Азаматтық процестегі тиісті және тиісті емес тараптар

Мазмұны:

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
І.ТАРАУ. АЗАМАТТЫҚ ПРОЦЕСТЕГІ ТАРАПТАР ... ... ...
1.1. Азаматтық процестегі тараптар түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.2. Тараптардың азаматтық іс жүргізу құқықтары мен міндеттері ... ... .
ІІ.ТАРАУ. АЗАМАТТЫҚ ПРОЦЕСТЕГІ ТИІСТІ ЖӘНЕ ТИІСТІ ЕМЕС ТАРАПТАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.1. Азаматтық іс жүргізудегі үшінші тұлғалар ... ... ... ... ... ... ... ..
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
ПАЙДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Кіріспе

Тұлға азаматтық іске қатыса отырып, нақты анықталған жағдайға иеленеді. Іске қатысушының процессуалдық жағдайын қате анықтау соттың әділ емес шешім шығаруға әкелетін қателігі болып табылады. Тараптар қатысуынсыз іс қозғалмайды, сондықтан олардың азаматтық істегі құқықтық жағдайын ғылыми және тәжірибе жүзінде зерттеуге көп мән беріледі.
Азаматтық іс жүргізу құқығы мен заңдылығы ғылымында тараптарды процессуалдық құқықтық қатынастардың субъектілері ретінде іске қатысушы тұлғалар қатарына қосу туралы жағдай жалпы танылған сот пен істегі тараптар арасында туындайтын қатынастар негізгі азаматтық процессуалды-құқықтық қатынастьар болып табылады.
Сондықтан тараптар азаматтық іс жүргізудің негізгі қатысушылары болады. Азаматтық құқық туралы олардың арасында туындаған дау сот қарауы мен шешуінің пәніне айналады. Азаматтық істе заңда тараптар түсінігі ашылмайды және талапкер мен жауапкер үшін ортақ болатын заңды белгілер көрсетпейді, сол себептен бұл сот тәжірибесінде құқық қолдану кезінде белгілі қиындықтарға әкеледі.

Курсттық жұмыстың мақстаты- Азаматтық іс жүргізу тараптарын толық түсініп, білу.

Негізінен бұл екі анықтама арасында айырмашылық жоқ. Екеуінде де тұлға құқығын қорғау туралы айтылады. Яғни, міндет жүктелетін тараптыда ескереді. Ал бір тұлға құқығы мен басқа тұлғаның міндеті құқықтық қатынас болып табылады. Бұл екі анықтама әртүрлі болып қалыптасқанымен мәні бірдей және нәтижесінде бір затты білдіреді.
Осылай істегі тарап түсінігін материалды–құқықтық қатынастар субъектілері түсінігімен анықтайды. Даулы материалды–құқықтық қатынас қатысушылары істе сәйкес емес тұлға қатысқан жағдайдан басқасында істегі тараптар болып табылады. Азаматтық істі қозғағанда талапкердің қорғау туралы өтінген субъективтік құқығының оған тиістілігі және құқық шынымен бұзылғаны не даулы екендігі туралы, сондай-ақ талапкер жауапкер ретінде жауапқа тартуды өтінген тұлға талап бойынша жауап беруі тиіс екені туралы нақты бекітіп айтуға болмайды. Негізгі жағдайды сот істі қараған кезде ғана анықтайды. Сондықтан, тараптар болып материалды–құқықтық қатынастың нақты не ықтимал субъектілері танылады.
ПАЙДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1. Қазақстан Республикасының Конституциясы, 1995 жылғы 30 тамызда қабылданған (өзгерістер мен толықтырулар енгізілген) // Қазақстан Республикасының Парламент Жаршысы, 1996 ж., № 4, 217 құжат.

2. Қазақстан Республикасы Азаматтық іс жүргізу кодексі, 1999 жылғы 13 шілдеде қабылданған // Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 1999 ж., № 18, 644-құжат.

3. Баймолдина З.Х. Гражданское процессуальное право РК. В 2-х томах. – Алматы: КазГЮА, 2001.

4. . Егембердиев Е.О. Қазақстан Республикасының азаматтық іс жүргізу құқығы: Жалпы бөлім. Ерекше бөлім. Оқу құралы/ Егембердиев, Е.О. - Қарағанды: Болашақ-Баспа, 2003. – 102 б.

5. Зейдер Н.Б.Гражданские процессуальные правоотношения.-
Саратов,

6. Чечина Н.А. Гражданские процессуальные правоотношения
Баймолдина З.Х. Гражданский процесс. право РК Алматы: 2003.

7. Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу құқығы
Е.О. Егембердиев Астана-2006

8. Ғаламтор сайттары
        
        Қазақстан Республикасы бiлiм және ғылым министрлiгi
мемлекеттiк университетi
Азаматтық құқық және iс ... ... ... ... ҚР ... іс ... ... 5В030100 - Құқықтану
Орындаған: ... ... 3 курс ... ... ... ., аға ... жұмыс
___ ____________2013 ж.
Бағасы_____________
, 2013
Мазмұны:
КІРІСПЕ..........................................................................................
І-ТАРАУ. АЗАМАТТЫҚ ПРОЦЕСТЕГІ ТАРАПТАР...........
1.1. Азаматтық процестегі тараптар ... ... ... іс жүргізу құқықтары мен міндеттері.........
ІІ-ТАРАУ. АЗАМАТТЫҚ ПРОЦЕСТЕГІ ТИІСТІ ЖӘНЕ ТИІСТІ ЕМЕС ... ... іс ... үшінші тұлғалар..............................
ҚОРЫТЫНДЫ....................................................................................
ПАЙДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР.....................................................
Кіріспе
Тұлға азаматтық іске қатыса отырып, нақты анықталған жағдайға иеленеді. Іске ... ... ... қате ... соттың әділ емес шешім шығаруға әкелетін қателігі болып табылады. Тараптар қатысуынсыз іс қозғалмайды, сондықтан олардың ... ... ... ... ғылыми және тәжірибе жүзінде зерттеуге көп мән беріледі.
Азаматтық іс жүргізу құқығы мен заңдылығы ғылымында тараптарды процессуалдық құқықтық қатынастардың субъектілері ... іске ... ... ... қосу ... ... ... танылған сот пен істегі тараптар арасында туындайтын қатынастар негізгі азаматтық процессуалды-құқықтық қатынастьар болып табылады.
Сондықтан тараптар азаматтық іс жүргізудің ... ... ... ... ... туралы олардың арасында туындаған дау сот қарауы мен шешуінің ... ... ... істе ... ... түсінігі ашылмайды және талапкер мен жауапкер үшін ортақ ... ... ... ... сол ... бұл сот ... ... қолдану кезінде белгілі қиындықтарға әкеледі.
Курсттық жұмыстың мақстаты- Азаматтық іс жүргізу тараптарын толық ... ... бұл екі ... ... ... жоқ. ... де тұлға құқығын қорғау туралы айтылады. Яғни, міндет жүктелетін тараптыда ескереді. Ал бір тұлға құқығы мен басқа ... ... ... ... ... ... Бұл екі анықтама әртүрлі болып қалыптасқанымен мәні бірдей және ... бір ... ...
Осылай істегі тарап түсінігін материалды - құқықтық қатынастар субъектілері түсінігімен анықтайды. Даулы материалды - құқықтық қатынас ... істе ... емес ... ... ... басқасында істегі тараптар болып табылады. Азаматтық істі қозғағанда талапкердің қорғау туралы өтінген субъективтік құқығының оған тиістілігі және ... ... ... не даулы екендігі туралы, сондай-ақ талапкер жауапкер ретінде жауапқа тартуды өтінген ... ... ... жауап беруі тиіс екені туралы нақты бекітіп айтуға болмайды. Негізгі жағдайды сот істі қараған ... ғана ... ... ... болып материалды - құқықтық қатынастың нақты не ықтимал субъектілері танылады.
Талапкер мен ... ... ... ... ... олар құқық туралы дауларын сотта шешетін адамдар. Талапкер -- өз мүддесін немесе мүддесі көзделіп талап қойылған азамат немесе ... ... ... ... мен ... мүдделері бойынша сот дауы пайда болып, ол сотпен шешіледі.
Сотқа талап-арыз қоюшы адам ... ... бола ... Азаматтық істер мемлекеттік органдар, жергілікті өзін-өзі басқару органдары, ұйымдар, азаматтар не прокурор басқа адамдардың құқықтарын, бостандықтарын және заңмен қорғалатын ... ... ... ... ... қорғау үшін талап арыздарының негізінде қозғалуы мүмкін.
Жауапкер өздеріне қуыным талабы қойылған азаматтар немесе заңды тұлғалар. Жауапкер бұл ... ... ... ... ... ол ... қоюшының көзқарасы бойынша оның құқығын бұзған немесе дау бойынша құқығы мен заңды мүдделеріне дауласады. Процесте тек Қазақстан Республикасының азаматтары мен ... ... ғана ... ... ... Республикасының соттарында құқық туралы даулар қаралуға тиіс болса шетелдік құқық субъектілері де (шетелдіктер ... жоқ ... ... ... ... ... ... тараптар болуы мүмкін. Азаматтық процеске бірнеше тараптар мен бірнеше қатысушылар қатыса алады. Сонымен, азаматтық процесс -- бұл сот пен ... ... ... ... ... күрделі жүйесі, оның әрқайсысы азаматтық іс жүргізу құқығының белгілі бір нормаларының ... ... ... ... ... құқықтық қатынастар -- бұл азаматтық іс жүргізу құқығының нормаларымен реттелетін азаматтық істер бойынша сот ... ... ... ... сот пен ... ... бірінің арасында туындайтын қоғамдық қатынастар
Кодексте көзделген жағдайларда сотқа басқа тұлғалар мен мемлекеттiң құқықтарын, бостандықтарын және ... ... ... қорғау туралы өтiнiштермен жүгiнген тұлғаларға талап қоюдан толық немесе iшiнара бас тартылған кезде (осы Кодекстiң 55 және ... ... ... ... ... олар ... сот ... толық немесе қойылған тараптардың талап қоюшыға бас тартылған бөлiгiне бара-бар өтеледi.
Iске қатысушы тұлғалардың iс материалдарымен танысуға, ... ... ... ... және ... ... қарсылықтарын мәлiмдеуге; дәлелдеме табыс етуге және оларды зерттеуге қатысуға; iске қатысушы басқа адамдарға, куәлерге, сарапшылар мен мамандарға ... ... ... жасауға, соның iшiнде қосымша дәлелдеме талап ету туралы өтiнiш жасауға; сотқа ауызша және ... ... ... сот ... ... ... ... мәселелер бойынша өз дәлелдерiн келтiруге; iске қатысушы басқа тұлғалардың өтiнiштерi мен дәлелдерiне ... ... сот ... ... сот отырысының хаттамасымен танысуға және оған жазбаша ескертпелер беруге; соттың ... мен ... ... ... сот iсiн жүргiзу туралы заңдарда берiлген басқа да iс жүргiзу құқықтарын пайдалануға құқығы бар. Олар ... ... ...... ... адал ... тиiс. Iске қатысушы адамдар, орындалмауы азаматтық сот iсiн жүргiзу туралы заңдарда көзделген ... ... ... ...... мiндеттерiн атқарады. Талап қоюшы мен жауапкер азаматтық процесте тараптар болып табылады. Өз мүдделерiн немесе талап қойылған мүдделердi ... ... ... ... мен ... ... талап қоюшылар болып табылады. Өздерiне қуыным талабы қойылған азаматтар мен заңды тұлғалар жауапкерлер болып табылады. ... ... ... заңды тұлғалар болып табылмайтын ұйымдар да тараптар болуы мүмкiн. Басқа тұлғалардың құқықтарын, бостандықтарын және заңмен қорғалатын мүдделерiн қорғау үшiн ... ... заң ... ... бар ... ... ... мүдделерi қозғалып iс басталған адамға сот пайда болған процесс туралы хабарлайды және ол адам сотқа ... ... ... ... ... ... ... бiр тарап болуы мүмкiн. Тараптар iс жүргiзу құқықтарын тең пайдаланады және бiрдей iс ... ... ... ... ҚР ... 48-бабының 5-бөлігіне сәйкес: тараптар іс жүргізу құқықтарын тең пайдаланады және бірдей іс жүргізу міндетін ... ... ... ... мен ... (жүктердi тасымалдау шартын мысалға келтiре отырып) қарастырайық. Жүктердi тасымалдау шартын орындау кезiнде тасымалдаушы ... ... ... үшiн ... ... ... ... беруге мiндеттi. Яғни, тасымалдаушы қандай да бiр жағдайда, қажеттi көлiк құралының түрiн өзi анықтайды. Ол жүк пен қыл-қыбырдың ... ... ... ... ... ... ... жағдайларда жуылған, дезинфекцияланған күйiнде бередi. Жүк жөнелтушi жүктi жөнелтпеуге (тасымалдауға) бiрқатар талаптарды сақтай отырып бередi. Олардың бiр ... ... ... ие және ... ... ... қолданылады. Жалпы талаптар жүктiң саны мен атауына, оның салмағын, салатын ыдысы мен буып ... ... ... ... ... ... Азаматтық процестегі тараптар түсінігі
Азаматтық іс жүргізудегі тараптар іске ... ... ... ... ... ... Жеке ... болсын, заңды тұлға болсын (кәсіпорын, мекеме, ұйымдар) өздеріне келтірілген зиянды сот арқылы өндіріп алуға хақысы ... - ... ... ... ... ... қорғалатын жеке мүддесі туралы даулары қаралып және шешілуге тиіс іске ... ... деп ... ... мен ... ... ... қоюшы мен жауапкер ретінде жеке тұлғалар (ҚР-ның азаматы, шетел азаматы және азаматтығы жоқ адам) мен заңды тұлғалар (мекемелер, ұйымдар және ... ... ... қоюшы - сотқа талап арыз беру арқылы өзінің субьективтік құқықтары мен заңмен қорғалатын мүддесін қорғаушы ... ... іс ... ... ... қоюшының азаматтық процеске қатысуының 2 негізі көрсетіледі:1-ден, талап қоюшы өз ... және ... ... ... қою ... қатысады;2-ден, басқа тұлғалардың құқықтарын, бостандықтарын және заңмен қорғалатын ... ... үшін ... ... ... ... ... қоюшы іс жүргізуін өзі бастайды, ал екінші жағдайда ол іске қатысуға ... ... ... - ... қоюшының талабы бойынша сот алдында жауап беретін тұлға. Талап ... ... ... оның ... ... ... заңмен қорғалатын мүддесін бұзып не дауға салып отыр. Талап қоюшы мен жауапкер - сотта қаралуға жататын ... ... ... ... ... ... мүдденің субьектілері.
Азаматтық іс жүргізуде тараптар ретінде қатысушы үшін азаматтық іс жүргізу құқық қабілеттілігі ... ... ... тиіс, ал сотта өзінің іс жүргізу құқықтарын жүзеге асыру үшін азаматтық іс жүргізу құқықтарын жүзеге асыру үшін азаматтық іс ... ... ... ... ... ... іс ... құқық қабілеттігі - азаматтық іс жүргізу құқықтары мен міндеттеріне ие болу қабілеттілігі, материалдық ... ... ... ... ... ... мен ... үшін бірдей дәрежеде танылады. Азаматтарға азаматтық іс жүргізу құқық қабілеттері ... ... ... ғана тоқтатылады.
Азаматтық іс жүргізу әрекет қабілеттілігі - сотта құқықтарын өз ... ... ... және ... ... іс жүргізуді өкілге тапсыру қабілеттігі. Заңды тұлғаның азаматтықіс жүргізу ... ... мен ... ... ... ... ... кезде және оны куәландыратын сәйкесті құжат болғанда басталады. Азаматтардың іс жүргізу ... ... ... ... 18 жасқа толғаннан кейін ғана басталады. 16 ... ... ... ... ... ... шарт бойынша кәсіпкерлік іс-әрекетпен айналысатын болса оны толық ааматтық іс жүргізу әрекет қабілеті бар деп танимыз. 14-18 ... ... ... ... ... ... ... шектеулі деп танылған азаматтардың құқықтарын, бостандықтарын және заңмен қорғалатын мүдделерін сотта олардың ата-аналары немесе өзге де ... ... ... ... сот ... ... ... толмағандардың немесе әркет қаббілеті шектеулі деп танылған азаматтардың өздерін тартуға міндетті.[2]
Тұлға азаматтық іске ... ... ... ... ... иеленеді. Іске қатысушының процессуалдық жағдайын қате анықтау соттың әділ емес шешім шығаруға әкелетін қателігі ... ... ... ... іс ... ... ... азаматтық істегі құқықтық жағдайын ғылыми және тәжірибе жүзінде зерттеуге көп мән беріледі. Азаматтық іс жүргізу құқығы мен ... ... ... ... ... ... ... ретінде іске қатысушы тұлғалар қатарына қосу туралы жағдай жалпы танылған сот пен ... ... ... туындайтын қатынастар негізгі азаматтық процессуалды-құқықтық қатынастьар болып табылады. Сондықтан тараптар азаматтық іс жүргізудің негізгі қатысушылары болады. Азаматтық құқық туралы ... ... ... дау сот қарауы мен шешуінің пәніне айналады. Азаматтық істе заңда тараптар түсінігі ашылмайды және талапкер мен ... үшін ... ... заңды белгілер көрсетпейді, сол себептен бұл сот тәжірибесінде құқық қолдану кезінде белгілі қиындықтарға ... ... іс ... ... тек ... ... мен ... түсініктері, сондай-ақ тараптар болуы мүмкін тұлғалар тізімі ғана ... іс ... ... ... бұл ... ... ... тарап бұл даулы материалды - құқықтық қатынастың ықтимал субъектісі;- тарап бұл құқық туралы даудың ... бұл екі ... ... ... жоқ. Екеуінде де тұлға құқығын қорғау туралы ... ... ... ... тараптыда ескереді. Ал бір тұлға құқығы мен басқа тұлғаның ... ... ... болып табылады. Бұл екі анықтама әртүрлі болып қалыптасқанымен мәні бірдей және нәтижесінде бір затты білдіреді. Осылай істегі тарап түсінігін ... - ... ... ... ... анықтайды. Даулы материалды - құқықтық қатынас қатысушылары істе сәйкес емес тұлға қатысқан жағдайдан басқасында істегі тараптар болып табылады. Азаматтық істі ... ... ... туралы өтінген субъективтік құқығының оған тиістілігі және құқық шынымен бұзылғаны не даулы екендігі туралы, сондай-ақ ... ... ... ... ... өтінген тұлға талап бойынша жауап беруі тиіс екені туралы нақты бекітіп айтуға болмайды. Негізгі ... сот істі ... ... ғана ... Сондықтан, тараптар болып материалды - құқықтық қатынастың нақты не ықтимал субъектілері танылады.[2]
Тараптар дегеніміз- шын мәнінде немесе болжанған материалдық ... ... ол ... немесе жауапкер болып табылады. Тараптар істің барысында материалдық құқықтық және процессуалдық ... ... ие ... ... және ... мүдделерінің қарама-қарсы болуы.
2.Заңды күшіне енген сот шешімінің толық әсер етуі.
3.Іс бойынша сот ... ... ... ... ... ... талап қойылған мүдделерді көздеп талап қоюшы азаматтар мен заңды тұлғалар-талапкерлер болып табылады. ... ... ... сәйкес сотта жауапқа тартылатын тұлға жауапкер болып табылады.
Азаматтық іс жүргізуде мемлекетте бір ... ... ... ... мен ... АІЖК ... қарастырылған. Іске қатысушы тұлғалар іс материалдарымен танысуға, олардан көшірмелер ... ... ... ... ... ... қоюға, өтінім жасауға, түсініктемелер беруге, сот жарыссөздеріне қатысуға, хаттамамен танысуға, оған ескертпелер келтіруге, сот ... ... т.б. ... ... құқылы [1].
Одан басқа талап қоюшы талаптың негіздемесін немесе ... ... ... ... ұлғайтуға немесе азайтуға, талаптан бас тартуға құқылы.
Жауапкер талап қоюды тануға ... бұл ... ... ... ... ... Тараптар істі бітімгершілікпен аяқтай алады, оған тараптар қол қояды және сотпен бекітіледі.
Олар ... ... ... іс жүргізу құқықтарын адал пайдалануға міндетті.
Азаматтық процесте бірнеше талапкер және ... ... ... бір ... іске ... ... ... қатысу іс жүргізуде тең қатысу деп аталады.
Тең қатысу АІЖК 50- ... ... ... мақсаты:
а) Сот процесін жылдамдату және жеңілдету.
б)Сот пен тараптардың жұмысын оңайлату (дәлелдемелерді ... Сот ... ... ... ... екі ... ... болады:
а) Даудың пәні жалпы құқыққа немесе міндетке негізделсе (мыс:мұрагерлік құқық, міндеттемелік құқыққа жауапкершілік)
б) Талап бір негізден ... ... ... ... залал келтіруі)
Тең қатысу активті, пассивті және аралас болып үшке бөлінеді.
а) Бірнеше талапкердің бір жауапкерге қарсы ... қоюы ... ... деп ... Бір ... ... ... қарсы талап қойса пассивті қатысу болып табылады.
в) Біренше талапкер бірнеше жауапкерге қарсы ... ... ... бұл аралас қатысу деп аталады.
Тең қатысу - міндетті не факультетті ... ... ... сот тең ... ... іске ... мңндеттейді.[2]
Факультативті қатысу-бірнеше қатысушының бірыңғай талабын өзара бір қатысушыға тапсыру мүмкіндігі. Істі жүргізуді ... ... ... ... ауызша жүргізіледі. Талап қоюшылардың немесе жауапкерлердің әрқайсысы екінші тарапқа қатысты процесте дербес болады.
Тиісті емес жауапкедің түсінігі, оны ауыстыру шарттары, ... ... ... ... жауапкер ретінде іске тартылған тұлға - тиісті емес жауапкер деп аталынады. Сот істі ... ... ... ... ... сотта оны қарау кезінде талап бойынша жауап беруге тиісті емес адамға талап қойылып отырғанын анықтаса, істі тоқтатпай ... ... ... ... ... емес ... тиісті жауапкермен ауыстыра алады
Тиісті емес жауапкерді ауыстыру үшін ... ... ... және ол сот ұйғарымымен рәсімделеді.
Егер тарапты ауыстыру сот талқылауы үстінде жүргізілсе, істі қарау ... ... ... ... істі ... және ... ... жүргізіледі. Егер тиісті емес жауапкерді ауыстыруға талапкер келісімін бермесе іс қойылған талап бойынша қаралады ( 51- ... 2 ... ) және ... ... ... ... мирасқорлығы. Құқық мирасқорының процеске кіру тәртібі және оның ... ... іс ... ... 54- бабының 1- тармағы бойынша даулы немесе шешіммен белгіленген құқық қатынастарынан тараптардың біреуі шығып ... ... ... қайтыс болуы, заңды тұлғаның таратылуы т.б) сот ол тарапты оның құқық мирасқорымен ауыстырады[7]
1.2. Тараптардың азаматтық іс ... ... мен ... ... ...... танысуға, олардан үзiндiлер жазып алуға және көшiрмелер түсiруге; қарсылықтарын мәлiмдеуге; дәлелдеме табыс етуге және оларды зерттеуге қатысуға; iске ... ... ... ... ... мен мамандарға сұрақтар қоюға; өтiнiш жасауға, соның iшiнде қосымша дәлелдеме талап ету ... ... ... сотқа ауызша және жазбаша түсiнiктемелер беруге; сот процесi барысында туындайтын барлық мәселелер бойынша өз дәлелдерiн келтiруге; iске қатысушы басқа ... ... мен ... ... ... сот ... қатысуға; сот отырысының хаттамасымен танысуға және оған жазбаша ескертпелер беруге; ... ... мен ... ... азаматтық сот iсiн жүргiзу туралы заңдарда берiлген басқа да iс жүргiзу құқықтарын пайдалануға құқығы бар. Олар өздерiне берiлген барлық iс ... ... адал ... тиiс. Iске ... ... орындалмауы азаматтық сот iсiн жүргiзу туралы заңдарда көзделген салдарларды туғызатын жағдайда, өздерiнiң iс жүргiзу мiндеттерiн ... ... ... мен ... азаматтық процесте тараптар болып табылады. Өз мүдделерiн немесе талап қойылған мүдделердi көздеп талап қоюшы азаматтар мен ... ... ... қоюшылар болып табылады. Өздерiне қуыным талабы қойылған азаматтар мен заңды тұлғалар жауапкерлер болып табылады. ... ... ... ... тұлғалар болып табылмайтын ұйымдар да тараптар болуы мүмкiн. Басқа тұлғалардың құқықтарын, ... және ... ... ... ... үшiн сотқа жүгiнуге заң бойынша құқығы бар адамдардың өтiнiшi бойынша мүдделерi қозғалып iс басталған адамға сот ... ... ... ... ... және ол адам ... ... қоюшы ретiнде қатысады. Азаматтық процесте мемлекет бiр тарап ... ... ...... ... тең ... және бiрдей iс жүргiзу мiндетiн мойынына алады. ҚР АІЖК-і 48-бабының 5-бөлігіне сәйкес: тараптар іс ... ... тең ... және ... іс ... міндетін мойнына алады деген.Тараптардың құқықтары мен мiндеттерiн (жүктердi ... ... ... ... ... ... ... тасымалдау шартын орындау кезiнде тасымалдаушы тиiстi жүктi тасымалдау үшiн ... ... ... ... ... ... Яғни, тасымалдаушы қандай да бiр жағдайда, қажеттi көлiк құралының түрiн өзi анықтайды. Ол жүк пен ... ... ... реквизиттерi алынған күйiнде, қажет болған жағдайларда жуылған, дезинфекцияланған күйiнде бередi. Жүк жөнелтушi жүктi жөнелтпеуге (тасымалдауға) бiрқатар талаптарды сақтай отырып ... ... бiр ... ... ... ие және тасымалдаудың барлық жағдайларында қолданылады. Жалпы талаптар ... саны мен ... оның ... салатын ыдысы мен буып түюiн анықтауға таралады.
Сондай-ақ олар маркировка мен бағалығын хабарлауға қатысты. ... ... ... ... ... ерекше сипатымен немесе қайсыбiр талаптар қойылатын көлiк түрiне байланысты. Мәселен, жарылған, тез ... ... улы және ... да ... жүктердi жөнелтетiн және алатын жүк жөнелтушiлер мен жүк алушылар және ... ... ... қауiпсiз тасымалданатына кепiл болуға, бұл жүктердi тасымалдау кезiнде ... ... мен ... ... олар пайда болған жағдайда, жоюға қажет құралдар мен мобильдi бөлiмшелердi иеленуге мiндеттi.[7]
Қазақстанда ... ... ... ... қолданылатындықтан оларға қатысты жүктердi тасымалдауға беру мен ... ... ... ... ... мен мiндеттерiн қарастырып өтейiк.Тасымалдаушы жүк жөнелтушiнi көлiк құралының дайын екендiгi туралы алдын ала ескертедi. Мысалы, жүк жөнелтушiнiң ... тиеу үшiн ... мен ... ... ... ... ... жұмысшысы жүк жөнелтушiнi вагондар берiлгенге дейiн екi сағаттан кем емес мерзiмде хабарландыруға тиiс.
Мұнай жүктерiн құятын мұнай ... үшiн ... мен ... ... ... ... жол ... шарт бойынша темiр жолмен немесе жүк жөнелтушiмен жүзеге асырылады, ал мамандандырылған (жалпы ... парк ... ... ... ... өз ... - жүк жөнелтушiнiң өзi дайындайды.
Жылжымалы составтың жарамдылығын анықтау және ... ... ... ... ... дайындауды жүзеге асыру:
- вагондар - жүк жөнелтушiмен, егер тиеу оның ... ... ... ... ... ... егер тиеу ... жолдың құралдарымен жүзеге асырылса;
- контейнерлер, цистерналар мен бункерлiк жартылай вагондар - жүк ... ... жол кiрiс ... ... вагондарды өткiзу кезiнде жүктердiң белгiлi бiр түрiн тиеуге олардың техникалық жарамдылығын қосарланған операциялар тәртiбiмен анықтайды.
Жүктердi вагондар мен автомобильдерге ... ... ... одан ... мыналармен жүзеге асырылады: а) жалпы пайдаланыс орындарында темiр жолмен, жүктердi тиегенi мен түсiргенi үшiн ... жол жүк ... жүк ... ... ... ... алым алады; б) жалпы пайдаланыстағы емес орындарда жүк жөнелтушi мен жүк алушымен сондай-ақ, жалпы пайдаланыстан, ... ... және тез ... ... iшкi жануар өнiмдерiн, ауыр (бiр орында 0,5 тоннадан артық) және габариттi емес жүктердi. Құю үйiндi және төгу ... ... ... ... ... ... және жүк ... мен жүк алушылардың жолсерiктерiнен жөнелтiлетiн жүктердi де. ... ... ... ... дұрыс тиеумен байланысты тәуекел қауiптерi тiкелей жүк жөнелтушiлер мен жүк алушыларға жүктеледi.
Жүктердi тиеу, ... мен ... үшiн ... ... мен ... жүк ... беруге тиiс.Жекелеген тасымалдау құрылғылар (нан және көкөнiс қалқандары) және буып-түю құралдары (тұғырықтар, арқандар, қысқыштар) шарттық жағдайларда, тиiстi алымдарды ала ... ... ... де ... мүмкiн. Бұл құрылғылар мен материалдарды тиеу кезiнде орнату мен түсiру кезiнде алу, тиеу мен ... ... ... ... ... ... жүк ... жүк алушымен немесе темiр жолмен жүзеге асырылады. Орнатылған қондырғылар туралы жүк жөнелтушi жүкқағазда көрсетедi, бұл кейiн (дау ... ... жүк ... тараптың тиеу бойынша өз мiндеттемелерiнiң тиiстi түрде ... ... ... ... бередi. Қондырғылардың техникалық жай күйi үшiн жауапкершiлiк (темiр жолмен берiлгендерiнен ... жүк ... ... және ... ... жүзеге асатын тиеу белгiленген мерзiмдерде аяқталуға тиiс. Бұл мерзiмдерден асып кеткен жағдайда тиеу мiндетi жүктелген тарап мерзiмдi өткiзiп алғаны үшiн ... ... ... жүтердi тасымалдау контейнерлермен де жүзеге асырылады. Жүктердi тасымалдау үшiн ... ... сай ... және ... ... соның iшiнде шетелдiк кәсiпорындарға, ұйымдарға, теңiз және өзен кеме ... ... ... ... қолданылады. Контейнерлерде тасымалдауға тиым салынатын жүктердiң тiзiмi жүктердi тасымалдау ережелерiмен белгiленедi.
Контейнерлер әмбебап және арнайы болып ... ... ... ... жүктердi тасымалдауға болады. Бiрақ, оларда сасық иiстi жүктердi және контейнердiң қабырғалары мен ... ... қара және ... ... ... мен ... қатты ластайтын жүктердi тасымалдауға тыйым салынады. Тасымалдауға берiлетiн жеке жүк орындарының салмағы 120 ... ... тиiс. Бұл ... үй ... ... ... контейнерлер тасымал кезiнде ерекше жағдайларды талап ететiн өнеркәсiптiк және азық-түлiктiк жүктердiң белгiлi бiр түрлерiн (мысалы, черепица, әйнек, қауiптi ... және т.б.) ... ... Жүктердi тасымалдау шартының тараптары (ең алдымен, жүк жөнелтушi, өйткенi контейнерлерге тиеу соның ... ... ... ... неге ... ... тиiс.
Жүктердi тасымалдауға беру кезiнде темiр жол құжатының қосымшасында ... ... ... ... жолы ... олардың салмағы анықталуға тиiс. Салмақты есептеу жолымен, шартты түрде және жылжымалы составтың толық сыюына дейiн тиеу оның жол ... жүк ... асып ... алып ... ... ... ... анықтауға жол бередi. Тиеу жалпы пайдаланыс орындарында жүзеге асырылған кезде ... жол ... ... ... Тиеу жүк ... ... ... барлық жағдайларда жүктiң салмағын сол анықтайды. Тиеудi кiм жүзеге асырғанына қарамастан жүктiң салмағын трафарет, стандарт бойынша, есептеу жолымен, өлшеу бойынша ... ... ... ... жүк ... ... асырылады.
Тиеу аяқталғаннан кейiн вагондар мен контейнерлерге темiр жолдың пломбаларымен, егер жүк темiр жолмен тиелген болса, мөр ... тиiс. Егер жүк жүк ... ... ... тиелген болса, онда вагонға (контейнерге) жүк жөнелтушiнiң, порттың немесе кеме жайдың пломбасымен мөр қойылады. Кейбiр жүктердi пломбасы, соның iшiнде ... ... ... ... ... ... жол берiледi.
Пломбылау жүк жөнелтушiмен жүзеге асырылатынына қарамастан, жүк жөнелтушiлердi (жүк алушыларды) пломбылармен пломбылау қысқыштарымен бекiту ... ... шешу ... плашкалармен, вагондар мен контей-нерлердi пломбылау үшiн сым темiрлермен ... ақы үшiн ... жол ... ... ... ... тасымалдауға ұсынған кезде тасымалдаушыға жүктердiң әр жөнелтiлуiне темiр жол жүкқұжатынын, ал Қазақстан ... ... ... ... жағдайларда өзге де құжаттарды (сертификат, лицензия, мал дәрiгерлiк куәлiк, кеден декларациясы) беруге тиiс.
Жүк жөнелтушi немесе оның атынан әрекет ... ... ... ... ... дұрыстығы үшiн, сонымен қатар, өздерi жүкқұжатта көрсеткен мәлiметтердiң қателiгi, нақты болмауы немесе толық болмауының барлық салдары үшiн жауапты ... ... жол бұл ... ... ... сондай-ақ жүк жөнелтушi көрсеткен жүктiң салмағын таңдамалы өлшеу жолымен тексеруге құқылы.
Заңнамамен тасымалдаушы, жүкке қойылатын барлық талаптар ... ... ... ... ... бас ... ... болатын негiздердiң түпкiлiктi тiзiмi белгiленген. Тасымалдау бұл кезде шарт тараптары үшiн объективтi себептер бойынша мүмкiн болмай қалады. Белгiлi бiр ... ... ... үшiн ... ... ерекше жағдайларда темiр жол бағытының ұсынысы негiзiнде Көлiк және коммуникация ми-нистрiнiң нұсқауы бойынша тыйым салынуы мүмкiн. Бұл ... ... ... ... ... ... ... құбылыстар, апаттар, авариялар, көлiк коммуникацияларын қасақана қоршап тастау орын алғанда, сондай-ақ, ... ... ... тиеу ... жол ... ... ... шектелуi немесе тоқтатылуы мүмкiн. Бұл туралы Көлiк және коммуникация министрi хабарландырылады, ол тиеу және ... ... ... бiр ... поездардың қозғалысы шектелетiн немесе тоқтатылатын мерзiмдi белгiлейдi. Аталған ... ... ... ... ... ... Мұндай жағдайлардың орын алуы тасымалдаушыны тасымалдау бойынша мiндеттемелердi орындалмағаны немесе тиiстi түрде орындалмағаны үшiн жауапкершiлiктен босатуға негiз болып табылады. ... тиым ... ... оны ... ... ... ... тиеу келесi кезеңдерде жүзеге асырылады.[6]
Тараптардың азаматтық іс жүргізу құқықтарын: жалпы және арнайы деп бөліп қарастырса ... ... - бұл ... ... да іске ... ... тән ... іс материалдарымен танысуға, олардан үзінділер жазып алуға және көшірмелер түсіруге, қарслықтарын мәлімдеуге, дәлелдеме табыс етуге және оларды зерттеуге қатысуға және т.б. (ҚР ... ... ... - ҚР ... 32, 49, 50, 156, 158 және т.б. ... ... ... талап қоюшы талаптың негіздемесін немесе нысанасын өзгертуге, талап қою талабының мөлшерін ұлғайтуға не азайтуға немесе талап қоюдан бас тартуға ... ... ... ... ... не жартылай тануға, немесе талаптан бас тартуға құқылы.
Тараптардың азаматтық іс жүргізу міндеттерін: жалпы және арнайы деп бөлініп ... ... ... - ... ... берілген барлық іс жүргізу құқықтарын адал пайдалануға,сот отырысындағы тәртіпті сақтау, сотта төрағалық етушінің қаулыларына бағынуға тиіс. Арнайы - ол ... іс ... ... және ... іс ... ... ... байланысты. Осылай, талап қоюшы сотқа өзі ұсынған талап ... ... ... заңда көрсетілген мәліметтер бар болу керек (ҚР АІЖК-нің 150-бабы); әр тарап (талап қоюшы мен жауапкер) өзінің талаптарының және қарсылықтарының негізі ... ... ... ... дәлелдеуі тиіс (ҚР АІЖК-нің 65-бабы).[2. 7]
Тараптардың айтысуы мен тең құқықтылығы
1. Азаматтық сот iсiн ... ... ... мен тең ... негiзiнде жүзеге асырылады. Тараптар бiрдей iс жүргiзу құқықтарын пайдаланады және бiрдей iс жүргiзу мiндеттерiн ... 2. ... ... сот iсiн ... ... өз ... таңдап алады, оны қорғау әдiсi мен амалдарын дербес және соттан, басқа органдар мен адамдардан тәуелсiз түрде таңдап алады. Сот iстiң ... ... ... мақсатында өз бастамасымен айғақтар жинаудан босатылған, алайда тараптың дәлелдi өтiнiшi бойынша оған осы Кодексте көзделген тәртiппен қажеттi материалдарды алуға жәрдемдеседi. 3. Iстi ... сот ... және ... ... ... iстiң ... толық және объективтi зерттеуге тараптардың құқықтарын iске асыруы үшiн қажеттi жағдайлар жасайды, iске қатысушы адамдарға олардың құқықтары мен ... ...... ... ... ... ... салдары туралы ескертедi және осы Кодексте көзделген жағдайларда олардың өз құқықтарын ... ... ... Сот iс жүргiзу шешiмiн зерттеуге қатысу тараптардың әрқайсысына бiрдей негiзде қамтамасыз етiлген ... ғана ... 4. Сот ... бiрдей және құрметпен қарайды [7]
Субъектілер, яғни азаматтық іс жүргізу құқықтық қатынастарына қатысатын немесе қатыса алатын адамдар үш топқа ... Сот ... ... асыратын адамдар. Сот процестің ерекше қатысушысы болып табылады, себебі арнайы құрылған мемлекеттік билік органы ретінде сот төрелігін жүзеге ... ... ... ... анық сатыларында басшылық рөл берілген. Іске қатысушы тұлғалар судьяға қарсыльқ білдірулері мүмкін, мұндай жағдайда судья ауыстырылып, істі басқа судья ... ... ... ... істерді қарау барысында сот отырысының хаттамасын жасайды және сот отырысына төрағалық ... ... да ... ... Сот отырысының хатшысы сотқа іс бойынша шақырылған адамдардың қайсысының келгенін, келмей қалған адамдарға хабарланғандығы ... және ... ... қалуының қандай себептері бар екендігін хабарлайды.Сот приставы -- төмендегідей міндеттерді атқаратын адам: сот ... ... ... ... тәртіпті қадағалайды, сотқа іс жүргізу әрекеттерін орындауды жәрдемдеседі, сот ғимаратын, судьяларды және процестің басқа қатысушыларын қорғауды қамтамасыз етеді, соттың және ... ... ... ... ... ... сот орындаушыларына көмек көрсетеді.Сот орындаушысы -- бұл мемлекеттік қызметтегі және заңмен жүктелген соттың және ... ... ... орындау жөніндегі міндеттерді атқаратын лауазымдм тұлға.
* Іске қатысушы адамдар -- тараптар; даудың ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік органдар; процеске қатысатын жергілікті өзін-өзі басқару органдары, ұйымдар немесе жеке ... ... ... ... ... ... істер бойынша өтініш берушілер және басқа да мүдделі адамдар.Іске қатушы адамдар ... ... ... іс ... ... адал ... ... Осы тұлғалар іс жүргізу құқықтарын орындамаған жағдайда заңдарда азаматтық сот ісін жүргізу ... ... ... туындайды.Іске қатысушы барлық адамдар екі шағын топқа бөлінед:1) өз құқықтары мен мүдделерін қорғайтын адамдар. Оларға; үшінші тұлғалар, яғни, ерекше ... ... ... ... ... мен мүдделі тұлғалар кіреді,2) мемлекеттік, қоғамдық мүдделерді не жеке адамдар мүдделері мен құқықтарын қорғайтын адамдар. Олар прокурор, ... ... ... өзін-өзі басқару органдары, ұйымдар немесе жеке азаматтар.
* Сот төрелігін жүзеге асыруға жәрдемдесетін адамдар
Бұл топқа куәгерлер, сарапшылар, аудармашылар, мамандар, мүлікті сақтаушылар және ... ... ... ... азаматтық іске заңды мүдделілік болмайды. Олардың азаматтық процестегі рөлі қосалқы-қызметтік болып табылады, олар ... ... ... ... анықтауға, оны дұрыс шешуге жәрдемдеседі және нақты әрекеттерді жүзеге асыруға көмектеседі, тап осындай көмекті олар іске ... ... да ... ... мен ... ... ... болып табылады, олар құқық туралы дауларын сотта шешетін адамдар. Талапкер -- өз ... ... ... ... ... ... ... немесе заңды тұлға. Талапкердің құқықтары мен заңды мүдделері бойынша сот дауы пайда болып, ол сотпен шешіледі.
Сотқа талап-арыз қоюшы адам әрқашан ... бола ... ... ... ... ... жергілікті өзін-өзі басқару органдары, ұйымдар, азаматтар не прокурор басқа ... ... ... және заңмен қорғалатын мүдделерін, қоғамдық немесе мемлекеттік мүдделерді қорғау үшін ... ... ... ... ... ... қуыным талабы қойылған азаматтар немесе заңды тұлғалар. Жауапкер бұл құқық жөніндегі даудың екінші ... ол ... ... ... ... оның құқығын бұзған немесе дау бойынша құқығы мен заңды мүдделеріне ... ... тек ... ... ... мен ... тұлғалары ғана емес, сонымен біргеҚазақстан Республикасының соттарында құқық туралы даулар қаралуға тиіс болса шетелдік құқық субъектілері де (шетелдіктер азаматтығы жоқ ... ... ... ... халықаралық ұйымдар) тараптар болуы мүмкін. Азаматтық процеске бірнеше тараптар мен ... ... ... ... ... азаматтық процесс -- бұл сот пен процеске қатысушылар арасындағы құқықтық қатынастардың күрделі жүйесі, оның әрқайсысы азаматтық іс жүргізу ... ... бір ... ... ... ... Азаматтық ісжүргізудегі құқықтық қатынастар -- бұл ... іс ... ... ... ... азаматтық істер бойынша сот төрелігін жүзеге асыру барысында сот пен процесс қатысушыларының бірінің арасында туындайтын қоғамдық қатынастар
Кодексте көзделген жағдайларда ... ... ... мен ... ... ... және ... қорғалатын мүдделерiн қорғау туралы өтiнiштермен жүгiнген тұлғаларға талап қоюдан толық немесе iшiнара бас тартылған кезде (осы ... 55 және ... ... ... ... қаражатынан олар жұмсаған сот шығындары толық немесе қойылған тараптардың талап қоюшыға бас ... ... ... ... ... ... салудан босату туралы талап қою қанағаттандырылған жағдайда талап қоюшыға ол ... сот ... ... ... ... ... ... тең қатысушылық және оның түрлері
Іс жүргізуге тең қатысушылық - бұл бірден ... ... ... ... не ... ... ... екі тараптар (талап қоюшы мен жауапкер) жағынан бір-біріне мүдделері қайшы ... ... ... ... АІЖК-нің 50-бабында: .
Егер іске бірнеше талап қоюшының қатысуы болса, онда ол тең талап қоюшылар деп ... іске ... ... қатысу болса, онда олар тең талап қоюшылар деп аталады.
Егер іске бірнеше жауапкердің қатысуы болса, онда олар тең ... деп ... ... ... ... екі мағынада қарастырады:
1 - процессуалдық-құқықтық мағынада.
2 -- материалдық-құқықтық мағынада.
Процессуалдық-құқықтық мағынада ол 3 түрге бөлініп қаралуы мүмкін:
1-ші түрі - ... ... ... - ... ... ... ретінде бірнеше тұлғаның қатысуы (екеу және одан көп қатысуы), мысалы, 3 талап қоюшы мен 1 жауапкердің қатысуы;
2-ші түрі - ... ... ... - ... жауапкер жағынан бірнеше тұлғаның қатысуы (екеу және одан көп қатысуы), мысалы, 1 ... ... мен 3 ... қатысуы;
3-ші түрі - аралас бірігіп қатысуы - бірден сотта талап қоюшы мен ... ... ... ... ... мысалы, 3 талап қоюшы мен 3 жауапкердің қатысуы.
Материалдық-құқықтық мағынады 2 түрде қарастырылуы мүмкін:
1-ші түрі - ... ... - заң ... іске ... ... (талап қоюшы не жауапкер ретінде) қатысуын міндетті түрде тілейді, мысалы, ... ... ... өз ... ... түрі ... (міндетті емес) - бірігіп қатысуын міндетті түрде тілемейді, яғни іс ... ... ... ... ... бір ғана ... ... бірнеше жауапкерлерге жеке және бір-біріне байланыстырмай қаралуын білдіреді. Бірнеше талап қоюшы талаптар қойған немесе талаптар бірнеше жауапкерге қойылған кезде сот, егер ... ... ... ... ... деп ... бін немесе бірнеше талапты жеке іс жүргізуге бөлуге құқылы (АІЖК-нің 171-бабы 2-бөлігі). Судья осы соттың іс ... дәл сол ... ... ... не бір талап қоюшылардың бір жауапкерге немесе әр түрлі талап қоюшылардың бір жауапкерге қойған талабы бойынша бірнеше іс бар екенін ... егер ... ... ... деп ... бұл ... ... қарау үшін біп іске біріктіруге құқылы (АІЖК-нің ... ... тең ... ... ... тең ... біреуі сотта өкіл бола алады (АІЖК-нің 59-баб 6-бөлігі).[2]
Іс жүргізу құқық мирасқорлығы
Іс жүргізу құқық мирасқорлығы - бұл ... не сот ... ... құқықтық қатынасының іс жүргізуінен жақтардың біреуінің шығуына байланысты істе тарап немесе үшінші тұлға болып танылатын тұлғаны ауыстыру.
Іс ... ... ... ... ... ... мынадай жағдайларда болады:
1. Жалпы (универсалды) мирасқорлық (мұрагерлік, заңды тұлғаның ... ... ... мирасқорлық, яғни жеке суьбективтік құқық мирасқорлығы (талапқа жол беру немесе басқа тұлғаның қарызын өзіне аудару).
Материалдық құқық бойынша мирасқорлыққа жол берілмейтін ... онда іс ... ... ... да ... мәселен талап ету құқық талап қоюшы немесе жауапкер тұлғаларымен тығыз байланыста болса (неке бұзу, алименттер өндірі алу, жұмыс орнына ... ... ... ... ... ... мирасқорлық заңға не шартқа қайшы болса (ҚР АІЖК-нің 190-бабы).
Құқық мирасқорлығы процестің кез келген сатысында мүмкін ... ... ... ... ... соттың ұйғарым шығарумен белгіленеді. Құқық мирасқоры процеске кіру кезінде өзінің мирасқорлығын негіздеуге тиіс, мысалы, мұрагерлікте мұрагерлік құқы ... ... ... ... ... ұйымдастырылуында сол туралы құжат, талапқа жол беру немесе борышты ауыстыру туралы сәйкесті шарттар.
Құқық мирасқоры ... ... ... ... ... ... ... мирасқоры үшін бұл әрекеттер құқық мирасқоры ауыстырған тұлғаға ... ... ... сондай шамада міндетті.
Құқық широсқорлығы процестің кез - келген сатысында мүмкін болады. (1,2,3 инстанцияда істі ... ... ... ... жөнінде сот ұйғарым шығарады. Мұндай ұйғарым шағымдануға жатпайды. Құқық мирасқоры іске қатысу үшін өзінің ... ... ... құжатын көрсетуі тиіс. Мысалы, мұраға иелік ету, заңды тұлғаның қайта құрылғаны ... ... ... тиісті емес тарапты ауыстырудан мынандай айырмашылығы бар:
* Құқық ... ... кез - ... ... ... ... ал тиісті емес жауапкер тек 1- инстанциядағы сотта істі ... ... ... ... істі ... жерінен жалғастырады, ал тиісті емес жауапкер ауыстырылса іс басынан басталады.
* Құқықмирасқорлығында барлық құқықтар мен ... ... ... ... ... ... іске ... қарсылық білдірсе 247- баптың 3- тармағы бойынша іс ... ... ... қатысқан яғни, құқықмирасын берушінің жасаған әрекеттерін жалғастырады. Мысалы, құқықмирасқоры өзіне дейінгі тапсырылып ... ... ... ... ... құқығы жоқ, егер құқықмирасын беруші оны өз қатысумен тапсырып, зерттеген болса.
Азаматтық іс жүргізудегі үшінші ... іс ... ... ... ... ... ... тұлгғалар АІЖҚ 44-бабаына сәйкес іске қатысушы тұлғалардың құрамына кіреді. Сондықтан іске қатысушы тұлғаларға тән белгілер үшінші тұлғалар да ... ... Атап ... іс ... заңды қызығушылыққа ие болады.
- іс жүргізуде өз атынан қатысады.
- процестің ... ... ... ... ... сот ... заңды күші тікелей әсер етеді. [7]
ІІ-ТАРАУ. АЗАМАТТЫҚ ПРОЦЕСТЕГІ ТИІСТІ ЖӘНЕ ТИІСТІ ЕМЕС ... ... ... ... мен жауапкер) - нақты азаматтық іс бойынша ... іс ... ... ... яғни ... іс ... ... даулы құқық қатынасының субьектісі болуы мүмкін деген болжау.
Тиісті емес тараптар (талап қоюшы мен жауапкер) - ... ... іс ... азаматтық іс жүргізудің негізгі азаматтық і бойынша азаматтық іс ... ... ... ... яғни ... құқық қатынасының субьектісі болуы мүмкін деген болжау іс материалдары бойынша жоққа шығарылған ... ... ... ... емес ... қоюшы немесе жауапкер танылуы мүмкін. Тиісті емес тарап - азаматтық іс жүргізу құқық қабілеттілігі бар ... Ол ... ... іс ... ... мен ... ие болады, яғни іс бойынша тарап болып танылады. Сондықтан сот тиісті емес талап қобшымен немесе тиісті емес жауапкерге талап ... ... арыз ... бас ... болмайды.
Тиісті емес жауапкер тиістімен мына жағдайда ауыстырылуы ... ... -- өз ... ... (ҚР ... ... ... Талап қоюшының өтініші бойынша (ҚР АІЖК-нің 51-бабы 1-бөлігі).
Барылқ жағдайда диспозитивтік принципке сәйкес тиісті емес жауапкерді тиістімен орын ауыстыруда ... ... ... керек (ҚР АІЖК-нің 51-бабы 2-бөлігі), ал тиісті емес жауапкердің тиістімен орын ауыстыруда келісімнің қажеті жоқ. Сот істі дайындау үстінде ... ... ... ... оны қарау кезінде талап бойынша жауап беруге тиісті емес ... ... ... ... ... істі ... ... қоюшының өтініші бойынша тиісті емес жауапкерді тиісті жауапкермен ауыстыра алады.
Тиісті емес тарапты тиістімен орын ... ... сот ... ... ... емес ... ... жауапкермен орын ауыстыру оның екі жолы болады:1) талап қоюшы тиісті емес жауапкерді тиісті жауапкермен орын ... ... ... 2) ... ... ... емес жауапкерді тиісті жауапкермен орын ауыстыруға келісім бермесе.
Тиісті емес жауапкерді ауыстырғаннан кейін істі дайындау және қарау басынан ... ... Егер ... ... ... емес жауапкерді басқа тұлғамен ауыстыруға келіспесе, сот істі ... ... қою ... ... ... қоса ... процесте керісінше болуы мүмкін, яғни тиісті емес талап қоюшы. Себебі ... ... емес ... деп ... едік, ал тараптар ретінде біз талап қоюшы мен ... ... ... ... ... емес ... қоюшы туралы айтқан орынды.
Сот азаматтық процесте тиісті емес талап қоюшыны тиісті талап қоюшымен орын ауыстыра ... ... іс ... ... үшінші тұлғалар
Іске қатысқан тұлғалар ішінде үшінші түлғалар ең ... ... ... тұлгалар - өздерінің субъективті құқықтары мен мүдделерін қорғау үшін басталып кеткен азаматтық процеске қатысатын және тараптардың ... ... мен ... құқықтары мен мүдделерімен сәйкес келмейтін тұлғалар. Үшінші тұлғалардың азаматтың процеске ... ... ... олардың қаралып жатқан азаматтың істе өздерінің жеке мүдделері бар. Іс бойынша сот шешімі олардың материалдың құқықтары мен ... әсер етуі ... ... қоса ... тұлғалар институты нақты бір іс бойынша бірнеше әр түрлі талаптарды біріктіруге мүмкіндік етеді, істің бүкіл мән-жайларын ... ... ... ... етеді және негізсіз сот шешімдерін шығарудан сақтайды деуге болады.
Үшінші түлғалардың ісі бойынша мүдделерінің деңгейі әр түрлі болуы мүмкін, сондықтан ... 2 түрі ... ... ... ... дербес талаптарын мәлімдейтін үшінші түлғалар - бұл талап қоюшы мен жауапкер арасында ... ... ... даудың нысанасына өздерінің дербес құқықтарын қорғау үшін қатысатын ... Бұл ... ... себебі, олар құқық жөнінде дау талап қоюшы мен жауапкерге емес өзіне берілген деп ойлайды. Олар ... ... ... (ҚР ... ... ... ... сот шешімін шығарғанша талап қою арқылы қатыса алады (мысалы: Екі жас некеге түрған соң олар 120000 мың ... ... жеке ... ... ... ал пәтерді сатып алу үшін 80000 мың теңге ақша соманы ер жігіт ... ... ... алады, ал 40000 мың теңге ақшаны үйленер алдында өзі жүмыс істеп тақпанынан қосады. Бір жыл бірге сол пәтерде ... соң ... ... сот ... ... себебі ортақ мүлік бөлуде араларында дау болған. Сотта іс қарағанда ер жігіттің ... ... ... ... талабын қоюы мүмкін, яғни ол осы іс ... ... ... мәлімдейтін үшінші түлға болып танылады). Бүл үшінші түлғалар өз талаптарын тараптың біреуіне не екеуіне бірден қоюы мүмкін.
Іс бойынша ... ... ... ... ... ... ... шығаруымен белгіленеді.
Осы үшінші тұлғаның талап қоюшыдан бір ғана ... бар - бұл ... кіру ... ... ... ... мәлімдейтін үшінші тұлғалар сипаттамасы:
- процеске талап қою арқылы ... ... ... ... ... ... және оның барлық міндеттерін атқарады;
- үшінші түлғалардың талап қою пәні ... ... ... қою ... толық көлемде немесе жарым-жартылай толық сәйкес келуі керек, сондықтан ... ... ... ... ... ... тұлғаның талап арызын қабылдаудан бас тартады (толық немесе жарым-жартылай). Іске қатыса алмаған ... ... ... үшінші түлғалар жеке талап қоюға хақы бар.
- іске қатысу ықыласы көбінесе үшінші ... ... ... ... ... ... талаптарын мәлімдемейтін үшінші түлғалар - бұл бірінші сатыдағы қаралатын іс бойынша қабылданатын шешім тараптардың біреуіне қатысы өздерінің құқықтары мен ... әсер етуі ... ... ... қоюшы не жауапкер жағында іске қатысатын тұлғалар (ҚР АІЖК-нің 53-бабы).
Олардың сипаттамасы:
- егер іс тараптардың біреуіне ... ... ... ... ... әсер етуі ... болса, іс бойынша бірінші сатыдағы соттың шешімі шыңқанға дейін талап қоюшы немесе жауапкер жағында іске кірісе алады;
- олар ... ... және іске ... ... адамдардың өтінішімен немесе соттың бастамасымен іске қатысуға тартылуы ... ... ... ... ... ... тараптардың талап қоюдың негіздемесі мен нысанасын өзгерту, талап қою талабының ... ... ... ... ... талап қоюдан бас тарту, талап қоюды мойындау не бітімгершілік келісімін жасау, қарсы талап қою, соттың шешімін ... ... ... ету ... басқа іс жүргізу құқықтарын пайдаланады және іс жүргізу міндетін мойнына алады (ҚР АІЖК-нің 47-бабы).[2.7]
Даудың нысанасына ... ... ... ... түлғалар іске келесі жағдайларда кірісе алады:
- өз бастамасы бойынша;
- тараптардың өтініші бойынша;
- іске қатысушы басқа тұлғалардың (прокурордың, мемлекеттік және ... ... ... ... бойынша;
- соттың бастамасы бойынша.
Бұлар іске соттың бірінші ... ... ... ... ... алады және ол соттың ұйғарымымен белгіленеді.
Даудың нысанасына дербес талаптарды мәлімдемейтін үшінші тұлғалардың азаматтың процеске қатысуы жөнінде мысал ... ... ... ... ... екі ... жүргізуші, біреуі - қала авто-паркінің автобус жүргізушісі, ал ... - жеке ... ... ... ... ұшырайды. Егер автопарк автобусының жүргізушісі кінәлі болса, онда жеке меншік автокөлік жүргізуші сотқа талап арыз беру ... ... ... ... келтірілген материалдың зиянды автобус жүргізушіден емес, ол жұмыс істеп жүрген автопарк ... ... ... ... ... Сонда кейіннен материалдық зиян өтеу үшін төленген аңша сомасын ... ... өз ... ... ... ... ... яғни сонымен даудың нысанасына дербес талаптарды мәлімдемейтін үшінші тұлға болып автобус жүргізушісі танылады
Даудың нысанасына дербес талаптарын мәлімдейтін ... ... ... іске кірісуінің негіздері, тәртібі, құқықтары мен міндеттері
АІЖК 52-бабы бойынша даудың нысанасына дербес талабын мәлімдейтін үшінші тұлғалар бір немесе екі тарапқа ... қою ... ... ... сот шешім шығарғанға дейін іске кірісе алады, Үшінші тұлғалар іске өз бастамасы бойынша қатысады. Олар істі ... ... ... ... 1- ... істі қарап жатқанда шешім шыққанға дейін қатыса алады. Шешім шығып қойғаннан кейін қаралған іске мүдделі тұлға жалпы тәртіппен талап бере ... ... ... жеке іс қозғалады [15].
Үшінші тұлғалар іске талап арыз жазу арқылы кіріседі және талап қою ... іс ... ... ... ... барлық тәртібі сақталады. Үшінші тұлғаның іске қатысуы жөнінде сот ұйғарым шығарады.
Дербес талаптарын мәлімдейтін ... ... ... барлық құқықтарын пайдаланады және барлық міндеттерін орындайды. Оның талапкерден айырмашылығы-процеске кірісу уақытына байланысты.
а) Үшінші ... ... іс ... олар ... арасында басталған іске кіріседі. Ал талапкер талап арыз жазу арқылы істі бастайды.
б) Талаптарын мәлімдейтін үшінші тұлғалар қатысатын істерде бір ... 2 ... ... ... және ... ... ... Үшінші тұлға мен талапкердің материалдың - құқықтық мүдделері бір-бірімен қарама-қарсы болады.
Сонымен дербес талаптарын мәлімдейтін үшінші тұлғалар ... ... ... іске субъективтік құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау үшін іске ... іске ... ... ... дербес талаптарын мәлімдемейтін үшінші тқлғалар. Олардың іске кірісуінің ... , ... ... мен ... ... бойынша даудың нысанасына дербес талаптарын мәлімдемейтін үшінші тұлғалар, егер іс бойынша тараптардың беруіне қатысты шығатын сот шешімі ... ... ... міндеттеріне әсер етуі мүмкін болса, іс бойынша бірінші сатыдағы соттың шешімі шыққанға дейін талапкер немесе жауапкер жағында іске ... ... ... ... ... ... сол ... материалдық-құқықтық байланыста болады.
Тараптардың біріне қатысты сот шешімі үшінші тұлғаның ... әсер ету ... ... 3-ші ... жеке мүддесін қорғайды.
Даудың нысанасына дербес талаптарын мәлімдемейтін 3-ші тұлғалар өз ... ... ... бойынша немесе соттың бастамасымен іске кірісе алады. Үшінші тұлғаның іске ... сот ... ... деп ... ... мен жауапкерді атайды. Талап қоюшы мен жауапкер ретінде жеке тұлғалар (ҚР-ның азаматы, шетел азаматы және азаматтығы жоқ ... мен ... ... ... ... және ... болып табылады.
Талап сотқа талап арыз беру арқылы өзінің субьективтік құқықтары мен ... ... ... ... ... азаматтық іс жүргізу заңында талап қоюшының азаматтық процеске қатысуының 2 негізі көрсетіледі:1-ден, талап қоюшы өз ... және ... ... ... қою арқылы қатысады;2-ден, басқа тұлғалардың құқықтарын, бостандықтарын және заңмен қорғалатын мүдделерін қорғау үшін сотқа ... ... ... ... ... іс ... өзі ... ал екінші жағдайда ол іске қатысуға соттан рұқсат сұрайды.
Жауапкер талап ... ... ... сот ... ... ... ... Талап қоюшының айтуынша жауапкер оның субьективтік құқығын немесе заңмен ... ... ... не дауға салып отыр. Талап қоюшы мен жауапкер - ... ... ... ... ... ... ... заңмен қорғалатын мүдденің субьектілері.
Азаматтық іс жүргізуде тараптар ретінде қатысушы үшін азаматтық іс жүргізу құқық ... ... ... ... тиіс, ал сотта өзінің іс жүргізу құқықтарын жүзеге ... үшін ... іс ... ... жүзеге асыру үшін азаматтық іс жүргізу әрекет қабілеттілігі (АІЖК-нің 46-бабы) қажет.
Аазаматтық іс жүргізу құқықтары мен міндеттеріне ие болу ... ... ... ... болып табылатын барлық азаматтар мен ұйымдар үшін бірдей дәрежеде танылады. Азаматтарға азаматтық іс ... ... ... ... ... өлгенде ғана тоқтатылады.
Iске қатысушы адамдар, орындалмауы азаматтық сот iсiн жүргiзу туралы заңдарда ... ... ... ... ...... мiндеттерiн атқарады. Талап қоюшы мен жауапкер азаматтық процесте тараптар ... ... Өз ... ... талап қойылған мүдделердi көздеп талап қоюшы азаматтар мен заңды тұлғалар талап қоюшылар болып табылады. Өздерiне қуыным талабы қойылған азаматтар мен ... ... ... болып табылады. Заңда көзделген жағдайларда заңды тұлғалар болып табылмайтын ұйымдар да тараптар ... ... ... ... ... ... және заңмен қорғалатын мүдделерiн қорғау үшiн сотқа жүгiнуге заң бойынша құқығы бар адамдардың өтiнiшi бойынша мүдделерi қозғалып iс ... ... сот ... ... ... туралы хабарлайды және ол адам сотқа талап қоюшы ретiнде қатысады.
Тараптардың азаматтық іс ... ... ... және ... деп ... қарастырса болады. Жалпы - бұл тараптардан басқа да іске қатысушы ... тән ... іс ... ... ... ... жазып алуға және көшірмелер түсіруге, қарслықтарын мәлімдеуге, дәлелдеме табыс етуге және оларды зерттеуге қатысуға және т.б. (ҚР ... ... ... - ҚР ... 32, 49, 50, 156, 158 және т.б. баптарында көзделген. Мысалы, талап қоюшы талаптың ... ... ... ... ... қою ... ... ұлғайтуға не азайтуға немесе талап қоюдан бас тартуға құқылы. Жауапкер талап қоюды толық не ... ... ... ... бас ... құқылы.
Тараптардың азаматтық іс жүргізу міндеттерін: жалпы және арнайы деп ... ... ... ... - ... ... ... барлық іс жүргізу құқықтарын адал пайдалануға,сот отырысындағы тәртіпті сақтау, сотта төрағалық етушінің қаулыларына бағынуға ... ... - ол ... іс жүргізудің сатыларына және нақты іс жүргізу әрекеттердің мінезіне байланысты. Осылай, талап қоюшы сотқа өзі ... ... ... ... ... ... ... мәліметтер бар болу керек (ҚР АІЖК-нің 150-бабы); әр ... ... ... мен ... ... ... және ... негізі ретінде сілтеме жасайтын мән-жайларды дәлелдеуі тиіс (ҚР АІЖК-нің 65-бабы).
Іске қатысқан тұлғалар ішінде үшінші түлғалар ең түсініксіз ... ... ... - ... субъективті құқықтары мен мүдделерін қорғау үшін басталып кеткен азаматтық процеске қатысатын және ... ... ... мен ... ... мен ... ... келмейтін тұлғалар. Үшінші тұлғалардың азаматтың процеске қатысудың негізгі себебі: олардың қаралып жатқан азаматтың істе өздерінің жеке ... бар. Іс ... сот ... ... ... құқықтары мен міндеттеріне әсер етуі мүмкін. Бұған қоса ... ... ... ... бір іс ... ... әр түрлі талаптарды біріктіруге мүмкіндік етеді, істің бүкіл ... ... ... зерттеуді қамтамасыз етеді және негізсіз сот шешімдерін шығарудан сақтайды деуге болады.
Тиісті тарап болып ... емес ... ... ... ... танылуы мүмкін. Тиісті емес тарап - азаматтық іс жүргізу құқық қабілеттілігі бар тұлға. Ол тараптың ... іс ... ... мен ... ие ... яғни іс ... тарап болып танылады. Сондықтан сот тиісті емес талап қобшымен немесе тиісті емес жауапкерге ... ... ... арыз қабылдаудан бас тартуға болмайды.
Тиісті емес жауапкер тиістімен мына жағдайда ауыстырылуы мүмкін:
1) сотпен -- өз ... ... (ҚР ... ... 3-бөлігі).
2) Талап қоюшының өтініші бойынша (ҚР АІЖК-нің 51-бабы 1-бөлігі).
Барылқ жағдайда диспозитивтік принципке сәйкес тиісті емес жауапкерді тиістімен орын ... ... ... келісімі керек (ҚР АІЖК-нің 51-бабы 2-бөлігі), ал тиісті емес жауапкердің тиістімен орын ауыстыруда келісімнің қажеті жоқ. Сот істі ... ... ... ... ... ... оны ... кезінде талап бойынша жауап беруге тиісті емес адамға талап қойылып отырғанын анықтаса, істі тоқтатпай талап қоюшының өтініші бойынша тиісті емес ... ... ... ... ... емес ... тиістімен орын ауыстырған жағдайда сот сәйкесті ұйғарымын шығарады.
Тиісті емес жауапкерді тиіті жауапкермен орын ауыстыру оның екі жолы болады:1) талап қоюшы ... емес ... ... ... орын ауыстыруға келісім берсе; 2) талап қоюшы тиісті емес ... ... ... орын ... келісім бермесе.
Тиісті емес жауапкерді ауыстырғаннан кейін істі дайындау және ... ... ... жүргізіледі. Егер талап қоюшы тиісті емес жауапкерді басқа тұлғамен ... ... сот істі ... талап қою бойынша қарайды. Бұған қоса азаматтық процесте керісінше болуы мүмкін, яғни тиісті емес ... ... ... жоғарыда тиісті емес тараптар деп атаған едік, ал тараптар ретінде біз талап қоюшы мен жауапкерді ... ... ... ... емес талап қоюшы туралы айтқан орынды.
Даудың нысанасына дербес талаптарды мәлімдемейтін үшінші тұлғалардың азаматтың процеске қатысуы жөнінде мысал келтірейк. ... ... ... ... екі автокөлік жүргізуші, біреуі - қала авто-паркінің автобус жүргізушісі, ал екіншісі - жеке меншік автокөлік ... ... ... Егер ... автобусының жүргізушісі кінәлі болса, онда жеке меншік автокөлік жүргізуші сотқа талап арыз беру арқылы (талап ... ... ... ... ... ... жүргізушіден емес, ол жұмыс істеп жүрген автопарк әкімшілігінен (жауапкер ... ... ... ... кейіннен материалдық зиян өтеу үшін төленген аңша ... ... ... өз қызметкерінің жалақысынан ұстап қалып отырады, яғни сонымен даудың нысанасына дербес талаптарды мәлімдемейтін ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Конституциясы, 1995 жылғы 30 тамызда қабылданған (өзгерістер мен толықтырулар енгізілген) // ... ... ... ... 1996 ж., № 4, 217 ... ... Республикасы Азаматтық іс жүргізу кодексі, 1999 жылғы 13 шілдеде қабылданған // ... ... ... Жаршысы, 1999 ж., № 18, 644-құжат.
* Баймолдина З.Х. Гражданское процессуальное право РК. В 2-х ... - ... ... ... . ... Е.О. ... Республикасының азаматтық іс жүргізу құқығы: Жалпы бөлім. Ерекше бөлім. Оқу құралы/ Егембердиев, Е.О. - ... ... 2003. - 102 б.
* ... ... ... ... ...
* Чечина Н.А. Гражданские процессуальные правоотношения
Баймолдина З.Х. Гражданский процесс. право РК ... ... ... ... ... іс жүргізу құқығы
Е.О. Егембердиев Астана-2006
* Ғаламтор сайттары

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтық іс жүргізудегі тараптар5 бет
Азаматтық процесстің қатысушылары (жалпы сипаттама)67 бет
Азаматтық процесстегі катысушылардың арасындағы тараптардың орны36 бет
Азаматтық процесстегі бірігіп қатысушылық және процесстегі тиісті және тиісті емес тараптар түсінігі82 бет
Айырбас шартының элементтері11 бет
Арбитраждық процесс41 бет
АҚШ заңнамасында колданылатын құқықтың орын алуы16 бет
Төрелік шешім101 бет
«Инвестициялық процестегі құрылыс кешенінің рөлі»13 бет
Азаматтық іс жүргізудегі тараптар, олардың құқықтары мен міндеттері64 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь