Ойын әрекеті

МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 3
І ТАРАУ. 5.6 ЖАС БАЛАЛАРЫНЫҢ ОЙЫН ТҮРЛЕРІ 6
1. Іскерлік ойын 6
1.2 Ойын арқылы балалардың ойлау қабілетін арттыру 17
ІІ ТАРАУ 5.6 ЖАС БАЛАЛАРДЫ ОЙЫН АРҚЫЛЫ ӘРЕКЕТІН ДАМЫТУ 20
2.1 Ұлттық ойындармен мектепке дейінгі балалардың әрекетін дамыту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20
2.2 Дидактикалық ойындар 22
2.3.Сюжеттік ойындар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...24
2.4. Эксперимент ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .33
Қорытынды : 37
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ: 39
Қосымшалар
Кіріспе

Іс-әрекет дегеніміз түрлі қажеттерді өтеуге байланысты белгілі мақсатқа жетуге бағытталған проце-с. Адам үшін іс-әрекеттің қашан да қоғамдық әлеуметтік мәні зор. Адам әрекеті сан алуан. Оның негізгі түрлері ойын, оқу, еңбек әр уақытта белгілі бір мақсат, міндеттерге бағытталып отырады. Бұлардың барлығына тән ортақ қасиет белгілі қажетке байланысты туып отыратындығы. Сондай-ақ жас мөлшерінің әр кезеңінде түрліше көрінетіндігінде. Осы іс-әрекеттің бірі – ойын.
Ойын - бала әрекетінің бір түрі, адамзат мәдениетінің қазынасы. Ұлы педагогтер, ғалымдар баланы тәрбиелеудегі ойын рөлін жоғары бағалаған. Бала ойын арқылы өмірге енеді, табиғатпен, қоршаған ортамен қарым-қатынасқа түседі, атын – түсінігін арттырады, еңбек ете білу дағдысы қалыптасады.
С.А.Шмакова бойынша көптеген ойындарға тән ортақ белгілер деп төмендегілерді айтуға болады:
Тек қана нәтижесінен ғана емес, әрекет үрдісінің өзінен де ләззат алу үшін баланың тілегімен ғана қабылданатын, еркін дамытушы әрекет (әрекеттік (процедуралық) ләззат);
Елеулі мөлшерде суырып салмалық, шығармашылық, осы әрекеттің белсенді сипаты («шығармашылық аясы»).
Ойын мазмұнын, оның дамуын логикалық және мерзімдік, уақыт тұрғысынан бейнелейтін тікелей және жаңа ережелердің болуы.
Ойындық әрекет бағдарламасын зерттеген ғалымдар пікірінше ойын педагогикалық мәдениет феномені ретінде төмендегідей қызметтерді атқарады:
Әлеуметтендіру қызметі.
Өйткені, ойын – баланы күшті қоғамдық қатынастар жүйесіне енгізу және оған мәдениет байлығын игерту құралы.
Ұлтаралық қатынас құралы қызметі.
Себебі, ойын – балаға жалпы адамзаттық құндылықтарды, түрлі ұлт өкілдерінің мәдениетін игеруге мүмкіндік туғызады. Өйткені ойын - әрі ұлттық әрі интернационалдық, сонымен бірге жалпы азаматтықта.
Ойында бала «адамзат тәжірибесі аясында» өзін-өзі көрсету қызметін көрсетеді. Өйткені, ойын бір жағынан баланың практикада өмірлік нақты қиындықтарды жою жобасын тексеруге және құруға мүмкіндік берсе, екінші жағынан тәжірибесінің олқы тұстарын айқындауға мүмкіндік береді.
Ойынның қатысымдық қызметін – балаға шынайы күрделі адамдық қатысым аясына енуге мүмкіндік беретін дерегі айқын көрсетеді.
Ойынның диагностикалық қызметі- педагогқа баланың әр қырынан: интеллектуалдық, шығармашылық, эмоционалдық және т.б. көрінуін диагностикалауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар ойын – баланың өз күшін нақты сезінетін, өзін-өзі бағалау, еркін әрекеттегі мүмкіндіктерін танитын өзін-өзі көрсету аймағы болып табылады.
Ойынның түзеу қызметі деп – баланың тұлғалық құрылымының көрсеткішіне жағымды өзгерістер, толықтырулар енгізу түсініледі. Ойын әрекетінде бұл үрдіс басқа кездегіден гөрі неғұрлым жұмсақ өтеді.
Ойынның дамытушылық қызметі, оның ең маңызды қызметтерінің бірі.
Сонымен бірге, ойын – баланың қызығушылықтан дамуға ұласатын, қызығушылығының ұйымдастырылған мәдени стратегиялық-кеңістігі.
Шығыстың ұлы ойшылы Әбу Насыр әл Фараби өзінің "Бақыт жолында" атты философиялық шығармасында адамның танымын дамыту арқылы ғана ойы бақыт жолына жетелеуге болатындығына тоқтасақ, ұлы Абай өзінің қырық үшінші қара сөзінде баланың танымын алғашқы күннен бастап дамытпаса, өзінің із-түссіз жоғалып, жойылып кететінін айтады. Ағартушы ұстаз Ы. Алтынсарин өзінің көптеген еңбектерінде таным әрекетінің негізі-оқу, білім деп тұжырымдайды.
Баланың танымын алғашқы күннен бастап дамыту құралы да, балада оқу мен білімнің, тәрбиенің негізін қалыптастыратында - ойын әрекеті болып саналады..
Орыс педагогы В. А. Сухомлинский: "Ойын баланың алдынан өмір есігін ашып, оның шығармашылық қабілетін дамытады, ойынсыз ақыл - ойдың қалыптасуы мүмкін де емес" десе, ғалым Е. А. Покровский өзінің балалардың ойындарына арналған еңбегінде әрбір халықтың ойын туралы түсінігіне сипаттама береді.Мысалы: ежелгі гректерде "ойын" түсінігі балалардың қимылы деген ұғымды білдіреді, ал еврей халқында "ойын" сөзі қуаныш, шаттық сезімдерін сипаттайды - деп, барлық халқтың ойын түсінігінің түп - тамырының сабақтасып жатқандығы туралы тұжырым жасайды. Ойын - таным процесінің дамытудың негізгі болғандықтан әрбір тәрбиеші ұстаз оқыту мен тәрбие берудің мазмұнын үнемі ойын элементтерімен толықтырып отыру керек.
Сабақта ойынды дұрыс колдану үшін ұстазға ойындардың мазмұны мен өткізілу әдістемесін жете білу, әр бір тақырыпқа байланысты оқу жылының басында оқу жоспарына енгізу, ойынның тәрбиелік және танымдық мақсатын аша білу, ойын арқылы баланы танымына әсер етіп, даму барысына үнемі зерттеу жүргізу талаптары қойылады.
Іс-әрекет ойын, оқу және еңбек түрлеріне бөлінсе, ойын бала үшін алғашқы рет қоршаған ортаны тану құралы болып табылады.
Зерттеу жұмысының мақсаты: ойын арқылы 4-5 жастағы баланы даму, жетілу, қозғалу, қызықтыру ерекшелігін зерттеу және оқыту процесінде ойын әдісін ашу.
Зерттеу объектісі: ойындар - балалардың ойлау қабілетін арттыратын.
Зерттеу жұмысының міндеттері:
1. Таңдаған тақырыбымның өзекті екенін дәлелдеу.
2. Тақырып бойынша ғылыми-әдістемелік құралдарды зерттеу.
3. Ойын арқылы балалардың ойлау қабілетін арттыр мағынасын іріктеу.
4. Ойын арқылы балалардың ой-қиялын дамытуын көрсету.
Курстық жұмысының құрылымы мен көлемі: курстық жұмысы кіріспе, екі тараудан, қорытындыдан және пайдаланған әдебиеттер тізімінен тұрады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1. Кішібаева Д. Ұлттық ойындардың пайдасы /УБастауыш мектеп, 20041. -Б. 52-56
2. Бүркітбаев Ә. Спорттың ұлттық түрлері және оның тәрбиелік мәні.Алматы: 1985ж.
3. Тұрыскелдина М.Т. Дене шынықтыру оқыту әдістемесі (3 сынып) Алматы: Атамұра, 1999ж.
4. Базарбегі Т. Бастауыш мектептегі дене тәрбиесі. – Алматы: Рауан,
1994ж.
5. Мухина С., «Мектеп жасына дейінгі балалар психологиясы». Алматы, «Мектеп»-1986
6. Қазақ бала – бақшаларындағы тәрбиелеу, оқыту мазмұнын жаңарту тұжырымдамасы – Алматы, 1991.
7. Тұрғынбаев Б.А. Кіші жастағы балалардың шығармашылық қабілетін дамыту. Алматы, 2005ж.
8. Меңжанова А.К. Мектеп жасына дейінгі балаларды көркем әдебиет арқылы тәрбиелеу. Алматы, Мектеп, 2006ж.
9. Ж.Шайхина. Ойын арқылы бала тілін дамыту. Отбасы және балабақша.2009 №2
10. Балалар өміріндегі сюжетті-рөлді ойындардың орны. Отбасы және балабақша. 2012 №4
11. Қисықова Б. Рөлдік ойындардың оқу процесінде алатын орны . Ұлағат 2004 №4
12. Баймуратова Б. Мектеп жасына дейінгі балалардың тілін дамыту әдістемесі. 2007ж
13. «Отбасы және балабақша» журналы, 2004ж №4
14. «Отбасы және балабақша» журналы, 2009ж №1
15. Аяпбергенова С. Көркем әдебиет. Алматыкітап 2006ж
16. Қалменова Г. Мектепалды даярлық тобы. ХХІ ғасыр мектебі. 2001 № 4
17. Егенисова А. Мектепалды даярлық тобы. Бастауыш мектеп. 2008 №5
18. Момбекова Р Ойын түрлері Балабақша 2011 №4
19. Керімбаева Р. Рөлді ойынның түрлері. Балабақша 2008 №3
20. Мұсаева Ә. Рөлдік ойындар. Қазақ тілі мен әдебиеті орыс мектебінде. 2004 № 1
        
        мазмұны
Кіріспе................................................................
...................................... 3
І ТАРАУ. 5-6 ЖАС БАЛАЛАРЫНЫҢ ОЙЫН ТҮРЛЕРІ 6
1. Іскерлік ойын 6
1.2 Ойын ... ... ... ... ... ... ТАРАУ 5-6 ЖАС БАЛАЛАРДЫ ОЙЫН АРҚЫЛЫ ӘРЕКЕТІН ДАМЫТУ 20
2.1 Ұлттық ... ... ... балалардың әрекетін
дамыту.................................................................
...................................20
2.2 Дидактикалық ойындар ... : ... ... ... 39
Қосымшалар
Кіріспе
Іс-әрекет дегеніміз түрлі қажеттерді ... ... ... ... ... ... Адам үшін іс-әрекеттің қашан да
қоғамдық әлеуметтік мәні зор. Адам әрекеті сан алуан. Оның ... ... оқу, ... әр ... белгілі бір мақсат, міндеттерге бағытталып
отырады. Бұлардың барлығына тән ортақ ... ... ... ... отыратындығы. Сондай-ақ жас ... әр ... ... Осы ... бірі – ... - бала ... бір түрі, адамзат мәдениетінің қазынасы. Ұлы
педагогтер, ғалымдар баланы тәрбиелеудегі ойын ... ... ... ... ... өмірге енеді, табиғатпен, қоршаған ортамен қарым-қатынасқа
түседі, атын – түсінігін арттырады, еңбек ете білу ... ... ... көптеген ойындарға тән ортақ белгілер ... ... ... қана ... ғана ... ... үрдісінің өзінен де ләззат алу
үшін баланың ... ғана ... ... ... ... ... ... мөлшерде суырып салмалық, шығармашылық, осы әрекеттің белсенді
сипаты («шығармашылық аясы»).
Ойын мазмұнын, оның дамуын логикалық және мерзімдік, уақыт ... ... және жаңа ... ... ... бағдарламасын зерттеген ғалымдар пікірінше ойын
педагогикалық мәдениет феномені ретінде төмендегідей қызметтерді ... ... ойын – ... ... қоғамдық қатынастар жүйесіне енгізу және
оған мәдениет байлығын игерту құралы.
Ұлтаралық қатынас құралы қызметі.
Себебі, ойын – ... ... ... ... ... ... мәдениетін игеруге мүмкіндік туғызады. Өйткені ойын - ... әрі ... ... ... ... ... бала «адамзат тәжірибесі аясында» өзін-өзі көрсету қызметін
көрсетеді. Өйткені, ойын бір ... ... ... ... нақты
қиындықтарды жою жобасын тексеруге және құруға мүмкіндік берсе, ... ... олқы ... ... ... ... ... қызметін – балаға шынайы күрделі адамдық қатысым
аясына енуге мүмкіндік ... ... ... ... диагностикалық қызметі- педагогқа баланың әр қырынан:
интеллектуалдық, шығармашылық, ... және т.б. ... ... ... Сонымен қатар ойын – баланың өз ... ... ... ... ... ... ... танитын
өзін-өзі көрсету аймағы болып табылады.
Ойынның түзеу ... деп – ... ... ... ... ... толықтырулар енгізу түсініледі. Ойын әрекетінде бұл
үрдіс басқа кездегіден гөрі неғұрлым жұмсақ өтеді.
Ойынның дамытушылық ... оның ең ... ... ... бірге, ойын – баланың қызығушылықтан ... ... ... ... ... ұлы ... Әбу ... әл Фараби өзінің "Бақыт жолында"
атты философиялық шығармасында адамның танымын дамыту ... ғана ойы ... ... ... тоқтасақ, ұлы Абай өзінің қырық үшінші қара
сөзінде баланың танымын ... ... ... ... ... ... жойылып кететінін айтады. Ағартушы ұстаз Ы. Алтынсарин ... ... ... ... негізі-оқу, білім деп тұжырымдайды.
Баланың танымын алғашқы күннен бастап дамыту құралы да, ... ... ... ... ... қалыптастыратында - ойын әрекеті болып
саналады..
Орыс педагогы В. А. ... ... ... алдынан өмір есігін
ашып, оның шығармашылық қабілетін дамытады, ойынсыз ақыл - ... ... де ... ... ғалым Е. А. Покровский өзінің балалардың ойындарына
арналған еңбегінде ... ... ойын ... ... ... ежелгі гректерде "ойын" түсінігі балалардың қимылы деген
ұғымды білдіреді, ал еврей халқында ... сөзі ... ... сезімдерін
сипаттайды - деп, барлық халқтың ойын түсінігінің түп - ... ... ... ... ... Ойын - таным процесінің
дамытудың негізгі болғандықтан әрбір ... ... ... мен ... мазмұнын үнемі ойын элементтерімен толықтырып отыру керек.
Сабақта ойынды дұрыс колдану үшін ... ... ... ... ... жете білу, әр бір тақырыпқа байланысты оқу жылының
басында оқу ... ... ... ... және ... мақсатын аша
білу, ойын арқылы баланы танымына әсер етіп, даму ... ... ... талаптары қойылады.
Іс-әрекет ойын, оқу және еңбек түрлеріне бөлінсе, ойын бала үшін
алғашқы рет қоршаған ортаны тану ... ... ... ... ... ойын ... 4-5 ... баланы даму,
жетілу, қозғалу, қызықтыру ерекшелігін зерттеу және оқыту ... ... ... ... ... - ... ойлау қабілетін арттыратын.
Зерттеу жұмысының міндеттері:
1. Таңдаған тақырыбымның өзекті екенін дәлелдеу.
2. Тақырып бойынша ғылыми-әдістемелік құралдарды зерттеу.
3. Ойын ... ... ... ... ... мағынасын іріктеу.
4. Ойын арқылы балалардың ой-қиялын дамытуын көрсету.
Курстық жұмысының ... мен ... ... ... кіріспе, екі
тараудан, қорытындыдан және пайдаланған әдебиеттер тізімінен тұрады.
І ТАРАУ. 5-6 ЖАС БАЛАЛАРЫНЫҢ ОЙЫН ТҮРЛЕРІ
1.1. Іскерлік ойын
Жаңа педагогикалық ... ... ... ... ... ... проблемалық-іскерлік ойын; рефлексивті-рольдік ойын;
педагогикалық шеберханалар; панорамалық сабақ; лекция; семинар; практикалық
сабақтар; ... ... ... ... ... ... ... мерзімін өткізу; бейнетаспаға түсірілген сабақтар көру; ашық
сабақтарға кіру, талдау; педагогикалық ... ... ... ... ... ... ... дегеніміз – балаларға белгілі бір білім беріп,
іскерлік пен дағдыны ... ... ... іс - ... ... бұл ойындар оқытуға арналған.
Бала ерте жастан – ақ ... ... ... Ол ... ... ... ... – қатынасқа түсіп, олардың
ерекшеліктері мен қасиет – сапалары туралы мағлұматтар алады. ... ... ... тәжірибесіне сүйеніп оқыса, оның білімі нақты болмайтыны сөзсіз.
Сондықтан білімді пысықтау, бекіту үшін дидактикалық ойындар пайдаланылады.
Дидактикалық ... ... ... ... оның негізгі
мақсаты – баланы оқыту, олардың ойлау қабілеттерін жаттықтыру және ... ... ... ... ...... да болмасын ақыл – ой
міндеттерін жүзеге асыру. ... ... ... ... есті дамытуға ықпал
етеді. Дидактикалық ойын арқылы ... тану ... ... ие ... ... ... ұқсамайды, мұнда қиял – ғажайып та, жауапты өз ... де, ... ... пен ... ... ... та, ... мен кеңейту де,жекеленген құбылыстар арасында өзара байланысты,
ұқсастықты және айырмашылықты тағайындау да бар. Ал ең бастысы, балалар ... ... ... ... ... дидактикалық ойын арқылы оқу
материалын әртүрлі тұрғыдан бірнеше рет қайталауға ... ... ... ... ойын ... жарыстыру мүмкіндігін туғызып, балалар ға
білімдерін әртүрлі жағдайда ... ... ... ойын ... ... мен ... сай орындалуы үшін, оның
арнайы құрылымы болуы шарт.
Оның құрылмы төмендегідей:
Міндеті.
Әрекет.
Ереже.
Нәтиже, ойынның аяқталуы.
Егер оның ... ... ... ... - ... ... ... белгілі міндеті болады, ол
дидактикалық мақсаттан келіп туындайды. Ойынның ( мақсаттан ... ... оның оқу ... ... Ойын ... ... қызығушылығын
оятады, олардың танымдық іс - ... ... және жаңа ... ... байытады.
а) ойын міндетіне бағыну керек, сол арқылы ойын мақсаты жүзеге
асырылуы шарт;
ә) ойынның ... ... ... әрі ... болуы шарт.
3. Ереже – дидактикалық ойынның қажетті бөлігі болып табылады және
ерекше орн алады, сондықтан кейде дидактикалық ... ... ... деп те ... ... ойын ... ... Олар іс - әрекетті
ойынның міндетін жүзеге асыруға бағыттай ұйымдастыруды көздейді. Сондықтан
дидактикалық ойында іс - ... ... ... байланысты. Ережелер бала
ойын үстінде не істеу керек және қалай ... ... ... ... іс - ... ... дамып, дидактикалық міндеттің жүзеге асуына
ықпал ете алмайды, сөйтіп өзінің негізгі сипатынан ... ... ... іс - ... ... қана ... ... бірге
оның тартымдылығын арттырады.
4. Ойын нәтижесі – бұл міндетті шешу мен ... ... ... ... аяқталуын екі тұрғыдан бағалау қажет: баланың ... ... ... ... тірбиешінің көзқарасы тұрғысынан.
Егер ойын нәтижесін баланың көзқарасы тұрғысынан ... ... ... балаға моральдық және рухани ләззат беру жағын есепке
алады. Дидактикалық ойынның міндетін шешу ... ... бір күш – ... ... ... ... іс - ... талаптар қояды. Балалар ойын
барысында ұшқырлық, алғырлық, тапқырлық ... ... ... ... тұрғыдан қанағаттандырып, олардың өз күштеріне сенімін арттырады,
оларды қуаныш сезімге бөлейді.
Тәрбиеші мен тәрбиешіге ... ... ... ... ... ... ... асырылғандығын, ойынның белгілі
бір нәтижеге әкелгендігін қадағалаудың ... ... ... ... ойын ... ... ... ролін жоғалта бастайды.
Бірақ ол кейбір адамдарда өмірлік іске айналады (шығармашылық, ... ... да ... Ойын ... оның ... пайда болғанын
көрсетеді, ендеше ол адамдар үшін ... түрі ... қала ... ... ойын – ... ... балалар ын оқытудың ақыл – ой
белсенділігін тәрбиелеудің маңызды құралы болып табылады.
Мектепке ... ... ... ... ... мен ... ... оларды оқу процесінде үздіксіз дамытып отыру және сабақ
барысында алған білімдерін практикада ... ... ... ... ... пайдаланудың орны ерекше.
Тиімді пайдаланған дидактикалық ойындар тәрбиешінің ... ... ... зор ... ... оны ... меңгеруіне
көмектеседі. Өйткені ойын балабақшаға келген балалардың ... ... ... ... аса ... ... ... Ойынды
педагогикалық процеске енгізе отырып, тәрбиеші балаларды ойнауға, яғни
А.С.Макаренконың сөзімен айтқанда, ... ... ... ... ... өзіне тән сапасы бар, ол – мазмұнының ...... ... ... ... мен дұрыстығы, белсенділігі
мен ұйымшылдығы, ойынның ережелерге ... ... ... тән ерекшеліктері бар. Бір жағынан –
ойында ... ... ... ... оның ... жеке тұлғаның белгілі
бір сапалары: зейін, байқағыштық, ес, ойлау, ... ... ... ... – ойын ... ... бір дидактикалық
міндетті, жаңа материалды оқып – үйрену, өткенді қайталау, іскерлік ... ... ... іс ... ... ... ... дейінгі балалардың оқу іс - ... ... ... қажетсінбейтін дидактикалық ойындарды пайдалану керек және олар
оқытатын, үйрететін сипатқа ие ... ... ... ... оның сабақтың мақсатына жетуге көмектесетін жағын ескеру
маңызды. Оларды ... ... ... ... ... пайдалану да өте
тиімді. Сабақтың басында ойын баланың қызығушылығын ... ... ... ойын ... ... ... ойын ... сипатына ие болады. Бірақ ойын
сабақтың қандай кезеңінде ұйымдастырылса да, қызықты, ... ... ды іс - ... әр түріне баули алуы тиіс.
Әдіскер – ғалым Ж.В.Арутюнян ... ... ... оқытуда
ойынды қолдану әдістемесін жасады. Ол «оқытуда ... ... ... ... бір жүйесінің жиынтығы», деп түсінеді. Оның негізгі
компоненті ретінде ойынның мақсатын ... Оған ... ... ... ... ... ... формасы, ойын түрлері,
ойын құралдары, ... ... ... ... ... нақты мақсаты
Мазмұны
Құралдары
Ұйымдастыру формасы
Түрлері
Бұл жүйені бастауыш мектепте оқыту процесінде басшылыққа ... ... ... ... ... ... талап – ойынның нақты мақсаттарын түсіну
және білу болып табылады, ойынның негізгі мақсаттары ... ... ... жан – ... ... - өрісін, дүниетанымын кеңейту;
Еңбек, дене тәрбиесін жетілдіру, оның өмірге көзқарасын, адамгершілік
қасиеттерін ... ... ... ... ... ... дамыту.
Екінші талап – ойынның мазмұнын анықтау. Мұнда ... шарт – ... ... ... ... ... жас ... талаптарға, нақты мақсатқа сәйкес дәл білу болып табылады.
Ойынның мазмұны тек пәндік мақсаттар ғана ... оқу ... ... ... және ... ... ... да жүзеге асыруды қамтамасыз етуі қажет. Ойынның ... ... ... бірі ... және оның ... ... ... есепке алу болып табылады.
Дидактикалық ойынды ұйымдастыру формаларына ... ... ... және ... ... ) ең ... балалардың ойлауының
даму деңгейін, коммуникативтік іскерліктерді ( оқу, жазу ), қарым – ... ... ... ... ... алу ... анықталады 6 –
7 жасар балаларға тән көрнекті - ... және ...... даму ... ... отырып, біз топтық немесе дара
ойындарды ... ... деп ... ... ... ... ... арқылы ойынның мақсатын жүзеге асыруды қамтамасыз ете алады. Ол ... ... ... құрал – жабдықтармен қамтамасыз ету маңызды.
Бұл тапсырмалар жазылған ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін. Ойынды ұйымдастыру формасына, оның ... болу ... ... қойылатын талаптар: ойынның мақсаты, мазмұны және
формасы арқылы анықталады. Бұл ... ... ... ... зат ... ... т.с.с ) балалар ға жақсы таныс болуы керек.
Дидактикалық ойындардың тиімділігі, олардың сабақтың кезеңіндегі орны
мен міндетін және мақсатын дәл ... оны ... ... ... тәрбиешінің жетік игеруіне, шеберлік танытуына, ойынға
қажетті ... ... ... – ала ... ... ойын ... ды ... ұйымдастыруға байланысты.
Дидактикалық ойындардың қайсысын болмасын ... ... ... іс - ... ... Дегенмен олардың қандай да бір іс -
әрекеттің басым орындалуына орай топтастыруға болады. ... ойын ... ... іс - ... анықтап, оның түрлерін іс - ... ... ... тура ... Кейбір дидактикалық ойындарда
балалардың орындаушылықпен (қайта ... ... ... ... еске түсіруімен, (қайта жаңғыртумен) байланысты, қайсы бірінде
тексеру мен ... ... ... ... мүмкін варианттарды
іздестіру сияқты іс - әрекеттер орындалады. Ойын ... ... болу үшін осы ... іс - ... ... ... ... өзгермелі болуын да жүзеге асыруымыз керек.
Қоғам дамуының осы сатысында ойынның жаңа түрі — ... ойын ... Бұл ойын ... ... ... негізгі әлеуметтік қажеттілігін -
үлкендермен бірге өмір сүруге ұмтылысын қанағаттандырады, ... ... ... ... қатысудың негізінде қанағаттандырылуы мүмкін
емес. Өзімен-өзі ... ... ... ... ... ... ... мен еңбек іс-әрекеттерінің негізгі ... ойын ... ... ... ... ... алады.
Сөйтіп, өндіріс пен өндірістік қатынастардың күрделіленуіне ... ... ... ... ... ... ортақ өмірінің ерекше
формасы ретінде біреудің ролін ойнау пайда болады.
Рольдік ойында заттың іс-әрекеттерді жаңғырту екінші кезекке ... ... ... мен ... ... жаңғырту бірінші кезекке
шығады. Сол ... ... ... ... ... мен ортақ өмірінің
қоғам мүшесі ретіндегі негізі қажеттілігі қанағаттандырылады.
Рольдік ... ... ерте ... шақ ... ... ... пайда болады. Олар заттың ерекше тегінің— ойыншықтардың ... ... ... Ерте ... ... ... балалар
үлкендермен бірлесе қимыл жасап, ойыншықтарды ұстап-тұрудың ... ... ал ... оны ... ... ... Мұндай іс-
әрекеттерді, әдетте, ойын деп атайды, бірақ дәл мына жағдайда осылайша тек
шартты түрде ғана ... ... ... ... ойындарында кең жайылған рольдер болмаса да
рольдері бар ойындардың біртіндеп ... ... ... ... ... заттардың баламасының пайда болуына байланысты
балалар белгілі бір ... ... ... ... ... ... бейнелей бастайды.
Рольдік ойын ... ... ... ... ... ... біз ... өткенбіз. Рольді ойындарда балалар үлкендермен
бірге болуға тырысып, ерекше ойын ... ... ... ... мен ... ... еске түсіреді.
Рольдік ойындар белгілі бір мақсатта,тілді меңгеруге ынтызарлықты
оята отырып орындаушылық қабілетке де жетектейді.Рольдік ойынның мәні ... ... ... ... ... жасауға деген талабын ашуда.Қажетті
сөздерді үйренсем,тауып ... ... ойды да ... ... ғана қарым-қатынастық ерекше маңызға ие болады.Рольдік ойындар
ғана үйренушінің сөздік қорын молайта түсіп,өз бетінше тілді үйренуге ... ... ... ... жүзеге асыруды көздейді.
«Жаңа таныс»ойыны.Сіз абитурентсіз.Сіздің қолыңызда емтиханға ... ... ... оны ... ... ... ... сәтті пайдаланып сол кісімен ... ... ... ... әдеп ... ... болады.
Айналасындағыларға қатысты міндеттер — баланың өз басына алған рольді
орындау қажет екендігін сезгендігі. Өзге балалар одан өзіне ... ... ... ... және ... ... ... сатып алушының ролінде
бала өзінің алғандары үшін ақша ... ... ... ... ролі оны ... ... және ... талап қоя білу және тағы
басқаға да ... ... ... отырып, бала ойынға
қатысушылардық ... ... ... да ... ие ... ... алушының роліндегі бала өзіне ойыншықтар сөресінде бар кез
келген товарды ... ... ... және басқа сатып алушыларға
жасалатындай қатынасты талап етуге правосы бар. ... ... ... ... өзі берген нұсқауларды емдеушілердің
орындауларын талап етуге ... бар. ... ... мәні ... ... қойылған міндеттерді орындауы мен ойынға қатысушы
өзгелерге де қатысты праволарды іске асыру болып табылады.
Ролъді ойын ... ... ... орын ... Оиын ... бір ... екінші затпен алмастыруға, өзіне түрліше рольдерді алуға
үйренеді. Қиялды ... ... осы ... ... ... ... ... ойындарында балама заттардың болуы міндетті емес. ... ойша ... және ... амал ... және өз қиялында жаңа
жағдайларды жасауға үйренеді. Мұндай жағдайда ойын баланың ішкі дүниесінде
өтеді. Нәзік ... ... ... ойға шомған кішкентай қыздың
қуыршаққа қарап отырған фотографиясын алты жасар Катюша көріп тұр. ... ... ... ... ... отырғызылған. Катюшаның айтқаны:
«Кішкентай қыз өзінің қуыршағы іс ... отыр деп ... ... Катя
өзінің түсіндіруі бойынша тек оның өзіне тән ойын тәсілін тапты. Баланың
жеке басының ... ... өз ... ... іс ... ... ... саналатын сурет салу мен
құрастыру мектепке дейінгі балалық шақтың түрлі кезеңдерінде ойынмен ... ... ... сала отырып бала қандайда бір сюжетті ойнайды.
Балалар өзара қырқысып жатқан, бірін-бірі қуып бара ... ... бара ... және ... ... келе ... адамдардың, соққан
желден құлап түсіп жатқан алманың т.б. суреттерін ... ... ... ойын ... ұштасады. Шофер ролін алған бала
блоктарды құрылысқа апарады, сосын осы блоктарды машинадан ... ... ... ақырында ол үй тұрғызушы құрылысшы-жұмысшыға айналады.
Бірлесіп ойнағанда бұл міндеттерді бірнеше бала ... ... ... құрастырушылыққа деген ынталары басында тек ойын мақсатына ... ... ... ... ... ретінде болады. Тек мектепке
дейінгі естияр да ересек жастағы балаларда ынта ... ... ... ... да іс ойын ықпалынан азат етіледі.
Ойын іс-әрекеті ішінде оқу ісі де ... ... ... ... ... ... ... айналады. Оқу ісің ересек адам енгізеді,
бірақ ол тікелей ойыннан пайда болмайды. Бірақ мектеп ... ... ... ... оқи ... Ол ... ... бір ережелері бар рольді ойынның
ерекше түрі ретінде қарайды. ... де осы ... ... ... оқу ... ... жүргенін баланың өзі де аңғармайды.
Үлкендердің ... ... ... ... ... ... Үлкендер
баланың оқуға көзқарасын ақырындап байқаусыз қалыптастырады. Балада оқуға
деген тілек пен ... ... ... ... ... ... айналасындағы шындықтың көп
жақтылығын көрсетеді. Олар үй ... ... ... ... ... еңбектегі қарым-қатынастарынан көріністер көрсетіп, замана
оқиғаларын (космостық ұшулар, арктикалық экспедициялар) және ... ... ... ... ... рольді ойындардың
сюжеті болады. Балалар араласатын өмір ... ... кең ... ... де соғұрлым кең де сан алуан келеді. Сондықтан да, ... ... ойын ... ... ал ... ... ... ойын
сюжеттері өте сан алуан. Бес-алты жастағы балалар қонақтар, қызы мен ... ... ғана ... ... ... ... салу, космос кораблін
ұшыру сияқты ойындарды да ойнайды.
Ойын сюжетінің әр алуандылығы артқан сайын ойын уақытының ұзақтығы ... ... ... ... ... ойынының ұзақтығы бар болғаны 10-
15 минут ... ... ... ... ... ... 40-45 минутқа,
мектепке дейінгі ересектерінің ойыны бірнеше сағатқа, кейде тіпті бірнеше
күнге созыла ... ... ... ... ... ... Сюжетпен қатар
рольді ойынның мазмұнын да ажырату қажет. Ересектер іс-әрекетінен бала нені
негізгі сәт деп ... ... ... ... сол ... ... ... жастағы балалар тобы ортақ сюжетті ... ... ... ... ... ересектердің қандай да бір ... еске ... тек ... бір ... белгілі бір қимылды әлденеше ... ... ... ... ... ... ... қайталап көрсету
мектепке дейінгі кішкентайлар ойынының негізгі мазмұны болып ... ... ... ... ішу ойынын ойнағанда қандай да бір қимылды
бірнеше рет қайталай ... нан ... ... ... ... жуады.
Әйтсе де балалар тілінген нанды үстел басындағы қуыршақтардың алдына
қоймайды, ... ... ... ... таза тұрған ыдыстар
жуылады. Мұнда ойын ... тек қана ... ... ... ... дейінгі кіші жастағы бала, рольді ойындағы сияқты ойын
сюжетін ... ол ... ... ... байланысты өздігінен пайда
болады. Мысалы, баланың қолында түтік болса, ол дәрігер, ал ... онда ол ... ... ... ... негізгі талас іс-әрекет
жасайтын заттарды иемденуден пайда болады. Сондықтан да бір машинаны ... екі ... ... келе ... ... бірнеше дәрігер қарайды,
түскі тамақты бірнеше ана пісіреді. Міне, сондықтан да рольдер бір ... ... ... ... жиі ... ... бірге мектепке дейінгі кіші жастағы балалар арасында ойынньщ
мазмүны ретінде көбіне адамдар арасындағм қарым-қатынас көрінеді.
Ойын кезінде адамдар ... ... ... бере ... ... ережелерге бағынуға үйретеді. Ойын ... ... ... ... ... отырып, адамдардың қоғамдық функңиясы
мен олардың арасындағы қарым-қатынас ережелерін түсінуге де араласады.
Сонымен, рольді ойын сюжеті мен ... ... ... өмірін баланың барған сайын тереңірек үғына түскендігін
бейнелейді.
Ойын жайындағы балалардың шынайы ... ... олар ... ... ғана ... болады, бірақ байқаусыз түрде ойын барысында
да өтуі мүмкін. Ойын жөнінде пайда болатын шынайы ... ... ... ойын ... ... ... қарым-қатынастарға да
ауысады. Бұл жағдайда сюжетті қарым-қатынастар формаға айналады да ... ... ... ... ... өзара қарым-қатынас сюжетті байланыстарды
мүмкін болатын логикасына сәйкес ... ... ... ... және жол
жүрісі тәртібін реттеушісі ойынын бастаушы осы ойынды ұсына отырып, өзі жол
жүрісі тәртібін реттеуші болады. Бұл жағдайда ойын ... ... ... бойынша басқа балаларға жетекші болу мүмкіндігіне ие болады.
Балалар арасындағы шынайы ... ... ... логикасына
сәйкес келмеуі де мүмкін. Мысалы, ойын бастаушы өзіне ... ... (ол ... ... самолетінің бірін бейнелейді) алады да, жол
жүрісі тәртібін реттеушінің ролін алған балаға бағынады.
Егер бастаушы өзіне ... ... ... ... ... нақтылы түрде
жетекшілік етіп отырса, онда ойындағы өзара қарым-қатынастар шынайы қарым-
қатынастар болып күрделенуі мүмкін.
Жайылған сюжетті түпкі ойын ... ... ... ... ... бала ... ... ойнаушылар арасында тез орнын
табудың қажеттігін, олармен байланыс орнатуды, ойнаушылардың тілегін түсіне
білуді, өз тілегі мен ... ... ... ... ... ... әр бала ... жалпы жағдайы мен осы топтағы балалардың
құрамына ... ... ... ... ... ... кіріскенде
балалар өздерінің жеке бастарының ерекшеліктерін көрсете бастайды. ... етіп ... ... «Мен ... боламын! Мен!». Балалардың бірәзы бұл
тілекті үн-түнсіз қабылдайды. Бірақ арасында оның ... ... ... ... ... дау-жанжал туады. ... ... бала ... ... бас ... ... ойнамаймын. Бітті!» Бірақ ол бірінші орынға ие болғысы келген
баланы ... да ... ... бері ... ... мен ... балалар өзара келіспесе, ойын бұзылады. Ойынға деген қызығу, оған
қатысуға деген тілек балаларды өзара келісімге де келтіреді.
Е.С. Слеповичтің «Сюжеттік-ойын» ... ... өз ... ... білуін анықтау.
Е.С.Слепович және оның шәкірттері жүргізген әдістемеде анықталғандай,
қарастырылып отырған ... ... ... ойын ... Олар кейде
ойыншықтарды алып, оларды қарап заттық-ойындық іс-әрекеттеттер жасаған.
Не істеп жатырсыңдар деген ... ... ... ... ... киіндіремін» деп жауап
берген. Тағы бір ... ... ... ... ... ... Егер эксперимент жүргізуші ойын шартын ұсынбай жатып,
ойынды бастауға итермелесе бұрынғы көрсеткіштер қайталанып отырды, ... ойын ... ... ... өте келе ... ... ... арта түсті. Сонымен бірге топтың бір бөлігі ауыр түрдегі ПДТ ... ... ... ... ... ... жүгіріп жүрді немесе басқа іспен
айналысты. Кейде үлкен адам ойынның нақты тақырыбын берсе де, балалардың
тек жартысы ғана ... ... ... ... ... бастаған. Сонымен
қатар жан-жағына қарап қасындағы ... ... ... жатқанымен жұмысы
болмады. Қарастырылып отырған топтағы ... ... ... ... көзқарасы өзгеше. Эмоционалды қатынасының төмендігі
сүйікті ойыншығының болмауынан байқалады. Бұл жағдай зерттеу ... ... ... ... ... де ... ... Олардың айтуы
бойынша, балаларының белгілі, ұнататын ... ... ... ... ... ... қоршаған орта туралы
білімін, үлкендердің іс-әрекеті туралы білімін, адамдар арасындағы ... ... ... ... ойын шартында қолдана білуін, өз ролін
түсініп және басқалармен қатынас жасауын байқаған. Ойында ... ... өз ... және құрбыларының әрекеттеріне эмоционалдық
қатынасы байқалған.
Ойынды дамыту үшін түрлі ережелер мен ... ... да ... мәні бар. ... ... мен ... бұл ойындарды
белгілі талапқа сәйкес ұйымдастырып отырулары қажет. Балалардың ойынына
үлкендер тарапынан жетекшілік болмайынша, ... ... ... ... ... жете ... ... бала әкесіне еліктеп, түрлі
заттарды шегелеуді үлкен дәреже кореді. Баланың осы ... ... ... ойын арқылы бала еңбек дағдысына үйрене бастайды. Бұл өзінше «ойын»
болып сақталғанымен, баланың барлық күш-жігерін, зейінін ... ... ... ойынына үнемі дұрыс басшылық етіп отыру - ой-орісінің, өмір
тәжірибесінің жан-жақты ... ... ... ... бір ... ... ... бала ойынының мазмұны кеңейе бастайды.
Мәселен мектепке дейін тұрмыстық ойындарды (семья, магазинге бару т. ... ... ... енді ... мәні бар, еңбек процесінің сан
алуан жақтарын ... ... ... ... ... ... үйдегі кішкентай балаларға сабақ үйрете бастайды, олардың
бірі — тәрбиешнің , қалғандары баланың ... ... ... ... ... 2 топ ... ... кеми бастайды, оның орнын
творчестволық ... ... ... жай ... көрсетуден
гөрі бала олардың бір-бірімен ... ... мен ... ... Енді оқыған кітаптары, көрген кинолары, үлкендерден
естіген өңгімелері баланың ойын мазмұнына кіреді.
Бұл кезеңнің ерекшеленетін себебі: Бала ... рет ... ... сабақтардан тез шаршайды, ... ... ... ... бұған дейін балалар үнемі ... ... ... ... ... жатқанға дейін 6 сағаттан аса қозғалыста
болады. Ал балабақша табалдырығын аттағаннан кейін жүріс-тұрысы, қозғалысы
таза ауада болатын ... әлде ... ... ... ... да ... Бұл
олардың ден саулығының қалыптасуына кері ... ... ... ... балалар ының 80 пайызының организмінде ақау ... ... ... ... ... 3-ақ рет ... дене шынықтыру сабағы
организмнің күнделікті ... ... ... ... табалдырығын аттаған 1 – сынып баласы ... ... ... ... ... де солай танысуы керек . Ал мектептегі жалпы дене
шынықтыру, сауықтыру ... ... ... салыстырғанда өзіндік
ерекшеліктері бар. Балалар спорт залға, алаңға арнайы спорттық киіммен
ғана шығуы тиіс ... бұл – ... ... ... ... ... дене ... пәні бойынша теориялық білім мен практикалық
дағдылар меңгеріледі. ... ... ... ... ... денені шынықтыруды көздейді. Бұған таң ертеңгі бой
жазу жаттығулары, сабақ үстінде өткізілетін ... ... ... ... ... мен ойналатын ойындар, сабақтан тыс уақыттағы ойындар
мен жаттығулар жатады. Таң ... бой жазу ... ... ... ... орындап, үйреніп, оларды үйде өз беттерімен қайталап
жаттығады. Бұған оқулықтағы жалпы дамыту ... ... ... ... ... алынған жаттығуларды пайдаланады. Бой ... ... ... неше ... ... құралдарын қолданып өткізсе
оның құндылығы арта түседі. Қазір мектептердің көбінде үзіліс кезінде ... ... бой ... ... ... бола бермейді. Сондықтан балалар
үзілісте азда болса ... ... ... ... ... керекті
қимыл қозғалыстар жасау мақсаты үшін оқулықта шағын ғана ... ... ... ... тыс ... ... ... тәрбиеші көбінесе әрбір
дене шынықтыру сабағы сайын үйге тапсырма ретінде беріп ... ... ... орындалуын қадағалап, тексеріп отыру керек.Таң ертеңгі
бой жазу жаттығулары мазмұнына қарай 4 топқа бөлінеді:
Алғашқы ... ...... ... алу мүшелері мен организмінің қан айналымына әсер ететін
жаттығулар
Аяқ қолдың бір мезетте ... ... ... ... ... ... ... меңгертудің мақсаты – баланың
бұлшық еттерін, күш – ... өз ... ... ... иіліп-
бүгілгіштігін дамытуға жағдай жасау. Сондай-ақ бала өз қимыл-қозғалысын
соған сәйкес музыка ... ... ... ... гимнастика мен
акробатикалық жаттығулардың элементтерін орындауға дағдыланады.
Ал жеңіл атлетиканың жүгіру, ... ... ... ... ... жақсарады. Жеңіл атлетика жаттығуларын кеңінен
қолдану ... ... ... төзімділік қасиеттерін, қимыл-
қозғалыстарын дамытып жетілуіне, күш-қайратының молаюына ықпал етеді. Жалпы
дамыту жаттығулары – мойын, иық, ... арқа және аяқ ... ... ... тигізеді.
Ойынға баланың дене мүшелері түгел қатысады, ойын оның барлық рухани
әрекетіне қозғау салады, сөйтіп жеңіл және ... дене ... ... ... ... Осылайша балабақша балаларының
күнделікті тіршілігіндегі қозғалыс белсенділігін ... ... дене ...... ... ... ... қойылғанда
ғана біздер денісау ұрпақ тәрбиелей аламыз.
Дене тәрбиесінің негізі – жеке ... өз ... ... әр ... жаттығулар жасап, тазалықты қастерлеуді қалыптастырса, екіншіден,
түрлі сауықтыру қимылдарын міндетті ... ... ... дене қимылдарын
шынықтырса, онда ол денсаулығын, ой парасатын таза сақтай алады.
Дене ... ... ... ... жеке тұлғаның бойындағы
қимыл анализаторларын іске қосып, қимыл жүйесін, сымбатын, симметриялық
салмағын ... оның ... ... ... арттырады. Дене тәрбиесі сабақтар арқылы, спорттық ... ... дене ... ... ... жүргізіледі.
1.2 Ойын арқылы балалардың ойлау қабілетін арттыру
Ойын - оқу ... ... әрі ... әрі ... ... ... категория. Сонымен бірге ойынды тәрбиеші мен балалардың
бірлескен оқу ... ... ... ... ... де
қолдануға болады. Мектепке дейінгі балалардың мектепке келгенге ... ... - ойын ... ... ... олар біртіндеп ойын
әрекетінен оқу әрекетін ... ... ... Ол сабақ барысында
пайдаланылатын дидактикалық ... ... ... ... ... арнайы мақсатты көздейді және нақты міндетті шешеді. Ойын ... ... ... ... ... ... ... да бастауыш,
дайындық сыныптарында оқущылар сабақ үстінде ойынды көп ... ... ... ... ... жас ... қарай күрделеніп
отырады. Мысалы, дайындық сыныбында қарапайым ғана ойын ... ... ... ... баланың жас ерекшелігіне сай болып күрделенген жөн.
Олай болса ойынды пайдаланудың, маңызы зор. Ойынды ... ... ... ... саналы ойлауға үйретеміз. Нәтижесінде балалардың
қаншалықты білім меңгергенін анықтауға болады. Мұндай ойынның ... бар. ... ойын ... жас ... және өтілетін
сабақтың тақырыбына мазмұнына сай етіліп таңдалып ... ... Бала ... ... білімді қалай игеріп жатқанын, ал оқу үрдісінің ... ... ... ... ... ... ... ғана ойын және іс-
әрекеттері табиғи бірлікте болып, пәндік білім, білік және дағдыны игеруге
толық ықпал жасайды. ... ... ... сан ... ... санап
және олардың екі тобын салыстыруға, өлшеміне, пішініне және түстеріне қарай
ажыратуға үйрету мақсатында «Жеміс ... «Өз ... ... «Сан ... «Құстарға қамқорлық», «Жапырақ жинаймыз», «Шырша безендіру»
ойындарын ойнатуға болады. Ойын да ... ... ... ... ... ... Ұлттық ойындар халықтың ... ... ... ... ... халқының ойындарымен таныса
отырып, көзіміз әбден жетеді. Халық ойындарын сабақтарда пайдалану баланың
алған білімін ... ... бері ... ... ... ... балалардың ой-өрісін дамытатын «Санамақ»
ойыны. Оның басты ...... ... ... ... ... ... арқылы бала сан үйренеді, санға аты ұқсас заттарды танып
біледі.
Бір дегенім - білім,
Екі дегенім - егеу т.б.
Балалардың ой ... ... ... ... ... ... ... негізгі міндеті. Ойын баланың ойлау қабілеті мен сөздік
қорын түрлі дағдымен ... ... ... ... ... ... ойынды тиімді пайдалану сол сабақтағы ... ... ... ... өз ... ... ... Дайындық
сыныптарда сауат ашу сабағында әріптермен, дыбыстармен танысу ... ... ойын ... ... ... «Сөз ... ойла»,
«Балықшы», «Сәйлемді жалғастыр», «Жоғалған буынды тап», «Кім тапқыр?», «Кім
көп біледі?» т.б.
Бірнеше ойындар ойнатуға болады. «Сөз ... тез ... ... ... ... ... ... аквариумнен балықты, магниттік
кубиктерді қармақпен аулап (қармақ басында,балықтың астыңғы жағында магнит
болады), сонымен балықты алып, ондағы сұраққа жауап ... ... Ойын ... өмір ... ... ... ... екі топтан екі баламен ойналады. Екеуі ... ... Кім тез ... ... сол дереу тақтадағы өз ... ... ... ... үш ... бөліп, алдыларына асық шашамыз. ... ... ... ... береді.
Орамал тастамақ ойынында ойын ұжыммен ойналады. Ойынды ... ... кез ... өрнекті дауыстап айтып (2+3), орамалды бір баланың
алдына қоямын. Сол ... ... 2 мен 3-тің ... 5-ке тең деп
айту керек. Ары қарай балалар ойынды өздері жалғастырады. Міне, осындай
ойындарды өз ... ... ... ... ... ... - баланың алдынан өмірдің есігін ашып, оның шығармашылық ... ... ... ойын ... кең, ... ... ... адамға қиял мен қанат беретін ғажап нәрсе.
Ойын - тиімді тәсіл.
Жалпы мектепке дейінгі балалардың мектепке дейінгі ең негізгі ісі ... оқып ... ... олар ... ойын ... ... ... ойындарды ойнау барысында бейімделуі тиіс.
Я.А.Каменский: «Ойын айналадағы дүниені танудың тәсілі», - деп ... ... Осы ... ... ... ... ... ойынның қаншалықты маңызы бар екенін түсінуге болады.
Ойынның нәтижесінде, баланың бойында: ойлау, ... ... ... ... қалыптасады.
ІІ ТАРАУ 5-6 ЖАС БАЛАЛАРДЫ ОЙЫН ... ... ... Ұлттық ойындармен мектепке дейінгі балалардың әрекетін дамыту.
Ұлы педагог К.Д.Ушинский жас ... ... ... ... терең бейнеленген халық ауыз әдебиетінің, әсіресе
ертегі жырлары мен мақал-мәтелдерінің, сонымен қатар дәстүрлі ... ... ... атап ... ... ұлт ұлт болып
қалыптасқалы халықпен бірге жасасып, ғасырлар бойы ұмытылмай, атадан балағ
мұра ... ... ... баланы пайдалы еңбекке,
сөйлеуге,мергендікке, тапқырлыққа,ептілік пен күштілікке, бірлесіп ... ... және т.б. ... ... ... ... ... ойындары,соның ішінде қазақтың ұлттық ойындары жинақталған
кітаптар шығарылуда.
Ұлт ...... ... құралы. Олай дейтініміз
ұлтойындарының арасында өзара үндестік, тығыз байланыс бар.
Ойынға тек ойын деп ... ... бойы ... ... ... келтірілген тамаша тәрбие құралы деп қараған орынды.
Қазақ халқының ұлт ойындары жеке адамдарды ғана тәрбиелеу құралы емес,
ол ... ... ... өз ... ертетін ұлттың азаматын тәрбиешісі,
үлгі берершіктей әлеуметтік орта моделін жасаушы ретінде күрделі ... ... ойын ... жеке тұлғалар қалыптасып, шыңдалып халыққа
танылған сол арқылы өмірге жолдама алып, ел ... ... ... ... ... ... ... оқу орындары болмаған кезде
ұлт ойындары халқымыздың өз ұрпағын тек ойын - ... ... ... атанып, жүлде алу ғана емес, ата жолын куып, өзінен ... ... өз ... бар өнерді игеріп меңгеруге,
шаруашылық ... ... ... ел ... ... ... да ... ұрпақтарды тәрбиелеудің өзіндік жүйесін өмірге әкелген.
Сондықтан ұлт ойындарын бүгінгі бала-бақша және бала-бақшадан тыс оқу
- ... ... ... ... ... іс ... ұйымдастыруға
енгізудің әлеуметтік-педагогикалық негіздері белгілі бір ... ... алғы ... бағындырылуы тиіс.
Бала-бакшадағы және бала-бақшадан тыс тәрбие үрдісін жетілдірудің алғы
педагогикалық шарттарының бірі - өркениеттің бүгінгі деңгейіне негізделген
әлеуметтік - педагогикалық талаптарға сай ... ... мен ... ... ... өткен ұрпақтарының қол жеткізген жетістіктерінен бас тарту
деген сөз емес, қайта сол көненің негізінде жаңа ... мен ... ... ... ... ... бүгінгі күн талаптарына сай
жас ұрпақты тәрбиелеу мүмкіндігін пайдалану.
Ұлттық ойын элементтерін ... ... ... ... ... қабілетін нақтылап, мазмұнын бала санасына жақындатады. Ал
балалардың ... ... ... ... іс - әрекеттерде (туристік
жорықтарда, ... ұлт ... ... ... ... ... еліктіре түседі.
Ұлт ойындары балалардың іс - ... ... ... ... ... ... ... жұмыс
қабілеттерін жақсартады, түрлі қиындықтар мен кедергілерді еркін ... ... ... ... ... сүйенер болсақ, барлық оқыту,
тәрбие үрдісі байланыс жүйесінің құрылымына негізделеді, ал оның қажетті
шарты "Орталық ми ... ... ... ... ... Олай болса,
ойын қолданылған сабақ, тәрбие жүмысы балаға өзінің етене жақындығымен,
түсініктілігімен ерекшеленеді.
Ойын әрекеті - ... ... ... ... ... өз ... тұрып оқыту ұсталған бола алмайды. Ал баланың ойын үстіндегі өзін ... ... ... ... ... құмарлығы, шашығуы, шыңдалуы, оның
ақыл - ойын, дене еңбегіндегі белсенділігін арттырып, ... ... ... ... ерік ... ... алға ... ұмтылысын,
құштарлығын оятады. Осының нәтижесінде балалардың өз ... ... ... ... ... қажеттілікке ұласады. Атап айтқанда, білім
алудағы бала ... мен ... ... ... ... ... бала ... туғызып, өздігінен оқу білім алу дағдысын
қалыптастырады.
Бала бала-бақша қабырғасында, бала-бақшадан тыс ... ұжым ... ... ол ... өз ... ... тұлға арқылы іске асқанымен,
ойынға қатынасқан әр баланың алдына жеңіске деген ұмтылыс пайда болады.
Адамның қандай әрекеті ... ... ... ... Бала өзінің қажеттігін өтеу үшін, ішкі талаптарын қанағаттандыру
үшін белсенді әрекет жасайды. Баланың ойын әрекеті оның ақыл - ой, ... үшін ... ... ойын ... ... дұрыс бағалап,
ойын іс - әрекетінде оның белсенділігіне, ... ... ... ... ... және ... ... - күнгі тәжірбиеде, өмірде пайдалана
білуге үйренуге баланың саналықпен істейтін әрекетіне ұластыруы шарт.
Бала белсенділігі негізінен екі ... ... және ішкі ... ... белсенділігі көбінесе ойын арқылы, қимыл, қозғалысы, әсіресе
өмірлік әрекетіне байланысты болып келеді. Баланың ішкі ... ... ... ... ... ... ... белсенділігін бөле - жара, бір - бірінен ... ... ... ... ... ... ойы, қабылдауы,
дағдысы ең сақ, баланың ойы, кабылдайы, дағдысы ең алдымен сырттан болатын
әсерлердің ... ішкі ... ... ... ... Егер ... әсер солғын болса, ішкі әсердің де солғын болары
сөзсіз. Сондықтан А. С. Макаренканың бала ойында ... ... ... де
сондай болады, үлкенднрдің ... ... ... ... ... ... тең деген пікірін мындықтан алшақ деп
түсіну қиын.
Ұлт ойындарымен бойында ... жас ... ... ... ... ... үшан - ... соның бәрі әлеуметтік педагогикалық
талаптарды үнемі шыңдап, қоғам талаптарына сай жастарды тәрбиелену ісіне
қосар үлесі мол ... ... ... адам ... ұжымдық шығармашылығының және орындалуы да
көбінесе ұжымдық түрде болғандықтан, ойын үстінде жолдастық, достық ... ... ... ... ... ... ... ойындар
Ойын - бала өміріндегі тәрбиенің шешуші шарты. Бала өзін қоршаған
ортаны, өмір ... ... ... ... мен заттарды ойын
арқылы түсініп ұғынады.
Белгілі психолог Е. А. Аркиннің ... ойын және ... ... сипаттайтын бірден - бір жалпы ұғым: «Балақай өсімдік сияқты
өз ішінен өсіп жетіледі. Және бұл үрдіс қатал ... әр жеке ... ... тән. Бала ... ... ... бірі ... К. Д. Ушинский, В. А. Сухомлинскийлер балабақша тәрбиеленушісі –
балалық үшін оларды тәрбиелейтіндей орта туғызу, ... ... ... ... ... мен ... ... жұмыстарды үйлестіруде іздестіру
барысында С. Т. ... ... ... ... ... ... пікір айтқан
еді: «Біздің қолымызда күш пен қаржы болғандықтан, біз тек арнаулы ... ... одан тыс ... ... ... керек».
«Балалардың ойын әрекетін ұйымдастыруды қалай жақсартуға болады? ... ... ... ... орын ... деген сұрақтарына жауап
іздеп көрелік. Ойын әрекеті балалардың бағалы ... ... ... – ақ ... орын ... ... жақсы, дұрыс ұйымдастырылған ойын
ғана тиісті, қалағаныңдай нәтиже бере алады. Ойын ... ... ... - бір көмекшісі болуы керек деген.
Дидактика - термині гректің «дидактос», яғни үйрететін деген сөзден ... ... оқу ... сай ... ... Д. ... ... жасына дейінгі балалардың ерекшеліктерін
ескерсе, былай деп жазады: «Бала табиғатты көрнекілікті аса ... ... ... бес ... ... ... бастасаңыз, көп уақытты зая
кетіріп, босқа қиналасыз. Ал енді ... ... ... ... бала оны ... ... алады. Сіз балаға қарапайым ғана ойыңызды
қанша түсіндірсеңіз де, оңай ұға қоймайды. Дәл сол ойды ... ... ... ол ... тез ... ойын – оның аты ... тұрғандай, баланың ақыл - ... ... ... ажыратудағы әдістердің бірі. Ойын арқылы оқыту
– мектеп жасына дейінгі кезеңнің, негізгі ерекшелігі. Білімді меңгеру ... ... ... ... мен әдет ... ... қайталау және жаттығу
қажет. Егер баланың ойлауы ... ... ... болса, ол соғұрлым
жақсы нәтиже береді, сондай - ақ білім қызғылықты әрекетпен ... ... іс - ... ... ... ... ... білімді бала
дұрыс меңгереді. Бала әрбір затты ұстап, ... ... сан рет ... Балабақшада бала психикасының дамуына ойын ... ... ... ... ... ... (Ж. Аймауытұлы, М. Жұмабаев, Ш.
Құдайбердіұлы, С. Торайғыров, Т. Тәжібаев т. б) өз ... ... ... ... жетілдіруде ойынның алар орны жөнінде
қазақстандық ғалым Н. ... да ... Ойын бала үшін ... күнделікті негізгі іс - әрекет және өмірі деп дәлелдеген. ... ... ... ... әдептілік, тәрбиелік мақсатқа пайдалану –
болашақ өміріне түзу жол салу, үлкендерге еліктеу және өмірдің талаптарына
сай бейімдеу деп ... ... ... ... мекемелердің, әсіресе
дидактикалық ойындар ... ... ... ... ... ... ғалымдары Т. В. Лодкина, А. И. Захаров, В. С. Мухина, А. ... Е. И. ... Е. О. ... атап ... ... ... баланың сезініп, түйсінуі және сөз түрінде бейнелеуінің
маңызын А. В. Запорожец, А. Д. Кошелева және т. б. ... Бір ... ... ... ... бір нәрсемен шұғылдану, ортақ мақсат қою және
оны жүзеге асыру ісіне өздері қатысуға талпыныс пайда ... ... бәрі ... жеке ... ... ... ... оның өмірге белсенді
ұстанымын бірте - бірте қалыптастырады.
Дидактикалық ойын баланың қоршаған дүние туралы түсінігін ... оны ... ... түседі.
Бала бақылау, оқыған кітап, естіген ертегі арқылы айналасын таниды.
Олардың түсінігі алғашқы кезде айқын болмайды. ... ... ... ойындар арқылы нақтылап, дамытып саналы түрде ... ... бір ... ... ... ... ... түрін
білесіңдер? Үй жануарларының үшеуін атаңдар. Бала дидактикалық ойын ... ... ... жаңа ... ... ... ... дидактикалық ойын ойлай білуге баулып, сөздік ... ... - ой ... ... ойын ... ... ... болып табылады.
Дидактикалық ойынмен ұйымдастырылған сабақ балаларға көңілді жеңіл келеді.
Сондықтан дидактикалық ойынды ... ... ... ... ... мен ... ескертуге ерекше назар аударған жөн.
Дидактикалық ойын – балалар үшін оқу да, еңбек те. Ойын - айналадағы
дүниені танудың тәсілі. Ол ... ... ... ... ... үйретіп қана қоймай, ұйымдастырушылық қабілетін ... ... ... ... анықтама беріледі: дидактикалық
ойындар дегеніміз – балаларға белгілі – бір ... ... ... ... ... ... көздейтін іс - әрекет.
Дидактикалық ойындардың мақсаты:
1. Бағдарламада анықталған білім, білік және дағдылар жайында түсінік
беру;
2. Бағдарламада анықталған білім, ... және ... ... Бағдарламада анықталған білім, білік және ... ... ... ... ... ... ... және дағдыларды қайталау және
пысықтау;
5. Бағдарламада анықталған білім, білік және ... ... ... ... ... ... ... Баланың белсенділігін арттыру.
Балабақшадағы тәрбиелеу - оқыту жұмысында балалардың тілін дамыту,
сөздік ... ... ... ... ... ... ... сөздерін
күнделікті өмірде еркін қолдану, әрі оны күнделікті іс - әрекет ... ... - ... ... ... ... ісіне ерекше мән
берілген.
2.3. Сюжеттік ойындар
Қазіргі уақытта балаларды оқытуға арналған әдістемелер ... ... ... ... ... ... ... ойындарды игеру
балаларды жан - жақты болуына зор ықпалын тигізеді. ... оқу іс ... ... үшін ойын элементтерін тиімді пайдалану керек. Ойын арқылы
бала қоғамдық тәжірибені меңгереді, сондықтан әр ... ... ... ... ... болатынын сабақтың мазмұнына, мақсатына, жас
ерекшелігіне сәйкес таңдалуы керек екендігі назарға ... ... ... ... ... ... ойын элементтерін қолдана отырып, құзіреттілік
тапсырмалар арқылы балалардың өздігінен дамуға, жетілуге қабілетті тұлғаны
қалыптастыруға арналған бірден - бір ... ... Ұлы ... ... ... ... үлкен мән бере отырып, өзі ... ... ... ... ... ... енгізіп отырады. Ойын баланың
өмірін қызыққа, қуанышқа бөлеуін қамтамасыз ету үшін ол балалардың ойынға
деген сүйіспеншілігі мен қызығушылығын ... – деп ... ... ... ...... үн - түнсіз
ойнамайды. Тіпті жалғыз болғанның өзінде де сөйлесіп ... Ойын ... ... - ... ... рөл атқарады. Сөйлесе жүріп, балалар
пікірлесіп, әсер алысып, ойынның түпкі ниеті мен ... ... ... құрылымдық элементтері мыналар: ойынның өзінен туатын және
балалар жасайтын немесе тәрбиешілер ұсынатын ойын ережесі.
Ойынның түпкі ниеті – бұл ... нені және ... ... анықтамасы. Мысалы: сюжетті – рөлдік ойындар «Почта», «Дәріхана»,
«Дүкен», ... ... ... ... бақшасы» болып
ойнайды. Сол сияқты ойындарда топта жас ерекшелігіне сай ... ... ... да, серуенде де өте ... ... бала жай ... ... де ойын ... болады. Өмірдегі түсінігі еліктеуі,
бақылауы осы ойын үстінде көрініс табады. Көбінесе бұл ... ... ... ... ... - жас ерекшелікке қарамайтын, адамның көңіл - күйін
көтеретін, ... ... Ойын - ... ... ұқыптылықты, ізденімпаздықты, іскерлікті, дүниетаным өрісінің
көлемділігінің, көп білуді, сондай - ақ, басқа да ... ... ... қалыптастыруға үлкен мүмкіндігі бар педагогикалық, тиімді
әдістерінің бipi.
В. А. Сухомолинскийдің сөзімен ... ... ... ақыл ... ... жоқ» және ... да мүмкін емес. Ойын дүниеге қарай ашылған
үлкен жарық терезе іспетті, ол ... ... ... ... ... ... өзін қоршаған дүние туралы түсінік алады. Ойын дегеніміз
– ұшқын, білімге құмарлық пен ... ... ... ... ... алып қарағанда мектепке дейінгі балалар
белсенді және өте қозғалмалы болып ... Бұл ... ... ... ұстап, ойынға аса қызығумен қатысады, өзінің айналасындағы нәрселерді
көріп, соны бейнелеуді ұнатады. Рөлдік ойындарды табысты және ... ... ... әрекетінде қозғаушы күш - ырғақ. Сөйлеу ырғағын құру
тәрбиешілердің рөлдік ойындарды ұйымдастырудағы ең қиын іс - ... ... ... ... тәрбиеші ойынға қатысушының өзіндік
сөз ырғағын бейнелеп көрсетіп, ... ... құра ... керек.
Тақырыптық «рөлдік - ойындар», «қимылды ойындар», «дидактикалық ойындар»
жас өспірімдердің сөйлеу дағдысының қалыптасуын дамытады.
Ойын іс - ... ... ... ... болып тәрбиешінің
негізгі іс - әрекетін құрайды.
Ойын түрлері:
Дидактикалық ойыны
Шығармашылық ойыны
Сюжеттік рөлдік ойыны
Қимылды ойындар
Ұлттық ойындар
Педагогикалық ... ... ... ... ... үсті және сөздік ойын)
үш түрлі етіп өткізуіне болады.
Заттармен ... ... үсті ... Сөздік ойыны
«Дәл осындайды тауып ал»
«Салыстыр да, атын ата»
«Қай ағаштың жапырағы»
«Бірдей ойыншықты тап»
«Қайсысы көп, қайсысы аз» ... ... ... ... ... ... ... «Бір сөзбен ата», «Кім байқағыш»
«Қиылған суреттер» «Ұқсасын тап»
«4 - ші не артық?» «Есіңде сақта» «Сөз ойла»
«Сөз құра»
«Жұмбақ ойла» «Жақсы - ... ... сөз ... ... ... ... балалардың сөздік қорын дамыта
отырып, бір — бірімен достығын арттырып және саусақ бұлшық етін ... ... ... ... ... ... ... дайындығын көрсетеді.
Ойындар: дидактикалық, қимылды, сергіту, сюжетті - рөлдік, жарыс,
Балаларды ойынның мазмұнымен таныстыру ойынды өткізу процесінде ... ... ... ... ... көбейту жолында төмендегі тәсілдер
ұсынылады:
Көрнекі құралдар: түрлі түсті суреттер, түрлі ... ... ... ... құзыреттіліктерін дамытатындай рөлдік, сюжеттік
ойындарға үлкен мән ... ... Ойын ... бала ... ... ... ... ұштасады.
Мысал: Сюжеттік — рөлдік ойын: «Менің сүйікті кейіпкерім!».
Баланың сүйікті кейіпкерлері болатыны, өзінің соған ұқсағысы келетіні
белгілі, ол ... сол ... ... ... оның ... ... ... әсер етеді де, баланың жеке ойын кезіндегі ... ... ... олар ... ... әсері өрістейді, белсенділігі
артады, ерік қасиеті, қиял ... ... ... бәрі ... талантын кеңейтеді
Қазақтың халқы мәдени мұраларға бай халық екендігіне сөз жоқ. ... ... ... қатарына ұлттық ойындарды да жатқызамыз. Ұлттық
ойындар атадан балаға, үлкеннен кішіге мұра болып ... ... ... ... шаруашылық мәдени, өмір тіршілігінің жиынтық белгісі
болған. Әрине, ойын өнер ретінде ... пен ... сан ... ... ... келіп, бірін бірі толықтырып байыта түседі.
Баланың бойында ана тілін, ата - баба салтын бойына сіңірген, ... ... ... ... ... ең ... құралымыз – ұлттық
ойындар. Жас өспірім ойын арқылы дүниені танып, түсінігі арқылы қабылдап,
ересектерге еліктей жүріп ... өз ... ... ... ... ... талаптар төмендегідей:
• Ойынды тақырыпқа сәйкес алу.
• Ойынның мақсаты нақты ... ... ... балалардың
қызығушылығына сәйкес дайындау.
• Ойнар алдында балаларға жүргізілу барысын әбден түсіндіру.
... ... ... ... Ойын ... ... қатысуын қадағалау, білмеген жерлеріне
көмек, жәрдем беру.
Қазіргі балабақшадағы ойынды қолданар алдында ақпараттық құралдарды
жетік ... Power Point, ... office, Paint ... ... қана ... ... ... жүйесіндегі жаңалықтар мен өзгерістерді
өзінің кәсіби шеберлігіне қолдана ... ... ... ... ашу
бағытындағы өзгерістер мен әлемдік білім беру ... ... ... ... ... ... беру ... қосар үлесі
көп.
Мектепке дейінгі балалық шақ 3-тен 6-7-ге ... жас — ... ... ... ... ... табылады. Дәл осы жаста ... өмір және ... ... ... пайда болады. Бұл ішкі өмір
жалпы түсініктер бойынша әрекет ету ... ... ... ... ... және құрдастар арасындағы мазмұнды қарым-қатынаста
танылады.Осы маңызды қасиеттер мен ... ... ... ... ... ... емес, сюжетті-рөлді ойында
туындайды.
Осындай ойында балалар ... ... ... ... ... ойын жағдайларында, қиялдан шығарған жағдайларда ... және ... ... ... ... ... ... ойын — мектепке дейінгі жастағы балалар үшін ең
қызықты іс-әрекет. Оның тартымдылығы — ойнай ... бала ... ... ... ... іс-әрекеттегі қарсылықтарға тап
болып, қиынға түсетіндердің барлығы — заттардың, ... және ... оған ... ... ... ... қатар, педагогикалық
әдебиетте балабақшадағы балалардың ойын ... ... ... ... туралы мәселе бірнеше рет көтерілген болатын. Ойын — кез келген
әрекет сияқты бей-берекет ... ...... ... ... ойнай алу үшін олардың саналарында эпизод-
әрекеттердің жиынтығы тұрақталу тиіс. ... ... ... орындау
керек екенін білулері қажет және меңгерген білімдерінен тек осындай ... ... ... оларды қиялдан құрылған жаңа сәттер ойлап таба
білулері ... ойын бала ... ... ... ... ... ... ойында барлығы шартты, барлығы «әзіл сияқты». Бала елестеткен ... ... соға ... ... шын ... ... соға ... болып, ауру қуыршақтарды «емдей» ... ал шын ... ... ... бала үшін ... жатыр; шын өмірде ешқашан болмаған
толғандыратын оқиғаларға енеді; өзін өзі ойдағыдай таныта ... ... ... ... ... жатады. Сюжетті ойынның ... ... ... ... ... баланың тәжірибелік
әлемін кеңейтіп, оған ішкі эмоционалдық жайлылықты қамтамасыз етеді.
Қазіргі заманның психологиялық-педагогикалық зерттеулерде ...... кез ... ... ...... өз ... пайда
болмайды, оны меңгерген, «ойнай алатын» өзге адамдар арқылы қалыптасатыны
туралы көрсетілген.Сюжетті ойын тақырыбынан тыс ... ең ... ... шартты әрекеттер тізбегі ретінде құрылуы мүмкін, күрделі түрінде
... ... ... ... ... аса ... — әр түрлі оқиғалардың бірізділігі ретінде құрылуы мүмкін.
Көптеген ... ... 3-5 ... бала ... ... оларды біртіндеп алмастыра білу керек екендігі, заттармен әрекет ету
және рөлі бойынша сөйлеу арқылы ... ... ... ... ... құру тиіс ... ... Есейе келе, бала ойын
барысында әр түрлі оқиғалардың бірізділігін өрістету ... ... ... 2-3 құрдас-серіктестің ойластырғанына сәйкес ұластыру тиіс, сюжетті
оқиғаларды рөлдік ара-қатынас арқылы және заттармен ... ету ... ... ... ... тартып, олармен бірге ойнау үшін
тәрбиешінің өзі ... бір ... ... ... ... ... балаларды қызықтыратын тақырыпқа ... ... ... керек.
Ересек адамның ойын процесінде балалардың ұсыныстарын қабылдап,
баланың ойластырған ойын әрекетін жалғастыра алу, жаңа ... ... ойын ... ... алу, ... аяқтау, бала ұсынған оқиғаны
өрістету ... ... үшін ... бірлескен іс-әрекеттің
тартымды және ... ... ... ... ... сюжет-оқиғалардың элементтеріне, кейіпкерлеріне (рөлдерге), олардың
әрекеттеріне сүйеніп, ... ... ... әр жастағы балалармен
сюжеттерді өрістете алу тиіс.
Балалармен бірлесіп ойнағанда да, өзіндік ... үшін ... ... де, ... ... ... тақырыптарды, ойын рөлдерін,
ойын түрін (өздік немесе бірлескен) міндеттеу мүлде жарамайды.
Балалардың бойында ... «өз ... ... ... бойынша ойнау
керек» деген сезім тудырмау тиіс. Жалпы, педагогикалық процесте ойынға
қатысты бір ... ... ... бар екі ... бөлікті ажырату қажет:
ойын процесінде жаңа біліктері ... ... мен ... ... және ... ... ... оған тәрбиеші тікелей
қатыспайды, тек ойын белсенді болу үшін және ... ... ... ... ойын ... ... үшін ... туғызады.
Балалар өздерінің рольді ойындарында айналасындағы шындықтың көп
жақтылығын көрсетеді. Олар үй тұрмысынан, үлкендердің еңбектегі ... ... ... ... ... ... ... (космостық ұшулар, арктикалық экспедициялар) және басқаларды
бейнелейді.Балалар ойындарында көрсетілетін ... ... ... сюжеті
болады. Балалар араласатын өмір ауқымы неғұрлым кең болса, ойын сюжеті де
соғұрлым кең де сан ... ... ... да, ... ... ойын сюжеттері шағын, ал мектепке дейінгі ересектердің ойын
сюжеттері өте сан алуан. Бес-алты жастағы балалар қонақтар, қызы мен анасы,
балабақша ... ғана ... ... әмірі, көпір салу, космос кораблін
ұшыру сияқты ойындарды да ойнайды.
Ойын сюжетінің әр алуандылығы артқан сайын ойын ... ... ... ... ... жастағы балалар ойынының ұзақтығы бар болғаны 10-
15 минут болса, ... ... ... ... ... 40-45 ... дейінгі ересектерінің ойыны бірнеше сағатқа, кейде тіпті бірнеше
күнге созыла береді.
Балалар ойынының кейбір сюжеттері мектепке дейінгі кішкентайларда да,
ересектерінде де қызы мен ... ... ... кездеседі. Бірақ ойын
сюжеттері мектепке дейінгі жастағы балалардың ... ... ... ... ... ... бір тақырып төңірегінің өзінде мектепке
дейінгі ересектер ойыны кішкентайлар ойынына ... ... ... ... ... ортақ сюжет төңірегінде болмысты түрлі жақтарынан
көрсете білу тән. Мәселен, ... ... ... ... ... сатыларын байқауға болады. Сәбилер үшін бұл ойынның ең ... ... ... Жас ... ... болғанда бірінші орынға полярлық
эпопеяға қатысушылардың сыртқы әлеуметтік қарым-қатынастары мен әлеуметтік
сатысы ... жолы ... ... ... радистің тағы
басқаларының мінез-құлық ережелері ... ... ... ... ... ішкі ... ... бәрі өзекті мәселеге
айналады. Ұқсас ойындарды ... кез ... ... ойнай береді, бірақ
түрліше ойнайды.
Сонымен, сюжетке ... ... ... ... ... ... ойынның мазмұнын да ажырату қажет. Ересектер іс-әрекетінен бала нені
негізгі сәт деп ... ... ... ... сол ... табылады. Әр
түрлі жастағы балалар тобы ортақ ... ... ... ... ... кішкентайлар ересектердің қандай да бір ... еске ... тек ... бір ... ... бір ... ... рет
қайталайды. Заттар арқылы үлкен адамдардың шынайы істерін қайталап ... ... ... ... ... ... ... табылады
.Мысалы, сәбилер түскі тамақ ішу ойынын ойнағанда ... да бір ... рет ... ... нан ... ... ... ыдыс-аяқ жуады.
Әйтсе де балалар тілінген нанды үстел басындағы қуыршақтардың ... ... ... ... ... таза ... ыдыстар
жуылады. Мұнда ойын мазмұны тек қана заттар арқылы жүргізілетін қимылдармен
көрсетіледі.
Мектепке дейінгі кіші жастағы ... ... ... сияқты ойын
сюжетін жоспарламайды, ол қолына іліккен затқа байланысты ... ... ... баланың қолында түтік болса, ол дәрігер, ал ... онда ол ... ... ... ... ... ... іс-әрекет
жасайтын заттарды иемденуден пайда болады. Сондықтан да бір ... ... екі ... ... келе ... ... бірнеше дәрігер қарайды,
түскі тамақты бірнеше ана пісіреді. ... ... да ... бір ... ... ... ... жиі ауысып отырады.
Сонымен бірге мектепке дейінгі кіші жастағы балалар арасында ойынның
мазмүны ... ... ... ... ... ... кезінде адамдар арасындағы қарым-қатынасты толығынан бере білу
баланы белгілі ... ... ... Ойын ... балалар
үлкендердің қоғамдық өмірімен таныса отырып, адамдардың қоғамдық ... ... ... қарым-қатынас ережелерін түсінуге де араласады.
«Ойын балаларға өткенді тірілтіп, болашаққа көз ... ... ... ... ... ... оның өмірге деген көзқарасы мен
армандары айқындалады. Өздері де соны байқамастан, балалар, ... ... ... ... ... ... ... өзім жұмыс жасайтын І – сәбилер тобында әлеуметтік және
құндылық – мәнді ... ... ... Осы ... біз бала ... ... және балалар қауымдастығында, жанұяда,
өмірде ... ... ... ... дамытуды ұстанамыз. Мысалы: І
– сәбилер тобында ... ... ... ойыны осы шынайы
өмірлік жағдаяттардан туындаған ... ... ... да ... ... әлеуметтік қарым-қатынас әрекетін жетілдіруге арналды.
Бала кішкентайынан бастап белгілі бір ... ... ... .
Кәсіптік ойындардың мәнін терең ... ... ... осы ... білу үшін ... ... ... әдістерін қолданды. 
Мектепке дейінгі жас – тұлғаны қалыптастыруға ең қолайлы кезең,
сондықтан, аталған қабілеттер ... ... ... деп ... ... ... – қатынастардың басты мазмұны. Ойнап, түрлі ойын рөлдерін
орындау ... ... ... ... ... ... мен ... ескеріп, ереже сақтауды үйренеді. Кері жағдайда
мағыналы қатынас та, бірлескен әрекеттер де болмайды. 
Қазіргі заман ... ... ... ... ... өзінің ішкі
жан дүниесін танытып, өзін-өзі басқару негізінде ... ... ... әлеуметтік нормалар мен ережелер туралы нақты
түсініктерін қалыптастыру. Сол ... ... ... ... ... ... бірлесе атқаратын ойын әрекеті барысында тұлғаны рухани-
адамгершілік тұрғысынан дамыту, яғни олардың ... ... ... ... шақ – ... ең ... және ... кезеңі ғана емес,
сонымен қатар бұл - тұлғаның қарқынды қалыптасу кезеңі. ... ... ... ... ... адам кейіннен толықтыра алмайды.
Баланы оқуға мұқтаждау ... біз одан ... ... ... ... мен қатынастарды тартып алатынымызды есте сақтап,
ұмытпауымыз қажет.Қорытындылай келе, ойындар ... ... ... өздігінен ойлауын дамытатын тәсілдердің бірі. Олар кез ... оқу ... ... да ... ... ... ... - күйін
көтеруге, өздерінің жұмыстарына қанағаттануға және өтілген тақырыпты ... ... ... ашу ... ойын ... ... тапсырмалар жүйелі қолданылып, ұйымдастырылып отырса сонда ғана
тәрбиешінің тақырып мақсатын ашуына мүмкіндік ... ... ... ойын түрлері
|Оқиғалы рөлді ойынның түрлері|Оқиғалы рөлді ойынның қасиеттері|
|1.Бақыланатын ... ... ... алады |
|2.Белгіленген деңгейде ... ... ... ... ... ... өз ... ... ... |
| ... ... қарым-қатынас жағдайын |
| ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... (мысалы, топ |
| ... ... ... ойын ... ... түрі ... ... және
диалог немесе мәтін негізінде құрылуы мүмкін. Бірінші жағдайда балалар
базалық диалогпен ... және оны ... ... ... ойындарды қолданудағы тәрбиешінің рөлі
|Рөлдік ойын қолданудағы тәрбиешінің рөлі ... ... ... ... ... ... ... барысын кадағалап |
|режиссер ... ... ... ... ... тұрғандай, сабақ барысында тәрбиеші көптеген
ситуациялық рөлдерді ойнауға тура келеді. Олар ... ... ... педагогикалық қарым-қатынас жағдайында анықталады
және сабақты ұйымдастыру нысанына байланысты ... ... ... ... ... ... ... қатысушы немесе ... рөлі ... ... ойын ... әлдейқайда икемді етеді, яғни ... ... қол ... ... ол ... ... мен
икемділіктерді жаңа жағдайларда оңай қолдана алады.
Тәрбиешінің міндеті - нақты материалдағы ... ... ... ... ... дидактикалық материалды
дайындау: әрқайсысы үшін карточка тапсырмалар, рөлдерді бөлу, балалар өз
көзқарасын айтуы тиіс ... қою, ... ... сөздер ойластыру,
ойын өткізу уақытында балалар ға ... ... және ... ... ... ... қорытындылай отырып тәрбиешінің және де баланың оқыту
мен біз ұсынған ойын-жаттығуларды қоладануда ... ... ... 1 – ... ... ... ... құрама қорытындылары
|Даму ... саны ... ... | | |
| ... ... |Белгілі ... |
| ... ... |эксперимент |эксперимент |
|Жоғары |- |1 |- |12,5 ... |4 |6 |50 |75 ... |4 |1 |50 |12,5 ... |8 |8 |100 |100 ... - ... 1 – ... 2 – орташа; 3 – төмен
оу - пайыздар
1 қатар – белгілі эксперимент, 2 қатар – құрылған эксперимент
Сурет 1 - ... ... ... ... ... дейінгі жастағы
балалардың ерікті мимикалық моторикаларын зерттеудегі қосымша қорытындылар
Кесте 2 - Ойындағы моторикасын зерттеудегі қосымша қорытындылар
|Даму деңгейлері|Адамдар саны ... |
| ... ... ... |Құрылған |
| ... ... ... ... ... |1 |2 |12,5 |25 ... |4 |6 |50 |75 ... |3 |- |37,5 |- ... |8 |8 |100 |100 ... - ... 1 – ... 2 – ... 3 – төмен
оу - пайыздар
1 қатар – белгілі ... 2 ...... ... 2 - ... ... қолданған кейінгі мектепке дейінгі жастағы
балалардың сөйлеу моторикаларын зерттеудегі ... ... 3 - ... ... ... ... құрама қорытындылары
|Даму |Адамдар саны ... ... | ... | | |
| ... ... ... |Құрылған |
| ... ... ... ... ... |1 |2 |12,5 |25 ... |4 |4 |50 |50 ... |3 |2 |37,5 |25 ... |8 |8 |100 |100 ... деңгейлер: 1 – жоғарғы; 2 – орташа; 3 – ... - ... ...... ... 2 ...... эксперимент
Сурет 3 - Ұлттық ойындарды қолданған кейінгі мектепке дейінгі жастағы
балалардың жалпы еріктік моторикасының зерттеулерінің құрама қорытындылары
Кесте 4 пен 4 ... ... ... ... шешімге келуге болады.
Біз экспериментті жүргізгеннен кейін қол саусақтарының нәзік қимылдарынын
деңгейлері жоғарылады, ... ... ... ... барлық
балалардың көрсеткіштері жақсарды.
Кесте 4 - Қол саусақтарының нәзік қимылдарын зерттеу нәтижесі.
|Даму ... саны ... ... | | |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |1 |2 |12,5 |25 ... |4 |4 |50 |50 ... |3 |2 |37,5 |25 ... |8 |8 |100 |100 ... - деңгейлер: 1 – жоғарғы; 2 – орташа; 3 – төмен
оу – пайыздар
1 қатар – белгілі эксперимент, 2 ...... ... 4 - ... ойындарды қолданған кейінгі мектепке дейінгі жастағы
балалардың қол ... ... ... ... ... 5 пен 5 ... ... бойынша келесі шешімге келеміз, біз
өндеген жүйе мен ... және ... ... ... балалардың
заттармен әрекет ету деңгейлерінің жақсарғанын байқауымызға болады. Біз
затттармен әрекеттесу кезінде тек қана ... ... ... ... жоқ ... ... әртүрлі қолға сезімін дамытуға
арналған заттарды да ... ... ... ... жұмыстарын
тоқтатпай жалғастыруымыз керек.
Қорытындылай келе, логопед, тәрбиешілер мен топтағы балалардың ... ... оқу мен ... қолдана отырып топ арасындағы жағымды
қорытындыларға қол жеткізу үшін, өз күштері мен жұмыс бөлімдерін ... ... қол ... ... 5 - ... әрекет етуді зерттеудің құрама қорытындылары
|Даму |Адамдар саны ... ... | | |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... |эксперимент |
|Жоғары |- |2 |- |25 ... |5 |5 |62,5 |62,5 ... |3 |1 |37,5 |12,5 ... |8 |8 |100 |100 ... - ... 1 – ... 2 – орташа; 3 – төмен
оу – пайыздар
1 қатар – ... ... 2 ...... ... 5 - Ұлттық ойындарды қолданған кейінгі мектепке дейінгі жастағы
заттармен әрекет етуді зерттеудің құрама қорытындылары
Оптималды ойын құралдарын ... ... ... беру үрдістерінде
қолдануды ойын жағдайларымен толықтырып, сабақтарды ойын түрінде ... ... ... тудыртты, балалар жағымды көңіл-күйде болып,
ойлау әрекеттеріне стимул беріліп, оқуға деген ... ... ... ... ... ұлттық құндылықтарымызды, болмысымызды
бағалап, тілімізді шұбарламай, салт-дәстүрімізді қадір ... ... етіп ... ... ... ... ... анық көрінетін білім мен тәрбие беру, яғни коррекциялық білім
беру үрдістерін дәстүрлі ... ... ... ұрпақтан-ұрпаққа аманат болып
келе жатқан қазақтың ұлттық ... ... ... ... балаларға кешенді түрде көмек көрсету болып табылады. Ойын ... ... ... ... оның ... ... ... бүкіл
өміріне ұштаса береді. ... ... ... ... ... ... беру үрдістерін ұйымдастыруды тәжірибеде кең қолдана
отырып, білім беру ... ... ... ... ғана баланың ерікті қимыл –
қозғалысы, оның ішінде ... ... ... ұсақ саусақ
моторикасының қызметі жоғарылайды, баланың өзін-өзі бағалауы артып, сөйлеу
тілі дамып, әлеуметтік ортаға оңай ... ... ... ... Сондықтан оны үйренудің, ... ... ... сай ... ... ... орасан зор.
Қорытынды
Оқыту процесі балалардың жас ерекшеліктерінің сәйкестігін ескере
отырып, таным қызметінің формасы мен әдістерін соған орай ... ... - бұл ... ... Ол ... білім беру, тәрбиелеу және
ақыл-ойы мен шығармашылық қабілетін, демек біліктілігі мен дағдысын дамыту
негізінде ... ... ... ... жеке тұлғаға біртүтас
(комплексті) ықпал жасауды ... Осы ... ... ... ... - ... ға білім беру.
Оқудың дәстүрлі (қайта жасау - репродуктивті) технологиясы ... және ... ... ... Ол ... ... ... қайта жасау деңгейіндегі білім сапасының бағалануын қамтамасыз
етеді. Бұл ... ... ... Ол ... таңда да кең таралған
(әсіресе орта мектепте). Оның мәні: жаңаны игерту - бекіту – ... ... ... ... ... оқу ... жүргізу. Технология негізіне
табысты өмір тіршілігін қамтамасыз ететіндей ... ... ... беретін және оны балаға жеткізу жолын көрсететін білімдік бағыт-
бағдарлама (парадигма) алынады. Осыған орай оқу - оқытудың ... ... ... және ... ... жүретін түсіндіру;
2) баланың жетекші іс-әрекеттері түрлеріне – тыңдау мен есте ... ... ... және ... ... көрсеткішіне – игерілгенді
қалқысыз қайталап жаңғырту ептілігі алынады. Тәрбиеші ... ... ... көрсету, балалар орындағандарды ... ... ... ... ... сабақтар балалардың тілге деген қызығушылығын арттырып,
оқу-тәрбие үрдісін іске ... ... бір ... Сонымен қатар ойын
балалардың еркін, өзін ұстауға байланысты этика дағдыларын, ... ... ... ... дайындайды.
Бала тәрбиесі қиын да, жауапты міндет. Ұрпақ ... ... ... ... ... Ол қоғамның, заманың бағыт- бағдармен, тыныс-
тіршілігімен бірге жүріп отырады. Осы ... ... ... үшін бала
тәрбиесі ата-анасына берілген тәлім-тәрбиені одан әрі жалғап, жандыратыны
сөзсіз
Балабақшада тәрбиеленушілердің танымдық ... ... ... ... ойын ... ... ... адамгершілігі мол болып , жан-жақты дамуы
үшін және тілін дамытып, сөз ... ... үшін және ... өмір
құбылысын ұғыну үшін пайдаланудың маңызы зор.
Ойын үстінде баланың түрлі қасиеттері, қабілеті мен белсенділігі де
көрінетіні туралы аса ... ... А.С. ... ... ... ... қандай болса, өмірде кәсіби қызмет саласында, көбінесе сондай болады».
Сондықтан келешекке адамды тәрбиелеу - бәрінен ... ойын ... ... Ойын - ... үшін ... ... білу ... әрекеті мазмұнынан әлеуметтік сипаты ... ... ... ... Ол ... ... ... маңайындағылармен
қарым-қатынас жасауға ұмытылады, соның арқасында жасау құралы, күш қуаты
тілді ... ... - бала ... ... ... Ойын ... бөлме теңіз де,
ұшақ та темір жол вагоны да болуы мүмкін. Балалар ойын кезінде ... ... ... ... ... ... де сөйлесіп жүреді.. Сондықтан, ойын
барысында тілдесім үлгісі қалыптасады.
Ойындар мазмұнына қарай, өзіне тән ... ... ... ... ... ... ... қимылды ойындар,
ұлттық ойындар болып бөлінеді.
Ойын барысында сөйлеу ... ... ... ... Қатынаста
балалар ойлармен, әсерленушіліктермен ауысады, ниет және ойын мазмұнын
анықтайды. Ойында ауызша келісім ... ... ... ... ... ... ... түсіну басталуына және бекітуіне
көмектеседі.
Бейненің өзара ... ... ... және ... ... ... құрастырады, ақиқат елестетулері құралмен қызмет
етеді.
Ойынның негізгі құрылысты элементтері: ойындық ... ... ... ... ... ... рөлдер; ойынмен күштеп танудың ережелері
балалармен жасалады немесе ересек ... ... Бұл ... ... байланысты және ойынды балалардың өзіне тән қызмет сияқты анықтайды.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1. Кішібаева Д. Ұлттық ойындардың пайдасы ... ... -Б. ... ... Ә. ... ... ... және оның тәрбиелік
мәні.Алматы: 1985ж.
3. Тұрыскелдина М.Т. Дене шынықтыру оқыту ... (3 ... ... ... ... Т. ... ... дене тәрбиесі. – Алматы: Рауан,
1994ж.
5. Мухина С., «Мектеп жасына ... ... ... ... ... бала – ... ... оқыту мазмұнын жаңарту
тұжырымдамасы – ... ... ... Б.А. Кіші ... ... ... ... Алматы, 2005ж.
8. Меңжанова А.К. Мектеп жасына дейінгі балаларды ... ... ... ... ... ... Ж.Шайхина. Ойын арқылы бала тілін дамыту. Отбасы және балабақша.2009
№2
10. Балалар өміріндегі сюжетті-рөлді ойындардың орны. ... ... 2012 ... ... Б. ... ... оқу ... алатын орны . Ұлағат
2004 №4
12. Баймуратова Б. Мектеп жасына дейінгі ... ... ... ... «Отбасы және балабақша» журналы, 2004ж №4
14. «Отбасы және балабақша» журналы, 2009ж №1
15. Аяпбергенова С. Көркем әдебиет. Алматыкітап 2006ж
16. Қалменова Г. ... ... ... ХХІ ... ... 2001 № ... ... А. Мектепалды даярлық тобы. Бастауыш мектеп. 2008 ... ... Р Ойын ... ... 2011 ... Керімбаева Р. Рөлді ойынның түрлері. Балабақша 2008 №3
20. Мұсаева Ә. Рөлдік ойындар. Қазақ тілі мен әдебиеті орыс мектебінде.
2004 № ... ... ... ... ойлау, есте сақтау және қиялын дамыту, аталмыш
психологиялық ... ... ... ... ... ... назарына әр түрлі пішіндер салынған
5 сурет ілінеді. Әрбір ... ... ... ... 20 ... ... осы сурет
неге ұқсайтынын әр сурет астына тізіп жазу керек.
Мысалы: тамшы, ... от, гүл ... ... құлағы.
Нәтижесі:Барлық ұқсас аттар саналып, ол суреттер санына бөлінеді.
Көгалда әдемі гүлдер гүл ашты
Мақсаты: Түстер мен реңдерді ... ... түс ... ... ... ... құралдар: Жылы суық түсті геометриялық пішіндер.
Ойын мазмұны: Балалар педагог нұсқауы бойынша жылы ... мен ... ... ... ...... Балалардың жылы және суық түстер жайлы түсініктерін бекіту.
Көрнекі құралдар: Екі үлкен (20/20) ... ... ... ортасында
қызыл түсті (жылы), екіншісінің ортасында көк түсті (суық) (динаметрі 2-3
см) дөңгелектер бейнеленген. Балаларға сол түстес ... ... қию ... ... біреулерін үлкен қағазға шеңберден бірдей ... ... ... ... ... қағаз) жапсыру.
Ойын мазмұны: Балалар шағын топқа бірігеді. Әр топқа үлкен қағаз
беті ... ... ... ... ... ал ... қағаздарындағы суреттер мен дөңгелектердің түстерін сәйкестерін
алады. Тапсырманы жылдам орындаған топ ... ... ... ... ... мен ... жайлы білімдерін
бекіту, түсті таңдай білуге үйрету (жақын, сәйкес).
Көрнекі ... ... ... ... ... ... Қағаз бетінеде ... ... ... ... ... мен ... мәнерін дамытуға арналған
жаттығулар
2 – кестедегі суретті балаларға 15 – 20 секунд ... ... соң, алып ... 1 – ... ... ... ... 1 –
кестеден алғашқы кестедегі ... ... атап ... Бұл ... ... ... мен ... дағдыларын арттыра түсуге болады
Ойынның нәтижесі:
Сәбилік шақ 
«Қуыршақтарға арнап дастархан әзірлейік» 
дидактикалық ойыны 
Мақсаты: балаларды дастарханды дұрыс, мәдениетті әзірлеуді үйрету.
Үстел жаюға арналған заттардың атын ... ... ... ... ... ... алу, ... қабылдау, үстелге
шақыру, дастарханда өзін-өзі ұстауы. Балалардың адамгершілік
тәрбиелерін қалыптастыру. Достық қарым-қатынастарын жетілдіру. 
Ойынның барысы: 
Тәрбиеші топқа әдемі киінген қуыршақпен кіреді. Балалар қуыршаққа
қарап, оның ... ... ... ... ... ... ... әзірлеуге көмектесуін ұсынады.
(Қуыршақтың жиһаздары мен ыдыстары қолданылады.) 
Тәрбиеші балалармен бірге қызметтердің кезеңдерін орындайды (қол
жуу, дастарханды үстелге жаю, ... ... гүлі бар ваза ... ... ... және ... ... ыдысты қою, шыны мен
тарелкаларды дайындау, олардың қасына қасық, шанышқы, пышақты
орналастыру). Содан кейін қонақтарды қарсы алу кезеңі орындалады.
Балалар қуыршақтарды ... ... ... ... ... балалар дастархан әзірлеуді толық
меңгеруі үшін кезекшілік кезіндегі ... ... ... ... рет ... қоюы керек. Дастархан әзірлегенде
ыдыстарды қоюдың реттілігін білуі керек. 
«Әсем не істегісі келеді?» 
дидактикалық ойыны 
Мақсаты: балаларға кейбір еңбек ... ... ... оларға керекті
материалмен, құрал-жабдықтармен және оларды қандай жұмыстарда
қолданылатынын таныстыру. 
Ойынның барысы: 
Тәрбиеші балалармен Әсем атты ... ... ... Әсем ... ... су ... шелек және сабын сұрады. 
Қуыршақтың атаған заттарын береді. 
- Қалай ойлайсыңдар, ол мына заттармен не істейді? 
- Жуады. 
- Дұрыс. Енді Әсем кастрюль, сүт, ... тұз және ... ... Әсем не
істегелі тұр?
- Қуыршақ тамақ істегелі тұр. 
- Тамақ қалай ... ... ... ойын ... ... да ... әрекеттері және ойынға байланысты
заттардың сәйкес болуы. Сәбилерге мына заттарды: үтік, қуыршақтың
киімдерін үтіктейтін орын, шелек және суқұйғыш – ол гүлдерді
суғаруға арналған. 
Бұл ... ... ... ... тәрбиеші картинадағы заттардың
суреттерін қолданып, немесе көрнекіліксіз де балаларға қиындатылған
еңбек түрлерін тапқызады. Мысалы: пышақ, түрлі түсті қағаз, желім,
сызғыш, ...... ... ... ... ... ... қиындады: бір бала затты тақтаға салады, ал басқалары
еңбек түрін анықтайды немесе барлық балалар бір уақытта түрлі түсті
қағазға ... ... одан ... бір – ... ... ... ... түрін анықтайды. 
«Бұл кімге керек?» 
дидактикалық ойыны 
Мақсаты: балаларға заттарды бүктеу түрлерімен және олардың еңбекте
қолданылуы туралы түсіндіру, мамандықтармен ... ... ... әр ... ... ... аттарын ататып, сол
туралы, қандай мақсатта қолданылатынын сұрайды. 
Мысалы: -Мынау ожау, ол аспазшыға тамақты араластыруға, көжені,
компотты ... ... Ойын ... бұрын ересек жастағы балаларға әр
түрлі суреттегі бейнелер мен заттарды таңдап алады. Мысалы:
тістеуік, балға, кофе ... ... ... ... ... ... ... телескоп. Балалар картинаны
алып, адамдардың мамандықтарын атап, бейнеленген заттарды өз
еңбектерінде қолданады. 
«Жұмысты таңдаймыз» 
дидактикалық ... ... ... мамандықтарымен таныстыру, балаларға
таныс емес мамандықтарды бақылату, кез келген мамандыққа адамдардың
еңбекке деген қызығушылығын ... ... ... ... дөңгелек жасап, тақпақ айтып жүреді: 
Бірге достықпен өсеміз, 
Жұмысты бірге таңдаймыз. 
Ғарышкер боламыз, 
Ракетаны ұшырамыз. 
Балалар ұшқан ... ... ... ... ... ... барамыз, 
Кемені жүргіземіз. 
Капитанның дүрбімен қалай қарайтынын көрсетеді. 
Тікұшақшы боламыз, 
Тікұшақты ұшырамыз. 
Шеңбер жасап, жүгіріп қолымызды басқа қоямыз. 
Ойынды ересек топтағы балалармен де ойнатуға болады, олар ... ... ... ... алады. 
Ұшқыш болып барамыз, 
Ұшақпен ұшамыз. 
Комбайнмен барамыз, 
Комбайнды айдаймыз. 
Өрт сөндірушімен барамыз, 
Өрт сөндіруді бастаймыз. 
«Неге (не үшін) оны істеу керек?» 
дидактикалық ойыны 
Мақсаты: еңбекке қажеттіні ... ... ... ... ... ... бейнелі заттарды көрсете отырып сұрайды. Балалар
неге не үшін керек екенін білуі ... Не үшін ... ... ... Не үшін ... ... ... ... ... (кілемді) 
- Жуады ... (көйлекті) 
- Үтіктейді ... (жейдені) 
- Ауыстыру ... (төсек орынды) 
- Жуындыру ... (балаларды) 
Ересек топтағы балаларғы сұрақтарды сәл қиындатады. 
- ... неге ... ... ... ... ... ... Дүкеннен сатып алу...(нан, сүт, шұжық, жемістер) 
- Сынған ойыншықты жөндеу. 
- Күнделікті үйді ... Өз - ... ... ... ... ... ... алған білімдерін қалыптастыру, тиянақтау, пысықтау.
Сабақтың соңында
Сабақтың ортасында
Сабақтың басында
Тақырыпты бекіту, сабақта алған білімді жинақтау мақсатын көздейді.
Көңіл күйін ... ... ... ... ... ... ... еске түсіреді
Баланың бойында
Шыдамдылық
Белсенділік
Ойлау
Тапқырлық
Ұйымдастырушылық қасиеттері қалыптасады
0
10
20
30
40
50
60
70
80
1
2
3
1 қатар
2 қатар
0
10
20
30
40
50
60
70
80
1
2
3
1 қатар
2 қатар
0
5
10
15
20
25
30
35
40
45
50
1
2
3
1 қатар
2 қатар
0
5
10
15
20
25
30
35
40
45
50
1
2
3
1 қатар
2 қатар
0
10
20
30
40
50
60
70
1
2
3
1 қатар
2 қатар

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 45 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Балада ойын әрекеті және оның түрлері33 бет
Балаларды ойын арқылы танымдық әрекетін дамыту14 бет
Дидактикалық ойынның балалардың оқу-танымдық әрекетін дамытудағы ерекшеліктері28 бет
Мектеп жасына дейінгі балалардың ойын іс-әрекетінің әдістемесі31 бет
Мектеп жасына дейінгі баланың ойын психологиялық іс-әрекетінің дамуы21 бет
Мектеп жасына дейінгі ересек балалардың логикалық танымы үдерісін ойын әрекеті арқылы дамыту.25 бет
Мектепке дейінгі балаларды ойын арқылы танымдық әрекетін дамыту40 бет
Ойын мектеп жасына дейінгі баланың басты іс-әрекеті23 бет
Ойын әрекетінде баланы дамыту48 бет
Қоршаған ортамен таныстыру ұйымдастырылған оқу іс әрекетінде қолданылатын дидактикалық ойындар және оның маңызы16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь