Гидрокрекинг

Кіріспе
І Негізгі бөлім
1.1. Мұнай туралы жалпы мәлімет
1.2. Мұнай және мұнай өнімдері
1.3. Гидрокрекинг процесі, оның мақсаты
1.4. Өнеркәсіптегі гидрокрекинг.
1.5. Мұнай фракцияларын гидрокрекингтеу
ІІ. Технологиялық бөлім
2.1. Екі сатылы гидрокрекинг қондырғысының технологиялық сызбасы және процестің сипаттамасы
2.2. Реакциондық аппарат. Гидрокрекинг реакторының сызбасы
2.3. Гидрокрекинг процесінде қолданылатын катализаторлар
2.4. Гидрокрекинг реакторын автоматтандыру
ІІІ. Есептеу бөлімі
3.1. Материалдық баланс
3.2. Жылулық баланс
3.3. Реактор көлемін және биіктігін өлшеу
IV. Еңбекті қорғау және техника қауіпсіздігі.
V. Қоршаған ортаны қорғау
VI. Қолданылған әдебиеттер
Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасының мұнай өндіретін аймақтарында, әсіресе бұрыннан мұнай өндіретін Кен орындарында,далада мұнайдың және мұнай шламдарының өте көп мөлшері жинақталған.Ресми деректерге сүйенсек, мұнайлы қалдықтар мөлшері 30 млн тоннаға жуық, 2000-нан аса мұнайлы көлдер бар және кеніштердің үлкен аумағы мұнай және мұнай өнімдерімен ластанған. Қазақстанда үш үлкен мұнай өңдейтін зауыттар ( Атырау, Павлодар, Шымкент) тек мұнайды атмосфералық,дистилдеумен ғана шектеліп өте қарапайым сызбанұсқамен жұмыс істейді.Мұнайды қайта өңдеудің екіншілік процестерінің ішінен тек бензинді тікелей айдаудың каталитикалық реформингісінен дизель отынын гидротазалау ғана жұмыс істейді. Атмосфералық қалдықты (мазутты) вакуумде дистилдеу,ауыр газоильдерді каталитикалық және термиялық крекингілеу, гидрокрекинг, бутан және бутилен қоспасын алкилдеу,реформинг,бензиннен ароматты қосылыстарды бөліп алу, газ тәрізді қалдықтарды қайта өңдеу сияқты басқа да көптеген процестер жүзеге асқан жоқ. Осының салдарынан Қазақстандағы мұнай өңдеу зауыттарындағы мұнай өнімдерінің өзіндік құны өте жоғары. Тәуелсіз жылдарында салынған ең алдыңғы қатарлы өнеркәсіп Қарашығанақ газ конденсатының барлығы дерлік шетелге жіберіледі.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. «Мұнай және газ химиясы мен технологиясы» - Г. Қ. Бишімбаева, А. Е. Букетова. - Алматы : Бастау, 2007.

2. «Мұнай-газ секторындағы басқару» - Доғалова, Гүлнәр Нәжмиденқызы - Алматы : Экономика, 2007.

3. «Мұнай, мұнай өнімдері» - Серікбаева Жаса.- Химия мектепте, 2004ж.

4. « Қазақстанның мұнайхимиясы өнеркәсібінң жағдайы, проблемалары мен болашағы» Коныспаев С.Р. 2005ж. №1

5. Сериков Т.П., Оразбаев Б.Б. «Технические схемы переработки нефти и газа в Казахстане», Учеб.пособие для вузов, Атырау, 1993

6. Мановян А.К. «Технология первичной переработки нефти и природного газа», Учеб.пособие для вузов, М., Химия, 2001.

7. Серіков Т.П., Ахметов С.А. «Мұнай және газды терең өңдеу технологиясы», 3 томды, Атырау, 2005

8. Омарәлиев Т.О. «Мұнай мен газдан отын өндіру арнайы технологиясы», Астана, Фолиант, 2005

9. Абайылданов Қ. Н., Нұрсылтанов Ғ. М. Мұнай мен газды өндіріп, өңдеу. Оқулық. –Алматы: ҚазҰТУ, 2003, 464-467 б.

10. Альбом технологических схем процессов в переработки нефти и газа. – Под ред. Б. И. Бондаренко. – М.: Химия, 1983. 29-33 с.
        
        Мазмұны
Кіріспе
І Негізгі бөлім
1.1. Мұнай туралы жалпы мәлімет
1.2. Мұнай және мұнай өнімдері
1.3. Гидрокрекинг процесі, оның мақсаты
1.4. Өнеркәсіптегі гидрокрекинг.
1.5. Мұнай фракцияларын гидрокрекингтеу
ІІ. ... ... Екі ... ... ... ... ... және
процестің сипаттамасы
2.2. Реакциондық аппарат. Гидрокрекинг реакторының сызбасы
2.3. ... ... ... ... ... ... ... Есептеу бөлімі
3.1. Материалдық баланс
3.2. Жылулық баланс
3.3. Реактор көлемін және ... ... ... ... және ... қауіпсіздігі.
V. Қоршаған ортаны қорғау
VI. Қолданылған әдебиеттер
Кіріспе
Қазіргі уақытта ... ... ... ... ... ... ... өндіретін Кен орындарында,далада
мұнайдың және мұнай ... өте көп ... ... сүйенсек, мұнайлы қалдықтар мөлшері 30 млн тоннаға жуық, 2000-
нан аса мұнайлы ... бар және ... ... ... мұнай және мұнай
өнімдерімен ластанған. ... үш ... ... өңдейтін зауыттар (
Атырау, Павлодар, ... тек ... ... ... өте ... ... ... істейді.Мұнайды қайта өңдеудің
екіншілік процестерінің ішінен тек бензинді тікелей айдаудың каталитикалық
реформингісінен дизель отынын ... ғана ... ... ... ... ... дистилдеу,ауыр газоильдерді каталитикалық және
термиялық ... ... ... және ... ... ... ... бөліп алу, газ тәрізді
қалдықтарды қайта ... ... ... да көптеген процестер жүзеге асқан
жоқ. Осының салдарынан Қазақстандағы мұнай өңдеу ... ... ... құны өте ... Тәуелсіз жылдарында салынған ең
алдыңғы қатарлы ... ... газ ... ... ... ... өндірілген 30 млн тонна мұнайдың 24 млн тоннасын сатқан.
Мұнда таза мұнай ... ... да ... ... ... пен ... ... қайшы келді. Республикамызда мұнай мен химияның
үлкен қоры ... ... ... ... мұнайдың 129 кен орны бар
десек, оның 80 кен орны – ... ал 24 кен орны газ ... 21 кен ... газ конденсаты болып келеді. Мұнай мен ... көп ... ... ... ... Мұнай көзі алғаш рет 1911 жылы Доссада Орал –
Ембі бассейнінде ... ... ... 60-шы жылдардағы Өзен және
Жетібай ... ... ... ... ... да ... және
Қаламқас (Атырау), Қарашығанақ (Орал), Жаңажол (Ақтөбе) деп ... ... ... ... ... Теңіз, Жаңажол және Қарашығанақ
жерлерінен мұнай және газ көп ... ... ... ... ... ... ... олар бір мезгілде экологиялық жағдайға байланысты
күрделенеді. Ауа бассейні олардың айналасындағы газ қоспаларын ... ... таза ... ... ... ... ... жалпы мәлімет.
Мұнай - ең маңызды сұйық пайдалы ... ... оны ... ... ... атаулына зардабын тигізеді. Жыл сайын дүниежүзілік мұхитқа 10 млн
тоннадай мұнай өнімдері төгіледі. ... ... ... ... мұхиттар мен теңіздерде тікелей жүргізілген ... ... ... ... 1/3 ... ... ... көрсетеді. Бұл
бүкіл әлем бойынша үлкен зардап келтіреді.
Мұнай мұхиттағы ірі сүтқоректілер: китке, ... ... ... зиян келтіреді. Егер итбалық су бетіне мұнай жайылған жерден
шығып, терісіне дақ ... ... тері ... ... Сол ... ... құс та ... көтере алмайды. Онымен қоймай құстұмсығымен
қауырсынын тазалаймын дегенде мұнай ... ... ... Мұнаймен
уланса кит те өледі. Сөйтіп, мұнайдан теңіз әр түрлі жолдармен ластанады.
Мұнайдың суға ... ... ... таяз ... мұнай таситын
кемелер апатқа ұшырағанда жиі кездесетін жағдай. Сонымен ... ... ... ... де өз ... қосады.
Мұнай түзілу - өте күрделі, көп сатылы және көп ... ... оның ... кейбір сәттері әлі белгісіз. Себебі бастапқы
органикалық
материалдар шашыранды түрінде, оның мұнай мен ... ... ... де,
әуелгі кезде мұнай аналық көбінесе балшық қабатында кездесуі әбден ықтимал.
Мұнайдың жер ... ... ... ... ... 500 жыл ... ... жер бетіне шығуын Кавказда және Орталық Азияда біздің заманнан 6 жыл
бұрын ғалымдар байқаған. Мұнай өндірістік ... ХІІІ ғ ... ие ... ... жердің қалдық қабатына көп тараған сұйық, ... ... және одан жер ... ... ... ... – асфальтендар және
битумдар адам баласына көптен белгілі. ХІІІ ғ соңынан бастап мұнай өңдеудің
өнімі – ... ... және ... ... ... ал ХІХ ... ішкі жану ... ойлап табумен байланысты мұнай өнімдері әр
түрлі жол ... ... отын ... ... ... қазіргі ғылымның ең күрделі проблемасы
болып табылады. Мұнайдың анорганикалық түзілу теориясын алғашқылардың бірі
болып ... 1877 жылы ... Оның ... ... мұнай
көмірсутектері жер астында металл карбидтерінің сумен әрекеттесуінің
нәтижесінде түзіледі. Бірақ ... ... ... әр ... ... ... ... карбид теориясымен түсіндіру мүмкін емес.
Мұнай түзілу өте күрделі көп сатылы және көп ... ... ... Жер ... ... 10 мың мұнай және газ кен орындары бар. Оның
ішінде 1500 мұнай және 400-ден ... газ кен ... ... елде ... өндіру басқа жанғыш қазбаларға қарағанда жеңіл. Оны тасымалдау
құбырмен іске асырылады және оны ... ... өте көп әр ... бағытта
пайдаланатын өнімдер алады. Кез келген мемлекет экономикасы мұнайға көбірек
байланысты.
Мұнайды жер қойнауынан алу үшін әр ... ... ... ... ... ... ... бетінде қозғалғанда оларды майдалайды және
ұнтақтайды. Соңғы кездері алмазды қашауларды қолдана бастады. Жұмыс кезінде
қашау турбо бұрғы немесе ... ... ... ... ... тұру ... жағдайда қашаумен бірге жер астынан көп сатылы турбина немесе электр
қозғалтқышын түсіреді, олар қашауды іске қосады. Бұл өте ... ... ... ... ... ... оған бұрғылау құбырлары арқылы сазды
ерітінді жіберіп, ығыстырып шығарады. Бұл ерітіндінің ... ... ... ... ... ... салқындатылады, жер беті
цементтеледі.Бұл оның бұзылуынан сақтайды және ... ... ... ... ... ... бұрғылау 6–7 км. тереңдікке шейін
жүргізіледі.Өнім қабатына жеткенде оған жоғары жағынан құбырлар шоғыры ... және ... ... ... ... ... ашық
фонтан болдырмас үшін қажет.
1.2. Мұнай және мұнай өнімдері.
Көміртектермен қатар мұнай құрамында тағы басқа заттар да бар. Мырышы бар ... ... ... және ... ... мен тиофандар
полициклдіктермен бірге т.б. (70-90% қалдық өнімдерде шоғырланады); азотты
заттар – негізінен пиридин, хинолин, индол, карбазол, пиррол және
порфириндер (үлкен ... ауыр ... мен ... ... ... ... – нафтен қышқылы, фенолдар, смолалы-асфальтты
т.б. заттар (әдетте жоғары қайнайтын фракциларында кездесетін). Элементтік
құрамы (%): С – 82-87, Н – 11-14.5, S – 0.01-6 ... – 8-ге ... N ... O — ... ... – 1.2-ге ... және т.б. ... мұнай
құрамында 50-ден аса элементтер табылған. Мысалы, жоғарыдағылармен қоса
V(10-5 — 10-2%), ... Cl ... ... 2•10-2%-ға дейін)
т.с.с. Әр зат әр кен орнында әр мөлшерде ... ... ... жайлы тек шартты түрде ған аайтуға болады.
Пайдасы
Мұнай дүние жүзілік жанар-жағар май-энергетикалық ... ... ... ие: оның ... ... қуат ... ішінде 48% алады.
Болашақта бұл көрсеткіш мұнай өндірудің қиындай ... және атом ... қуат ... ... өсуінен кеми береді.
Химия мен мұнай-химия өнеркәсіптерінің қарқынды ... ... ... ... ... ... үшін ғана ... синтетикалық каучук,
синтетикалық талшықтар, пластмасс, жуу құралдарын, пластификатор, бояғыштар
т.б. (әлемдік өндірістің 8%-нан астамы) өндіру шикізат көздері үшін өсуде.
Осыларды шығаруға ... ... ... көп ... парафиндік
көміртектер – метан, этан, пропан, бутан, пентан, ... ... (10-20 ... ... ... ... көміртектер – этилен, пропилен, бутадиен; ацетилен.
Мұнайды қыздыру кезінде мұнайға біраз ұқсайтын қарамайларды беретін көмір
мен тақтатастардан шығу теориясы да орыс ...... ... пен
Абихтікі болған еді. Алайда ол кезде олардың қорытындыларының мұнайды
іздестіруде практикалық мағынасы аз еді. Ең жемісті болғаны өткен ғасырдың
соңында Д.И. ... ... ... ... шығу ... еді.
Ұлы орыс химигінің айтуы бойынша, жер шарының орталық ядросы темір және
құрамдарында көміртегі бар басқа металдардың қоспаларынан құралады. Жер
қыртысындағы ... ... ... ... бұл ядро ...... ... және т.б. түзеді. Жер жарықтары арқылы
жоғары жер қыртысының суық ... ... бере олар ... ... ... ... ... ауыр көмірсулар қоспасына айналады.
Харичков және басқа да орыс ... ... ... ... ... ... – жасанды мұнайды алды. Д.И. Менделеев теориясы бойынша мұнай
қарқынды тау түзілу орындарында кездеседі. Мұны жиі бақылауға болады,
сондықтан Д.И. ... ... ... ... ... көп
уақыт қолданды.Мұнай өнеркәсібінің дамуы барысында, әдетте, мұнай кездесуі
тау түзілу процестері ... ... ... табылатын жағдайларда
кездесетініне көз жетті. Мұнай көбінесе теңіздің түбінде, ... ... ... жиі ... Сірә, теңіз өсімдіктері мен
жануарлары қалдықтары судың түбіне жинақтала беруінен болар. Өйткені ... ... ... ол тыныштықта тұратындықтан, оған ауаның келуі қиындай
түседі. Ауаның әсерінен бұл ... ... еді, ал ауа ... ... бұл қалдықтар құрамы бойынша мұнайға ұқсас, бірақ
оларда толығымен мұнайға айналмайтын процестер өтеді. Мұндағы түсініксіз
жайт: осы қалдықтардан мұнай қалайша түзіледі? Әңгіме ... ... яғни ... ... түсі ... және ... да екі ... жоғары температурада тұрақсыз болатын заттардың қалдықтары
табылған. Ал барлық мұнайға жақын өнімдерді алатын белгілі химиялық
реакциялар тек жоғары температураларда өтеді. Ақыры 1930 жылы ірі ...... Н.Д. ... бұл ... катализ, яғни өздері аз
өзгеріске ұшырайтын заттардың әсерінен химиялық өзгерістерді тездететін
құбылыс орын ... ... ... ... ... ... ... орналасқан заттарға әсер етіп, ол
жасанды мұнайды екі жүз градустан төмен температурада алды. Осылайша
сұрақтың жауабы шешілді, бірақ ... ... ол ... ... ... болуы мүмкін емес, олар өте тұрақсыз еді.
Табиғатта мұнай түзілуді іске асыратын ... ұзақ ... ... ... ... ... ... Владимирович Фрост бұл, әдетте,
мұнай қыртыстарын жауып тұратын кейбір сазбалшықтардың қатысымен болатынын
анықтады. Өсімдіктер және ... ... ... ... ... ... мен микроағзалар кейін мұнай түзетін
фактор болып табылатын материалдың негізін түзеді. Лай – бұл сазбалшық,
өсімдік және басқа да ... түр ... ...... құмды және басқа да кеуекті тау жыныстарымен қапталады. Олар, өз
кезегінде, мұнай мен су өтпейтін сазбалшық және басқа да тау ... ... ... ... жүз градустай қабаттарға дейін
түседі. Мұнда мұнай түзілу процесі ... ... лай ... ... ... да, біз ... кенорындарынан табатын кеуекті тау
жынысына енеді. Мұнайдың шығуының жаңа теориясының зор тәжірибелік маңызы
бар. Ол ... ... ... ... ... ... Мұнай қалай пайда болатынын білетін кен барлаушылары оны іздеу
орындарын тез анықтайды. ... ... ... ... ... және оның ... орын ... жолдарын анықтауға болады.
Сутегі- газ, атмосфера қысымындағы қайнау температурасы ... ... ... органикалық және бейорганикалық өнімдерді синтездеу
кезінде қолданылады: аммиак, метанол және басқа спирттер, майлардың, ... ... ... гидрогенизациясы, мұнай өнімдерін тазарту кезінде
қолданылады.
Табиғатта тұрақты екі изотопы 1Н (протий) және 3Н ... ... ... ... изотопы 3Н мен өте тұрақсыз 4Н алынған. Сутек -
әлемде көп ... ... ... ... ... ... мөлшері
3,5 *10 -6% литосфера мен гидросферада – 1% , суда – ... ... ең ... газ, суда ерімейді, палладий, платина, никель, т.б.
металдарда жақсы сіңіреді; балқу t - 259,1 °C, ... t – 252,6 ... ... екі атомнан тұрады (Н2), диссоциациялану дәрежесі
35000С-та 20%, ал 50000С-та 96%-ға тең. Тотығу дәрежелері +1,-1. ... ... мен асыл ... ... ... ... ... түзеді. Күшті тотықсыздандырғыш болғандықан F2 –мен (қараңғыда -
2520С-та), Cl2-мен (жарықта) , O2-мен ( 550 °C –тан жоғары) әрекеттесіп
тікелей ... (HF, HCl, H2O) ... ... ... ... ... W, Re, т.б.) окситтерімен тотықсыздандырады. Мысалы: Cu O +H2 =Cu + H2O
және Fe3O4+4H2=3Fe+ + 4H2O, т.б. Сутек азотпен әрекеттесіп, ... ... ), ... ... ( ... ), көміртекпен жоғары
температурада метан (C+2H2=CH4) түзеді. Сілтілік және сілтілік жер
металдармен әрекеттесіп гидридтер (LiH, NaH, CaH2, BaH2,т.б.) түзеді.
Сутектің аса ... ... ... ... ... ... ... байланысына әр түрлі органикалық қосылыстар (HCHO,
CH3OH т.б.) түзу жатады.
Өнеркәсіпте сутек метанда конвергенциялау (CH4+H2O=3H2 + CO) ... ... (2H2O =2H2 +O2 ) ... ашылады. Мұнай және химия
өнеркәсібінде қосымша өнім ретінде сутек бөлінеді. Лабараторияда сутекті
сұйытылған тұз (HCl) ... ... (H2SО4) ... ... әсер ... Дүние жүзінде жылына шамамен 350*109 тонна сутек өндіріледі. Сутек,
аммиак, тұз қышқылы, жасанды сұйық отын алуда, майларды
гидрогенезациялауда, металдарды сутек-оттек жалынында ... ... ... мен ... ... ... ... энергетикасында изотоптары маңызды орын алады. Сутекті экологиялық
таза орын ретінде қолданудын болашағы зор (2H2+O2=2H2O).
1.3. Гидрокрекинг процесі, оның ... – ол ... ... ... ... ... керосинді,
дизель отынын) алу үшін, сонымен қатар С3 – С4 қойтылған газдарды мұнай
шикізатының, молекулярлық ... ... ... ... ... ... қысым арқылы алу үшін қолданылатын катализдік процесс.
Гидрокрекинг мұнай өнімдерінің кең түрдегі ассортиментін алуға мүмкіндік
жасайды – ... ... ... ... ... тиісті
катализаторларды және шартты таңдай алу арқылы және мұнай өңдеудің ең бір
тиімді және ... ... ... ... ... негіздері. гидрокрекинг өнімдерінің сипаттамалары
өте күшті деңгейде катализатордың қасиеттерімен, оның гидрленуімен ... ... ... ... ... және ... ... байланысты бір
немесе екі сатыда іске асырылады. Шикізаттың ауыр түрлері үшін көбінесе
гидрокрекингті екі ... ... ... шикізаттың молекулярлық массасы бір шамаға төмендейді
және оның сутегімен қанығуы жүреді, және ... ... ... ... сатыда дайындалған шикізат сутегінің қысымы мен қызмет мерзімі
үлкен стационарлы катализаторларда ... ... ... ... гидрокрекинг жағдайында белгілі бағыттарда жүреді.
Біріншіден гидрогенолизге гетероатомды қосылыстар ұшырап Н2О, NH3 және ... ... ... Бір ... ... ... процесі жүреді:
─CH2 ─CH ═ CH ─CH2 ―→ ─CH2 ─CH2 ─CH2 ─CH2─
Нафтенді циклдер ... ... ... және төмен қысымды ... ... ... ... қанығады. Конденсірленген ароматты
сақиналардың гидрленуі ... ... ... төмендеп дәйекті түрде
жүреді:
Арендердің дәйекті гидрленуімен бірге шектелген ... ... ... ... ... ... ... және ыдырау реакцияларға ұшырайды. Крекинг
кезінде түзілген олефиндер бір бірімен ... ... ... ... ... ... ... түзіледі.
Гидрокрекингтің жылу эффектісі гидрлену және ... ... ... ... ... ... эффекті гидрлеу
процестің экзотермиялық эффектімен компенсацияланады.
Гидрокрекингтің оптималды температурасы 300-4250С аралығында. ... ... баяу ... ... температурада кокс түзілу
процестер ... ... ... ... Одан басқа жоғары
температурада ыдырау процестері жылдамдатылады да жеңіл фракциялардың және
газдың шығыман ... іс ... ... ... және ... қысымда
жүргізеді. 1-суретте гидрокрекинг процестің принципті схемасы келтірілген.
Шикізат 84-140 атм қысымда 290 – ... ... ... ... ... реаторға жіберіледі. Катализатордың қабатынан
өткен кезде шикізаттың шамамен 40-50 %-ті бензиннің қайнау ... (2000 С-ға ... ... ... ұшырап түзіледі.
Бірінші реактордан шаққан көмірсутекті қоспаны салқындатады, сығады
және сепаратор арқылы ... ... ... ... қайтадан шикізатпен
араласып процеске жөнелтіледі, сұйықтық айдау процесіне барады. Бірінші
реактордың өнімдері ректификациялық колоннада ... ... ... ... ... ... ... екінші
реаторға жібереді. Біріші реакторда бұл қоспадағы заттар гидрлену, крекинг
және риформинг реакциялардан ұшырағанына ... ... ... бұл
процестер қатаңдау жағдайда жүреді ... мен ... ... ... ... ... ... босатылып фракцияланады.
1.4. Өнеркәсіптегі гидрокрекинг.
Өнеркәсіптегі мақсатты бағытта іске асырылған ... ... ... ... Жанармай фракцияларының гидрокрекингі – мұнай газын ... С4 – С5 ... ... мұнай химиялық
синтез үшін және автокөлік жанармайының жеңіл жоғары октанды
компонентін алу үшін іске ... Орта ... ... ... ... және ... ... қайнау температурасы 200 – 3500С жанармай және
реактивтік отын алу ... іске ... ... және ... ... ... кокстену
газойлдері, катализдік крекинг газойлдары – ... және ... ... алу ... іске ... Ауыр мұнай дистеляттарының гидрокрекенгі – реактивтік және және
дизель отындарын, жанармайларын, аз күкіртті ... ... ... крекинг үшін шикізат алу мақсатында іске
асырылады.
5. ... ... ... көтеру мақсатында селективтік
гидрокрекингілеу; реактивтік және дизель отынының суып ... ... ... майлы фракциялардың түсін,
тұрақтылығын жақсарту және суып қалу температурасын төмендету
үшін іске асырылады.
6. Гидродеароматтау.
Жанармай ... ... ... ... және
жанармайдың крекингінің комбинацияланған процесі түзіліп, өнеркәсіптік
қолданыс тауып, ол біздің елде ... ... ... алды.
Бұл процесте шикізат – ауыр жанармайлық фракциялар – ... ... ... ... ... ... ... қосындылардан тазартылған өнімі - 20℅ - ке дейін төмен
молекулалық алкандарды құрамында сақтайды (изокомпонент)оларды ... ... ... ... ... ... шикізатпен
салыстырғанда, құрамында жеңілденген фракциондық құрамды біріктіреді және
арендердің, циклоалкандардың көтеріңкі ... ... ... ... үшін ең ... шикізат болып табылады.
Изокомпоненттің октандық саны, зерттеу әдісі бойынша – 86 пунктті
құрайды. Изокомпонентті риформингпен 3: 7 ... ... АИ ... ... ... дистеляттардың гидрокрекингі. Орта дистелляттардың гидрокрекингі
(200 – 3500С) жанармайларды және реактивтік отындарды алу үшін ... та ... ... ... ... ... мәні жоқ.
2.Ауыр газойлдық фракциялардың гидрокрекингінің варианттары іске ... ... ... және дизель отындарын, сонымен ... ... ... және ... ... шикізатының және
пиролиздің сапасын көтеруге бағытталады.
Күкіртті аз ваккумдық дистелляттарды ... ... ... ... ... берік (сульфиттік катализаторлар)
катализаторларға бір сатыда 340 – 4500С температурада сутегінің қысымы 10 ... МПА – да іске ... ... ... ... 30 – 40 ℅ ... де 80 – 90 ℅ - ке жетуі ... 1,5 ℅ ... ... және 500 ... млн. ... бар ... ... үшін бірінші сатыда гидротазарту сатысы
бар екі сатылы процес қолданылады. ... ... ... ... ... металдары болып табылатын ... іске ... 290 – 3800С, ... 7 – 10 МПА ... ... ... 70 - 125℅ -ке дейін жетеді. Алынатын ... ... ... ... ретінде пайдаланылады. Ауыр жанармайды риформингке
жібереді.
Гидрокрекинг ... ... ... ... көбінесе катализдік
өнімдерімен ұқсас болады: газ ... ... ... ... С3 – С4 ... ... ... өнімдерде таралымды
қосындылар көп болады.
Катализдік ... ... ... өнімдері қаныққан сипатта
болады және гетероатомдық қосындылары болмайды. Гидрокрекинг ... ... ... ... ... ... азырақ хош
иістенген болады.
Гидрокрекингтің болашақты бағыты болып майлы фракцияларды өңдеу саналады
(вакуумдық дистилляттарыды және деасфальтизаторларды).
3.Селективтік гидрокрекинг. Бұл процесс ... ... ... деңгейде мұздатылатын отындар мен майларды алу мақсатында қалыпты
құрылымды алкандарды алып тастауға ... Бұл ... ... ... селективті цеолиттер қолданылады, ... ... ... (0,5 – 0,55мм) еркін түрде қуыстарға кіруге және ... қана ... ... молекулаларына, диаметрі 0,49 мм, реакция
жасайды. Селективтік гидрокрекингті гидроизомеризация сияқты тура ... және ... ... ... ... ... ... Процесті 300 – 430 0С температурада, 2 – 10 МПА қысымда,
шикізатты берудің ... ... 0,5 – 2 ч-1 ... Майлардың шығуы
80- 87℅ - ін құрайды. Майдың сапасы төменгі ... ... ... ... ... жуық ... ... Катализдік гидродеароматизация – жоғары сапалы
реактивтік отындарды (керосинді) тура айдалған және екінші ... ... ... ... Тура ... орта дистиллятты
фракциялардағы арендердің құрамы, мұнайдың шығуына байланысты 14 – 35 ... ал ... рет ... ... – 70 ℅ - ке дейін жетеді.
Күкіртті 0,2℅ және азоты 0,001℅ кем тура ... ... ... ... ... ... цеолиті бар катализаторларда, шикізатты беру
көлемдік жылдамдығы 4τ-1 – де ... Бұл ... ... жоюдың
толықтығы 75 - 90℅ құрайды. Гетероатомдардың құрамының көп болуында алдын
– ала гидротазалау қажет болады. ... ... ... қатаңырақ жағдайда
өңделеді – температурасы 350- 4000С, қысымы 25 – 35 ... ... ... гидрокрекингтеу
Дистиллят фракциаларды гидрокрекингтеу.
Гидрокрекинг мұнай өңдеу ... ең ... ... 8 ... кез келген түрінен керекті катализаторлармен процесті
жүргізудің ... ... ... іс жүзінде мұнай өнімдерінің көп
ассортименттерін ... ... ... өндірісте пайдаланылатын гидрокрекинг процесі былай
бөлінеді:
-бензин фракциаларын жеңіл ... ... алу ... олар ... каучук өндірісінің құнды шикізаты, автомобиль
бензинінің жоғарғы октанды ... ... ... ... ... көтеру, реактивті және дизель отындарының қату
температурасын төмендету, қазан отынының түсін және тұрақтылығын ... ... және ... ... дистилляттарын, реактив және дизель отындарын алу, жоғары индексті
майлар немесе каталитикалық ... ... ... құрайтын
компоненттер алу мақсатында гидрокрекингтеу;
- мұнай қалдықтарын, ... ... аз ... ... ... ... және майлағыш майлар шикізатын, аз күкіртті кокс
алу мақсатында гидрокрекингтеу.
Бензин фракцияларын ... ... ... ... мақсаты С4 – С5 изопарафин көмірсутектерін,
автомобиль бензиндерінің жоғары октанды құрастырмасы ... ... С4 – С5 – ... – жасанды каучук өндірісінің
шикізатын алу болып саналады. Шикізат есебінде тура ... ... ... және ... рафинатын пайдалануға болады.
Катализатор есебінде цеолиттерді пайдаланады: ҮСКЭ, ... ... (Мо және Ni) ... ... біріктірілген төсегіш
есебінде қолданатын алюминий оксидіне отырғызылған түрі. Изобутан мен
изопентан алуға ... ... 3500С, 4Мпа және 0,5 – 1,5 ... ... ... жүргізеді. Бензин фракцияларынан 85 – 180 ... ... 31℅ изо - С4Н10, 16℅ изо – С5Н12 және 9,7℅ изо – ... газ ... (С1 – С2) өте аз ... ... ... тура айдалған бензиндерді гидрокрекинг пен
риформингтің бірікпесі есебінде, ... ... ... ... ... деп ... болады. (7.9-кесте). Бензинді гидротазалауды
және гидрокрекингті екі реаторда, бірінші сатысында 330 – 350 0С, 4МПа және
1,5сағ-1жүргізеді. ... (і – С4 – і – С5 – ... ... күкіртсізденген қалдық күкірт мөлшері 1млн-1 ... ... Бұл ... ГКБ – 3М ... ... алюминий
гидроксид суспензиясына молибден қосылыстарын, одан кейін никель және
цеолитті ... ... 0,1℅ кем ... ... ... 15 МПа гидрокрекингтеу. 15 МПа ... ... ... ... ... Бұл ... ... есебінде
вакуум дистилляттары немесе олардың жай кокстеу қондырғысынан шыққан ауыр
дистилляттарымен қоспасы пайдаланылады. Бір ... ... ... ... ең көп ... ... ... реактив, қысқы арктикалық
және жазғы дизель отынын, май алуға қажетті шикізатты. Бұл ... беру ... ... ... (0,5сағ-1 – реактив отынына,
0,7сағ-1 жазғы дизель ... ... ... ... ... ... және ... температурасын (әдетте 6 0С шамасында)
алынады. Соңғыны әдетте катализатор активтігінің төмендеуінің уақыт өткен
сайын, орнын толтыру үшін ... ... ... КСРО – да ... дистилляттарын 15 МПа қысымда
гидрокрекингтеуді реактив, арктикалық қысқы дизель ... және ... ... алу ... ... тиімді. Вакуум дистиллятын соңғы
қайнау температурасы 5000С жоғары емес және металдар мөлшері 1 – 2 ... емес ... ... ... ... және ... ... алу
мақсатында бір сатыда, әртүрлі катализаторлады бірнеше қабат ... ... ... ... ... ... процесінің бір сатылы жүйесі:
1-ректор; 2–жоғары қысымды сепаратор; ... ... ... ... ... ... III –рисайкл; IV ... ... V ... ... VI –С3 – С4 ... VII ... ... VIII –ауыр
бензин; IX –газойл.
Әрбір катализатор қабатындағы ... ... 250С ... ... ... қабаттарының арасына суытушы газ беру ... ... ...... ... газ бен ... ағымның арасында жылу
және масса алмасуды жақсарту мақсатында және ... ... ... ... ... біркелкі таралуын қамтамасыз ету үшін ... ... ... қосымша ағымның кинетикалық ... ... ... ... ... үшін тор ... және
фильтрлермен жабдықталады.
1 – кесте. Гидрокрекинг процесінің бір және екі сатылы варианттарында орта
дистилляттарды алу ... ... ... түрі |
| ... ... ... | | ... г/см3 ... ... ... ...... |282-494/350-500 ... ... (бқ – сқ) | | ... | | ...... |275/255* ... ... ррm ... ... ... ... ℅: | | ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... бензин |1,28/7,48 ... ... ... ... ... ... отыны |- ... ... ... ... |- ... ... ... ... ... м3/т |231/282 |277/347 ... ... | | ... г/см3 |- ... ... ... 0С |- |-55/-60 ... ... ... |27/25 ... | | ... ... | | ... г/см3 ... |- ... саны |54/58 |- ... ... 0С |-18/-30 |- ... ... ррm |100/10 |- ... ... температурасы 403 0С, ск – 474 0С газойлдің ... ... ... екі сатылы жүйемен өңдегендедизель немесе реактив отын шығымы бір
сатылы жүйемен өңдегенге қарағанда аз. Бірақ екі ... жүйе өте ... ... ... кез ... өңдеуге мүмкіндік береді, сонымен
қатар, қондырғының қуатын өзгерпей – ақ дизель отынын көп өндіруден ... көп ... ... ... Екі ... ... қондырғысының технологиялық сызбасы және
процестің сипаттамасы
Дистиллят шикізаттың гидрокрекингі 370 – 425 0С ... ... ... ... мазут – қайнау температурасы ≥ 4250С, гудрон)
гидрокрекингтеу кезінде ... ... ... ... үшін ... ... көбіне екі сатылы схема бойынша: бірінші сатыда
сұйықтық ... ... ... ... ... ... шикізат бөлігін рециркулят ретінде қайтаруға болады, ал ... ... ... ... ... Екі ... да ... қысымда өтеді.
Гидрокрекинг реакторындағы қысы 15 – 20 МПа тең.
Гидрокрекинг процесі экзотермиялық болғандықтан реакциялық қоспа қайнап
кетпес ... ... ... ... ... жылуды реакция зонасынан
шығарып ... ... ... ... ... бар реакторды
пайдаланған кезде, соңғы катализаторды бірнеше қабат етіп ... ... ... арасында ағыс салқындап үлгеру керек. Дистиллят ... ... ... ... температураны көтерген
жөн.
Вакуумдық газойльден реактивті отындар, бензин және ... ... ... ... ... екі сатылы схема қолданылады. Бұл екі
сатылы реактордағы қысым 10 – 15 МПа, ... 370 – 420 0С, ... ... ... ... ... гидрокрекинг қондырғысының технологиялық сызбасы:
1-компрессор; 2-сорап; 3,12-пештер; ... ... ... ... ... ... ... сепаратор; 8-дроссельді
желдеткіш; 9-орташа қысымдағы ... ... ... ... ... 14-тұрақтандырғыш колонна;
І-шикiзат; ІІ-сутегі; ІІІ-отындық газ; ІV-түтін газы; ... ... – С3 ... ... ... ... ... екініші сатысына жіберілетін сұйық өнім.
Шикізат І насос 2 арқылы жылуалмастырғышқа 4 ... ... ... сепаратордан 7 жіберілген газ және компрессордан 1 жаңа сутегі ІІ
жіберіп сутегілі газбен V циркулляциялы ... ... буы ... газ қоспасы пеш 3 ... ... 5 ... ... ... күкірт тұрақты АНМ типті (амино – никель – ... ... ... АКМ ... Реакциялы қоспа реактордың 5
төменгі бөлігінен шығып, жылуалмастырғыштан 4. Ауа мұздатқышынан 6 ... соң ... және ... V жоғары қысымды сепараторда 7
бөлінеді. Бұл сепаратордың қысымы өте ... (14 МПа) ... ... ... аммиак, көмірсутегі газы сұйық өнімде еріген күйде
қалып қояды. Өнімдік ... ... ... келесі орташа қысымды сепараторда
9 қысым 7 МПа шамасында ... ал ... ... ... сепараторда 10 қысым
– 0,2МПа шамасында болады. Қысым төмендеу нәтижесінде ... ... және ауыр (С2 – С4) газ ... ... VI VII ... 10 реакция өнімінің сұйық қоспасы тұрақтандырылғыш калоннаға
14 түседі. Колоннаның жоғарғы бөлігінен мұздатқыш 13 және ... ... ... газ ... ... ... фраза колоннада
бұзушы зат ретінде қолданылады. Колоннаның ... ... ... ... ІХ ... ... сатысына өтеді. Бұл
сатының да технологиялық схемасы бірінші сатыдағыдай.
2.2. Реакциондық аппарат. Гидрокрекинг ... ... ... процестерді жүзеге асыру үшін ... ... ... ... аударылады: қолданылатын катализатор түрі, оның
қасиеті және ... ... ... ...
адиабаталық, изотермиялық немесе ... ... ... ... ... жылу ... әдістері, қолданылатын
жылуагенттерінің ... ... ... ... ... ... ... түрі – бұл катализатор қатынасынсыз ... ... ... ... ... реактор. Бұндай реакторлар
реакция барысында температура өзгеруі болатын химиялық ... ... ... ... ... ... өзгеруі шикізатпен
біргеинертті заттардың жылу агент түзуінен болады. Бұлар реакцияның жылулық
эффектісін ... ... ... ... ... ... оның гидрокрекингтегі реакциялық камерасы шыдамды. Мұнда құбырлы
пеште 470 – 500 0С қыздырылған ... ... ... ... ... сұйық және бу ағыстың бөлшектері крекинг терең шегіне жеткенше
жоғары температурада ... етіп ... ... ... ... ... ... камерадағы температура төмендейді.
Өндірістік жағдайда каталитикалық процестер үшін ... ... ... процесс стационарлы катализатормен толтырылған цилиндрлі
реактордың барлық жұмыс бөлігінде бір ... ... ... арнайы
бөлінген перфорирді бөлгіштердің әр бөлігінде орналасады.
Бұл реакторлар шикізаттың орналасуы және бағытталуына қарай ажыратылады:
шикізаттың радиалды немесе ... ... ... ... ... ... және ... газ күйіндегі шикізатта қолданылады. ... ... ағыс ... азайтады.
Гидрокрекинг процесінің реакторлы-регенераторлы қондырғысы:
1-сопла; 2-лифт-реактор; 3-регенератордың екі сатылы циклоны; ... екі ... ... ... ... ... коллекторы; 6-булағыш
секция; 7-су буын енгізу коллекторы; 8-кокстелген катализаторды реттегіш; ... ... ... ... ... салқындатқыш; 11-жаңа
катализаторды енгізу клапаны; ... ... ... клапаны;
Ағындар: I-шикiзат; II-гидрокрекинг өнімі; III-түтін газы; ... ... ... ... қолданылатын катализаторлар
Процестің катализаторлары. Гидрокрекинг катализаторларының ассортименті
айтарлықтай кең, бұл процесс қажеттілігінің әртүрлілігімен ... олар ... ... ... ... гидротациялаушы және
байланыстырушы. Олар қуысты құрылымдарға механикалық беріктікті қамтамасыз
етеді.
Қышқылдық компонент ретінде ... және ... ... ... ... оксидтері, алюмосиликаттар пайдаланылады.
қышқылдықты күшейту үшін катализаторға галоген, ... ... ... ... алдын ала деалюминилеу немесе цеолитті
декатиондау жүргізеді.
Гидротациялау компоненті болып әдетте: Pt, Pd, Ni, Co, Fe ... ... ... ... металдардың: Mo, W оксидтері ... ... ... ... ... үшін ... алдында
VІІІ сутегімен қалпына келтіреді, ал ... ... және ... бар ... ... ... ... белсенділендіру үшін әр түрлі ... ... ... ең ... ... ... ... иридий,
VІІІ топ металдары үшін ... ... ... элементтер және
катализаторлар үшін VІ топ металдарының негізіндегі кобальт және ... ... ... ... ... ... ... оксиді, алюмосиликаттар), сонымен қатар кремний, титан,
цирконий, магний және ... ... ... Гидрокрекингтің ең
қолайлы нәтижесі жоғарғы қышқылдық және орташа гидрациялау белсенділігі
бар катализаторларды пайдалануда жемісті болды.
Селективтік ... ... ... ... ... ... – електік әрекеті бар цеолиттер
(модернит, эрионит т.б.) қолданылады: ... ... тек ... құрылымдағы алкандардың молекулалары үшін мүмкін ... ... ...... қызметін бір сатылы
гидрокрекингтегідей, металдар және қосындылар атқарады.
Гидрокрекинг ... ... ... ... ... және ... ... келеді. Әдетте, бұл
күкірттің кобальтпен, молибденмен ... ... ... ... ... ... қарағанда, катализатор жылжымайтын қабат
түрінде орналасады. ... ... ... ... ... ... ... 290-4000С дейін қыздырылған және 84-140 атмосфералық қысымдағы
сутегімен ... және ... ... ... ... ... ... 40-50% шикізат крекингке, жанармайдың ... сай ... ... ... ... шығу нүктесі 2000С).
Катализатор және сутегі кейбір жағдайларда бірін бірі толықтырып
отырады. Біріншіден, ... ... ... Крекинг жүріп
отыру үшін жылу жеткізу қажет (эндотермиялық процесс). Осы уақытта сутегі
молекулалармен реакцияға түседі, олар ... ... ... ... ... Бұл ... жылу ... шығады, яғни гидрациялау
реакциясы – экзотермиялық болады. Осылайша, сутегі ... жүру ... ... шығарады.
Екіншіден, олар бірін бірі изопарафин пайда болуды толықтырып
отырады. ... ... ... ... олар бір ... ... парафин құрайды. Гидрациялау ... ... ... ... Бұл ... ... изопарафиндер туындайды, сонымен қажет емес
молекулалардың болуы тоқталады.
Көмірсутегілік қоспа ... ... ... оны суытады,
жандырады және ... бөлу үшін ... ... ... Сутегіні тағы
да шикізатпен араластырады және процеске жібереді, ал сұйық айдауға ... ... ... ... ... ... және ... не қажет
болатындығына байланысты олардың бөлігі бөлініп шығады.
Керосиндік фракцияны бүйірлік айдалым ... ... ... ... ... ... ... қалдық ретінде қалдыруға болады.
Айдаудан ... ... тағы да ... тогымен араластырады және екінші
реакторға жібереді. Бұл зат гидрациялауға, ... және ... ... ... ... ... реаторда қатаңырақ
тәртіпте жүреді (жоғарырақ температурада және ... ... ... ... ... ... ... қоспа сутегінен бөліп шығарылады
және фракциондауға жіберіледі.
Гидрокрекинг процесінің қасиеттерінің бірі болып өнім көлемін ... ... ... пен гидрокрекингтің бірігуі өзінің салыстырмалы
тығыздығы шикізаттың ... ... ... ... өнімдерді
береді. Әдетте, сутегінің шығымы 2500 ст.фут3/баррелді құрайды.
Гидрокрекингтің ауыр ... – бұл ... ... ... ... ... басым болады (яғни ароматикаға жеңіл өтетін
қосындылар). Бұл ... ... ... ... ... ... ... реактивтік немесе дизель отыны үшін оңтайлы
шикізат болып ... пен ... ... ...... никель, кобальт, молибден, вольфрам оксидтері мен сульфидтері,
алюминий оксиді, кристалл ... ... ... және басқалары. Бұлардың бірі катализатор уына, әсіресе күкіртті
қосылыстарға төзімді болуы тиіс.
Гидрокрекинг катализаторларының құрамында гидрлеуші компонент ... ... ... ... ... немесе молибден болады, ал
шикізатты деструкциялау және ... үшін ... ... ... ... және мақсатына қарай бір немесе
екі сатыдан тұрады. Ауыр ... үшін ... екі ... ... ... массасын кеміту, оны сутегімен қанықтыру,
күкірттен, оттегіден және азоттан ... ... су және ... ... немесе толық тазалау;
• қызмет мерзімі ұзақ стационарлық катализаторларда ... ... ... ... ... ... ... болады:
1. жоғары молекулалық қосылыстардың ыдырауы, ыдырау процесінің
қанықпаған өнімдерін гидрлеу;
2. циклді көмірсутектерді диалкилдеу;
3. алкандар мен циклоалкандарды изомеризациялау;
4. ... ... ... ... ... және ... ... гидрлеу.
2.4. Гидрокрекинг реакторын автоматтандыру
Реактор әртүрлі термокаталитикалық процестерді негізі ... ... ... ... ... қысымда, жоғары температурада және
үлкен жылдамдықта ... ... ... ... ... ... аударған жөн.
Суретте дизельдік отындарды гидрокрекингтеу реакторының автоматтандыру
схемасы көрсетілген. Мұнда тікелей айдалған дизельдік ... ... ... да ... жойылады. Шығыны тұрақтандырылған шикізат (1 – 1
... 1 – 5), ... ... ... ... ... ... ... қоспасы жылуалмастырғыштан Т – 1 өтіп, пеште П ... ... 1...3 – 6 ... ... ... Р – 1 және Р – 2 ... түседі.
Реактордағы дизельдік отын құрамындағы күкірт циркулляциялық газдың
сутегімен қосылады. Реактор жұмысы ... ... ... көп ... бөлу
керек. Оның ішінде көпнүктелі автоматты потенциометрге қосылған көпзоналы
термоэлектрлі түзгіштер орнатылған. (4 – 1, 4 – 2 ... – 1, 7 – 2). ... ... ... ... қабырғаларының температурасы өлшенеді
(5 – 1 ... 5 – 13, 6 – 1 .. 6 – ... ... ... жоғарғы автоматтандыру құрылғыларымен
жабдықталған. Екіншілік ... үшін ... ... орнатылған
беттік щиттер қолданылады. Қондырғы ... ... ... үшін
инематикалық сызба (миомосхема) қоданылады. Бұнда технологиялық қондырғы
элементтері және ... ... ... ... ... ... ... тұр ма), процесс параметрлері (қалыпты жағдайда ма, әлде ... асып бара ма) және ... да ... ... ... ... ... көрсетіліп отырады. Схеманы оператор ... ... ... ... ... автоматтандыру үшін
техникалық заттар комплексі қолданылады. Осындай комплекстің бірі ... ... ... ... ... ... құрамына УСЭППА элементтерінен
жиналған функционалды модульдер, электрлі реле, реттегіш блоктар және СТАРТ
жүйесінің ... ... Бұл ... ... және ... ... ... оператор – технолог шақыруы ... ... ... ... өлшеу, маңызды процесс параметрлерінің
үздіксіз тіркелуін, ... ... өшіп қалу ... ... жеке ... ... ... және каскад байланысты схема
бойынша автоматты реттеу, орындағыш құралды қолдан және ... ... ... ... баланс
Изориформинг процесін тура айдалған бензиндерді гидрокрекинг пен
риформингтің бірікпесі есебінде, ... ... ... ... ... деп ... ... Бензинді гидротазалауды және
гидрокрекингті екі реаторда, ... ... 330 – 350 0С, 4МПа ... ... (і – С4 – і – С5 – ... бөлгеннен
кейін күкіртсізденген қалдық күкірт мөлшері 1млн-1 риформинг сатысына
жіберіледі. Бұл процеске ГКБ – 3М ... ... ... ... молибден қосылыстарын, одан кейін никель ... ... ... 0,1℅ кем қосумен алады.
2 – кесте. Изориформинг процесінің материалдық балансы.
|Көрсеткіш ... |
| ... және ... |
| ... | ... |ГКБ – 3М |КР – 104 ... 0С |330 – 355 |480 – 508 ... ℅ (мас.): | | ... газ (С1 – С2 ... | |4,2 ... | |7,3 ... | |10,2 ...... | |5,2 ... Аи – 93 | |72,6 ... | |18,3 ... ... ... | |54,3 ... ... кемістігі процестің бірінші сатысының –
гидрокрекингтің жұмыс ... ... ... (3 – 4 ай), ... ... ... ... болса керек, ал риформингтің екінші сатысының
жөндеу аралық ... ... 1 ... Сондықтан гидрокренингтің де,
риформингтің де бірінші сатысын өз алдына жүргізу қажет.
Вакуум газойлін гидрокрекингтеудің реактив және ... ... алу ... балансы (шикізат – Арлан мұнайының вакуум дистилляты).
|Көрсеткіш ... |
| ... ... ... ... ... | | | ... г/см3 | |0,9202 | ... ... 0С | |320 – 485 | ... | | | ... ℅ | |3,7 | ... ℅ | |0,12 | ... ррm | |0,25 | ... ррm | |0,05 | ... ℅ | |0,15 | ... ... ℅: | | | ... |3,6 | |3,6 ... |3,5 | |2,3 ... |6,0 | |4,1 ... бензин |9,4 | |4,7 ... ... |16,3 | |14,5 ... ... |61,2 | |- ... ... |- | |70,8 ... |100 | |100 ... ... | | | ... ... | |Нк – 800С | ... | |0,645 | ... ... ... | |0,05 | ... (МӘ) | |75 | ... ... | |65 – 180 0С | ... | |0,743 | ... ... ... | |0,05 | ... (МӘ) | |50 | ... ... | |135 – 295 0С | ... | |0,801 | ... мөлшері, ℅(мас.) | |0,1 | ... ... | |20 | ... ℅ | | | ... ... | |-60 | ... 0С | | | ... жылу ... ... |10250 | ... | | | ... саны | | |45 ... ... 0С | | |-10 ... ...... ... ... ... ... берудің көлемдік жылдамдығы – 0,7 сағ-1, СГ қайта айналуы – 1200
м3 шикізатқа қатар ... ... ... ... ... ... қондырғысының үш қатар істеуші секцияларының ... ... ... ... ... ... ... ρ420
– 0,9202; фракциялық құрамы – 320 – 4850С; күкірт мөлшері,℅ - 3,7; ... ℅ - 0,12; ... ... ррm – 0,25; ... ... ррm – 0,05;
кокстенуі, ℅ - 0,15.
Вакуум дистиллятын әртүрлі сапалы мақсатты өнім алудағы ... ... ... өнім |Аты ... өнім |
| |ДЛ |ДЗ |Т-8 | |ДЛ |ДЗ |Т-8 ... | | | ... | | | ... зат |100 |100 |100 |Н2 S |1,7 |1,7 |1,7 ... |3,5 |3,6 |4,0 |С1-С4 |8,0 |8,5 |8,8 ... |40 |50 |30 ... ... |3,5 |8,2 ... |143,5 |153,6 |134,0 ... ... |19,8 |22,6 |33,0 |
| | | | ... |70,2 |67,3 |52,3 |
| | | | ... | | | |
| | | | ... |40 |50 |30 |
| | | | ... |143,5 |153,6 ... ... және ... ... бір сатылы гидрокрекингпен 15МПа
қысымда ... ... ... ... процесін үш
реактордан тұратын, ішкі диаметрі 2,5м, жалпы биіктігі 33,3м, көп қабатты
қабырғасының қалыңдығы 260мм ... ... Бір ... ... ... ... ... аумақтарында бөлінуі мынадай:
7,5/15,4/21,6/6/27//37м3.
3.2.Жылулық баланс
Каталитикалық гидрокрекингтің кең таралған және ауыр ... ... ... ... ... ... – реатор өнімділігі, кг/сағ.
Gk – крекинг кезінде катализатордағы кокс мөлшері, кг/сағ.
Gкат – циркулляциялық катализатор мөлшері, кг/сағ.
t1 және t2 – реактор және ... ... ...... ... ... кокс көлемі, кг/кг
Gok – катализатордағы қалдық кокс, кг/кг
L – крекинг кезінде түзілген, кокс ... ... ауа ... кг/сағ.
Z1 және Z2 – реактордан шығатын су буының мөлшері, кг/сағ.
Qp – кокстың жану жылуы, кДж/кг.
Реактордың жылулық балансынжазайық:
Кіріс жылуы
Шикізатпен ... жылу ... ... жылу ... жанғанда бөлінген жылу GkQp
Шығыс жылу
Реакция өнімімен кеткен жылу (Gc - Gk) ... ... ... ... ... газы ... шығатын жылу (L + Gk) Ht2
Су буын ... ... жылу Z1CBП (t1 – t2) + Z2C (t2 – ... ... ... жылу ... буын өндіруге кеткен катализатор жылуы Qизб
Жылулық баланс теңдеуін жазайық:
Gchtc + LCBtB + GkQp = (Gc – Gk)Ht1 + Gcqp + (L + Gk)Ht2 + Z1GBП (t1 – ... Z2GBП (t2 – t1) + Qпот + ... және ... ... ... режимінде теңдеу
бойынша кокс шығысы кезінде шикізат ... htc және ... ... ... ... катализатор мөлшері көп болса, реактордың жылулық
балансы Qизб = 0 мәніне тең. Бұл жағдайда жоғарыда ... ... ... tc ... Берілген tc температура бойынша Qизб
мөлшері анықталады.
Gchtc + GkaтСkaт (t2 – t1) + Gok Ck (t2 – t1) = (Gс – Gk)H1 + Gcqp + ... – t2) + Gk С к t1 + ... ... (t2 – t1) – ... t2 ден t1 – ге ... реакторда бөлінген жылу;
Gok Ck (t2 – t1) – қалдық коксты салқындату;
Gk С к t1 – қайта түзілген кокспен ... ...... жылу ... = S0 Gkaт ... ... ... аламыз:
(Gc – Gk) Ht1+Gk(qp – htc) + Z1 CBП(t1 – t2) + Gk С к t1 ... ... – S0Ck) (t2 – ... ... ... = ... жылулық балансын жазайық:
GkQp + Gk С к t1 + LCBtB = GkaтСkaт (t2 – t1) + Gok Ck (t2 – t1) + (L + ... + Z1CBП (t2 – tz) + Qnoт + ... ... (t2 – t1) – ... ... t1 ден t2 – ... көтеруге кеткен жылу;
Gok Ck (t2 – t1) – қалдық коксқа кеткен жылу;
Qnoт – регинератордан жоғалған жылу.
3.3. Реактор көлемін және биіктігін ... = ... qк1 – ... ... ... 1м3 ... 1 сағатта
жағылған кокс мөлшері; кг/(м3/r); бұл көлем кинетикалық теңдеуден немесе
өндірістік қондырғының жұмыс тәжірибесі ... ... Осы ... қабатының көлемін анықтау арқылы, реактордың диаметрін және
биіктігін осылай есептеп алады.
Реактор клапаны үстіндегі қысым p5 = H1p1g + H2p2g + H3p3g ... p1 – ... ... ... ... H2 H3 – ... ... тығыздығы
Реактор клапаны астындағы қысым
p6 = p2 + H4p4g + ∆рр + ∆ ... p2 - ... ... ... ... қысым;
H4 және p4 – регенератор қабатындағы сәйкес биіктік және тығыздық;
∆рр – регенератордағы реттегіш тордың қарсылығы;
∆ pа1 – реактордан ... ... ... ... ... мөлшерін реттеу үшін, клапанда қысым сәйкестенуі
керек.
∆рк = p5 - p6
Регенератордағы клапан үстінің p3 қысымы және ... ... p4 ... p3 = p2 + H4p4g + H5p5g ... = p1 + H1p1g + H5p5g + ∆рр1 + ∆ pа1 ... = p3 – ... ∆рр1 – ... реттегіш торының қарсылығы;
∆ pа1 - реактордан регенераторға өтетін напордың жоғалуы.
(1), (2) және (3) ... ... ... – p2 + ∆рк + H1p1g + ∆рр1 + ∆ pа1 - ... ... ... регенератор биіктігі Н5 осы реактор мен
регенератордың р1 және р2 ... ... ... ... ... және техника қауіпсіздігі.
Мұнай және мұнай өнімдері өте қауіпті және ... ... ... ... ... ... ... жоғары температурада және
жоғары қысымда ... Сол ... ... ... ... шараларына көп көңіл бөлінеді.
Әрбір зауытта және әрбір қондырғыда өзіне тән қауіпсіздік ... және ... ... ... ... болады және олар міндетті
түрде өндіріс орнында тұруы керек.
Атмосфералы-вакуумды қондырғылармен жұмыс істегенде өңделетін өнімнің
спецификациялық ... және ... ... ерекшеліктеріне
байланысты қауіпті жағдайлар туындауы мүмкін.
Мұнай және мұнай өнімдері барлық температурада буланады, олардың жоғары
жағында белгілі мөлшерде бу ... ал олар ашық отта тез ... ... ... ... мұнай өнімдерінің буы мен газ ауа қатысында
жарылғыш қоспамен толтыру міндетті емес, тек ... ... ... бір
аппаратында осындай қосылыс түзілсе жеткілікті.
Сонымен қатар мұнай және мұнай өнімдерінің ... ... ... және олар ... тигенде немесе мұнай буларымен демалғанда зиянды
әсерін тигізеді. Соның ... ең ...... ... ... ... ... өткір иісті. Ауадағы бензин буының үлкен концентрациясы
әсерінен адам тез уланады және ол ... ... ... мүмкін. Бензин буының
аз мөлшерімен буланған адам алғашында басы ... ... ... есінен
танып қалады.
Күкіртті мұнайды айдау кезінде мұнай өнімінің құрамында өте улы, ... әсер ... ... ... Ол өте аз ... әсер ... көп мөлшердегі концентрациясының иісі білінбейді, себебі
адамның сезім қабілеті жоғалады. Күкіртсутегімен уланудың белгілері: көздің
бұлдырауы, жүрек айныйды, ... ... ал ... ... кезінде қалшылдау,
есінен тану болады.
Мұнай өңдеу қондырғыларындағы апат пен келеңсіз жағдайларды болдырмау
үшін жұмысшылардың ... ... ... мен ... ... қамтамасыз ету керек. Жұмысқа қабылдаушының барлығы міндетті
түрде техника қауіпсіздігін, өрт және газ ... ... ... ... ... ... керек. Қондырғының ... ... мен ... құбырдың герметизациясына және автоматты
реттегіш ... ... ... ... ... аудару қажет.
Бензиннің, күкіртсутектің, жанғыш газдардың және басқа да қоспалардың
жарылғыштық немесе токсикалық қауіпсіздігі бар бөлмелерде ... ... ... ... көбейіп бара жатқанын дабылдап, хабарлап
отыратын арнайы құрылғы орнатылады.
Өндірісте ... ... ... ... қауіпсіздігін қамтамасыз
ету жолындағы күрестің тиімділігі көп ... ... ... ... оның ... жан-жақты зерттеу дәрежесіне де байланысты. Өндірістік
жарақат алудың себептерін жан-жақты талдау кәсіпорындағы ... ... ... ... түрде бақылауға және апаттық
жағдайды болдырмауға немесе едәуір кемітудің ... ... ... ... ... ... үрдістерді орындау кезінде туатын
қатерлі жағдайдың нәтижесі болып табылады. Кез келген жазатайым оқиғада
көптеген ... ... ... ... ... ... ... болсақ, бұған қауіпті әрекет пен қауіпті жағдай жатады.
Қауіпті әрекет – жұмысшының нақты жағдайжағы кәсіптік ... ... ... ... ... ... – өндірістік ортаның қабылданған нормаға сәйкес келмейтін
күші.
Қауіп-қатер және оның белгілері істейтін жұмыстарын дәл ... ... ... ... көлеміне кіретін инструктаж жүргізу туралы
таңдаған мамандығына сәйкес келуін анықтау кезінде ... ... ... ... ... алу, әдетте апаттың күрделі жағдайлардың нәтижесі
болып табылады, оның салдары ... ... ... ... ... өз-өзіне сенімділігіне байланысты.
Өзінің өндірістік міндетті ісін белсенді түрде, бар ынтасымен орындайтын
адамдардың сирек жарақаттанатынын байқаған. ... және ... ... ... ... жиі ... Олар ... жағдай мен ақаудың
тууына кінәлі болып табылады. Ұжымда ынтымақтың болмауы, алауыздық пен ұрыс-
керіс жұмыс істеушілердің назарын басқа жаққа ... ... дәл ... ... ... ... жазатайым оқиғалардың болуына жиі әсерін
тигізеді. Сондықтан қауіпсіз техниканың нұсқауында егер сен басқа ... ... ... ... байқасаң, немқұрайлы қарамай, оны
қауіптен сақтандыр деп айтылған.
Өндіріс орнында ... ... ... және өрт ... ... мен ... және ... қорғау жөніндегі заңдардың
орындалуын бақылауды іске асыратын тікелей ... өзге ... ... ... ... ... ... табылады.
Жұмыстың ауырлығына байланысты жұмыстық аймақтағы ауаның ... ... ... тиіс.
Өндірістік ортаның метеорологиялық жағдайлары бақылау арнайы аспаптар –
термометр, психометрлер, анемометрлер, ... және ... ... ... ... ... ондағы қалқыма қатты заттардың, зиянды бу ... ... ... ... ... Улы ... хромның, сынаптың және басқалардың), газ бен булар (көміртек
тотығы, фторлы сутек, бензин, ацетон буы және ... ... ... ... ... ... ... қалыпты күйде ұстау зиянды заттар бөлінетін тұстарға жергілікті
сору шкафтарын орнату, сондай-ақ өндіріс ... ... ... арқылы
қамтамасыз етіледі.
Өндірісте улы газдар, күкірт газының қалдықтары ауаға таралады. ... ... ... ... ... ... ... және аппараттар сенімді түрде герметизациялануы
тиіс.
2. Айдағыш аппараттар үшін инертті газ өткізіледі.
3. Күкіртсутек сілтілік скрубберде ... ... ... күкіртті көрсетін тұратын дыбысты сигнализатор
орнатылуы керек.
5. ... ... ... ... орнатылуы керек.
Қоршаған ортаны қорғау.
Қоршаған ортаны қорғау – әлеуметтік-экономикалық мәселе. Ол өмірдің,
қоғамның әлеуметтік және ... ... ... ... ... ... ... жөнінде мәселе қозғайды. Осыған ... ... ... ... ... ... әсер ету ... Қазіргі әлемде экономикалық, технологиялық және ... ... ... ... ... ... ... экономикалық-
экологиялық өндірісті құру қажеттігі туындайды. Біздің елімізде ... ... ... ... ... дейін көтерілуі, табиғат
ресурстарын сақтау және ... ... ... ... ... ... алға ... дәуірде табиғатты қорғау –
табиғаттың биосферасының тіршілік ... ... ... ... әрі ... ... ... соның ішінде мұнай өнімдерінен
биосфераға түсетін элементтер саны ... ... ... тонналанған әр
жылдық өндіріспен оның жер қабатындағы мөлшеріне қатысын көрсететін ... ... ... ... ... ... ... және мұнай өнімдерімен ластануы – микроэлементтердің
физикалық-химиялық өзгеруінен, ... ... және оның ... ... ... ... бұзылуынан байқалады. Мұнай
және мұнай ... ... ... ... ... ... ... органикалық суландырудың мөлшерден артық болуы, көмірсутегі және
азоттың қатынасын бұзады, сонымен қатар оттегінің, ... ... ... ... Ол дәнді дақылдардың, бұршақ тұқымдастардың
өніміне әсер ... және оның ... ... ... ... биологиялық
тұрғыдан зерттеу топырақ бұзылуының ... және ... ... ... ... ... органикалық заттардың ену мөлшеріне
байланысты – экологиялық ... ... 100-200 га ... ... ... ... ... барлық микроағзалардың тіршілік әрекеті
қарқындайды. ... ... ... ... топырақтың биологиялық
белсенділігі баяулап, өсу ... және ... өсуі ... ... ... тыныс алуы төмендейді. ... және ... ... ... топырақтың өзін-өзі тазарту
жұмыстарын тездетудің тиімді құралы, топырақа ... азот және ... ... ... табылады, қатты ластанса беткі қабатына ... себу ... ... ластанған топырақты қалпына келтірудің ... ... ... ... және ... агротехникалық және
биологиялық тазарту.
Экономикалық есеп көрсеткендей мұнай және мұнай өнімдерімен ластанған
топырақты қалпына келтіруге ... ... ... ... ... әдебиеттер:
1. «Мұнай және газ химиясы мен технологиясы» - Г. Қ. Бишімбаева, А. ... - ... : ... ... ... ... ... - Доғалова, Гүлнәр Нәжмиденқызы
- Алматы : Экономика, 2007.
3. «Мұнай, мұнай өнімдері» - Серікбаева Жаса.- ... ... ... « ... ... ... жағдайы, проблемалары мен
болашағы» Коныспаев С.Р. 2005ж. ... ... Т.П., ... Б.Б. «Технические схемы переработки нефти и
газа в ... ... для ... ... 1993
6. Мановян А.К. «Технология первичной переработки нефти и природного
газа», Учеб.пособие для вузов, М., Химия, ... ... Т.П., ... С.А. ... және ... терең өңдеу
технологиясы», 3 томды, Атырау, 2005
8. Омарәлиев Т.О. ... мен ... отын ... арнайы технологиясы»,
Астана, Фолиант, 2005
9. Абайылданов Қ. Н., Нұрсылтанов Ғ. М. Мұнай мен газды өндіріп, өңдеу.
Оқулық. –Алматы: ҚазҰТУ, 2003, 464-467 ... ... ... схем ... в ... ... и газа. – Под
ред. Б. И. Бондаренко. – М.: Химия, 1983. 29-33 с.
-----------------------
Қолы және ...... инв. ... және ...... ... ... ескерту
Қолы және күні
Инв. № дубл.
Ауыс. инв №
Қолы және күні
Инв. № қолы.
ж
д
о
Беттер
Бет
Әдеби.
Күні
Қолы
Жетекші
Орындағ.
Құжат №
Бет
Өзг

Пән: Мұнай, Газ
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мұнайды гидрокрекингілеу16 бет
Дизель отынын гидротазалау қондырғысының жобасы32 бет
Мұнай өңдеу кезіндегі химиялық процестерді талдау30 бет
Мұнайдың гетероатомды қосылыстары19 бет
«Гидродинамикалық соққы толқыны пайда болған кезде алғашқы медициналық көмекті ұйымдастыру»10 бет
Іле атырауында арналық процестердің гидроморфологиялық дамуы63 бет
Алматы облысының гидрологиясы11 бет
Антропогендік іс әрекет және гидросфера. Антропогенез және педосфера. Геожүйелермен экожүйелердің жер-топырақ ресурстарының күйіне антропогендің әсер етудің зардаптары5 бет
Атмосфера, гидросфера және литосфераның ластануы12 бет
Бірқатар кремний органикалық гидрофобизаторлар жөнінде анықтамалық деректер8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь