Төтенше жағдайлардағы ізгілік психологиялық қатынастың ерекшелігі

Кіріспе
1. Төтенше жағдайлардағы құқыққорғау қызметіндегі адамгершілік шиеліністер
2. Құқыққорғау қызметіндегі мақсат пен құралдардың арақатынасы жəне моральдық таңдау мəселелері
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Құқыққорғау қызметі қылмыскерлермен күресуінің, арнайы күшқұралдарды қолдануы нəтижесінде өз қызметкерлерін адамгершілік шиелініс жағдайына жиі алып келеді. Аталған шиеліністер себептердің қарамақайшылық бағыттылығы жағдайында жиі болады. Мұндай жағдайда субъектіге борыш талаптарынан көрініс тапқан қоғамдық қажеттік пен өзінің жағдайға байланысты пайда болған көзқарастарын, алыс жəне жақын мақсаттың біреуін, үлкен жəне одан азырақ қауіптің біреуін таңдауға тура келеді.
Адамгершілік шиеліністің ерекшелігі мынада — белгілі бір жағдайдағы моральдық нормаға негізделген əрекеттің басқа біп норманы бұзуы. Бұл жердегі күрделілік адамның кейбір адамгершілік нормаларды білмеуі салдарынан таңдау жасай алмауында емес, тіпті, оның моральдық талаптарды орындағысы келмейтінінде де емес, мəселе — осы талаптардың бірбіріне қайшы келмеуін болдырмаудың қажеттігінде.
Мысалға, құқыққорғау органдарының қызметкері сезіктінің немесе айыпталушының пəтеріне тінту жасауға келгенде төсек тартып жатқан науқас адамды көрді делік. Оның алдында мынадай таңдау тұрады: заң талаптарын орындай отырып, қатты науқас болсадағы, сол тұлғаның төсегіне тінту жасау немесе адамгершілік көзқарастар негізінде төсекті тінтуден бас тарту.
Нормативтік актілер.

1. Адам құықтары туралы жалпы Декларация (1948г): Права человека и судопроизводство. Собрание международных документов. М., 1996.
2. Минимальные стандартные правила, касающиеся отправления правосудия в отношении несовершеннолетних «Пекинские правила» - Права человека и судопроизводство. Собрание международных документов. М., 1996.
3. ҚР-ның Конституциясы - 30.08.1995 Алматы: Казахстан, 2012.

Оқу әдебиеттері, аралық басылымдар:

1. Ғабитов Т.Х.Заңгер этикасы. Оқу құралы, Алматы, 2003 г.
2. Гусейнов А.А. Введение в этику. - М. МГУ, 1985
3. Бойков А.Д. Этика профессиональной защиты по уголовным делам. - М., 1978
4. Барщевский М.Ю. Адвокатская этика М., Профобразование – 2000
        
        Төтенше жағдайлардағы ізгілік психологиялық қатынастың ерекшелігі
Жоспар:
Кіріспе
1. Төтенше жағдайлардағы құқыққорғау қызметіндегі адамгершілік ... ... ... мақсат пен құралдардың арақатынасы жəне
моральдық таңдау мəселелері
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Құқыққорғау қызметі ... ... ... ... ... өз ... ... шиелініс жағдайына жиі
алып келеді. Аталған шиеліністер себептердің қарамақайшылық бағыттылығы
жағдайында жиі болады. ... ... ... борыш талаптарынан
көрініс тапқан қоғамдық қажеттік пен өзінің жағдайға ... ... ... алыс жəне ... мақсаттың біреуін, үлкен жəне ... ... ... таңдауға тура келеді.
Адамгершілік шиеліністің ерекшелігі мынада — белгілі бір жағдайдағы
моральдық ... ... ... ... біп ... бұзуы. Бұл
жердегі күрделілік ... ... ... нормаларды білмеуі
салдарынан таңдау жасай алмауында емес, тіпті, оның моральдық талаптарды
орындағысы келмейтінінде де ... ... — осы ... ... ... ... ... құқыққорғау органдарының қызметкері ... ... ... ... ... ... ... тартып жатқан науқас
адамды көрді делік. Оның алдында мынадай таңдау тұрады: заң ... ... ... науқас болсадағы, сол тұлғаның төсегіне тінту ... ... ... ... ... тінтуден бас тарту.
1. Төтенше жағдайлардағы құқыққорғау қызметіндегі адамгершілік шиеліністер
Құқыққорғау органдары қызметкері үшін кəсіби мəні бар шиеліністердің
қатарынан сыртқы жəне ішкі ... ... ... Сыртқы шиеліністер
адамдар арасындағы адамгершілік шиелінстер ретінде көрініс ... ... ... ... ... Олар жеке
тұлғалардың, əлеуметтік топтардың жəне қоғамның құндылықты бағытбағдарының
қайшы келуін ... ішкі ... ... басқаша. Олардың қайнар көзі болып
тұлғаның жүрістұрысының бірбіріне бағынышты ... ... ... ... табылады.
Бірқатар жағдайларда ішкі шиеліністі шешу сыртқы шиеліністің пайда
болуына негіз болуы мүмкін. Мысалы, ... ... ... құпия
негізде одақтасуы, оның ішкі шиелінісін жеңудің негізінде жүзеге асқанымен,
осы құпия көмекші мен оның қызмет ету саласының ... бұл сала ... ... ... ... ... шиелініс туындауы мүмкін.
Құқыққорғау органдары қызметкерінің тағы бір ерекшелігі — кей ... ... ... ... ... отырып, оған қылмыстық
ортада жұмыс істеуге тура келеді.
Мұндай жағдайларда адам ... бір ... екі ... ... — ол өзі қабылдаған көзқарастар жүйесі; екіншісі — қылмыстық
ортада негізге алынған көзқарастар, ал ... өз ... осы ... ... ... керек. Мұндай жағдайларда адамның санасында
моральдық құндылықтардың əртүрлі жүйелері бір ... ... ... ... ... ... шиеліністі ішкі деп те атауға болады.
Алайда, ішкі шиеліністің ерекшелігі ... — оған ... өзі ... деп
санайтын құндылықтардың, нормалардың күресі тəн. Ал ... ... ... ... сенімдердің, көзқарастардың, құндылықтардың,
идеялардың дұрыстығын жоққа шығару тəн. Бөтен ... ... ... осы ... үстемдік құрған моральдық құндылықтарға қатысты өзінің
шиеліністі қарымқатынасын жасыруға ... ... ... ... ... ... жеделіздестіру қызметінің ерекшеліктерінен туындайды. Сол
себепті де, мұндай шиеліністі сыртқы ... ... ... деп ... қызметіндегі моральдық шиеліністердің көрініс табу
нысандары түрліше. Олар осы ... ... бір ... ... осы ... ... ... ерекше жағдайларға, шиелініске
қатысушылардың əлеуметтікпсихологиялық мінездемелеріне жəне басқа ... ... ... оны ... ... ... ... əрекеттің
белгілі бір түрін таңдауға алып ... ... ... ... ... ... негізінде жатқан дұрыс бағытты анықтауға көмектесудің
маңызы зор. Бұл бағыт ... өзі ... ... ... ... сайын берік бола түседі. Аталған мəселе құқыққорғау қызметі үшін,
нақты айтқанда, құпия көмекшілермен ... үшін ... ... ие. Құпия
көмекші өзінің құқыққорғау органдарымен бірігіп қызмет ету ... ... ... ... де, бұл шешімнің моральдық маңызы
зор екендігін түсінсе де, ... ... ... ... ... ... түрде орындаса да, өз əрекетіне субъективтік, ... ... ... ... Өз ... ... сезіну
сенімге, əдетке, тұрақты сезімдерге айналмауы мүмкін. Құпия ... ... ... ... негіздей алса да, бұл негіздеу сеніммен жүзеге
асырылмауы мүмкін. Өзінөзі мəжбүрлеу, борыш сезімі — ... да оң ... ... ... ... адамгершілік жүрістұрыстың жоғары ... ... бір ... ... ... ... шиеліністердің алдын алуға жəне оларды
шешуге жəрдем беретін ұсыныстарды жасау ұмтылыстары ... Бұл ... ... ... ... ... ... туралы ереже
ұсынылады (мысалы, қоғамдық борыш жеке ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық мүдденің жеке мүддеден
үстемдігі туралы ереже көп ... орын ... ... ... шын ... ... бұл ереже қате, дөрекі түсініліп, жүзеге асырылады. Шиелініс
жағдайды көбінесе жеке мүдделерге зиян ... ... шешу орын ... ... ... жеке ... ... əлдеқайда маңызды. Алайда, кей
кездері жағдайды дұрыс түсіну нəтижесінде жеке мүддеге ... ... ... ... ... ... Жеке мүддені
қоғамдық мүддеге ...... қиын ... жиі кездесетін мəселе.
Шиеліністі жағдайдан ең жақсы, оңтайлы жолмен шығу үшін ... ... ... ... ғана емес, сонымен қатар, қоғамның тұлғаның
мүдделерін қанағаттандыруға деген ұмтылысы да қажет. ... ... ... ... ... ... жағдайында ғана дұрыс моральдық
таңдау жүзеге асырылады.
Таңдау жағдайында ... ... ... ... үшін ... жетудің белгілі бір құралдары қажет. Бұл көзқарас тұрғысынан,
құралдар таңдау мен мақсаттың ортасында аралық буын ... ... ... ... бұл ... мақсат пен оған жету ... ... ... ретінде сипатталады. Құқыққорғау ... үшін бұл ... ... ғылыми да, тəжірибелік те маңызы зор.
Адамдардың өз алдарына қойған мақсаттары мен оған жетуде қолданылатын
құралдардың ... ... ... ... ... бойы дау туғызуда.
Басқаша айтқанда, мақсат кезкелген құралды пайдалануды ақтай ала ма? ... ... адал ... ... ... айтылып отыр.
Этикалық ой тарихы мақсат пен құралдардың өзара байланысы туралы
мəселеге қатысты екі ... ... ... Олар ... жəне ... ... ... тапқан.
Бірінші бағыт “мақсат кезкелген құралды ақтайды” қағидасы түрінде
белгілі. Бұл ... ... ... ... ... оған бағынады, ал
мақсат құралдардан тəуелсіз. Құралдарды таңдаудың негізгі талабы ретінде
олардың мақсатқа жетудегі ... ... ал ... ... есепке алынбайды.
Екінші концепция жоғарыдағы концепцияға қарамақарсы бағытты ұстанған,
бұған сəйкес, ешқандай мақсат оған жету құралдарын ақтай ... ... ... ... жəне ... оң немесе теріс құндылыққа ие.
Мысалы, бірінші концепцияның ... ... ... “егер ол мақсатқа
тезірек жетуге жəрдемдессе, кезкелген зорлықты ақтауға болады” деп ... ... ... ... ... ... ... ретінде тани
отырып, оны мақсатқа жетудегі құрал ретінде қолдануға ... ... ... ... ... ... мақсат та сондай болады:
адамгершілік сипаттағы құралдар адамгершілік сипаттағы мақсатқа алып ... ... ... ... арам ... алып келеді.
Басқаша айтқанда, бұл концепцияның негізі мына анықтамада бекітілген:
мақсат құралдарды ақтамайды, керісінше, құралдар мақсатты анықтайды.
Əрине, ... ... ... ... таза ... ... ... есімін “мақсат кезкелген құралды ақтайды” ... ... өзі де ... жету барысында қолданатын
құралдардың адамгершілік мазмұнын толығымен есепке алмауға қарсы болған.
Құқыққорғау қызметі ... пен ... ... мəселесін
ғылыми шешуді қажет етеді. Көп ... бұл ... ... осы
қызметте қолданатын құралдарға қатысты, кейбір ... ... де ... ... ... ... Тіпті, адамның,қоғамның
жəне мемлекеттің қауіпсіздігін қорғауға байланысты адал ниетті мақсаттардың
болуы да ... ... ... ... мен əдістерді қоғамдық
пікірдің теріс бағалауынан құтқармайды. Аталған мемлекеттік органдардың
қызметкерлері ... ... да, ... ... да ... ... ... алмайтыны белгілі, себебі
жоғарыдағы концепциялардың екеуі де ... пен ... ... ... тым ... ... (біреуі — қатаң, екіншісі ... ... ... ... деп ... пен құралдардың объективті
түрдегі байланысын, диалектикалық əрекеттесуін танитын ... ... ... ... ... ... алдында тұрған мақсаттардың оларға
жетудегі құралдармен ... ... ... ... ... ... ... кері əсері де жоққа шығарылмайды, яғни, ... адал ... ... бұрмалау мүмкіндігі танылады. Құралдар
алдыға қойылған мақсатқа сай ... ... Бұл ... ... ... ... ... Мақсат құралдардың құрамын анықтап, олардың адамгершілік
мазмұнына мəн береді.
Мақсат пен құралдардың сəйкестігінің ... ... ... ... ... ... немесе жүрістұрыс мақсат пен құралдардың дербес құбылыстар
ретінде теріс бағаланғанына қарамастан адамгершілікоң сипатта деп ... ... ... ... ... пен ... тəуелсіз жүзеге
асырылады. Мысалы, қылмыстылықпен күрес өз бетінше адамгершілікоң сипаттағы
құбылыс ... ... оған жету ... ... ... теріс бағаланатыны сөзсіз. Алайда, біз қылмыстылықпен күрес пен
мəжбүрлеуді мақсат пен ... ... ... ... ... бағалау
жоғалып кетеді.
Егер сот біреуді тонағаны үшін қылмыскерді бас бостандығынан ... ... — бұл əділ ... ... ... (мəжбүрлеу түріндегі түрмеде
қамау) мен мақсаттың (қылмыстылықпен күрес) сəйкестігі көрінеді. ... ... ... ... ... ... өту үшін бас ... əділетсіз жаза ретінде қабылданады, себебі, бұл жағдайда мақсат пен
құралдың сəйкестігі қағидасы бұзылады.
Əрекеттің ... ... оң ... теріс құндылығын анықтаудың
негізі мынадай:
адамгершілік сипаттағы ... оны ... ... жүзеге асырмауға
қарағанда мейлінше аз материалдық, адамгершілік жəне басқа да шығындарды
алып ... ... ... ... ... ... ... құралдардың
көмегімен жеткен нəтиже өз мəні бойынша осы құралдарды пайдаланудан келген
зияннан ... ... мəні ... осы негіз аса қажеттілік жағдайындағы заңды
жауапкершіліктің ... ... ... ... жəне ... ... ... болады.
Құқыққорғау қызметінде адамгершілік мақсатқа жету үшін тұлғаның
құқықтары мен бостандықтарына нұқсан ... ... ... жиі орын алып ... барлық құралдардың ішінен ең тиімді болса да, көрінеу теріс
құралдарды ... ... ... ... ... сөзсіз. Күрделі жағдай тек теріс құралдар болған жағдайда ғана,
солардың біреуін таңдауда туындайды. Егер қолданатын ... ... ... мақсаттың адамгершілік құндылығын жауып кетсе, онда
мақсатқа жетуден бас тарту ... ... аса ... ... ... жəне рұқсат етілген ретінде болып танылса, ал осы ... кету ... ... ... ... ... Бұл ... дұрыс таңдамау əрекетті теріс бағалауға алып келеді.
Мақсат пен құралдардың сəйкестігін анықтау ... сол ... жету ... ... ... ... ... да ескеріп
өту қажет. Мұндай мəселенің таңдау үдерісінде де, ... ... да ... зор. ... тек ... ... ... салдар
мүмкін, болжамды болып табылса, екінші жағдайда олар шынайы сипатқа ие.
Сонымен, мақсатқа жету құралдарын ... мына ... ... ... деп танылуы мүмкін:
— мақсатқа жетуден жəне əрбір құралды пайдаланудан ... ... ... ... қарастыру;
— осы салдардың пайда болу мүмкіндіктерін талдау;
— таңдалған құралды пайдаланудан болуы мүмкін ... ... ... немесе мақсатқа жетуден бас ... ... ... ... деп ... ... ... оны шын мəнінде
жүзеге асыруда əрқашан бола ... Бұл ... ... ... ... ... тыс ... жағдайлардың болуымен
байланысты. Сөйтіп, аталған жағдайлар соңғы нəтижеге əсер етуі мүмкін. Бұл
кезде осы адам ... ... ... оның əрекеті одан
тəуелсіз жағдайлар негізінде дұрыс емес деп ... ... ... ... ол ... ... асырған.
2. Құқыққорғау қызметіндегі мақсат пен құралдардың арақатынасы ... ... ... ... ... пен ... ... жəне
моральдық таңдау мəселелерін қарастыруда құқықтық мəжбүрлеу шараларын,
қылмыстылықпен күресте ... ... ... ... жəне ... ... мəселе қаншама рет орын алды. Бір жағынан, бұл ... ... ... ... жағдайлармен байланысты екені
күмəнсіз. Құқықтық мəжбүрлеуді, жедел ... ... ... ... ... зұлымдықпен күресу мүмкін емес. Ал екінші
жағынан, бұл шаралардың, ... ... ... ... ... ... жеке бостандықтарына нұқсан келтіретіні белгілі. өз ... ... ... ... оң деп ... мүмкін емес.
Алайда, əрбір бағалау абстрактілік емес, нақты ... ... ... ... жеке ... ... ... бостандығын
шектеуді теріс деп танығанымен, азаматты, қоғамды жəне мемлекетті қылмыстық
əрекеттерден ... ... ... қол ... ... деп санайды.
Сонымен қатар, ескеріп өтетін бір мəселе, құқықтық мəжбүрлеу шараларын
қолдану ... ... ... ... де ... əсер
етеді. Нақты айтқанда, ... ... ... ... ... ... өзгеруі де орын алуы мүмкін. Мысалы, кезкелген мəжбүрлеуді
қолдануға, азаматтардың жеке жəне қоғамдық өміріне қол сұғушылыққа ... ... ... адам ... ... ... орын алуы
мүмкін. Сол себепті, “зұлымдыққа ... ... ... ... ерекше көңіл
бөлген орыс ойшылы И.А.Ильин “тек ең жақсы ... ғана осы ... ... ... ... деп ... Олар ... қызметі қай
жерде, неден жəне неліктен шындық жолынан мүлт кеткенін білуі жəне ... ... ... ететін шекте ғана болдыруы керек.
Сонымен, мəселе құқықтық мəжбүрлеу ... мен ... ... ... мүмкіндігі туралы ғана емес, əрбір ... ... ... ... мен шегі ... болуы керек.
Құқыққорғау органдарының қызметін бағалауда “адамгершілікадамгершілік
емес” екіжақты формуласы жиі қолданылады. Бұл терең ... ... ... ... ... ... түзу ... қисық болатыны сияқты,
əрекеттер де əділетті ... ... ... деп ... ... ... ... қандай да болмасын есептеулер тəн емес:
банктан алтын ұрлаған адам мен ... нан ... ... ... айырмашылық жоқ. Аталған көзқарасқа сəйкес,
адамгершілік нормалары жоғарыдағы екі əрекетті де ... ... Шын ... ақ ... абсолюттік қара деген болмайды. Осы екі абсолюттің
арасында орын алған реңдердің үлкен реті ғана бар. Дəл осы ... ... ... ... ... ... ... тұжырымдарға
сəйкес, бір адамға келтірілген зиян мен қоғамға келтірілген зиянның; адамды
сыйламау мен оны ... ... ... ... жоқ. ... ... терминінің болуы да бекер емес.
Екеуінде де моральдық талаптардың бұзылуы орын ... ... ол ... ... ... жасады” деп бағаласақ, енді келесі
бірін “оның ... ... емес ... деп ... ... бандылық
топтың оғына қарсы, олардың ізіне түскен ... ... мен өз ... ... ... ... ... мəжбүр болған жедел іздестіру қызметкерінің əрекеттеріне бірдей оң
баға бере отырып, олардың əртүрлі адамгершілік құндылығын ... ... ... ... шынайы адамгершілік əрекет, ал екіншісінде
адамгершілік емес əрекетке жақын əрекет орын ... ... жəне ... ... ... ... кең. ... шартсыз түрде адамгершілік оң немесе теріс бағаға ... ... ... ... ... ... болады.
Мысалы, жоғарыда келтірілген мысалдардың бірінші жағдайында қызметкердің
басқа адамдардың ... үшін өзін ... оның ... ... ... ... оның жақындары мен достарының қайғысымен көлеңкелі сипатты
иеленеді, бұлар осы құбылыстың кері мағынасын аша түседі, ... ... ... ... оң ... ... ... Осыдан
адамгершіліктің диалектикасы көрінеді: əрекет ... зор ... ... оның адамгершілік мазмұны да жоғары бола ... ... ... тұрған адамға мейлінше мол зиян келген сайын, оның əрекеті
де соншалықты құнды бола түседі.
Адамдардың барлық əрекеттері бір ... ... екі ... абсолюттік адамгершілік сипаттағы əрекеттер жəне абсолюттік
адамгершілік емес сипаттағы əрекеттер. Бұл тізбекте ... ... ... табады, олардың ішінен идеалды, рұқсат етілген, қалаулы
əрекеттер оң ... ... ... оған ... ... теріс
(рұқсат етілмеген) жүрістұрыс орын алған. Құқыққорғау органдары қызметінің
ерекше сипатын ескере отырып, адамгершілік рұқсат ... ... ... ... ... ... ... мəн беру қажет.
Идеалды жүрістұрыс жалпыадамдық құндылықтарға сүйенеді. Бұл адамдар
арасында шын мəнінде адамдық нысандағы ... ... ... жəне ... ... ... туындайтын
нормаидеал, императив. Мысалы, “өтірік айтпа” қағидасын қандай да ... ... ... ... ... ... ... Алайда, шын
мəнінде, адамдық қарымқатынастардың негізі болып табылатын жүрістұрыс көп
жағдайларда ... емес ... ... ... олар өмірдің
шиеліністі қарамақайшылықтарын, моральдық таңдаудың əлсіз жақтарын,
моральдық ... ... ... келуін ескермейді. Мұндай
нормаидеалды басшылыққа ала отырып, біз өз ... ... ... ... ... ... жүрістұрысын адамгершілік емес
сипаттағы деп тануымыз керек, ал бұл ... ... еді. Ал ... ... ... ... біле тұра, оған жағымсыз
ақпараттарды айту арқылы оның өзінөзі өлтіруіне жеткізген ... ... ... ... ... ... шындық нағыз өтірікке тең”
деген халық нақылы бекер емес. Дəл осы сияқты басқа да нормаидеалдар ... ... ... ... ... ... ... жəне т.б. Негізі
абсолюттік сипатты иеленген, яғни, ... ... ... міндетті
болып табылатын, барлық адамгершілік нормалары ... ... ... бір ... ... орындалуы қиынға соғады, тіпті, олар
адамгершілік емес сипатты иеленіп те ... ... ... идеалды жүрістұрысқа қойылатын талаптар жүзеге
асырылу барысында əрқашан қажетті объективтік жағдайларды ... ... ... де, тəжірибеде кең көлемде жүзеге асырылуына жағдайлары
болмаған оң жүрістұрыстың белгілі бір ... ... ... ... Мұндай жүрістұрыстағы адамдардан қоғам оларды жүзеге ... ... ... ... ете ... ... жағдай жасауға бағыттай алады.
Мысалы, əрбір адамның жеке қауіпсіздігін қамтамасыз ету — бұл ... ... ... ... ... ... ... бұл талапты
кең көлемде жүзеге асыруға мүмкіндік бермейді.
Сонда, егер ... ... мен ... шын ... кең ... ... алмайтын болса, яғни, идеалды жəне қалаулы жүрістұрыстың
шеңберіне енбесе, қалған жүрістұрыстардың ... ... ... жүрістұрыстар қатарына жатқызылғаны ма? Бұл сұраққа оң жауап
берсек, біз ... ... ... болар едік. Адамның өмірін ... ... ... өз ... тəуекелге қойып, қылмыскерді ауыр
жарақаттандыра, отырып оны өлтірген полиция ... ... ... ... ... ... деп тани ... ба? Жалпы алғанда,
қылмыскер болса да, адамды өлтіру адамдық қарымқатынастардың идеалды немесе
қалаулы нысанына ... ... ... бұл ... ... ... адамгершілік құндылықтардың ең жоғарғы
көрсеткішімен бағаланатыны да ... ... ... ... ... адамдарды өлтіру құқықғына ие ғана емес, бұл ... ... ... бұл ... ... ... ... адамдарға қатысты жəне
қандай жағдайларда рұқсат етілгені ... ... ... ... біз көп ... ... ... деп ... ... ... ... адамгершілік
рұқсат етілген əрекеттер мен жүрістұрыстар туралы сөз қозғаған жөн болар,
себебі, ... ... ... арнайы құралдары мен құқықтық мəжбүрлеу
шараларын қолдану жоғарыда аталған əрекеттер мен жүрістұрыстардың ... ... ... жəне ... ... түсініктері
бір қарағанда ұқсас түсініктер сияқты, бұл негізсіз де емес, ... ... ... ақталған түсінігіне адамгершілік рұқсат етілген
əрекеттердің түсінігі еніп кетеді. Алайда, олардың арасында айырмашылықтар
да бар, ... ... ... ... ... ... ашу арқылы
байқауға болады, оның негізі мынада: ... ... ... ... ... Оған ... ... жасауға
мəжбүр болған, нормалардың шегінен тыс шығып кеткен, моральға қайшы
əрекеттері мен ... ... ... Бұл ... ... ... жақты теріс ақпараттандыру адамгершілік емес сипатта ... ол ... ... ... жəне оны ... ... Дəл осы
сияқты, құқыққорғау қызметінің бірқатар əдістері мен құралдарын да, мысалы,
қылмыстық топтарда агенттерді ... ... ... алу, ... қудалау мақсаттарында жеделтехникалық құралдарды пайдалану,
адамгершілік емес сипаттағы деп тануға болар еді, ... олар ... ... ... ... Ал ... көзқарастарды
қазіргі өмірге сəйкес келеді деп атау да қиын.
Адамгершілік рұқсат етілгендік, керісінше, ... ... Оған ... ... ... енетін əрекетерді жасау
кейбір жағдайларда объективтік жағдайлардың əсерінен моральдық тұрғыдан
идеалды емес сипатты иеленуі ... Біз ... ... ... ... ... ... айтқанда, оның “қалаусыз” сипатын жоққа шығармасақ
та, оны адамгершілік ... ... ... ... деп ... заң талаптарын бұзушыларға қатысты құқықтық мəжбүрлеу шараларын
қолданудан бас тарту идеалды ... деп ... ... бас ... жəне ... азаматтарға қатысты адамгершілік емес сипатты иеленер
еді, себебі, ол ... ... кең ... жол береді. Осы
себепті де, “жедел ... ... ... құралдары мен құқықтық
мəжбүрлеу шараларын қолдану немесе қолданбау” мəселесі туындағанда, ... мен ... ... мейлінше гуманды жəне əділ əрекет ретінде
жақтау орын алатыны сөзсіз. Сондықтан, ... ... ... ... “қылмыстық қол сұғушылықтардан адамдардың өмірі мен денсаулығын,
олардың конституциялық құқықтары мен заңды ... ... ... ... ... ... ету ... жедел іздестіру
органының лауазымды тұлғасының немесе оған жəрдем беруші тұлғаның қызметтік
немесе ... ... ... ... ... ... зиян
келтірушілік əрекеттеріне жол беріледі” деген ережені бекіткен.
Қылмыстылықтың деңгейі төмен болған сайын, ... ... ... көтере түсу керек, сонымен қатар, құқыққорғау
органдарының аталған құралдарды қолдану ... ... ... ... рұқсат етілген жүрістұрыс дегеніміз моральдың
талаптарына жауап ... ... пен ... ... ... жүрістұрыс. Адамның нақты бір əрекеті гуманизмнің жоғарғы идеалдарына
негізделмегенімен, адамгершілік сипаттағы мақсатқа жету үшін ... ... ... ... ... — мұндай жағдайлардағы, барлық талаптар
тұрғысынан қарастырғанда, ең ... ... ... адамгершілік рұқсат
етілгендіктің түсінігі осындай əрекеттерге оң баға беруді ... жəне ... ... нормаидеалдың талаптарына сəйкес келсе,
рұқсат етілген жүрістұрыс нормашектердің талаптарына ... ... ... ... ... емес, оның шегін көрсетеді.
Рұқсат етілген жүрістұрыс адамгершілік идеалдардан алыс ... ... тəн ... келеді, ол адамгершілік ... ... ... ... жəне моральдық нормалардың бірбіріне қайшы келуі
жағдайында оларды орындамау мүмкіндігінің шегін көрсетеді.
Екі адамгершілік норманың (мысалы, ... ... ... жəне ... ... ... ету қажеттігі мен
адамның жеке бостандығын шектеуге жол ... ... ... жеке ... ... анықталған жағдайларда шектеуге рұқсат
беретін норманың пайда болуына негіз болады. Егер жеке ... ... ... ... ету ... ... жол ... “1984” романында сипатталған жағдайға тап боламыз. Адамдардың
жүрістұрыстарына ... мол ... ... ... ... ... ... қызметінің құралдарының көмегімен)
қылмыскерлердің құқыққа қайшы əрекеттерді жасауына мейлінше аз ... ... ... ... мұндай бақылауды негізсіз түрде кеңейту
керісінше нəтижеге əкелуі мүмкін, себебі, ... ... ... — оның жеке
бостандығын қамтамасыз ету мақсатында адамды қорғау — мақсатқа айналып
кетеді. Жəне ... ... ... жəне ... қауіпсіздігін
қамтамасыз ету құралдарынан толығымен бас тарту ... кең жол ... ... пен ... ... емдеу құралдарын қолдануға
мəжбүр дəрігер секілді құқықтық жүйе де ... ... ... ... ... мүдделерін қорғау барысында қоғам үшін
ыңғайсыз, алайда оның ... ... үшін ... ... ... ... ... қолдану қаншалықты дəрежеде рұқсат етілгендігі басқа
мəселе.
Құқыққорғау қызметінің тарихынан бірқатар мынадай ... ... бір ... ... ... “дəрідəрмекті” шектен тыс қолдану
басқа бір “аурудың” пайда болуына ... ... ... ... қорғау ниетімен оның жеке бостандығына нұқсан келтірген. Сол
себепті де, нақты бір жағдайдағы рұқсат етілген əрекеттің шегін ... ... ... ... жəне ... емес ... қарастыруға жол бермейді, себебі, бір нəрсені ... ... емес ... ... ... ... ... ақтаудың қажеті жоқ. Сол себепті, адамгершілік емес əрекеттің
қаншалықты мөлшерде ақталғандығын анықтап ... жөн. ... ... ... ... ақтап шығуға болады, себебі, оларды ақтауға əрқашан
негіздер табылады. Осының нəтижесінде, адамгершілік ақтаудың шегі болмайды.
Адамгершілік рұқсат ... ... одан ... ... ... ... Бұл шекті анықтау негізі болып субъективтік
аргументтер емес, объективтік жағдайлардың жиынтығы ... ... 1937 жылы ... ... заманында тергелушілерден “іс” үшін
көрсетулерді ... ... ... ... ... ... ... адамгершілік рұқсат етілген деп атауға болмайды.
Ақтаушылық пен рұқсат етілгендікті ажырату жақсы ... ... ... ... ... ... мысалы, мыналар жатады: қарсыласты
өтірік ақпараттандыру жəне құқыққорғау қызметінің тағы да ... ... ... ... қарапайым сана деңгейінде оң адамгершілік
құндылыққа, ал өтірік кері ... ... ... ... ... де бар, себебі, көптеген жағдайларда ... оң ... ... алдаушылықты, өтірікті моральға қайшы деп тану Августиннің
көзқарастарынан орын ... ... ... ой ... ... ... тапты. Мысалы, И.Кант та, тіпті, бір нəрседен құтылу
үшін де өтірік ... ... деп ... ... ... ... айту ... деп танылатындықтан, жақсы ниетті өтірікті моральға қайшы
деп санаса да, оны ақтау ұмтылыстары орын ... ... ... “ақтаудың”
жақсы ниетті өтірікті оң деп ... ... ... көп, себебі, ол
кезкелген өтірікті ақтауға жол береді, ... ... ... пен ... шегін алып тастайды. Бұған қосып айтарымыз,
шындық та ... ... ... бола ... ... ... органдарының жүргізейін деп отырған
операциясының жоспарын ашып айту оң ... ... ... да дəл осы ... ... Бір жағынан, мемлекеттік,
тергеушілік, дəрігерлік құпия — оң ... ... ие ... Ал екінші жағынан, өз тыныштығын ойлап, жасалған қылмыс туралы
үндемеу моральға ... ... ... ЭрихМария Ремарк айтқандай, “қылмыс
туралы үндемеушілер өз қолдарын қанға жуады”.
Кейінгі ... ... ... көпшіліктен құқыққорғау органдарының құпия
көмекшілерді пайдалану ... ... ... ... ... жақсы ниетті
мақсаты болды — халық арасында шектен тыс ... жол ... ... мен ... ... солардың мүдделеріне сəйкес жүргізілсе,
олар өз ... ... ... ... пайдаланумен жүзеге
асырылатынын білуге құқылы. Егер бұл құралдар жасырылса, онда ... ... ... ... не бұл құралдар өз ... ... не ... үшін ... ... ... ... үшін
ыңғайсыз басқа да құралдардың болуы мүмкін. Ал егер шын ... ... екі ... да қате ... ... онда ... тұлғаның, қоғамның
жəне мемлекеттің қауіпсіздігін ... ... ... ... ... ... жоқ. Осы арқылы біз оларды қылмыскерлерге де ... ... ... орынсыз, себебі, олар онсыз да бұл құралдар ... ... ... Əрине, мəселе осы құралдарды қолданудың тəсілдері
мен нысандары ... ... Бұл ... құпиялылық қағидасы толығымен орын
алуы тиіс. Сондықтан да, жедел ... ... ... заңда арнайы
құралдар мен оларды қолдану жағдайының бекітілуі оларға тек құқықтық қана
емес, адамгершілік негізді де ... пен ... ... ... ... жақтың
маңызы өте зор.
Əділеттілік сезімі ерекше дамыған адамдарда адамгершілік ақтаушылық өз
əректтерінің моральға қайшы болуы ... ... ... Бұл, бір ... сияқты. Алайда, шын мəнінде бұл жүрістұрыстың екі кері түрінің пайда
болуына негіз болады. ... бұл ... ... ... абстрактілі қағида үшін бас тарту негізінде ... ... ... бас ... ... ... түріне мысал ретінде
азаматтың адамгершілік қағидаларына қайшы келуі себептен, ... ... бас ... ... ... Кімге болса да белгілі
бір ақпараттарды құпия жолмен беруді ... ... ... ретінде
қабылдауы арқылы бұл адам құқыққорғау органдарына қылмыстылықпен күресуге
көмектесуден бас тартады, ал бұл ... өз ... ... ... ... Екіншіден, адамгершілік пен имансыздық туралы ... ... ... ... ... де моральға қайшы
əрекеттерді жасауға негіз ... ... ... қарағанда адамгершілік
рұқсат етілгендік адамға өз əрекеттерінің дұрыстығы жөнінде ... жəне ... бір ... оған рұқсат етілген əрекеттің шегінен шығу
мүмкіндігін бермейді. ... ... ... ... талаптарына мейлінше толығымен жауап береді. ... ... ... барысында адам нормаидеалды ұстанбағаны үшін
емес, көп жүрістұрыстардың ... ... ... ... аз əрекетті
таңдағаны үшін ұялуы тиіс.
Белгілі бір ... ... ... жүрістұрысты таңдауының негізі
болып табылатын бірыңғай ереженің қағиданың болуы ... ... ... ... сəйкес, ол “мейлінше аз зұлымдық” негізін ұстануы ... ... ... нормаидеалдың кең көлемде орындалу
мүмкіндігінің болмауы, жүрістұрыс ... ... ... ... ... ... нормаларды орындау салдарын бағалау қажеттігін
тудырады. Іс жүзінде бұл ... ... ... ... ... ... мейлінше сəйкес келетін шешім қабылдауды білдіреді.
Осыған сəйкес ескеріп өтетін бір жайт, ... ... ... бір ... ... ... ... шешім, осы құралды
таңдаушы адам болжай алатын барлық салдар ескерілген жағдайда ... ... ... ... Кезкелген əрекеттерде ең алдымен олардың ... ... бұл ... ... өзі үшін де, ... ... қоғам
үшін де маңызы болуы мүмкін.
Моральдық тұрғыдан жеке тұлғаның ... ... ... ... ... да ... ... маңызы зор. Құқыққорғау органдары
қызметінің тəжірибесінде адамның өзінің заңды, қоғаммен танылған мүдделерін
қорғай отырып, ... ... ... ... ... зиян ... ... қорғаныс жағдайында жəне т.б.) орын алып жатады. Яғни,
эгоцентристік мүдделері ... ... ... ... ... деп таныла бермейді. Əрине, аталған жағдайда адамның ... зиян оның өз ... ... жəне ... ... ... (заңды) құқықтарынан асып кетсе, мұндай əрекетті моральға қайшы
деп атауға болады. ... өз ... ... қалу ... адам ... қиын, өлім аузындағы ... мəн ... ... ... көптеген тергеушілер лагерлер мен түрмелерге ешбір
кінəсіз адамдарды жіберіп жатқанын түсінген, алайда сол кездегі бұйрықтарды
орындамауы ... ... ... қамауға негіз болатындығын да
түсінді. Солардың арасындағы мейлінше ... ... жəне ... ... ... ... ... зұлымдық əкелгісі келмеген
құқыққорғау органдарының қызметкерлерінің өздері де сталиндік ... ... ... шегі ... ... екі ... бағыт
бар. Олардың біріншісі — фаталистік позиция — адамның жүрістұрысының
жоғарыдан ... ... ... оның ... ... ... айтады. Ал егер адам ... ... онда өз ... ... де ... тиіс. Келесі бағыт — волюнтаристік позиция —
адамның іс жүзіндегі жауапкершіліксіздігі ... ... ... адам ... ... ... оны ешкім жауапкершілікке тарта
алмайды,ал екіншіден, адам əлемде болып жатқан барлық құбылыстар үшін ... ... ... ... бір ... үшін ... бермейді.
Тəжірибеде бұл концепциялардың қалдықтары “объективтік жағдайларға”
сілтеу жасап, өзінен жауапкершілікті алуға ұмтылыстан немесе ... ... үшін ... ... ... белгілі бір іс үшін толығымен жауапты
болуға деген ұмтылыстан көрініс табуы мүмкін. Шын мəнінде ... ... ... шегі ... пен қажеттіліктің диалектикасынан
туындайды. Отандық этика əдебиеттерінде тұлғаның таңдау еркіндігі шегіндегі
жауапкершілігі туралы ... ... ... ... ол ... мүмкіндіктері мен субъективтік ... ... ... ... құқыққорғау органдары мен олардың қызметкерлерінің өз
əрекеттері үшін жауапкершілігі мəселесі жиі қозғалуда. Бұл ... ... ... ... жəне не үшін олар жауапкершілікке тартылуы мүмкін жəне
міндетті.
Бір қарағанда бұл ... ... ... сияқты: жауапкершілік
шегі, жоғарыда атап өткендей, ... ... ... ... ... үшін ... мүмкіндіктердің болуымен жəне адамгершілік
талаптарды ұстану деңгейімен, анықталады. “Не үшін?” сұрағына тек ... ... ... ... ... мен ... органдардың құқыққа
қайшы (заңды жауапкершілік жағдайында) жəне моральға ... ... ... ... ... үшін. Алайда, шын мəнінде, нақты
тұлғалардың немесе ... ... ... ... бір ... ... ... Мысалы, қазіргі кездегі ұлттық қауіпсіздік жəне ішкі
істер ... ... ... ... осы ... үшін жауапты ма? Құқықтық сипатта болмаған заң ... ... ... ... судьяны жауапкершілікке тартуға бола ма? ... ... үшін ... ... ... бола ма? Осы жəне
басқа да сұрақтарға біржақты жауап беру ... ... ... олар ... жағдайдың ерекшеліктеріне қарай шешілуі тиіс.
Әдебиеттер тізімі:
 
Нормативтік актілер.
 
1. Адам құықтары ... ... ... ... ... ... ... международных документов. М., 1996.
2.      Минимальные стандартные правила, ... ... в ... ... ... ... - Права
человека и судопроизводство. Собрание международных документов. ... ... - ... Казахстан, 2012.
Оқу әдебиеттері, аралық басылымдар:
 
1. Ғабитов Т.Х.Заңгер этикасы. Оқу құралы, Алматы, 2003 г.
2. Гусейнов А.А. Введение в этику. - М. МГУ, ... ... А.Д. ... ... ... по ... делам. - М., 1978
4. Барщевский М.Ю. Адвокатская этика  М., Профобразование – 2000

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Төтенше жағдайлардағы ізгілік психологиялық қатынастың ерекшелігі, этикалық ережелерді бұзған үшін соттың жауапкершілігі13 бет
Арал теңізінің тартылу себептері6 бет
Ізгілік және бақылау5 бет
Мораль мен этикаға түсінік5 бет
Мораль мен құқықтың ара-қатынасы12 бет
Пантеизм, гуманизм, диалектика ұғымдары, Эмпиризм мен рационализмнің бір-бірінен айырмашылығы, Субстанция ұғымы,Готфрид Лейбниц, Дж. Беркли, Дж.Юм6 бет
Этика түсінігі және оның заты3 бет
Қылмыстық іс жүргізу заңы, ізгілік және тергеу тактикасы38 бет
Ізгілік.ұтымдылық менеджмент субъектісі қызметінің аналитикалық ұстанымдары5 бет
Адамзаттың табиғатты қорғау іс-әрекетінің болашағы. Әлемдегі халықтың төтенше жағдайлардан жаппай өлімге ұшырауына әкелетін жағдайлар15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь