Жинақтық зейнетақы қорлар жүйесі

МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3.7

І ЖИНАҚТЫҚ ЗЕЙНЕТАҚЫ ҚОРЛАР ЖҮЙЕСІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Жинақтық зейнетақы қорларының мазмұны, қалыптасуы және нарықтағы ролі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8.21
1.2 Жинақтық зейнетақы жүйесін басқару қағидаттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... .22.41
1.3 Зейнетақы түсінігі және олардың түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..42.63
ІІ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЗЕЙНЕТАҚЫ ЖҮЙЕСІНІҢ ҚҰРЫЛЫМЫ МЕН ДАМУЫ
2.1 Жинақтаушы зейнетақы жүйесінің қазіргі жағдайын талдау ... ... ... ... ... ... .64.94
2.2 Зейнетақы жүйесінің инвестициялық жүйесін жаңғырту тетіктері мен басымдықтары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 95.113
2.3 Зейнетақымен қамсыздандыру жүйеісінің қызметін қадағалау және тұтынушылардың құқықтарын қорғау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 114.123
ІІІ Жинақтаушы зейнетақы қорларының қазіргі кезеңдегі экономикалық тиімділігін арттыру жолдары
3.1 Чилилік зейнетақы қорларын Қазақстанда қолданудағы қиыншылықтары мен жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...124.131
3.2 Инвестициялық жобаларды жүзеге асыруда жинақтаушы зейнетақы қорының мүмкіндіктерін пайдалану жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...132.138
3.3 Зейнет ақы жинақтарының сақталуын қамтамасыз ету проблемалары ... 139.143
3.4 Елбасымыз Н.Ә. Назарбаетың жолдауларындағы әлеуметтік саясаттың басым бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .144.150
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 151.156
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..157.162
КІРІСПЕ

Дипломдық жұмыс тақырыбының өзектілігі. Бүгінгі таңда өркениетті даму жолына түскен Қазақстан Республикасы қоғамның барлық саласында аса маңызды реформаларды жүзеге асыруда. Бұл реформалардың ішіндегі ең күрделісі әрі өте байыптылықты қажет ететін бағыты әлеуметтік саладағы реформалар болып табылады. Өйткені, біріншіден, әлеуметтік - экономикалық мәселе адамдардың өмірі мен тұрмыс-тіршілігіне тікелей қатысты болғандықтан үнемі күн тәртібінде тұрады; екіншіден, мемлекеттің зейнетақы жүйесі әрқашан халықтың назарында болып, оның талқысы мен сынына түсіп отырады. Сондықтан да зейнетақы жүйесі халықты қамтамасыз етуде маңызы зор фактор ретінде қарастырылады.
Қазiргi кезде, Қазақстанның зейнетақы жүйесiнiң реформасы басталғалы бес – сегiз жыл өткеннен соң оны жүзеге асты деуге болады. Жинақтаушы зейнетақы қорларының бұдан әрi дамуы кезеңiнде жинақтаушы зейнетақы жүйесiнiң бәсекелiк қабiлеттiлiгiн және ең басты оның институттарының қаржылық орнықтылығы мәселелерiн қамтитын жаңа айналымын зерттеудi және шешiмiн табуды қажет ететiн мәселелері туындайды. Республикамыздың “Қазақстан – 2030” бағдарламасында барлық Қазақстандықтардың әл – ауқатын, қауiпсiздiгін жақсарту, гүлдену, даму стратегиясында Президентiмiз Н.Ә.Назарбаев атап өткендей, елiмiздiң дамуының басты бағыттарының бiрi тұрғындардың материалдық және әлеуметтiк әл – ауқаты болып табылады. Тұрғындарды зейнетақымен қамтамасыз етудiң деңгейi мен сапасы – елiмiздiң азаматтарының әлеуметтiк және экономикалық жағдайының маңызды құрамдас бөлiгi. Жинақтаушы Зейнетақы Қорларының тұрақты түрде дамуы Қазақстан Республикасының экономикалық дамуын жылдамдатуға ықпал етедi.
Республиканың әлеуметтiк – экономикалық жүйесiнде неғұрлым қарқынды дамушылардың бiрi зейнетақы жүйесi болып табылады. Сонымен қатар, әрекет етушi жинақтаушы зейнетақы жүйесiнде зерттеулер жүргiзу, оның тереңдеуi,
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1 Зейнетақы жүйесін жаңғырту тетіктері мен бағыттары. // Қазақстан Жоғары Мектебі, 2006 - №4 - 0,43 б.п.
2 Оспанов Г.Б.//Вестник Национальной академии наук РК//2006 №5 96-99 бет.
3 К.М Тулепбаев//Новая модель пенсионного обеспечения население Казахстана: теория, методологии и механизмы реализации// Автореферат Алматы 2007жыл.
4 «Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру туралы» Заң 1997 жылғы 20маусымдағы №136-1.
5 Мергенбаева А.Т. Зейнетақы жүйесін жетілдірудің экономикалық тетіктері : 08.00.05- Э.ғ.к. ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған дисс. авторефераты / А. Т. Мергенбаева. - Түркістан, 2009. - 25 б.
6 Жұмағұлов Ғ.Б, Ахметов А, Ахметова Г. //Әлеуметтік қамсыздандыру құқығы// оқу құралы Алматы 2005 жыл.
7 А.Темен//Еңбек нарығының болашағы және зейнетақы//Президент және Халық 29 ақпан 2008 жыл.
8 С.Н Әбиева// Қазақстан Республикасындағы жинақтаушы зейнетақы қорларының инвестициялық әс-әрекеттерінің қазіргі жағдайына талдау// КазЭУ хабаршысы 2006 №4.
9 Жинақтаушы зейнетақы қорларынан жинақталған зейнетақы қаражатын аудару ережесін бекіту туралы : 2008 жылғы 29 желтоқсандағы № 240 // Заң газеті . - 2009.- 17 ақпан
10 Жинақтаушы зейнетақы қорларының комиссиялық сыйақы алу ережесі : 2009 жылғы 5 ақпан №107 қаулысымен бекітілген // Егемен Қазақстан . - 2009.- 14 наурыз.
11 Постоновление Правительства РК «Об утверждении правил исчисления, удержания и перечисления обязательных пенсионных взносов в накопительные пенсионные фонды»;
12 Бельгибаева//Анализ современного состояния пенсионного обеспечения в РК//Труд в Казахстане 2004 №4.
13 А.Айтуған//Жинақтаушы зейнетақы қорының меншік капиталына келетін табысты үлестіру//Қаржы-қаражат 2007 №2 44-48 бет.
14 Абиева С.Н. Экономиканың реформалануының жаңа жағдайындағы жинақтаушы зейнетақы қорының даму тенденциялары / С.Н. Абиева ; С. Н. Абилов // Аль-Пари. - 2006. - № 3-4. - бет80-84
15 К.Тулепав, Б.Еспенбетова// Теоретические основы диверсификации инвестиций активов накопительной пенсионной системы//Банки Казахстана 2007 №12 34-39 бет.
16 Г.Батайқызы//Қазақстан Республикасының жинақтаушы зейнетақы жүйесінің жетістіктері мен проблемалары//Рынок ценных бумаг 2000 №12.
17 А.А Айтуған// Жинақтаушы зейнетақы қорларының қаржылық менеджменті: шетелдік тәжірибені қолдану мүмкіндігі// КазЭУ хабаршысы 2004 №4 216-221 бет.
18 Б.Қарабеков// Үш деңгейлі зейнетақы жүйесі//Қаржы- қаражат1997 №3.
19 2007 жылғы 1 қазандағы жағдай бойынша 2007 жылғы ІІІ тоқсанындағы зейнетақы активтерін инвестициялық басқаруды жүзеге асыратын жинақтаушы зейнетақы қорлары мен ұйымдардың агрегирлендірілген есебі // Егемен Қазақстан . - 2007.-23 қараша.
20 Веб – сайттар:
21 www.halykfund.kz;
22 www.halykbank.kz;
23 2009 жылғы 1 қаңтардан бастап Зейнетақы төлеу жөніндегі мемлекеттік орталықтан төленетін зейнетақы төлемдерінің мөлшерін арттыру туралы "ҚР-да зейнетақымен қамсыздандыру туралы" : 2009 жылғы 25 желтоқсан №2186.
24 Қазақстан Республикасы қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агентігінің мәліметтері веб сайты:www.afn.kz
25 К.М Тулепбаев// О ходе пенсионной реформы в Казахстане//Труд в Казахстане 2007 №12.
26 К.Тулепав, Б.Еспенбетова//Инвестиции в человеческий капитал и механизмы их реализации// Труд в Казахстане 2005 №2.
27 Тойшибек М.Б. Жинақтаушы зейнетақы жүйесінің проблемалары және оларды шешу жолдары / М. Б. Тойшибек // ІІІ Рыскуловские чтения "Бизнес, наука, образование: грани сотрудничества": Материалы научно-практической конференции, 19-23 мая 2008 г. / КазЭУ им. Т. Рыскулова. - Алматы : ТОО "Эверо", 2008. - Ч. 4. - С. 206-214
28 Асилова А.С. Қазақстандағы бағалы қағаздар нарығының қалыптасуы мен даму тенденциялары / А. С. Асилова, А. Т. Тоқсанбаева // Влияние процессов глобализации на развитие национальной экономики: материалы научной конференции магистрантов и студентов, 7-8 мая 2007 г. . - Алматы, 2007. 257-259 бб.
29 2009 жылғы 1 сәуірдегі жағдай бойынша 2009 жылғы 1 тоқсандағы зейнетақы активтерін инвестициялық басқаруды жүзеге асыратын жинақтаушы зейнетақы қорлары мен ұйымдардың агрегирлендірілген есебі, Қорлар мен ұйымдар туралы жалпы ақпарат, қордың инвестицияланған зейнетақы активтерінің үлесі // Егемен Қазақстан . - 2009.- 16 мамыр
30 Шағатай Ж.//Зейнетақы қоры қазаққа керек пе?//Түркістан 2007, 27 қыркүйек.
31 К.Тулепав, Б.Еспенбетова//Инвестиции в человеческий капитал и механизмы их реализации// Труд в Казахстане 2005 №2
32 А.Айтуған// Зейнетақы жинақтау қорларындағы тәуекелдіктерді басқару жүйесінің қызметіне рейтингтік баға беру// Қаржы-қаражат 2006 №10.
33 Статистиктический ежегодник 2007, 2008, 2009 жж.
34 Интернет көздері: google.kz, stut.kz;
35 2008 жылғы 1 қаңтардан бастап Зейнетақы төлеу жөніндегі мемлекеттік орталықтан зейнетақы төлемдерінің мөлшерін артыру туралы//Егемен Қазақстан-2008-5 қаңтар.
36 «Қазақстан Республикасында әлеуметтік реформаларды одан ары тереңдетудің 2005-2007 жылдарға арналған бағдарламасын бекіту туралы» ҚР Үкіметінің 2004 жылғы 30 қарашадағы №1241 қаулысы
37 Зейнетақы жинақтау қорына міндетті зейнеткерлік жарналар бойынша түсімдер және алынатын алым//Статистикалық бюлетень 2004 №7.
38 2008 жылғы 1 сәуірдегі жағдай бойынша 2008 жылғы І тоқсандағы зейнетақы активтерін инвестициялық басқаруды жүзеге асыратын жинақтаушы зейнетақы қорлары мен ұйымдардың агрегирлендірілген есебі // Егемен Қазақстан . - 2008-16 мамыр
39 2008 жылғы 1 қаңтардан бастап Зейнетақы төлеу жөніндегі мемлекеттік орталықтан зейнетақы төлемдерінің мөлшерін артыру туралы//Егемен Қазақстан-2008-5 қаңтар.
40 Жинақтаушы зейнетақы қорлары үшін тәуекелдіктерді басқару жүйелеріне қойылатын талаптарды белгілеу туралы//Егемен Қазақстан 2007- 13шілде.
41 2007 жылғы 1 қазандағы жағдай бойынша 2007 жылғы ІІІ тоқсанындағы зейнетақы активтерін инвестициялық басқаруды жүзеге асыратын жинақтаушы зейнетақы қорлары мен ұйымдардың агрегирлендірілген есебі // Егемен Қазақстан . - 2007.-23 қараша.
42 Антоненко И. Міндетті зейнетақы жарналары бойынша берешекті өндіру / И. Антоненко // Бухгалтер бюллетені. - 2009. - №8. - бет14-15
43 «Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы. Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында» атты Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың 2006 жыл 1-наурыздағы Қазақстан халқына Жолдауы
44 «Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру – мемлекеттік саясаттың басты мақсаты» атты Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың 2008 жылға 6-ақпандағы Қазақстан халқына Жолдауы
45 «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан («Қазақстан-2030» стратегиясы Қазақстан дамуының жаңа кезеңінде)» атты Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың 2007 жылғы 28-ақпандағы Қазақстан халқына Жолдауы
46 «Қазақстан қарқынды экономикалық, әлеуметтік және саяси жетілдіру жолында» атты Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың 2005 жыл 18 ақпандағы Қазақстан халқына Жолдауы
47 Мемлекеттік базалық зейнетақы төлемін, мүгедектігі бойынша және жасына байланысты берілетін мемлекеттік базалық әлеуметтік жәрдемақыларды алушыларға 2008 жылдың бірінші жарты жылдағы үшін ай сайын өтемақы төлеу ережесін, сондай-ақ оларды тағайындау туралы шешімдер мен үзінді көшірмелердің нысандарын бекіту туралы : 2008 ж. 20 маусым № 599 // Қазақстан Республикасының Президенті мен Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілер жинағы . - 2008. - № 31. - бет 21-32.
48 Абиева С.Н. Экономиканың реформалануының жаңа жағдайындағы жинақтаушы зейнетақы қорының даму тенденциялары / С.Н. Абиева ; С. Н. Абилов // Аль-Пари. - 2006. - № 3-4. - бет80-84
49 Асилова А.С. Қазақстан Республикасындағы жинақтаушы зейнетақы жүйесінің проблемалары мен даму бағыттары / А. С. Асилова // Развитие экономической мысли в Казахстане: Материалы международной научно-практической конференции, 19-20 октября 2006 г. / КазЭУ им. Т. Рыскулова . - Алматы : Экономика, 2006. 119-125 бб.
50 Г.Ж. Жолдасбекова//Зейнетақы жүйелерінде реформа жүргізудің шетелдік тәжірибиесі// КазЭУ хабаршысы 2003 №1.
51 Зейнетақымен қамтамасыз ету жүйесінің шетелдік тәжірибесінің теориялық негіздері./«Қазақстанда экономикалық ой-сананың дамуы» атты халықаралық ғылыми-практикалық конференция, Т.Рысқұлов атын. ҚазЭУ Алматы. 2006.-1 б.п.
52 ҚР үшін шетелдік зейнетақы жүйелерінің қалыптасу тәжірибелерін қолдану ерекшеліктері./ «ҚР экономикасының қаржы тетігін дамытуды жетілдіру-бәсекелестілікке қабілеттіліктің айғағы» атты халықаралық ғылыми-практикалық конференция, ХҚТУ, 2007.-0,23 б.п.
53 Исахова П.Б. Қазақстан Республикасында халықты әлеуметтік қорғау жүйесін қаржымен қамтамасыз ету : 08.00.10- э.ғ.д. ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған дисс. авторефераты / П. Б. Исахова. - Алматы, 2008. - 42 б.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
...................................................3-7
І ЖИНАҚТЫҚ ЗЕЙНЕТАҚЫ ҚОРЛАР ЖҮЙЕСІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
Жинақтық зейнетақы қорларының ... ... және ... ... ... ... басқару
қағидаттары.....................................22-41
1.3 Зейнетақы түсінігі және олардың
түрлері......................................................42-63
ІІ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЗЕЙНЕТАҚЫ ЖҮЙЕСІНІҢ ҚҰРЫЛЫМЫ МЕН ... ... ... ... ... ... жүйесінің инвестициялық жүйесін жаңғырту тетіктері мен
басымдықтары................................................................
....................................95-113
2.3 Зейнетақымен қамсыздандыру жүйеісінің қызметін қадағалау және
тұтынушылардың ... ... ... ... қазіргі кезеңдегі экономикалық
тиімділігін арттыру жолдары
Чилилік зейнетақы қорларын Қазақстанда қолданудағы қиыншылықтары ... ... ... ... асыруда жинақтаушы зейнетақы қорының
мүмкіндіктерін пайдалану
жолдары...................................................................13
2-138
3.3 Зейнет ақы жинақтарының сақталуын қамтамасыз ету проблемалары....139-
143
Елбасымыз Н.Ә. Назарбаетың жолдауларындағы әлеуметтік саясаттың ... ... ... ... ... ... таңда өркениетті даму
жолына түскен Қазақстан Республикасы қоғамның барлық саласында аса маңызды
реформаларды жүзеге асыруда. Бұл ... ... ең ... ... байыптылықты қажет ететін бағыты әлеуметтік саладағы ... ... ... біріншіден, әлеуметтік - экономикалық мәселе адамдардың
өмірі мен тұрмыс-тіршілігіне тікелей қатысты ... ... ... ... ... ... зейнетақы жүйесі әрқашан
халықтың назарында болып, оның ... мен ... ... ... ... ... жүйесі халықты қамтамасыз етуде маңызы зор фактор ... ... ... ... ... ... ... бес –
сегiз жыл өткеннен соң оны жүзеге асты деуге болады. Жинақтаушы зейнетақы
қорларының ... әрi ... ... ... ... ... қабiлеттiлiгiн және ең басты оның институттарының қаржылық
орнықтылығы мәселелерiн ... жаңа ... ... және ... ... ететiн мәселелері туындайды. Республикамыздың “Қазақстан –
2030” бағдарламасында барлық ... әл – ... ... ... даму ... Президентiмiз Н.Ә.Назарбаев атап
өткендей, елiмiздiң дамуының ... ... бiрi ... және ... әл – ауқаты болып табылады. ... ... ... деңгейi мен сапасы – елiмiздiң азаматтарының
әлеуметтiк және ... ... ... ... ... ... ... тұрақты түрде дамуы ... ... ... ... ... етедi.
Республиканың әлеуметтiк – экономикалық жүйесiнде неғұрлым қарқынды
дамушылардың бiрi зейнетақы жүйесi болып ... ... ... әрекет
етушi жинақтаушы зейнетақы жүйесiнде зерттеулер жүргiзу, оның тереңдеуi,
нарықтық экономикалық жағдайындағы Қазақстан экономикасына бейiмделуi ... ... ... ... мерзiм iшiнде пайда болған пiкiрталастағы және
шешiлмеген көптеген мәселелер мен сұрақтардың бар екендiгi жөнiнде ... ... ... ... бередi.
Зейнетақы активтерiн экономиканың нақты секторындағы ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыру мақсатында
пайдалану керек деп есептеймiз. ... ҚР ЖЗҚ ... ... ... және ... ... ... ету жүйесiн
жаңғырту мен әрi ... ... ... зерттеу маңызды мәселелердiң
бiрi болып табылады. Аталған ... шешу үшiн, оған ... ... шетелдiк мамандар мен ғалымдардың зерттеулерiн негiзге ала отырып,
зейнетақы ... ... ... және олардың экономиканы
қаржыландыруға қатысу мүмкiндiктерiн дұрыс арнаға ... ... ... ... және ... қажет етедi.
Жинақтаушы зейнетақы жүйесiн енгiзу процесiнде ... ... ... ... ... ... бiр ... жинақтаушы зейнетақы жүйесiнiң қаржылық менеджментiнiң
ерекшелiктерi қалыптастырылуда, оларды зерттеуге отандық ғалымдар ... ... ... ... ... жетiлуi жинақтаушы зейнетақы
қорларының өзара бәсекелестiгiнiң күшеюiмен қатар жүруде.
Дипломдық жұмыстың мақсаты - ... ... ... ... және ... ... ... Республикасындағы жинақтаушы
зейнетақы қорларының, қызметі мен оның дамуының жалпы жүйесiн ... жаңа ... ... ... болып табылады.
Осы мақсаттан мынандай міндеттер туындайды:
Әлеуметтік мемлекет құру жолындағы Қазақстан Республикасының зейнетақы
реформасына талдау ... ... оның мәні мен ... ашып ... жұмыстың негізгі мақсаты болып табылады. Сонымен қатар зейнетақы
реформасын жүзеге асырушы ... ... ... ... ... да ... болып табылады. Осы мақсатқа жету үшін мынандай
міндеттерді шешу көзделіп отыр:
әлеуметтік – ... ... ... ... әдіснамалық
негізін зерттеу;
зейнетақы жүйесінің әлеуметтік – экономикалық институттар мен үрдістерде
алатын орнына ... ... ... ... құру ... ... ... реформасы
үлгілеріне талдау жасау;
зейнетақы жүйесінің әлеуметтік – құқықтық негіздерін сараптау және ... ... ... ... ... ... ашып көрсету;
қазіргі кезеңдегі Қазақстан Республикасындағы зейнетақы ... ... ... және ... ... ... мен негізгі
бағыттарын айқындау;
нарықтық экономикасы дамыған елдердегi азаматтарды ... ... ... оны ... ... байланысты қолдануына
талдау жүргiзу;
бiрыңғай зейнетақы жүйесінен жинақтаушы ... ... ... факторларды
ғылыми түрде жүйелеп, жинақтаушы зейнетақы қорларының қызметтерiн жетілдiру
және олардың инвестициялық мүмкiндiктерiн күшейтуге байланысты ... ... ... ету ... ... ерекшелiктерiн
ашып көрсету;
мемлекеттің зейнетақы жүйесінің жетілдіруінің басым ... ... және ... мәні бар ... мен ... беру.
Дипломдық жұмыстың негізгі объектісі: Қазақстан Республикасының зейнетақы
жүйесінің негізгі бағыттары және оны жүзеге ... ... ... ... атқарып отырған қызметі болып табылады.
Дипломдық жұмыстың пәні: Қазақстан Республикасының зейнетақы ... және ... ... ... әлеуметтік - экономикалық
институттар мен ... ... ... ... үрдісіндегі іс-
әрекеттері мен өзара байланысы.
Дипломдық ... ... ... ... ... үш бөлімнен құралады.
Кіріспеде дипломдық жұмыстың өзектілігі, ... ... пен ... Ал негізгі бөлімінде «Қазақстан Республикасындағы зейнетақы
жүйесінің теориялық негіздерін», және де ... ... ... ... ... – экономикалық көрсеткіштерін және
даму ерекшеліктеріне»талдау жүргізіп, сонымен «Қазақстан Республикасындағы
зейнетақы жүйесінің стратегиялық дамуы және тұрақтылығын арттыру ... ... ... қазіргі зейнетақы реформасына жүргізілген
стратегиялық даму бағыттарға өз ... ... ... ... ... – 99 ... ... сай жұмыста мына міндеттер шешіледі:
-жинақтық зейнетақы қорлар ... ... ... ... ... ... жинақтық зейнетақы жүйесінің құрылымы ... ... ... ... ... ... ... оның қалыптасу және даму ерекшелігін ... ... ... ... ... ... ... бұл саладағы негізгі
мәселелерді шешу;
- зейнетақы жүйесінің қызметін мемлекеттік реттеу шараларын ... ... ... ... - ... Республикасындағы жинақтық зейнетақы
қорының қызметі.
Зерттеу пәні – Қазақстан ... ... ... ... және оны ... ... негіз болып Қазақстан Республикасының зейнетақымен қамтамасыз
ету мәселелеріне байланысты заңдық және нормативтік актілері, ... ... ... мен ... Республикасының Ұлттық
Банкінің талдау материалдары , ҚР ... ... ... ... 28.02.2007 жылғы жолдауы «Жаңа әлемдегі ... ... ... ... Республикасында
зейнетақымен қамсыздандыру туралы» Заңы (1 ... ... ҚР ... ҚР ... және ... ... министірлігі мәліметтері
алынды /7, 1-50б./.
Дипломдық жұмыс кіріспеден, үш ... ... ... ... тұрады. Жұмыста 9 кесте мен 8 сурет бар.
І ... ... ... ЖҮЙЕСІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Жинақтық зейнетақы қорларының мазмұны, қалыптасуы және
нарықтағы ролі
Жинақтық зейнетақы қорлары (ЖЗҚ) – бұл ... ... ... ... ... олар ... ... салымшылармен төленетін зейнетақы жарналардың негізінде халықтың
сақталатын ақша ... ... ... ерекшелігі – олар ... ... ... ... ... және ... ... ету үшін құрылады. ... ... ... бір ... ... ... ... көзқайнарын
қалыптастыру мақсатында зейнетақы қорларының қарыздық міндеттемелерін сатып
алады.
Зейнетақы қорлардың дамуы ... ... ... ... ... ... ... пайда болды. Зейнетақы қорлары - жеке және ... ... ... ... ... ... қаржылық мекеме. Зейнетақы төлемдері- зейнетақы төлемдері үшін
халықтың, фирмалардың, мемлекеттің салымдары.
Зейнетақы қорларын құрудың негізгі ... ... ... ... инвестициялау есебінен жұмыскерлерге төлемдер жасау болып
табылады. Зейнетақы қорлары ... ... ... ... сақтандыру компанияларына берілу мүмкін. ... қоры ... деп ... ... ... ... ... жасау мүмкін, яғни сақтандыру компаниялар
зейнетақы төлемдерін қабылдап, зейнетақы ... ... ... ... қоры ... деп ... / 11, 13 б. /.
Зейнетақы қорларындағы ... ... ... ... ... ... ... түсімдердің 20-30% құрайтын
жұмыскерлер мен қызметкерлердің ... ... ... ... ... корпорациялар, кәсіпорындар және мемлекеттер ... ... ... әрі байырақ болған ... ... ... жарналар үлесі аз болады. Зейнетақы қоры капиталының
жинақталу ерекшелігі кәсіпкерлердің, жұмыскерлердің, ... ... ... ... ... ... сомаларынан құралады.
Зейнетақы қорлары ұзақмерзімді ақша қаражаттарын иемденеді және ... жеке ... ... ... Зейнетақы қорларының активінің
80% жеке ... ... ... ... ... 30% ... ... жататындықтан корпорация саясатына зейнетақы қорлары әсер
етеді. Зейнетақы ... ... ... активтеріне де ақша
қаражаттарын салады.
Жекеменшік зейнетақы қорларымен қатар мемлекеттік зейнетақы қорлары да бар.
Олар орталық ... және ... ... ... ... ... пассивті операцияларының негізін түрлі ... ... ... және ... жарналары құрайды.
Активті операциялар мемлекеттік және корпорациялардың бағалы қағаздарының
салымдарында шоғырланады. ... ... ... қызметінде
ақша қаражаттарын инвестициялау мен қызметінің формаларын ұйымдастыруы
бойынша айырмашылықтар болады.
Еркін активтерді ... ... ... ... ... ... ... зейнетақы қорларының активтері экономикада маңызды
роль атқарады / 10, 89 ... ... ... ... ... ... бойынша мәнін
анықтауғы болады. Мысалы, дамыған елдерде ... ... ... 10% құрайды (кесте 1).
Зейнетақы қорлары инвестициялар сияқты ... ... ... қызмет атқарады.
Зейнетақы қорларының макроэкономикалық қызметіне :
- Олар инвестициялық ресурстарды тиімді орналастыруға үлес ... ... ... ... мен қолданушылардың (фирмалардың,
компаниялардың, өндірістік ұйымдардың және т.б.) нақты емес ... ... ... ... ... ... ... негізінде банк
әлеуетті қарыз алушылардың қаржылық жағдайын құрастырады, ... ... ... аз және ... ... ... жол ... қатар банктерде мәліметтер болу есебінен кәсіпорынның ... ... , ... ... мен ... ... ... әсер
етеді.
- Қаржылық делдалдардың жекеменшік міндеттемелерін шығару экономикаға
қажетті және ұсынылатын ... ... ... ... қайшылықтарды
шешеді.Сөйтіп жинақ көлемі ұлғаюы әсерінен ақшаға сұранысы , ... ... да ... Қысқа мерзім кезеңінде инвестициялық
сұраныстың өсімі табыстың мультипликативті кеңеюі және жиынтық сұраныстың
төмендеуін ... ... ... жаңа ... мен ... ... экономикалық өсудің сапалық және сандық
әлеуетін қалыптастырып, өндіріс көлемінің ... және ... ... ... болды /9, 58 б./.
Кесте 1 Экономикасы дамыған мемлекеттер бірлестігі елдеріндегі зейнетақы
қорларындағы активтер көлемі (1993 ... ... |ЖҰӨ ... |Жан ... |
| | ... ... |
| | | ... |
|1 |2 |3 |4 ... |2 908 |49 |12 ... |1 752 |42 |14 ... |726 |77 |13 ... |254 |15 |3 ... |216 |68 |14 ... |195 |83 |28 ... |162 |29 |6 ... |122 |43 |7 ... |62 |25 |7 ... |31 |27 |7 ... |14 |28 |4 ... дерек көзі – Смешанное общество: мировой опыт и Казахстан»./Отв.
ред. АК. Кошанов /43, 87 б. ... ... ... әлеуметтік экономикалық тұрақтылыққа ... ... ... ... ... ... жасайды.
Зейнетақы қорларының микроэономикалық қызметіне :
- Халықтың еркін ақша қаражаттарын ... ... ... ... ... ... сай оларды инвестиция түрінде салады.
- ... ... ... ... ... жаппай инвестициялаудың ... ... ... төмендейді.
- Өндірісті инвестициялай отырып, зейнетақы қорлары олардың кәсіпкерлік
белсенділігін ... ... ... ... ... ... зейнетақы қорлары (акцияларды, корпорациялардың
ұзақмерзімді облигациялары) инвестициялық қызметті ... ... ... ... ... қарыз міндеттемелерін сатып алғанан кейін
зейнетақы қорлары корпорацияның уақытша ақша ... ... ... ... ... ... толықтыру үшін қажет.
Сөйтіп зейнетақы қорлары қаржылық делдал бола ... ... ... төлемдерімен қамтамасыз етіп қана қоймай,инвестициялық сұраныс пен
экономикалық белсенділіктің жалпы деңгейін көтереді /9, 63 ... ... ... ... ... ... әлеуметтік
қамсыздандыру саласын дағдарысқа ұшыратқан ... ... ... ... ... мен ... қамсыздандырудың төмендеуі
өлшемінен жұмыссыздардың әлеуметтік ... ... ... ... ... ... бір ... 2.5 жұмысшы тең келді.
Халықтың еңбекке қабілетті бөлігіне салықтық ауыртпашылық лезде жоғарылады,
ол зейнеткерлерге ... ... ... ... Зейнетақылық
реформаның басында зейнеткерлер алдындағы борыш 36 млрд.теңге көлемінде
қалыптасты.Кейбір аймақтарда ... ... ... ... 10 ... ... ... жүйесінде қаржылық жағдай мен тиімділікке
байланысты қалыптасқан күрделі экономикалық және әлеуметтік қауіп ... ... жүйе ... ... ... ... ... реформасы объективті қажеттілікке ие болды /13, 15 б./.
Орталықтандырылған зейнетақы жүйесінің ... етуі ... ... ... көлемі мен зейнетақылық төлемдер арасындағы сәйкессіздік. Яғни
қызметкер оның жұмыс берушісінің ... ... ... уақытылы
және толықтығына тәуелсіз зейнетақыны ала алатын. Сондай-ақ мемлекет
зейнетақыны Мемлекеттік ... ... ... ... болды;
- өндіріс шығындарының ұлғаюында көрініс тапқан, жалақының ... ... ... ... ... жоғары болды.
Сонымен қатар аударымдардың жоғарғы ... ... ... ... ... жалтаруына алып келді;
- зейнетақы аударымдарының түсімдерін ... ... мен ... қызықпаушылығы жинақтау деңгейінде білінді;
- зейнетақы жеңілдіктерінің үлкен мөлшерінен әлеуметтік ... ... ... ... ... мен қаражаттарды тиімсіз басқару
зейнетақы аударымдарының ұлғаюына кедергі жасады;
- өз кезегінде зейнетақы қаражаттарын тиімсіз ... ... ... тудырды.
Қазақстанда бірінші мемлекеттік емес зейнетақы қорлары 1994 жылы пайда
болды. Олар бірінші Қазақстандық ... ... қоры ... мемлекеттік
емес зейнетақы қоры ²Надежда² және тағы басқалары болды. ... ... ... ... мен ... ... ... ²Мемлекеттік емес зейнетақы қорлары туралы² Заң 1996 жылы
бекітілді, бірақ бір ... соң ... ... ... ... ²Қазақстан Республикасындағы зейнетақылық қамсыздандыру туралы² Заң
қабылданғаннан кейін өзінің күшін жойды /16, 49 б./.
Зейнетақы реформасы 1998 жылы жүзеге ... ... ... ТМД ... ... ... ... зейнетақы қорына көшті. Бұл кезеңде
қаржылық нарық ресурстардың ... ... ... ... қор ... дамуымен байланысты болды.
Алайда екі жылдан кейін қаржылық нарықтағы жағдай ... ... ... өркендемеуі мен басқа факторлармен қатар банктік жүйенің
өтімділігінің өсуі мен ... ... ... өсуі ... ... ... туындауын ескерді.
Зейнетақы жүйесін реформалауда ... ... ... ... ... ... ... Қазіргі зейнетақылық қамсыздандыру
жүйесінің қызмет ету параметрлері мен негізгі салаларын түгелдей үш ... / 11, 25-26 ... ... Республикасында зейнетақылық қамсыздандыру туралы² Заңына сәйкес
жинақтаушы зейнетақы жүйесімен қатар ынтымақтас (солидарный) ... ... ... ... ... ... ескі ... жұмыс істеген барлық мемлекеттік міндеттемелер де сақталған.
Ынтымақтас зейнетақы жүйесінің міндетті зейнетақы жарналары жұмыс ... ... ... ... (21%) ... кіретін. Ынтымақтас
зейнетақы жүйесі ынтымақтас жүйе кезінде стаж жинаған, сондай-ақ жинақтаушы
жүйеде жеткілікті зейнетақы ... ... ... ... мен ... ... қамсыздандыруды қарастырады.
Екінші деңгейі.
Зейнетақымен қамсыздандырудың жинақтаушы жүйесінде әрбір ... ... ... еңбекақы түріндегі төлемге жататын табыстың 10%
көлемінде міндетті түрде ... ... ... ... ... ... ... зейнетақы жасына жеткен азаматтардың
зейнетақылары ... ... ... шығу ... жұмыс
жасаушылардың санына байланыссыз,салымшылардың жекеменшігі болып табылатын
жинақталған құрал-жабдықтардың есебінен құрылады. Осылайша зейнетақыға шығу
кезінде салымшылардың жеке ... ... ... ... ... Одан ... ... жарналары зейнетақы жинақтарының
өсуі мен оларды инфляциядан қорғауды қамтамасыз ету ... ... ... деңгей.
²Қазақстан Республикасындағы зейнетақылық қамсыздандыру туралы² Заңға
сәйкес қызметкерлер мен ... ... ... ... ... ... ... құратын еркін жарналар ... ... ... ... ... ... ... өз
зейнетақылық жинақтарын көбейтуге мүмкіндігі болады.
1999 жылы ²Қазақстан Республикасының зейнетақылық қамсыздандыру ... ... ... ... ... ... ... қорына
зейнетақы жарналары қызметкерлердің жалақысынан міндетті түрде ұстала
бастады.
Зейнетақылық реформа қаржы нарығының жаңа қатысушыларын ... :
- ... ... қоры ... ... ... инвестициялық басқаруын атқарушы ұйымдар
(ЗАИБАҰ);
- банктер-кастодиандар /18, 9 б./.
Сонымен қатар жинақтаушы зейнетақы қорына көшу ... ... ... ... сенімінің артуы мен мемлекеттік емес
жинақтаушы зейнетақы қорларына салымшылардың ... ... ... ... ... ... ... институт ролі Мемлекеттік
жинақтаушы зейнетақы қорына берілді, оған ... ... ... ... ... және ... активтерін
инвестициялауды арнаулы шектеуші лимиттері белгіленді.
Қазіргі таңда республикамызда зейнетақы жүйесінің ынтымақтас (мемлекеттік)
және ... ... ... ... ... аралас түрі қызмет
етуде:
-ынтымақтас жүйе қалыптасқан зейнеткерлер мен 1998 жылдың 1 қаңтарына еңбек
стажы алты айдан кем емес ... ... жүйе 1998 ... 1 ... бастап жинақтаушы зейнетақы
қорларына жалақының 10% мөлшерінде міндетті зейнетақы ... ... ... ... ... жүйеге зейнеткерлердің зейнетақысын төлеу
шығындарын жабуға бағытталған әлеуметтік ... ... ... ... 21% ... ... ... жүйесінің екіленуі нәтижесінде
бүгінгі күндері зейнетақыға ... ... екі ... ... ... зейнетақының бірінші бөлігі 1998 жылдың 1 қаңтардағы жағдайына байланысты
ынтымақтас жүйесінен еңбек стажына қатынасты мемлекет жағынан төленеді;
- зейнетақының ... ... ... ... ... жеке ... жинақтарынан төленеді.
Жинақтаушы зейнетақы қорының пайда болуынан бастап жинақтаушы зейнетақы
жүйесінің салымшыларының ... ... ... ... ... ... ... бойынша Мемлекеттік
орталық арқылы зейнетақыны төлеуді жүзеге асыра бастаған. 1998 жылдың
желтоқсанында ... емес ... ... ... ... есебінен алғашқы рет қазақстандық акционерлік қоғамдарының
акциялары ... ... ... ... ... ... жүйесі 2005 жылы 1
маусымнан бастап ... ... ... Республикасында зейнетақы
қамтамасыз ету туралы» Заңында бекітілген /1, 2 б./. ... ... ... ... етудің еңбек және жинақтық жүйелері
қатарласып қызмет ... Ол ... ... берілген.
Жинақтаушы зейнетақы жүйесінің негізгі звенолары: жинақтаушы зейнетақы
қорлары, зейнетақы ... ... ... ... ... ... қорлар - бұл ашық не жабық типтегі акционерлік қоғам
формасында құрылған заңды тұлғалар. ²Қазақстан Республикасының зейнетақылық
қамсыздандыру туралы² ... ... ЖЗҚ ... зейнетақы жүйесінде орталық
звено болып табылады /4, 3б./. Олар салымшылармен ... ... ... зейнетақы жарналары инвестициялық табыс
аударымдарына жеке есеп-шот ... ... ... алдындағы
қордың міндеттемелерін ұйымдастырады. Қор өз қызметі үшін комиссиондық
сыйақылар ... өз ... мен ... ... ... ... ... ішінде түсіндірме жұмыстарын ... ... ... ... ... ... кетуімен байланысты
сұрақтарды шешеді.
Ағымдық кезеңде Қазақстанның зейнетақы ... ... және ... ... ... ... ... зейнетақы
қорынан басқа Мемлекеттік жинақтаушы зейнетақы қоры (МЖЗҚ) қызмет етеді
және ... ... ... ... ... тек ... зейнетақы аударымдарын жүргізіп, зейнетақыны
алушыларға төлемдерді жүзеге ... ... ... ... ... ... жекешелендірудің мүмкін нұсқалары әзірленуде.
Қазақстан Республикасының зейнетақы қорын ... ... ... ... ... ... жекешелендірудің мүмкін нұсқауларын
әзірлеген. Комитетке әр түрлі ... ... ... ... өкілдері МЖЗҚ потенциалды инвесторлар үшін ... ... ... ... туралы ұсыныспен жиі келеді.
Мемлекет болса МЖЗҚ жекешелендіруге әлі ... ... ... ... ... республика үшін екеуі ғана анағұрлым
артықшылыққа ие. Біріншісі МЖЗҚ-ны стратегиялық ... ... ... ... ... ... ... сатуды қарастыру.
Екіншісі- мемлекетте блоктаушы акция пакетін сақтап МЖЗҚ-ны ... ... да ... комиссияда бағалы қағаздар және олардың қаржылық нарықта
баға ... ... ... ... акцияларының листингі
қарастырылады.
МЖЗҚ ... ... ... істеуші Заңнаманың өзгеруін талап ететінін
ескеру керек.
Сурет 1. Қазақстан Республикасының зейнетақылық қамсыздандыру ... ... ... ... ... ұйым ... құрылымының нормаларын сақтап бағалы қағаздар түрлерін ... ... ... ... ... орналастырумен айналысады.
Қазақстанда бұндай ұйымдарға зейнетақы активтерді басқару ... ... ... ... / 4, 3 ... – бұл ... зейнетақы қорларының активтерін инвестициялауды іске
асыратын ұйым болып табылады. Олар ... ... ... қағаздар нарығыының
кәсіби қатысушылары болып табылады, инвестициялық портфельдің қалыптасу
нормаларын сақтай отырып ... ... ... ... қағаздарға
зейнетақы қорлары активтерін орналастырумен айналысады. Жинақтық зейнетақы
қорларымен ЗАИБАҰ ортасында өзара қатынастар ... ... ... ... ... ... ... шарт қорытындысы туралы
шешімді қабылдау тәртібі жарғыда сипатталады. ... ... ... ... депозиттері бойынша жеке тұлғаларға проценттік ставка ... ... ... ... ... табыстылыққа жету үшін кепіл
ретінде оның ... ... ол ... ... ... ... ... негізгі функциясы - салымшылардың ақшаларын тиімді
орналастыру және табыстың максимальды мүмкіндігі ... ... ... ішкі және ... ... қаржылық рыноктардағы жағдайды
қадағалау.
Банк–кастодиандар зейнетақы активтерінің сақталуы мен ... ... ... ... ... ... ... жасаумен қатар зейнетақы қоры банк–кастодианмен келісім–шарт
жасауы қажет. Банк–кастодиандардың қызметі ... ... ... ... операцияларыдың есебін жүргізуде, оларды
орналастыруда, инвестициялық ... ... ... ... ... қызметі мен
оның есепшоттарының жағдайы туралы қорды ақпараттандыруда ... ... ... ... және ... ... ... бақылау жүргізеді / 4, 4 б./.
Зейнетақы жарналары Мемлекеттік жинақтаушы зейнетақы қорына не мемлекеттік
емес ... ... ... салынады. Мемлекеттік емес зейнетақы қорының
біреуі өз активтерін зейнетақы қорына зейнетақы активтерінің жағдайы туралы
есептемелерді ... ... ... ... иеленуші
банк–кастодиандарда сақтауы керек. ... ... ... ... Зейнетақы қоры, банк–кастодиан мен ЗАИБАҰ арасында ... ... ... ... ... ... ... жеке жағдайы
үшін зейнетақы қоры, банк–кастодиан мен ... ... ... ... инвестициялық шешім қабылданады. Зейнетақы ... ... ... күрделі механизмі азаматтардың зейнетақы
жинақтарының анағұрлым жоғарғы деңгейлі қорғалуын қамтамасыз ету мақсатымен
құрылған. 2003 ... ... ... активтерін орналастыру құқығын
міндетті ... ... ... органдармен бекітілген норматив
талаптарына жауап ... және ... ... ... ... ... иеленеді.
Зейнетақы қорлары басқа қаржылық ұйымдарға ... ... ... ... ... ... реттеу мына үш негізгі бағыт
бойынша жүргізіледі:
ЖЗҚ институционалдық формасын ... ... ... ... ... сонымен қатар олардың
жұмыстарының залалсыз болуын қадағалайды;
ЖЗҚ инвестициялық портфелінің құрылымын реттеу;
ЖЗҚ активтерінің құрылымын қалыптастыру белгілі ... ... ... ... ... төленуіне байланысты. Жарналардың түсуі мен
төлемдердің ... ... ... ... ... түсу мерзімі
аяқталуы мен зейнетақы төлеу ... ... ... ... бар. Ол ... ұзақ ... және орта ... қаржылық инвестицицялар жасауға
мүмкіндік береді. ... ... және ... ... ... ... ... қысқа мерзімді салымдарға бағытталады.
ЖЗҚ коммерциялық ұйым болып табылады, сондықтан да ... ... ... ... ... емес ... ... жоғары табысының
айырымы мен салымы жоғары өтімді ... ... ... алады. Зейнетақы қорлары активтері мен пассивтерін қор және
олардың қатысушылары арасындағы балама принципі негізінде келістіреді.
Сонымен жинақтаушы зейнетақы ... ... ... ... ... институционалды инвесторлар болып табылады. ... ... ... ... ... қамсыздандыруына қарсы
құрылуына негізделген және оның дамуы корпорациялардың жоғары білікті
жұмысшы күшін тарту ... ... өріс ... ... зейнетақы қорлары
қаржы институты ретінде халықтық ақша ... ... ... үшін ... ... ... Бұл ... зейнетақы
қорларының макро-микроэкономикалық қызметтері анықталды.
1.2 Жинақтық зейнетақы жүйесін ... ... ... ... ... ... бар құнды қағаздар
арасындағы ... ... ... ... ... (тәуекелі
аз) портфельді құрудың негізгі қағидалары мыналар: ... және ... ... қағидалары /12, 19б./.
Консервативтілік қағидасы басым ықтималдылығы бар тәуекелді үлестен мүмкін
болатын шығындар сенімді активтердің табыстарымен ... ... және ... ... ... ... байланысын ұйғарады.
Мұндай жағдайда инвестициялық тәуекел негіз сомма бөлігінің шығынына емес,
ол тек қана жоғары ... ... ... ... ... ... көбісі депозиттік мөлшерлемесі бірден екіге
дейін шамасында ... ... ... ... ... ... ... портфельдік инвестициялаудың негізгі қағидасы
болып келеді. Диверсификация бір құнды ... ... ... ... емес ... басқа қағаздар бойынша көлемді табыстарымен ... ... ... Іскерлік активтілігінің циклдық
ауытқуларының синхронділігін болдырмау ... ... ... әр ... ... құнды қағаздарды портфельге ... ... ... ... ... ... - ... жиырмаға дейін құнды қағаздардың түрлері.
Диверсификация активті сегменттер арасында да, олардың ішінде де қолданылуы
мүмкін. ... ... ... мерзімді облигациялар мен қазыналық
міндеткерлікті түрлі сериядағы құнды қағаздар арасында ... ... ... ... үшін - әр ... эмитенттер акциялары
арасында. Жеңілдетілген диверсификация мәнді ... ... ... ... қаражатты бөлуден ... ... ... ... салалық және аудандық диверсификацияны өткізуге жағдай
жасайды. Салалық ... бір ... ... ... ... қоржынның басым болып түсуіне жол берілмеуі тиіс, әйтпесе
бүтіндей бір ... ... ... ... ... ... жүзі нарығында
мұнай бағасының түсуі, сонымен қатар бүкіл мұнай қайта қорыту ... ... ... әкеп соқтыруы мүмкін, ал бұл өз кезегінде
инвестициялық ... кері әсер ... ... ... бір ... да ... ... Бір уақыттағы акциялар бағасының
төмендеуі саяси тұрақсыздықтың, ... ... ... және ... ... ... Корреляциялық анализ әдістері қоржындағы әр түрлі
құнды қағаздар арасында оптималды баланс табуға жол береді.
Жеткілікті ... ... ... қаражатқа деген ... ... ... ... емес тез жасалынатын
активтердің үлесін қоржынға сақтап тұру үшін жағдай ... ... ... ... бір ... ликвидті (табысы азырақ болса да
) құнды қағаздар ұстау тиімдірек, ол өз ... ... ... және жеке тиімді ұсыныстарына тез жауап ... ... ... сұрағын қарастырғанда, инвестор олармен басқаратындай
өзіне параметрлерді анықтау қажет :
- портфельдің ... ... ... ... ... ... ... табысы мен тәуекелдің үйлесімділігін бағалау
және сәйкесінше әр түрлі дәрежедегі тәуекелі мен табысы бар ... ... ... ... ... ... құрамын анықтау;
- әрі қарай қоржынды басқару сызбасын таңдау /19, 93б./.
Инвестициялық портфельді ... ... өз ... ... ... және оларды капиталдар ... ... ... қорлары үшін актуалды. Зейнетақы
қорларының инвестициялық қоржының қалыптастыру ... ... ... оны құру мақсатын қалыптастыру және ... ... ( ... маңыздырақ – дивидендтерді үнемі алып отыру әлде ... ... ... дәрежесін, минималды кірісін, болатын кірісінен
бас тартуын және т.б. анықтау;
- қаржы компаниясын таңдау (ол ... ... ... ... болуы мүмкін:
шешімді қабылдау кезінде фирма абыройын, фирманың қаржылық жағдайы ... ... ... ... ... түрлері, оның табыстылығы,
қолданылатын инвестициялық ... ... т.б. ... ... ... ... жүргізетін банкті таңдау.
Зейнетақы қорының инвестициялық портфелін қалыптастыру кезіндегі құнды
қағаздарды ... ... ... әдістер арқылы жүзеге асыруға
болады. Оның негізгі элементтері активтерді бағалау, инвестициядық шешім,
портфельді оптимизациялау және ... ... ... ... ... осы
жағдайда жүйелі тәуекел мен табыстылық бір-бірімен байланысты болу ... ... ... ... ... ... ... бас
тартуының ықтималдылығымен анықталады. Кірістің болжамды ... ... ... туралы статистикалық мәліметтерді қайта
құру негізінде анықтауға болады. Ал ... ... ... ... бас ... ретінде / 40, 16 б./.
Табыс пен тәуекелдің абзал үйлесімі тәуекелдің ... ... ... ... диверсификациялау жолымен, активтердің көп бөлігі бар,
зейнетақы қоры арқылы жүзеге асады.
Зейнетақы ... ... ... ... ... ... мақсатымен мемлекет зейнетақы резервтерін қаражатын орналастыру
тәртібін орнатады.
Қорлар зейнетақы ... өз ... ... басқару компаниясы арқылы
басқаруды жүзеге асыра алады. Зейнетақы қорларының ативтерін мемлекеттік
құнды ... ... ... және ... да инвестициялау
объектілеріне орналастыруды заңға сәйкес қорларымен ... ... ... ... ... компанияларына тасымалдау заңға
сәйкес сенімді басқару шарты негізінде ғана қорымен ... ... ... ... резервтерін және зейнетақы жиналым қаражаттарын сенімді
басқаруға берілгенмен, басқару компанияларына ... ... жеке ... ... / 42,35 б./.
Қорлардың, зейнетақы ережелеріне сәйкес құрылған, зейнетақы резервтерін
орналастыру, қатысушылар ... ... ... өсуі ... ... ғана ... ... тиіс. Қорлар зейнетақы резервтерін
орналастыруды басқару компаниясы арқылы ұйымдастырады. Ол өз кезегінде қор
берген ... ... ... етуі ... Басқару компаниясы заңға
сәйкес өзіне жүктелген міндеттерін атқармаған жағдайда қор алдында ... ... ... ... компаниясы қордың міндеттері бойынша
қатысушылар алдында жауап бермейді.
Осыған орай зейнетақы қорларының ... ... ... бөліп көрсетуге болады / 18, 7 б./.
Біріншіден, ... ... ... ... жүйесінің
қатысушыларының зейнетақы жарнасынан тұрады. Сондықтан да ... ... ... ... түрде болашақ зейнеткерлердің
инвестициялық кірістеріне әсер етеді, яғни инвестициялық ... ... ... ... ... жасайды.
Екіншіден, зейнетақы активтерінің ұзақмерзімділігі және көлемдігі басқару
құрылымдарына бұларды экономикада ... ... ... ... инвестициялайтын активтер көлемдерінің жеткілікті болжамы
инвестициялау процессін тиімді жоспарлауға мүмкіндік береді.
Төртіншіден, зейнетақы ... ... ... ... болып табылады.Сол уақытта бұл процесс белгілі бір дәрежеде
мемлекетпен реттелуі мүмкін. ... ... ... зейнетақы
жүйесінің қатысушыларына тиесілі болғандықтан,олардың сақталынуына кепілдік
берілуі тиіс.Содықтан да ... ... ... ... ... ... ... .
Бесіншіден, зейнетақы қорының активтерін басқаруының мақсаты берілген
тәуекел дәрежесі ... ... ... ... құру ... табылады.
Алтыншыдан, зейнетақы қорының инвестициялық портфелін тиімді басқару
мынадай ... ... ... ... ... қағаздар нарығының
қалыптасуы, оның қызметінің нақты мерзімі, нарық статистикасы /20,66 б./.
Зейнетақы ... ... мәні ... белгілі. Шетелде
зейнетақы қорларының активтері инвестициялық ресурстардың маңызды құрамдас
бөлігі ... ... ... ... ... көмегімен бос ақша
ресурстары жұмыс капиталы ағынына айналады.
Бүгінгі таңда ... ... ... пайдалану проблемалары
тек Қазақстанда ғана емес, ... ... ... ... да ... үлесі көбейіп, ал оларды қаржыландыратын қызметкерлердің үлесі
аз елдердің барлығында да талқыланып отыр. ХВҚ ... ... ... 2010 ... қарай зейнетақылық жүктеме коэффициенті (65 жас
және одан ... ... ... 15-64 ... ... ... қатынасы)
Германия мен Италияда 30 %-дан жоғары асады, Ұлыбритания, Францияда - 25%-
ды, АҚШ-та 20 %-ды құрайды.
Соңғы ... ... ... ... ... бөлу ... ... болып отыр. Бұл жүйенің артықшылықтары нарықта оның ... үшін ... ... ... сақтау арқылы зейнетақы
активтерін тиімді басқару есебінен ... асуы ... ... қорларының инвестициялық саясаты мемлекет бекіткен
инвестициялық шектеулер есебімен инвестициялық пайданы қамтамасыз ... ... ... ақша ... ... ... ... ұйғарады. Инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... бекіту сияқты критерийлерды қарастыру тиіс.
ЖЗҚ инвестициялық саясатының ... ... ... ... былайша
түсіндіріледі: ЖЗҚ инвестициялық ресурстары салынуы мүмкін активтердің әр
түрі бір-бірінен екі ... ... ... пен ... пен сенімділік барлық ЖЗҚ инвестициялық қызметінің ... ... ... Осы ... сай олар ... ... ... және қаржы құралдарын салудың бағыттарын
таңдайды. Егер шет елдерде ЖЗҚ көбі бірқалыпты стратегияны ... ... ... ... саясат көп қолданылады.
“Қазақстан Республикасының зейнетақымен қамтамасыз ету ... мен ... 2003 ... ... ... Бұл заң
зейнетақы жүйесінің концептуалдық ... ... Егер ... ... ... ... негізгі үш қатысушыларды қарастырса:
зейнетақы қорлары, ЗАИБАҰ мен кастодиан-банктер, ал қазіргі заң зейнетақы
қорларына өздерінің ... өз ... ... ... ... ... ... концептуалды өзгертеді. Жаңа заңнамаға сай зейнетақы
қорлары өз бетінше басқарып қана ... ... ... ... бірнеше
басқарушыларға, оның ішінде шетелдіктерге де тапсыра алады. Компанияның
активтерінің қай бөлігі тиімді ... ... ... ... деп
ұйғарылады.
Жасалған заңнамадағы жаңа зейнетақы жүйесін құрған ... ... ... шешу үшін ... ... ... ... зейнетақы қорларының қызметінен бөлінген еді, зейнетақы қорларына
өздерінің активтерін салымшыларды тарту арқылы ... ... бұл ... ... тәуекелді және табыстылығы жоғары қаржылық құралдарды алу
ұсынылады. ЗАИБАҰ мен зейнетақы қорларының арасындағы ... ... ... ... және ... ... ... төмендетуге
көмектеседі / 4, 3 б./.
Бүгінгі таңда зейнетақы активтерін өзін-өзі басқару бойынша заңнамасына
түзетулердің енгізілуі ұлттық зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... ЗАИБАҰ қызметі үшін қордың
шығындары азаяды, өйткені ... ... ... көлемде төлеуге
нарық әлі толықтай дамымаған. Бірақ басқа ... алып ... ... жүйесі дамыған сайын әлемдік нарыққа интеграциялануы мүмкін.Бұл
көзқарас тұрғысынан зейнетақы қорлары үшін сыртқы ... ... ... ... өйткені ол үшін көптеген ресурстар қажет, оның ішінде
техникалық жабдықтау, ақпараттық қолдау, ... ... ... ... ... өте келе ... ... қорлары ЗАИБАҰ арқылы
басқаруға оралуы мүмкін. Мұның бәрі ... ... пен ... ... ... дамуымен байланысты.
Экономиканы модернизациялау үшін нарық қатынасының ... ... ... ... ... ... әлеуметтік және білім бағдарламаларына бағытталатын олар мемлекет
тарапынан ... ... ... ... ал басқа қайнар көздерін
қалыптастырудағы ауыртпалықтарының барлығын жеке инвесторлар көтеру қажет.
Қазіргі ... ... ... көмегінің қысқаруын ескере отырып,
басымды міндеті Қазақстан Республикасының экономикасына ... ... ... ... ... ... келеді. Мемлекеттің инвестициялық
саясатқа араласуы төрт негізгі мақсатты көздейді /23, 32б./:
Біріншіден, нарықта құнды қағаздар операциясы ... ақша ... бұл ... үшін ... ... ... қағаздар үлесі бойынша,
депозитті институттар активтерінің құрылымында, минималды лимитті орнату
(бәріне бұрын коммерциялық банкілер).
Екіншіден, ... ... ... ... операциясының арқасында
бюджеттік салымдарының тұрақты ... ... ... ... мемлекет қаржы институтының бүкіл типтер активтерінің құрылымында
мемлекеттік құнды қағаз үлесі ... ... ... ... ... инвестициялық портфельді реттеу шарасы тұрақты бюджеттік тапшылық
жағдайында енеді.
Үшіншіден, қаржы нарығының сенімгерлігін, қаржы ... ... ... ... ... Бұл мақсатқа жету үшін мемлекет
бекіте алады:
- инвестициялаудың ... ... ... инвестициялардың максималды
үлесін шектеу және т.б.
- резервті ... ... ... ... аударымның лимиті.
Төртіншіден, мемлекет ішінде инвестициялық қызметті ынталандыру. ... ... ... үшін ... ... ... ... жағдайда мүдделері Қазақстан Республикасыны мен оның
азаматтарының ... ... ... ... ... үшін мықты
тосқаулдар жасауы қажет.
Ынталандыру, мадақтау, жеңілдіктер режимін жасау және т.б. ... ... ... ... ... басқаруының ерекше әдісі болып келеді.
ҚР экономикасы үшін инвестициялар оны әрі қарай көтеру мен дамытуға қажет.
Сондықтан да ... ... ... ... үшін сәйкес келетін
қағидалар жүйесі өзіне мынаны қосып алуы ... ... ... оның ... ... ... инвестициялық
қызметтің икемділігі мен реттелуі, әлеуметтік, экологиялық, экономикалық
қауіпсіздігі.Бұл қағидалар жүйесі инвестициялық қызметтің ... ... ... ... және оның ... ... ... реттеледі
және бағытталады. Қағидалар3жүйесі инвестицияның нақты мақсаттарын орындау
үшін керек, ал иевестициялық қызметтің басты және ... ... ... ... ... өмір сүру ... жақсартатын, салауатты
өмір салтын қалыптастыратын, оның негізінде активті өмір ... ... мен ... деңгейін көтеретін жоғары тиімді
экономика құру.
Капиталының едәуір жоғары өсімі тән зейнетақы қоры ... ... ... зейнетақы қоры қаржы нарығының 26% құрады» / 22,
40б. /.
Олардың ... ... ... ... ... ал оның ... инфляциялық құнсыздылығы мен қаржылық катаклизімдерінен ... ... ... етуі ... Бұндай жағдайда инвестициялаудың
арнайы ережелері мен шарттары ... ... ... ... Зейнетақы қорлары қаражатының инвестициялау тәртібі реттелуі
қажет.Инвестициялау институцианалді, ... ... ... ... кірістер мен төлем ... ... қор ... мен ... ... ... ала отырып жүзеге асырылуы тиіс. Сандық реттеу
мен саналық қағидалары мұқият дәлелденген ... ... ... ... қауіпсіздігі мен кірістілігіне қатысты болды. Өзіндік
инвестициялау шектелу қажет, егер ... ... жоқ ... ... шетелдік капитал салымдарының либерализациясы саналы басқарым
шешімдерінің пәні ретінде қолдау табуы ... ... ... ... ... ... зейнетақы
жүйесінің кірісі бойынша маңызды фактор болып ... Көп ... өзі ... ... жеке ... ... басқаратын
тиімділігінен төмен. Ол менеджерлер ... ... ... ... ... қорларда саяси аспектілерінің
күшті әсері байқалады: соның нәтижесінде ... ... ... ... қарай салыстырмалы төмен пайыз көрсеткішімен ысырылған.
Сонымен қатар мемлекеттік қор міндетті түрде мемлекетпен ғана ... ... ... ... ... ... дәрежесі әртүрлі.
Мынадай нұсқаулар қарастырылған:
-түрлі мемлекеттерде ЖЗҚ ... ... ... ... дәрежесі
әртүрлі.Тікелей мемлекеттік басқаруда жинақтаушы ... ... ... ... бөлігін құрайды немесе жеке пул құрайды.
Активтердің көп ... ... ... ... ... ... банк ... шотына аударылады немесе
мемлекеттік инвестициялық жобалар арасында бөлінеді.
Нарықтық қағидалары негізінде мемлекеттік басқаруда қор ... ... ... ... ... шенеуніктер емес,
мемлекеттік қызметке (Канада) шақырылған ... ... ... ... және ... стратегияны жобалауды
ұйғарады, сонымен қатар әртүрлі варияцияларды ... ... ... тек аз бөлігімен айналысады, ал қалған бөлігі базалық
сызбанұсқа арасында таралады (Сингапур,Фиджи). Сонымен ... қор ... ... ... ... ... әрбір аудан өз басқарушыны шақырады
(Боливия) / 43, ... ... ... ... ... қатар жүреді және қор қаражатын
сыртқы басқарушымен басқаруды болжамдайды. ... ... ... ... ... ... шектеуліктер қояды. Нормативтер
инвестициялау стратегиясын және қолжетімді құралдар ... ... ... Осы ... инвестициялық қоржын негізінен нарықтық құнды қағаздарды
алынады (Уругвай).
Елімізді, мемлекеттің минималды ... ... ... ... ... түрі болып келеді. Мұндағы тиімділік басқарушылар
арасындағы ... ... және ... дамыған нарығын және
халықтың инвестициялық мәдениетін талап ... ... ... ... ... ... ... дамуының ерекшеліктерімен
байланысты болады. ... ... ... жойылуы немесе тиімсіздігі
жағдайында тікелей мемлекеттік басқару зейнетақы қоры ... ... ... түрі болып келеді. Сонымен қатар көп жағдайда
мемлекеттік зейнетақы қорының ... ... ... ... ... ... тиімділігінен төмен болып келеді.
Көп жағдайда басқарылым капитал ... ірі ... ... арнайы
құрылған компания арқылы жүзеге асады. Басқарушы менеджерлер ... ... ... жеке ... клиенттік шоттарды басқару
кіреді.
Дамушы және зейнетақы жүйесін ... ... ... ... және бір инвестициялық стратегия болады, яғни барлық ... ... ... ... ... таңдауға реттеудің маңызды
шығындары және мемлекет пен басқарушы компаниялар жұмысының ... ... одан ... ... ... жеке ... басқару
қажеттілігі болмайды, ал есеп ... ... ... ... өзіндік ерекшелігі активтерді басқару құрылымын жетілдіру ... көп ... ... ... ... ... / 5, 101-104 б. /.
Инвестициялық портфель табыстылығын анықтауда маңызды рөл, ... ... ... атқарады.Іс жүзінде барлық мемлекеттік зейнетақы жүйелерінде
үкімет қорларды қаражатының көп бөлігін мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... Кейбір мемлекеттерде
бұл қаражат аударудың ... бір ... ... келеді. Мұнда нарық
активтеріне биржалық котировкаларымен екілік нарығы жоқ мемлекеттік қарыз
қағаздары(жеке жағдайда, ... ... қоры үшін ... ... ... ... ... шоттар(негізінен мемлекеттік банкілерде
ашылатын) жатады.Дегенмен, депозиттер ... ... ... ... емес ... ... ... болып келеді.
Инвестициялық портфель құрылымын реттеу кезінде олар көбінесе мемлекеттік
қағаздармен бір классқа бірігеді, сондықтан да ... ... ... жатады.
Кесте 2
Әр түрлі мемлекеттерде инвестициялық портфельдің құрылымы, %
|Мемлекеттер ... ... ... ... |
| | | |
| ... |Несие |акциялар |Жылжыма-лы|
| ... ... | ... | |ған ... | ... |
|1 |2 |3 |4 |5 ... |100 |0 |0 |0 ... |89 |3 |3 |6 ... |63 |17 |19 |0 ... |63 |21 |15 |1 ... |42 |40 |0 |18 ... ... |75 |14 |3 |8 ... дерек көзі–Зейнетақы активтерін инвестициялау//Құнды қағаздар
нарығы, №11.2004ж. / 8, 12-15б. /.
“Зейнетақымен қамсыздандыру туралы” ҚР ... ... ... ... ... мен зейнетақы жиналымдар қаражаттарын ... ... ... ... ... :
- көрсетілген қаражаттар сақталымын қамтамасыз ету;
- инвестициялық портфельдің табыстылығын, диверсификациясын, ликвидтілігін
қамтамасыз ету;
- ... ... ... ... ... ... стратегияны анықтау;
- құнды қағаздар сенімділігінің есебі;
- зейнетақы резервтер қаражаттарын ... ... ... ... ... үшін ... ... процессті кәсіби басқару;
Зейнетақы активтерін басқару үшін шығындар үлесі заңмен бекітілген және оны
құрайды:
- ... ... ... ... ... қор 1%,
басқару үшін алады,
- инвестициялау процессі кезінде алынған табысының 10% ... ... ... шарт ... ... компаниясы арасында бөлінеді /4,3б./.
Дүниежүзі тәжірібесіне сәйкес жинақтаушы зейнетақы жүйесінің қызмет етуі
барысында зейнетақы қорлары ... өз ... ... ... немесе мемлекеттің экономикалық жағына, қаржы рыногі мен
зейнетақы ... ... ... ... ... араласу деңгейіне, т.б. факторына байланысты бірігіп жүргізеді.
Қазақстанда осы ... ... ... жинақтаушы зейнетақы қорынан
басқа инвестициялық қызметті өз бетінше жүргізуге ... ... емес ... ... ... ... ... бағыттар бойынша зейнетақы
резервтерді өз бетінше орналастыра ... ... ... ... заң ... ... берілген қызмет
түріне рұқсаты(лицензиясы) болуы керек. Зейнетақы жиналым ... ... ... қор ... ... ... және ... қамсыздандыру туралы» ҚР Заңының
талаптарына ... ... ... ... ... негізінде жүзеге
асырады /3,3б./.
Зейнетақы резервтер ... және ... ... ... ... ... де, басқару компанияларына оларға деген
меншік ... ... ҚР ... ... қарастырылған әдістерімен
басқарушы компания сенімгерлікпен басқару шартына сәйкес ... ... ... қаражатын қайтарып беруді ... етуі ... ... ... ҚР ... ... басқарушы компания қор мен оның
қатысушылары алдында өзіне жүктелген міндеттерін атқармаған жағдайда жауап
береді. Осы ... ... ... қор ... ... ... ... бермейді. Зейнетақы резервтер қаражаттарын өз бетінше ҚР
мемлекеттік құнды ... ... ... ... ... ... өтуі ҚР Үкіметі қарастырылған жағдайда жүзеге
асады.
Қорының зейнетақы ережелеріне және ... ... ... ... ... ... ... орналастырылуы қатысушылар
мүдделеріне сәйкес ... ... ... өсуі мен ... ғана ... ... ... зейнетақы резервтер қаражатын
орналастыру мен ... ... ... ... ... ... қызметке жатпайды. Зейнетақы резервтер қаражаттарын
орналастырудан түскен ... ... ... ... ... ... шығындарды өтеуге және қорының жарғылық қызметін қамтамасыз
етуге ... ... ... ... ... ... ... тәртібін ҚР Үкіметі бекітеді.
Инвестициялық активтер дәл көрсетілген пайыздық ... ... ... 1998 ... ... яғни ... ... уақытынан бастап зейнетақы ... ... ҚР ... дамуына әсер етеді деп ұйғарылды. Жекелеген жағдайда, жеке
зейнетақы қорларының активтері корпоративті құнды ... ... ... деп болжамдалды. Бірақ зейнетақы реформаның алғашқы ... ... ... 99,3% ... ... ... ... ішінде:еврооблигациялар - 15,53% , қысқа ... ... ... ... ... -81,78% , Ұлттық банкінің ноталары -2%.
Зейнетақы қорларын инвестициялау үшін ... ... ... ... ... ... ... шетел эмитенттердің құнды қағаздарын
сатып алуға тиім салынды. Парадоксальді жағдай ... ... ... ... ... сұраныстан олар бойынша табыс ... АҚШ ... ... ... ... мемлекеттік құнды қағаздар үлесі төмендеді ... ... ... 70% -дай ... ... ... қорлары активтерін басқарушы ұйымдар ... ... ... ... ... ... (2 ... етілген активтер деп ҚР зейнетақы заңының шегінде рұқсат етілген
инвестициялау объектілері болып келеді. ... ... ... ... ... ... ... тәуекелді минимализациялау
мақсатымен заң нақты саны көрсетілген инвестициялау объектілерін көрсетеді.
Оларды ... ірі ... және ... кәсіпорындарының сенімді
акциялары, сенімгерліктің жоғары дәрежесі бар Қазақстанның коммерциялық
бактерінің депозиттері құрады.
Рұқсат етілген ... ... ... ... ... мен қаржы
нарығында дамуына өзгерістер енгізуіне байланысты өзгеруі, ... ... ... ... табыстылығын көрсеткіші экономиканың
макроэкономикалық көрсеткіштерімен ... ... ... ... ... ол ... ... қызметінің ұйымдық
нысанасына тәуелді болады / 38, 18 б./.
Зейнетақы қорының инвестициялық ... ... ... дамуына әсері
оларда жеткілікті ресурстардын аккумуляциялаумен ғана емес ... ... өте ұзақ ... ... де байланысты. Ол біріншіден көп
бөлігін сыртқы пайдаланудан ... ... ... ... ... ... көзі ... шығады) жағдай жасайды.
Екіншіден, тиімді ұзақмерзімді жобаларды инвестициялауға мүмкіндік береді.
Үшіншіден, ішкі ... ... ... ... ... ... (ол
әлі күнге дейін дәлелсіз себептермен уақытша алып ... ... ... ... ... ... жүйесінің өзіне
ғана емес, бүкіл экономикаға да жағымды әсер етеді. Бұл жүйе ... ... ... ... ... ... ... министірлігінің мемлекеттік құнды қағаздары |
|Жергілікті ... ... ... ... ... ... ... құнды қағаздары ... ... ... ... ... ... қағаздар ... ... ... банк ... ... ... ... ... ... қағаздары ... ... ... емес құнды қағаздары |
|Қазақстан ... ... ... ... өзге ... ... ... жиналым қаражатын |
|орналастыруға жол берілмейді ... 2. ... ... инвестициялау
Қазір олардың ішіндегі ұзақмерзімінің тапшылығы сезініп жатыр. Өзіміз
білетіндей, “ұзақ” ақшалардың тапшылығы ... ... ... ... ... ... ... келеді. Зерттеулер көрсеткендей, жалпы
активтердегі ... ... ... ... жеке ... ... бойы ... асып түсетін фирмалар үлесін көбейту
арқылы дамуға жағымды әсер етеді. Қазақстандағы зейнетақы заңы ... ... ... ... сырттай басқару қағидаларын
бекітеді.Үкімет жасаған талаптарды басқару компаниялары қанағаттандыру
қажет. Мұндай ... ... емес ... ... ... ... ... қатысуы, басқару компаниялары арасында
бәсекелестікті ... ... ... ... ... ... азаматтарына зейнетақы қорын таңдау құқығы ... ... ... азаматтардың зейнетақы жиналымдары Мемлекеттік
зейнетақы ... ... және ол өз ... ... ... ... ... жұмысшылардың көп бөлігі кіреді. Мемлекеттік
компаниялардың шарттары қатаңырақ /42, 28 б./.
Олар мемлекеттік теңгелік және ... ... және ... кепілдік берген басқа да ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік басқару
компаниялардың құрылуы ... ... ... басқару
құрылымына сәйкес келеді. ... ... ... ... ... ... төменгі табыстылығын қамтамасыз етеді.
Одан басқа зейнетақы ... ... ... басқару
инвестициялық саясатының бюджет мұқтаждығына бағыну тәуекелділігін құрайды.
Инвестицияларды мемлекеттік ... ... ... ол
мемлекеттік қарыз нарығына, коммерциялық банкілерді ығыстырып билік ... ... ... ... таза ішкі алып пайдаланушының көлемі
зейнетақы инвестицияларын ... үшін ... ... ... ... ... ... ескеретін болсақ, келешекте де
зейнетақы инвестициялардың жоғары реальды табыстылығына сенуге болмайды.
Зейнетақы жүйесінің ұзақмерзімді ... ... ... ... ... өсім мен ... қаржылық реттеуді қосатын және өзінен
маркетингтік ... және ... ... ... ... ... қоя ... банктік жүйені; құнды қағаздардың
ликвидтілігінің жоғары дәрежесіне кепіл беретін инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... Бүтіндей,
жинақтаушы зейнетақы технологияларын нәтижелі ... ... ... және ... жауап беретін қаржы институттарының болуы
кезінде ғана ... ... ... ... жиналымдарының
құнсыздануына жоғары әкімшілік пен комиссиондық шығындардың болуына әкеп
соғады. Кез келген мемлекеттің ... ... ... ... ... қорғаудың маңызды элементі болып табылады. Зейнетақы жүйесінің
ұйымдық-құқықтық нысаны еңбек қоры мен ... ... ... ... ... ... демографиялық жағдайлар
саласындағы саясаты, ... және ... ... дамуы,
қоғамды зейнетақымен қамсыздандырудың нақты моделін қабылдау жатады. Жалпы
жасының және ... ... ... сапалы еңбек ете алмайтын
жалдамалы жұмысының ... ... ... ... көзі ... болып
табылды. Көрсетілген себептермен жұмыс істей алмайтындардың өмір жағдайын
қамтамасыз ететін жұмыс күшін қайта өндіруге кеткен ... өтеу ... ... ... ... ... жүйесін материалды
қамсыздандыру үшін қорға алынады. ... ... ... ... ІЖӨ ...... өркенділігі дәрежесінің макроэкономикалық
көрсеткіші болып табылады. ... ... ... ... ... ... 3% ... ол өз кезегінде дүниежүзі
стандартына сай келеді. Қазақстанда бір ... ІЖӨ- нің ... ... елдер қатарына кіретін, дамыған нарықтық экономикасы
бар мемлекеттерімен салыстырғанда әлде ... ... ... ... мөлшерінің төменділігі түсіндіріледі. Орташа жалақы мен зейнетақы
мөлшерінің арақатынасы, минималды және орташа зейнетақы мөлшерінің сатып
алу ... ... ... орта ... мен еркектерді
санағанда) зейнеткерлердің әлеуметтік сақтандыру дәрежесін көрсетеді.Ұлттық
зейнетақы жүйесінің моделін құрастыру -әлеуметтік саясатты жүргізу ... құру ... ... ... ... ... ... бір экономикалық, мәдениеттік, ұлттық әдет – ғұрыптарының ... ... Кез ... ... ... ұйымдастырудың ортақ және
негізгі шарты мемлекеттің жұмыскерлердің ... ... ... ететін құқықтық, ұйымдық, экономикалық базаны құру ... ... ... тиімділік дәрежесі тәуелді ... ... ... және ... ... ... “сыртқы жағдайлар”; нақты зейнетақы жүйесінің
спецификасымен (құрылымы, түрлері, ... ... оның ... ... анықталатын “ішкі жағдайлар”; зейнетақы ... және ... ... адекваттілігі, олардың қайшы болмауы/
30,25-28б. /.
Сонымен Қазақстандағы жинақтау зейнетақы қорының инвестициялық саясатының
негізгі ... – бұл ... ... ... қорының мемлекеттік
инвестициялық шегерімдердің есебіне сүйене ... ... ... және ... ... табыстылығы мен тұрақтылығын тексеріп
оның қызметін жүзеге асыру болып табылады. Қазақстандағы ... ... мен оның ... ... ... ... ... консервативті инвестициялық саясатты қолданады.
1.3 Зейнетақы түсінігі және олардың ... адам өмір ... әр ... ... ... тап ... ... Ол
адамның денсаулығына әсер етіп, негізгі өмір сүру көзі болатын жалақысынан
айырылуы мүмкін. Осы жағдайларға: кәрілік, ... ... ... және т.б. осындай ... ... сол ... зейнетақымен
қамтамасыздандыру жүйесінің қажеттілігі туындайды.
Адамның даму тарихында ежелгі ... ... ... ... ... аз емес ... бар. Мысалы: Рим
империясында ... ... ... 3000 денар алса, ал
преторианцтер 5000 ... және жер ... ... ... ... рет әскери
адамдарды зейнетақымен қамсыздандыруды I Петр Теңіз уставында, 1720 ... ... ... ... (XIX-ғ басы XX-ғ ... ... кең өріс ... Оларды қазіргі кәсіби зейнетақы
қорларымен салыстыруға болады. Зейнетақы кассаларындағы ақша ... ... ... ... ... ... байланысты және
жасына байланысты төлемдерді төлеу – ... ... ... ... ... Егер жұмысшы жұмыстан босатылса осы зейнетақы құқығынан айырылатын
болған. ... сол ... ... зейнетақы кассаларын жұмысшылар
және жұмыс берушілер жарналары есебінен құру туралы ұсыныстар ... ... бұл ... ... ... түсініспеушілікпен қарады.
Мемлекет деңгейінде алғашқы рет зейнетақымен қамсыздандыру жүйесін
Германияда 1889 жылы Отто фон ... ... ... ... ... міндетті әлеуметтік сақтандыру жарналары болып табылады.
Данияда ( 1891 жылы ) және Жаңа ... ( 1898 жылы ) ... ... бұл жүйе ... көмек көрсетуге бағытталған еді. Бұл
жерде ол жалпы салық ... ... ... ... ... ... ... кепілдік бере алды. Бұл зейнетақы
жүйесі дәстүрлі кедейлер туралы Заңнамасынан шықты.
Келесі жылдары ... ... ... ... ... негізделген
зейнетақы жүйесін қалыптастырды, ал англосаксондық мемлекттер (АҚШ-тан
басқа) және Солтүстік Еуропа ... ... және Жаңа ... ... ... Бұл жүйелер әр түрлі міндеттерді шешті. Германдық модель
жұмысшының ... ... ... ... ... ... ал Дат моделі, аяғында Англия енген, ... ... ... ... дамыған мемлекеттер арасындағы зейнетақы жүйелерінің ... ... ... ... ... ... жүйеде
(Германия) алдынғы жарналарға қарамастан, ең төменгі зейнетақы кепілдігі
жасалған. Бірдей зейнетақыға ... ... ... ... ... ... қаржыландырылды. Ең төменгі зейнетақыға
қосымша міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесі енгізілді. [1]
Солтүстік ... ... ... ... ... таралуы
салыстырмалы баяу жүрді. Канадада 1927 жылы сақтандыру ... ... ... ... енгізілді. АҚШ-та штат үкіметі
1920 жылдары қажеттілікке негізделген зейнетақы жүйесін ... ... жылы бұл жүйе 28 ... ... ... бастады. 1935 жылы АҚШ-та
федеративті зейнетақыны сақтандыру жүйесін енгізе бастады.
Ф.Рузвельт ... ... ... ... ... ... ... ол оның ұзақ саяси тұрақтылығын қамтамасыз етуді мақсат
қойды.
II ... ... ... ... индустриялы мемлекеттерде
зейнетақымен қамсыздандыру жүйелері болған. ... бұл ... ... аз
бөлігі қатыстырылып, төлемдер деңгейінің төмендігімен сипатталды.
Зейнетақымен қамсыздандырудың даму тарихындағы зерттеулер ... ... ... деген анықтама берілді. Оның астарында
құқықтық, қаржылық, экономикалық және ...... ... қамтылады. Олардың мақсаты – халыққа зейнетақы түрінде болатын
материалды көмек көрсету.
Зейнетақының теориялық ... мен ... ... ... ... ... ... ғылыми еңбектерінде көрініс тапқан.
Карл Маркс ойынша, қоғамдық қорлар ... ... ... жарамсыз
азаматтар үшін құрылып, кәрілік кезеңінде, ауруға байланысты және еңбек
қабілетсіздігі пайда болған жағдайда қордан ... беру ... ... ... - кәрілікті қамтамасыз ететін халықтың жеке
сақтаған қаражаты, сондай-ақ мемлекет азаматтарына зейнетақы ... ... ... ... бір ақша ... ... ... ғасырдың зерттеушілері халықтың ... ... ... әр ... ... ... ... нарық экономикасын
жақтаушылар әр индивид өзінің кәрлігін өзі қамтамасыз ету керек, ол ... ... ... ... қажет деген тұжырым айтса, ал кейнсианистер
бойынша өздерінің жеке ... ... қарт ... ... ... немесе т.б әлеуметтік төлемдер түрінде көмек көрсетілуі
кажеттілігін айтты. [1]
XX ғасырдың соңынан ... ... ... зейнетақы реформалары
жүргізілді.
Зейнетақымен қамсыздандыру жүйелері өздерінің әртүрлілігімен ерекшеленеді.
Ұйымдастырушылық негізде, ... ... ... ... және ... ... ... екі бірдей жүйенің ұқсастығын табу ... ... ... ... ... ... басқару классификациясының негізін қалау мүмкіндігін берді.[1]
Кесте 3 - ... ... ... ... классификациясы.
|Классификация белгілері бойынша|Зейнетақымен қамсыздандыру түрлері |
|Меншік түрі ... ... |
| ... емес ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... | ... ... жүйесінің |Беверидж моделі. ... ... ... ... зейнетақы сақтандыру моделі.|
| ... ... ... ... ... ... ... түсімдерден |
| ... ... ... |
| ... зейнетақы төлемдерін қазіргі уақытта|
| ... ... ... ... ... |
| ... ... салу әдісіне байланысты |Зейнетақы төлеу кезіңде ... ... |
| ... ... ... салу. ... ... ... ... ... ... ... жеке ... ... |
|1 |2 ... жүйесіне қатысу ... ... ... ... |
| ... ... ... қолдану |Бекітілген жарналармен. ... ... ... ... төлемдермен. ... ... ... | ... ... ... Г.Б. ... мәліметтерінің негізінде |
|құрастырылған |
1 ... ... осы ... ... жүйеге келтіру үшін
құрастырылған. Оның көмегімен әр зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... функциясын анықтауға және
оған қол жеткізу үшін нақты тиімді ... ... ... ... зейнетақы реформасы әлемдегі ең бір ... бірі ... ... ... ... зейнетақы жүйесінің құлауынан Чилиде
1981 жылы зейнетақыны қайта реформалау басталды. Мәселе, жұмыс ... ... ... ... зейнеткерлерге жәрдемақылар
төлеуге кетіп жатқанында болды. Зияндылық та осында болды, себебі ... ... және ... оны үстеп төлеуге мәжбүр болды. Осының
барлығы қаражат ... ... ... ... ... европалық
елдерге тән демографиялық себептерде ғана болған жоқ. Жай ғана ... ... үшін ... ... ... еді. Сондықтан да
қазір ескі жүйемен зейнетақы алған адамдар сол уақытта ... ... ... деп ... ... ...... жинақтарының құрылу жауапкершілігі
қызметкердің өзіне ... Оның ... ай ... 10% ... жеке шоты болады. Содан соң бұл қаражаттар азаматтың өзі
таңдайтын жеке ... ... ... ... ... ашық нарығы бар. Реформа басында олардың саны-11 болды, сәл
кешірек ... саны 23-ке ... ... ... компаниялардың тек қана 6-ы
ғана қалды. Кейбіреулері жабылып қалды, ал ... ... ... 65 ... ... ... ал ... - 60 жаста . Егер қызметкер
өзіне ... ... ... алса, онда ол зейнетке ертерек шыға алады.
Зейнетақы алу үлгісінің 2 негізгі түрі бар . ... - ... ... ... ... ... ... сатып алатын өнімі
және бұл компания оған өмірінің ақырына дейін ... ... ... -бұл ... ... ... ... Айырмашылығы екінші
жағдайда зейнетақы әр түрлі ырғақта төленуі мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... басқарушы компанияда қалады
және мұрагерлері оларды ала алады.
Чилидегідей Қазақстандағы басқару ... ... ұйым ... яғни осы ... ... ... – табыс табу.
Компаниялар акционерлік ќоғам ретінде ... ... ... компания
басқарушылары резервті қор ретінде барлық зейнетақы қорының 1% эквивалентті
сомманы инвестициялауға міндетті. ... ... ... ... ... ... дер ... іске асыруды
қамтамасыз ету үшін зейнетаќы активтерін басқару Компаниясы да ... ... ... ... ... капитал өз ќаражаттар есебінен ќұрылады
және басқаруға қабылданған зейнетақы ... ... ... ... ... резервті капитал ќойылым мөлшері зейнетақы ... ... және ... ... құрайды. Қосымша резервті капитал
қызмет көрсетуінің тек ... ... және ... ... ... ... активтерін басқару Компаниясы үшін пруденциалды
нормативтер ... ... ... зейнетақы реформасы Чили мемлекетінің ... ... ... Бірақ біздің зейнетақы жүйесі чилилік моделдің түп нұсқасы
бола алмайды. Өйткені ол ынтымақтастық жүйеден жинақтаушы жүйеге ұзақ ... ... ... ... ... жаңа ... алып ... Бұл:
жинақтаушы зейнетақы қорлары;
зейнетақы активтерін ивестициялық басқаруды жүзеге асырушы ұйымдар;
кастодиан-банктер.
Қазақсатан Республикасының жинақтаушы зейнетақы ... ... ... ... өсу қарқыны мен тұрақтылығын көрсетті.
Қазақстан Республикасының ... ... ... туралы» заңында келесідей түсінік берілген:
Зейнетақы – бұл азаматтарды ... ... бір түрі ... жинақтаушы зейнетақы қорларынан ... ... ... ... ... негізінен зейнетақы жүесінің екі түрі белгілі. Олар:
- ынтымақтастық жүйесі
- жинақтаушы жүйесі.
Ытымақтастық ... ... ... ... ... өз зейнетақысын жұмыс істеп жүрген жұмысшылар есебінен алады.
Осы кездегі ауыртпалықтың бәрі ... ... - ... ... ... ... бөлу ставкалары жоғары болады. ... – ақ, ... саны ... ... ... ... істеуге қабілетті адамдар
үлесіне қарағанда тез өседі. Бұл жүйе өте ... ... ... ... түріне сәйкес, яғни жинақтаушы зейнетақы жүйесіндегі ... өз ... ... ... ... аударғанынан
қалыптасады. Ал кейін зейнетақы төлемдері мемлекеттік жәнен мемлекеттік
емес жинақтаушы ... ... әр ... жеке зейнетақы шотынан
төленеді. Сондықтан зейнетақының мөлшеріне бюджеттің жай- күйі, қанша адам
жұмыспен қамтылып, ... ... ... әсер етпейді. Салымшылар
міндетті зейнетақы жарналарынан қосымша ретінде ерікті зейнетақы жарналарын
төлей ... ... ... ... ... бір рет ... ... төленуі мүмкін. Жинақтаушы зейнетақы жүйесі әлеуметтік ... жоқ ... ... болды.[4]
2005 жылдың маусым айынан бастап Қазақстанның заңнамасы ... ... ... ... реттейді: базалық, ынтымақтастық және
жинақтаушы (1-ші ... ... 3 - ... ... ... көзі: Зейнетақы жүйесін жаңғырту тетіктері мен бағыттары. //
Қазақстан Жоғары Мектебінің мәліметтерінің негізінде жасалған
Зейнетақымен қамсыздандырудың бірінші деңгейі ... ... ... (2-ші суретке сәйкес). Қазақстанда «мемлеке ттік базалық зейнетақы»
еңгізілді, ол барлық ... ... ... ... төленеді. 2005
жылдың 1 маусымынан бастап базалық ... ... ... ... тағайындалады.
Сурет 4 - Базалық зейнетақының схемасы
Дерек көзі: Зейнетақы жүйесін жаңғырту тетіктері мен ... ... ... ... 2006 - №4 - 0,43 б. ... ... қамсыздандырудың екінші деңгейі – ынтымақтастық зейнетақы (4-
ші суретке сәйкес). Бұл жүйенің мәні зейнеткерлер ... ... мен ... емес, ал қазіргі кезде жұмыс істеп ... және ... ... ... ақшасын алады. Қазіргі зейнеткерлерге қатысты 1997
жылғы «ҚР зейнетақымен қамсыздандыру туралы» ҚР ... ... ... ... ... ... мемлекеттің барлық міндеттемелері
сақталынған, яғни олар ... ... ... таңда қазіргі зейнеткерлерге зейнетақы еңбек стажының ұзықтығы мен
жалақының ... ... ала ... ... және ... ... ... тыс қордан ... ... ... ... 1998 ... 1 қаңтарына дейін 6 айдан кем
емес еңбек ... бар жеке ... ... ... ... ... ... алады, сонымен бірге зейнетақы жарналарын аударған
болса жинақтаушы қорларынан да алады. Бұл ... ... оның ... ... оны ... ... ... міндеттемелері
бар және тиісінше зейнетақыны тағайындау ... мен ... ... ... ие. ... да бір ... бұл жүйеде жоқ.
Қазіргі уақытта республикада ынтымақтастық жүйе зейнет жасына ... ... жас, ... жас) және ... ... ... стажы бар (ерлерге 25
жылдан кем емес және ... 20 ... кем ... тұлғаларды қамтиды. Бұл
адамдар зейнетақыны Мемлекеттік ... ... ... ... және
еңбек қызметін жалғастырған күндеде жинақтаушы зейнетақы ... ... ... 5 - ... зейнеткерлерді ынтымақтастық-бөлу зейнетақымен
қамсыздандырудың схемасы
Дерек көзі: К.М Тулепбаев//Новая модель ... ... ... ... ... и ... ... мәліметтерінің негізінде жасалған
5 – ші суретке сәйкес Қазақстанда зейнетақымен қамсыздандыру жүйесінің
жүзеге асып келе ... ... ...... емес жинақтаушы
зейнетақы жүйесі болып табылады.
Біздің көзқарасымыз ... ... ... ... секторындағы шаруашылық ... және ... ... ... ... ... мақсатында ... ... ... ... ... ... ... тарту келесі құралдар ... ... ... ... берілетін мемлекеттік емес бағалы қағаздар,
банк құралдары, ипотекалық ... ... ... ... салаларының негізгі қорларын
жаңартуға жұмсаған орынды деп ... атап ... ... ... қызмет көрсетуге арналған меншіктің ... ... ... негізгі құрал-жабдықтарының
лизингі; зейнетақылық қамсыздандыру ... ... ... ... ... қатарлы өндірістік және ғылыми-
техникалық өзін-өзі ... ... ... ... ... коммуналдық тұрғын-үй қоры және т.б.).[5]
Жинақтаушы ... ... ... дамып және жаңа кәсіби топтар ... қосу ... ... ... ... ... ... жақсартуға мүмкіншілігі бар.
Жинақтаушы зейнетақы қорларының Қазақстанның зейнетақы жүйесіндегі рөлі
келесі құжаттармен белгіленеді: № 819 1997 ж. 12 ... ҚР ... ... ... ... ... жүйесін реформалау тұжырымдамасы», 1997 ж. ... ... ... ... ... ... ... заңды құықтық актілерде көп.
6 сурет- Келешек зейнеткерлердің жинақтаушы зейнетақы жүйесінің схемасы
Дерек көзі: С.Н Әбиева// ҚР - ғы ЖЗҚ - ның ... ... ... ... ... хабаршысы 2006 №4 мәліметтері негізінде
6-ші суреттен көріп отығанымыздай осы жүйедегі зейнетақы ... ... ... ... келесілер табылады: жинақтаушы зейнетақы қорлары
(ЖЗҚ), зейнетақы активтерін инвестициялық ... ... ... ұйымдар
және банк-кастодияндар.
Мемлекеттік емес зейнетақымен қамсыздандырудың орталық ... ... ... ... ... табылады. ЖЗҚ – салымшылармен жұмысты
ұйымдастыратын, зейнетақы шартын жасасатын, зейнетақы жарналарын жинайтын,
жиналған қаражаттарды ... және ... емес ... ... ... ... емес ... заңды тұлға.
ЖЗҚ сонымен бірге әлеуметтік-медициналық қызметтермен де айналысуы мүмкін.
ЖЗҚ өз қызметі үшін комиссиялық ... ... ... ... ... ... алдында есеп береді, халық арасында түсіндірме жұмысын
жүргізеді, ... ... ... және ... да міндеттерді
орындайды.
Жинақтаушы зейнетақы қолары – мемлекеттік жинақтаушы зейнетиақы қоры мен
мемлекеттік емес ... ... ... ...... ... тапсырған бағалы қағаздарымен ақша
қаражаттарын жауапкершілікпен ... және ... алу ... ... ... ... ... жөніндегі компания – мемлекеттік
емес ... ... ... ... ... ... асыратын заңды тұлға.
Мемлекеттік жинақтаушы зейнетақы қоры – салымшылардың міндетті ... ... және ... Қазақстан Ресспубликасының Үкіметі
белгіленген тәртіппен зейнетақы төлейтін, сондай- ақ ... ... ... ... ... асыратын және оларды мемлекетік бағалы
қағаздарға, мемлекеттік банкілердің депозиттеріне, халықаралық ... ... ... ... заңды түлға.
Мемлекеттік емес жинақтаушы зейнетақы қоры – салымшылардың міндеті және
ерікті зейнетақы жарналарын жинауды және ... ... ... ақ зейнетақы активтерін қалыптастыру жөнінде қызметті және осы
заңда ... ... ... зейнетақы активтерін басқару жөніндегі
компания арқылы инвестициялайды ... ... ... Мемлекеттік емес
жинақтаушы зейнетақы қорларының түрлері:
ашық;
корпоративтік.
Бірақ бұл жинақтаушы ... ... ... ... ... ... ... тасталынған, яғни оларды акционерлік қоғам деп атайды.
Ашық ... ... ... ... ... ... және туратын
жеріне қарамастан салымшылардан ... ... ... жүзеше
асырады.
Корпоративтік жинақтаушы зейнетақы қорлары сол қордың құрылтайшылары және
акционерлік ... ... бір ... бірнеше заңды түлғалардың алушы-
қызметкерлері үшін құрылады.
Жинақтаушы зейнетақы қорларының құқықтары мен ... ... ... құқықтары:
зейнетақы жарналарын жинауды жүзеге асыруға
өзінің қызметі үшін комиссиялық сыйақылар алуға
зейнетақы шартының ережелеріне сәйкес өзгеде құқықтарды жүзеге
асыруға ... ... ... қорларының міндеттері:
алушыларға Қазақстан Республикасының Үкіметі белгіленген тәртіппен
зейнетақы төлеуге
жинақталған зейнетақы ... мен ... жеке ... ... ... мен алушыға кемінде жылына бір рет, сондай- ақ оның ... ... оның ... ... ... жай күйі ... ақпарат
беруге
алушының жинақталған зейнетақы қаражатының жай күйі туралы ақпараттың
құпиялығын қамтамассыз етуге
Қазақстан Республикасының заңдарына ... ... ... ... ... бұзғаны үшін жауап беруге
алушының қарызы бойынша оның жинақталған зейнетақы қаражатын бір жинақтаушы
зейнетақы қорынан ... ... ... басқару жөніндегі компаниямен (мемлекеттік жинақтаушы
қорын қоспағанда) зейнетақы ... ... ... шарттар
жасасуға
бір, үш, бес, он күнтүзбелікжылғы стандарттық уақыт ... ... ... ... және өзге де ... жариялауға міндетті, бұл
орайда жинақтаушы зейнеақы қорларына салымдар бойынша ... ... ... ... ... ... жол ... зейнетақы қорымен зейнетақы шартын жасасқан азаматтарға ... ... ... ... ... ... ... да міндеттерді атқаруға міндетті. [6]
Жинақтаушы зейнетақы жүйесінің қызмет ету механизімі.
Қазақстан Республикасының «Зейнетақымен қамтамасыз ету туралы» заңы ... ... ... ... ... ... ... болады. Олар
жинақтаушы зейнетақы корлары зейнетақы ... ... ... ... ... кастодиан. Олардың қызметін ... ... ... ... ... ... үш мемлекет орган ... ... ... ... ... ... комиссия.
Бұл мемлекеттік орган Ұлттық Банктің ... ... ... енді
Бағалы қағаздар нарығын реттеу жөніндегі департаменті ... ... ... қорларының іс - әрекетін реттейтін комитет бұл да
Ұлттық Банк департаменті ... ... енді ... ... іс-әрекетін реттеу департаменті.
Ұлттық банк – кастодиандардың қызметін бақылап, ... ... беру ... ... ... айналысады.
Бағалы қағаздар жөніндегі ұлттық комиссия қор биржасындағы (БҚҰК) қор
биржасындағы бағалы ... ... ... ... бақылап,
олардың істерін қадағалайды. ЖЗҚІРК ЖЗҚ-ң іс- ... ... және ... мен ... ... ... нормативті
құқықтық актілер жасаумен ... ... ... ... органдар, бұл негізгі қызметінен басқа да істермен айналысады.
Енді жинақтаушы жүйенің іс жүзіне асу, ... ... ... ... субъккктілерге тоқталайық.
Жинақтаушы зейнетақы қорлары тікелей банк- кастодианмен байланысты қызмет
атқарады. Банк – кастодиан өзі ... ... ЖЗҚ- мен ... ... ... талабын ескерсек, онда ол тәуелсіз мүше рөлін атқара отырып, ЗАБК-
ң шешімін занға қайшы деп табылса, орындамай қоюға құқы бар. ... ... ... ... тапсырылған зейнетақы қорының құнды қағаздары мен
клиенттердің ақшаларын ... ... және ... ... ... ... ... бөлек, бұл банк басқарушы компанияның нұсқауымен ... ... ... қор активтерін инвестицияға салады.
Бірақта Банк- кастодиан ЗАБК және ... ... ... ... ... ... ... тәуелсіз эксперт пен қадағалаушы
болып табылады. Банк – кастодиан тек екінші деңгей банктері ... ... іс - ... ... ... іс- әрекетінен айналысуға құқығы болуы ... ... жеке ... ... 1 ... ... кем емес және келесі ... ... ... ... ... бар ... тұлғалардан депозитқа ақша қабылдау;
жеке тұлғалардан депозитқа ақша қабылдау;
аударма ... жеке және ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздарды, клиеттердің құжаттары мен
құндылықтарын сақтау бойынша қызмет ... ... ... шкафтарды
жалға беру.
Ұлттық банк кастодиандық іс- әрекет бойынша банкке келісім беру мүмкін,
егер ол:
халықаралық ... өту ... ... ... ... ... және ҚР территориясында банктік операциямен бір немесе оданда
көп жыл айналысса және келесі шартты қанағаттандырса:
ұлттық ... ... ... ... мен әрекет етіп жатқан заңмен
жұмыс ... ... ... ... ... мен ... ... үш ай алдында орындаса;
клиенттердің аударма және клирингтік операциялары бойынша шағымы болмаса;
ұлттық банк берген ... ... ... ... өткен қарызы
болмаса;
штатында бағалы ... іс- ... ... ... квалификациялық
куәлігі бар ең кемінде үш адамның болуы.
Кастодиандық іс- әрекетпен айналысуға ұлттық банктың келісімін алуы ... ... ... ... іс- ... ... келісім алуға өтініш;
кастодиандық іс- әрекетті толықтай сипаттау;
банктің аты мен орналасқан ... оның ... ... ... ... өткені туралы мәлімет;
жарияланған және төленген жарғылық капиталдың көлемі және оның ... ... ... ... ... ... іс- ... айналысуға тағайындайтын мамандардың
квалификациялық ... ... іс- ... ... ... беретін филиалдарның
тізімі.
Ұлтық банктың келісімін алғаннан кейін банк бағалы қағаздар нарығын ... ... ... ... ... береді. Ұлттық банктың берген
келісімі, берген күннен бастап үш ай ... ... егер ол ... ... комиссиядан лицензия ала алмаса, онда келісім ... ... ... ... іс- ... ... 11 ... лицензиясы бар:
«Қазақстан Халық ... » АҚ, ... ... ... АҚ, ... Каспийский» АҚ; «БанкЦентКредит» және т.б.
Жинақтаушы зейнетақы қорларының зейнетақы жарналарын тарту және зейнетақы
төлемдерін жүзеге асыруға қатысты ... ... ... ... ... Республикасында зейнетақымен ... ... ... Заңымен және басқа да заң актілерімен реттеледі.
Зейнетақы заңдарына ... ... ... үш түрі бар: міндетті,
ерікті және ерікті кәсіби.
Осылайша, міндетті зейнетақы жарналарын ... ... ... төлеу үшін жинақтаушы зейнетақы қорларының біреуін ғана ... ... ... ... ... ... зейнетақымен
қамтамасыз ету туралы шартты жасауға міндетті. Бұл жағдайда ... ... ... бір ... міндетті зейнетақы жарналарының
есебінен зейнетақымен қамтамасыз ету туралы екі және одан да көп ... ... екі және одан да көп ... ... ... ... жарналарын сала алмайды немесе жарналарды бір жинақтаушы
зейнетақы қорына төлеп, оның бір ... ... ... ... [8]
Жинақтаушы зейнетақы қорларына ерікті зейнетақы жарналары жеке тұлғалар
болып табылатын салымшылармен ерікті ... ... ... қамтамасыз ету туралы шарт жасалған жағдайда өз табысының
есебінен өз ... ... ... ... ерікті зейнетақы
жарналарының салымшылары болып жеке және заңды тұлғалар бола ... ... ... ... ... есебінен жүзеге асырылу керек. Ерікті
зейнетақы жарналарының ставкасы, оларды төлеу тәртібі, ... ... ... ... ерікті зейнетақы жарналарының есебінен
зейнетақымен ... ету ... шарт ... ... ... ... ... жарналары салымшылармен меншікті қаражаттарының
есебінен тізімі Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... зейнетақы
жарналарының ставкасы ерікті кәсіби зейнетақы жарналарының ... ... ету ... шарт ... ... ... ... ол жұмыскердің ай сайынғы табысының он ... ... ... ... ету ... ... жасамастан бұрын болашақтағы
салымшыға жинақтаушы ... ... ... ... ... ... ... жарналарын тарту және зейнетақы төлемдерін
жүзеге асыру ... ... ... ... және ... тізімімен;
зейнетақы жарналарын енгізуге болжанып отырған түрі бойынша ... ... ... ... ... ережелері – жинақтаушы зейнетақы
қорының, оның ... мен ... ... мен ... осы ... ... құжат:
зейнетақы шарттарын өзгерту және тоқтату тәртібі;
зейнетақы жарналары мен төлемдерін жүзеге асыру тәртібі мен талаптары;
салымшылар мен ... ... ... ... ... мен ... зейнетақы жинақтарының жәй-күйі туралы
хабарландыру ... ... бір ... ... ... тәртібі;
салымшыларға қордың құрылтайшылары (акционерлері) ... ... ... ... ... ... ... туралы,
кастодиан банк туралы мәліметтерді;
жинақтаушы зейнетақы ... ... мен ... ... ... басқа да ерекшеліктері.
Зейнетақы шарты – ... ... қоры мен ... ... ... ... жасалатын уәкілетті органмен бекітілген міндетті,
ерікті және ерікті ... ... ... ... ... ету ... Үлгі артқа сәйкес ... ... ... ... құқықтық қарым-қатынастарды орнату, өзгерту немесе
тоқтату туралы шарт.[9]
Міндетті, ерікті және ... ... ... ... ... ... ету ... Үлгі шартта келесі мәліметтер мен
талаптар болуы керек:
жинақтаушы зейнетақы қорының атауы, ... жері мен банк ... ... аты, ... аты (бар ... ... жеке ... мекен-
жайы (ол жеке тұлға болып табылса) немесе атауы, орналасқан жері мен ... (ол ... ... ... ... ... мен міндеттемелері;
зейнетақы жарналарын енгізу тәртібі мен талаптары;
жеке зейнетақы есебінің нөмірі;
зейнетақы жинақтарының жәй-күйі бойынша жинақтаушы зейнетақы қорының ... ... ... ... ... ... әрекет ету мерзімі;
шарты өзгерту және бұзу тәртібі мен талаптары;
міндетті, ерікті және ... ... ... жарналарын алушы туралы
мәліметтер;
Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес ... да ... ... ... ... ... ... салымшы (алушы) қордың қаржы
тұрақтылығы мен ... ... ... ... ... ... ... оның нәтижелері туралы таныса алады.
Заңдарға сәйкес жинақтаушы зейнетақы қорымен және осы ... ... ... ... ... асыратын ұйыммен немесе
инвестициялық активтердің инвестициялық ... ... ... ... ... ... қызмет нәтижелері туралы біріктірілген есеп
тоқсан сайын бұқаралық ... ... ... ... есеп қорға және ұйымға лицензияның берілген күні туралы,
кастодиан банк ... ... мен ... саны ... ... ... туралы, салымшылардың саны ... ... ... ... ... активтері бойынша табыс туралы
мәліметтерді ... ... есеп ... ... ... ... ғана ... алады.
Зейнетақы активтері сол ұйымның инвестициялық басқаруында болатын ұйым мен
қор (қорлар), ... ... ... ... ... ... ... асыратын қор «Активтерді ... ... ... заңды тұлғалардың бірлестігіне бұқаралық ақпарат
құралдарында біріктірілген есепті ... ... ... бар. Яғни
салымшы біріктірілген есеп қор ұйымның лицензиясы және ол қанша жарғылық
капиталға ие және де ... ... бар ... ... ... ... оны өзі таңдауға құқылы.
ІІ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЗЕЙНЕТАҚЫ ЖҮЙЕСІНІҢ ... МЕН ... ... ... ... қазіргі жағдайын талдау
Мемлекеттік емес жинақтаушы зейнетақы қорлары Мемлекеттік ... ... ... ... және ... ... ... және алушыларға төлемді жүзеге асыратын, сонымен қатар зейнетақы
активтерін ... ... ... оны ... жұмысын атқаратын
заңды тұлға.
Зейнетақымен қамтамасыз етудің типтік келісімдеріне сай ... қоры ... ... есеп ... ... ... бір рет зейнетақы
жинақтары туралы ... ... ... қатар салым салушының кез-келген
талабы бойынша өзіндік құнымен ... ... ... ... ... жинақтарының жағдайы жөніндегі ақпараттың
конфиденциалдығын сақтау;
салым салушының арызы бойынша зейнетақы ... ... ... ... ... ... есебінің мәліметтері бойынша аудиторлық тексерулерді жүргізу
жатады.
Мемлекеттік емес жинақтаушы зейнетақы қорлары ашық және корпоративті ... ... ... ... ... жұмыс орны мен тұратын жеріне
байланыссыз, салым салушының ... ... ... ... ... ... ... бір немесе бірнеше заңды
тұлғалардың жұмысшылары, яғни алушылары үшін құрылады, олар осы ... ... ... болып табылады.
Мемлекеттік емес жинақтаушы зейнетақы қорының құрылтайшысы ... ... ... ... ... заңды және жеке тұлғалар
бола алады. ... ... ... ... ... мен
акционерлері тек Қазақстан Республикасының заңды тұлғалары ғана ... ... қоры ... ... жеке ... түрдегі есеп
беруді ұсынады:
өзіндік құралдары бойынша бухгалтерлік баланс;
қаржы – шаруашылық іс - әрекеті нәтижесі ... ... ... ... ... есеп;
өзіндік капиталдың жылжуы туралы есеп;
айналымнан тыс активтердің жылжуы туралы есеп;
таза зейнетақы жинақтардың ... ... ... ... өзгерістер туралы есеп.
«Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамтамасыз ету» туралы заңына
сәйкес жинақтаушы ... ... ... ... мен ... ... жинақтар есебін екі бөлек жүргізеді, олар ... ... және ... ... алушы) қоры деп аталады.
Осы заңның с.п. 2.1 25 бабына сәйкес, салым ... ... ... тек
келесі мақсаттарда қолданыла алады:
тізімі Қазақстан Республикасының ұлттық Банкінiң ДРРДБ белгіленген қаржы
инструменттеріне орналастыру;
зейнетақы төлемдерін заңға сай іске ... ... ... ... ... заңға сәйкес аудару;
қате есептелген зейнетақы салымдарын қайтару.
Жинақтаушы зейнетақы қорының өзіндік капиталына келсек, ол ... ... ... ... ... ... төленбеген табыс және төленбеген
капитал соммасы, ... зиян ... ... ... ... ... ... капиталы құрылтайшылардың жарғылық
капиталға салған салымдар есебінен құрылады.[14]
Жинақтаушы зейнетақы қоры үшін ... ... ... ... ... да қаржылық емес активтерге салуды шектейтін норматив белгіленген,
мемлекеттік емес ашық жинақтаушы зейнетақы қоры мен ... емес ... ... ... норматив – 0,3, ал корпоративті мемлекеттік
емес жинақтаушы зейнетақы қорына – 0,2. Бұл ... ... ... мен ... ... ... салынудың (амортизацияны
алып тастағанда) өзіндік капиталға қатынасы ретінде есептеледі. ... ... қоры ... капиталында негізгі үлес салмақ жарғылық
капиталға тиеді. Бұл ... ашық және ... ... ... үшін ... 2000 жылы 180 млн ... мен 50 млн
теңгеден аз емес деп белгіленген және 1 жыл ... ... 90 және ... теңгеге өсті. Жоғарыда айтылған Қазақстан Республикасындағы №1372
қаулысы бойынша Мемлекеттік ... ... ... 1998 жылы ... 10 млн ... ... ... содан бері әлі өзгерген жоқ.
Жарғылық капиталға құралдар тек ... және ... ... ... ... Олардың ары қарай ұлғайуы кейбір шағын
қордың зейнетақымен ... ету ... ... мәжбүр болуына алып
келеді де, содан аккумулденген зейнетақы активтер ... ... ... ... пайда болуы мүмкін. Мысалы, 2000 жылы
екі Мемлекеттік емес ... ... ... ... ЖАҚ ... қоры ... және ЖАҚ ... жинақтаушы зейнетақы қоры
Қазақстан Республикасында кәсіподақ Федерациясы», ал кейін «АBN Amro» ... ... қоры ... ... Газ» да ... ... емес жинақтаушы зейнетақы қоры шығындар құрылымында жалақы,
зейнетақы активтерін басқару ... және ... ... мен ... ... үлес ... алады. өкінішке орай, Мемлекеттік
емес жинақтаушы зейнетақы қоры өз ... ... ... ... ... ... ... қатынасы тіпті аз. Мемлекеттік
емес жинақтаушы зейнетақы қоры бұл ... әлі де ... ... ... олар ... ... шығындарының тек 0,2% құрады. ЖЗЖ дамыту мен
жалпы реформа ... ... ... ... алуы мен ... ... өмір сүру ... мен тұрақтылығы тек өзіндік қаржы жағдайы мен
жоғарыда айтылған ... ғана ... ең ... ... ... және ... қор ... үлкен роль ойнайды.
Жоғарыда айтылғандай, Жинақтаушы зейнетақы қорының негізгі функцияларына ,
зейнетақы салымдарын ... ... ... инвестициялау және
зейнетақы төлемдерін іске асыру ... Осы ... ... ... зейнетақы резерві немесе зейнетақы жинақтары пайда болады. [17]
Жоғарыда айтылғандарға резюме жасай отырып, ... ... қоры ... ... мен ... ... қормен де салым салушы Қорымен да
байланысты күрделі жүйе. Менің ойымша, осы қорларды ... ... ... қорының зейнетақы қызметінің нарығындағы
сәттілігінің нышаны болып ... Ал бұл өз ... тек ... ... кадрлармен ғана жүзеге аса алады.
Зейнетақы активтерін басқару компанияның құрылған ... 2 ... ... тәуекел мен табыстылық. Енді
табыстылық көрсеткішіне, яғни ... ... ... ... ... ... қаржылық нәтижесіне көбірек
тоқталайық.
Зейнетақы активтері бойынша табыстылық Зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... Ол басқа
Зейнетақы активтерін басқару ... осы ... ... ... = ((K2 – ... И – ... отырған периодта Қазақстан Республикасы орталық
статистика ... ... ... ... ... ... коэфициентін есептеу тәсілі келтірілген
К2 = (Cavt / Cavt-1-1)*100%
(2)
Мұндағы: Cavt – есепті кезеңдегі зейнетақы активінің бір ... ... ... өткен жылдағы сол айдың зейнетақы активінің бір шартты бірлігінің
орташа құны
Зейнетақы активінің ... ... - ... ... ... көлемі, ол зейнетақы активтерін ... ... ... ... ... шамасын сипаттайды. Оның өзгеріс ... ... әсер ... құнды қағаз портфелінің ағымдағы табыстылық деңгейі;
құнды қағаз нарығында айналыстағы құнды қағаздардың бағалық параметрлері;
ұлттық валютаның девальвация ... құн ... ... зейнетақы активтерін басқару компания түскен
зейнетақы активтерінің соммасына сәйкес жалпы шартты бірлік ... = ... ПА – ... ... ... зейнетақы активтерінің жалпы
құны,
С – инвестициялық басқарудың бірінші күнінде зейнетақы активтерінің ... ... құны 100 ... деп ... ... ... күндерінің құнының қайта есебі келесідей
жүргізіледі:
Сt = ПАt / ... ПАt – күн ... ... ... ... құны,
Нt – ағымды және өткен күндерде ... ... ... ... шартты бірліктердің жалпы саны.
Нt =Ht-1 + (B1 – ПВt)/Ct-1
Мұндағы: Нt - өткен күннің шартты ... ... ...... ... ... ағымдағы күні түскен зейнетақы салымдары
мен ... ... ...... күні жинақтаушы зейнетақы қорынан шыққан ... мен ... ... ... - өткен күн бойынша бір шартты бірлік құны
Әртүрлі жинақтаушы зейнетақы қоры мен зейнетақы активтерін басқару компания
басқаруындағы зейнетақы ... ... ... ... ... өз ... салыстырмалы талдауды жүргізе алады: ЖЗҚ мен
зейнетақы активтерін басқару компания табыстылығын ... ... ... ... уақытта шартты бірлік негізінде есептелген табыстылық ... ... ... ... ... қызметінің
тиімділігін бағалау үшін ННКЦБ қолданатын жалғыз көрсеткіш. Бұл көрсеткіш
портфельдің сапасы сенімділігін ... ... ... ... ... ... дұрыс бағалау үшін көрсеткіштер жүйесін
қолдану керек. Олар келесіден тұрады:
нарық үлесі;
нарық ... ... ... ... ... ... шетел валютасына номиналданған қаржы
инструменттерінің құнының көп өсуі әсер ... Бұл әлем ... ... ... олар ... оң ... ... пайда болуының
нәтижесінде болған нәрсе. Ұлттық валютаның еркін ... ... ... ... девальвация 1999 жылы көкек айындағы қор активінің жоғары
инвестиция ... да, 1999 жылы ... қор ... ... ... да ... еткенін атап кеткен жөн. Осыдан
жинақтаушы зейнетақы қоры нарық ... ... ... ... тәуекелін нақты бағалаудың қажеттігін сезе бастады.
Қор бойынша инвестициялық қызметті бағалау тәсілдерін ... ... ... ... ... ... барлық аналитиктердің ұжымдық
еңбегін қажет етеді. Әлем банкі, ІМСС, UCAID мамандарынан ... ... ... де ... ықтимал болу керек.
Зейнетақы төлем ақыларды алушы болып табылатын салым салушы үшін зейнетақы
төлемдері соңғы қаржы нәтижесі болып табылады.[19]
Бүгінгі күні ... 14 ... ... қоры бар. 11 ... ... ... активтерін инвестициялық басқарумен айналысуға лицензия
болды, олардың ... 6 ... ... ... ... ... бар: ... жинақтаушы зейнетақы қоры» АҚ, «Қазақстан Халық
Банкінің жинақтаушы зейнетақы қоры» АҚ, ... ... ... АҚ ... (бұдан әрі – «Қазақстан Халық Банкінің»), «ТӘБ Қазақстан жинақтаушы
зейнетақы қоры» АҚ, «ТұранӘлемБанк» АҚ ... ... ... әрі – ... ... ЖЗҚ – «БанкЦентрКредит» АҚ еншілес ұйымы (бұдан ... ... ... ... ... АҚ, ... жинақтаушы
зейнетақы қоры» АҚ.
1997 жылы 1 желтоқсанда құрылтайшылар «Қазақстан Халық Банкінің мемлекеттік
емес жинақтаушы зейнетақы ... ЖАҚ құру ... ... ... ... ... үшін стратегиялық маңызы бар қазақстандық ірі
компаниялар – ... ... ... ҰМК, «Қазақстан темір жолы»
РМК, « Қазақстан Халық Банкі» ААҚ және «KEGOC» АҚ.
1998 ... 8 ... ... ҚР ... ... ... ал 1998 жылғы 2
ақпанда Қор зейнетақы жарналарын тарту және ... ... ... ... ... №0000008 уақытша Мемлекеттік лицензияны алды,
оның орнына 1999 жылғы 3 ... сол ... ... ... Бас
лицензия берілді. [20]
2008 жылы 1 қаңтардағы жағдай бойынша жинақтаушы ... ... ... салымшыны тартты (жалпы халық саны 15,4 млн.адам), ... ... ... зейнетақы жинақтары 1208 млрд.теңгені құрады ($
1 триллионнан астам, бұл жалпы ішкі өнімнің шамамен 10%-ы )
Есептік күнге ... ... 10 банк ... ... атқарып
келеді. Сонымен қатар екінші деңгейдегі 6 банк қорларға қастодиандық қызмет
көрсетеді: «HSBC Банк ... АҚ ... ... ... ... Халық Жинақ Банкі» АҚ, «ТұранӘлемБанк» АҚ еншілес ұйымы –
«Темірбанк» АҚ, «Еуразия банкі» АҚ және «АТФ ... ... ... бүкіл 10 жылы ішінде «Қазақстан Халық Банкінің ЖЗҚ»
АҚ зейнетақы рыногының мемлекеттік емес ... ... ... келді.
Қор салымшыларының үнемі зейнетақы жарналары түсіп тұратын шоттарының саны
2008 жылғы 1 ... ... ... ... ... ... 351 ... теңгеден асады., оның ішінде 95 ... ... ... Айсайынғы өсім – 10 млрд. теңгеден асады. Зейнеткерлік
жасқа жеткен 211 мыңға жуық салымшыға сомасы 15 ... 210 млн. ... ... ... ... ... көрсету сектоpын реттеу мен қадағалау
жөніндегі қызметі 2008 жылы ЖЗҚ-ның ... ... ... ... және ... мен ... ... инвесторларының
құқықтары мен мүдделерінің қорғалуын қамтамасыз етуге ... ... жету ... 2008 жылы ... ... Заңы ... ... туралы Заңда жинақталған зейнетақы қаражатын ЗТМО-ның
басты ролімен бір ЖЗҚ-дан басқасына «автоаударым» жүйесін мынадай ... ... ... жеке ... ... ... зейнетақы
қаражатын есепке ... ... ... ... жеке зейнетақы
салымшыларын қысқарту;
жинақталған зейнетақы ... ... жа сау ... және ... ... ... ... қаражатын қордан қорға
аударым жасау рәсімін ... ... өз ... зейнетақы қара-жатын бір қордан басқасына
аударым жасауды жүзеге асырған ... ... мен ... шығындарын
мейлінше азайту, оның нәтижесінде салымшылардың ... ... үшін ... ... ... қажет болмайды.
Сөйтіп, осы «автоаударым» ... ... ... «бір ... - бір қор» ... іске ... ... жеке зейнетақы шоттарын басқаруға мүмкіндік береді,
екіншіден, салымшыға ең ... ... ... ... ... ... өзінің жинақталған зейнетақы қаражатын бір ЖЗҚ-ға жинауға
мүмкіндік береді, ... ... ... зейнетақымен
қамсыздандыру шартын жасасқан кезде жинақталған зейнетақы ... ... ... жүйесін енгізуді үш кезеңмен жүзеге асыру жоспарланды.
Бірінші ... 2009 ... 1 ... ... жинақталған
зейнетақы қаражатын басқа ЖЗҚ-ға аударым жасау туралы шешім қабылдаған және
жаңа ... ... ... ... ... ... ... жеке зейнетақы шоттарын біріктіру ... ... ... ... ... зейнетақы қаражатын бір жеке
зейнетақы шотына жинақтау ұйғарылады.
2009 жылғы 1 ... ... ... ... ... ... бұрын әртүрлі ЖЗҚ-мен екі және одан да көп
міндетті ... ... ... ... ... шарт жасасқан барлық салымшылар (алушылар) жүйелі кіргізіледі.
Бұл кезеңге ЖЗҚ мен ЗТМО ... ... осы ... ... жүргізіледі, ал қаражаттың жеке зейнетақы шотында
жинақталуы ЖЗҚ-мен соңғы жасалған шарт бойынша ... ... ... (2012 ... 1 ... ... ... міндетті зейнетақы жарналары есебінен жинақталған зейнетақы
қаражатын бір ЖЗҚ-дан басқасына аударым ... тек ... ... ... асырылады, онда салымшы (алушы) туралы барлық ... ... және ... ... ... ... ... туралы шарт жасасуды жүзеге асыруға, сондай-ақ
міндетті зейнетақы жарналары ... ... ... ... ЖЗҚ-дан басқасына электронды терминалдар арқылы аударым ... ... ... ... туралы Заңда 2012 жылдан бастап
бірқатар нормаларды ... ... атап ... ... құралдарының құрылымы бойын-ша, кірістілік ... ... ... ... ерекшеленетін, бірнеше
инвеститиялық (Орташа, ... және ... ... және ЖЗҚ-ның салымшыларына олардың жина›талған зейнетақы
қаражатын басқарудың ... ... ... ... ... ... ... беретін акцияларының 25%-нан астамын тікелей ... ... ... ... және (немесе) басқаруға шектеуді белгілеу
(шектеу мемлекеттің қатысуы бар ЖЗҚ-ға таралмайды).
Қаржылық тұрақтылық туралы Заң ... ... ... ... ... ... орындамаған жағдайдағы уәкілетті
органның құзыреттілігі кеңейеді, сондай-ақ ЖЗҚ мен ЗАИБЖАҰ-ның және ... ... ... жауапкершілігі артады. Атап
айтқанда, қаржы нарығының ... ... ... ... ... ... ашық ЖЗҚ-ның қордың дауыс беретін акцияларының 25%-
нан астамын тікелей немесе жанама ... ірі ... ... ... ... ... көзделген ашық ЖЗҚ-ның меншікті
капитал жеткіліктілігі коэффициенттерін ... ... ... ... ... ... зейнетақы жүйесінің
дамуына бағытталған заң ... ... ... 2008 жылы ... ірі ... реттеу мақсатында ірі қатысушының белгілері бар
тұлғаларға мәжбүрлеу шараларын қолдану ережесі бекітілді.
Қазақстан ... ... емес ... ... ... ... ... борыштық бағалы қағаздарды
бағалау ... ... ... ЖЗҚ-ның ... ... ... ... ... ... ... айқындылығын және транспоренттігін қамтамасыз ету
мақсатында ... ... ... ... ... ... ... хабардар ету, ЖЗҚ ... ... ... ақпаратты жан-жақты ашу ... ... ... стратегияны дербес таңдау құқығын беру үшін
зейнетақымен қамсыздандыру туралы үлгі ... ... ... ... ... ... портфельдің құрамын
портфельдегі бағалы ... ... мен ... ... осы ... салынған инвестициялар мөлшерінің қордың ... ... ... пайыздық ара ... ... ... ... міндеттейтін толықтырулар енгізілді.
Заңнамалық бекітілген «бір салымшы – бір қор» ... ... үшін ... жеке ... ... басқару мүмкіндігі,
сондай-ақ салымшының ең соңғы ... ... ... ... ... ... қаражатын бір ЖЗҚ-ға ... және ... ... ... ... ... ... кезде жинақталған зейнетақы қаражатын аудару тәртібін
жеңілдету ... ... ... ... ... қаражатын
аударым жасау, сондай-ақ салымшының (алушының) жинақталған зейнетақы
қаражатын бір ... ... ... ... ... ... ... аудару ережесі бекітілген.
Салымшылардың жеке шоттарындағы жинақталған зейнетақы қаражатын
есепке алу ... әрі ... ... ... ЖЗҚ-дағы
салымшылардың ... жеке ... ... ... ... ... жүргізу жөніндегі Ережеге өзгерістер мен
толықтырулар енгізілді.[22]
ЖЗҚ-ның меншікті ... ... ... ... ... ... беретін акцияларының жиырма бес және одан ... ... ... ... ... ашық ... ірі ... ашық
ЖЗҚ-ның меншікті ... ... ... сақтау
бойынша шаралары туралы Нұсқаулық ... ... ... ... ... рөлі төмендегі кестеде
көрсетіліген. Талдау жасау кететін болсам, ЖІӨ 2010 жылы 2009 ... 66,4 млн. ... ... яғни бұл ... ... ... дағдарыстың туындағанын көрсетеді. ... ... ... ... ... ... ... 4 - Республика экономикасындағы зейнетақы секторының рөлі
|Республика |2005 ж |2006 ж |2007ж |2008 ж |2009ж |2010 ж ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... ... ... ... ... зейнетақы |8,2 |8,7 |9,0 |9,4 |8,8 |11,6 ... ЖІӨ – ге | | | | | | ... % - бен | | | | | | ... ... |6,9 |6,7 |7,1 |7,4 |9,3 ... – ге ... % - | | | | | | ... | | | | | | ... ... |2,0 |2,1 |2,5 |2,6 |1,9 |3,0 ... ЖІӨ – ге | | | | | | ... % -бен | | | | | | ... ... |0,1 |0,2 |0,2 |0,2 |0,3 |0,5 ... ЖІӨ – ге | | | | | | ... % -бен | | | | | | |
| ... ... ... ... ... ... және ... |
|ұйымдарын реттеу мен қадағалау агентігінің мәліметтері негізінде ... |
4 – ші ... ... ... ... ... ... жиынтық
активтері 2008 жылы 201,0 млрд. теңгеге немесе 16,6%-ға ұлғайып, 1 412,9
млрд. теңгені құрады. Осы ... ... ... ... ... 1 ... ... жалпы экономикадағы рөлінің
өсу ... ... ... ... Қ.Р – ның ... ... ... таңда шетел эмитентерінің бағалы ... ... бір ... ... ... ... ... стратегиясы Қазақстан Республикасының мемлекеттік бағалы
қағаздары үлесінің ұлғаю пайдасына қарай өзгерген.
Сөйтіп, ... ... ... ... ... ... ... (425,2 млрд. теңгені) инвестицияланған зейнетақы
активтерінің жалпы ... ... ... және ... ... ... осындай көрсеткішке қатысты 40,1% -ға немесе 121,8 млрд. теңгеге
ұлғайған.
2008 ... ... ... ... эмитенттерінің бағалы
қағаздарына зейнетақы ... ... ... ... ... 2008 ... екінші жартысында осы ... ... ... азаю ... ... ... ... корпоративтік бағалы қағаздарына
инвестициялау көлемі 01.01.2008 жылдан бастап 15,4%-ға ұлғайып, Қазақстан
Республикасының ЕДБ ... ... ... ... ... мемлекеттік бағалы қағаздарының көлемі 34,4%-ға азайды (2
-кесте).
Зейнетақы жараналарының инвестициялық портфелінің жалпы ... ... ... ... яғни ... стандарттарға сәйкес 2008
жылмен 2009 жылдың көрсеткіштері салыстырмалы түрде көрсеттім. Бұл жерде
шетел ... ... мен кері Репо ... ... ... ... ... көруімізге болады.
ЖЗҚ меншікті активтерінің есебінен қалыптастырылған жиынтық меншікті
инвестициялық ... 2008 жылы 2,3 есе ... ... ... 699 млн. теңгені құрады (3 кесте).
01.01.2009 жылғы жағдай ... ... ... ... ең ... ... – 31 419 млн. теңгені (62,0%-ды) ҚР
мемлекеттік бағалы ... ... бұл ... ... ... 28,8%-ы ҚР эмитенттерінің мемлекеттік емес ... ... ЕДБ ... ... 5,9 %-ды ... ... динамикалық өсімін төмендегі кестеден көруімізге болады.
2009 жылдың 1 – ші қаңтарындағы жағдай бойынша республиканың экономикалық
белсенді ... саны 8,4 млн. Адам ... ... ... ... бойынша) болған кезде міндетті
зейнетақы жарналары ... ... ... жеке зейнетақы
шоттарының саны 9 613 112 болды, бұл қорларда әлі де ... ... ... бар ... ... ЖЗҚ – ның ... ... (млрд.теңгемен) сандық көрсеткіштерін төмендегі кестеден толығырақ
көре аласыздар (3 кесте).
Кесте 5 - Меншікті активтердің есебінен қалыптастырылған ЖЗҚ – ның ... ... ... ... ... ж |01.01.2009ж ... % - бен ... ның |7 330 |31 419 |4,3 есе ... ... | | ... оның | | | ... | | | ... |3 649 |9 689 |27 есе ... | | | ... ... | | | ... ... |3 681 |21 730 |59 есе ... | | | ... ... |3 582 |2 974 | ... ... |0 |91 |- ... ... | | ... | | | ... |53 |30 |-43,4 ... | | | ... ... | | ... ның |8 400 |14 577 |73,5 ... | | | ... емес | | | ... ... | | | ... ... | | | ... |3 289 |3 189 |27,4 ... |5 111 |10 388 |2 есе ... ның |66 |598 ... ... | | | ... емес | | | ... қағаздары, | | | ... ... | | | ... |0 |489 |- ... |66 |109 |65,2 ... ... |2 445 |1 010 |-58,7 ... | | | |
| | | | ... |21 877 |50 699 |23 есе ... ... ҚҚА – нің ... ... ... [22] |
6 кестеде - 2008 жыл ... ... ... жарналарын аударушы
салымшылар санының өсімі 389 400 немесе 4,2% ... ... коды ... ... шоттарының саны 680 ... ... ... ... ... ... 4 030,5 ... ... 2008 ... әлеуметтік бірегейлендіру коды жоқ салымшылар
шоттарының саны 5 836-ға ... өз ... ... зейнетақы
қаражаты 59,7 млн. Теңгеге ... ... ... ... бойынша салымшылар саны 2008 жылы ... ... ... ... жинақталған зейнетақы қаражатының жалпы
сомасы 959,2 млн. ... 41 499 ... ... ... ... ... салым-шылар шоттарының саны
2008 жылы 182-ге (4,7%-ға) өсіп, 01.01.2009 ... ... ... ... қаражатының жалпы сомасы 57,6 млн. ... ... ... ... ... ... мен ... жылдың нәтижелері бойынша ... ... ... ... ... Бұл ... ... ай сайынғы
кірісінің 10%-ын құрайтын ... ... ... ... ... ... арқасында орын алды. Сонымен, 01.01.2009 ... ... ... зейнетақы жарналарының жалпы түсімі 2008 жылы
272,6 млрд. Теңгеге (29,9%) ... 1 184,7 ... ... ... ... ай ... түсімі 2005 жылы – 11,0 млрд. Теңгені,
2006 жылы – 14,3 млрд. Теңгені, 2007 жылы 19,0 ... ... ... олар 22,7 млрд. Теңгені құрады немесе өткен жылға ... ... ... ... ЖЗҚ ... ... басқа инвесторлармен салыстырғанда
консервативтілігімен ... ұзақ ... ... ие ... қызметтің белгілі бір кезеңінде кіріс алуға ... ... ... ... ... байланысты екендігін
ескере отырып, қорларға инвестициялық кіріс мөлшерін ... ... ... және ... қор ... ... қазақстандық және шетел эмитенттерінің ... ... ... ... сондай-ақ отандық KASE индексінде ұсынылған
эмитенттер акциялары құнының азаюы болып ... Бұл ... ... заңнамасының талаптарына сәйкес зейнетақы
активтерінің олардың есебінен ... ... ... ... әділ
(нарықтық) құнын анықтау мақсатында және нарықтық құн ... ... ... ... ... ... ... қайта бағалауға жататындығымен түсіндіріледі. [38]
Зейнетақы активтерін ... ... ... ... сомасы ( комиссиялық сыйақыны ... ... ... ... 307,0 ... ... құрады, бұл ретте 2008 жылы осы
сома 32,3 млрд. теңгеге кеміді.
«Таза» ... ... өсу ... ... жылдардағы осыған
ұқсас кезеңмен салыстырғанда, соңғы 4 жыл ... ... ... ... ... 7 - ... ... кіріс (млрд.теңгемен)
|Күні ... |1 жыл |Өсу ... %|ЖЗҚ – ның |
| ... |- бен ... |
| ... сомасы |өсімі | ... |
| | | | ... ... (% - |
| | | | |бен) ... ж |155,1 |40,4 |35,2 |23,9 ... ж |255,7 |100,6 |64,9 |28,1 ... ж |339,3 |83,6 |32,7 |28,1 ... ж |307,0 |-32,3 |-9,5 |21,6 |
| ... ... ҚҚА – нің ... ... ... |
7 кестеде «таза» инвестициялық кірістің ақшалаай ... ... ... ... ... ... инвестициялық кірістің
көлемі жоғары қарай, яғни соңғы ... ... ... 21,6% - ға
көтеріліді.
Келтірілген ... ... ... ... екі жылда ... ... ... ... ... ... 2007 ... «таза» инвестициялық кірістің өсім ... 83,6 ... ... ... 2006 ... өсімнен 17,0 млрд. Теңгеге (16,9 %-ға) аз ... 2008 жыл ... ... ... кірістің өзгеруі алғаш ... ... ... 32,3 ... ... ... ... 2007 жыл ішінде
қалыптасқан өсімнен 115,9 млрд. теңгеге (3,6 есеге) аз.
Сурет 8
Дерек көзі: ҚҚА – нің ... ... ... ші ... «таза» инвестициялық кіріс ... ... ... 2006 – 2009 ... ... пайыздық ерекшеліктерге
тоқтала кететін болсам, 15 пайыздан – 29 ... ... ... жылы ... зейнетақы қаражатының жалпы ... ... ... ... ... ... 21,6%-ға дейін 6,5 пайыздық
тармаққа төмендеді. Жинақталған зейнетақы қаражатының жалпы ... ... ... ... ... ... ... ЖЗҚ-ның
инвестициялық портфелі бойынша ... ... ... ... ... ... өсу динамикасы және
жинақталған зейнетақы ... ... ... «таза»
инвестициялық кіріс үлесі ұсынылды.
Салымшылардың ... ... ... ... 2008 ... ... теңгеге (17,6%-ға) өсіп, 01.01.2009 жылғы ... ... 420,5 ... еңгені құрады. 2007 жылы ... ... ... ... ... 24,9 млрд. Теңге, 2008 жылы – ... ... ... ол 2007 ... ... ... 28,9%-ға
төмен. Салымшылардың (алушылардың) жинақталған зейнетақы қаражатының өсу
қарқыны ... ... 8 - ... ... ... ... ... |1 жыл ішіндегі |Жинақталған зейнетақы |
| ... ... ... өсу ... % - |
| ... сомасы| |бен ... |648,6 |164,6 |34,0 ... | | | ... |909,7 |261,1 |40,3 ... | | | ... ... |298,4 |32,8 ... | | | ... |1420,5 |212,4 |17,6 ... | | | ... ... |440,0 |31,0 ... | | | ... ... ҚҚА – нің ... негізінде құрастырылған |
8 ... ... ... ... өсу ... ... жылдармен салыстырғанда, 2010 жылдың көрсеткіші төмендеген.
2009 жылдың басынан бастап жинақталған зейнетақы қаражатының өсімі ... ... ... ... ... ... қаражатының орташа
айлық өсімі 36,7 млд. ... ... ... ... жинақталған
зейнетақы қаражатының өсу динамикасының көрінісі бейнеленген.
Сурет 9 - Жинақталған зейнетақы қаражаты
9 суреттен көріп отырғанымыздай 2010 ... 1 ... ең көп ... ... ... 4 қор ие ... ... қорлардың жинақталған
зейнетақы қаражатының жалпы көлемінен «Қазақстан Халық Банкі», - 559,8
млрд. теңге (30,1 %), ... 293,4 ... ... (15,8% ), ... ... -
245,0 млрд. теңге (13,2% ) және «БТА Қазақстан» 207,7 млрд. теңге (11,2 ... ... осы ... ... ... ... зейнетақы
қаражатының 70,3 % келеді.
2008 жылы ЖЗҚ-ға жинақталған салымшылардың ... ... ... ... ... ең ... ... зейнетақы
қаражатына орналастырылған ... ... ... ... алғанда, жүйе бойынша 1 ... ... ... ... ... ... ... жылға өсб түсті
Сөйтіп, 01.01.2008 жылғы деректермен ... 1 ... ... қаражатының орташ0 сомасы 130,5 мың ... мың ... ... ... өсті. Бұл ретте, ЖЗҚ ... ... ... ең көп ... ... 37 ... ... – 208,1 мың теңге және 48 жасқа дейінгі әйелдер – 177,1 мың ... ие ... ... ... ... ... ... кірістің және
зейнетақы жарналарының динамикасы 4 диаграммада көрсетілген.
Сурет 10
Дерек көзі: ҚҚА – нің ... ... ... – ші ... зейнетақы жарналары, «таза» инвестициялық кірістің және
зейнатақы қаражатының ... ... ... Бұл кескінде
жинақталған зейнетақы қаражатының өскені байқалады.
Міндетті ... ... ... ... ... мен аудармау және
жинақталған зейнетақы қаражатын бір ... ... ... ... жасауды
уақытылы жүзеге асырмау үшін өсімпұл ... 2010 ... 1 ... 11,2
млрд. теңге болды. Өсімпұлдың жалпы сомасының бір жылдағы өсімі 1,7 млрд.
теңге (17,9 %), оның ішінде 2009 ... ... ... өсім 0,4 ... (3,7 %) болды.
Зейнетақы төлемдері және қорлардан сақтандыру ұйымдарына аударымдар
2010 жылғы 1 қаңтарда 132,2 ... ... ... ... 2009 ... желтоқсан
айында 3,6 млрд. теңгеге (2,8 %) өсті. Қорлар бір жыл ... ... ... 40,1 ... ... (43,5 %) зейнетақы төлемдерін жүзеге
асырды.
2009 жылдың басынан бастап зейнетақы аннуитет шартына ... ... ... ... ... қаражатын аударым жасау жалпы
сомасы 3,4 млрд. теңгеге 1 722 алушыға жүзеге ... ... ... ... ... ұйымдарына алушылардың жинақталған зейнетақы
қаражатын аударым жасаудың жалпы сомасы 2010 ... 1 ... 3,9 ... ... 1 қаңтардағы жағдай бойынша жинақталған зейнетақы қаражатын ... ... ... аудару 2009 жылғы желтоқсан айында 29,8 ... ... ... 710,3 ... ... ... Жинақталған зейнетақы қаражатын
аудару 2009 жылы 385,2 млрд. теңгеге немесе 2,2 есе өсті. ... ... ... ... ... ... ... 01.01.2009 жылғы жағдай ... ... ... ... ... ... ... көлемі
1 412,9 млрд. теңге болды. 2008 жыл ішінде ... ... 201,0 ... ... ... ... ... Зейнетақы
активтерінің орташа айлық өсуі 2007 жылы 24,7 ... ... ... 2008 жылы 16,8 ... ... ... немесе 32,0%-ға төмендеді.
Бұл ретте зейнетақы жүйесінің қызмет ету уақыты ішінде алғаш рет ... ... ... ... ... ... атап өту ... қатар, 2008 жылдың қараша және желтоқсан айларында қалыптасқан
ахуал тұрақтанып, зейнетақы ... ... өсу ... ... ... ... ... қаңтардағы жағдай бойынша ЗАИБЖАҰ – да инвестициялық
басқаруда болған зейнетақы ... ... 2009 ... ... ... ... ... немесе 31,7 % - ға өсіп, 1 860,8 млрд. ... ... 2009 ... ... ... 36,0 млрд. теңге немесе 2,0 % болды.
2009 жылғы 1 қаңтардан бастап 2010 жылғы 1 ... ... ... ... ... айлық өсуі 37,3 млрд. теңге болды.
Жинақтаушы зейнетақы қорларының арасында зейнетақы ... ... ... ... ... сипатталады.
Кесте 9 - Зейнетақы активтерінің жиынтықты көлемін бөлу (01.01.2010 ж)
|№ |ЖЗҚ ... ... |
| | |Млн. ... |% - бен |
| |1 |2 |3 |
|1 ... ... ... ЖЗҚ» |560 755 |30,13 |
| |АҚ | | |
|2 ... ... ЖЗҚ АҚ ... |13,10 |
|3 ... ЖЗҚ АҚ |55 123 |2,96 |
|4 ... ЖЗҚ |293 545 |15,77 |
|5 ... АҚ |83 080 |4,46 |
|6 ... ТӘБ» ЖЗҚ ... |11,17 |
|7 ... ЖЗҚ АҚ |108 512 |5,83 |
|8 ... ... зейнетақы|60 640 |3,26 |
| ... АҚ | | |
|9 ... ЖЗҚ» АҚ |60 667 |3,26 |
| ... ЖЗҚ» АҚ |24 662 |1,33 |
| ... ЖЗҚ |58 136 |3,12 |
| ... ЖЗҚ» АҚ |21 554 |1,16 |
| | ... ЖЗҚ» АҚ |42 515 |2,28 |
| ... Қазақстан ЖЗҚ» АҚ |40 058 |2,15 |
| ... ... |100 ... ... ... веб сайтының мәліметтері |
9 ... ... ... ... ... инвестициялық
портфелі 01.01.2009 жылғы жағдай бойынша 1 378, 4 ... ... ... ... ... ... 183,3 млрд. теңгеге немесе
15,3%-ға ... жылы ... ... ... барынша көп үлесті
(77,2%-ды) Қазақстан Республикасы эмитенттерінің МБҚ және ... ... ... ... Бұл ... ... бағалы қағаздардың
үлесі мұның алдындағы есепті жыл-мен салыстырғанда 5,5 ... ... ... ... ... 5,8 ... ... атап өткен жөн.
ЖЗҚ зейнетақы активтерінің кірістілігі 12, 36 және 60 ай ... ... ... ... ... Номиналды
кірістің коэффициенті жинақтаушы зейнетақы ... ... ... зейнетақы жарналарының, зейнетақы төлемдерінің,
өсімпұл мен айыппұлдың, комиссиялық сыйақының сомасына, сондай-ақ бағалы
қағаздар ... ... ... ... қоса ... ... бай-ланысты болып келеді.
2008 жыл ішінде жекелеген қорлар бойынша, сондай-ақ жалпы жүйе бойынша
номиналды ... ... ... ... атап өткен
жөн. Жалпы алғанда жинақтаушы ... ... ... номиналды
кірістің орташа алынған коэффициенті 12 ай ішінде 10,3 пайыздық ... ай ... 10,1 ... ... және 60 ай ... ... ... төмендеді. 01.01.2009 жылғы жағдай бойынша номиналды
кіріс коэффициенті 6-кестеде көрсетілген.
Кесте 10 - Номиналды кіріс коэффициенті
|ЖЗҚ номиналды |12 ай |36 ай |60 ай ... ... | | ... | | | ... % | | | |
|- бен | | | ... ж |12,69 |25,38 |50,64 ... ж |9,47 |32,90 |46,15 ... ж |-0,84 |22,79 |36,61 ... көзі: ҚҚА –нің мәліметтері |
10 ... ЖЗҚ- ның ... ... коэффициентінің 12 мен 60 ... ... ... ... ... ... 12 ай ішіндегі номиналды кіріс коэффициентінің теріс
мәні 2008 ... ... ... ... ... ... байланысты,
2008 жылдың қорытындысы бойынша бір ЖЗҚ-да қордың номиналды ... мен ... ең ... мәні арасында теріс
айырмашылық ... осы ... ... айырманы кастодиан банктегі
қордың инвестициялық шотына тиісті ақша сомасын аудару ... ... ... өтеу ... ... ... ... кіріс
коэффициентінің өзгеру динамикасын төмендегі суретте бейнеленген.
Сурет 11 - Номиналды кіріс коэфициенті
Дерек көзі ҚҚА – нің ... ... ... ... 12 ай ... номиналды кіріс коэффициентінің едәуір
төмендеуі 2004 және 2008 ... ... бұл ... ... ... ... ... ең жоғары мөлшер - 12,7-ні құрады.
Қорлардың қаржылық жағдайы зейнетақы ... ... ... оның ... 2008 жыл ... қорлар
кірісінің жалпы сомасының 52,3%-ын құрайтын, алынатын ... ... ... ... отыр (2007 жылы олар ... ... құрады).
Бұл ретте, комиссиялық сыйақы зейнетақы активтерін басқарушылар үшін ... ... ... комиссиялық сыйақыны өндіріп алуы мақсатында
нақты инвестициялық кірісті алуына ынта ... ... ол ... ... ... ... табысты инвестициялау үшін комиссия болып
табылады да, өз кезегінде ЖЗҚ салымшыларының (алушыларының) ... ... ... ... береді. [23]
Алайда, қаржы құралдары бойынша кірістіліктің төмендеуіне байланысты
комиссиялық сыйақының ... ... ... ... мәнге ие болды.
Сөйтіп, егер де 2007 жылы инвестициялық кірістен ... ... ... 16,0 ... теңгені құраса, онда 2008 жылы теріс
комиссия инвестициялық ... 4,3 ... ... ... ... ... ... зейнетақы Қорларының ... ... ... ... . 2009 жылдың 1 – ші қаңтарына қаржылық
жағдайының көрсеткіші ... ... ... 11 - ЖЗҚ 01.01.09 мерзіміне қаржылық жағдайы
| ... ... ... ... ... ... |кіріс есепті|р жиынтығы |жиынтығы |
| | ... | | ... ... |8 071 272|2 473 157 |5 183 480 |13 254 ... ... АҚ | | | |752 |
| ... ... |851 198 |-292 219 |126 396 |977 594 ... ... ... АҚ| | | | ... ... |981 661 |178 055 |77 141 |1 058 ... ... АҚ, Нұрбанк | | | | ... ... ... | | | | ... ... |13 873 |2 575 591 |484 892 |14 358 ... АҚ |939 | | |831 |
| "БТА ... Жинақтаушы |12 648 |2 124 125 |69 397 |12 718 ... ... АҚ " БТА |697 | | |094 ... АҚ ... ... | | | | |
| ... ... ... |24 380 |11 656 136 |346 536 |24 726 ... зейнетақы қоры» |406 | | |942 ... ... ... Банкі» | | | | ... ... ... | | | | ... ... |681 400 |109 828 |60 509 |741 909 ... ... АҚ | | | | ... - ДЕМ" ... |1 215 433|346 761 |51 196 |1 266 629|
|зейнетақы қоры" АҚ | | | | ... ... |2 245 136|218 249 |52 411 |2 297 ... ... | | | | ... ... зейнетақы|537 596 |-557 596 |1 327 236 |1 864 ... АҚ | | | | ... ... ... 661 995|710 618 |296 822 |2 958 ... ... АҚ | | | | ... ... | | | | |
| ... ... зейнетақы |2 337 565|125 313 |39 440 |2 377 ... АҚ, ... ... АҚ | | | | ... ... | | | | ... Жинақтаушы |2 183 529|412 309 |70 503 |2 254 ... ... АҚ, ... | | | | ... АҚ ... ... | | | ... ... |849 331 |-325 543 |38 414 |887 745 ... ... АҚ | | | | ... |73 519 |19 754 784 |8 224 373 |81 743 |
| |158 | | |531 ... ... ҚР ... ... және ... ... реттеу мен қадағалау |
|агенттігінің мәліметтерінің негізінде жасалынды |
11 ... ... ... теріс мәні ЖЗҚ міндеттемелерінің
жиынтық сомасына елеулі әсер етеді. Сонымен, егер ... жылы ... ... ... табысты болса, онда 2008 жылдың 3-тоқсанынан
бастап, шығынды инвестициялық қызмет жалпы ... және ... ... ... ете ... 01.01.2009 жылы ... ... ... ... ЖЗҚ ... жалпы құрылымында
51,5%-ды құрады.
01.01.2009 жылғы ... ... ... жиынтық капиталы 47,7 млрд.
теңге болды, оның ішінде жарғылық капитал 35,5 млрд. ... ... ... ... ... құрады. 01.01.2008 жылмен
салыстырғанда, бірінші ... қор ... ... ... ... ... ... 18,1 млрд. теңгеге немесе 61,1%-
ға ұлғайды. ЖЗҚ-ны ... ... ... ... ... жеткіліктілігінің қажетті деңгейін қамтамасыз ету бойынша
экономикалық ... ... ... ... асырылды. Сөйтіп, 2008
жылы ЖЗҚ-ның жиынтық жарғылық капиталы 4 есе (8,8 ... ... 35,5 ... ... ұлғайды. 6-диаграммада ЖЗҚ-ның меншікті және ... ... ... ... жағдай бойынша ЖЗҚ-да резервтік капитал ... ... ... мөлшерінде өзге де резервтер құрылды, 2008 ... ... 306,5 млн. ... құрады.
2008 жыл ішінде 14 ЖЗҚ-ның ішінен 8 ЖЗҚ жалпы сомасы 3,3 млрд. теңге ... ... және 6 қор ... ... 10,3 млрд. теңге зиян шекті. Жалпы
алғанда 2008 ... ... ... ЖЗҚ бойын-ша жалпы сомасы
7,0 млрд. теңге шығын шықты. ... ... ... ... ... ... меншікті активтерінің
есебінен қаржы инвестициялары 50,7 ... ... ... қорлардың
жиынтық активтерінің 78,7%-ын ... ... ... ... ҚР ... ... ... - 61,9% инвестицияланған
болатын, ЕДБ-дағы салымдарына - 5,9% орналастырылды.
Сонымен қатар 01.01.2009 жылғы жағдай ... ЖЗҚ ... ... 64,4 ... ... ... немесе 01.01.2008 жылмен
салыстырғанда ... ... 33,3 ... ... (2 есе) ... жылы ЖЗҚ ... активтерінің жалпы сомасында өтімді
активтер 82,9%-ды ... ... ... ... бұл ... жақсы орынға
ие болып отыр.
Зейнетақы жүйесінің инвестициялық жүйесін жаңғырту тетіктері мен
басымдықтары
Зейнетақы қорлары ... ... ... көзі ... ... табысты құруға қажетті ... ... ... ... ... ... ... экономиканың субъектісі болып ... ... ... экономикалық мазмұнын анықтауға болады.
Осылайша, экономикалық жүйеде қаржы ... бір ... ... ... ... ... ... арттырушы
роль атқаруы тиіс, яғни капитал ... ... ... өнеркәсіп
компаниялары мен ұсақ инвесторлардың ... ... ... ... ... ... зейнетақымен қамтамасыз
ету жүйесін жаңғыртуға сәйкес жинақтаушы ... ... ... ... әлеуметтік бағыты бар институттар болып табылады;
бұл зейнетақы жарналарын қабылдаушы және ... ... ... активтерін қауіптілігін төмен және ... ... ... ... ... қорларында төлемдердің басталуы мен ... ... ... ... ... құрайтын уақыт лагтары
пайда ... Бұл ... ... ... ұзақ ... ... инвестиция жасауға және өзінің портфелін ... ... ... ... ... ... ... және зейнетақы активтерін инвестициялық басқаруды ... ... ... да қатыса алады.[43]
Жинақтаушы зейнетақы қорларының ... етуі 3 ... ... ... ... ... ... бірінші кезеңде жарна түрінде жинақтаушы зейнетақы қорларына
салымдар ... ... ... ... ... ... инвестициялау
жүзеге асады;
- үшінші кезеңде мерзімді ... ... ... асады.
Инвестициялық саясатты белсенді түрде жүргізу зейнетақы жүйесін
жаңғыртуда маңызды ... бірі ... ... ал ... ... ... ... құралдардың көлемін және басқада
маңызды міндеттердің ... ... ... ... Осы ... ... ... оларға сенімді инвестициялық қорғау қызметін
ұсына алатын капиталданған ұйымға бағытталады. Бұл ЖЗҚ ... ... ... бәсекенің өсуіне алып келеді және қабылданған
инвестициялық саясатқа ... ... ... ... ... ... өте ... талдауға итермелейді.
Зейнетақы қорлары институционалды инвесторлар ретінде ... ... және ... қаржы құралдарын шоғырландыра отырып оларды
мынадай түрлі ... ... ... қағаздарға , банк
депозиттеріне, мүліктерге және т.б.
Инвестицияға қатысты жалпы теориялық көзқарастар ... ... ... ... ... ... ... капиталды
сапалы түрде басқарғанда ғана ... ... деп ... Қаржы
жүйесіндегі қаржы инвестицияларын ұйымдастыру, басқару, өмірді сақтандыру
жүйесінің әрекет етуінің жалпы ... ... ... ... ... қызметтерінің ерекшеліктері көрсетіледі, атап айтатын болсақ:
- зейнетақы ... ... ... ... қағидасы;
- қаржы инвестициясын басқаруды кезең –кезеңімен ұйымдастыру қағидасы
бірінші ережемен тығыз ... және ... ... басқарудың
арнайы саясатын өңдеуді қажет етеді. Жинақтаушы зейнетақы қорларының
инвестициялық ... ету ... ... ... ... ... ақпараттар үлкен рөл атқарады. ... ... ... ... келу ... ... ... және алынған деректердің пайдалылығы бұрынғы
байланыстарға зиян тигізбеуі қажет;
жоғарыда ... ... ... тәуекелдерді бөлу және
жауапкершілікті жоспарлау қағидасы. Кейбір іс-шараларды ... ... ... ... қатар жүреді.
Зейнетақы бизнесіндегі қаржы инвестицияларының ерекшеліктерін
сипаттайтын жоғарыда аталған ... ... ... ... ... ... ... процесін құруда әдістемелік
негіздемелердің маңызды құрамдас ... ... ... ... ... бір деңгейде экономикалық дамуды ... және ... ... ... ... ... ... инвестициялық белсенділігін арттыру Қазақстан
үшін экономикалық жаңғыртудың ... ... бірі ... ... ... ... ... дамыту үшін қаржы
ресурстарын ... және ... ... тұр. ... жүргізілген әлеуметтік саясат жаңғырту идеясымен сабақтас
болуы керек, яғни зейнетақыны және ... ... ... ... жеңілдіктерді алып тастау, ... ... ... ... міндеттемелерді сақтау қажет.
Қазақстан үшін зейнетақы жүйесін жаңғырту мәселесі бірқатар қолайсыз
факторлардың туындауына ... ... және ... Еуропа
елдеріндегідей маңыздылыққа ие ... ... ... ... ... ... ... елдерге тән жан басына шаққандағы табыстың төмендігі;
үлестіруші ... ... ... ... жуығын қамтиды және
зейнетақымен қамтамасыз етуге ... ... ... ... ... ... ... келмейді.
Зейнетақы жүйесін жаңғырту миграциялық ... ... және ... өмір сүру ... ... ... адамдардың көбеюімен ... ... ... ... Ол ең ... ... қабілетті тұрғындарды
жылыстауымен ... ... ... мемлекеттік емес зейнетақы қорларының
пайда болуы мен дамуы, ... әсер ... ... ... ... олардың инвестициялық саясатын негіздеу келесідей ұйғарымдар
жасауға ... ... ... ... ... ... ... артықшылықтарды қалыптастыру (инвестициялау обьектілерін);
инвестициялық шектеулерді ... ... бір ... ... ... ... ... шектеулер мемлекеттік немесе оның ... емес ... ... қызметтерін бақылайтын
мемлекеттік ұйымдардың қызметі ... ... ал ... анықтау зейнетақы қоры және оның ... ... ... болып табылады.
Жүргізілген талдау, зейнетақы қорларының экономиканы қаржылдандыруға
қатысу мүмкіндігін келесі түрде ... ... ... 12 - ... емес ... ... экономиканы
қаржыландыруға қатысуы
Сонымен, талдау көрсеткендей ... ... ... ... ... ... сәйкес келеді.
Нақты жағдайда, зейнетақы қорларының активтерін осылайша пайдалану
ел экономикасында ... роль ... ... кездегі, қаржы
құралдарының белгілі-бір ... ... ... ... ... ... бағдарламаларды қаржыландыру
емес, мемлекеттік қағаздарды жабу болып отыр.
Мемлекеттік ... ... ... ... ЖЗҚ инспекциясымен ... ... ... ... бас ... себепшісі ретінде қабылданбайды. Сәйкесінше,
әрекет етуші ... ... ... ... ... өз
активтерінің белгілі бір ... ... олар ... инвестициялық
мақсаттарына сай келмесе де ... ... ... . ... таңда қорлар кәсіпорындардың бағалы ... ... ... ... деп ... ... экономикалық және саяси жағдайлардың тұрақсыздығы, ... ... ... сонымен қатар, көбіне алып ... ... ... байланысты олар қысқа мерзімді
сипатқа ие болып отыр.
Жоғарыда айтылғандарды қорыта ... ... ... ... ... шарттары ретінде келесілерді
қарастырамыз:
қарттарды кедейшіліктен қорғау;
зейнеткерлікке шыққаннан ... ... ... ... (яғни оның мөлшері ... ... ... жалақы
сомасына пропорционалды белгілі бір соманы құрайды) ;
инфляция ... ... ... ... ... өмір сүру
деңгейінің төмендеуінен тағайындалған табысты қорғау (қор ... ... ... ... ... ... және т.б.).
демографиялық факторлардан, ... ... ... ... ... ... түрде еріктілігін қамтамасыз ету;
инвестициялық фактор-зейнетақы ... ... және ... мен тұрақтылығын қамтамасыз етуде маңызды роль ... ... ... егер ... көзқарасынан бас
тартып ішінара түріне өткенде бұл мәселелер ... ... ... ... ... әлеуметтік әділдік қағидасын ... ... ие ... ал оған көп ... ... жүйесін құру арқылы
ғана қол жеткізуге болады. Оны құру ... ... ... ... ... ... өзіміздің экономикалық жүйенің
ерекшеліктерін ескеру қажет.
Қазақстандағы ЖЗҚ ... әрі ... ... ... жаңғырту жүргізу жетістікке жетуге мүмкіндік ... ... ... ... ... Ең ... ... жүйесінің сенімді
институционалды инфрақұрылымын құру қажет. Бұл ... ... ... ... негізделген екінші деңгейдің жаңадан
құрылуымен және үш деңгейлі зейнетақы ... ... ... ... табылады:
ЖЗҚ табысты қызметі олардың потенциалды салымшылары ... ... мен ... ... ... ... Олардың сенім
артуы ЖЗҚ операцияларын бақылаумен және ... ... ... ... ... міндеттерін ескере отырып, міндетті
жинақтаушы жүйені қолданушы, екінші деңгейдегі мемлекеттік емес ... ... ... ... қажет. Бұл мәселе, жаңа қорларды ... ... ... ЖЗҚ біразын екінші деңгейдегі қор ретінде қайта
құрылу ... ... ... ... істеуі активтерді басқарудың ашық және ... ... ... Ол ... басқарумен айналысатын ... және ... ... ... асырыла алады.
Активтерді ... ЖЗҚ ... ... ... ... ... құралдарын инвестициялай алады ма деген сұрақтарға жауап іздейді.
ЖЗҚ активтерін салуға болатын сенімді ... ... ... ... ... инвестициялық тәуекелділігін анықтауға мүмкіндік беретін
критериилерді, нақты құралдарға мүмкін болатын салымдар лимиттері ... ... ЖЗҚ ұзақ ... ... ... ... ... алуға ұтымды салым жасай алады.
Бірақ Қазақстанда, экономикалық дамудың қазіргі кезеңінде ... ... ұзақ ... ... ... шектеулі.
Сондықтан, мемлекеттік жинақтаушы зейнетақы қорларының қаржы потенциялын
тиімді орналастыру ... ... ... ... ... үлкен кемшіліктерінің бірі-
ақпараттық қамсыздандырудың ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштердің
тапшылығы жаңа зейнетақы жүйесінің ... ... ... ... әлде де ... туғызуы мүмкін, өйткені
ЖЗҚ портфеліндегі мемлекеттік бағалы қағаздардың үлесі 95,8 % құрайды және
азаюға деген ... ... ие. Шет ел және ... ... ... ... өзіне тән жағымды және ... ... ... ... ... ... ... 1).
Жүйенің жағымды жақтары келесіден көрінеді:
қордың ашықтығы (қорды таңдау, бақылау және алмастыру мүмкіндігі);
қосымша инвестициялық капитал алу мүмкіндігі;
жоғары білікті мамандарды ... тұру ... ... жұмыс жағдайын жасау құралы ретінде көрінеді;
Теріс жақтары:
зейнетақымен қамтамасыз етудің сенімсіздігі;
мемлекеттік бақылаудың ашықтығы механизмдерінің болмауы;
мемлекеттік кепілдіктердің болмауы;
заң базасының жетілмегендігі.
Ұсынылып отырған зейнетақы ... жаңа ... ... ету ... ... орталықтандырылған зейнетақы қорына
басты мән беріледі және оның ... ету ... ... ... ... өмір ... қамтамасыз ете алады.[70]
Кесте 12. Зейнетақы жүйесінің жағымды және жағымсыз жақтары
|ЗЖ ... ... ... ... ... ... жағын қамтиды |қымбат ... |
| | |аз ... |
| | ... ... ... |жоғары табыстылық; |1. ... ... ... |
|емес зейнетақы |экономикалық өсімді және |қорғауға толық кепілдік бермейді |
|жүйесі ... ақша ... |2. ... ... |
| ... ... етуші қаржы базасына |
| ... ... ... ... |
| ... және |3. ... ... |
| ... ... |4. ... ең ... ... |
| |салымшылар алдындағы ... ... |
| ... есеп |5.Төмен табыс алатын адамдар үшін |
| ... ... мұра ... |
| ... бер; |6. Жеке ... ... |
| ... ... еркін таңдау.|сенімсіздік ... ... ... ауырлықты |Коллектив аумағында әрекет етеді |
|кәсіби ... ... бір | ... ... ... және | ... ... | |
| ... | |
| ... ... ... | |
| ... ... база | |
| ... | |
| ... ... | |
| ... ... | |
| ... | |
| ... ... | |
| ... алу ... | |
| ... ... | |
| ... ... | |
| ... оларға | |
| ... ... ... | |
| ... табылатын (соның | |
| ... ... | |
| ... ... ... |
| ... оларды | |
| ... ... | |
| ... ету | |
| ... ... ... | |
| ... ... | |
| ... ... ... | |
| ... ... яғни | |
| ... ету ... ... | |
| ... ақы ... | |
| ... ... | |
| ... ... ... ... |
| ... ... | |
| ... | ... ... сүйене отырып, зейнетақы ... ... ... ең ... ... болып табылады:
Өтпелі кезең аясында зейнетақы жүйесінің ... ... ... ... ... тиімді әрекет етуінің экономикалық механизмін жасап
шығару;
Мемлекеттік зейнетақы қорларының ... ... ... ... ... ... төлемдеріне мемлекеттік кепілдіктер орнату;
Жинақтау қағидасына сәйкес жасалған, МЗҚ ... ... ... ... ... ең ... ... қамтамасыз ету.
Бүгінгі күні республикадағы зейнетақының ... ... ... ЖЗҚ ... олардың республиканың түрлі аудандарында 151
филиалы мен ... бар. ... ... ету ... ... зейнетақы қорларының 648,580 млрд. тенге ... ... ... нарығы 8 зейнетақы активтерін инвестициялық
басқаруды жүзеге асырушы ұйым және 14 ЖЗҚ ... ... МЖЗҚ ЖЗҚ ... “Қазақстан Халық Банкі” ЖЗҚ АҚ ... ... ... 2,3 ... ... ... қамтамасыз ету нарығында
салымшылар мен ... ... ... ... жыл сайын
өсіп отырғандығын көрсетеді. [51]
Бүгінгі күні ... саны 7649 мың ... ... ... ... 37,34% МЖЗҚ ЖЗҚ АҚ ... ... келеді
және оған өз ... ... ... ... ... ... басқаруға сенім артады. Салымшылардың үлес салмағында
“Қазақстан Халық ... ЖЗҚ АҚ 17,33% және ... ... ЖЗҚ ... ... үлкен орын алады.
Қол жеткізген ... ... жаңа ... ... байланысты негізгі үш мәселені бөліп қарастыруымызға болады:
Біздің елдегі ... ... ... стандарттар бойынша
ғана емес, кейбір ТМД ... ... ... ... ... ... ... зейнетақы мөлшері зейнеткерлердің ең төменгі өмір ... ... үшін ... ... ... ... қосымша
кіріс көздері қажет болады.
Зейнетақы қорларының ... ... ол ... көлеңкелі және бейресми экономика үлесінің көптігімен
түсіндіріледі.
Қазақстан ... ЖЗҚ ... ... ... ж ... ... ... Егер зейнетақы активтерін нақты
экономикаға несиелік ... көзі ... ... ... зейнетақы активтерінің ЖІӨ қатынасы неғұрлым сыйымдылығы жоғары
көрсеткіш болып табылады. Егер 1999 жылы ... ЖІӨ ... ... 1,4 ... ... ... 23,5 млрд ... ол
2005 ж ЖІӨ бұл үлес 9,5 пайызды ... ... 368,6 млрд ... ... ЖІӨ зейнетақы активтерінің үлесін біртіндеп
өсіп отырғандығын ... ... ... ... ... ... инвестициялық
кіріс болып табылады. Аталған көрсеткіштің ең ... өсу ... ... ... ... де, алдыңғы жылмен салыстырғанда 73,6 пайыз
өсімді көрсетеді. ... ... өсу ... үнемі төмендеп отырған
және 2005 жылдың қорытындысы бойынша инвестициялық кіріс ... ... ... Инвестициялық кірістің Қазақстанның ЖІӨ қатынасы
1999 жылы 0,1 ... 2005 ж 2,7 ... ... ... активтеріне
қатысты алғандағы инвестициялық ... ... 6,8 % -дан 28,6 ... ... бұл ... жинақтары түріндегі капитал салымдарының
өскендігін көрсетеді.
Айта кететін жай, ... ЖЗҚ өз ... ... 1999 жылы жеке ... ЖЗҚ зейнетақы активтеріндегі
үлесі 23,8 % ... ал 2005 ... ... ... бұл үлес
80,1 % өскен. Егер, ... ... ... ... несие
салымдары ретінде ... ... онда ... ... ... неғұрлым сыйымдылығы жоғары көрсеткіш болып табылады.
2001 жылы ҚР ... ... ... ... 5,6 %
(немесе 182383 млн тенге) ... 2006 ж ... ... ... 12,0 ... құрады. Жалпы, ҚР ЖІӨ-дегі зейнетақы ... ... ... ... ... ... инвестициялық табыстылыққа кепілдік беретін түрлі
толқулар ... ... ... ... ... ... оптимизациялайтын активтер ... ... ... ... ... ... басқарушы компаниялардың қызметтерін заңдастыру,
инвестициялық процестің ... ... ... шынайылықты
сақтандыру, олардың құқықтарын ... ... ... болады.[17]
Осыған байланысты басқару ұйымдарын құра отырып және ... ... ... ... ... ... пакетін
қабылдау және мемлекет деңгейінде зейнетақы ... ... ... аса ... ... ... ... қамтамасыз ету жүйесін жаңғырту бұл
салада ... ... ... ... ... жинақтаушы
зейнетақы жүйесіндегі бақылаушы, реттеуші, басқарушы ... және ... ... ... ... ... жаңа ... қатынастардың құрылуы ... ... ... ... ... ... өтуіне алып келді.
Қазіргі уақытта зейнетақы қорларының инвестициялық ... ... ... ... ... Сонымен қатар, зейнетақы ... ... ... минималды пайызын ... ... ... еді. ... ... төмен табыстылықтың
орны басқарушы ұйымдардың есебінен ... егер ол ... ... қордың меншік құралдарының есебінен толықтырылады.
Мемлекет ҚР Заңына сәйкес ЖЗҚ –на аударылатын ... ... ... ... ... ... мемлекет тек ... ... ... ЖЗҚ ... ... жағдайда
міндетті зейнетақы жарналарының номиналдық құнын ... ... ... деп ... ... ... өзгерістерге сәйкес
зейнетақы төлемдерінің ... ... бұл ... ... төлемі тағайындалған жеке тұлға (№369-11 ... ... ... 26- ... ... заң бойынша ЖЗҚ-мен зейнетақы төлемдерін алуға ... ... ... ... ... Мемлекет оларға да
зейнетақы ... ... ... ... тиіс. Бірақ
"қайтару" түсінігі тек қана ... ... ... ... салымшы ЖЗҚ
банкротқа ... ... ... зейнетақы салымдарын ала алмайды.
Мұндай жағдайда ... ... ... ... қоса салымшының қалауы бойынша басқа ЖЗҚ-да ... ... ... ету ... ... деңгейі"
түсінігінің мәні толық ашылмаған. Қандайда бір заң ... ... ... ... ЖЗҚ-мен зейнетақы төлемдерін алушыларға
инфляциялық ... ... ... ... ... ... ... ресурстарының сенімді құрылуын ... ... ... көп ... жүйесін құру қажет деп есептейміз.
Қазақстан үшін көп деңгейлі кепілдендіру ... ... ... ... зейнетақымен қамтамасыз етуге жеткілікті ресурстарын құру қажеттігінен
туындайды.
Зерттеуде ЖЗҚ инвестициялық қызметтерін ретеуші заң ... ... ... ... жүйеде нақты анықталған
міндеттерді атқаратын және ... ... ... ... ... ... бөліп қарастырылды. ... ... ... ... инвестициялау арқылы зейнетақы активтерін
көбейту және сақталуын ... ... ... ... түрін көрсетеді. БҚПБМ келесі ... ... ... ЗА және осы ... субьектілері (ЖЗҚ,
ЗАИБЖҰ, ҚҚА, ... ОҰБ). ... 4 ... ... ... жүйе ... ... болады (сурет 7 бойынша ):
Сурет 13 - ... ... ... ... процестік жағы, инвестициялық реттеу, инвестициялық
басқару, ... ... ... және ... ұйымдастырудың
әдістерін, тәсілдерін қамтитын "инвестициялық процесс" ... ... ... қатар, көрсетілген процестердің ... ... ... ... ... ... ... бөліне
алады.[70]
Сонымен, қазіргі таңдағы ҚР ЖЗҚ зейнетақы ... ... ... ... ЖЗҚ ішкі ... ... ... ... өсіп ... ... құралдарының едәуір тапшылығына
байланысты болып отыр.
Біздің көзқарасымыз ... ... ... ... ... шаруашылық салаларын және зейнетақы ... ... ... ... ... пайдалану
керек. Жинақтаушы зейнетақы ... ... ... ... тарту келесі құралдар негізінде ... ... ... ... ... емес ... ... құралдары, ипотекалық міндеттемелер, депозиттер.
Зейнетақы активтерін өнеркәсіп салаларының ... ... ... орынды деп есептейміз, атап айтсақ: ... ... ... ... ... меншіктің ... ... ... ... ... ... қамсыздандыру бойынша ... ... ... ... қатарлы өндірістік және ғылыми-
техникалық ... ... ... ... ... ... ... тұрғын-үй қоры және т.б.).[23]
Жоғарыда айтылғандарға сәйкес ... ... ... ... ... ... ... экономикамен әлемдік
стандарттарға сәйкестендіру болып табылады. Жүргізілген ... ... ... ЖЗҚ ... ... қызметтердің дамуына
қатысты бірқатар мәселелер мен жетістіктерді ... ... ... Биржа айналымындағы зейнетақы нарығы субьектілерінің ... ... ... ... 2006 жылы KASE ... көлемінің 4,1 % құраса, (2002 жылы-15,9% ) .
2. Ірі және ұсақ ЖЗҚ ... ... ... және ... ... ... көшуі. Мұның ... ... ... ... ... алып келуі мүмкін. ... ... ... ... ... одақ ... ұмтылады
немесе жойыла бастайды, немесе басқа қаржы ... ... ... ... ... ... өсу қарқынымен
салыстырғанда зейнетақы активтерінің ... ... ... ... Бұл ... ... ... KASE айналымының
ЖЗҚ сұранысын өтімді қаржы ... ... ... ... ... ... ... яғни валюта
операциялары мен репо ... ... KASE ... ... ... ... ... зейнетақы жүйесін жаңғыртудың негізгі даму ... ... ... онда оның ... ... ... ... ... ... 4). ... жеті мәселенің бесеуі
ҚР ... ... ... ... қатысып, ал ... ... ... ... қызметіне қатысты. ЖЗҚ ... ... ... ЖЗҚ ... ОҰБ ... анықтаудағы
негізгі фактор болып ... ... және ... ... байланысты шығындардың төмендеуімен түсіндіріледі.
БҰҰ ... ... ... ... ... тұр. Бұл, ... жұмыс істейтін азаматтар күн сайын ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету
керек дегенді білдіреді. Яғни, ... ... ... ... ... ... ... ол экономикалық жүйеге теріс қысым
көрсетуі мүмкін.
Зейнетақымен ... ету ... ... ... ... ... ... түрде шешу қажет деп есептейміз. Мұның басты себебі
жоғарыда атап ... ... өмір сүру ... ... ... көрсеткішінің қысқаруымен байланысты ... ... ... ... ... ... ... тоқталар
болсақ, қартаю дәрежесі ... ... ... зейнеткерлер
санының еңбекке қабілетті жастағы ... ... ... коэффициент (dependenency ratio) болып табылады немесе оған
кері өлшем-қолдау коэффициенті (support ratio) -1 ... ... =З/Т; ... Кт- ... ... (тұрғындардың қартаюы дәрежесі)
З-зейнеткерлердің саны, адам.,
Т-тұрғындардың жалпы саны., адам.,
Қк-қолдау коэффициенті
Сонымен, жақын жылдары тәуелділік ... ... ... Егер 1990 ж ЭЫДҰ мүше ... үшін бұл коэффициент
21,4% тең болса, ол 2040 жылы ... ... ... бұл
көрсеткіш екі есеге өсуі ықтимал.
Зейнетақы жүйесін жаңғыртудың ... ... ... ... ету, ... ... және әділ жүйені құру болып табылады.
Зейнетақы жүйесін жаңа ... және ... ... ... ... кезеңде ескі жүйе зейнетақылық ... ... ... ... мен ... басталуына дейін әрекет
етуі тиіс.
Әлемдік тәжірибелерге сүйене отырып, ... ... ... ЖЗҚ ... ... азаматтардың өз қарттықтарын қамтамасыз
етуге ... ... ... үлгі ... ... ... ... жүйеісінің қызметін қадағалау және
тұтынушылардың құқықтарын қорғау
Қаржылық талдау қашықтықтан қадағалаудың ... ... ... және ... ... ... жағдайын ... ... ... ... ... ... тәуекелдер деңгейін
белгілеу және ЖЗҚ-ға ықтимал ұсынымдарды беру, ... оған ... ... ету шараларын және/немесе санкцияларды қабылдау қажеттілігі
арқылы келеңсіз салдарлардың алдын ... ... ... дер ... ... ... жүзеге асырылады.
ЖЗҚ-ға қаржылық талдау жасау мақсатында қашықтықтан қадағалау ... ... ... жасалды.
ЖЗҚ статус-репорттарын жасау кезінде реттеушілік есептілік, зейнетақы
активтері бойынша инвестициялық портфельдер мен ЖЗҚ ... ... ... ... да ... пайдаланылады.
Қашықтықтан қадағалау кезіндегі ЖЗҚ-ның реттеушілік ... ... ... ... 2008 жылы 70 ... ... ЖЗҚ қызметі
жөнінде 28 талдамалық шолу дайындады.
Сондай-ақ, 2008 жылы ... ЖЗҚ ... ... ... нормативтерді және ... да ... ... ... ... ... ... уақтылы есеп беруін бақылау
бағыттары бойынша ... ... ... ... ... ... зейнетақы активтері бойынша кірістілікке
ғаламдық дағдарыстың теріс әсер ... ... 2008 жылы ... ... ... коэффициенттерін бұзу мөлшері
анағұрлым ... ЖЗҚ ... ... мониторингтің нәтижелері
бойынша және ЖЗҚ-ның қаржылық жағдайын ... ... ... ... ... белгілі бір шаралардың қабылдануын
көздейтін ертерек ден қою шараларының ... ... ... ... ЗАИБЖАҰ қызметіне жасалынатын бақылауды ... ... ... ... ... үшін ... жеткіліктілігін арттыру шараларының жоспарын беру ... ... хат ... ... ... ... қабылдауының
арқасында жарияланған ... ... ... ... ... сондай-ақ инвестициялық саясатты қайта қарау мен ... ... ... ... ... капиталды арттыру шаралары
жүзеге асырылды.
Салымшылардың құқықтары мен ... ... және ... ... ... ... ... зейнетақы жүйесіне
әсер еткен жағымсыз салдарын ... ... ету ... ... қадағалау жүргізілген кезде ЖЗҚ-ның зейнетақымен
қамсыздандыру туралы ... ... ... ... ... зейнетақы төлемдерін уақтылы төлеу, салымшылардың
(алушылардың) жинақталған зейнетақы қаражатын бір ... ... ... ұйымына аударым жасау бөлігіндегі өз міндеттемелерін орындауына
жасалынатын бақылауға ерекше көңіл бөлінді. ... жылы ЖЗҚ ... ... мен ... ... ... Агенттік ЖЗҚ-ның ... ... ... ... мен ... төлемдерін жүзеге асыру қызметіне,
сондай-ақ зейнетақы активтерін инвестициялық ... ... ... ... ... ... жеке зейнетақы шоттарын ашу және
жүргізу, ... ... мен ... ... ... ... ... олардың жинақталған зейнетақы
қаражатының жай-күйі мен ... ... ... құпиясын
қамтамасыз ету, өздерінің аффилиирленген ... ... ... алу және ашу ... ... беруді жүзеге асыру; ішкі ... ... ... ... ... және ішкі бақылау
жүйелерінің қолданыстағы заңнаманың ... ... ... есепті жүргізу және қаржылық есептілікті жасау, меншікті және
зейнетақы ... ... алу, ... ... ... ... меншікті және зейнетақы активтерін
инвестициялау, зейнетақы активтерінің кірістілігіне ... ... ... ... ... ... ... зейнетақы ... ... ... ... ... ... тексеру,
кезеңдік есептілікті беру және оның ... ... ... қамтамасыз етудің қолданыстағы заңнама талаптарына сәйкес
келуі тәртібіне қойылатын талаптарды сақтауына тексеру жүргізді.
2008 жыл ... ... 5 ... ... жүргізілді, бұл 2007
жылғы ұқсас көрсеткіштерден 40 %-ға көп. ... ... ... ... ... ... бастамашылық еткен 6 жоспардан тыс
ЖЗҚ ... ... ... ... барысында анықталған Қазақстан Республикасының
заңнамалары мен нормативтік ... ... ... ең ... мына ... ... болды:
қолданыстағы заңнаманың, сондай-ақ тәуекелдерді бағалау мен басқаруды,
басқару органдары мен ЖЗҚ-ның ішкі ... ... ішкі ... ... ... реттейтін ішкі құжаттардың талаптарын бұзу;
салымшыларға (алушыларға) өздерінің жинақталған зейнетақы қаражатының жай-
күйі туралы жыл сайын ... беру ... ... ... ... уақытында жүзеге асырмағаны үшін салымшыларға өсімпұл
төлеуді жүзеге ... ... ... ... талаптарын бұзу;
жеке зейнетақы шотын зейнетақымен қамсыздандыру шартын жасау мерзімінен
кейін тіркеу ... ... ... ақпараттық жүйесінің
деректер базасына жеке зейнетақы шотының ... мен ... ... нөмірі туралы ... ... ... ... жүйенің деректер базасында салымшыға
(алушыға) бірнеше жеке ... ... ... ... уақтылы жүзеге асырмау, жинақталған зейнетақы
қаражатын ... ... ... ... ... ... ақпаратты беру тәртібін бұзу.
2008 жылы ЖЗҚ-ға тексеру жүргізу ... ... ... ... ... атап айтқанда ЖЗҚ-ның меншікті
капиталының жеткіліктілігі мен ... ... ... ... жағдайлары анықталғанын атап өткен жөн.
Бұл ретте, тексеру жүргізілген ... ... ... ... әсер ... ... себептердің бірі
халықаралық және ... ... ... ... пайда
болған қорлардың инвестициялық портфельдеріндегі ... ... ... ... өзгеруі болды.
Агенттік 2008 жылы ЖЗҚ-ға қашықтықтан қадағалауды жүзеге ... ... ... ету ... ... оның ... 14
жазбаша ұйғарым шығарып, 23 міндеттеме-хат талап етті.
2008 ... ... ... ... ... ... ... барысында анықталған негізгі ... ... ... ... ... ету ... жалпы санының
30%-ы), «ЗТМО» РМҚК» АҚ-ға мәліметтерді беру мерзімін бұзу ... ... бар жыл ... қаржылық есептілікті беру
мерзімін бұзу (7%) болып табылды.
Жүргізілген ... ... ... ... қатысты заңнама
нормаларын бұзғаны үшін 1 жазбаша ұйғарым жіберу, ... ... ... ... ... барысында ... ... ... ... ... 1 ... ... ету
түріндегі шектеулі ықпал ету шаралары қолданылды. Санкциялар түрінде 3 ... және ... 1 ... ... қатысты 8 әкімшілік өндіріп
алу шарасы ... ... ... ... ... ... ... берілген келісім қайтарып алынды. [70]
Қаржылық қызмет ... ... ... қорғау
2008 жылы жеке және заңды ... ... ... Агенттікке келіп түскен өтініштердің (шағымдардың) саны ... ... ... ... 301-ді ... жалпы санының 14,0%-ын) құрады.
Жеке және заңды тұлғалардың қаржы нарығының аталған ... ... ... ... (шағымдарының) негізгі себептері
жинақталған ... ... ... ... берушілердің
қызметкерлерді белгілі бір ЖЗҚ-мен ... ... ... ... ... жарналарын салымшылармен зейнетақымен
қамсыздандыру ... ... ... ... ... ЖЗҚ ... ... жинақталған зейнетақы қаражатын аударым
жасаудан бас ... ... ... ... ... дағдарысының отандық жинақтаушы зейнетақы
жүйесіне әсер етуінің нәтижесі 2008 ... ... ... ... ... ... ... жеке зейнетақы
шоттарындағы жинақталған ... ... ... ... болып
табылды. Агенттікке ЖЗҚ салымшыларынан ... ... ... ... ... ... 21,0%-ына жуығы салымшылардың
(алушылардың) жеке зейнетақы шоттарындағы ... ... азаю ... қозғайды.
Жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін (шағымдарын) ... ... ... ... ... үшін Агенттік 7 жазбаша
ұйғарым шығару, 9 ... ... ... ету, 6 ... салу ... ықпал ету шаралары мен санкцияларды қолданды.
Агенттіктің жеке және заңды тұлғалардың шағымдары мен ... ... ... ... ... зейнетақы қаражатын уақтылы
аударым жасамағаны үшін жалпы ... 29,4 млн. ... ... ... ... ... ... тұтынушылардың «Аманат Қазақстан» ЖЗҚ»
АҚ-ның қызметіне ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының қолданыстағы ... ... ... қордың қызметіне тексеру жүргізді, осы тексеру
барысында ... ... ... ... құқықтарын
олардың жинақталған зейнетақы ... ... ... ... ... ... бұзуды жинақталған зейнетақы қаражатын уақтылы аударым
жасамағаны үшін белгіленген ... ... ... ... ... ... қабылданды.
Заңнаманы жетілдіру және қаржылық қызметті тұтынушылардың құқықтарын
қорғауды қамтамасыз ету ... ... ... ... ... аударым жасаудан ЖЗҚ-ның негізсіз бас ... ... ... ... қаражатын елеусіз себептер
бойынша аударым жасаудан бас ... ... ... ... ... 2006 ... 23 қыркүйектегі № 217 ... ... ... ... жинақталған зейнетақы
қаражаттарын аударым жасау туралы ережеге ... ... 2008 ... мамырдағы № 82 қаулысымен өзгерістер мен толықтырулар енгізілді.
ЖЗҚ қызметінің айқындылығын арттыру мақсатында Агенттік ... ... ... ... ... ... ерікті және
ерікті кәсіби зейнетақы жарналары есебінен ... ... үлгі ... ... ... ... 2003 жылғы 21 сәуірдегі
№ 138 қаулысына толықтырулар ... ... 2008 ... 29 ...
169 қаулысымен үлгі шарттарда бағалы қағаздардың атауы мен санын ... ... ... ... ... ... ЖЗҚ-ның
зейнетақы активтерінің жалпы самасына осы ... ... ... ... ... ара ... туралы ақпаратты салымшының
(алушының) өтініші бойынша және БАҚ-та жариялау бойынша ... ... бұл ... ... ... ... ... қызметіндегі
жалпы саясатымен ғана танысып қоймай, басқа да қызметтерінің ... ... ... зейнетақы қаражатының есебінен қандай қаржы
құралдары сатылып алынатынын көруге мүмкіндік береді.
2008 жылы ... ... ... ... ... ... қамсыздандыру туралы» Қазақстан
Республикасының 1997 ... 20 ... ... ... қызметтерін
тұтынушыларды қорғауға және салымшылардың ... ... ... ... мен ... мына ... ЖЗҚ ... өздерінің жинақталған зейнетақы қаражаттарын
басқарудың ... ... ... мүмкіндігін беру. Осы
мақсатта қаржы құралдарының ... ... ... ... тәуекел дәрежесі бойынша бір-бірінен ерекшеленетін ЖЗҚ-
ның бірнеше ... ... ... ... міндеті көзделеді. Сондай-ақ, ЖЗҚ агрессивті ... ... ... Ал ... ... ... өз
таңдауларын жасай алуы үшін ЖЗҚ инвестициялық декларацияны жариялауға
және ... ... ... ... ... кірістілікті
есептеуге міндетті болады (2012 жылдан ... ... ... 2009 ... ... ЖЗҚ салымшыларының (алушыларының) ... ... ... ... аударым жасау жүйесін кезең-
кезеңімен енгізу. Бұл жүйе ... ... ... ... – бір қор» ... іске асыру мақсатында салымшылардың
жеке зейнетақы шоттарын ... ... ... ... ... ең соңғы уақытта ... ... ... ... сәйкес салымшының жинақталған зейнетақы
қаражатын бір ... ... ... ... ... ... ... шартты жасаған кезде ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Жеке және заңды тұлғалардың ЖЗҚ-ның инвестициялық портфельдеріндегі
кейбір ... ... ... ... салдарынан жинақталған
зейнетақы қаражатының ... ... ... ... ... ... ... қалыптасқан жағдай ... ... мен ... ... ... ... жыл Қазақстан Республикасының барлық қаржы жүйесі үшін, оның
ішінде ... ... ... ... үшін сынақ жылы болды. 2008
жылғы 25 ... ... ... ... Үкіметінің,
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің және ... ... ... және ... ... ... мен ... агенттігінің
Экономиканы және қаржы жүйесін тұрақтандыру жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... зейнетақы
жүйесін мемлекеттік реттеу ... ... де ... Осы
Жоспарда көзделген іс-шараларды іске асыру аясында Агенттік халықтың
жинақталған ... ... ... мен алушылар үшін ЖЗҚ-
ның инвестициялық қызметіндегі айқындылықтың ... ... ... ... ... мен қаржылық сауаттылығын
көтеруге бағытталған ... жаңа ... ... ... ... ... ... мен төлем қабілеттілігі салымшылардың
және ... ... мен ... қорғауды қамтамасыз етеді,
өйткені түрлі жағдайлар пайда ... ... оның ... ... ... ... ... осы міндеттемелерді уақтылы
және толық орындай ... олар ... ... ... ... ЖЗҚ-ның қаржылық тұрақтылығын қолдау мақсатында 2009 жылы ... ... ... ... ... қамтамасыз ету бойынша
акционерлер мен ірі ... ... ... ... мен алушылар алдындағы өз міндеттемелерін орындау ... ... ... ... қызметті жүзеге асыруға
бақылауды күшейтуге бағытталған шараларды қабылдайтын болады.
Сонымен ... 2009 жылы ... ... ... ... ... инвестициялық ... үшін ... ... инвестициялық жобаларды
қаржыландыруға зейнетақы активтерін тарту шараларын қабылдайтын болады.
Агенттік ... ... ... ... ету және ... ... активтерін басқарушылардың жауапкершіліктерін көтеру
мақсатында ЖЗҚ-ның ... ... ... ... ... ... жалғастырады.
Жалпы алғанда 2009 жылы Агенттіктің жинақтаушы зейнетақы ... ... ... ... ... ... жинақталатын болады:
- ЖЗҚ мен зейнетақы активтерін басқарушыларды пруденциалдық реттеуге
және зейнетақы ... ... ... ... ... басқару аясындағы зейнетақы активтерін саралау жүйесіне
қойылатын талаптарды одан әрі ... ... ... ... ... ... және олардың
мақсатқа сай пайдала нылуын қадағалау бөлігіндегі кастодиан банктерге
қойылатын талаптарды ... ... ... ... ... ... құралдарының және оның
тәжірибе жүзіндегі қолданылатын механизмдерінің әділ (нарықтық) құнын
анықтау ... ... ... ... рөлі арқылы салымшылардың жинақталған зейнетақы
қаражатын автоматты ... ... ... ... және ... ЖЗҚ душар болған тәуекелдерге мониторинг жасауды, анықтауды, баға беруді
және бақылауды шұғыл түрде жүзеге ... ... ... ... ... жүйесін одан әрі жетілдіру;
- ЖЗҚ салымшылары мен алушыларының зейнетақы секторындағы және бағалы
қағаздар нарығындағы ... ... ... ... ... ... жинақталған зейнетақы қаражатын инвестициялауға байланысты
және жинақтаушы зейнетақы ... ... ... ... үшін ... ... көтеру;
- ұлттық заңнаманы ЖЗҚ қызметін реттеудің халықаралық танылған ... пен ЭЫДҰ ... ... активтерін басқару принциптерімен
сәйкес келтіру ... ... ... ... зейнетақы қорларының қазіргі кезеңдегі экономикалық
тиімділігін арттыру жолдары
Чилилік зейнетақы қорларын Қазақстанда қолданудағы қиыншылықтары мен
жетілдіру жолдары
Өткен жүз ... ... ... ... ... ... ... болды. Оған себеп бір жағынан нарықтық ... өту ... ... ... - ... жүз ... 90 жылдарындағы
Қазақстанға тән әлеуметтік-демографиялық фактор болды.
Әрекет еткен ... ... ... шарттарында инфляцияның
жоғарғы өсу қарқыны және халық арасындағы жұмыссыздық, ЖІӨ ... ... ... ... ... тапшылық зейнетақы төлемі жөніндегі
қарыздардың пайда болуы мен ұлғаюына себеп ... және ... ... ең ... деңгейін қамтамасыз ету мүмкін ... ... ... ... ... зейнетақымен
қамсыздандырудың таратушы жүйесінің айқын тұрақсыздығы қалыптасты. ... ... ... ... ... ... ... қабаттасты. Осылардың бірқатары қазақстандықтардың
орта өмір сүру ұзақтығының ұлғаюы ... ... жас ... ... және ... ... ... халықтың қартаю үрдісінің
жеделдеуімен байланысты болды. Жұмыссыздар деңгейінің өсуі және ... ... емес ... қамтылу еңбек нарығына келеңсіз ілгеру басушылыққа
алып ... ... ... ... ... ... қаржылық көзі болған халықтың бір бөлігі міндетті зейнетақымен
қамсыздандыру жүйесінен ... алып ... ... ... ... ... ... және зейнетақы жүктемесін шамадан тыс күшейту,
жұмыскер және зейнеткер ... өмір сүру ... ... ... ... ... болашақта зейнетақы төлемдерін үздіксіз
қамтамасыз ету мақсатында, осы толғағы жеткен мәселелерді шешудің баламалы
жолы ретінде зейнетақы ... ... ... ... ... таратып тұратын механизмді ұстамайды және
қызметкердің жеке шотына қаражатты толықтай ... және ... ... ... Жинақтаушы зейнетақы жүйесіне енуші
әрбір адам дербес шот алып, онда оның зейнетақы жарналары ... ... ... ... Бұл қаражаттар жеке зейнетақы
қорларында ... ... ... ... ... олар ... ... айналады. Зейнетақы реформасын жүргізудің басты
мақсаты ... ... ... зейнетақы жарналарының толықтырылу
есебі арқылы еңбек салымын зейнетақымен ... ... ... әрі әділ ... құру ... Оның ... ... зейнетақы
жүйесі мынадай мәселелерді шешуге арналды: әлеуметтік ауырлықты жеңілдету,
бюджетті зейнетақы ... ... ... ... ... ашық ... мол ... табуға деген қызығушылығын арттыру.
Зейнетақы ... ... құру ... ... ... ... ... ал экономика болса, тағы да бір ... ... ... ... қол ... тиіс болатын. Чилилік жүйе негізінен басқа
қазақстандық үлгі өзіндік ... және ... ... тәжірибесін
бейімдеп қабылдады, сол себепті әлемдік тәжірибедегі ең табыстылардың бірі
болып ... ... ... ... және оларды зейнетақымен қамтамассыздандыру
біздін жас мемлекетіміз үшін ... ... ... ... да
көптеген мемлекеттер сияқты, 20 ғасырдын аяғында сапалы жаңа зейнетақымен
қамтамассыздандыру жүйесіне көшті-жеке ... және ... ... Қазақстандағы зейнетақы реформасы 20 ғасырдын 80 жылдын басында
Чилиде жүрген реформаға ұқсас “Чилидағы зейнетақы ғажабы” ... бұл ... ... ... жүргүзілгеннен 14 жыл өткен соң айта
бастады. 1995 жылы 21 ... қоры ... ... ... ... сома ... ... мемлекеттің жалпы ішкі өнімнің жартысын қүрады. Егер Чилидің
мысалына ілесуіне керек, зейнетақы жүйесін ... ... ... айту әлі ... ол үшін әлі 10 ... ... керек. Негізінен
Қазақстандық зейнетақы жүйесі 40 жылға негізделген, яғни ағымдағы ... ... ... ... ... ... ... жаңа зейнетақы жүйесінде 15 жинақтаушы
зейнетақы қорлары қызмет ... және ... ... ... ... және
олардың қорлары 1,2 млрд. доллар, яғни мемлекеттің жалпы ішкі ... ... Олай ... ... 1995 жылғы Чилидің стандартына жету үшін
алғашқы 10 жылдықта зейнетақы қорларының санын тағы 6-ға ... ... де ... ... жыл ... ... шамамен 2,0 млрд. доллар
өсіру керек.
1995 жылы Чилидің жалпы ішкі өнім 50,0 ... ... ... ал ... ... жету үшін 10 жыл бойы ... ішкі өнімге тұрақты 8-9 ... алу ... ... ... ... экономикалық жағдайында қиынға
түседі. Санау бойынша, ең оптимистік болжам, егер ... әр ... ... ішкі ... % ... ... онда 2011 жылдың соңында 36,0-37,0
млрд. доллар жетеді. ... бұл ... ... ... ... ... ... аз, мүмкін, жалпы ішкі өнім-20 % ... ... ... онда бұл 7,5-8,0 ... ... ... құрайды.
Себебі қарқынды дамып жатқан ... банк ... ... ішкі
өнімнің - 20 %-ын құру үшін 10 жыл қажет болды.
Қазақстан және Чили арасында ұқсастық өте көп. Бұл ... ... ... ... ресурстарына бай, әсіресе түсті металл ... ... ... ... ... ... ... бұған қарамастан,
Қазақстан және Чилидің көптеген әлеуметтік - экономикалық айырмашылықтары
зейнетақы жүйесін ... ... әсер ... ... 80 ... ... тұрғындарының 85 % қалаларда тұрды, яғни бұл мемлекеттің урбанизация
көрсеткіші өте ... Бұл ... ... ... тұрғындар
халықтын тек жартысын құраған.
80 жылдарда экономикалық өсу кезеңі зейнетақы реформасымен сай ... ... ... ... ... ... қажетті активтер жиналды.
Чили зейнетақы реформасының 1-ші жылында экономикалық өсуден өтіп жатқан
реформасының 1-ші 10 ... ... ... ішкі өнім ... ... 7 ... ... Бұл кезде сонымен қатар Чилидің қор нарығы ... ... ... ... ... зейнетақы қорларына үлкен ... ... ... ... аралығында жыл сайынғы зейнетақы активтеріне
түсетін табыс, инфляцияны ескергенде 13 % - ті ... ... 1-ші жылы ... ... байқалды. Халықтың жартысын
ауыл тұрғындары құрады, ал ауыл шаруашылығы 90 жылдары құлдырады. ... өз ... ... ... ... ... жұмысқа жарамды тұрғындары жұмыссыз жүрді. ... ... ... қиын ... ... қор ... ... жоқ
еді. Осындай қиындықтар кезінде Қазақстанның жинақтаушы зейнетақы жүйесі
өзінің қалыптасуын бастады.
Чили Латын ... ... ... ... ... 20 ғасырдың 20 жылдын
ағымдағы табыстарда зейнетақына төлейтын мемлекеттік жүйені ... етіп ... 52 қор ... ... ... ... бөліп алу
қағидасы бойынша жұмыс істеді. Яғни, жұмыссыздардың ... ... ... ... ... және ... ... мемлекеттегі
актив және пассив жұмысшылардың қатынасына байланысты болды.
Чили мен Қазақстанның зейнетақы жүйелерінің басты айырмашылығы, ... ... ... ... ... ... яғни ағымдағы зейнетақы төлемдері мен болашаққа ... ... ... байланыс болған. Ал, Қазақстандық ... ... ... ... ... мен ... зейнетақы
арасында байланыс болмады. Осылайша, Чили мен біздің мемлекеттің кассаларын
байланыстыруға болмайды, себебі олар ... ... ... ... өмір ... ... ... келесідей кемшіліктерге ие болды:
әрбір салада ... ... ... ... ... кең
дамыды, зейнетақыны саяси тағайындау мөлшерлері салымдардың ... ... ... ... ... 28 % - ін мемлекет
тарапынан әлеуметтік және ... ... ... ... қатар мемлекет қажетті қаржыларының жоқтығына қарамастан
арнайы жәрдемақыларды берді. Осыған байланысты Чили ... ... ... ... мәжбүр болды, осы себептен ... ... бас ... ... және ... ... мамырында экономика тұрақты сатыға көтерілген кейін және
мемлекеттің қаржысы өскенен ... ... ... ... заңға 1980 жылы ... ... сай ... Мемлекеттік
зейнетақымен қамсыздандыру жүйесі міндетті жекеге ауыстырылды.
Жаңа Қазақстанның ... ... ... деп ... де, ... ... Чилиге қарағанда, бұл жерде басынан бастап жеке зейнетақы
жүйесі қалыптасты, Қазақстанда жеке жинақтаушы ... қоса ескі ... де ... етіп ... Чилидағы зейнетақы реформасы 10 жылдай дайындалды. Қоғам жаңа
зейнетақы жүйесін қабылдауға ... ... және ... ... ... үкіметі зейнетақы қабылдауға реформасын ... ... көз ... ... ... ... жылдары
басталған Қазақстандық зейнетақы реформасы үшін біздің елде экономикалық
және ... ... бар ... ... 5 ... ... ... жеңілдірек, бірақ сол кезде ... ... көшу ... ... Егер Чили ... ... 10 жыл ... онда
біздің жағдайда дайындық бірнеше айда ғана алды. Бұл факт ... ... ... ... ... ... ... ойынша, зейнетақы жүйесінің басты мәні мемлекеттік емес
зейнетақы ... ... ... Ол ... ... ... ... Осылайша, қазіргі кездегі Рессейде ендіріліп ... ... ... яғни ... ... емес ... негізінде. Мүмкін, еркін зейнетақы жүйесін ... ... ... ... осыған байланысты арнайы зейнетақы
жүйесіне лезде көшу туралы шешім қабылданды. Біздің ... Чили ... ... ... ... МЖЗҚ құру мен ескі ... ... құруда болды. Осылайша, Қазақстандық зейнетақы
жүйесі болып ... ол ... және ... модельдеріне
негізделіп жасалған. Сондықтан Қазақстандық зейнетақы ... ... ... ... ... деп атауға болады, бірақ оның
негізінде қайткенменде Чили моделі жатыр.
Зейнетақыны жетілдіру барысында біз әр ел ... ... ... ... ... реформасында қолданылған Чили реформасына
тоқталып кетсем. Қазақстандағы жинақтаушы зейнетақы реформасы ... ... ... ... елі - ... ... негізделіп
жүргізілді. 1973 жылы Сантьягодағы ... ... ... Альенде
өлтірілгеннен кейін, Чилиде генерал диктатор Пиночет билік етті. Осы
адамның ... ... Чили ... орын ... ... Чили ... ... тұрақты дамып келе жатқан мемлекет. Чилидегі
ынтымақтастық принципке ... ... ... орнына жинақтаушы
зейнетақы жүйесі енгізілді. Ол Пиночеттің жарлығымен 1981 жылғы 1 ... ... ... ... ... жеке ... ... негізінде құрылды;
Диверсификация жөнінде заңды талаптар қойылды;
Жаңа бақылау органы құрылды;
Коммерциялық банктердің зейнетақылық ... ... ... ... ... ... ... қаржы
нарығында ғана жүзеге асырылуы керек еді, меншік ... ... ... ... ... ... ... еді;
Зейнетақы қорларының құны нарықтық құнға сәйкестендірілді.
Жұмысшыларға берілген ескі ... қалу ... ... ... ... ... ... маңызды жағының бірі еді.
Жұмысшылардың көбісі ескі жүйеде қалғысы келгендіктен, қазіргі кезде де қос
зейнетақы жүйесі қолданылады - ... және ... ... ... ... бойынша, 2030 жылға дейін ескі зейнетақы
жүйесінде тек әскери ... мен ... ... қалады.
Жүргізілген реформаның қорытындысы ретінде төмендегіні атауға болады:
зейнетақы қорларының алатын жоғарғы ... ... ... 13,9 ... органдарының жақсы жұмысына байланысты реформа ешқандай қиянатсыз
өтті;
халықтық қорының ... ... ... ынталандырылды.
Чили тұрғындары үшін реформаның ең маңыздысы-олардың зейнетақыға шыққанда
өзінің зейнетақысын ... ... Ең ... ... ... ... жүйесі, жұмыс істеген уақытындағы негізгі жалақының 67
пайызынан кем емес мөлшеріндегі зейнетақы ... ... ... ... ... ... де ... жетістіктерге қол жеткізілді.
Бүгінгі күні Чилиде жеке жинақтаушы зейнетақы қорларының қызметін жұмысшы
күшінің 95 пайызы ... ... ... ... ... ... басты себебінің бірі болды (жылына 6,5 пайыз келесі 14
жыл мерзімінде). 1996 жылы ... ... ... активтері 31 млрд.
доллар құрады. Зейнетақы қорлары Мемлекеттік қарызды ... ... ... ... ... ... ... Чилиде орташа
зейнетақы мөлшері күрт өсті. Сондай-ақ, Чилиде жүргізілген реформа Латын
Американың басқа мемлекеттерінде де ... ... 2000 ... ... ... ... Мексика, Перу, Уругвай - мемлекеттерінің
зейнетақы қорларының жалпы капиталы 200 млрд, АҚШ ... ... ... ... ... ... нәтижесі ретінде
капитал нарығы мен сақтандыру жүйесінің дамуын айтуға болады. Бұл әлемдегі
дамушы ... ... ... ... да қызығушылығын тудырды.
Чилиде зейнетақы қорларында Орталық банк шығарған ипотекалық бондардың 60
пайызы шоғырланған. Осы ... ... елде 200 ... ... ... ... өз қаражатының 40 пайызын акция арқылы әр ... ... ... ... ... ... ... Осы бондар көмегімен әр түрлі фабрика, ... ... ... ... жаңа ... ... ... және
т.б. қаражат бөлінді.
3.2 Инвестициялық жобаларды жүзеге асыруда жинақтаушы зейнетақы қорының
мүмкіндіктерін пайдалану жолдары
Компания активтерін басқарудың ... ... ... қаржылық тәуекелдерді
төмендетуге және ... ... ... ... ... мемлекеттік бағалы қағаздар құнының төмендеуіне байланысты
ЗАИБҰ және ... ... ... ... ... ... шешімдер қабылдайды. Мұндай шарттарда ... ... ... ... және ... қорлардың
диверсификация мүмкіншілігін ұлғайтады және бағалы қағаздарға активтерді
инвестициялау тәуекелін төмендетеді.
Сонымен қатар, әрбір ... ... ... ... ... көңіл бөлу қажет, яғни зейнетақы қоржынының 35 - ... не ... АҚШ ... тығыз байланыста болады, ал 40-
45% қысқа мерзімді инвестицияларға ... ... ... ... қоржындар қайта инвестициялаудың валюталық тәуекеліне алып
келеді. Осында ескере кету ... ... ... жаңа формасына көшу
кезінде төлем сомаларының және бағалы қағаздардың теңгелей ... ... ... ... Бұл ... инвестициялау шешімін қабылдау
барысында актуарлық тәсілдер ... яғни ... ... ... ... маңызы зор болады. Бұл тәсіл көп жағдайда қор
жинақтары мен міндеттемелері ... ... ... ... ... он ... ... үлкен көлемді төлемдер көрсетіліп отырған жоқ.
Сондықтан, зейнетақы қорлар қоржынының инвестициялық ... ... ... ... ... ... [40]. ... актуарлық және қаржылық қарекеттер салымдар мен ... ... ... ... мүмкін. Есеп берудің ... ... осы ... ... ... қол жеткізуге мүмкіндік
береді. Инвестициялық менеджменттің стратегиясы жоғары ... ... ... ... Осы ... дамыған нарықтағы
актуарий қорды тиімді басқаруды талап етеді.
Актуарлық моделдердің болжамдарын қолдана ... ... ... ... ... болады-бұл зейнетақы активтерін басқарудың негізгі
элементі. ... бұл ... ... қорларының ұзақ мерзімді
активтері мен міндеттемелерін анықтау үшін қолданылады.
Жинақтаушы зейнетақы жүйесі ... ... ... ... мен ... ... ... ресурстардың
мықты көздері болып табылады. Сол себептен ... ... ... мен тұтынушылардың арасында экономикалық байланысты
орнатуда делдал және кепілдік қызметін атқару керек. Зейнетақы ... ... ... дамыту үшін отандық кәсіпорындарды
пайдалану керек. Қазақстанның ... ... ... бағытына
негізделе отырып 2010 жылға дейін ... ... ... мен ... ұзақ ... ... ... инвестицияларды қалыптастыру үшін
көмегін тигізу керек. Мемлекеттің рөлі мамандандырылған институттарды және
экономиканың нақты ... ... ... ... бос ресурстарды
орналастыру механизмін дамыту болып отыр. Осыған байланысты Республикада
Инвестициялық және Инновациялық ... ... ... қор ҚР
2003 ж 13 мамыр ... ... ... ... » заңы мен ҚР
Президентінің халыққа жолдауы «2004ж ішкі және ... ... ... ... ... ... ... 100% қатысуымен
қалыптасты. Бұл Қорлардың негізгі мақсаты - жаңадан дамыған және ... ... яғни ... мен ... ... қайта
өңдірісіін жүргізетін, жаңа ауыспалы технологияларды қолдана отырып пайдалы
және бәсекелі өнімдерді ... ... ... ... ... және ... жарғылық капиталға қатысуы
есебінен сенімді инвестициялар ... ... ... ... ... ... ... қатар, Қазақстандық
кәсіпорындарының шетел ... үшін ... ... ... табылады. Дегенмен, қазіргі кезде Инвестициялық қорлардың есебінен
100–ден астам тапсырыстардың ... ... ... ... қарекеті туралы» заңына сәйкес 2003
жылдың мамыр айында Қазақстан Республикасының Үкіметі ... ... ... ... қол ... Яғни оның жарғылық капиталына мемлекет
100 ... ... ... ... қор ... ең ... ... елдегі жалпы инновациялық
жағдайды жоғарылату, оның ... ... ... мен ... ... ... Оның ... капиталы республикалық бюджеттің
есебінен 3 млрд ... ... ... ... ... ... және ... инвесторлардың
қатысуымен венчурлік қорларды дамыту және инновациялық жүйелерді венчурлік
қаржыландырудың механизмі мен инфрақұрылымын дамытуына ... ... ... ... ... және ... себептен Қазақстан Республикасында мемлекеттік қаржылық институттарды
дамыту ... ... ... ... ... ... - мемлекеттің бекіткен
инвестициялық шектеулерін есепке ала ... ... ... ету ... ... қор құралын қолданудың негізгі
бағыттарын таңдайды. Инвестициялық саясат тнвестициялау мақсатын таңдауды,
инвестициялау объектісін таңдауды не ... ... ... критерийлерді ұйғаруға міндетті.
Инвестициялық саясаттың ЖЗҚ ... ... ... ... ... ЖЗҚ ... әр ... активтердің 2
альтернатива бойынша бөлінуіне байланысты: тиімділік және сенімділік/39,89
б./.
Қазақстанның заңдылықтарына сәйкес ... ... ... ... ... бар. Ал инвестициялық қорлардың акционерлері
болып кез келген заңды және жеке ... ... ... ... жаңа заң
«Бағалы қағаздар нарығы туралы» қабылданғанына байланысты жаңа түсінік –
«агенттік облигациялар» пайда болды.
Осымен байланысты салық ... ... ... ... бағалы
қағаздарды отандық қор нарығында ... және ... ... ... арқылы жүргізіледі.
Мемлекеттік бағалы қағаздар инвестициялық мақсаттар үшін ... ... ... ... ... ... зейнетақы қорында,
сақтандыру ұйымдарында, басқа да ... ... ... және де осы ... пошталық жинақтаушы жүйе арқылы
алуға болады. Сонымен қатар, олар ... ... ... ... ... ... ... құралдарына айналуы мүмкін.
Жаңа қаржы құралдарын енгізу нәтижесінде қайталама қор нарығында жаңалықтың
пайда болу мүмкіндіктерін ... ... ... ... ... инвестициялаудың жаңа мүмкіндіктерін туғызады. Бұл тәсіл қор
нарығының қызып кетуін мемлекеттік реттеудің ... ... ... табылады.
Сонымен қатар ол инвестициялық және инновациялық қорлардың ұлғаюына көмегін
тигізеді және қаржылық ... ... ... жақсы дамуы зейнетақы жүйесіне ... ... ... тигізеді ал бюджет кірістердің құралу көздерін
қалыптастырады ... ... ... 14– ... ... ... ... зейнетақы жүйесінің активтерін бағыттау механизмі
Инновациялық қордың ... ... ... ... және жаңа
технологияларды инвестициялау арқылы мемлекеттік бюджеттің ... ... ... ... ... қор ... қолдану аясы:
- өндірістің материалдық–техникалық ... ... ... кәсіпорындардың ... және ... ... ... ... шараларын жүргізу;
- жаңа тауарлар мен технологиялардың ... ... ... және тәжірибелі–конструкторлық жұмыстарды қаржыландыру;
- ғылымды қайта орнатудың ... ... ... ... ... банкісін жетілдіру; осының негізінде
қалыптасқан технологиялар капитал салымдарын қажет ... ... ... және ... көрсетеді.
- франчайзингтің шарттарымен байланысты жоғары ... ... ... мен ... ... ... ... беруі;
- электронды, электро-техникалық өнімдерді және машиналарды өндірушілердің
аса маңызды өкілдіктерімен келіссөздер жүргізу және кәсіпорындарды дамыту;
- ... ... ... ... ... ... әскери өндіріске ғарыштық технологияларды қайта өңдеуді енгізу;
- ақпараттық технологияларды қайта өңдеу;
Қазақстан ... орта ... (2010 ... ... ... сәйкес мемлекет аса жоғары кешендерді қалыптастыруға ықпалын
тигізу, яғни мұндай кешендердің қатарына мемлекет ... ... ... ... ... ... ... қорда белгіленген ақша
құралдары мыналарға бағытталуы мүмкін:
аймақтардағы күрделі өндірістерді дамыту және ... ... ... өндіріс қана өсіп ... ... ... ... ... жоғарылайды.
мұнайды қайта өңдеу тереңдігін жоғарылату мақсатымен жұмыс істеп тұрған
мұнай өңдеуші ... ... ... ауылшаруашылық және көлік жүйелерін дамыту;
таулы-металлургиялық кешен және мұнайлы газ секторлары үшін ... ... ... ... ... инвестициялануына жол береді.
Қазіргі таңда экономиканың өндірістік секторын инвестициялау үшін зейнетақы
активтерінің аз ғана бөлігі қолданылады.
Зейнетақы ... көп ... ... тапшылығын қаржыландыру үшін
қолданылады. Мұндай ... ... ... ... ... ... қор нарығының даму деңгейімен тығыз байланысты.
Қор нарығының дамуы қор нарығына ішкі инвесторларды тартумен байланысты ... ... ... ... бұл ... ... әртүрлі
нысаны, жаңа эмитенттерді листингке марапаттау, ... ... ... ... жетілдіру болып табылады.
Қор нарығының қызып кетуіне ... ... ... ... тигізумен қатар, мемлекеттік реттеудің жанама нысанын іске ... ... ақы ... ... ... ету ... ... қағаздардың инвесторларының қызығушылығын арттыру үшін
ақпараттың ... және қор ... ... ... ... ... сай ... керек. ... ... яғни ... және ... ... ұлғайту және Қазақстанның қор нарығына тарту үшін ... ... ... ... қағаздарды шығару және
орналастыру жөніндегі нормативтік және заңнамалық актілерді бекіту;
ұйымдастырылмаған қор ... ақша ... ... және ... ... қоғамның ұйымдық-құқықтық нысанға айналуына себебін тигізетін
заңнамаларға сәйкес Қор активтерінің ... ... ... қағаздар нарығының қатысушыларын және қорларды мемлекеттік реттеуді
жоғарылату;
бағалы қағаздарды ұстаушылардың ... ... үшін ... ... ... яғни акционерлердің құқықтарын қорғау үшін
нормативтік актілерді қолдану;
бұқаралық ... ... ... ... ... ... ... басылымдарымен қамтамасыз ету;
бағалы қағаздардың эмитенттері үшін семинарлар жүргізу;
Экономиканың ... ... ... ету үшін ... ... ... инвестициялық ресурстарды тартады. Бүгінгі таңда Қазақстан
Республикасының инвестициясының ен ... және ұзақ ... ... бірі ... ... жүйесі табылады. Экономикасы дамыған
елдерде зейнетақы қоры аса мықты, сенімді және тұрақты ... ... ... ... ... ... қорының инвестициялық белдеуі 3 жылдан 40 жылға
дейінгі уақытты қамтиды.
Қазақстан экономикасының даму ... ... ... ... ... ... ықпалын тигізу. Бұл жағдай зейнетақы
қорларының ... ... ... жаңа ... ... мәжбүрлейді.
Республиканың аса маңызды жүйелерін инвестициялау арқылы инвестициялық
пулдарды ... ... ... ... ... ... жүйелердің құнын және өткізілуін жария етеді, сонымен қатар
ақша құралдарының жетіспеушілігін және ... ... ... ... ... салдарынан бұл жүйе мемлекеттік және жеке болып танылады.
Әрбір нақты жүйенің сатылуы ... ... ... негізгі факторы
болып: елдің, қазақстанның халқы үшін әлеуметтік-экономикалық маңыздылығы
табылады. Осы инвестициялық жүйенің есебінен мемлекет ... ... ... ... ... байланысты және анықталған кірістерімен
бағалы қағаздарды шығарады. Соның салдарынан инвестициялық жүйе ... ие ... яғни бұл ... ... ... ... Белгіленген инвестициялық пулға қатысуы туралы шешім
қабылдау үшін зейнетақы ... ... ... бір бөлігін иеленуге
құқылы. Жүйенің нәтижелі өтуін қамтамасыз ету ... ... ... ... және ... қаржыландыру барысындағы
шығындарды қадағалауды жүзеге асыратын өзінің басқарушысын ... 21 б. ... ... зейнетақы қоры қатыспау мүмкін, яғни бұл жүйенің
мемлекеттік және ұлттық маңыздылығын ... ... ... ... мен ... ... басқаратын компанияларды арнайы бағалы
қағаздарға инвестициялық пулдың кем ... ... ... 5-10% ... ... етеді. Сонымен бірге, инвестициялық жүйе
бойынша бюджет кепілдігін қолдану. Мысалы, Алматы ... ... ... ... құрылысты 9 жылдан кейін аяқтау керектігін көрсетеді.
Бюджет кепілдігін беру салдарынан осы кезең ... ... ... ... мүмкін, бірақ құрылысты күні бұрын аяқтауға болады. ... ... ... ... жол ... пайдалануға болады.
Зейнетақы қорлары үшін мұндай жағдайда қарыздық бағалы қағаздар ... ... ... ол ... ... ... қорларды
осыларды қажет етеді .
Осындай жүйені өткізу барысында мемлекет көрнекті пайда мен ... ... Оның ... ... және ... ... аса ... жүйелерді
өткізудің нақты мүмкіндігі туындайды;
мемлекет уақытысында зейнетақы ... ... ... барсысында
қарыздардың қайтарымдылығын қамтамасыз етеді, бұл мемлекетке тікелей пайда
әкеледі;
ақша құралдары ... ... ... ... ... және мақсатты емес қолданылуын жояды, жұмыс сапасын
жоғарылатады;
күрделі жүйелердің өткізілімі басқа да ... ... ... ... өз ... ... ... қазақстан үшін саяси
маңыздылығын тигізеді.
Зейнетақы қорымен ... ... ... ... ... ... материалдар мен әртүрлі қызметтер үшін тапсырыстар ... ... ол ... ... арасында ашық тендерлер өткізеді. Бұл
өз кезегінде жоғары ... ... мен ... ... баға ... ... ... жүйенің аяқталысымен инвестициялық пулды жабық деп
жариялауға болады және алдағы уақытта басқа да ... ... ... Бұл ... ... ... ... ел үшін аса маңызды
объектілер: Алматының метрополитені, машина құрылысының көтерілімі (подъем
машиностроения), химиялық және ... ... ... ... әуе ... қолдау және т.б. жатады. Мысалыға алатын болсақ,
қазіргі таңда ... ... ... ... ... ... ... отыр, яғни инфрақұрылымға
салынған инвестициялар өмір деңгейін ... ... ... ... және ... өсімге әсерін тигізеді.
Сонымен қатар, бұл өнеркәсіпті өңдеу жүйелері, мұнай-химиялық ... ... ... яғни ... ... ... нарықта бәсекеге
қабілеттілігін ұлғайтып қана қоймайды, сонымен қатар зейнетақы қоры аса ірі
көлемде ... ... ... ... ... ... ... елдердің тәжірибесі аса ... яғни ... ... ... үшін ақша ... тарту әртүрлі
субъектілердің бағалы қағаздары арқылы жүргізіледі .
Қазақстан Республикасында Қазақстан Даму ... ... ... ... ... табу ұсынылып отыр, сонымен қатар, республика
үшін стратегиялық маңызды болып танылған жүйелерге мемлекеттік ... ... ... ... ... ... дамыту бағдарламасын
өткізу іс-шаралар жоспарының жүйесінде ... ... ... үшін жүйелі облигацияларды шығару шарттарын
қалыптастыру қарастырылып отыр. Алдын-ала ... ... ... ... ... мемлекеттік кепілдігін алушылар үшін болған
талаптардың алынып ... және ... ... ... ... үшін
мемлекеттің жарғылық капиталға 100% қатысуымен басқа да заңды тұлғалар үшін
мемлекеттік кепілдік көрсетілген ... ... ... ... ... механизмі.
- «Қазақстан Даму Банкі» АҚ кепілдігі, яғни ... ... түрі ... ... ... акциялардың кезекті берілуіне ... ... ... ... ... акцияларды
шығарушылардың міндетті акция шығаруы.
Зейнетақы ... ... алу үшін ақша ... ... ... тарапынан бақылау механизмін қайта өңдеу. ... ... ... ... ... төмендетіп қана қоймай, сонымен қатар
орындалып отырылған жүйенің айқындылығын ... Бұл ... ... үшін қалай маңызды болса, қор нарығының дамуына да ... ... ... ... ... инвестициялау туралы
шешімдердің қабылдануының толық айқындылығын қамтамасыз ету. ... ... да ... ... қаржылық институттарға сенімділігін арттыру
қажет.
Осы ... ... ... ... ... ... барлық
экономикасының даму деңгейімен, қор ... даму ... ... қор ... ... ... мемлекеттік реттеу механизмі
мен тәсілдерімен байланысты. Активтердің басқару тиімділігін жоғарылату
жүйелі ... ... ... Жинақтаушы зейнетақы қорлары үшін
инвестициялық мүмкіншіліктердің көбеюі ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... дейінгі ұсталынып тұратын номиналды
кірістің көлемін орта есеппен 4,5-6% алып келед і[41].
Қорыта айтқанда, экономиканың ... ... ... ету үшін ... аса ... ... ... тартуы тиіс. Бүгінгі
таңда Қазақстан Республикасының ... ен ... және ... ... көздерінің бірі болып ... ... ... ... ... ... қоры аса ... сенімді және тұрақты
қызметін жүргізетін ... ... ... ... ... ұлғаюы, сонымен ... ... және ... ... арқылы мемлекеттік бюджеттің ғылыми-
техникалық шығындарды азайтуға мүмкіндік береді.
3.4. Елбасымыз Н.Ә. Назарбаетың жолдауларындағы ... ... ... азаматтарының қарттығын жеткілікті қамтамасыз ету – ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының Президенті «Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау
қарсаңында» ... ... ... ... аға ұрапқты, ана мен
баланы, жастарды қамқорлық пен ілтипатқа ... ... ... ел халқының барлық топтары тұрмысының жоғары сапасы мен алдыңғы
қатарлы әлеуметтік стандарттарын ... ... ... ... деп
атап өтті.
Тоқсаныншы жылдардың екінші жартысында басталған экономикалық өсім белсенді
әлеуметтік ... ... ... ... Жаңаша жағдайда
әлеуметтік қорғау ... ... ... қатынастарын реттеу жөніндегі
заңнаманы жасауға және іске асыруға, ... ... ... жинақтаушы зейнетақы жүйесіне көшуге және атаулы әлеуметтік
көмек көрсетуге бағытталды.
Қазақстан Республикасында ... ... ... ... егде ... өмір ... ... ұмтылады. Қазіргі уақытта қолданыстағы
әлеуметтік қамсыздандыру жүйесі зейнеткерлерді, мүгедектер мен тұрғындардың
өзге де ... ... ... ... ... ... ... астам адам (немесе барлық тұрғындардың 23,6 пайызы) әлеуметтік
қамсыздандырумен қамтылған. [35]
2008 жылды 1999 жылмен ... ... ... ... бір ... ... ұлғайды. Бұл халық кірісін елеулі арттыруға
мүмкіндік берді, мұны ... ... өсуі ... 1999 ... 2008 жыл ... ең ... мөлшері 1,9 есеге (3000-нан 10589 теңгеге дейін)
ұлғайтылды;
зейнетақының орташа мөлшері – 2 есе ... - ... ... ... ... ... зейнетақының ең төменгі мөлшері
төмендегі кестеден көре аласыздар.
|Кесте 13 - Зейнетақының ең ... ... | | | ... ... |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 |2008 ... |8198 |8628 |9061 |9898 |10654 |13418 ... | | | | | | ... |8198 |8628 |9061 |9898 |10654 |13418 ... |8198 |8628 |9061 |9898 |10654 |13418 ... |8198 |8628 |9061 |9898 |10654 |13418 ... |8198 |8628 |9061 |9898 |10654 |13418 ... ... |8198 |8628 |9061 |9898 |10654 |13418 ... |8198 |8628 |9061 |9898 |10654 |13418 ... ... |8198 |8628 |9061 |9898 |10654 |13418 ... |8198 |8628 |9061 |9898 |10654 |13418 ... |8198 |8628 |9061 |9898 |10654 |13418 ... |8198 |8628 |9061 |9898 |10654 |13418 ... |8198 |8628 |9061 |9898 |10654 |13418 ... |8198 |8628 |9061 |9898 |10654 |13418 ... ... |8628 |9061 |9898 |10654 |13418 ... Қазақстан |8198 |8628 |9061 |9898 |10654 |13418 ... ... |8198 |8628 |9061 |9898 |10654 |13418 ... ... |8198 |8628 |9061 |9898 |10654 |13418 ... ... – ның Статистикалық бюлетенінің мәліметтері 2008 ж |
14 ... ... ... Конституциясының 28-бабына сәйкес
Қазақстан Республикасының азаматына жалақы мен ... ең ... ... ... ... ... болған, асыраушысынан
айырылған жағдайда және өзге де ... ... ... ... ... ... ... зейнетақымен қамсыздандырудың құқықтық және әлеуметтік негізі
«Қазақстан Республикасындағы зейнетақымен қамсыздандыру туралы» Қазақстан
Респубилкасы Заңымен анықталған. [40]
Қазақстан ... ... саны ... ... бара ... бәрімізге анық, қазіргі қоғам қартаю заманына айналып
бара жатқандықтан Елімізде де ... саны да ...... артып
келеді. Демографиялық ахуалдың төмендеуіне ... ... ... ... ... ... ... зейнеткерлердің санын төмендегі
15 кестеден көруімізге болады. Ал 9 ... ... ... ... - ... саны ... адам ... |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 |2008 ... |1659958 |1640718 |1645906 |1637062 |1635033 |1640498 ... | | | | | | ... |98774 |97725 |97820 |96557 |95557 |94806 ... |65967 |65366 |66305 |66009 |65657 |65930 ... |152874 |151472 |153493 |154759 |155645 |157831 ... |40259 |40129 |40870 |40528 |40722 |41107 ... ... |154295 |219438 |211349 |205851 |202814 |199875 ... |86305 |86413 |88178 |88628 |88993 |89750 ... Қазақстан |229373 |72257 |72509 |7143 |71045 |70640 ... |73274 |178686 |177750 |175335 |173811 |174049 ... |181859 |124940 |123839 |121634 |119849 |117999 ... |48194 |46585 |48403 |48948 |49305 |49915 ... |125806 |24300 |25128 |25818 |26726 |28200 ... |9575 |95282 |96276 |95406 |95626 |95735 ... Қазақстан|96143 |94774 |94456 |92154 |90896 |89683 ... ... |23528 |154680 |158652 |160322 |161802 |163794 ... ... |146222 |33348 |34753 |3652 |37548 |39555 ... ... |41110 |155323 |156125 |157318 |159037 |161629 ... ... Қ.Р – ның ... агенттгің мәліметтері негізінде |
|жасалынған |
| | | | | | | |
15 ... - ... ... ... ... ... Қ.Р ... Статистикалық бюлетень 2008 жылғы мәліметтері
негізінде жасалынған
Елбасы Н. Назарбаевтың «Жаңа әлемдегі - Жаңа ... ... ... ... жүйесін жетілдіруге ерекше назар
аударған. Атап ... ... ... шегі 15 ... ... ... 25 ... артты. Негізгі зейнетақы күнкөріс шамасының
40 пайызын құрайды. Осы ... ... ... ... ... ... ... мәселе болып отыр. [41]
Зейнетақымен қамсыздандырудың толыққанды жүйесінің қалдықтары
елімізде ... ... ... ... ... және 1998 ... ... кем дегенде 6 айлық еңбек стажын иеленген тұлғалар өмір сүргенге
дейін өз күшін сақтап ... Олар ... бір ... ... ... ... орталықтан, ал екінші бөлігін ... ... ... ... ... төленетін төлемдер шамамен
2045 жылы тоқтатылады.
Екінші деңгей - бұл ... ... ... және ... ... ... ... емес зейнетақылар. ... ... ... ... 22-59 баптарымен реттеледі. Аталған
жарналар адамның ... ... ... ... ... оның өзінің
кәрілігін қамтамасыз ету мақсатында мемлекеттік ... ... ... есебінен қалыптасады. [42]
Қазақстан Республикасында халықты әлеуметтік қорғау жүйесінің бір саласы
бола отырып, зейнетақымен қамсыздандыру ... ... ... келгенде оны алатынын білетіндерге де қауіпсіздік сезімін дарытады.
Зейнетақы мөлшерлері әр елдің ... даму ... ... мен ... ... болады. Зерттеушілер мынаны атап
көрсетеді, зейнетақымен қамсыздандыру саласындағы ... тыс ... қор ... жеткіліксіз нормаларына әкеледі, олардың инвестициялар
мен экономикалық өсуді белгілейтіні ... Және ... ... төмен көрсеткіштері - халықтың осал қорғалуының айғағы.[
[43]
Қазақстандықтардың гүлденуі, ... өмір ... және ... ... – 2030» ... алға ... ... міндеттерінің бірі
болып табылады.
Соңғы жылдары мемлекет ... ... ... ... ... жаңа ... түрлерін ендіру бойынша бірқатар жоспар мен
шаралар қолға алынып жатқаны бәрімізге де анық.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта кететін болсам, ... ... ... таңда алатын орны
мен оның әлеуметтік – экономикалық саладағы өзектілігін қарастырып кеттім.
Бірінші бөлімде – ... ... және ... ... реформасының ерекшеліктерімен және оның мақсаты ... ... ...... ... ... зейнетақы
қорларының қаржылық – экономикалық көрсеткіштерін және даму ерекшеліктерін
талдау жасай ... ... ... ... даму ... ... жүйесін жаңғырту тетіктері мен ... ... ... ... ... ... ... қызметін
қадағалау және тұтынушылардың құқығын қорғау және ... ... ... ...... ... зейнетақы жүйесінің
стратегиялық дамуы және тұрақтылығын арттыру ... және де ... ... жағдайы мен даму ... ... ... ... саясатын даму бағыттарын қарастырдым.
Қазақстан Республикасында әлеуметтік-экономикалық жүйелердің барынша
қарқынды дамыған бөлімдерінің бірі - ... ... ... таңда,
зейнеткерлердің жинақтаған қорларының зейнеткерлікке шыққаннан кейінгі өмір
сүру ... ... ету үшін ... демографиялық
мәселелердің толық қанды шешілмегендігі, өмір сүру ұзақтығының және еңбек
ақы төлеудің әр ... ... мен ... ... мөлшеріндегі
айырмашылықтары қазіргі кездегі шешімін таппаған өндірістегі мүгедектік
мәселелердің болуы және ... ... ету ... ... да - ... ... ... реттеуді қажет ететін әлеуметтік-
экономикалық мәселелер болып табылады.
    Әлемнің тиімді дамып келе жатқан 50  елінің қатарына енуі үшін ... ... ... ... ... мен сапасын жақсарту
нәтижесінде Қазақстан азаматтары үшін өмір ... ... ... ... Ол үшін халықтың экономикалық және әлеуметтiк ... ... бірі - ... ... ... қорлары
әрі қарай  қарқынды  дамып,  зейнетақы жүйесі бәсекелестікке қабілетті
болуы керек. Бұл ... ... ... ... ... ... ... құрулары мен макроэкономикалық
көрсеткіштегі оң өзгерістеріне қарамастан, зейнетақымен ... ... ... ... сай келе алмай отыр.
    Зейнетақымен қамтамасыз етудің ... ... ... ... ... ... ... қамтудың болмауы. Қазіргі таңда зейнетақы
мөлшері халықтың өзекті мәселесіне айналған. Нарыққа сай ... ... отыр және ... ... ... ... ескерілмеген. Бұл ҚР
Президентінің жолдауындағы: "Зейнетақының мөлшеріндегі бұрынғы еңбек
үлесіне сүйеніп ... ... ... ... ... ойымен де
расталды. 
        ҚР-ның зейнетақымен қамтамасыз етудегі қайта құру мемлекеттік емес
зейнетақымен қамтамасыз етудегі шеңберінде ... ... ... ... Егер ... зейнетақымен қамтамасыз етуде институтционалдық,
құрылымдық тұрғыда қажетті ... ... ... ... және ... алу үшін ... инвестициялау арқылы болашақ
зейнеткерлерді ұзақ ... ... ... ... құруларының барлық нәтижелері уақытша сипатқа ие болады. Осыған
байланысты жеткілікті зейнетақымен қамту, яғни ... ... ... ... ... және ... базасын, қаржыландыру
жүйесі мен субьектілердің құқықтық қатынас жауапкершіліктерін ... ... ... да зерттеу жұмысы тақырыбының таңдалу себебі
әлеуметтік-экономикалық дамудағы ... ... ... зейнетақы жүйесінің даму ... ... ... ... қызмет атқарып жатқан зейнетақы қорлары
1997 ж. 20 маусымдағы «Қазақстан ... ... ... ... ... ... жаңа талаптарға сай
қызмет атқарады. Зейнетақы қорлары табыс ... ... ... 10 % ... арқылы олардың зейнетке шығу ... ... ... мақсатына қызметтер атқарады.
Жинақтаушы зейнетақы қоры зейнетақы жарналарын жинақтау және ... ... ... ... ... құрылған қызмет атқарушы занды
тұлға. Зейнетақы қоры сонымен бiрге ... ... ... ... да ... ... ... қорлары салымшылардың
мiндеттi жарналарын жинай отырып, оларды ... ... ... ... нәтижесiнде қордың инвестициялық портфелiн құрады.
Бүгiнгi танда қазақстан Республикасында 14 зейнетақы қоры бар ... оның ... ... ... ... есебiнен құрылған.
Сондықтан оны мемлекеттiк ... қоры деп ... Ал, ... зейнетақы қоры болып табылады. Олар ... ... ... ... мен ... зейнетақы
жарналарын жинақтау үшiн құрылған ... Ал, ... ... олар ... болып аталынады.
Қазақстанда өндiрiлген зейнетақы жүйесiнiң барлық қиындықтарын талқылап,
шетелдiк мамандар тобы ... ... ... ... ... бұлар
реформадан туындаған ауыртпалықтарды ... ... ... екеуiн бiздiң жағдайда қолдану мүмкiн емес. Бiрiншiден, ... ... ... ... тоқтатып, ондағы бар қаражатты
ниеттiлiк жүйеге көшiру. Екiншiден, әйелдер мен еркектер зейнетақыға шығу
мерзiмдерiн 65 ... ... Ал, ... елде өмiр сүру ... ерлерде 60
жас, әйелдерде 62 жас, болып табылады. Қалған шешiмдер соншалықты ... ... ... ... ... ... ... жүйеде тiркеу және
есеп беру жүйелерiн ... ... ... бұл ... ... тексеру;
зейн5тақымен қамтамасыздандыру жүйесiне өзгерiстер ... ... ... төЛейтiн мемлекеттiк орталықта шешу.
Нелiктен шетелдiк мамандар бiзге зейнетақы жүйесi жабуды ұсынды? Себебi,
зейн5тақы ... ... ... дұрыс жасалмаған және осыған орай
оның қателерiн тез арада дұрыстауға болмайды. Мамандардың айтулары бойынша
өз үйiн ... пен ... төбе мен ... сала ... бұл ... ... миллиондаған азаматтардың үстiлерiн
басып тастамас үшiн оны тезiрек алыл тастау керек.
Әрбір ЖЗҚ өзінің даму ... үш ... ... ... - ... ... қоры ... тартумен айналысады
және бастапқы капиталды қалыптастырады. Классикалық нұсқада бұл ... ... ... ... Егер салымшылардың саны 300 мыңға, ал зейнетақы
активтерінің сомасы 100 миллион АҚШ ... ... қор ... ... өтті деп ... ... ... – қуаттылықты арттыру –зейнетақы активтерінің жалпы сомасы 1
миллиард АҚШ долларынан артық сомаға жеткен кезде басталады. Бұл сома ... ... ... ... үшін ... ... болып табылады. Қазақстан
Халық Банкі Жинақтаушы зейнетақы қоры салымшыларының жинақталған зейнетақы
қаражаты 1 миллиард АҚШ долларынан асып түсті. Бұл 2005 ... 1 ... Қор ... ... ... осы белеске бірінші болып жетіп,
әлемдік стандарттар бойынша ірі инвесторға айналды. Әрине, мұндай жетістік
қор салымшыларын ... ... Ал 2007 ... 1 ... ... ... салымшылар жинақтары 2, 79 млрд. АҚШ
долларынан ... ... - ... ... ... ... іске асыру – ЖЗҚ дамуының
ең жоғары ... ... ... Осы ... ... шоғырландырылған
активтердің жалпы сомасы 3 миллиард АҚШ долларына жетеді.
Осы мәселелерді қарастыра отырып, мен мына ұсыныстарымды ... ... күн ... деңгейінің төмендігіне байланысты зейнеткерлік
жастағы қарт адамдардың зейнетақы ... ... және хал – ... аса ... ... жүйесін әлеуметтік саясаттың негізі ... ... ... зейнетақы стратегиясын құру және оны жетілдіру жолдарын қарастыру;
ЖЗҚ – ғы ... ... ... ... ... ... ... Республикасында 14 ЖЗҚ – ы бар. Осы қорларды бір
мемлекеттік қорға біріктіріп, мемлекеттік бюджетке кіріс ... ... ... ... ... қоғамдағы мемлекет тарапынан төленетін арқаулы зейнетақы мен ... күн ... ... ... 30 – 40 % - ға ... ... ... салымшылардың құқықтарын белсенді қорғау ... ... ... ... ... ерекшеліктерге байланысты қала зейнеткерлеріне берілетін
жердемақылардың мөлшерін ... және ... ... ... ... ... алға қойған мақсаттарға қол ... үшін ... ... ... қызмет көрсету деңгейін республиканың бүкіл
аумағында бірдей ... ... етіп ... ... ... ... ... болашаққа арналған жоспарда жаңа ақпараттық технологияларды
пайдалану және ... ... ... ең алшақ аудандарына дейін
кеңейтіп салымшылармен ...... ... ... ... ... ... жинақтаушы зейнетақы қорлары нық қадаммен «баршамызға ашық,
әрбіреуге қамқоршы» жаңа ... аяқ ... ... ... ... ... ... мен бағыттары. // Қазақстан Жоғары
Мектебі, 2006 - №4 - 0,43 б.п.
Оспанов Г.Б.//Вестник ... ... наук ... №5 96-99 ... ... ... пенсионного обеспечения население Казахстана:
теория, методологии и механизмы реализации// Автореферат Алматы 2007жыл.
«Қазақстан Республикасында зейнетақымен ... ... Заң ... 20маусымдағы №136-1.
Мергенбаева А.Т. Зейнетақы жүйесін жетілдірудің экономикалық ... ... ... ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған дисс. авторефераты /
А. Т. Мергенбаева. - Түркістан, 2009. - 25 б.
Жұмағұлов Ғ.Б, Ахметов А, ... Г. ... ... ... ... ... 2005 жыл.
А.Темен//Еңбек нарығының болашағы және зейнетақы//Президент және ... ... 2008 ... ... ... ... ... зейнетақы қорларының
инвестициялық әс-әрекеттерінің қазіргі жағдайына талдау// ... ... ... ... қорларынан жинақталған зейнетақы қаражатын аудару
ережесін бекіту туралы : 2008 жылғы 29 ... № 240 // Заң ... .
- 2009.- 17 ... ... ... ... ... алу ережесі : 2009 жылғы
5 ақпан №107 қаулысымен бекітілген // Егемен Қазақстан . - 2009.- ... ... РК «Об ... ... ... ... ... обязательных пенсионных взносов в накопительные пенсионные
фонды»;
Бельгибаева//Анализ современного состояния пенсионного обеспечения ... в ... 2004 ... ... қорының меншік капиталына келетін табысты
үлестіру//Қаржы-қаражат 2007 №2 44-48 бет.
Абиева С.Н. Экономиканың реформалануының жаңа ... ... ... даму ... / С.Н. ... ; С. Н. ... // Аль-
Пари. - 2006. - № 3-4. - ... ... ... основы диверсификации инвестиций
активов накопительной пенсионной системы//Банки Казахстана 2007 №12 ... ... ... ... ... мен ... ценных бумаг 2000 №12.
А.А Айтуған// Жинақтаушы зейнетақы қорларының ... ... ... қолдану мүмкіндігі// КазЭУ хабаршысы 2004 №4 216-221
бет.
Б.Қарабеков// Үш деңгейлі зейнетақы ... ... ... жылғы 1 қазандағы жағдай бойынша 2007 жылғы ІІІ тоқсанындағы зейнетақы
активтерін инвестициялық басқаруды жүзеге ... ... ... мен ... ... есебі // Егемен Қазақстан . -
2007.-23 қараша.
Веб – сайттар:
www.halykfund.kz;
www.halykbank.kz;
2009 жылғы 1 қаңтардан ... ... ... жөніндегі мемлекеттік
орталықтан төленетін зейнетақы төлемдерінің мөлшерін арттыру туралы "ҚР-да
зейнетақымен ... ... : 2009 ... 25 ... ... ... ... нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен
қадағалау агентігінің мәліметтері веб сайты:www.afn.kz
К.М ... О ходе ... ... в ... в ... ... ... в человеческий капитал и механизмы их
реализации// Труд в Казахстане 2005 №2.
Тойшибек М.Б. Жинақтаушы зейнетақы жүйесінің проблемалары және ... ... / М. Б. ... // ІІІ ... чтения "Бизнес, наука,
образование: грани ... ... ... 19-23 мая 2008 г. / ... им. Т. ... - ... : ТОО
"Эверо", 2008. - Ч. 4. - С. 206-214
Асилова А.С. Қазақстандағы бағалы қағаздар нарығының ... мен ... / А. С. ... А. Т. ... // ... ... на ... национальной экономики: материалы научной
конференции магистрантов и студентов, 7-8 мая 2007 г. . - ... ... ... ... 1 сәуірдегі жағдай бойынша 2009 жылғы 1 ... ... ... ... жүзеге асыратын жинақтаушы зейнетақы
қорлары мен ұйымдардың агрегирлендірілген есебі, Қорлар мен ... ... ... ... ... ... ... үлесі //
Егемен Қазақстан . - 2009.- 16 мамыр
Шағатай Ж.//Зейнетақы қоры қазаққа керек пе?//Түркістан 2007, 27 ... ... в ... ... и ... их
реализации// Труд в Казахстане 2005 №2
А.Айтуған// Зейнетақы жинақтау ... ... ... ... ... баға ... Қаржы-қаражат 2006 №10.
Статистиктический ежегодник 2007, 2008, 2009 жж.
Интернет көздері: google.kz, stut.kz;
2008 жылғы 1 қаңтардан ... ... ... ... ... ... ... мөлшерін артыру туралы//Егемен Қазақстан-
2008-5 қаңтар.
«Қазақстан Республикасында әлеуметтік ... одан ары ... ... ... бағдарламасын бекіту туралы» ҚР Үкіметінің 2004
жылғы 30 қарашадағы №1241 ... ... ... ... зейнеткерлік жарналар бойынша түсімдер
және алынатын алым//Статистикалық бюлетень 2004 №7.
2008 жылғы 1 сәуірдегі жағдай бойынша 2008 ... І ... ... ... ... ... ... жинақтаушы зейнетақы
қорлары мен ұйымдардың агрегирлендірілген есебі // Егемен ... . ... ... ... 1 ... ... ... төлеу жөніндегі мемлекеттік
орталықтан зейнетақы төлемдерінің мөлшерін артыру туралы//Егемен Қазақстан-
2008-5 қаңтар.
Жинақтаушы ... ... үшін ... басқару жүйелеріне
қойылатын талаптарды белгілеу туралы//Егемен Қазақстан 2007- ... ... 1 ... ... ... 2007 жылғы ІІІ тоқсанындағы зейнетақы
активтерін инвестициялық ... ... ... ... ... мен ұйымдардың агрегирлендірілген есебі // Егемен Қазақстан . -
2007.-23 қараша.
Антоненко И. Міндетті зейнетақы жарналары ... ... ... / И.
Антоненко // Бухгалтер бюллетені. - 2009. - №8. - ... ... ... ... ... 50 ... ... кіру
стратегиясы. Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау ... ... ... ... Н.Ә. Назарбаевтың 2006 жыл 1-
наурыздағы Қазақстан ... ... ... ... ...... саясаттың басты
мақсаты» атты Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. ... ... ... ... ... Жолдауы
«Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан («Қазақстан-2030» стратегиясы Қазақстан
дамуының жаңа кезеңінде)» атты ... ... ... ... 2007 ... 28-ақпандағы Қазақстан халқына Жолдауы
«Қазақстан қарқынды экономикалық, әлеуметтік және саяси жетілдіру ... ... ... ... Н.Ә. ... 2005 жыл ... Қазақстан халқына Жолдауы
Мемлекеттік базалық зейнетақы төлемін, мүгедектігі бойынша және жасына
байланысты берілетін ... ... ... ... 2008 ... бірінші жарты жылдағы үшін ай сайын өтемақы ... ... ... ... туралы шешімдер мен үзінді
көшірмелердің нысандарын бекіту ... : 2008 ж. 20 ... № 599 ... ... ... мен Қазақстан Республикасы Үкіметінің
актілер жинағы . - 2008. - № 31. - бет ... С.Н. ... ... жаңа ... жинақтаушы
зейнетақы қорының даму тенденциялары / С.Н. ... ; С. Н. ... // ... - 2006. - № 3-4. - ... А.С. ... ... жинақтаушы зейнетақы жүйесінің
проблемалары мен даму бағыттары / А. С. Асилова // ... ... в ... ... ... ... 19-20 октября 2006 г. / КазЭУ им. Т. Рыскулова . - Алматы :
Экономика, 2006. 119-125 ... ... ... ... ... ... КазЭУ хабаршысы 2003 №1.
Зейнетақымен қамтамасыз ету жүйесінің шетелдік тәжірибесінің ... ... ... ... атты ... конференция, Т.Рысқұлов атын. ҚазЭУ Алматы. 2006.-1 б.п.
ҚР үшін шетелдік зейнетақы жүйелерінің қалыптасу тәжірибелерін ... «ҚР ... ... ... ... жетілдіру-
бәсекелестілікке қабілеттіліктің айғағы» атты халықаралық ... ... ... ... б.п.
Исахова П.Б. Қазақстан Республикасында халықты әлеуметтік қорғау ... ... ету : ... э.ғ.д. ғылыми дәрежесін алу үшін
дайындалған дисс. авторефераты / П. Б. Исахова. - Алматы, 2008. - 42 б.
-----------------------
Қазақстан Республикасының зейнетақылық ... ... ... ... ету ... зейнеткерлер үшін)
Мемлекеттік емес зейнетақылық қамтамасыз ету (жинақтық) (болашақ
зейнеткерлер үшін)
Базалық зейнетақы
Зейнетақы төлеу бойынша мемлекетBік орталық арқылы еңбек зейнетақысы
Жинақтық зейнетақы
Қаржыландыру көздерђ:
мемлеКеттік ... ... ... ... ... зейнетақы
ЕріктV жинақтық зейнетақы
Қаржыланды-ру көздері:
табыстан 10% міндетті аударымдар
Қаржылан-дыру көздері:
жеке және ... ... ... ... ... дің ерікті кәсібі жарналары
Зейнетақы
Ынтымақтастық
(зейнеткерлерге)
Базалық
(зейнеткерлерге)
Жинақтаушы
(болашақ зейнеткерлерге)
ҚР Мемлекеттік
бюджеті
Зейнетақы төлеу мемлекеттік орталығы
Базалық зейнетақы (айына 6051 теңге)
Жұмыс беруші
Мемлекеттік бюджеттен тыс қор
Қазіргі зейнеткерлер
(еңбек стажы 20/25 жыл, жасы 58/63 ... ... ... ... ... зейнеткердің «өмірдің ақырғы
мерзіміне» бөлу арқылы есептелінеді- орта есеппен 19 жыл, яғни 228 ай.
Зейнеткерге ... ... ... ақша ... ... Егер ... ЖЗҚ ... алған (яғни 19 жыл) мерзімнен асса,
онда ЖЗҚ-нна ешқандай төлемдер алмайды.
Зейнетақы активтерін инвестициялық ... ... ... ... ... ... зейнетақы салымдары сақталынады – ... ... ... ... ... және ... инвестициялық
табыстары
Экономика
Мемлекеттік бюджет
Инвестициялық
қор
Инновациялық қор
Жинақтаушы зейнетақы жүйесі
Қор нарығы
3
1
1
2
4
4
3
Инвестициялар
Бағалы кағаздарға
Қаржыландыруға
Кәсіпорынның бағалы қағаздарына
Банк саласында қаржы ... ... ... қаржыландыруға
қаржы құралдарын мемле-кеттік инвестициялық бағдарламаларға бағыттау
мүмкіндігіне
Несиелік жәнетартылған қаржы құралдары
Ресурстық базасын ұлғайтуға
Кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігін қамтамасыз етуге
Бағалы қағаздар портфелін басқару механизмі (БҚПБМ)
Инвестиция
лық жоспарлау
Инвестициялық ... және ... ... ... ... ... ... және түзету
-----------------------
3

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 123 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жинақтық зейнетақы қорлар жүйесінің теориялық негіздері71 бет
Жинақтық зейнетақы қорларының мазмұны, қалыптасуы және нарықтағы ролі8 бет
Зейнетақы қорының инвестициялық портфелін қалыптастыру9 бет
Аманат жинақтаушы зейнетақы қорлары54 бет
Жинақтаушы зейнетақы қорлары27 бет
Бюджеттен тыс қорлар, олардың қаржы жүйесіндегі орны туралы27 бет
Жинақ зейнеткерлік қорға төленетін міндетті зейнеткерлік жарнасының есебі17 бет
Жинақталған зейнетақы қорының мәні ,мазмұны, атқаратын қызметі және оның шетелдік тәжірибесі72 бет
Мемлекеттік жинақтаушы зейнетақы қоры33 бет
Мемлекеттің ұлттық экономикасын модернизациялау барысында зейнетақы жүйесін қалыптасу деңгейін бағалау және зейнетақы активтерін экономикалық нақты секторларына инвестициялау механизмдерін жетілдіру88 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь