Тәуелсіз Қазақ мемлекетінің тарихи қалыптасу жолдары (кезеңдері)

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2.8
І . тарау Тәуелсіз Қазақ мемлекетінің тарихи қалыптасу жолдары (кезеңдері)
1. Қазақ хандығының тәуелсіз мемлекеттік құрылым ретіндегі орны...9.13
2. Алашорда өкіметінің тәуелсіздікті қалыптастырудағы атқарған ролі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14.16
3. Кеңестік автономиялық социалистік Қазақ Республикасының құрылуы және оның Одақтық Республикаға айналуы. ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17.25
ІІ . Қазақстан тәеулсіз және егеменді мемлекет
1. Тәуелсіздік жолындағы егемендік туралы Деклорацияның және Қазақстан Респуб. ликасының Тәуелсіздігі туралы Конституциялық Заңының алатын орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26.32
2. Қазақстан Республикасының 1993 жылғы және 1995 жылғы Конституциялары. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 33.39
3. Мемлекеттің құқықтық, азаматтық, демократиялық негіздерін қалыптастырудың алғашқы қадамдары. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .40.44

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...45.46

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 47.50
Қазақстан Республикасы Егеменді және тәуелсіз, демократиялық және құқықтық мемлекет деп жарияланды.
ХХ ғасырдың аяғы бүкіләлемдік – тарихи маңызы бар оқиғалармен сипатталады. Солардың бірі кеңестік тоталитарлық жүйенің, орасан зор держава-КСРО-ның құлауы осы негізде тәуелсіз мемлекеттерін соның ішінде Қазақстанның пайда болуы. Одақтың құлауы объективті процесс. Бұл Одаққа кіретін республиканың халықтары, әсіресе Қазақстанның халықтары ғасырлар бойы өздерінің тәуелсіздігін аңсап келді. Бірақ, Одақтың барлық жүйесі, коммунистік идеология оларға өздерінің сан ғасыр бойы армандарын жүзеге асыруға мүмкіндік бермеді. Өз кезегінде қоғамның саяси мәдениеті де, бір ғасырға таяу уақыт бойы қалыптасып қалған халықтың санасы да бұл Республиканың өз тәуелсіздіктерін жаулап алу қажеттігін сезіну деңгейіне көтерілуге мүмкіндік бермеді.
КСРО-ның 70-80 жылдарда басынан өткерген саяси және әлеуметтік-экономикалық оқиғалары оның құлауына (ыдырауына) объективті алғышарт болды. Оны республикалардың халықтары шынайы дұрыс қалпында қабыл алды. Олар түбегейлі саяси, әлеуметтік-экономикалық ілгерілеу қажеттігін зор ұмтылыспен және түсініспендікпен қабылдады, сөйтіп, әлі КСРО-ның құрамында бола отырып, өздерінің егемендіктерін жариялады. Бұл тарихи дамудың заңды процесі болды.
1990 жылдың 25 қазаны Қазақстан тарихының жаңа, алтынмен қапталған беттерін ашты. Бүкіл еңбекшілер тарапынан қолдау тапқан ҚССР Жоғары Кеңесі Қазақ Кеңестік Социалистік Республиканың Мемлекеттік Егемендігі туралы Деклорацияны қабылдады. «Республиканың мемлекеттік егемендігі туралы Декларация тәуелсіздік пен дербестікке жол салды», - деп жазды Н.А.Назарбаев.
1. Қозыбаев М.К. Историография Казахстана
2. Кәрібаев Б. Қазақ хандығының құрылуы // Қазақ тарихы 1996
3. Зиманов С.З. Теория и практика автономизации в СССР. Алматы, 1998
4. Зиманов С.З. , Рейтор И.К. Теоретические вопросы Советского национально-государственного строительства. Алма-Ата, 1978.
5. Сартаев С.С. Образование и становление Казахской советской государственности. Алма-Ата, 1960.
6. Сартаев С.С. , Созакбаев С. История государства и права Казахстана: вторая половина XIX-XX вв. Алматы, 1994.
7. Сапаргалиев Г.С. Основы государства и права Казахстана Алматы, 1996.
8. Асфендияров С.Д. История Казахстана с древнейших времен. Алма-Ата, 1993.
9. Агдарбеков Т.А. Проблемы национально-государственного строительства в Казахстане. Алма-Ата, 1990.
10. Аяганов Б.Г. Государство Казахстан: эволюция общественных систем. Алматы, 1993.
11. Абенов М.Е., Арынов Е.М., Тасмагамбетов И.Н. Казахстан: пять лет независимого развития. Алматы, 1996.
12. Аюпова З.К., Сабикенов С.Н. Концепция правового государства: Алматы, 1996.
13. Нурпеисов Е.К., Котов А.К. Государство Казахстан: От ханской власти – к прези
        
        Жоспары:
Кіріспе
............................................................................
................................... ...... ... ... ... ... ... жолдары
(кезеңдері)
1. Қазақ хандығының тәуелсіз мемлекеттік құрылым ретіндегі орны...9-13
2. ... ... ... ... ... Кеңестік автономиялық социалистік Қазақ Республикасының құрылуы және
оның ... ... ... – Қазақстан тәеулсіз және егеменді мемлекет
1. Тәуелсіздік жолындағы егемендік туралы ... және ... ... ... ... ... ... алатын
орны.....................................................................
.........26-32
2. Қазақстан Республикасының 1993 жылғы және 1995 жылғы Конституциялары.
.........................................................................
...........33-39
3. Мемлекеттің құқықтық, азаматтық, демократиялық негіздерін
қалыптастырудың алғашқы ... ... ... ... ... ... және тәуелсіз, демократиялық және
құқықтық мемлекет деп жарияланды.
ХХ ғасырдың аяғы ...... ... бар ... Солардың бірі кеңестік тоталитарлық жүйенің, орасан зор
держава-КСРО-ның құлауы осы ... ... ... ... ... пайда болуы. Одақтың құлауы объективті процесс. Бұл Одаққа
кіретін республиканың халықтары, әсіресе ... ... ... ... ... ... ... Бірақ, Одақтың барлық жүйесі,
коммунистік идеология оларға өздерінің сан ... бойы ... ... ... ... Өз кезегінде қоғамның саяси мәдениеті де, бір
ғасырға таяу ... бойы ... ... халықтың санасы да ... өз ... ... алу ... ... деңгейіне
көтерілуге мүмкіндік бермеді.
КСРО-ның 70-80 жылдарда басынан өткерген саяси және ... ... оның ... (ыдырауына) объективті алғышарт болды.
Оны республикалардың халықтары шынайы дұрыс ... ... ... ... ... ... ілгерілеу қажеттігін ... және ... ... сөйтіп, әлі КСРО-ның[1]
құрамында бола ... ... ... ... Бұл ... заңды процесі болды.
1990 жылдың 25 қазаны Қазақстан тарихының жаңа, ... ... ... ... ... тарапынан қолдау тапқан ҚССР Жоғары ... ... ... ... ... Егемендігі туралы
Деклорацияны қабылдады. «Республиканың мемлекеттік егемендігі туралы
Декларация тәуелсіздік пен ... жол ... - деп ... ... ... ... ... болған кезде де оның өз
Конституциясы болды және ол Заңдар шығару функциясына ие ... емес пе, ... ол ... мемлекет боп саналмады ма, деген сұрақ туады.
Қазақстан және өзге республикалардың саяси, әлеуметтік-экономикалық,
рухани ... ... ... КСРО ... ... республикалардың
барлығының да егемендік статусы тек формальды сипатта, яғни сөз жүзінде
ғана болды деп айтуға ... ... жүйе ... ... ... салаларына бақылау қойып
отырды.
Кеңестік Кезеңдегі (1926, 1937, 1978 ж.ж.) ... ... ... ... ... ... ... және бәрін
аузына қаратқан партиялық диктаттың, ... ... мен ... ... адам ... мен ... бөліну принципінің мүлде ... ... ... ... ... ... ... сипаттайды. Ол
санжылдық тарихи, мәдениеті және қалыптасқан салт-дәстүрі бар Қазақстанның
өмір сүруіне қажетті бірден-бір талаптарға сай ... ... ... ... ... ана ... пайдалану құқығын жариялайды.
Жоғарыда атап өткендей, Декларация шынайы егемендікке жету ... ... мен ... ... ... іс ... пен дербестікке жету процесіне бастау болды. Ол Қазақстанның
қайда ... оның нені ... ... бағдар болды, шынайы мазмұны
мен егемендікті толықтыра түсетін көптеген заң актілерінің жасалуына ... Бұл ... ... ... ескі ... революция арқылы жою
жолымен жүрмегендігін көрсетті. ... ... ... ... ... ... мен толықтыру, ұлттық қауіпсіздік
мәселелерін[2] шешу – ... ... үшін ... ... ... болып
отыр. Бірінші кезеңде дамудың қандай да бір үлгісін, әлеуметтік-саяси
құрылыстың белгілі-бір ... ... ... ... ... ... ... экономиканы және қоғамды басқарудың әкімшілік жүйесін
оның орнын жаңа жүйемен ... ... ... ... ... ... Шын мәніне келсек осы ... ... және ... ... ... ... ... болды.
Егемендікті толықтыра, нығайта түсу ... ... ... ... ... ... ... Бұл 1990 ж. 20 қарашада шығарылған «Мемлекеттілік билікті және
басқару ... ... ... Заң ... ... ... ... егеменді мемлекет ретіндегі Республика статусын
жүзеге асыратын Заң актілерінің қабылдануына негіз ... іс ... зор ... ие қылып, оның мазмұнын толықтыра
түскен 1991 ж. 16 желтоқсанда қабылдаған ... ... ... туралы» Заңы болды. Ең ... рет осы ... ... Осы ... тәуелсіздік мемлекеттік билік
егеменділігінің маңызды ... ... ... айта кету ... ... өзге мемлекеттермен қатынасындағы дербестікті білдіреді. Осы
қадамы арқылы Қазақстан әлемдік Одақтастыққа дербес мемлекет ретінде кірді.
Сөйтіп, ... ... бері ... ... биліктің
құқықтық қалыптарын айқындап, оны нақтыландарылған, ... ... ... ... заң актілері қабылданды.
1993 ж. 28 қаңтарда ... ... ... ... қабылдауы қоғамның негізгі идеялары мен стратегиялық
мақсаттарын, оларды Негізгі Заңда ... ... ... және ... ... Бұл ... ... ірі оқиғалардың бірі еді. 1993 ж.
Конституцияға бірқатар жаңа ережелер ... ж. 30 ... ... референдум жолымен тәуелсіз Қазақстан
екінші Конституциясы қабылданды.
Азаматтардың абсолюттік көпшілік дауысымен ... ... ... ... ... күш ... Қайта жаңғырған
Қазақстан мемлекеттілігі демократия мен нарықтық экономика орналасқан берік
тұғыр болды.
Бес жыл ішінде Қазақстан ... ... ... ... ие ... ... тәуелсіздік – бұл тарих сыйы ... ... ... ... бұл - ... алдындағы қарыз, болашақтың
алдындағы жауапкершілік. Қазіргі ұрпақ, осы мемлекеттілік пен тәуелсіздікті
шынайы мазмұнымен толықтырылулары ... ... ... ... әскери, ақпараттық өлшемдерде мүмкін етуге қол
жеткізу міндеті тұр.
Саяси-құқықтық жағдай 5 жыл ... ... ... Қазақстан
бүкіләлемдік одақтастық таныған мемлекетке айналды. Президенттік басқару
нысаны берік қалыптастырылды. Жаңа Конституция қабылданды. ... ... ... жүйесі қалыптастырылады.
«Қазақстан Республикасы өзін демократиялық мемлекет ретінде ... ... Оның ... ең ... ... билігін, билік
бөлінісін және идеологиялық, саяси көптүрлілікті қамтамасыз етуінен көрініс
табады.
Еркін экономикасыз демократия ... ... ... ... ... және ... ... бірден-бір нысаны
сайланбалы жүйені іске асыру, яғни оның ... ... ... ... демократия жолымен өз құқықтарын жүзеге ... ... ... ... ... (3 бап 2т.) билікті тікелей
республикалық референдум және ... ... ... жүзеге асырады, сондай-ақ
өз билігін жүзеге асыруды мемлекеттілік органдарға береді».
Республикада парламенттік, облыстық, қалалық және ... ... ... Олар еркін және жалпыға бірдей, тең және
тікелей сайлау құқығымен жасырын дауыс беру ... ... ... ... және ... әр ... ... жүзеге асырылады. (5-бап) Конституцияға сәйкес елде
көппартиялы жүйе құрылды, сол сияқты ... ... ... мен
қозғалыстар өмірге келді.
1992 ж. Желтоқсанда шынайы халықтық өкілділіктің ... ... ... ... ... ... ... шын мәніндегі демократиялық мемлекет орнату
әлі бірталай уақытты және демократия мемлекет ... ... ... ... ... асырылуына жағдай туғызуына
халықтың көпкүш жұмсауын талап етеді. «Қазақстан батыстық өлшемдерге салып
демократиялық ... ... ... деп қараттыруға болмайды» - деп
жазды Н.А.Назарбаев. ... ... ... ... конституциялық
жеткілікті негіздер жоқ. Сонымен қатар, ол Қазақстандағы қайта жаңғырулар
демократиялық сипат алып отыр деп есептейді. Демократия ... ... Ол ... үшін ... жеке ... ... дәстүрімен
бірлескен пісіп-жетілген азаматтық қоғам керек. Біздің демократиямыздың
негізі – саяси, әлеуметтік және ұлтаралық ... ... ... жүзеге асыра отырып, оны сан алуан
актілеріен толықтырып егемендікті ... ... ... ... орнатудың қажетті алғышарттарын жасауда.
Конституция Қазақстан Республикасын құқықтық мемлекет деп жариялады.
Мемлекеттіліктің бастауларын нығайту құқықтық қоғам құрумен астасып ... ... ... ... ... және ... реформа туралы
мәселе көтерілуде, өйткені, онсыз қоғамда алға басушылық болмайды, ... ... ... еді. ... құқықтық тәртіпті
бекітпейінше экономиканы реформалау, ... ... ... ... мүмкін емес.
Демократияны тек қана міндетті құқықтық процедураларды сақтау арқылы
ғана қорғауға ... ... ... ... емес.
Құқықтық мемлекет ең алдымен құқықтық мемлекет ... іс ... ... деп түсіну керек. Конституция құқықтық жүйенің
орталығы ... ... ... құқықтық мемлекеттегі ... ... ... ... қызмет істейтін тек қана Конституциялық
нормалар болуы керек. Ал олар ... өзге ... ... ... және ... ... да ... Жоғарғы соты мен Конституциялық ... ... ... Конституцияның ең жоғарғы заңдық күші бар ... ... ... ол тікелей қолданылады (п. 1, 2. 4-бап).
Конституция ... ... және ... ... тұтастығына қарсы шығуға ұлттар мен халықтар арасындағы кез-
келген алауыздық отын жағуға тиым салады, ондай ... үшін ... ... ... және ... ... өту Конституцияның біздің
өміріміздегі ролі мен ... ... ... ... ... мен құқықтық мемлекет деп жарияланған Қазақстан
Республикасы іс ... әлі ... ... болып отырған жоқ. Бізге
құқықтық мемлекет болып қалыптасу процесі енді ғана жандану ... ... заң ... ... ... ... орындалуы мемлекеттік-
құқықтық мезанизмнің әлсіз звеносы болып отыр. Бұл міндетті жаңа ... ... ... бұрынғы істе жүрген актілерге де өзгерістер
мен толықтырулар ... ... шешу ... ... ... үкіметтің
Республиканың қос палаталы парламентінің қызметі бағытталған.
Қазақстанның болашақ мемлекеттілігін шеңбері 1995 ж Конституцияның
бірінші ... ... ... «Қазақстан Республикасы өзін
демократиялық, ... ... және ... ... ... оның ең қымбат қазынасы – адам және адамның өмірі, ... ... ... ... ... ... ... қалыптасуын
ғылыми тұрғыдан терең зерттеген, қазақ ... мен ... ... ғылыми ... ... ... ... ... К.Бейсенбиев, Б.Карибаев, заңгер
ғалымдарымыз С.З.Зиманов, С.С.Сартаев, Ғ.С.Сапарғалиев, ... ... атап өту аса ... Аталған ғалымдарымыздың қазақ
хандығының дамуы, оның әр ғасырлардағы саяси, әлеуметтік, мәдени, этникалық
дамуы, оның құқығының және ... ... ... белгілері
туралы еңбектері, қазақ елінің даму кезеңдеріне жеке-жеке тарихи, құқық
теориялық ... ... ... жұмыстары біздің Қазақстан
республикамыздың ... ... ... ... ілімімізге
іргетас болады.
І – тарау. Тәуелсіз Қазақ мемлекеттілігінің тарихи ... ... ... ... ... ... ... ретіндегі орны.
Қазақ хандығы – шаруашылықтың дамуы, өндіргіш күштердің өсуі, феодалдық
қатынастардың қалыптасуы нәтижесінде ерте заманнан бері Орта Азияның ... ... ... ... ... ... ... топ –
қазақ халқы негізінде бірігуі арқылы ХҮ-ғасырдың орта ... ... ... ... ... халқының тарихындағы төтенше маңызды оқиға
болды. Ол ұлан-байтақ өңірді ... ... ... ... ... қазақтың этникалық[3] территориясын біріктіруде, қазақтың
байырғы заманнан басталған өз алдына жеке ел ... ... ... аса ... және ... шешуші рөл атқарады.
ХҮ ғасырдың аяғынан қазақтардың жеке династиялық мемлекеттілігінің
дәуірі ... Ол ... ... Азия ... ... ... ... және
этноәлеуметтік процестердің көп ғасырлық ... ... ... ... ... ... 1470 жылы құрылған қазақ хандығынан
басталады. 1459 жылы қазақ хандары династиясының көш басы ... ... ... ... ... ұрпақтарының өздеріне қарасты тайпалармен
қоныс аударуын айтпай кетуге болмайды. Өйткені, ол ... ... ... орын ... Қазақстан тарихшыларының байқауынша, бұл
оқиға ХҮ ғасырдың басында жалпы өзбек деген атпен белгілі болған ... ... ру мен ... бөлініп, аражігін ажыратуы негізінде қазақ
халқының қалыптасу процесін жеделдетті.
Өзбек халқынан бөлініп, Жетісуға қоныс аударған тек Әбілхайыр ханның
саясатына ... ... ... ғана емес, сонымен қатар Дешті Қыпшақ
ұлысының 200 мыңға тарта халқын құрайтын Орыс ханның ... да ... ... ... ... және т.б. көне ... ... халқын
құрастурышы этникалық компоненттер болды. Кезбе, қашқын, ерікті деген
мағынаны білдіретін ... ... бір ... ... оған қарсы шыққан
көшпенділер тобын атайтын «қазақ»[4] сөзі этносаяси мәнге ие ... ... ... ... қол ... біріккен түркі тілдес тайпалар өз
аттарына ие болып, ... ... ... өзгерістерге ұшырап
отырғанымен, тарихта қазақ деген атпен белгілі болды да, ал ... ел ... деп ... ... ... орын ... этносаяси жаңа белгісі Қазақ мемлекеттігі дамуының ... ал ... және ... ... ... шекараларымен жіктелген
адамдардың тұрғылықты жеріне қарай ажыратуды ... ... ханы ...... – батыр ханның (Тәуке) 1718 жылы
дүниеден өтіп, қазақтық үш жүзінің мемлекет деп қарастыруға болатын дербес
хандыққа ... ... ... ... орталықтанған этносаяси бірігуінің
300 жылдық кезеңі өтті (қазақ хандығы ... ... ... ... түсінігінде ол мемлекет ... ... осы ... ... ұлы ... хан ... (1511-
1523ж.ж.) қол астына 1 млн-нан аса қазақ бір елге бірікті. Сол уақытта
жалпыға ... ... заң ... де шыға ... ... қатарына
қазақтың негізгі заңы «Ұлы жол, Қасым хан көрсеткен бастапқы жол» ... ... ... ... ... жолы» (ХҮІғ.) немесе Тәуке ханның
(ХҮІІғ. Екінші ... ... ... (Тәуке хан тұсындағы қазақтардың
феодалдық құқықтары мен мемлееттік құрылыстың жеті ... ... осы ... Қазақ мемлекетінің сыртқы саясаты
құқықтық сипат алды. Дәлірек айтқанда, оған ... ... ... ... ... ... хандығының Москвамен дипломатиялық
қатынасының орнауы жатады. «Орыс-қазақ ... ... - деп ... - ХҮІ ... 90 ... дейін-ақ басталғанға ұқсайды». Осы
ғасырдың алғашқы ...... ... ... ... Батыс Еуропада
белгілі болды.
Қазақтың орталықтанған этносаяси кезеңіндегі мұраға қалдыратын хандық
билік қазақ ұлыстарының бүкіл аумағы бойынша, жайлау мен көші-қон ... ... бөлу және ... ... ... жалпыға бірдей
жарлық шығару, өлім жазасына кесу ... ... ... ... ие
болды.[6] Ал хан өзге мемлекеттермен келіссөздер жүргізумен қатар, соғыс
пен бейбітшілікті ... ... ... ... ... ... хандығы монархия мен аристократиялық
республиканың элементтерінен тұратын далалық ... ... ... ... ... ... ... болды. Жыл сайын
ханмен бірге жалпы ... ... шешу ру ... мен ... ... ... ... отырды. Беделді ру басылары ... ... ... ... Бұл – ... ... ұйым ... Ру билері
соттық және әкімшілік биліктің міндеттерін ... ... ... ханның
ұрпағы – ақ сүектерден бөлек, зиялы қауым – қара сүйекті құрады.
Қазақ хандығының әскері хан, сұлтан, билердің ... ... ... ... ... жүз, рудың өз туралы, таңбалары мен
әскери ұрандары болды, ... ... ... ұрысқа аспан түстес ту астында,
ханның ұранымен аттанды. ... ... ... хан ... ... мен ... ... шешімдері арқылы жүйеленіп
отырды.
ХҮІ ғасырдың аяғынан ХҮІІІ ... ... ... ... ... және ... қалалары қазақ хандығының саяси орталығы
болды.
Осы ... ... ... ... бір ... олардың барлық саласын
қамтитын жалпылық сипатқа ие болып, бірыңғай ... ... ... ... ... жүргізілді. Бұған әртүрлі ұлыс
сұлтандарының билікке ... ... және ... ... соғыстар себеп болды. Осы ... ... ... ... ... мемлекеттік биліктің қалыптасуындағы ең ... өсіп ... ... кедергі келтірді. Халықтың руларға[7]
бөлініп ұйымдасуы мемлекеттіктің негізі болып қалды. Мал ... ... өмір ... ... ... үшін ... ... пен
бірліктің қалыптасуына көп кедергі келтірсе, екінші жағынан қазақ халқының
жалпы тұтастыққа ие болуын бәсеңдетті.
Қазақтардың далалық ... ... ... ... ... ... және ішкі ... тарихи жағдайлардың әсерімен қалыптасты.
Оларға ... ... ... ... хандық биліктің әлсіреуі, жүздердің
оңашалануы, соған орай хан ықпалының бірте-бірте әлсіреп, ал ХІХ ... ... ... ... ... Қазақстанның Ресейге қосылуының басқа
кезеңіне протектораттық-васалитеттік билік билік жүргізу тән ... ... ... ие болған қазақ хандары салыстырмалы түрде болса да ... ... ... жасады. ХІХ ғасырдың 20 жылдары хандық пен халық
кеңестері институты жойылып, басқарудың сұлтандық – билік жүйесі енгізілді.
Енді ... ... аға ... ... ... мен ... сайланатын ауыл старшындары арқылы жүргізілетін ... ... ... ... ... соты ... да, ішкі саяси дербестік ... ... ... ... бір ... ... ... өкіметінің тәуелсіздікті қалыптастырудағы
атқарған ролі.
Кеңестік тарихтану «Алаш» партиясы сияқты Алашорда үкіметінің да ... ... тек ... ... интеллингенциясының кеңес
өкіметі мен большевиктер партиясы қызметіне қарсы бағытталған әрекетімен
байланыстырып, мемлекеттілік ... ... бір ... ... ... ... ғана емес, сонымен өмірге келіп, ... бір ... ... пен ... ... ... етуі ... екендігін есепке
алмады.
Алашорда үкіметінің өмірге келуіне тікелей себепші болған ... ... ... да шет ... ... да ең ... өміріне қатысты мәселелерді шеше алмаған әлжуаз, тұрақсыз саяси билікке
айналуы, оның арты бүкіл империяны қамтыған анархия, зорлық пен ... ... ... асқынған жер мәселесін шешуге бағытталған
әрекеттің болмауы, атты қазақ ... ... ... пен ... ... ... ... түсуі соның айғағы болатын.
Қазақстанда ұлттық өзін-өзі билеу идеялары ... ... ... кейін – ақ пайда болды. Ал 1917 жылғы ақпан ... ... ... ... ... этнополитогенезінде конституциялық
– демократиялық бағыттағы ұлттық интеллингенция тарапынан жаңа ... ... ... ... ... ... ... серпіліс болғандығы
байқалды. Олар Ресейдегі өзгерістерді қолдай отырып, облыстың және ...... ... Ресейдің федеративті Р Ресейдің федеративті ... ... ... ... ... жиналысын өткізуді
жақтаушылармен бір пікірде болды. Екінші жалпы қырғыз съезі (Орынбор 1917
жыл, 5-10 желтоқсан) мәдениеті тарихы және ... ... тілі ... ... тұратын бірқатар облыстар мен аймақтарды аумақтық – ұлттық
“Алаш” ... етіп құру ... ... қабылдады.
Автономияның барлық атқарушы өклеттігі 25 мүшеден тұратын “Алашорданың
уақытша халықтық кеңесіне”берілді.
Қазақтар арасында ... ... ... ... мәдени автономия, аз
ұлттардың құқығы және Алаш автономиясы мекемелерінде тең дәрежедегі
өкілеттіктерін ... ... ... ... пен басқа да ұлт
басшыларының (Ә.Бөкейханов, Ж. және Х. ... ... ... Алаш ... ... ... құрылтай
жиналысында бекітілуі тиіс болатын. Алашорданың тұрғын орны ... ... ... да, ... Алаш ... ... ... үшін Алашорда
үкіметінің Батыс бөлімі ұйымдастырылды.
Алайда, Алашорда үкіметі бірқатар ... ... ... ... ... сенімсіздігі, орыс генералдарының ... ... ... ... мен ... ең ... Қазақстанда Кеңес өкіметінің орнауы) өз ойларын іске
асыра алмады. Бірақ Алаш ... ... ... ... ... ... оның тәуелсіздігінің дәрежесі бүгінгі таңда да көңіл аударуға
тұрарлық.
“Қазақ” ... 1917 ... 21 ... ( N 251) санында жарияланған
Алаш партиясының Бағдарламасының бірінші параграфында былай деп ... ...... ... ... ... қажет – (демократия А –
халықтық өкімет, ферерация-ұсақ мемлекетердің одағы).” ... ... ... ... ... және ... тең құқықты
басқарады. Үкімет басында құрылтай жиналысы, ал белгілі мерзім аралығында
Мемлекеттік дума мен ... ... ... бір уақытқа сайланатын
президент тұрады. Президент Министрлер Кеңесі ... ... ... мен ... дума ... ... Ал заң шығару билігі
үкіметтің үстінен бақылап отыратын ... дума ... ... ... шығу ... діни ... мен ... қарамастан, сайлау
тікелей, тең дәрежеде және жасырын дауыс беру арқылы жүргізіледі.
Қазақтардың автономиялық ұлттық ... Алаш ... ... азамат соғысы жағдайында 1917 жылдың желтоқсанынан 1919
жылдың желтоқсанына дейін 2 жыл өмір ... ал ... түде ... ... Омбы қаласындағы Уақытша Бүкілресейлік Жарлығы бойынша 1918 ... ... (4 ... ... ... ... ... азғана тарихи уақыт аралығында Алаш
автономиясының жобасын жүзеге Орталық ... ... ... барлық
ұлттардың мемлекеттік біріуінің қажетті екендігін түсінуіне объективті
ықпал еткен ... ... ... ... Бұл пікірдің дұрыстығына –
Қазақстандағы Кеңес үкіметінің ұлттық – аумақтық автономия идеясының ... ... ... С.Меңдешев, Н.Нұрмақов, С.Сейфуллин
және т.б.) дәлел бола ... ... ... ... ... ... ... және
одақтық республикаға айналуы.
Ұлттық территориялық – автономия құру ... мына ... ... ... да ... және демократиялық ұйымдардың
өкілдерінен ... ... ... ... мәселе көтеріп оны
талқылауда басталды. Олардың ішінде ... ... рол ... Одан соң
бұл мәселе, яғни ұлттық автономия құру мәселесі өзін – өзін ... ... сол ... өзге де ... ведомствалар, республикалар мен
губерниялардың өкілдерінің қатысуымен РСФСР – дің ұлттар ісі ... ... ... ... комиссиясының қаралуына көшті. Егер
мәселе күрделі және қарама – ... ... ... ... ... ... ... ондай істер Лениннің өзінің қатысуымен ... ... ... РКП (б) ОК ... ... қарап шешілетін, Қазақ,
Башқұрт, Татар және өзге де автономиялық республикаларды құру ... ... ... еді. 1920 жылғы ... ... ... жердегі партияның міндеттері туралы РКП (б) ОК
Саяси Бюросы қаулысының Жобасының қолжазбаларында мынадай ... бар: ... ... жоқ ... ... ... соның ішінде қалмақтар мен
буряттардан бастап, ұлттар ісі ... ... ... ... нақтылы жағдайларын ескере ... ... ... ... автономия үшін қозғалыс тіптен революцияға дейін де айқын бөліне
бастады. Мысалы, Қазақстанда ол қазан төңкерісіне дейінгі ұлт – ... ... ... ұранға айналды. 1918 жылдың ең басында
Қазақ автономиясын құру туралы ресми ... ... ... ... ... ... нақты мерзімі белгіленіп оны өткізуге қажетті
қаражат бөлінді. Ал, бұл ... іс ... ... 1920 жылы ... ... болды. Қазақ автономиялық Республикасын құрудың дайындық кезеңінде
аймақтық функцияларды жүзеге асыратын уақытша органдар – ... ... ... ... ... ... ... және аймақты басқау туралы
Революциялық комитет ... ... АКСР – нің ... ... ... территориялық, әкімшілік және басқару мәселелерін шешу
В.И.Ленинге қатысты. Ол ... ... ... ... ... ... ... өзін – өзі айқындау құқығын жүзеге
асыруды қамтамасыз етудегі үкіметтің Кеңес үкіметінің ... 4 ... ... ... ... келе ... “Біз барлық орыс емес
ұлттарға олардың жеке республикаларын ... ... ... – деп жазды.
1918 жылы 10 шілдеде Бүкілресейлік Кеңестердің V ... ... ... ... Қырревком басқарған өлкелік
автономияны құрудағы дайындақ жұмыстары мен 1920 ... 1937 ... ... ... автономиялық Кеңестік мемлекеттігінің Ресей Кеңесітік
Федеративтік Социолистік Республикалық құрамында дамуы жатады.
Бұл кезеңде ұлттық ... ... ... ... ... қалыптастыру қажет болды. Тек экономикалық өмірдің ... ... ... ... ... ... ... еді. Бірақ ... ... ... ... ... өмір кеңістігінсіз,
аумақсыз пайда болған емес.
Ұлттық бірігудің негізі бола отырып, этнополитогенездің осы ... ... ... өзін ... ... қалыптасу
мүмкіндігін, ұлттық мінез – құлық пен ... даму ... ... ... ... тек бір ... жүргізілуі ғана халықтың
аумақтық тұтастығын ұлттың мемлекеттік аумағына айналдырады.
БОАК пен РКФСР халық комиссарлары кеңесінің 1920 жылы 26 ... ... ... Автономиялық Кеңестік Социолистік Республикасын
құру туралы декреті қазақ ... ... ... ... ... Орал ... мен Закаспий облыстарының Красноводск уезіне қарасты
екі Адай болысы мен Астрахань губерниясының қазақ тұратны кейбір аудандарын
береді. Кейін 1920 жылы 4 ... ... ... ... ... атқару комитеті (С.Меңдешев) Халық Комиссарлар Кеңесі (В.Радус-
Зенькович), Жергілікті Кеңестер бекітілді. Мемлекеттік ... ... ... үшін ... ... ... ... олардың
РКФСР –дың басқару және билеу мекемелеріне бағыныштылығы нақтыланады.
ҚАКСР Кеңестер съезінде қабылданған (Орынбор, 4 қазан 1920 жыл) “Қырғыз
АКСР –і ... ... ... шын ... Қазақ
Автономиялық Республикасының бірінші Конституциялық актісі болды. Онда
былай делінді: “ҚАКСР –і автономиялық ... ... ... – ге ... ... республикасының Федеративтік одағына
кіреді”.
Қазақ халқының автономиялық мемлекеттігі құқықтың сипатының ерекшелігі
ретінде республика билігінің шектеулі органдарының ... ... ... ... ... ... болғандығын мойындау қажет.
Федерациясының бтлеуші және ... ... ... мен ... – нің ... ... ... орындалуға міндетті болды. Тек
орталықтандырылмаған РКСФСР халық комиссариаттарының шешімдерін ... ғана ... ... комиссариаттары орындауға міндетті
болды. Бұнымен қоса, ... ... ... тұрмыстық ерекшеліктерге
қарай толықтыру, өзгерту немесе ... – на тән өмір сүру ... ... ... сияқты қажеттіліктерді мойындау жоққа шығарылмады. Ондай
жағдай қырғыз Орталық атқару ... ... – нің ... 60 – ... көрсетілгендей, жылғы РКФСР Конституциясы
бойынша ) РКФСР Орталық атқару комитетіне ... ... мен ... ... жағдайларда ҚАКСР – нің бтлеуші жоғары органдары ... ... ... ... ... ... ... тиіс толықтыру мен
өзгертулер енгізді. ... ... ... ... ... сессиясында
1922 жылдың шілде айында РКФСР Қылмыстық кодексі потриархалдық – феодалдық
қатынас пен рулық ... ... ... ... ... ... ... Бұл толықтырулар РКФСР Орталық ... ... ... 16 ... қаулысымен бекітілді.
Қырғыз Орталық атқау комитеті мен ҚАКСР Халық ... ... ... ... ... ... ... келіп, біріккен халық
комиссариатының билігіне келетін декреттер мен ... ... ... Тек ... ... ғана Қырғыз Орталық атқару комитеті мен ... ... ... ... ... ... РКФСРхалық
комиссариаттары Кеңесіне, сондай-ақ ... ... ... ... РКФСР халық комиссариаттар өкімін бұзуға құқық берілген.
Автономиялық республиканың мүдделері Орталыққа 1924 жылы сәуірде ... ... ... ... Төралқасы жанынан ұлт істері
жөніндегі халық ... ... ... ... ... ... жеткізіліп отырды. ҚАКСР өкілдігі Қырғыз Орталық шешімімен өкімімен
бекітілді. Мына нәрсені баса айту ... ... ... республика
мүддесін РКФСР органдарында ғана ... ... ... ... ... органдарында да қорғаумен қатар, шаруашылық және мәдени құрылыстар
мәселелері бойынша ... және ... ... ... ... ... жасап отырды.
Осы кезеңге байланысты жасалған қысқаша тарихи – құқықтық шолу ... ... ... ... тарихында аса жоғары болғанымен,
белгілі дәрежеде мемлекеттік егемендігінің одан ... ... ... ... ...... ... ынтымақатсуына негіз болған
ата-бабалардың этногенетикалық отанында саяси тұрғыдан өзін-өзі билеуі үшін
өте жемісті кезең болды ... ... ... ... ... ... – қазақ автономиясының өз Конституциясы, мемлекеттік билік
пен басқарудың жоғары органдарының ... ... ... ... заң ... мүмкіндігі түрінде қалыптасып және ең ақырында, республика
Одақ көлемінде тікелей сыртқы мемлекет аралық байланыстарды орнатты.
Алайда, автономияға ие болу ... ұлан – ... ... ... тұратын, ресурсқа бай Қазақстан сияқты аймақта этнополитогенездің
бүкіл процесін ... ... еді. ... тек ... ұлтының саяси өзін
– өзі билеуінің кезеңі болды, атап айтқанда, ... ол ... ... – өзі ... тиімді нысаны мен дәрежесін, оның Қазақстанның
мемлекеттік дамуына қажетті қолдау көрсететін ... ... ... ... ... халқының автономиясы ұлттық шектеулі мақсатын көздеген жоқ және
тарихи тәжірибе ... ... ол ... ... ... ... міндетінде қоймайды. Біздің байқауымызша, кеңестік негіздегі ... бір ... ... ... ал екінші жағынан тең
құқықтық және өзара көмек ... ... ... да ... ... ұмтылды.
Қазақстанның бұдан кейінгі конституциялық эволюциясын КСР ... ... жж.) ... ... ... ... деп ... болады. Бұл жылдары республика ... ... ... ... ие ... Қазақ КСР – інің 1937 және ... ... ... ...... түрде егемен мемлекет
дамыды.
1936 жылы маусым айында Қазақстан Орталық атқару комитетінің Президиумы
ВКП (б) Қазақстан Өлкелік ... ... ... ... конституциялық комссияны құрды. Қазақ КСР ... 1937 жылы 9 ... ... ... ... 1937 ... ... өткен Кеңестердің Бүкілқазақстандық X съезі “жұмысшылар мен
шаруалардың ... ... деп ... Қазақ Кеңестік
Социолистік Республикасының Конституциясын бекітті.
1937 жылдың ақпан-наурыз айларында Қазақ КСР Конституциясы жобасының
бүкілхалықтық ... мен ... ... оны ... Қазақстан еңбекшілерінің оны қолдайтындықтарын білдіріп, Москваға
хат жолдауын, ... 1936 ... ... ... ... дайындау
барысында алдын – ала шешіліп қойса да тарихи тұрғыда қазақ ... ... ... ... ... ұмтылысы деп қарау керек.
Қазақ ... ... ... ... не ... болды.?
Сталин автономиялық республикаларды одақтық дәрежеге ... ... үш ... ... ... ереже ретінде қарастырды. Олар: а)
республика Одақтық дәрежеге көтерілгеннен кейін КСРО құрамынан шығу ... ... үшін КСРО ... ... ... ... аудандарда
орналасуы қажет;
ә) кеңестік одақтық республикаға өз атын берген ұлт республика халқының
басым көпшілігін ... ... ... ... ... үшін республикадағы халық саны ең аз
дегенде миллионнан аса болуы керек.
Таптық логика бойынша, одақтық республика КСРО ... шығу ... ... ... , яғни тек ... ... қоршалуы
қажет болды, ал социолистік елдермен шекаралас ... ... ... шыға ... еді” (Сталин). Ал империалистік державалардың
агрессивті саясаты ... ... ... ... ... ... ... жетуі екіталай нәрсе еді. Яғни, автономиялы
республикалардың одақтыққа ... ал ... ... КСРО
құрамынан шығу туралы мәселені ... ... мәні жоқ еді. ... ... ... ... ... кепілдігі сағымға айналдырды.
Ең бастысы, жоғарыда келтірілген қағидалардың талабынан шыға отырып,
республиканың шеткі ... ... ... халықтың басым
көпшілік болуына және армия мен мемлекеттік тәуелсіздікке ... ... ... саны жеткілікті болуына қарамастан, не себепті Қазақстан
Республикасы ... ... 20-жж. ... ... көтеріле алмады. Біз
әлеуметтік – экономикалық дамудың жағдайы, ұлттық сана- ... ... ... ... пен ... өз ... ... мүмкіндігі – бәрі
жинақтала келіп егеменді Қазақ мемлекеттігін қүруда ескерусіз қалдыруға
болмайтын ... ... деп ... ... ... ... ... “Одақтас
республикалардың экономика және саясат жөнінен, сол сияқты Отан ... де ... ... ... асыру мақсатымен Қазақ Советтік
Социолистік Республикасы басқа да тең ... ... ... өз еркімен қосылып, Одақтық мемлекетке - ... ... ... отыр”, - делінген. Осы бапта КСРО мен Қазақ
КСР компетенциялары ... ал олар ... КСРО ... 14-
бабында көрсетілген құқықтарды берді. Қазақ КСР-і осы баптың шегінен ... ... ... сақтай отырып, мемлекеттік билікті өз ... ...... құрылыстың іс жүзінде адам нанғысыз
бұрмалануы алдағы уақытта әрі саяси әрі экономикалық қатынаста шын мәнінде
унитаризмге бой ала ... ... ... көрген республика
егемендігінің шынайы қалпынан, ... ... ... ... ... тәуелді, шикізат қорына айналдыруға ұмтылуынан көрінбей
тұра ... ... ... саяси – құқықтық белгілері
конституциялық тұрғыдан бекітілді. Мәселен, оларға КСРО ... және ... ... Конституциясының 72-бабы және Қазақ КСР Конституциясының 69-
бабы), Қазақ КСР Конституциясының өзгерту және бекітудегі дербестік (Қазақ
КСР ... ... ... ... ... КСРО ... асып кетпейтін, дербес мемлекеттік билік
жүргізетін жеке аумағының болуы ... КСР ... 68 және ... ... ... ... жоғарғы органдарын құру (Қазақ
КСР Конституциясының 97 және 115 бабтары), және ... да ... ... ... КСР-нің КСРО мүшесі ретіндегі құқықтары да жатады.
Алайда мемлекеттік өмір республиканың ... ... ... ... ... ... Одақтық мемлекеттіктің нақты-тарихи
кезеңдерінде Кеңес ... ... ... мен ... ... отыр. КСРО бірыңғай халық шаруашылығы комплекісінің қарқынды
дамуым мен ... ... ... ... ... ... шығару органдары бар әкімшілік – командалық жүйені қажет етті.
Өз аумағының 8 ... КСРО ... ... ... ... КСР ... ... дәрежеде шектеді. Жер көлемі
бойынша Қазақ КСР ... ... шегі ... ... ішінде
Австрия, Венгрия, Греция, Дания, Бельгия, ... ... ... ... ... ... бүкіл аумағымен бара-бар түседі.
Тоталитарлық-бюрократтық орталықтандыру жағдайындағы ұлттың қағаз жүзіндегі
мемлекеттік басқаруы мен өзін-өзі билеуі, шын мәнінде, ұлттық осы ... ... ... ... және тілдік сияқты сан алуан даму
процесінде жүріп жатқан өзін-өзі билеу ... ... ... ... ұлы – ... ... әкелді. Егер 1977 жылғы КСРО
Конституциясының 70-бабының мазмұнына көңіл аударатын ... ... ... принципінің онда нақты түрде бекітілмегенін байқауға
болады. “Бірыңғай ... ... ... тұжырымы іштей эклетикалық
сипатқа ие ... ... ...... тұрғыдан қарағанда,
“бірыңғайлық” одақ субъектілерінің ... ... ... ... ... ... ... өте қарапайым бүтін нәрсені
білдіреді. Ал ол ... ... ... ... ... Одақтық
республикалардың 1936 жылғы шектеулі егемендігі тұжырымдамасынан шектеусіз
орталықтандыру мемлекетттік унитаризмнің ... ... келе ... біртұтас держава жағдайында ... ... ... Кеңестер Одағы егемендігі мен одақтық республикалар
егемендігінің бірлігі доктринасына өту, шын мәнінде осылай жүзеге ... ... ... және ... ... Тәуелсіздік жолындағы егемендік туралы
Декларацияның алатын орны.
Республика егемендігінің заң ... ... ... ... 1990 жылы 25 ... ... ... кеңесі қабылдаған «Қазақ КСР-нің ... ... ... ... ... тең ... ... негізінде егеменді
республикалар одағына кіру тілегін нақтылаумен қатар, (1 бап) ... ... КСР ... ... дәл келетін үш ... ... ... ... ... ... КСР аумағында республика конституциясы ... ... ... ... ... ерікті түрде одаққа
ұсынған ... мен ... ... мен ... қайшы келетін одақтың жоғары органдары ... ... ... өз ... ... құқығы кірмейді.
ә) ел егемендігінің негізін құрайтын жер мен кен ... ауа ... ... пен ... ... өзге де ... ... мәдени және ... ... ... ... және ғылыми – техникалық потенциалы өз аумағындағы бүкіл
ұлттық байлық КСР-нің ... ... ... табылады, бұнымен қоса
республиканың қосқан үлесіне ... , ... ... ... ... ... алмас және валюта қорлары мен ... ... ... ... ... ... туралы;
б) Қазақ КСР-нің халықаралық қатынаста ... ... ... ... ... сыртқы саясатын анықтау құқығы туралы.
Қазақстан қоғамының ... ... ... ... және ... ... туралы негізгі ойларын ... ... жаңа ... ... ... басталды.
Алматыда 1991жылы 24 тамызда өткен КСР Жоғарғы ... тыс ... 18-21 ... орын ... ... оқиғаларына
қайтарған жауап секілді болды.Осында республика Президенті одақтық ... бола ... ... осыған байланысты «Егеменді
Республикалардың ерікті» одағы туралы ... шарт ... 1991 жылы 1 ... ... ... ... өтті. Оған жалпы тізімнен 88,23% сайлаушылар қатысты. Дауыс
беруге ... ... 98,78% ... ... президенті болып Нұрсұлтан Назарбаев сайланды.Осы
жылдың 10 желтоқсан ында ... ... ... ... заң
өабылданды. Бұл заң бойынша бұрынғы атау Қазақстан Республикасы ... жылы 16 ... ... ... Мемлекеттік тәуелсіздігі туралы » конституциялық ... ... ... бірі ... ... ... ... негізгі қағидаларын дамыта ... заң ... ... ... ... ... ... ара қатынасын тәуелсіз мемлекетке ... ... ... негізінде құратындығын жариялады. Бұл
екі датаның алғашқысы ... күн ... ... ...... ... ретінде еніп , қызыл түспен боялған. Яки
бұл мереке де жылма-жыл ... атап ... - ... ... , француздың soverainete яки
жоғарғы билік, жоғарғы өкімет деген сөздерінен ... ... ... ... қалыптасуы өзіміздің сөз жасам ... ... - ел есі, жер ... деген ұғымға салды. Егемендік деп,
белгілі бір елдің ... оның ішкі ... ... қандайда
болса басқа бір елдің қол сұқпауын айтамыз. Егемендік мемлекетке ... да, ... да ... Егемен мемлекет өзінің ... ... және елді ... ... ... ... ... іс шараларын дербес жүргізеді. Бірінші рет
біріңғай Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің өзіндік
қаржы –кредиттік салықтық және кедендік ... бар ... ... бағыты нығайтылды.
Аталған қасиеттер тығыз байланысты және ... ... ... ... ... тең ... топтастырылып отырған Қазақстан Республикасының ... ... ... ... бере ... ... ... Қазақстанда
тәуелсіз, толық билікті бөліктерге бөлінбейтін бір ғана ... ... ... және бар ... білдіреді.
Республика мемлекеттік ... ... ... ... бір ... ... құқықты тәртіпті
орнықтырып, ұстап тұру, лауазымды адамдар мен ... ... ... ұжымдарды заңды құқығы бар ... деп ... оның шын ... ... ... ... ... бір аумақтың ең ... ... ... ... ... деп аталады. Тағы ... ... ... бұл ... ... ... ... юрисдикциясы мен заңды құқығы бар жеке ... ... ... тек ... ... ғана ... одан ... де тарата алады (мысалы өзінің ... ... ... тыс ... әуе және ... көліктерінде
ғарыштық аппараттарда немесе табиғи ... ... мен ... ... ... ... т.б.).
Республика мемлекеттік билігінің ... ... ... ... ... ... табылады. Қазақстан
мемлекетінің басқа бір ... ... ... ... сөзсіз сыртқы саясаттық ... ... ... басқа мемлекеттің ... ішкі ... ... жоқ, ... олар егеменді ел.
Қазақстан Республикасының мемлекеттік ... ... ... ... ... ... оны ... не
бұзуға болмайды. Қазақстан Республикасының аумағын ... ... алу не ... ... халықаралық қауымдастық ... ... ... қол ... және жалпыға бірдей
халықаралық құқық принциптерін өрескел ... ... ... ... ... да, ... ... әрекеттердің кез- келгеніне
Қазақстан Республикасы өзінің ... ... ... ... ... ... Бұл - оның ... ретіндегі егемендік
құқығы.
Сондықтан да ... ... ... ... «Рес ... егемендігі оның бүкіл аумағын ... өз ... ... қол ... және ... ... (2-т) деп атап ... одағының адам таңғаларлықтай тез ... ... ... ғана ... ... ... да терең талдайтын
кез келеді. Егер біздің ... ... ... ғасырда бір
қаланың ежелгі Афинаның ... ... ... мыңдаған жылдар
бойы туғыза алмайтын мөлшерде көп ... өмір ... ... ... ... Ондаған жылдар бойы жұмыс ... ... тез ... күйрете салу күтпеген жәйттерге соқтыруы
мүмкін еді. Бұрынғы ... ... ... ... соны көрсеткенді.
Алайда жүре келе ... даму ... ... ... ... ... бен мәдениетіміздің
өзіндік сипаттарын, кеңестік жүйеден қалған стереотиптерді, ... тағы да ... ... үшін ... мәдениеттік аямызды түгел ... ... ... ... - ... ... қалалық үрдіске көшкен,
жеткілікті ... ... ... комплексі бар, жаппай
машиналандырылған еңбек түрлеріне кеңінен ие, ... ... ... ... гөрі де ... білім беру, ... ... ... ... ... ... ... бері
зиялылық сипатта қалыптасқан мемлекеттілік, жаңа ... ... ... ... ... пен ... қоғам
нышандары бізді байырғы ұғымдағы отаршылдықтан жаңа босанған ... ... ... тұрары хақ.
Бүгін Қазақстан өз ... өзі ... ... Өз ... ... бен өз ... өзіміз
билейміз. Осы ... ... ... ... ... барлық егжей -тегжейін жетік білуі қажет.
Қазақстанның ... ... ... ... ... жетпей тұрып- ақ қалыптаса бастаған - ды. 1991 ... ... күрт ... ... Жаңа жағдайды ескеріп, бұрынғы
жоспарды қайта өзгерту керек болды. Ол ... ... ... ... ... демократиялану процесін дамыту,
әлеуметтік және ұлтаралық орнықтылықты сақтау және ... ... ... желісін тарту, ... ... мен ... ... үлес ... КСРО ... өз мемлекеттілігін құру
процесі құралақан жерден ... жоқ. ... ... ... ... ... күдер үзген жоқ.
Кеңес кезінің өзінде шын ұлттық ... ... ... ... жоғары қою жолымен жүзеге асатынына ... ... ... ... ... «жаңа тарихи қауымдастық
-кеңес халқының» ... ... ... ... адамдардың ұлттық
сезімін, халықтардың өзінің этникалық ... ... ... ... ... алмады.
Горбачевтің қайта құруымен бірге өрістеген ... ... ... ... ... себепші болды. Халықтардың
революциядан бұрынғы өткен өмірін ... де тап сол ... ... ... ... құрсауын күрт ... мұң ... ... ... ... ... ... қарқынмен
өсті. Көптеген адамдардың басын ... ... ... ... ... ... санасын қалпына келтіруді, «кеңес халқы»
деп ... ... ... ... ... ... қауырыт күшейтті.
Тамтығы қалмауға айналған мемлекеттіліктерін ... ... ... мен ... ... ... сайын
күштірек қолға алып, оған жаңаша мазмұн дарытты.
Бір ... ... ... ... жасау
ниеттерінен нәтиже шықпаған соң, ... - ... ... ... кіріскен-ді. Сонау азамат соғысы жылдарында - ... ... ... ... ... құрылымды
әлсіреу амалдары белгілі бір қарсылықтар шақырып ... және ... ... ... сол ... ... ішіндегі ұлыстар арасындағы
қатынастарды реттейді.
Мемлекеттік егемендік – бұл ... ... ... ... оның ... - ... экономикалық, саяси, рухани, ұлттық
қатынастарын өз ішінде реттеуге ... ... ... ... ... ішкі ... өз еркімен, дербес жүзеге
асыруынан көрінеді. Яғни бұл ... ... ішкі ... ... ... ... Егемендік субъектісі тек
халық және мемлекет, ... ... ... ... ... ... мемлекеттердің билігіне бағынбайтын, соның
ішінде халықтан бастау алып, мемлекеттің бүкіл ... ... ... ең тікелей түрде оның
егемендігімен ... Бұл ... мәні ... ... ... ... ұғымдар. Егер ... ... ... ... ... ... тәуелсіздігі, сыртқы жағына тікелей
бағытталады.
Мемлекеттердің тәуелсіздігі ... бір ... ... ... ... екі қыры бар: ... өзге
мемлекеттерден тәуелсіздігі, 2-ден сыртқы ... ... ... ... ... ... ... Тәуелсіздік
туралы заңында халықаралық құқықтың жеке адам ... ... ... ... ... қағидаттарды сақтап, және өзін
халықаралық құқық субъектісі деп жариялады.
2. Қазақстан ... 1993 ж. және 1995 ж. ... құру ... ... ... ... айрықша белгісі - ол «пайда ... келе ... ... ... Оны біз ... өмір сүріп отырған ... және ... ... ... ... деп түсінеміз.
Жаңа Конституцияны қабылдау қажеттігі ... ... ... негізінде өзінен-өзі бой көтерді. Қоғамның дамуы
алға ... ... ... ал оның ... ... қалпында қалған күйзеліс жағдайында Қазақ КСР-інің 1978 ... ... сан ... ... мен ... ... жолы емес еді. Міне осы ... 1990
ж.басынан бастап егеменді Қазақстан жаңа ... ... ... ... Ал, оның 1993 ж. ... ҚР ... қабылданып, 1995 ж. ... ... ... ... ... орай сол кезеңде ... ... ... ... ... ... ... келтіруді көксеген сөйтіп
Қазақстанды ... ... ... ... ... болса саяси озық
ізгі ниетті қайраткерлер тобы ... ... өмір ... ... ... қажеттігін түсінді, сөйтіп саяси сахнадағы
ымыраласпас осы екі пікір саяси ... ... ... ... ... осы ... 1993ж. қабылданған Конституцияның осы екі
түрлі ... ... ... ... ... ... ... кей жерде қарама –қайшылықты көзқарас ұстап кетуі
заңды құбылыс ... ... ... тексті бұлдыр,
универсалдандыруға әрекеттенген түрде көрініс тапты, яғни ... ... ... өркениетінің жеткен деңгейіне көтерілуге
деген ұмтылысы ... ... ... –іс ... ... және саяси –құқық ... ... ескі ... ... де, 1993 ... ... әділ ... ұшырата
отырып, оның Республика, тәуелсіздігінің қалыптасуының ... ... ... атап ... де ... ... ... бар құжат ретінде , 1993 ж.Конституция ... ... және ... реформаларға жол ашып ұлттық –мемлекеттік
тәуелсіздік құрылысына ... ... ... ... ... ... ішкі ... жағдайды орнықтыруға мүмкіндік берді. Бұл
тәуелсіз ... ... ... зор жетістігі деуге
болады.
Бұл ... ... ... бірден оның кемшіліктері
байқала бастады. Қоғамның ... ... қол ... келе ... ... –экономикалық және саяси өзгерулер
мен ... ... ... ... ол заңымыз елдің одан ... және ... ... ... кедергі бола
бастады. Тұрғындардың елеулі бөлігі Конституциядағы мемлекеттілік, тіл
проблемасы, жеке ... ... ... ... ... ... ... саяси күрестің ... екі ... заң ... және ... түсініспеушілік адам айтқысыз ... ... ... ... тәуелсіздігі мен тұрақтылықтың ... ... ... арасындағы қарама- қайшылық оқиғаларын жоюға
мейлінше көп күш ... тура ... жылы ... Кеңес мерзімінен бұрын ... ал 1994 жылы ... ... ... ... 1995 ... ... Республикасының Конституциялық Сотының ... ... ... ... ... ... ... елде ішкі саяси ... ... ... ... ... билік, өкімет ... өз ... ... ... ... бәрі ... күйзеліске әкелді.
Мемлекеттік ... ... ... ... жаңа Конституция
жасау қолға алынды. Оны қарастыру ... ... ... ... ие көпұлтты мемлекет ретінде ... сол ... ... ... ... ... конституциялық даму
проблемаларын шешудегі ... ... ... және 1995 ... ... ... жасай келіп, екі Заңның ... ... - ... ... ... көрінеді деуге болады. Осы орайда 1995
жылғы Конституция жетілдірілген ... ... деп айта ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы Жоғарғы Кеңесінің тоғызыншы ... 1993 жылы ... ... Сол күні осы ... Заңның түпнұсқасы
азаматтардың құқықтары мен ... ... ... ... ... ... ... еліміздің Президентіне
тапсырылды.
Егер Қазақстанның алғашқы және ... ... ... ең ... ... ... бірден көзге
түсер еді. Мәселен, 1978 жылы ... одан ... ... ... ... он ... тұрады. Ол
тарауларда ... КСР- ... ... ... мен ... ... пен жеке ... республиканың ұлттық мемлекеттік
және әкімшілік байтақтық ... ... ... Кеңестері
сияқты бірқатар мәселелер қамтылған. Осы тұрғыдан ... ... ... нұсқасында төрт - ақ ... бар. ... ... ... ... мен міндеттері; қоғам, оның ... ... оның ... мен ... ... ... сарапталады.
Бұрынғы Конституцияның мәлімдеуінше Қазақстанның ... ... ... ... тең еді, ... біртұтас кеңес халқының ажырамас бір ... –ды. Ал жаңа ... ... ... - ... ... бір ... ескі Конституцияда біз коммунизмнің билік мұраттарын
басшылыққа ала ... ... ... мұраттарын басшылыққа
ала отырып, кемелденген социалистік қоғам ... деп ... ... ... өз алдына демократиялық қоғаммен құқықтық ... ізгі ... етіп ... және ... ... ... және біртұтас мемлекет деп жарияланды.
Егер тарихқа жүгінетін болсақ, ... ... біз ... 1918 ... РКФСР Негізгі Заңын, ал
одан ... 1924 жылы ... ... АКСР ... ... ... Одақтас Республикаға айналғаннан кейін
біздің ... 1936 ... ... Негізгі Заң ... 1937 ... ... ... өмір ... ... және ... өзгерістер кезеңіне
Республика 1978 ... ... ... оның 1977 ... ... ... ... және ... ... артта қалғаны
айқын еді. Оның ... ... ... ... ... ... ... насихаттық сипатта болды: тек жарияланып
қана қойған адам құқықтарына ... ... ... ... ... тыс арттылып көрсетілді. Қазақстан өмір ... ... Заң ... ... ... ... ... мәнінде біртұтас одақтық мемлекеттің құрамдас ... ... ... ... жаңа ... мен ұзақтығын түсіне отырып, жаңа ... ... ... ... ... Заңға өзгерістер мен
толықтырулар енгізу жолымен ... ... ... ... ... ... ... мейілінше елеулі түзетулер
жасалды. Н.Ә.Назарбаевтың ... мен ... ... ... ... ... Кеңестің өкілетігі өзгеше
болып, билік бөлісу ... ... ... ... ... ... ... мұның өзі қоғамымызда
демократиялылық негіздерді нығайту жолындағы ... ... ... ... ... ... ... бірқатар өзгерістер
енгізілді. Егер ... ... ... ... ... ... ... туралы Декларацияны (1990жылғы 25қазан)
қабылдап, ... ... (1991 ... ... ... ... соң тұңғыш конституцияны қабылдағанға
(1993 ... 28 ... ... ... (1995жылғы 30тамыз)
дейінгі енгізілген түзетулермен қоса ... КСР ... ... ... деп ... ... Мемлекеттің құқықтық, азаматтық, демократиялық негіздерін
қалыптастырудың алғашқы қадамдары.
Республика тарихында тұңғыш рет екіпалаталы Парламент – ... ... ... Қазақстан мемлекеті заң шығармашылығында жаңа кезеңге қадам
бастады. Парламенттің ... ... ... ... ... Бұл орайда, әдетте, бір палата тұтас ұлттың ... ... ... – Федерация субъектілерінің өкілі болады. АҚШ, ... ... ... Швейцария сияқты федерациялық елдерде екіпалаталы
парламент қалыптасқан.
Екі ... ... ... ... ... және ... сияқты
кейбір бірегей мемлекеттерде де қабылданған. Бұл орайда екінші палатаның
жұмыс істеуіне жекелеген аймақтардың айрықша ... ... ... болады.
Екі палаталы парламенттің артықшылығын мыналар дәлелдейді:
- қабылданатын заңдар сапасын жақсарту мүмкіндігі;
- жекелеген аумақтар мен ... ... ... ... ... екі палаталы құрылымының болуы бірқатар ... де ... ... біріншіден, заң жобаларын жасау тәртібі күрт қиындайды және ... ... ... ... ... ... ... сайып келгенде, парламенттің
ыдырауына әкеп соқтыратын палатааралық алауыздықтардың ... ал ... ... ... ... ... қажеті жоқ;
- үшіншіден, екі палаталы құрылымға емес, ең ... ... ... ... байланысты болатын заңдардың сапасына кепілдік
берілмейді;
- төртіншіден, палаталар мен ... ... ... қызметтерін
қайталауы ықтимал;
- бесіншіден, парламенттің екі палаталы құрылымы, сөз жоқ, ... ... әкеп ... ... ... ... ... шығындар күрт өседі.
Парламент қоғамның саяси топтасуының, оның жетекші күштерінің орталығы
болып табылады.
Қазіргі ... өзін ... ... ... ... ... бар.
Біріншіден, ол кәсіптік парламентке жақындау. “Кәсіптік парламентарий”
сөзіне тек депутаттың біліктілік мінездемесін ғана ... ... ... сөздерінің ұғымын түсіну қажет.
Екіншіден, қос палаталы парламент заңдардың сапасын жақсартумен қатар,
аумақтардағы пікірлермен санасуға бағытталған.
Үшіншіден, ... ... ... ... ... ... әр
алуан (әрі тек саяси ғана ... ... мен ... ... ... бар ... қарамастан депутаттық корпустың көпшілігі
центристік айқындама ұстануда.
Қазіргі кезеңде парламентаризмді ... ... ... ... ғана ... ... ... жұмысты
жандандыру және либералдық-демократиялық мұраттарға қарай ілгері басу ... әрі ... ... ... ... ... да объективті және
субъективті факторларына байланысты жол.
Қазақстан Республикасының Конституциясында айтылғандай: Парламент ... ... ... ... асыратын республиканың ең жоғары ... ... ... жұмыс істейді.
Біздің елдің Конституциясы, парламент мәртебесіне ... ... ... оның ... ... туралы, яғни Қазақстан халықтарының
мүдесін көздейтін органдар туралы айтады және екіншіден, Мемлекеттік өкімет
жүйесіндегі оның қызмет мақсатын – заң ... ... ... ... ... ... жұмыс істейтін орган ретінде сипаттама беріледі,
соның нәтижесінде заң шығару қызметі үздіксіз жүзеге асырылады, мұның ... ... ... сай ... әрі қоғам мен мемлекеттің ... ... ... ... екі ... ... және Мәжілістен тұрады.
Қазақстан тарихында тұңғыш рет бір Палаталы Парламенттің орнына екі
Палаталы Парламент болды және де бұл ... ... ... мынада: заң
шығару органының екі Палаталы құрылымы едәуір сапалы заңдар ... ... ... ... ... ... ... ықтималдығын
кемітеді, Парламентті біршама тұрақты әрі ... ... заң ... бір Палаталы Парламентке тән ... және ... ... ... мерзімі – төрт жыл. Парламенттің өкілеттігі
оның бірінші сессиясы ... ... ... жаңадан сайланған
Парламенттің бірінші сессиясы жұмысқа ... ... ... ... ... Республикасының Конституциясында
көзделген реттер мен тәртіп бойынша ... ... ... ... айту керек, жаңа Конституция бойынша әркімнің негізгі бір
міндеті Ата Заңды және соның ... ... ... ... ... ... ... 1995 жылғы Конституция республика тарихында
тұңғыш Конституция емес екенін айтып кеткенбіз.
Жалпы таным тәжірибесі және ... ... ... ... ... елдің конституциялық қалыптасу тарихынсыз жаңа тәуелсіз
мемлекеттің конституционализм теориясы да болмайтындығын үйретеді.
Қазақстандағы ... ... ... ... белгілі бір
одақтас мемлекеттердің (РКФСР және ... ... ... даму
сатыларына жиі байланысты болып келді. Конституциясы бола ... ... ... ... ... нақты конституционализм
жағдайына әрқашан жақындап келе алған жоқ. ... ... төрт ... ) ... және ... ... КСР ... гөрі,
Алаш Үкіметінің (1917-1919 ж.ж.) ... ... ... екенін сенімді түрде айтуға болады. Кейбір кең
таралған заң әдебиеттеріндегі ... ... ... аударсақ, “Конституциялық (мемлекеттік) құқық” деп аталатын жаңаша
арнаулы анықтамалықта конституционализм екі төңіректе түсіндіріледі:
1) Конституцямен шектеулі басқару; Конституцияға ... ... ... ... әдістері;
2) Конституциялық құрылыс орнату қажеттілігін дәлелдейтін саяси құқықтық
теория.
Енді бүгінде жаңа тәуелсіз ... ... ... бағыт ұстанып
отырған демократия дамыған елдердегі конституционализмнің қазіргі заманғы
ұғымына назар аударудың мәні бар.
Қазақстандық конституционализм – деді Қазақстан Президенті ... ... ... ... жай ғана ... тұруы емес, сондай- ақ
ол Қазақстан халқының өзі мемлекеттік билікті құқықтық жағынан ... ... ... ... осы ... ... мен механизмін
тарихи тұрғыдан алдын ала айқындауы да. Біздің ... өз ... ... ... ықтимал зорлық-зомбылығынан негізгі заң
арқылы ...... ... ... ... ... либерализм принциптері негізінде әлеуметтік бағдарлы
нарықтық ... ... ... ортақ тағдырына таңдау жасап отыр.
Қазақстан Республикасының қазіргі Конституциясының кіріспе бөлімі енді
ақиқатпен ... ... таба ... тұр: ... ортақ тарихи тағдыр
біріктірген Қазақстан халқы, байырғы қазақ жерінде ... ... ... ... ... ... ала ... осы
Коституцияны қабылдаймыз”.
Өз құрылымы мен заңдық ... ... ... ... ... ... Республикасы, Америка Құрама Штаттары, Корей
Республикасы, Түрік Республикасы, Ресей ... т.б. ... ... ... дәстүрлі Конституцияларына өте ұқсас, яғни мемлекет
басшысының Қазақстандық қоғамдағы демократиялық жаңғыруларды ... ... ... пен халық мүдделері бірлігінің барынша көп ... ... ... ... тармақтарын үйлестіріп отыруды қамтамасыз ету
мүмкіндігін ұтымды түрде бейнелейді.
Қ О Р Ы Т Ы Н Д Ы
Тәуелсіз Қазақстан ... ... ... тақырыпқа арналған
диплом жұмысы мемлекетінің тарихи қалыптасу кезеңдеріне шолу ... ... ... және ... ... ... қол жеткізу жолдарын ашуға
бағытталды.
Қазақ хандығын тәуелсіз мемлекеттік құрылым ретінде ... ... ... ... ... ... ... Егеменді Қазақстанның
мемлекетінің құрылуына әсерін тигізгенін ашуға ұмтылдық.
Одан кейін Қазақстанның ... ... ... ... ... зор роль атқарған озық ойлы “Алаш” партиясының және оның ... ... ... тәуелсіздігімізді қалыптастырудағы орнына маңыз
бере отырып қазіргі ұрпаққа ... ... ... ... қағидаттарына талдау жасауға тырыстық.
Сол сияқты бұл жұмысты қазіргі ... ... ... ... ... елі ... өткерген жетпіс жылдан астам мерзім – яқни Кеңестік
Одақтың құрамында болып, тоталитарлық жүйенің езгісінде болып, ... ... ... саяси құқықтық дербестігін жүзеге асыра алмаған одақтас
Республика ретіндегі ... ... ... көз жіберіліп,
мемлекеттілігіне және құқығына тарихи тұрғыдан баға берілген.
Жоғарыда айтып өткендей ... пен ... қол ... ... жаңа өмірге сай қайта ... ... ... ... ... ... Республикасының саяси дамуының ... ... ... ... үштағаны боп табылатын: - Егеменді
туралы ... ... ... Заң және ... ... көз ... Олардың қазақ халқы ... ... ... ... ... ... болуына
қосқан орасан зор үлесі туралы айтылды.
Қазақстан тарихының алтын әріптермен өрілген ... ... ... екі ... заңдарына салыстырмалы шолу ... ... ... ... жүйесін, әлеуметтік-
экономикалық даму ... ... Ата ... ... ... зор ... ... келіп, 1995 ж.. қабылданған
Конституциясының сөз жоқ көптеген артықшылықтырға ие екендігі ... ... ... бұл ... ... егемен мемлекеттің құқықтық,
азаматтық, ... ... ... жүзеге асырылу
үстіндегі мән-жайлары, сол бағыттағы алғашқы қадамдар туралы сын көзбен
қарай отырып атап ... ж. Және 1995ж. ... ... ... ... айырмашылықтар сын көзбен бағаланды.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Д Е Р Е К Т Е М Е
1. Қозыбаев М.К. Историография Казахстана
2. Кәрібаев Б. ... ... ... // ... ... ... Зиманов С.З. Теория и практика автономизации в СССР. Алматы, 1998
4. Зиманов С.З. , ... И.К. ... ... ... ... ... ... Сартаев С.С. Образование и ... ... ... ... ... ... С.С. , ... С. История государства и права Казахстана:
вторая половина XIX-XX вв. Алматы, 1994.
7. Сапаргалиев Г.С. Основы государства и ... ... ... ... ... С.Д. ... ... с древнейших времен. Алма-Ата,
1993.
9. Агдарбеков Т.А. Проблемы национально-государственного строительства в
Казахстане. Алма-Ата, 1990.
10. Аяганов Б.Г. Государство ... ... ... ... ... ... М.Е., ... Е.М., Тасмагамбетов И.Н. Казахстан: пять ... ... ... ... ... З.К., ... С.Н. Концепция правового государства: Алматы,
1996.
13. Нурпеисов Е.К., Котов А.К. Государство Казахстан: От ... ... ... президентской республике Алматы, 1995.
14. Назарбаев Н.А. Стратегия ... и ... ... ... ... ... Нысанбаев А.Н., АрыновЕ.М., Есекеев Б.Ж. Новый Казахстан: пять ... ... ... ... ... ... сілтемесі
1465-1466 – Қазақ Хандығының құрылуы.
1917 ж. 21-28 шілде – “Алаш” ... ... ... негіз
салған I жалпықазақ съезі.
1917 ж. 21 қараша – “Алаш” ... ... ... ж. 5-13 ... – II Жалпықазақ съезі: Алаш ... ... ... және ... ... ... қалыптасуы.
1917 ж. Қараша – 1918 ж. Наурыз – “Үш жүз” ... ... ... ж. 10 ...... өлкесін басқаруға арналған Революциялық
Комитеттің құрылуы ... ж. ...... – “Алаш” партиясының Казревкоммен жойылуы.
1920 ж. 26 тамыз “Қазақ автономиялық Кеңес Социалистік Республикасын
құру туралы” ... ... ... ... мен ... Халық
Комиссарлары Кеңісінің декреті.
1927 ж. 24 наурыз – Қазақ ССР-інің 1 – Конституциясының ... ж. 24 ...... ССР – ... Кеңесін алғаш рет сайлау.
1978 ж. 20 наурыз – Қазақ КСР-інің екінші Конституциясын ... ... ж. 24 ...... ... мемлекетінің басшысы Президент
институтының енгізілуі.
1991 ж. 25 қазан – Қазақ КСР ... ... ... қабылдануы.
1991 ж. 1 желтоқсан – Қазақстан тарихындағы алғаш рет Президент
сайлауының өткізілуі.
1991 ж. 8 ...... ... ... ... 1922 ... құру туралы шартты жойып, ТМД құру туралы “Беловеж” келісімі.
1991 ж. 10 ...... ... ... Республикасын
Қазақстан республикасы деп атау туралы заңға қол қойылды.
1991 ж. 16 ... ... ... “ҚР Мемлекеттік
тәуелсіздігі туралы” Конституциялық Заңының қабылдануы.
1992 ж. 2 ...... ... мүше ... қабылданды.
1993 ж. 23 қаңтар – Тәуелсіз Қазақстан Республикасының тұңғыш
Конституциясы.
1993 ж. 10 қазан – XII ... ... ... ... өзңн-өзі тарату туралы шешім қабылдады.
1994 ж. 7 наурыз – XII шақырылған Жоғары Кеңеске сайлау өткізу.
1995 ж. 6 ... – ҚР XIII ... ... ... ... ҚР ... соты ... деп санады.
1995 ж. – ҚР Президентінің өкілеттілігін 2000 ... ... ... ... ... ... ж. 30 ... – Жалпыхалықтық референдуммен ҚР Жаңа
Конституциясының қабылдануы.
1995 ж. 5 және 9 ... – ҚР ... ... ... ... ... Қозыбаев М.К. Историография Казахстана. Алматы, 2002 ж.
2. Кәрібаев Б. Қазақ хандығының құрылуы // Қазақ тарихы 1996
3. Зиманов С.З. ... и ... ... в ... ... ... Зиманов С.З., Рейтор И.К. Теоретические вопросы Советского национально-
государственного строительства. Алма-Ата, 1978.
5. ... С.С. ... и ... ... ... Алма-Ата, 1960.
6. Сартаев С.С., Созақбаев С. История государства и права ... ... XIX-XX вв. ... ... Г.С. Основы государства и права Казахстана. Алматы, 1996.
8. Асфендияров С.Д. История Казахстана с древнейших времен. ... ... Т.А. ... ... строительства в
Казахстане. Алма-Ата, 1990.
10. Аяганов Б.Г. Государство Казахстан: эволюция общественных систем.
Алматы, 1993.
11. Абенов М.Е., ... Е.М., ... И.Н. ... пять ... ... ... ... Аюпова З.К., Сабикенов С.Н. Концепция правового государства: Алматы,
1996.
13. Нурпеисов Е.К., Котов А.К. Государство Казахстан: От ханской власти ... ... ... ... ... Назарбаев Н.А. Стратегия становления и ... ... ... ... ... 2002.
15. Нысанбаев А.Н., Арынов Е.М., Есекеев Б.Ж. Новый ... пять ... ... Алматы, 2006.
-----------------------
[1] История Казахстана: с древнейших времен до наших дней. Очерк. Под ... и др. ... ... 1993, ... ... Мысалы: Абусеитова М.Х. Казахское ханство во второй половине
ХYI века. Алма-Ата, Наука, 1985, с. ... ... ... Шығыстың белгілі орта ғасырлық тарихшысы Мухамед Хайдар
өзінің «Тарих и ... ... ... ... (см. ... ... казахских ханств ХY-ХYІІІ веков. Извлечения из персидских и
тюркских ... ... ... 1969г, с.195-198).
[3] История Казахстана: с древнейших времен до наших дней. Очерк. Под ред.
М.К.Козыбаева и др. Алматы, ... 1993, с. 113-114. ... ... ... ... во ... поовине ХҮІ века. Алма-Ата,
Наука, 1985, ... Бұл ... ... Шығыстың белгілі орта ғасырлық тарихшысы Мухамед
Хайдар өзінің ... и ... ... ... ... (см.
Материалы по истории казахских ханств ... ... ... ... и ... ... ... Наука, 1969, с.195-1998.
Бұл сөздің шығу төркіні жөнінде әдебиеттерді ... ... ... тюрков, киргизов, казахов и ханских династий.
Алма-Ата, Жазушы, 1990, с. 41-42; Тынышпаев М.Материалы ... ... ... ... ... ... Киргосиздата. 1925, с. 31-
41. «Қазақ» этнонимінің шығу тарихына өзінің көзқарасын М.Қозыбаев «Откуда»
есть-пошла казахская ... ... ... 78-80. деген мақаласында терең
талдап түсіндіреді. Бұл тақырыпты Б.Г.Аяганов «Государство ... ... ... ... монографиясында жан-жақты талдайды.
Алматы, Жазушы, 1993, с.9-14.
[5] ... А.Е. ... и ... ... ... в ... ССР. ... Наука, 1963, с.52-54
[6] Басин В.Я. Россия и казахские ханства в ХҮІ-ХҮІІІ ... ... 1971, ... С.З. ... ... казахов первой половины ХІХ века. Алма-Ата,
1958, с.184-186
[7] Мемлекеттің ... «ру» ... ... мағынасы да өзгерді.
Алғашқыда қандық туысқандықты білдіретін бұл сөз кейін уақыт өте келе
«ұйым» деген мәнде жұмсалатын ... ... ... оң ... аса ... белгілі. Мәселен, дулат 40мыңнан аса отбасынан құрылып, төрт
тармаққа бөлінген. Қазақтардың рулық ұйымдасуы 20-дан аса ірі тайпалық
одақтарға бірікті. Олардың құрамына ... ... ... ... ... ... аса ... кірді. Қазақтардың шаруашылық және
саяси өмірінің ең төменгі бірлігі көшіп-қонып ... 10-15 ... ауыл ... Олар өз ... ... ал одан ... рудың
қатарына жатады. Жүздерде бәрі ру беделі басымдығы принципіне бағындырылды.
(см. История государства и права Казахской ССР. Т.1. Под ред. ... ... 1982, ... ... К.А. Правовое положение Казахстана в составе Российской
империи в ХҮІІІ в. Юридические науки. В.4. Алма-Ата, Изд-во КазГУ, 1974,
С.29-32

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 39 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан тарихы жоғары және арнаулы орта оқу орындарына арналған оқулық440 бет
Тәуелсіздік кезеңдегі «Қазақ әдебиеті» газеті39 бет
"Мектепке дейінгі кезеңде тілді қатынас құралы ретінде пайдалана білуі. мектепке дейінгі кезеңдегі балалардың сенсорлық дамуы."6 бет
Тәуелсіздік дәуіріндегі қазақ поэзиясындағы отаншылдық рухтың жырлануы67 бет
Қазақстан Республикасының тәуелсіздігі жайында5 бет
Xvi-xviіі ғғ. қазақ-орыс елдері арасындағы дәстүрлі елшілік байланыстар тарихы10 бет
Абылай хан өмірі мен қолбасшылық саясаты4 бет
Алғашқы түркі мемлекеттері21 бет
Араб мемлекеті17 бет
Афина мемлекеті22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь