... ... ... құлық және енжар заңды мiнез
құлық.
Белсендi заңды мiнез құлық ... ... ... ... мен ... ... негiзделген заңды әрекеттерi. Бұл мiнез
құлықтың түрлерi сан алуан. Ол-субъектiлердiң өз ... адал ... ... азаматтардың өздерiне жүктелген мiндеттердi қалтықсыз,
сана ... ... ... ... ... ... ... отырып
мемлекеттiң, қоғамдық ұйымдардың жұмысна белсене қатысып әлiнше көмектесу
заңдардың жобасын талқылауда бет көрсетiп өз пiкiрiн ортаға салу құқытық
белсендiлiкке осы ... ... ... сана сезiмнiң көрiнiсi де сан валуан. Азамат өзiне
жүктелген мiндеттердi жауапсыз орындайды, ... ... ... ... ... қарайды. Мұндай мiнез-құлықта екi
тапта ұтылыста болады. ... ... ... ... ... ... ... мiндеттерiн дұрыс орындамаса екi жағы де ұтылыста болады
зиян шегедi. Мұндай енжар қылық ... ... ... де ... зиян
көп.
Қоғамның экономикалық, әлеуметтiк мәдениеттiк дамуы жақсы деңгейде
болса адамдардың сана ... де сол ... ... ... ... ... да ... дамып қатынастарды жақса ... ... де ... ... ... ... ... ұшыраса онда
сана-сезiмнiгң сапасы төмендеп құқықтық нигилизм немқұрайдылық етек ... ... саны ... қоғамдағы заңдылық пен құқықтық тәртiп
нашарлайды. Оның себептерi:
1. ... ... ... мәдениеттiң жоқтығы;
2. Қоғамда әкiмшiлiк әмiршiлiк жүйенiң ұзақ уақыт өмiр сүруы;
3. Ескi мемлекеттiң ... жаңа ... ... ... ... ... ... әлеуметтiк деңгейiнiң нашарлауы.
Қазiргi өтпелi кезеңде Қазақстан Республикасынын алдында тұрған мүдде
мақсаттар өте көп. ... бiрi ... ... ... Оның ... ... Елiмiзде құқықтық тәрбие жұмысын жақсарту. Бұл iске қоғамның барлық
мүшелерiн тарту;
- Тәрбие жұмысын ... ... ... ... ... ... патриоттық, еңбекшылык бағыттарда;
- Халықтың рухани сана-сезiмiн бiлiмiн ... ... заң ... ... ... орындау жұмысын жақсарту;
- Мемлекет аппараттарындағы қызметкерлердiң мамандық сапасын көтеру;
- Заңдылыққа құқықтық тәртiпке қатаң бақылау ... ... ... ... құқықтық тәрбиенi жақсарту тек аппараттың
ғана жұмысы емес. Бұл күрделi және өте өзектi iске қоғамдағы ... ... ... ... ... мен ... ... түрде
қатысуы керек. Құқықтық тәрбиенi жақсарту үшiн ... ... ... ... ... ... ... керек.
Сонымен құқықтық сананың сапасын жақсартып қоғамдағы маңызын көтеруге зор
үлес қосатын құқықтық психология мен ... ... ... ... теңестiрсек идеология басым болады. Өйткенi психология
адамдардың санасында заңдарға олардың ... ... ... ... ... сезiмдерiн ғана көрсетедi. Ал идеологияның
қоғамға әсерiнiң шеңберi де, кеңiстiгi де өте кең, ... да ... ... құқық жөнiндегi пiкiрлер мен көзқарастарды бiр жүйеге
келтiрiп ғылыми негiзде дәлелдеп ... ... ... ... демократиялық мәдени әлеуметтiк құқықтық идеология әр
мемлекетке өте қажет. Онсыз ... ... дами ... Оны бiздiң
елемiздiң оншақты жылғы тәуелсiз дамыған тарихы дәлелдеп ... ... 60 жыл ... ... сорақы коммунистiк саясат идеологияға
нигилистiк ... ... ... ... ... ... ... кештi. Тәуелсiз жас мемлекеттiң iргесiн
нықтауға байланысты тұжырымның бiрi iлiмдiк жағынан ... тиiс. ... ... ... ... жоқ емес. Тек оны нақтылай дәлелдей
түсу қажет. Құқықтық қоғамы бар ... ... та, ... өзiне
лайық идеологиясы болу керектiгiн практика растап отыр.
Қорыта айтсақ құқықтық идеологияны жаңғырту, озық өркениет жетiстiгiн
қабылдау, ... пен ... ... ... ... беру,
мемлекетiмiзде қаржы қаражат, заң, өндiрiс, бiлiм ... ... және ... ... ... тауып үндестiретiн құрал
мемлекеттiк ұлттық ... ... ... Бұл ... ескеретiн мәселе
кеңестiк дәуiрде заң ғылымын марксизм теориясына ... ... ... осы бағытта жүргiзгендiк болып табылады.
Қазақстанда құқық жүйесiнiң болашақта даму бағыттары:
1. Құқықтық ... ... ... ... ... әлеуметтiк
күштердi бiрiктiру қажеттiлiгi. Әрбiр одақ әржаққа тартса идеология
болмайды;
2. Құқықтық идеологияның ... ... ... ашық ... ... ... халықты олардың құрған ұйымдарын қатыстыруға
толық мүмкiндiк беруi керек;
3. Құқықтық ... ... ... ... ... ... келтiрiлмеуi керек. Өйткен демократиялық қоғамда жеке
адамдардың бостандықтары мен мүдделерi қатаң сақталуы ... ... ... ... сан ... ... мақсаттың ең күрделiсi,
ең маңыздысы Қазақстанның тәуелсiздiгiн, қорғанысын күшейту. Мiне осы
мәселелерге бiрлестiктер, ұжымдар, саяси партиялар ... ... ... сана ... ... ... және құқықтық жауапкершiлiгiн
арттырады, өздерiнiң заңдарда көрсетiлген құқықтары мен мiндеттерiн адал
орындап ... ... және ... ... ... сақтауға зор үлес
қосады.
І.2. Құқықтық сананың құқықтың әлеуметтiк функциясын жүзеге асырудағы рөлi
Рухани өмірдің құблысы ретінде құқық ... және ... ... ... Бұл ... ... түсіну үшін құқық ... ... ... ... ... және ... да құқық
баламалары өзіндік теориялық және мәдениет ... ... ... шын мәнісінде анықтау үшін бұл түсініктер құқықта
құқықтық сана категориясы ретінде қарастырылады.
Құқытық сана – бұл ... ... ... ... және ... ... және де ... пен сезім жиынтығы.
Құқықтық сана қоғамдық сананың басқа да ... ... ... ... философия) қоғамдық сананың маңызды бір формасы, - құқықтық сананың
шындықты рухани ... ... ... ... ... ... ... өзіндік ерекшелігі құқықтық көзқарас, ойлар, теориялық
сезімдер, экономика, саясат, мемлекет және ... ... ... өмір ... Соңғысының өзгеруі, әрине құқықтық ... ... ... ... ... ... ол ... “кординалды”
түрде құрмайды және сәйкесінше одан шығатын қ.с. мәдени-тарихи ойын жоя
алмайды.
Сондықтан құқықтық сана – ... ... ... ... да ... ... ... Бұл құбылыс құқық теориясының құқықтық мәні, оның
генезисі. Сол немесе ... да ... ... ... ... ... ... тәртіптің деформациясы, қылмыстық және ... ... ... болу ... ... сана ... ... толық және әр жақты идеалды, рухты
құқықтық мәнін білдіреді, халықтың өзіндік архетиптік инварианттарының
өмірлік заңдылықтары.
Өркениеттің ... ... ... ... ... ету ... ... сол немесе басқа жағдайларды және т.б. реттеу
тәсілдері туралы біртекті емес көзқарастар бар ... ... ... реттеудің этно-құқықтық заңдылықтары туралы дегеніміз. ... және ... ... шешуге детерминизацияланатын
құқықтық сана өзінің нақты логикалық дамуына, “тәуелді” ... ... Ал олар ... ... рух, ... әлемдік және ұлттық
потенциалды ойлаушысы ретінде болады.
Құқықтық сана ... ... ... ие. ... ... ... ... өңделген. Құқықтық сана құрлымды ... екі ... ... ... ... және құқықтық идеология.
Құқықтық психология – жеке жеке адамдардың күнделікті адам тәжірибесі
нәтижесінде қалыптасқан, сонда-ақ заңды ... да ... ... және ... деңгейіне сәйкес келеді. Құқықтық психологияның
мазмұны болып табылатындар: ... ... ... ... ... яғни олар адамдардың заңды нормалары мен ... ... ... ... ... ... мемлекеттің сол немесе басқа да
топтарындағы қандай да болмасын адамдың жекелеген ... ... ... ... ... стихиялық “жүйеленбеген” қабаты.
Жаңа немесе ескі заңдары алып тастау ... ... пен ... ... ... тәжірибесіндегі қанағаттандырарлық немесе
қанағаттандырмаған. Сезім, құқық қорғау органдарының ... ... ... ... ... немесе қолдау көрсету –
мұның бәрі құқықтық сезім (әмоция) және олар ... ... ... санада
құқықтық психология сферасын құрайды.
Құқықтық психология ... өмір ... ... ... сана құрылымында тұрлаулы рөл алмайды деуге болады. ... ... ... ... – қалыптасқан барлық қоғамдық
қатынастарды сол немесе басқа да деңгейлеріне ... ... ... ... ... ... реакциялар ортасында құқықтың өзінің әлеуметтік
мәнін анықтаушы әрекеттерді жүзеге асырады. Олар: ... ... ... ... ... және т.б.. ... бұл сипаттамалары
адамның сезімдерін білдіреді: ... ... ... ... ... ... ... құқықты жүзеге
асыратын тәжірибелердің және іс ... ... ... ... ... психология – құқықтық көрініс сферасының тікелей
әсерімен түсінігінен “жабық” та терең сферасы болып табылады.
Тұрғын ... ... ... ... ... рұқсат
ереже бойынша жаңа заң реализацияларының ... ... ... ... органдарының қызметінде көпшілік қиыншылықтарды тудырады.
Мемлекетті құқықтық саясатында тұрғын халықтың ... ... тағу ... рет сол ... ... ... шаралар дағдарыста болды.
Өзінің әлеуметтік мақсаттағы көзқарастары тиімді болды.
Бұдан басқа, ... ... ... қиын ... бақылау құбылысы маңызды бөлім, яғни санасыздықты қосады – бүкіл
әлемдік психологиялық ... мен ... дәл ... ... ... ... баға бере алмас жағдай әсерінен. Санасыздық
сферасы құқықтық көріністердің ... ... ... ... ... және ... ... тәртіппен көрінеді.
Санасыздық құқық психологиясы құбылысы ретінде ... ... ... ... ... ... сонымен қатар талпынуда,
әрекеттер, себептерін адамдар мойындамайтын.
Осымен, құқықтық психология – ... ... ... ... үшін принципті және маңызды, оны оқуға құқық теоритиктерін, және
құқық ғылымының мамандарына жағдай жасауға бағытталған.
Құқықтық сана ... ... ... басқа құқықтық
идеология да жатады, яғни ол ... ... ... тұрғыдан
ұғынудан гөрі ғылыми-теориялық белгі және шындықты меңгеру деңгейіне сәйкес
келеді.
Құқықтық сана – бұл қоғамның, құқықтық ... ... ... ... ... ... ... және жеке тұлғаның
құқықтық пікірлерінің мәні мен рөлі. Құқықтық сана – ... ... ... ... ... пен ... бағасы; құқықтағы қажет ететін
өзгерістер туралы ойлар, яғни құқықтық сана бұл ... ... ғана ... ол ... ... және ... барлық жүйесіне
әсер етуші құрал болып табылады./4/
Идеологиялық тұрғысында және идеология арқылы ... ... ... халықтарды, мемлекеттің, әлемдік бірлестіктердің
қажеттіліктері мен мүдделерін табуға болады. Әрине жеке ... ... ... көрінісінің идеологиялық түрінде де; сол немесе
басқа идеологиялық доктрина жеке адамдармен құрылып, ... ... ... ... қызметкерлер, олар соңында құқық
және мемлекеттің толық жүйелі көрінісінің ... қол ... ... ... ... ... ... құқықтық
сананың дәрежесі мен сипаты бойынша асып түседі. Егер ... ... ... ... жоғарғы-сезімді аспектілерге сай сыртқы әсерге
фиксирленсе, онда құқықтық идеология ... ... ... табиғатының
мәнін айқындауға тырысады. Ол сондай-ақ, әдеттегідей, аяқталған мәдени-
тарихи философия және ... ... ... ... ... ... ... ретінде құқықтық идеологияның үлгілері
болып келесілер табылады: 1) құқықтық Гегельдік философиясы; ... ... ... ... ... ... доктринасы; көптеген
қазіргі кездегі құқықтану консепциялары. Бұдан басқа құқықтық ... ... ... – құқықтық психологияға сая стихиялық – бұқаралық
жеке адамдар қатынастары емес, ал ... ... ... мен ... айқындауға бағытталған институцияландырылған
топтар: класстар, саяси партиялар, қоғамдық қозғалыстар, ... ... ... ... да ... кездегі билік қатынастарда қатынасатын
саяси ұйым, әдеттегідей саяси құқықтық идеология ... ... ... христиандық және т.б. негізінде ... ... ... ... ... ... ... орындайды, ол партия,
қозғалыс, толық саяси адамдар жүйесіне ұйымдастырылған өзіндік әлеуметтік
жоспарлы-бағдарлама қызметін орындайды; ... ... және ... ... және ... қол ... мүмкіндік береді.
Демократиялық және әлеуметтік, мәдени, тарихи сияқты мемлекеттік
құқықтық ... ... ... ... ... үшін ... ... болып табылады.
Бірақ жазылмаған заң бар: сана, соның ішінде құқық бос емес болдыц,
яғни қандай да бір ... ең ... ... және ол ... да көзқарастар
жүйесіне ие. Механикалық дендеология ... ... ... ... да ... жағдай қалыптасты: рухани бос ... ... ... ... ... ... ... жаңадан жаңа деңгейінің нашарлауына әкеліп соғады. ... ... ... ... бұқаралық аберрация,
хорезматикалық, ұлттық популизмнің ... ... ... ... ... ... ... және берік құқықтық тәртіп рухы негізінде
бірлестік мүмкін емес. ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық тұтынушылығы өсуде, яғни ... ... ... жоқ ... ... иделогияның қоғамдық санадағы
принциптері мен механизмін айқындау бұрынғыснан айрықша болуы керек.
Саяси құқық идеологиясыз қазіргі ... ... ... ... ... ... ... құжаттың мысалы ретінде АҚШ-тың
конститиуциясы, Германия конституциясы, Батыс Елдердің демократиясы ... ... ... ... ретінде болған 1789 ж. адам ... ... ... ... ... үшін ... ... құқықтық
идеология айрықша ерекшелікке ие болды. Ұлттық құқықтық ... ... ... ... да ... жаңа ... ... бағыт-
бағдар болуға мүмкіндік береді. Іс-жүзіндегі заңдылықтың ешқандай тіпті
детальді пропогандасы мұны бере ... ... және ... лозунктер, жоспарлар және ... ... ... ұзақ ... ... ... ... бағытталады, яғни
оның күшінде ұрпақтарға жағластыруға мүмкіндік бар, әлеуметтік мақсаттағы
қызметтері үшін концентриленген ойлар ... ... ... ... синтезі, толықтай құқықтық
мәдениет, концептуалдық түрде мамандарға ғана жеткілікті емес, сонымен
қатар халықтың көпшілігіне, нақтырақ айтсақ әр адамға, өмірдің ... ... ... қйын және ... ... ... ... келгенде ұлттық құқықтық доктрина – қоғамның құқықтық санасының
биіктігінің көрсеткіші, яғни яғни маңызды мәдени ... ... ... ... және ... идеология әрқайсысы құқықтық
сананың және құқықтық реттеудің, толықтай қооғамның, құқықтық ... ... ... үшін ... ... ... ... қызмет етеді. Бұл қандай функциялар? Құқықтық ... ... ... ... ... ... осы ... әсер ету
бағыттары, танып білу, бағала, бақылау.
Құқықтық сананың танып білу функциясы бұл ... ... және ... арқылы мәні жағынан қалыптасады, өмірді тану -
әлеуметтік немесе тіпті, ... ... ... тапсырысы айқындалуы мен
ортақ заңдылықтарды оқу және ... ... ... ... тұрмайды,
құқықтық шындықтың оқиғасы, ... ... ... ... тұрады. Бұндай танымдықтың субъектісі болып заңгерлермен қатар
азаматтар да табылады: ... ... ... ... ... ... ... барысында мәнді және керекті құқық туралы
түсінік алады.
Құқықтық сананың бағалуа функциясы, ... ... ... ... ... ... ... жағдайларды бағалау.
Құқықтық бағалау – бұл азаматтар сияқты құқық субъектілерінің қызметі
және әртүрлі өмірлік ... ... ... ... және
олардың әлеуметтік және құқық квалификациялардың құқықтық заңдылық, керекті
тәртіп туралы көзқарастарды, құқық ... ... сол ... басқа
тәртіпті бағалау үшін, белгілі дәрежеде құқықтық сана ... ... ... ... ... ... субъектілерінде
психологиялық реакциялардың комплексін ... яғни ... ... ... ... эмоция, қайғы. Бұл жағдайда
құқықтық сана (құқықтық психологиялық формасы ...... ... түрі ... болады. “Құқықтық сана – бұл адамдардың ... ... ... ... ... көрсететін ойлар,
көзқарастар, сезімдер, дәстүрлер және қайғылар жиынтығы”.
Құқықтық ... ... ... ... бақылауда айрықша маңызды
құқықтық бекіту - әлеуметтік және психо-физиологиялық факторлар әсерінен
қалыптасқан заңды және ... ... ... ... ... Құқықтық бекіту өзгермелі әлеуметтік ортада стабилизатор ретінде
сол немесе басқа қызметтік күнделікті, мақсатылы, тұрақты түсінігін береді.
Оңтайлы құқықтық бекту ерте ... ... ... ... әр ... ... ... қабылдағанда да босата отырып, құқықтық
әсердің процесін тәртіптеу.
Құқықтық теорияда ... ... ... ... кездеседі:
Біріккен құқықтық сана – адамдардың бұқаралық ойлауы, ... ... және ... бойынша көңіл-күйі. Тікелей ... ... ... ... ... ... ... құқықтық сана – заңгер ... ... ... ... көзқарастар, сенімдер, дәстүрлер,
стереотиптер. Бұл құқықтық сананың әртүрлілігі құқықтық нормалардағы жүзеге
асыруда мәнді рөл ... және ... ... және ... құқықтық практиканың стильі және рухы тәуелді өкінішке орай,
заңгерлердің кәсібі сомасына кемшіліктер де тән, және ... ... ... ауытқу, бюрократизм, кедей адамдарға
адамгершілік қатынас және ... ... сана – ... ... ... ... идеалар, концепциялар, көзқарастар. Қазіргі кездегі қоғамдағы
ғыоыми ... ... ... ... ... ... даму ... жарғылардағы приоритетті рөлі жатады. Бұл
құқықтық сананы дамытушы генераторлар мен ... ... ... сай мамандандырылған құқықтық профилде мемлекет және қоғамда,
жоғарғы оқу орындарындағы орталықтарында жұмыс жасаушылар жатады.
І.3. Құқықтық ... ... және ... сана – ... ... бір ... Құқықтың бұл түрі
адамның мен еркіндікті жүзеге асырумен тығыз байланысты.
Қоғамдық ... ... мен ... ... заң ... ... ... және субъектілердің міндеттері, адамдардың санасы
арқылы өтпесе айқындау мүмкін емес. ... ... ... ... мәні ... халықтың нақты ... ... ... ... нормалардың ... пен ... ... ... ... ... ... яғни
олардың арасындағы құбылыстарда тәуелділік бар.
Біріншіден, құқықтық сананың дамуы мен жағдайы көп ... ... ... ... әдіс ... мен ... ретінде, құқықтық “мәтінде” белсенді сол немесе басқа құқықтық
ойлаулар мен ... ... ... ... ... ... ... тәртіптің позитивті феномені ретінде құқық пен заң құқықтық
сананың қоғамындағы ... күші ... ... осы ... санамен
шектелген, одан құқықтық қызмет процесіндегідей ... ... ... ... ... ... қызметтегі құқықтық сананың рөлі бұл жерде ең алдымен,
сана құқықтық идеология формасы ретінде қазіргі ... ... ... ... ... өңдеген құқықты қалыптастыру
процедуралары арқылы құқықты ... заң ... ... ... ... азаматтардың ойларын алдын-ала оқу және
берілген сұрақ бойынша қажеттілігі және ... ... ... ... қатынастардың сфрасы; жүйелеу түрінде құқық бақылау ... және ... ... ... ... актіні өңдеу концепциясы сияқты принципті маңызды ... ... ... ... ... күтулер мен
тырысушылығы түрінде. Құқықтық сананың бұл ... ... ... түсінікті, және де сол немесе басқа қоғамдық қатынастардың
сферасында ... ... ... ... философиялық,
принциптерінің құқықтық формасы ретінде.
Осылайша, құқықтық сана құқықтық генезис үшін ойлау, сезім барлық
рухани мәдениет қоғамы – ... және жеке ... - ... ... ... ... ... ойлары түріндегі жалғыз мүмкін “құрылыс материалы”.
Мемлекет, құқықтық ... ... ... ... ... мен ... ... сүйену керек, олардың ең жақсы
үлгілерін дифференциалдыу және ынталандыру керек, елдің ... мен ... ...... ... заңына талпынбау, қоғамдық құқықта
эталондардың және ... ... ... ... ... ... сана ... жүзеге асыру қызметінде функциялауда рөл
ойнайды. Құқықтық сананың статусы бұл ... екі ... ... ... сана құқық нормалардың субъектілердің еркін бақылау үшін
психологиялық және идеологиялық ... ... ... сана ... ... құқықтық нормалар процессінде маңызды
функцияларды орындайда. Соттардың, ... ... ... ... сана ... құқық нормасын қолданған кезін
елестеті қиын. Міндетті тұлғалар құқық туралы түсінікті түсіну, ... ... және ... мен еріктерін білу керек. Құқықтық санасыз ... ... ... ... сана ... ... ... бақыланады.
ІІ тарау.Құқықтық мәдениеттiң түсiнiгi және маңызы.
ІІ.1. Құқықтық мәдениет құқықтың сапалық деңгейiнiң ... ... ... ... ашу үшін ... мәдениет теориясын
қалыптастырудың принциптері мен алғышарттарын ... ... ... және осы ... ... ... типі ретінде соңғысына анализ жасау.
Құқықтық мәдениеттің құбылыстары ... ... ... ... ... мемлекеттің және азаматтық қоғамның ... ... ... асу құбылыстарының арқасында сол әдістердің жүйелері
анализдегендей нақты ... ... ... айтылмайды. Қазіргі
мәдениетке қарап бүгінгі күнде мәдениет сияқты интерпретацияға және ... ... асу ... табу ... ... ... қатысты
әлеуметтік және философиялық зерттеулер, құқықтық мәдениеттанудың басты
бағыттарын ... ... ... ... организмінің динамикасында
тоқтауға жол ашады. ... ... ... ... үш ... 1) ... 2) ... 3) философиялық.
Антропологиялық анализ ... ...... ... ... ... қажеттіліктердің жиынтығы әлеуметтік жағынан мәдениетті рухани
құндылықтардың сомасы ретінде қалыптастырады. Бұл ... ... ... ... ... көрінеді. Ал, философиялық көзқараста мәдениет
қоғамдық дамумен байланысты емес, таза аналитикалық ... ... ... ... ... әртүрлі сферасында пайда
болғандықтан антропологиялық көріністің оң жақтары анализдің ... Оның ... ... ... және бүгін де тар ... ... ... және ... мәдениет” түсініктері
ситуативті қолдану практикасымен салыстырғанда одан сайын айқындала түседі.
Бірақ кең тұрғыда ... ... тән. Ол ... тек ... ... сәйкес өнімдерде объективті механикалық, сомалық
фикцияда бағытталған. Бұдан басқа ... ... ... ... ... ... деп санауға болатынды анықтау үшін нақты
критериларды ... жол ... Осы ... ... ... құқықтық құндылықтарды бөлістіруге болмайды, онсыз ... ... ... ... ... ... көзқарастардың даму процесінде үлкен маңызды рөл
ойнай отырып, анықталған көзқарас берілген құбылыстың анализі екі ... ... ... Оның бірі ... қызметтің процесі
ретінде мәдениетті сезінуде жүзеге асады, екінші жағынан – ... ... ... ... Жалпы – бұл мәдениеттің қызметі
интерпретациясы, бұл интерпретацияның тәсілі онша тең ... ... ... ... өндірістердің процессі, функциялау және адамды
жетілдіру арқылы анализдеу. Екінші концепциялық ... ... ... ... ретінде ортақ мәдениеттің модельін ұсынады.
Осы позициялардың өкілдері жетістіктерге жетуге әртүрлі мақсатта ғылыми
іздеулердің ерекшеліктерін ... және де ... ... ... ... ... жоспары заңды аксиологиялық тұрғыда
тартымдылықты анықтады – идеология және гуманистика сферасында ... ... ...... ... ... тұрмыстық
жұмысшылардың, парламент өкілдерінің санасында ... ... ... ... ... нақты қарсылықты тудыруды айтады.
Өз уақытында, біздің практика жие-жие әрбір ... ... ... ... ... өзіндік түрдегі гуманистикалық
экспертиз түрде әрбір заңи акт ... іске ... ... ... олардың
кең өмірлік мағынасын және бағыттаушылығын айқындайды. Егер олар адам үшін
жұмыс істемесе, онда олар өмір сүру ... ие ... ... жее жоспар, біздің көзқарасымызға, құқықтық
мәдениеттің негізгі бағыттарын заңды шарттады, құқықтық мәдениеттің ... ... ... ... ... мәдениетке
арналған барлық жұмыс жеке проблематиканы қозғады.
Мәдениеттің үшінші концепциясының жақтаушылары ... ... ... ... өздерінің ойларын функциялау анализінде және
бар әлеуметтік организмді дамытуда тоқтады. Осы мақсатпен олар ... ... және ... ... ... ... ... ғылым саласын зерттеу практикасын оқуды көздеді. Олардың
нәтижелерінің қорытындысында ... ... ... ... ... тереңірек түсінуге жол ашты. Арнайы жеке
проблемалармен айналысатын ... үшін ... ... ... ... мағыналы.
Бар шығындарға қарамастан ... ... ... ... адам ... ... ... тарихи
позициясымен және осы қызмет субъектісі ретінде оның дамуын ... ... ... ... мәдениет прогресі әлеуметтік өмірдің
қызметі сферасында жеке дамумен сәйкес ... ... ... ... жеке ... үшін метедологиялық мағынаға ие. Ол ... ... екі ... ... ... ... ... барлық әлеуметтік өмірдің комплексінің ішінде құқықтық ... ... құру ... Бұл ... ... ол өзінің
гуманистикалық бағыттарымен, өркениет пен прогрестің дамуында ... ... ... ... ... ... Берілген
концепция мен мәдениет аксиологизациясындағы тенденция бойынша оның өз
құралдарын бөлу.
Бұл пизиция мәдениетті құндылықтар ... және ... ... ... ... Бұндай түсінік адам мен қоғам ... ... ... мәдениетті сынау мүмкіндігін береді.
Ғылымдағы қарастырылған мәдениет концепцияларының тұрақты сақтаулары
оны түсіну және ... ... ... және азамат қызметінің
спецификалық тәсілдері ...... де ... ... ... ... ... қоғамның құқықтық санасының айнасы. ... ... адам ... ... ... құқықтық мәдениетінің
жетістіктерін жинақтап, біріктіріп отырады. Құқықтық мәдениет екі бөлімнен
тұрады: жеке тұлғалардың мәдениеті және ... ... Жеке ... қоғамдық мәдениетті дамытуға шешуші үлес ... ... ... ... ... ол адам ... тарихи цивилизациялық
жетістігі.
Құқықтық мәдениет жеке тұлғалардың білімінің ... ... ... ... ... ... ... мәдениет
жалпы қоғамдық мәдениеттің көлеміндегі дәреже. Бұл дәреже ... ... ... ... бір ... ... ... игеру.
Теоретикалық мәдениеттің теориясын жақсы білу.
Құқықтық мәдениеттің функциялары: танымдық, ... ... ... ... ... теориясын дамыту;
реттеушілік мәдениетті реттеп, басқару; нормативтік мәдениет бағытындағы
нормативтік ... ... ... сол ... құқықтық ролін көтеру,
күшейту; прогностикалық (болжау) құқықтық мәдениеттің болашағын дұрыс
болжау.
Құқықтық мәдениеттің субъектісіне ... үш ... ... қоғамдық,
топтық және жеке тұлға. Бұл жүйелерге азаматтардың белсенділігі өте қажет,
онсыз нормативтік ... іске ... ... ... екі түрі ... біріншісі – құқық шығармашылықтағы, құқықты
дамытудағы, орындаудағы ... ...... ... ... жүйедегі нормативтік актілер барлық халықты қамтып, қоғамдық
көлемде мәдениетті дамыту; топтық жүйе – бірлестіктер, одақтар, ... ... ... ... жеке тұлға жүйесі – жеке
адамдардың рухани сана-сезімін, білімін, мәдени тәжірибесін ... ... ... үш топқа бөлінеді: танымдылы,
бағалаушылы, реттеушілік. Танымдылық – ... заң ... ... ... ... ... ... тобы төрт жүйеден
тұрады: құқықтың ... ... ... ... құқықтық
тәртіпті, заңдылықты қорғайтын органдардың жұмысы; азаматтардың өздерінің
баға беруі (заңдылыққа, тәртіпке, мәдениетке). Реттеушілік тобы – ... ... ... ... басқару олардың немесе
заңды еместігін анықтау; дұрыс орындалуын қамтамасыз ... ... ... ... ... негізгі бағыттары:
қоғамның құқықтық сана сезімін ... ... ... ... ... дұрыс орындалуын қамтамасыз ету; ... ... ... ... ... және ... орындалуын
жақсарту.
Осы көрсетілген төрт бағыттағы құқықтық жұмысты қоғамдық көлемде
болсын, жеке адамдар тұрғысынан болсын, ... ... ... ... ... Сонда ғана мәдениет дұрыс прогрестік ... ... ... ... ... мүмкіншілік жасайды.
Құқықтық мәдениеттің жақсы дамуының негізгі шарттары: халықтың рухани
сана-сезімін дамыту; мемлекеттік ... үш ... ... ... құқықтық тәртіпті орнату; мәдениеттің жетістіктерін қорғау;
құқықтық мемлекет қалыптастыру.
Бұл шарттарды орындау үшін біріншіден ... ... ... даму ... ... ... – мемлекеттік аппараттағы
қызметкерлердің сапасын жақсартып, білімін, тәжірибесін көтеру; ... ... ... ... ең ... деңгейдегі түрі – профессионал
заңгерлер. Бұл топқа жататындар: мемлекеттің заңды қорғайтын ... ... ... және ... ... ... ... жұмыс істейтін мамандар. Олардың көпшілігінің құқықтық ... ... ... өте ... дәрежеде болады. Сондықтан олар
нормативтік актілерді қабылдауға, қорғауға, орындауға зор үлес ... ... жол ... Олар ... ... ... тұрғыдан
жан-жақты зерттеп, дамытып отырады, нормативті актілердің сапалы болып
шығуына, орындалуына үлес ... және ... ... бойынша оқу әдебиеттерінде құқықтық
нигилизм мәселесі қазергі кезге дейін қарастырылмаған. Ғылыми ... ... ... ... болатын. Соның арасында оны оқу және зерттеу
тәжірибелі өмірде, адамдар санасында, саясатта, мәдениетте, ... және ... ... ... ... әлеуметтік заңды
феномен ретінде кең таралған.
Құқықтық мәдениеттің антипады болып құқықтық нигилизм табылады, яғни
заңға қарсы ... және ... ... ... ... ... ... оған сабақ болған, заңның
бір бөлігінің әділетсіздігі оның, яғни ... ... ... ... әкеп
соқты; ал оған күшке секілді табынатын. Сот алдындағы теңсіздік, оның ... ... ... ... ... ... аты ... ол барлық жерде
заңнан өтіп оны бұзады; және дәл осылай үкімет те жасап отыр”, - ... ... ... ... ... сөзі ... бола ... қазіргі
кезде нигилизм кең етек алған. Мысалы, Ресейде нигилизм өте кең таралған.
И.С.Тургенев – орыс ... ... ... ... ... орта ... ... жоққа шығарып, орнына жаңа
ойларды ұсынған образдан ашық жариялаған. Ондағы нигилистер революционер-
демократтар ... ... ... ... ие ... ... өзінің Базаровы туралы келесідей деп жазды: “Егер ол нигилист деп
атанса, оны революционер деп ... ... ... ғасырда пайда болған әлеуметтік нигилизмнің кеңейген сипаты белгілі
бір нақты орыс қоғамында 1909 ж. “Вехи” атты ... ... ... ... ... яғни ... айрықша пафоспен, біздің
интелегенциямыздың ақылды көңіл-күйін анықтау бір ...... ... ... ... ... нақты
кұндылықтарды, критерилерді, ешқандай өмірдегі бағдарды және ... ... Ол тек ... ... ... ... ол ... жақсы және жаман, мейрімді және қатал түрде ... – бұл ... тек ... ретінде табылады. Нигилизмді мен
нақты құндылықтарды мойындамау немесе жоққа ... деп ... ... ... ... ... және ... ретінде,
өзінің белгілі мақсатында былай деп жазады: “Құқық рухани құндылықтар, діни
қасиеттер және т.б. ... ... ... ... ... қатарында
тұра алмайды. Оның мағынасы одан да нақты болып келеді”. /9/
Нигилизм әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... нақты құндылықтарға, нормаларға, көз-қарастарға,
идеаларға, жеке ... ... ... білдіреді, және де
барлық адами болмыстың жақтарын жоққа шығарушы көзқарасты білдіреді.
Бұл - ... ... және ... тәртіптің бір формасы ... ... ... сияқты ертеде қалыптасқан, бірақ ол ... ... жүз ... ... яғни ... ... мен Ресейде.
Ол, леворатикалды бағыттың Якоби, Прудон, Ниция, Штирнер, Хайдеггер,
Бакунин, Кропоткин және т.б. ... ... ... ... көп ... ол ... ... идеологиялық, діни және
т.с.с. болуы мүмкін, яғни қандай құндылықтар теріс шығарылып отыр.
Нигилизм сан қырлы, өте қауіпті ... ... Ол ... ... неше түрлі шыншырақай өзгерістерге айналдырып ... ... ... Осы ... тактиканың негізгі түрлері:
1) Қоғамдағы құқықтық нормалардың талаптарын қасақана орындамау іс ... ... ... жаппай заңды нұсқауларды орындамай, өздерінің ойдан шығарған
нормасымен жүріп, қоғамдағы азаматтық ... ... ... ... ... Заңдардың арасындағы күрес – соғыс, нормативтік актілердің арасындаы
қайшылық.
4) Заңдылықты субъективтік, прагматикалық саясатпен ... ... ... ... ... Олар ... объективті дамуына көп зиян
келтіреді.
5) Мемлекеттің билік және ... ... ... ... ... адамдардың бостандығы, құқықтары, теңдігі толық қамтамасыз
етілмесе саяси нигилизмнің негізіне айналып, көп зиян ... ... Әр ... ... ... ... ... .2. Құқықтық мәдениеттi қалыптастырудағы құқықтық тәрбиенiң маңызы
Жалпы тәрбиенiң маңызы- тұлғаны жан- ... және ... ... ... ... ... ... адамдардың құқықтық санасы –
сан алуан факторлар ... ... яғни ... - ... ... ... және тарихи факторлар. Алайда бұл,
азаматтардың бойындағы құқықтық ... ... ... әсер ету
мүкiн емес деген сөз емес . Керiсiнше құқықтық сан басқа да ... дiни ... ... сана ... ... ... ... стимулды,
әлеуметтiк әсер етудi қажет етедi. /10/
Құқықтық тәрбие –жеке азаматтардың, қоғамдық ... ... ... заңи ... беру ... заң нормаларын
сақтауды қамтамасыз ететiн ... ... ... ... ... қызметi. Құқықтық тәрбиенiң мазмұны азаматтарға құқық пен мемлекет,
заңдылық, ... ... мен ... туралы бiлiм беруболып
табылады. Сонымен қатар, құқықтық ... адам ... заң ... ... ... ... тәрбие – күрделi және көп аспектiлi қызмет
жүйесi. Әрине ... ... ... өз ... ... ала ... адам ... басқа да құқықтық емес каналдар арқылы
жеткiзiледi. Алайда құқықтық тәрбие ез келген ... ... ... жеткiзу үшiн және оларды тәртiп ориентирiне айналдыру үшiн
арнайы ... ... ... ... ... құралдары мен
тәсiлдерi ұйымдастырушы және методологиялық механизм болып табылады,
осылардың көмегi арқылы ... ... ... ... және ... өз ... тигiзедi де субъектiге құқықтық принциптер мен нормаларды
тез игеруiне көмектеседi. Құқықтық тәрбиенiң ... ... ... ... ... ... ... нақты
әдiстерi. Қазiргi таңда ... ... ... ... ... қолданылады: құқықтық жалпы бiлiм беру, жалпы коммун икация
құралдары ... ... ... әртүрлi конституциялық шараларға
байланысты құқық тәрбиелiк жұмыс жүргiзу. Мысалы, референдумдар, сайлаулар
және т.б. Құқықтық ... бiлiм ... ... мыналарды қамтиды: арнайы
құқытық семинарлар,мектептер. Бұл ... ... және ... ... немесе ақысыз түрде ұйымдастырылуы мүмкiн. Құқықтық
тәрбиелiк жұмыстар санатына құқықтық тақырыпқа ... ... ... ... ... ... құқықтық қатынастардың
өзектi мәселелерi ... ... ... ... заң ... ... ... Өкiнiшке орай, қазiргi таңда
жалпы құқық ... ... ... күрт ... кеттi, соның
iшiнде азаматтардың тұрғылықты жерi бойынша жүргiзiлетiн құықтық тәрбиелiк
жұмыстар жоқтың қасы. Қазiргi таңда бұл ... ... ... ... ... ... ... маңызды шаралар жүргiзу ... ... ... ... ... жалпы құқықтық жұмыстың мынадай
түрлерi жасақталып шығарылды, яғни, ... ... ... ғылыми практикалық конференциялар және т.б. Қазiргi
кездегi ... ... ... ... ... жетiспеушiлiк болып
жастарға арналған құқықтық тәрбие жұмыстарының жүргiзiлмеуi болып ... ... ... олимпиадалардың,құқық тақырыьында
диспуттардың,“жас юрист” үйiрмелерiнiң ... ... ... ... жаңа даму ... меншiк түрiнiң ... ... ... ... ... тәрбие нысанының
әдеттегi қалыптасқан ... ... ... ... ... ... ... жаңа талаптарға сай етiп өзгерту де жаңа құқықтық
тәрбиенiң ... ... ... ... бiрi ... ... өршiп, азаматтардың әлеуметтiк ... ... ... азаматтарға олардың құқықтарын түсiндiру, олардың
мүмкiндiктердiн айқындаудың ... өте зор. Бұл ... өз ... ... адам ... сыйлауға, азаматтардың жаңа экономикалық
мүмкiндiктерiн ... ... ... ... ... ... көрнекi құралдар да өз маңызын жоғалтпақ емес. Жеке
тұлғаның құқықтық мәдениетiн ... ... ... ... ... ... мен ... ретiнде азаматтардың құқықтық
сауаттылығын,құқықтық пiкiрдiң болуын, жоғары құқықтық ... ... ... ең басты назар мына үш элементке аударылады:
-заңдарды бiлу;
оларды сақтау және заң нормаларын ... ... ... тәртiп;Көптеген ғалымдар адам бойында
құқықтық тәрбиелiлiктi қалыптастыру үшiн осы үш ... ... ... керек екенiн айтады.
Қазақстандық қоғамдағы құқықтық мәдениет ... ... ... ... мен ... насихаттауға бағытталған
ұлттық идеяның қажеттiлiгiн айта кету ... ... ... қоғамда
келешектегi даму ориентирiнiң қалыптасу деңгейi өте нашар, ал барлық
мемлекеттiк ... өзi осы ... ... ... ... неге ... ... айқын. Жоқ болып кеткен әлеуметтiк ... ... ... керi әсерiн көптеп тигiзуде. Осының негiзiнде
мемлекет азаматтарды қорғау функциясын ... бiр ... ... ... ... ... мемлекет екi парралельдi әлемде қатар өмiр сүрiп ... бiрi – ... ... яғни ... ... ... ғана ... екiншiсi – бiздiң қоғамның нақты жағдайы-онда заң да, құқық та ... қала ... Бұл ... ... ... ретiнде жоққа
шығарып,құқықтық нигилизмге әкелiп ... ... ... орын алу ... ... ... деңгейi және көптеген азаматтардың өмiр сүру
деңгейiнiң құлдырауы. Қоғамда ертеңгi ... ... ... өршiп келедi. Бұның барлығы әлеуметтiк теңсiздiк негiзiнде болып
отыр.
Мынаны атап өткен жөн: ... ... ... сипат алуы
қалыптасқан әлеуметтiк бақылау ... ... ... ... ... ... ... нормаларымен келiспейтiндiгi,
қазiргi қоғамдағы құқықтық мәдениет және ... ... ... мүмкiн,
ал аз ғана уақыттан кейiн бұл қылмыспен күресу деңгейiнiң де ... ... рас. ... ... ... ... жас мемлекетке
идеалды содель ойластырып табу керектiгiн атап өткiм келедi. Мiне, ... ... ... ... құндылық ретiнде танытуға болады.
Бұл орайда баспасөз ... ... ... мүмкiндiктерiнiң бар
екендiгiн атап ... және осы ... ... ... гүлденуi үшiн жұмыс жасатуымыз керек.
ҚОРЫТЫНДЫ
Тақырыпты қорытындылай келе мына жағдайларға ерекше тоқталғым ... ... жаңа даму ... ... ... ... ... тәсiлдерiнiң өзгеруi құқықтық тәрбие нысанының
әдеттегi қалыптасқан ... ... ... ... ... бұрынғы
қалыптасқан ережелердi жаңа талаптарға сай етiп ... де жаңа ... ... қойған негiзгi мақсаттардың бiрi болып табылады.
Қылмыстылықтың өршiп, азаматтардың әлеуметтiк ... ... ... ... ... ... ... олардың
мүмкiндiктердiн айқындаудың маңызы өте зор.
Қазақстандық қоғамдағы құқықтық мәдениет ... ... ... ... мен ... ... бағытталған ұлттық
идеяның қажеттiлiгiн айта кету ... ... ... ... даму ориентирiнiң қалыптасу деңгейi өте ... ал ... ... өзi осы ... ... құрылатынын ескерсек,
бұның неге апарып соқтыратыны айқын. Жоқ ... ... ... ... ... ... керi ... көптеп тигiзуде. Осының негiзiнде
мемлекет азаматтарды қорғау функциясын белгiлi бiр ... ... ... ... Қазiр мемлекет екi парралельдi әлемде қатар өмiр сүрiп келедi;
оның бiрi – фантомдық легитимдiлiк, яғни заңның қағаз ... ғана ... ...... қоғамның нақты жағдайы-онда заң да, құқық та ... қала ... Бұл ... әлеуметтiк құндылық ретiнде жоққа
шығарып,құқықтық нигилизмге әкелiп соғады. Бұндай жағдайдың орын алу ... ... ... ... және көптеген азаматтардың өмiр сүру
деңгейiнiң құлдырауы. Қоғамда ертеңгi күнге ... ... ... ... ... ... ... теңсiздiк негiзiнде болып
отыр.
Мынаны атап өткен жөн: ... ... ... ... ... ... ... нолрмаларына түбегейлi қайшы ... ... ... ... ... келiспейтiндiгi,
қазiргi қоғамдағы құықтық мәдениет және тәрбие деңге йiн ... ... аз ғана ... ... бұл ... күресу деңгейiнiң де құлдырауына
әкелiп соғатындығы рас. ... ... ... ... жас ... ... ... табу керектiгiн атап өткiм келедi. Мiне, ... ... ... ... ... ... танытуға болады.
Бұл орайда баспасөз ақпарат құралдарының шексiз мүмкiндiктерiнiң ... атап ... және осы ... ... Қазақстан
Республикасының гүлденуi үшiн жұмыс жасатуымыз керек.
СIЛТЕМЕЛЕР
1. Ғ.Сапарғалиев,А.Ибраева. Мемлекет және құқық теориясы. Алматы,1999. ... ... В.Н. ... ... и права. М.,1995г. 122-бет
3. Марченко М.Н. Теория государства и права. ... 1998,216 ... М.Н. ... ... государства и права” Москва-1999 ж. 436 бет.
5. Сальников В.П. ... ... ... ... гражданского
общества и правового государства”\\ Демократия и законность. Самара 1991
г.
6. В.К. Бабаева “Теория государства и ... ... ж. 312 ... В.К. ... “Теория государства и права” Москва-2004 ж. 314 ... ... ... ... ... и ... Москва-2003 ж. 684-
бет.
9. А.В.Малько, Н.И.Матузов. “Теория государства и права” Москва-2003 ж. 690
бет.
10. Энгельс Ф. Происхождение семьи, частной ... и ... ... 66 бет
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТIЗIМI
НОРМАТИВТIК-ҚҰҚЫҚТЫҚ АКТIЛЕР
1. Қазақстан Республикасы Конституциясы 30 тамыз 1995 жыл.
ӘДЕБИЕТТЕР
1. ... Е.М., ... Е.М., ... ... и ... ... Азаров Ю.П. “Искусство ... для ... ... ... Венгеров А.Б. Теория государства и права. ... ... ... ... ... ... ... А.Н. Мемлекет және құқық теориясы.
Алматы,1996.
5. Люблинская А.А. ... о ... ... ... Москва
“Просвещение” 1977г.
6. Марченко М.Н. Теория государства и права. М.:Зерцало. 1998.
7. Основы государства и ... ... ... ... ... Г.С. ... ... Жетi Жарғы. 1997.
8. “Правовая культура: проблемы теории и практики”. Под редакцией Ибраевой
А.С. г. Алматы 2002г.// “Жетi Жаргы”
9. ... ... ... и ... ... Комарова С.А. Москва
1998г.
10. “Теория ... и ... Курс ... //Под ... ... А.В. Малько - Москва 2002г. “ЮРИСТЪ”.
11. “Теория Государства и Права”. //Под ... ... ... ... - ИНФРА*М// Москва 1999г.
12. Сальников В.П. “Правовая культура: проблемы ... ... и ... ... ... и ... Самара 1991
г.
13. Спиридонов Л.И. Теория государства и права. Зерцало. М:.1996.
14. Теория государства и права:Ч 1. Под. ред. А.Б. ... ... ... Государства и Права” под редакцией В.Н. Хропанюка. 2002г.
16. Учебное пособие ... в ... ... //Алматы 2002г.
17. Хутыз М.Х.,Сергейко П.Н. Энциклопедия права.М. “Знание” 11995.
18. Энгельс Ф. Происхождение ... ... ... и ... ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дәлелдемелер теориясындағы дәлелдемелер және дәлелдемелердің қайнар көздерінің түсініктемелерінің ара қатынасы81 бет
Қылмыстық іс жүргізудегі дәлелдемелер туралы81 бет
Қылмыстың түсінігі және белгілері107 бет
Халықаралық ядролық қауіпсіздікті қамтамасыз етілуіндегі қоғамдық-саяси ұйымдардың алатын орны теоретикалық-әдіснамалық мәселелері103 бет
1999 жылғы Қазақстандағы халық санағы бойынша елдің деморафиялық жағдайы4 бет
«Бөлшек сандары бір санау жүйесінен екінші санау жүйесіне ауыстыру»4 бет
Іс-әрекет және мінез-құлық мотивациясы. сана мен зейін бірлестігі7 бет
Авторлық сана – мәтіннің базалық ұғымы56 бет
Адам санасы4 бет
Адамгершілік сананы қалыптастыру әдістері44 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь