Парламент - заңнама және ынтымақты қалыптастыру мектебi

1. Президент сайлауы
2. Парламенттiң орны бөлек.
3.Елiмiздiң қос палаталы Парламентi
Парламент - заңнама және ынтымақты қалыптастыру мектебi

Өткен жылдың 4 желтоқсанында болған Президент сайлауынан соң елiмiз жаңа кезеңге қадам басты. Халқымыз Елбасын тағы да жетi жыл мерзiмге қайта сайлады. Осы кезеңде Президент Н.Ә. Назарбаев Қазақстанды әлемдегi дамыған елу мемлекеттiң қатарына қосуды стратегиялық мiндет етiп қойып отыр. Бұл күрделi әрi аса жауапты мiндет. Егер Қазақстан әлемдегi дамыған елу мемлекеттiң құрамына кiрер болса, ол дамудың мүлде жаңа сапалық дәрежесiне көтерiледi.
Елiмiздiң қазiргi және болашақтағы дамуының негiзгi ұйымдастырушысы және кепiлi Президент Н.Ә. Назарбаев екендiгi баршаға белгiлi. Себебi, Қазақстан Конституция бойынша президенттiк басқару нысанындағы мемлекет. Екiншiден, елiмiздiң Президентi болып ерекше тарихи тұлға, мемлекет басқарудың терең бiлгiрi, халықаралық деңгейде мойындалған қайраткер Н.Ә. Назарбаев қызмет атқаруда.
Елбасы өзiнiң осынау қиын да, күрделi мемлекет басқару iсiнде мемлекеттiң басқа да атрибуттары – ең алдымен Парламентке, одан соң Үкiметке, Жоғарғы сотқа, Конституциялық Кеңеске тағы басқа жоғарғы және жергiлiктi билiк органдарына сүйенедi. Соларға басшылық жасайды, олармен ынтымақтаса және ақылдаса отырып жұмыс жүргiзедi.
Республиканың жоғарғы мемлекеттiк органдарының iшiнде Парламенттiң орны бөлек. Қазiргi заманғы демократиялық үрдiстердегi мемлекеттердiң Парламентсiз қызмет етуi мүмкiн емес. Тiптi, кейбiр елдер Парламенттiк басқару әдiсiне ден қойған парламенттiк республика болып табылады.
Қазақстан Республикасы Парламентiнiң өзiнiң тарихи қалыптасқан жолы, үрдiсi бар. Парламент заң шығарушы және ең жоғарғы өкiлдi орган. Өкiлдiк орган деп аталу себебi, ол халық сайлаған өкiлдер немесе халық өкiлдерi – депутаттардан тұрады. Ал, халық өкiлдерiмен санасу қазақ халқының тарихында ежелден қалыптасқан дәстүр.
VI ғасырдың ортасында негiзi қаланған Көне Түрiк қағанатынан бастап - кейiнгi қазақ хандарына дейiн ел басшысы халық өкiлдерiнiң жиналысында сайланған. Қазақта ханды сайлауға халықтың игi жақсылары – рулар мен тайпа басшылары, сұлтандар, жаудың бетiн қайырған батырлар мен елдi аузына қаратқан билер, ақылман жыраулар мен елге беделдi өзге де азаматтар қатысқан. Олардың көбi ханның жанындағы кеңесшi орган хан кеңесiнiң мүшелiгiне сайланған. Бұлар жоғарғы өкiлдi билiктiң алғашқы нышандары болатын.
Қазақ хандығы дәуiрiнде аса маңызды мемлекеттiк мәселелер халық өкiлдерiнiң жиындарында шешiлiп отырған. Олардың бiзге жеткен ең жарқын үлгiлерiнiң бiрi 1726 жылғы Ордабасы биiгiндегi қазақтың үш жүзiнiң өкiлдерiнiң бас қосуы. Бұл аса жоғары дәрежедегi өкiлдi жиын-тын. Осы жиында қазақтар бiр жағадан бас, бiр жеңнен қол
ӘДЕБИЕТТЕР:

Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы, 2003.
Мұхамеджанов О. Өркениетке жетелеген он жыл. Егемен Қазақстан газетi. 2006 жылғы 19 қаңтар.
Әбiқаев Н. Қазақстан Парламентi: Тарихи дәстүрлер және қазiргi заман. Егемен Қазақстан газетi. 2006 жылғы 20 қаңтар.
Президент, Парламент және оның депутаттарының мәртебесi, Үкiмет, Республикалық референдум, Сайлау туралы Қазақстан Республикасының конституциялық заңдары. Алматы. Жетi Жарғы, 78-бет 1999.
        
        Парламент - заңнама және ынтымақты қалыптастыру мектебi
Өткен жылдың 4 желтоқсанында ... ... ... соң ... жаңа
кезеңге қадам басты. Халқымыз Елбасын тағы да жетi жыл мерзiмге қайта
сайлады. Осы ... ... Н.Ә. ... ... ... елу мемлекеттiң қатарына қосуды ... ... ... ... Бұл ... әрi аса жауапты ... Егер ... ... елу ... ... кiрер болса, ол дамудың
мүлде жаңа сапалық дәрежесiне көтерiледi.
Елiмiздiң қазiргi және болашақтағы дамуының негiзгi ... ... ... Н.Ә. ... ... ... ... Себебi,
Қазақстан Конституция бойынша президенттiк басқару нысанындағы
мемлекет. Екiншiден, елiмiздiң ... ... ... ... ... басқарудың терең бiлгiрi, халықаралық деңгейде мойындалған
қайраткер Н.Ә. Назарбаев қызмет атқаруда.
Елбасы өзiнiң осынау қиын да, күрделi мемлекет ... ... ... да ... – ең алдымен Парламентке, одан соң Үкiметке,
Жоғарғы сотқа, Конституциялық Кеңеске тағы ... ... ... ... ... ... Соларға басшылық жасайды,
олармен ынтымақтаса және ақылдаса отырып жұмыс жүргiзедi.
Республиканың жоғарғы мемлекеттiк ... ... ... ... Қазiргi заманғы демократиялық үрдiстердегi мемлекеттердiң
Парламентсiз қызмет етуi мүмкiн ... ... ... ... Парламенттiк
басқару әдiсiне ден қойған парламенттiк республика болып ... ... ... ... тарихи қалыптасқан жолы, үрдiсi
бар. Парламент заң шығарушы және ең ... ... ... ... деп ... ... ол ... сайлаған өкiлдер немесе халық
өкiлдерi – ... ... Ал, ... ... ... қазақ
халқының тарихында ежелден қалыптасқан дәстүр.
VI ғасырдың ортасында негiзi қаланған Көне Түрiк қағанатынан ... ... ... ... ... ел ... халық өкiлдерiнiң жиналысында
сайланған. Қазақта ханды сайлауға халықтың игi жақсылары – рулар мен
тайпа басшылары, ... ... ... қайырған батырлар мен елдi
аузына ... ... ... жыраулар мен елге беделдi өзге ... ... ... көбi ханның жанындағы кеңесшi орган ... ... ... ... ... өкiлдi билiктiң алғашқы
нышандары болатын.
Қазақ хандығы дәуiрiнде аса маңызды мемлекеттiк мәселелер халық өкiлдерiнiң
жиындарында ... ... ... бiзге жеткен ең ... бiрi 1726 ... ... ... ... үш ... бас қосуы. Бұл аса жоғары дәрежедегi өкiлдi ... ... ... бiр ... бас, бiр ... қол ... ынтымақ
пен бiрлiктiң асқан үлгiсiн көрсетiп, бас сардарын сайлап алып, жоңғар
басқыншыларынан жерiмiздi азат етудiң ... ... ... ... ... де бас қосып келген Дала парламентiнiң ерекше бiр көрiнiсi
ғана. ... ... ... де, одан ... де ... ... ... мәселелердi бiрiгiп талқылап, кеңесiп-пiшiп отырды. Бүкiл
қазақ ... бас қосу орны – ... ... тағы ... ... ... ... жиын” деген сөз сол кезден қалған. Бұл да
халқымыздың өмiр тарихындағы ... ... ... ... ... бұдан кейiнгi Қазақстанның Ресейге бодандығы дәуiрiнде өкiлдi билiктiң
нышандары былай тұрсын, оның ... де ... ... кезеңде қазақтың алдымен автономиялы (1920-1936), одан соң Одақтас
Республика (1936-1991) түрiндегi мемлекеттiлiгi құрылды. 1920-1937
жылдар ... ... ... ... және осы ... ... Орталық Атқару Комитетi жоғарғы заң шығарушы және жоғары
өкiлдi органдар рөлiн атқарды. 1937-1995 жылдар арасында ... ... және ең ... ... ... ... ... КСР-нiң (1991
жылдан Қазақстан Республикасының) Жоғарғы Кеңесi саналды. Кеңес ... ... ... ... ... түрде қызмет ... ... шын ... ... партияның қолында болды.
Парламенттiң рөлiн атқарған ... ... ... ... айтқанына көнiп, айдағанына жүрдi. Сондықтан Кеңес дәуiрiндегi
Жоғарғы Кеңестi бүгiнгi Парламентпен ешқандай салыстыруға келмейдi.
Жоғарғы Кеңес ... саны 500-ге ... ... ол тұрақты
мемлекеттiк орган болмады. Оның сессиялары әрi кеткенде 2-3 күнге ғана
созылды. Барлық заңдар ... ... ... ... ... ... жатты. Кеңес Одағы тұсында ... ... бiр ... ... ... билiктi бөлiсу принципке мүлде
қайшы ... ... ... ... заң ... және атқарушы
билiктердi бiрiктiрiп жiбердi.
Қазақстан және ТМД-ның өзге елдерi де коммунистiк ... ... ... ... Кеңестер арқылы қадам басты. Ол кезеңде
мәселен, Қазақстанда XII-шi сайланған Жоғарғы Кеңес қызмет ... едi. Осы ... ... алғаш рет Қазақстанның Президентiн
сайлады, Мемлекеттiк Егемендiк туралы ... ... ... ... заңды, 1993 жылғы Конституцияны,
мемлекеттiк рәмiздердi қабылдады. 1995 жылға дейiн ол бiрден-бiр заң
шығарушы және ең ... ... ... ... қала ... және ... сақтап қалу үшiн ақырына дейiн күресiп бақты.
Дегенмен, компартия мен социалистiк ... ... ... ... ... ... ... алмады. Себебi, оның табиғаты бөлек
едi. Ол демократиялық, нарықтық қоғам үшiн ... ... ... ... Кеңес түрiндегi парламент екi рет үлкен дағдарысқа
ұшырады. ... 1993 ... 12-шi ... Жоғарғы Кеңес өзiн-
өзi таратқан болса, 1995 жылы наурызда 13-шi сайланған Жоғарғы Кеңес
заңсыз сайланған орган ретiнде ... аяғы ... ... ... ... өзгерткен 1995 жылғы жаңа
Конституцияның қабылдануына алып келдi. Жаңа Конституция бойынша
елiмiз Президенттiк ... ... ... ... мүлде
жаңа сипаттағы қос палаталы Парламент құрылды.
Жалпы адамзат қоғамының ... ... ... ... пен ... ... текетiрестiң қандай қасiреттерге апарғанының
талай мысалдарын көремiз. Мәселен, 1640-1648 жылдары ... ... ... мен ... ... қырғиқабақ келiспеушiлiк
туындап, оның ақыры корольдiң басын шабуға апарып соқтырды. Осы сияқты
1793 жыл ... сол ... ... ... ... ... Людовик XYI-ның басы гильотинада шабылды. 1918 жылы ... ... ... ... ... ... ... тиiс
жаңадан сайланған ең жоғарғы өкiлдi орган Құрылтай жиналысын алғашқы
күнi-ақ күшпен таратып жiбердi. Бұл Ресейдегi төрт ... ... ... ... ... бiрi ... Бұған ұқсас оқиғалар
бүгiнгi кезеңде де кездесiп жатады.
1993 жылы қазанда Ресей Президентi мемлекеттiк төңкерiс ... ... ... ... ... ... Ақ үйдi ... оның басшылығын тұтқындады. 1993 және 1995 ... ... ... пен атқарушы билiк арасындағы дағдарыс
бейбiт түрде шешiлiп, ... ... ... бiржолата кеттi. 2005
жылдың ақпанында ... ... ... барысындағы
наразылықтарға орай Президент А. Ақаев тағынан кеттi. Ең жаңа мысал.
Украина Президентi В. Ющенко сайлау ... ... ... Украинаны Президенттiк Республикадан Парламенттiк-президенттiк
республикаға айналдыру туралы уәде беруге мәжбүр болды және ол уәдесiн
жүзеге асырды. Бiрақ, онысы өзiне ... ... тидi. ... Парламентi
өзiне берiлген құзыреттi Президентке қарсы ұтымды пайдалана бiлдi.
Украина ... ... В. ... ... жаңа ... ... ... жiбердi. Мұнымен Украинадағы саяси дағдарыс бiте
қойған жоқ.
Бiз ұзақ-сонар мұндай ... неге ... ... ... бәрi де
тарихи жағынан сабақ боларлық жәйттер. Олар тұтас бiр мемлекеттердi
шайқалтып жiберген оқиғалар. Оның басты ... бiрi ... ... ... емес, елдегi тұрақтылық пен ынтымақ үшiн қызмет ету
органына айналдыру екендiгiн түсiнуде жатыр.
Биыл онжылдық мерекесiн тойлап ... қос ... ... ... ... ... Оның жұмысының негiзгi принципi заң шығарушы
және ең жоғарғы өкiлдi орган ретiнде ... ... ... ... пен ... ... ету. Билiктi тармақтарға бөлу
принципiн сақтау және олардың арасында тежемелiк және ... адал ... екi ...... және ... ... ... ету ең
алдымен заңдардың сапалы қабылдануының ... Олай ... заң ... ... ... иi ... талқыланады.
Мәжiлiсте талқыланған заң жобасы Сенатта тағы да талқыға түседi.
Сенаттан өтпесе екi ... ... ... ... ... ... ... өткен заң ғана Сенат арқылы Президентке
қол қоюға жiберiледi. Осы уақытқа дейiн екi палатаның ... ... ... ... бола ... жоқ. Екi ... бiрi жоғары бiрi төмен емес теңдей құқықтарға ие. Осының арқасында
елiмiзде қабылданған заңдар әлемдiк стандарттарға ... ... ... ... ... ... аулақ, оның негiзгi қызметi сапалы
заңдар қабылдауға бағытталған.
Заң демекшi, заңның рөлiне де тоқтала кетейiк. Заң аса ... ... ... Конституцияда көрсетiлген ерекше тәртiппен
қабылданатын, ең жоғары күшi бар нормативтiк-құқықтық акт. ... ... ... ... акт ... ... актiнi қабылдау
Парламенттiң құзыретi. Егер заң ... ... ... ... ... ... шиеленiстiредi. Өйткенi, заң қате-қисық болса да
орындауға жатады.
Қазақстан Парламентi өткен он жылда өзiнiң қарауына ... ... 1691 ... 1221-iн ... Маңызды емес заң ... Заң ... ... реттеу үшiн қабылданады.
Осы жерде заң жобаларын неге Үкiмет ұсынады деген сұраққа ... ... ... ... ... Бiлiм туралы заңның бүге-шiгесiн
Парламент депутаты терең бiле ме әлде бiлiм беру ... ... ме? ... бiлiм беру ... ... сол ... ретiнде өз саласын кiмнен болса да артық бiледi, қандай
мәселенi заңмен реттеу қажеттiлiгiн ... ... оны ... ұсыныс айта алады. Ал, бiлiм беру ... ... ... ... да, iшкi ... ... т.б. ... да
Үкiмет арқылы басқарылады. Оларды басқаратын әрбiр ... ... Осы ... заң ... ... ... ... құбылыс.
Бiрақ, Үкiметтiң де өз мүддесi бар. Сондықтан кейде заң жобалары
көбiрек Үкiметтiң мүддесi мен ... ... ... ... де ... ол ... ... мемлекеттiк мүдделермен
ұштастырады.
Егер заң жобаларын жасауды тек Парламентке ... ... онда да ... ... жол ... едi. ... ... депутаттары заң
жобасын жасаушылар емес, оны електен өткiзiп, қабылдаушылар. ... ... ... ... түсiнбейдi. Олардың ойынша заңдар
жобасын Парламент өзi жасап, өзi ... ... заң ... ... өзге ... өкiлдi орган ретiндегi
басқа да құзыреттерi жетерлiк. Ол ... ... ... жариялай алады. Президенттiң орнынан мерзiмiнен бұрын кету
мәселесiн шешедi.
Сенат төрағасы ... ... ... Президенттен кейiнгi
екiншi, Мәжiлiс төрағасы үшiншi тұлға. Бұлардан соң - Премьер-Министр.
Парламент Президенттiң, Премьер-Министрдiң ... ... ... немесе керi қайтарады. Парламент ... ... ... ... Ол мемлекеттiк бюджеттi
бекiтедi әрi оның орындалуы туралы Үкiметтiң ... ... ... ... басқа да өкiлеттiктерi бекiтiлген.
Елiмiздiң қос палаталы Парламентi өз ... ... ... Президент, Үкiмет тағы басқа Жоғары мемлекеттiк
органдармен ... ... ... ... ... ... тағы бiр ... – оның кәсiбилiгi. ... ... ... ... Бiрiншiден, Парламент негiзiнен заң
шығарумен айналысатын өзiнiң ... ... ... ... ... депутаттар салалық комитеттерге, партиялық
фракцияларға, депутаттық топтарға бiрiккен. Парламент ... әр ... ... де ... мамандарды тартып, олардың
пiкiрлерi мен қорытындыларына сүйенедi. Қазiргi кезде Қазақстанда
кәсiби Парламент ... ... ... ... ... тағы бiр ерекшелiгi, онда түрлi әлеуметтiк топтардың, саяси
партиялардың, аймақтардың өкiлдерi бар. Сенаттың 7 ... ... ... ... кандидатураны Президент ұсынады. Олар
– Елбасы мен Парламент арасындағы ынтымақтың негiзгi дәнекерi. Бұған
қоса Парламент палаталарында Президенттiң өкiлдiктерi жұмыс ... ... ... өкiлеттiктерiн кеңейтумен сипатталады. 2005 жылы
Президент “Қазақстан Республикасы Конституциясының мүмкiндiктерiн одан
әрi пайдалану туралы” Жарлыққа қол ... Ол ... ... рөлi ... ... ... Мәжiлiс пен Сенаттың арнайы комитеттерiнiң мақұлдауымен
тағайындалатын болды. ... ... да ... ... ... ... арттыру және саяси партияларға
берiлетiн мандаттардың санын көбейту сияқты өзектi мәселелердi ... ... ... ... Қазақстан Парламентi өткен он жылдықта өзiнiң өмiршеңдiгiн
көрсете бiлдi. Елбасы Н.Ә. ... ... ... ... оның 10 ... ... ... “…Бүгiнде бiз
заңнамалық функцияларды жүзеге асыратын жоғары өкiлдi орган ретiнде
кәсiби қос палаталы Парламент iске асып қана ... жоқ, ... ... ... ... өттi деп нық ... айта ... деп атап
көрсеттi.
Бүгiнде Парламент елiмiзде жүргiзiлiп жатқан ауқымды реформаларды ... ... ... өз ... ... қатар, өзге де
маңызды мемлекеттiк мәселелердi шешуге белсене атсалысып келедi. Оның
мемлекет пен ... ... ... ... мен ... тарих
бағалайтын болады.
Әдебиеттер:
Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы, 2003.
Мұхамеджанов О. Өркениетке жетелеген он жыл. Егемен Қазақстан газетi. 2006
жылғы 19 ... Н. ... ... Тарихи дәстүрлер және қазiргi заман.
Егемен Қазақстан газетi. 2006 ... 20 ... ... және оның ... мәртебесi, Үкiмет,
Республикалық референдум, Сайлау туралы Қазақстан Республикасының
конституциялық заңдары. Алматы. Жетi Жарғы, 78-бет 1999.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Xvi ғасыдағы қазақ хандығының саяи әлеуметтік және экономикалық дамуы16 бет
Алашорда және қазақ әдебиеті8 бет
Жылдам тамақтандыру мейрамханаларының түрлеріне сипаттама16 бет
Міндеттеменің субъектілері, олардың құқықтары мен міндеттері4 бет
Сәбит Дөнентаев7 бет
Халықты зейнетақымен қамсыздандыруды басқарудың теоретикалық аспектілері86 бет
Ұлтаралық қарым-қатынас8 бет
Іргелі елге – ізгі заңнама5 бет
"Экономикалық теория негіздері."11 бет
«Ерекше қорғалатын табиғи аймақтардың құқықтық режимі»19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь