Турфирма

МАЗМҰНЫ
Кіріспе 4
1 Мәліметтер қоры 6
1.1 Мәліметтер қорының модельдері 6
1.2 Мәліметтер қорының архитектуралары 12
1.3 Реляциялық мәліметтер базасы. 12
1.4 Мәліметтер базасын жобалау 15
1.5 Мәліметтер базасын қалыпқа келтіру 15
1.6 Мәліметтердің желістік үлгісі 24
1.7 Мәліметтердің иерархиялық үлгісі 27
1.8 Мәліметтер үлгісінің артықшылықтары мен кемшіліктері 29
2 Инструменталды орта 31
2.1 Delphi.де қолданылатын мәліметтер қорының түрлері 31
2.2 Delphi.де МҚ байланысты ұйымдастыру 32
2.3 TQuery компонентімен жұмыс 35
2.4 МҚ кестесі 39
2.5 Қосымшаны құруға арналған компоненттер 40
2.3 Қосымша құру технологиясы 41
2.4 Мәліметтер жиынын редактрлеу, сұрыптау, фильтрация 42
2.5 Есеп беру. Негізгі компоненттері. Қарапайым және құрамдас есеп берулер 48
3 «Туристік фирма жұмысын автоматтандыру» бағдарламасының сипаты 52
3.1 Бағдарлама туралы жалпы түсінік 52
3.2 Адинистратор формасы 53
3.3 Менеджер функциялары 55
Қорытынды 57
Пайдаланылған әдебиеттер көзі 59
Қосымша 61
Кіріспе
Бүгінгі күнде қызметтің қай саласы болмасын жұмыстың тиімді әрі жылдам нәтиже алатын жолын қарастыруда. Қарапайым темір жол саласын алып қарайтын болсақ, онда компьютерсіз, желісіз жұмыстары жүрмейді. Иә, осыдан 10 шақты жыл бұрын билет алу үшін облыс орталығына телефон шалып, орынның бар жоқтығын анықтап, арнайы бланканы толтырып билет қылып беретін. Қазіргі кезде ондай «технологияның» орнын компьютерлер ауыстырды. Ойлап қараңыз, қалаға телефон соғады, 2 минут уақыт кетер, ондағы оператор тексереді, 10 минут уақыт кетер, оны толтырады, шамамен 5 минут уақыт кетеді. Сонда 20 минут уақыт бір адамға қызмет көрсетуге кетеді. Ал адамдар күніне бір бағытта ғана емес бірнеше бағытта қатынайды.
Осындай ауқымды жұмысты орындау үшін мәліметтер қоры қолданылады. Мәліметтер қоры дегеніміз кесте түрінде берілген мәліметтердің жиыны. Оны басқаратын арнайы жүйелер болады. Оларды мәліметтер қорын басқару жүйесі деп атайды.
Қазіргі күнде мәліметтер қорымен жұмыс жасамайтын бірде-бір жұмыс орны болмайды. Тіпті онсыз (мәліметтер қорынсыз) жұмыс жасауды көз алдымызға елестіп көрудің өзі де қиын. Себебі қазіргі таңда барлық жұмыс орынында мәліметтер көздері өте көп жиналады.
Қазіргі кезде жаңа информациялық технологияның жетістіктері, идеялары қолданбайтын саланы айту қиын. Ғылымның әр саласының есептері программалау тілдерінің көмегімен шешіліп, күрделі құбылыстарды зерттеу мен болжау мүмкіндіктері жаңа деңгейге көтерілді. Программалау технологияларының негізгі бағыттарының бірі – объекті бағытталған программалау тілі. Delphi интегралды ортасы объекті программалау принципіне негізделген. Бұл ортада күрделі қосымшалар, анықтамалық және тестілеу жүйелерін, электрондық оқулықтар, мәліметтер қорын құруға болады.
Енді менің тақырыбыма келер болсақ. Ғалам осы жоғарғы технологияларға мойын бұрып жатқанда Қазақстан Республикасының басшылары да осы мәселені назардан тыс қалдырмауға тырып-ақ жатыр. Осы жазда ақпараттық теңсіздікті жою мақсатында үкімет тарапынан тегін оқу шаралары өткізілген болатын. Оған қоса әкімшілік ғимараттарында интернет желісіне қосылған терминалдарды да іске қосты. Мұндай ақпараттандырудан білім ордалары да назардан тыс қалмауда. Шалғай ауылда компьютерді былай қойғанда, оның қосымша құрылғылары принтер, сканерлер осыдан 10 жыл бұрын жабдықталып басталған болатын. Ал қазіргі мектептер интерактивті тақта, ноутбуктер және интернетпен жабдықталған. Бір ауыз сөзбен айтқанда қажет құрылғылардың бәрі бар.
Менің дипломдық жұмысымның тақырыбы: «Туристік жұмысын автоматтандыру». Аты айтып тұрғандай бұл программаның негізгі атқаратын жұмысы жолдама сату жұмысын автоматтандыру болып табылады. Бағдарламаны жоғарыда айтып өткен Delphi 7 ортасында жаздым, оған қоса дизайнын өңдеу үшін PowerPoint және Photoshop CS 6 бағдарламаларының көмегіне жүгіндім. Айта кету керек – бағдарлама өте сәтті шықты.
Ал теориялық жағына келер болсақ бірінші бөлімде мәліметтер қорының толық сипаттамасын – оның түрлері, моделдері, үлгісі және архитектурасы туралы жазылған. Ал екінші бөлімде программа құрған орта туралы жазылған. Бұл жағдайда Delphi ортасының толық сипаты берілген. Оның компоненттері, мәліметтер қорымен байланыс орнату жолдарымен жұмыс жасау жолдары жазылған.
Үшінші бөлім осы бағдарламалық өнім туралы жазылған. Қолданушыға нұсқау, қандай артықшылықтары және мүмкіндіктері бары жөнінде ақпарат жазылған.
Пайдаланылған әдебиеттер көзі
1. “Автоматизированное рабочее место в системе управления предприятием”, Сборник научных трудов, Ленинград, 1989г.
2. В.В.Шураков. “Автоматизированное рабочее место для статической обработки данных”, 1990г.
3. И.Л.Кантарь. “Автоматизированные рабочие места управленческого аппарата”, 1990г.
4. Баженова И.Ю. Delphi 6. Самоучитель программиста – М.: Кудиц – Образ, 2002. –432с.
5. Архангельский А.Я. Разработка прикладных программ для Windows в Delphi5 –М: Бином 1999-256с. ил-(Все о Delphi)
6. Архангельский А.Я. Язык SQL в Delphi 5. –М: Бином, 2000 –208с. ил-(Все о Delphi)
7. Бобровский С. Delphi 57 Учебный курс. – СПб.: Питер,и 2002-640с.
8. Кандзюба С.П. Delphi 6. Базы данных приложения: Лекции и упражнения /Кандзюба С.П., Громов В.Н. -М: Диа-Софт. 2001-576с.
9. Кенту Марко. Delphi 5 для профессианалов. СПб.: Питер, 2001-944с:ил-/в пер.
10. А. Я. Архангельский. Программирования в Delphi 6 – М.: ЗАО “Издательство БИНОМ”, 2003 г. – 1120 с., ил.
11. Томас Коннолли, Каролин Бег, Анна Страган. Базы данных: проектирование, реализация и сопровождение. Теория и практика, 2-е изд.: Пер. с англ.: Уч. Пос: -М.: издательский дом “Вильямс”, 2000г.
12. Гофман И.Э., Хомененко А.Д. Delphi 5.-СПб.: БХВ-Санк-Петербург. 2000г.
13. Фаронов В.В., Шумаков П.В. Delphi 5. Рукаводство разработчика базы данных –М.: “Нолидж”, 2000г.
14. К. Грибачев. “Delphi и Model Driven Architecture” Разработка приложений баз данных – СПб.: Питер, 2004. – 348 с.: ил.
Леонтьев В.П. Новейшая энциклопедия персонального компьютера 2001. – М.: ОЛМА: ПРЕСС, 2001.
16. Материалы курсов Microsoft серии «Партнерство в образовании». Летняя школа Microsoft. – Алматы, 2005.
17. Медведева Е.А. Основы информационной культуры (программа курса для вузов) // Социс,1999, № 11.
18. Microsoft Office 2003 для учителя. Учебное пособие для учителей-предметников. Microsoft, 2005.
19. Нургалиева Г.К. и др. Педагогические технологии информатизации образования. – Алматы: РЦИО, 2006.
20. Основы работы с компьютером. Руководство пользователя. Корпорация Microsoft, 2004.
21. Основы работы с Microsoft Office и Internet. Руководство пользователя. Корпорация Microsoft, 2004.
22. Осокина Н.В., Логачев В.А. Информация как ресурс социально-экономического развития // Регион: управление и информатизация. 1999.
23. Персональный компьютер: Настройка и техническая поддержка. Методическое пособие для учителей. – Алматы, 2006.
        
        Мазмұны
Кіріспе 4
1 Мәліметтер қоры 6
1.1 ... ... ... ... ... ... ... 12
1.3 Реляциялық мәліметтер базасы. 12
1.4 ... ... ... ... ... ... ... келтіру 15
1.6 Мәліметтердің ... ... ... ... иерархиялық үлгісі 27
1.8 Мәліметтер ... ... мен ... 29
2 ... орта ... Delphi-де қолданылатын мәліметтер қорының түрлері 31
2.2 Delphi-де МҚ байланысты ұйымдастыру ... TQuery ... ... ... МҚ  ... 39
2.5 Қосымшаны құруға арналған компоненттер ... ... құру ... ... ... жиынын редактрлеу, сұрыптау, фильтрация 42
2.5 Есеп беру. Негізгі ... ... және ... ... 48
3 ... фирма жұмысын автоматтандыру» бағдарламасының сипаты 52
3.1 ... ... ... ... ... Адинистратор формасы 53
3.3 Менеджер функциялары 55
Қорытынды 57
Пайдаланылған әдебиеттер көзі ... ... ... ... қай ... болмасын жұмыстың тиімді әрі жылдам
нәтиже алатын жолын қарастыруда. Қарапайым темір жол саласын алып қарайтын
болсақ, онда компьютерсіз, желісіз жұмыстары ... Иә, ... 10 ... ... ... алу үшін ... ... телефон шалып, орынның бар
жоқтығын анықтап, арнайы бланканы толтырып билет ... ... ... ... ... орнын компьютерлер ауыстырды. Ойлап ... ... ... 2 ... ... кетер, ондағы оператор тексереді, 10
минут уақыт кетер, оны толтырады, шамамен 5 минут ... ... ... ... ... бір адамға қызмет көрсетуге кетеді. Ал ... ... ... ғана емес ... бағытта қатынайды.
Осындай ауқымды жұмысты орындау үшін ... қоры ... қоры ... ... ... ... мәліметтердің жиыны. Оны
басқаратын арнайы жүйелер болады. Оларды ... ... ... ... ... күнде мәліметтер қорымен жұмыс жасамайтын бірде-бір жұмыс орны
болмайды. Тіпті онсыз (мәліметтер қорынсыз) жұмыс жасауды көз ... ... өзі де ... ... ... ... ... жұмыс орынында
мәліметтер көздері өте көп жиналады.
Қазіргі кезде жаңа информациялық технологияның жетістіктері, ... ... айту ... ... әр саласының есептері программалау
тілдерінің көмегімен ... ... ... зерттеу мен болжау
мүмкіндіктері жаңа деңгейге ... ... ... бағыттарының бірі – объекті бағытталған программалау тілі. Delphi
интегралды ортасы ... ... ... ... Бұл ... қосымшалар, анықтамалық және тестілеу жүйелерін, электрондық
оқулықтар, мәліметтер қорын құруға болады.
Енді менің тақырыбыма ... ... ... осы жоғарғы технологияларға
мойын бұрып жатқанда Қазақстан Республикасының басшылары да осы ... тыс ... ... ... Осы ... ... ... мақсатында үкімет тарапынан тегін оқу шаралары өткізілген болатын. Оған
қоса әкімшілік ... ... ... ... терминалдарды да
іске қосты. Мұндай ақпараттандырудан білім ордалары да назардан ... ... ... компьютерді былай қойғанда, оның ... ... ... осыдан 10 жыл бұрын жабдықталып басталған
болатын. Ал қазіргі мектептер интерактивті ... ... ... ... Бір ауыз ... ... қажет құрылғылардың бәрі
бар.
Менің дипломдық жұмысымның тақырыбы: ... ... Аты ... ... бұл ... ... атқаратын
жұмысы жолдама сату жұмысын автоматтандыру болып табылады. Бағдарламаны
жоғарыда айтып өткен Delphi 7 ортасында жаздым, оған қоса ... ... ... және ... CS 6 ... көмегіне жүгіндім.
Айта кету керек – бағдарлама өте сәтті ... ... ... келер болсақ бірінші бөлімде мәліметтер қорының
толық сипаттамасын – оның түрлері, моделдері, үлгісі және ... ... Ал ... бөлімде программа құрған орта туралы жазылған.
Бұл жағдайда Delphi ортасының толық сипаты ... Оның ... ... ... ... ... ... жасау жолдары жазылған.
Үшінші бөлім осы бағдарламалық өнім туралы жазылған. ... ... ... және ... бары ... ... ... қоры
1.1 Мәліметтер қорының модельдері
Қазіргі заман авторлары «мәліметтер ... және ... ... ... ... ретінде қолданады, бірақ 1982 жылы шығарылған
техника және ғылым бойынша Мемлекеттік комитеттің мәліметтер ... ... ... ... ... мәліметтерде бұл түсініктер бөлінеді. Онда
мәліметтер банкі, ... қоры және ... ... анықтамалар
келтіріледі:
Мәліметтер банкі (МБн) – бұл арнайы ұйымдастырылған ... ... ... ... көп мақсатты қолдану және ортақталынған жинақтарды
қамтамасыздандыру үшін арналған мәліметтер ... ... ... ұйымдастыру - әдістемелік құралдар.
Мәліметтер қоры (МҚ) – қарастырылатын пәндік аумақтағы ... ... ... ... ... ... аталған жиыны.
Мәліметтер қорын басқару жүйелері (МҚБЖ) – МҚ ... ... ... ... және құру үшін ... ... және тілдік
құралдар жиыны.
Құрғақ кеңсе тіл қабылдау үшін өте қиын, бірақ бұл анықтамалар барлық
үш базалық түсініктердің мақсаттарын ... және біз ... ... ала
аламыз.
Қолданушылар мәліметтер қорымен жұмыс ... ... ... деп ... ... жағдайда бір мәліметтер қорымен
көптеген әр түрлі қосымшалар жұмыс жасай алады. Бір ... ... ... ... ... олар бір ... ... және
параллельді жұмыс жасай алады деп болжалады және ... ... бір ... ... ... әр қайсысы дұрыс
орындалатындай ... ... ... ... ... ... өзгерістерді есепке алуын дәл МҚБЖ қамтамасыз етеді.
МҚБЖ-дегі терминалогия, тіпті «мәліметтер ... және ... ... ... ... ортасынан алынған. Бұл сөздерді алу ... емес және ... ... ... және ... ... ... болатындығымен түсіндіріледі, себебі онда да ... ... жоқ: жүз ... екі ... екі ... байт сияқты айыра
алмайды және өзара алмастырылады (әрине сериялық номерден басқа).
МҚБЖ қалай ... ... ... ғылыми зерттеулер нәтижесінде
жүзеге асырудың әр түрлі тәсілдері ұсынылды. Олардың ең ... ... ... ... ... ... ANSI (American
National Standarts Institute) МҚ ұйымдастырудың үш деңгейлік ... ... ... деңгейі – ең жоғарғы деңгей, мұнда әр модель
мәліметтердің өз «көрінісін» алады. Бұл ... ... ... ... анықтайды. Әр қосымша дәл осы қосымшаға қажет мәліметтерді ғана
көреді және өңдейді. Мысалы, жұмысты бөлу ... ... ... ... қолданады, бірақ оны қызметкер ... ... ... ... және ... бұл ... кадрлар
бөлімі ішкі жүйесінде қолданылады.
2. Концептуальді деңгей - орталық басқарушы буын, мұнда ... ... ... ... көрсетілген, ол берілген мәліметтер қорымен жұмыс
жасайтын барлық ... ... ... ... ... мәліметтер қорына арналып құрылған пәндік аумақтың
(нақты әлем объектілері) жалпыланған моделін бейнелейді. ... ... ... модель нақты әлем объектілерінің өңдеу көзқарасы
бойынша тек маңызды ерекшеліктерді бейнелейді.
3. Физикалық деңгей – ... ... ... ... ... ... құрылымдарда орналасқан деректер.
Бұл архитектура деректермен жұмыста логикалық (1 және 2 деңгейлері
арасында) және ... (2 және 3 ... ... тәуелсіздікті
қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Логикалық тәуелсіздік – мәліметтер
қорымен ... ... ... ... ... бір ... ... болжайды. Физикалық тәуелсіздік берілген мәліметтер қорымен
жұмыс жасайтын барлық қосымшалардың ... ... ... ... ақпаратты бір тасушыдан басқаларға ... ... Бұл ... ... ... ... дәл ... деңгейді бөлу ... ... ... ... ... ... ... сұраудың өту процесі. МҚБЖ және ОЖ деректерді алуға
сұраудың өңделуіндегі қарым-қатынасы. Санмен ... ... ... ... ... ... деректерді алуға МҚБЖ сұрауын жібереді.
• Қолданушы құқығының және берілген қолданушыға сәйкес деректердің
сыртқы ... ... ... ... ... ... ... не тыйым салады.
• Деректерге рұқсатқа тыйым салған жағдайда МҚБЖ-сі бұл ... ... және одан әрі ... ... кері ... МҚБЖ қолданушы сұрауымен қозғалатын
концептуальді модель бөлігін анықтайды.
• МҚБЖ-сі коцептуальді ... ... ... ... ... ... ... физикалық деңгейде (файлдар нмесе физикалық
мекендер) орналасуы туралы ақпаратты сұрайды.
• МҚБЖ-де ... ... ... ... орны ... ақпарат қайта оралады.
• МҚБЖ операциялық жүйені операциялық жүйе құралдарын қолдана
отырып ... ... ... ... ... жүйе ... ... ақпаратты алып жүйелік
буферге жүктейді.
... жүйе ... ... ... ... ... МҚБЖ ... буфер орналасқан жеткізілген ақпараттан ... ... ... ... да бұл ... ... ... жібереді.
ММҚ – бұл Метамәліметтер Қоры, ... ... ... ... ... ... логикалық орналасуы,
қолданылатын деректер құрылымы туралы барлық ақпарат дәл ... ... ... үшін бір ортақ ақпараттық кеңістікті көптеген қолданушылармен
дұрыс қолдану үшін ... ... ... администрациялауды
қамтамасыздайтын арнайы бағдарлама бар.
Сұрау әр уақытта толық циклді өтпейді. МҚБЖ-сі мәесіз ... ... ... ... дамыған интеллектке ... ... егер сол ... ... жаңа ... қайта үндеу
жасаса, онда ол үшін сыртқы модель және рұқсат ... ... ... ... одан әрі ... ... ... буферде болуы мүмкіндігін
көрсетсе, онда МҚБЖ деректерді өңдеуде тек 12 және12 қадамдарын орындайды.
Әрине нақты МҚБЖ-де сұрауды өту механизмі ... ... ... ... жүйе де ... МҚБЖ ... ... өңдеу
механизмдері қиын және күрделі болу керектігін көрсетеді.
Мәліметтер банкі ... ... ... ... кешен сияқты мәліметтер банкі уақытта және
кеңістікте болады. Ол өзінің белгілі даму ... ... ... Жүзеге асыру.
3. Іске қосу.
4. Жетілдіру және дамыту.
5. Толық қайта ұйымдастыру.
Өзінің өмір ... әр ... ... ... әр ... байланысты.
Қолданушылардың негізгі топтарын және мәліметтер ... ... ... анықтайық:
Шекті қолданушылар. Бұл қолданушылардың негізгі тобы, ... ... ... ... ... Құрылатын мәліметтер банк
ерекшеліктеріне байланысты оның шекті қолданушыларының ортасы ... ... ... Бұл МҚ ... ... да бір ... алу үшін ... жасайтын
кездейсоқ қолданушылар болуы мүмкін, не тұрақты қолданушылары болуы мүмкін.
Басты принцип шекті қолданушылардан есептеу ... және тіл ... ... да бір ... ... ... ... администраторы. Бұл мәліметтер банкісін құрудың
бастапқы сатысында көптеген шекті ... бір ... ... жасау
тұрғысынан оның тиімді ұйымдастырылуына жауап беретін, іске қосу ... ... ... ақпарат банкісінің дұрыс жұмысына жауап
беретін қолданушылар тобы. Даму және қайта ... ... ... тобы оның ... іске қосылуының тоқтауына және
өзгертулерсіз банкінің қайта ұйымдастырылу мүмкіндігі үшін жауап ... ... мен ... ... бұл ... банкін жобалау, құру және қайта ұйымдастыруда қызмет етеді.
Қосымшалар администраторы нақты ... ... ... ішкі жүйеге
біріктірілген қосымшалар тобын құру ... ... ... ... ... ... қосымша үшін қажет мәліметтер қоры
ақпаратының бөлігімен жұмыс жасайды.
Әр ... ... түрі ... ... Стол үсті МҚБЖ-ін қолданып
ақпараттық жүйелерді құру ... ... ... ... администраторы және құрушы әдетте бір тұлғада болғанын білеміз.
Бірақта қазіргі кезеңдегі ... ... ... ... ... ... бөлігі немесе барлығын автоматтандыру үшін қолданылатын
күрделі корпоративті мәліметтер қорын құрғанда қосымша ... және ... ... ... ... Ең қиын ... ... тобына жүктелген. Оны толығырақ қарастырайық. ... топ ... ... ... ... ... ... қатысы бойынша сыртқы ... және ... ... ... деректерді өңдеудің технологиялық процесстерін жобалаушылар;
▪ жүйелік және қолданбалы бағдарламашылар;
... ... ... ... ... және операторлар.
Мәліметтер қоры дегеніміз - бұл алдымен кестелер жиынтығы. Мәліметтер
қорына процедуралар және ... ... ... да бір жиын ... бар екі ... ... ... болады. Кестенің аты ... ... ол ... ... ... ... бағандары сол немесе басқа ... ... ... яғни өрістерге сәйкес келеді. Әрбір ... ... аты мен типі ... ... ... аты ... Ол әр ... программадағы мәліметтерді манипуляциялау үшін
қолданылады. Өрістің аты латын әрпімен жазылады. ... типі ... ... ... ... Ол жол, сан, ... ... әр
түрлі кескіндер болуы мүмкін.
Әрбір кестенің жолы берілген кестеде сипатталған ... ... ... оны ... деп ... және оның ... ... сипаттайтын барлық өрістердің мәні кіреді. Мәліметтер қорын
құрған ... ... ... - ... ... ... ... Әдетте бұл әрбір жазбаның қайталанбауын қамтамасыз ететін кілттік
өрісті енгізумен іске ... ... өріс бір ... ... ... мүмкін.
Өрістердің мәнін қолданушы өзі енгізеді және ол ... ... Бұл ... ... ... ... ... өрістерді
енгізуге болады. Мұндай өрістердің мәнін қолданушы енгізбейді, ол автоматты
түрде басқа жазба өрістерінің мәні ... ... ... ... қолданушы немесе программа курсормен
жазбалардың бойымен жылжитын сияқты. Әрбір ... ... ... ... және онымен жұмыс жасалады. Мәліметтер ... ... және ... ... ... қорын басқару жүйесі МҚБЖ. Дербес МҚБЖ бір
компьютерде орындалатын жеке ... ... ... қамтамасыз етеді.
Мәліметтер қоры - ... ... да бір ... ... ... ... ... туралы мәліметтер жиынтығы.
Дербес МҚБЖ бір компьютерде орындалатын жеке мәліметтер қорын құруды
қамтамасыз етеді. Жалпы МҚБЖ ... - ... ... ... ақпараттық жүйелерді құруды қамтамасыз етеді.
Мәліметтер қорын ... ... ... ... ... ... ... сипаттау тілі - мәліметтердің логикалық құрылымын
сипаттауға арналған.
* Мәліметтерді ... тілі - ... ... ... ... орындайды.
* SQL - құрылымды бағдарламалау сұраным тілі, мәліметтер құрылымын
басқаруға, игеруге және ... ... ... ... ... ... жүйелердің қазіргі кездегі формасы болып мәліметтер банкісі
саналады. Мәліметтер банкісінің құрамында мынадай қосылғыштар енеді:
- есептеу ... ... ... ... ... ... бір ... бірнеше мәліметтер базасы (МБ);
- қолданбалы программалар жиынтығы.
МБ – сы ақпараттарды ... ... ... және оларға
мәліметтерге ыңғайлы, тез баруға болады. МБ – дағы ақпараттар:
- ...... ... ... ... бір бүтінді болуы керек.
Мәліметтер базасын басқару жүйесі (МББЖ) – тілдік және программалық
құралдардың жиыны.МББЖ МБ – сын ... ... және ... ... ... МББЖ ... және көп қолданбалы болып бөлінеді.
Дербес МББЖ бір компбютерде ... ... МБ – сын ... ... ... Paradox, d Base, FOX Pro, Access т.б. ... 97 мен Access 2000 ... қатар көп қолданбалы МББЖ-лері
«клиент - сервор» архитектурасындағы ... ... ... ... ... көп қолданбалы МББЖ – леріне Oracle, Informix, Sy Base,
Microsoft SQL Server, Inter Base ... ... ... ... ... мәліметтерді өңдеуде
қызмет істейді. Осы қосымшалар арқылы МБ – мен жұмыс істеуге ... ... ... деп те ... ... тура мағынасында МББЖ болмағанымен, МББЖ-нің
көптеген мүмкіндіктері мен қамтиды.
DELPHI – дің ... ... ... болмағасын, басқа МББЖ-нің,
мысалы, dBase, Paradox немесе InterBase – дың ... ... үшін DELPHI – ді МББЖ ... ... бұл кемістік болывп
есептелмейді, себебі аталған форматтар өздерін жақсы көрсете алады. Оның
үстіне DELPHI – дің ... ... ... ... кем
емес, асып түспесе.
Мәліметтер базасы қолданбалы мәліметтер жүйесінде (мысалы, «Сирена»
немесе «Экспрессивка» – теміржол билеттерін сатц ... ... ... Мәліметтердің қолданылуына байланысты базада келесі
негізгі моделі болады:
- иерархимиялық;
- ... ...... ... ... ағаш ... болады. Бұл ұйымдасу
иерархимиялық ақпараттарды ... ... ... ... ... өте ыңғайысу күрделі болады.
Желілек модельдерде мәліметтер граф түрінде болады. Бұл ...... ... мен оның ... ... – бағытталған модельде мәліметтер ... ... ... ... болады, Ірі МБ-құрғанда қолданылады.
Релециялық ... аты ... ... ... ... ... фирмасының қызметкері Эугар Кодд ойлап тапқан. ... ... мен ... - ... ... ... жипитығынан тұрады.
Реляциялық модельдің артықшылығы – оның қарапайымдылығында, құрылымының
иілгіштігінде, ... ... ... ... ... ... МБ – ның ... дербес компьютерлерде
реляциялық болып табылады.
1.2 Мәліметтер қорының архитектуралары
Қосымшалар мен МБ –ның өзара орналасуына байланысты
- локальді МБ;
- алып (удаленные) МБ –сы ... ... МБ – мен ... ... үшін ... қоспашалары
құрылып, пайдаланады. Ал алыс МБ – мен – ...... – ның ... ... ... біраз дәрежеде әсер етеді.
DELPHI – қосымша BDE (Borland Data base Engine) арқылы МБ – на ... ... жол аша тын ... ... мен драйверлердің
жиынтығынан тұрады. DELPHI – қосымша ... ... үшін ... ... ... Қосымша BDE арқылы мәліметтер базасына сұраныс беріп, кері
қарай керек мәліметтерді алады.
Локальді МБ – сы ... бар ... ... Бұл жағдайда
ақпараттық жүйе локальді архитектураға не деп атайды. (1 – сурет).
1 – сурет Локальді архитектура
Локальді МБ – сын ... да ... көп ... ... ... ... - ... архитектурасы деп атайды.
Алыс МБ – сы компьютер – ... ... ... ал ... МБ – ның ... компьютеріндегі жұмысын қамтамасыз етеді. Бұл
жағдайда «клиент - сервир» архитектурасымен қатынасты боламыз. ... екі ... емес екі ...... мен МБ – ң ... ... – қолданушының қосымшасы.
«Клиент – сервер» архитектурасын іске ... үшін ... ... МББЖ – сі, мысалы, Oracle немесе Microsoft SQL ... ... МББЖ ... ... пайдаланылады.
1.3 Реляциялық мәліметтер базасы.
Реляциялық МБ – сы өзара байланысты ... ... Әр бір ... ... ... туралы мәліметтерден тұрады, ал барлық кестелер бірігіп
МБ – сын құрайды. МБ – сын құрайтын кестелер ... ... ... болады. Кестелер файлдарда сақталады да, бөлек құжатқа ұқсайды
немесе электронды кестелер (кестелік ... ... Excel) ... ... ығыстыруға, Windows. Проводник арқылы болады. МБ – ... көп ... ... ... ... мен бір ... болады.
Бір кесте үшін мәліметтер индекстер, кілттер т.б. ... ... ... ... бастысы болып мәліметтерден тұратын файл
есептеледі, бұл файлдың атын кестеге береді. Кейбір мағынада кесте мен ... ... ... ... ... ... оның бас файлы алынады: d base
кестесі үшін – файл DBF кеңейтушімен, Paradox кестесі үшін – файл ... ... ... ... аттары автоматты түрде беріледі:
кестенің атымен бірдей болады:
МБ – ның әрбір кестесі жол мен ... ... ... жасы ... - өрыс деп ... | | | | |
| |  |  |  | |
| |  |  |  | |
| |  |  |  | |
| | | | | |
4 – ... ... базасы кестесі.
Кесте құрудағы ерекшеліктер нақты МББЖ – ны жақсы байланысты. Мысалы,
d Вase локальді ... және Inter Base ... ... ... өріс жоқ,, d Вase ... кілт анықталмайды. Мұндай ерекшеліктер
кестенің форматын ... ... ... керек, себебі тек қана МБ – ... ғана ... оның ... ... да әсер ... Алайда,
кестелердің айырмашылықтарына байланыссыз, МБ – сын енгізу мен ... ... мен ... ... ... оның ... ... жатады, әрбір кестенің
ең болмағанда бір өрісі болуы керек. Кесте құрылымының ұғымы кең мағынада,
оған:
- ... ... ... ... ... ... ... кестелер арасындағы сілтеме шектеулер;
- парольдар кіреді.
Кестелермен жалпы мынадай операциялар орындауға болады: - ... ... ... ... атын өзгерту;
- алып тастау (өшіру)
Кесте құрғанда оның құрылымы мен оны ... ... ... ... ... ... ... аты кестемен аттас.
Кестенің құрылымы өзгергенде өрістердің аты мен сипаттамасы өзгереді,
кілттің құрамы мен аты, индексі, шектеулер де өзгереді.
Ат қойғанда ... де, оның ... да жаңа атқа ие ... Ол ... ... ... ... Мысалы, Data base немесе Data
Pump.
Дискіден кестені өшірілген оның ... ... да ... ... кез келген программа арқылы орындауға болады. (Проводник Windows).
Кілт өрістер комбинациясынан тұрады, мәліметтер кестеден жазбаларды
айтқанды. Жәй кілт бір ... ... ал ... – бірнеше өрістен. Кілт
құрылған өрістер кілтті деп аталады. Кестеде тек қана бір кілт ... ... ... ... бір текті идентификациясын;
- МБ – ның сұранысының орындалуын тездетуді;
- МБ – ның жеке кестелерінің арасындағы байланысты;
- бүтін сілтеме, шектеуін пайдалануды ... ... ... ... ... ... бойынша құрылады. Ол өрістің
құрамасының мәндерінің қайталануына мүмкіндік береді. Кілттен айырмашылығы
негізінен осы болады. ... ... ... индексті өрістер деп аталады.
Жәй индекс бір өрістен тұрады, ал құралас индекстер бірнеше өрістен тұрады.
Индестерге ... ат ... ... ... кестенің
индекстелінуі деп аталады.
Индексті қолдану:
- мәліметтерді іздеудің жылдамдығын арттыруда;
- жазбаларды сұрыптауды;
- МБ – ның жеке кестелерімен ... ... ... ... ... ... ... етеді. Сұрыптау
жазбаларды өріс бойынша реттелуін көрсетеді немесе жазбаларды мәндерінің
өсу не кему тәртібіне ... өріс ... ... реттелуін көрсетеді.
Индекс кестелерді индексті өріс бойынша сұрыптау үшін қызмет етеді ... Жеке ... DELPHI –де Table ... ... тек ... ... ... сұрыптауға болады. Query жиынтығын SQL құралдары
арқылы кез келген өрістер бойынша сұрыптауға болады.
Бір кесте үшін бірнеше индекс құруға ... Әр бір ... ... ... ағымды, яғни белсенді қылуға болады. Кестен бірнеше
индексті болғанымен де ағымдары индексі ... ... ... ... ... мен сұрыптау кезінде, Table жиынтықты. Кілттік өрістер
әдетте автоматты түрде индекстеледі. Paradox, ... кілт бас ... ... де, ат ... Ал d Base кестелерінде, ... оның ... ... бірі ... ... жол ... (доступ) келесі әдістері бар
- тізбекті;
- тура;
- индексті – тізбекті.
Тізбекі әдісте кестелердің ... ... ... ... ... аса тиімсіз, себебі ізденіске көп уақыт кетеді. Сондықтан бұл әдісті
шығын кестелерге қолданған тиімді.
Тура әдісте керек жазбаны кестеден кілт ... ... ... ... – тізбекті әдіс тізбекті және тура ... ... Бұл ... ... ... ... индекс болған ... ... МББЖ – де ... және ... ... ... ... МБ – ның тиісті құрылымын ... ... ... – кілттер мен индекстерді. Егер өрістер үшін индекс құрылса, онда
осы өрістердің жазбалары ізделгенде ... ... ...... ... кері ... ... әдіс.
1.4 Мәліметтер базасын жобалау
Реляциялық МБ – сын жобалау негізінен алғанда мәліметтердің құрылымын
құрастыруға арналған, яғни ... ... және ... ... ... ... эффектілі және төмендеуіне қамтамасыз етуші керек:
- мәліметтерге тез жол ашу;
- мәліметтерді қайталамайды;
- мәліметтердің ... – ның ... ... ... ... деп те атайды
(логикалық деңгейдегі жобалау).
Мәліметтердің ... ... ... үш жағы ... Бір ... айналасында шығарылатын есептің объектілері туралы
мәліметтер ... және ... ... ... бөлу қалыпты жағдай
нгізінде бөлу;
- Берілген мәліметтердің типін және ... ... ... ... талаптарын белгілеу, кейін CASE құралдары арқылы алу.
- Ережелер мен нұсқалардың ... ... ... анализ
қорытындысымен мәліметтерді құрылыстыру.
Жобалауды классикалық әдістен орындауға болады. Ол ... ... ... ... ... оларды сипаттайды, содан кейін
қолмен (вручную) сұраған талабы келтіреді. Одан басқа, жобалау үшін ... ... да ... ... ... қалыпқа келтіру
МБ – бұл МБ – ғы ... ... тыс ... ... ... ... мәліметтер моделінің өте қиын реляциялық
теориясына негізделген.
Қалыптастырудың негізгі ерекшеліктеріін қарастырамыз.
МБ – сын құрылымын құрғанда ... ... тууы ... ... ... тыс ... ... шамадан тыс болуын ... ... деп ... ... жәй және ... тыс ... бар.
Операциялар орындау кезіндегі қосарлану ... ... ... ... ... кіргізу (ввоз) болып бөлінеді.
Жәй қосарлану табиғи және жиі кездеседі. ... ... ... бірнеше адамның телефон нөмірі бірдей болуы мүмкін егер олар бір
кафедра істесе. Бір ңөмір бірнеше рет қосарланады, ... әр ... ... ... ... Егер қосарланды деп бір нөмірді алып тастаса, онда
бір қызметкердің ата – жөні өшіп қалады. Сонда бұл ... ... ... жаңа жол ... ... оның ... үшін ... жағдайды енгізу анатомиясы деп атайды. Мысалы, шамалар берілген
диапозонға сыймайды ... ... ... ... өрістің мәндері
берілмеуі мүмкін.
Шамадан тыс қосарлануда боллуы мүмкін. Мысалы, телефондар тізімінде
қызметкерлер отыратын ... ... ... ... Оның ... тек
тізімде бірінші тұрған адамның телефон көмірі көрсетілген де, ... орын ... ... ... бос ... ... жеке ... байланысты болады.
Бос орынды Null мәнімен белгілейді.
Қалыпты ... ... ... МБ – сын ... ... ... және ... қатынастар ережесіне байланысты
тізбектеліп бір формадан екінші қалыпты формаларға көшу болыа табылады.
Қалыпты формалардың ... ... ... ... ... ... екінші қалыпты форма;
• үшінші қалыпты форма;
• күшейтілген үшінші қалыпты форма, немесе Бойс – ... ... ... ... ... ... ... МБ – да болатын ... ... ... осы
объектілердің атрибуттарын (сипаттамаларын) айқындаудан басталуы керек.
Барлық объектілердің атрибуттары брі таблицаға кіргізіледі. Содан ... ... ... қалыпты формаға келтіріледі. Практикада әдетте бірінші
үш алғашқы форма қолданылады.
Мысал ретінде футбол чемпионаттарының ақпараттарын сақтаудың МБ – ... ... ... болатын күндер, ұрғап голдар туралы
ақпараттарды сақтау керек. Алдымен осмы мәліметтерді бір кестеге ... оның ... ... ойын ... ... ... иелері;
• қонақтар командалары;
• гол соққан ойыншы;
• команда белгісі;
• уақыт.
Команда туралы мәліметте: аты, қаласы және жаттықтырушының аты – ... Гол ... ... ... көрсетіледі де, оның қай
командадан екені белгіленеді, мысалы,
Х – хозяйндер командасы,.
Г – қонақтар командасы.Уақытты көрсеткенде минутқа дейін ... ... ... ... тұрады. Практикада мұндай
кестелерде команда құрамдары, арбитрлар ойынның басталу ... ... ... ... ... ... шығару, т.б. мәліметтер
болады. Кестенің құрылымында тек өрістердің ... ... ... түрі мен ... бұл ... онша ... ... құрылған кестені бір кестелі МБ – сы деп қарастыруға болады.
Мұның негізгі ... ... ... тыс көптігінде. Себебі
әрбюір гол соққан ойыншы үшін ойынның күні және команда иелері мен қонақтар
мәліметтері көрсетілген. ... ... ... ... ... ... ... едәуір ұлғаяды. Осы мысалда МБ – сын жобалау
қолмен (вручную) жүргізіледі. Мұндай жобалауды шағын МБ – сын ... ... ... – автоматтандырылған жобалауда ЭАЖ-ді автоматты
ақпаратты техникада перспективтік қорда пайда ... Бұл ... ... ... сияқты ... ... ... ... ... процессі басқару
немесе жобалау болсын, ақпараттық ... ... ... ... ... ... болып басқару білімін қадағалау: жалпы
матиматикалық модельден бастап алгоритмдік модельді функционалдық ... ... ... ... негізі болып табылады, бағыттық
және критерилік функциясын басқаруды есептеу объекті басқаруға шектеу
қояды. ... ... ... ... (ПА) жалпы модель басқаруы (ЧММУ)
объектісі, жеке есептемелерді басқару және оның жобалау уақыты бейнеленеді:
техникалық жобалау (ТП) өзіне ... ... (КП) және ... (ЛП). Концептуалдық жобалау жеке модельден басқаруды құруды
құрамындағы ... ... ... ... логикалық жобалаудың
алгоритмдік модельді аяқтап, жүедегі есепті басқарады. ... ... ... ... (РП) ... ... реаляциялық ақпаратты
технологияда ЭАЖ береді.
Мынандай қортынды ақпараттық технологияның әдістері мен ... ... ... ... кезеңде автоматтандырылған жобалау
ЭАЖ жобалауды өндіру АРМ көмегімен қосылады. Компьтерді қосу кезінде ... ... ... ... ... басқару объектісін қорды өндіруге модельдік
құрал аумағы (МПО) ... ... ... ... ... ... ... модельде белгіленгендей басқару жеке модель бөлек
функционалдық есеппен қарастырады, қайта ... ... ... ... саналады. Концептуалдық жобалау жеке модельді басқару
тұрғысынан пайда болды. ... ... ... логикалық жобалау
процессінде ақпараттық процестегі модельдің (МИП) және есепті шығару моделі
(МП3), және алгоритмдік модельде ... ... ... келе логикалық
кезеңді жобалау алгоритмді (А) өңдеу болып табылады. Сандық есептерді шешу
(В3), берілген ... ... ... ... ... ... ... жобалауын докуметтер арқылы қортындылайды.
Корсетілген модельдік подход автоматтандыру жобалуын ... ... ... ... өз ... ... Батыста бұндай технология
CASE-технологиясы деп аталады.
CASE – технологиясы жауапты қиындықтарды шешу болып ... ... ... және ... ... ... көптеген жобалаудың
үлгерімдігін ескере отырып, программалық тесттеуді ұйымдастыруды тез өзара
тапсыруға ұмтылу. ... олар ... ... ... қатысады,
коммерциялық құпияны адал түрде шешеді. Осының ... ... ... және ... ... ... ... жауаптылығы өзгере бастайды. Басқа да подходты қолданып,
компьютерлік комплекс өндіріліп және ... ... ... ... ... тапсырушымен толық қарым –қатынасы кезінде пайда
болады. Бұл ... ... ... және ... документтің
болмауынан, персоналды оқыту және ... ... ... ... ... комплексті эксплутациялау толық ... және ... ... ... ... ... мен ... енгізеді. Берілген тығырықты ситуацияны шешу CASE – технологиясы
арқылы жобалауды ұстанып, ... ... ... ... жазылуын қамтамасыз етеді. CASE (Computed Aided Software
Engineering ) жүйесі ... ... ... ... ... Өндірістің көмегімен кәсіптік аймақты ... оған ... және ... ... ... ... Осының
салдарынан модель құрылады, негізгі жүйенің құрамын баяндап олардың
арасындағы қаржылық ... және ... ... ... ... Жазылу
кезінде жобаның электрондық түрі қалыптасып, ол ... ... ... ... жұмыс документі ретінде беріледі.
Жобаны құру кезінде келесі бөлімдер көрсетіледі :
Талап ... ... ... және ... таңдап тұжырымдық жүйені жасау;
Қайта өңдеу және технологиялық шешімді жүйеге беру;
Эскизді және технологиялық жобаларды жүйе архитектурасымен ... ... беру ... жобасы, өңдеу мен программаны дайындауды қалыптастырады ;
Мәліметтер қорының құрылымын баяндайды, документацияны ... ... ... ... ... енгізу, жүйені тестеу, ақпараттық құралды ... ... ... ... ... ... ... өндірістерді ұстану және өзгерту ақпараттың құрамы.
CASE – технологиясы интегралдық тәжірибе және жаңа мүмкіндіктерді
пайдаланып ... ... ... ... Бұл ... компилятормен интерпритатор алгоритмдік тілде, әдістер ... ... ... ... ... ... жобалауды
басқаруды қолдау әрекетін өндіру. Құралдық жазылуды тұжырымдау жобалауын
модельдерді жүйелік жобалауда, барлық ... ... ... ... және ... ... өндіру топтарын тапсырушы үшін,
орындаушы жағынан көрсетіледі.
Қазіргі кезде CASE – ... ... ... жобалауды өңдеу үшін
пайда болады. Оның ішінде тек графиктік көріністер функциясының ақпарат
ағымы олардың ... ... ... ... ... ... басқа программалық немесе олардың бөлігі құралады.
CASE – технологиясы негізінде процесс ... ... ... және ... ... ... ... болады. Әртүрлі жұмыс орны
технологиялық модель ... ... ... жазылу болып саналады.
Мехамодульді орнықтырып әртүрлі модульге енгізулер ... оны ... ... Жүйелік модульақпаратты беру қызметін
атқарады, басқа модуль функциясыменбасқарылады. ... ... ... ... ... ... енгізіп, олардың қарым-
қатынасын толық ... ... ... олар ... ... және жауап
алу керек.
Ақпарат ағымын суреттеп көптеген CASE – жүйесін өндіру көмегімен ER-
модулі (Entiti – ... ... ... орны және абстрактолы
операцияны CASE - әдісі, CASE –технологиясының кең көлемде ... ...... ... ... CASE - ... қабылдап, өздерінің
құралдық әдістерін суреттеп ER – моделін мәлімет қорында жасайды.
ER – моделін CASE – жүйесінде ... ... ... ... ... ... ... сапалы емес модельдік мәліметтер қорын
суреттеп программасын түзетіп керекті кезеңде ... және ... ... көрсетеді.
Әдістер мен ER – моделі суреттеліп графиктік көрініс пайда болады
және ... ... ... ... ... қоса ... қатысу байланысы
және функционалдық ақпарат болып табылады. Жүйелік ... ... ... ... ... ... сөздікте бар болуы тиіс.
Ақпарат сөздігі жазылып және документациялау жобасы ... ...... ... ER – ... ... ... арқылы әдістерді енгізіп
мәліметтерді және жобалауды тестік және ... ... ... ... ... ... енгізіліп, жобалауда көрсетіледі.
Негізгі пайдасы CASE – технологиясы : өндірістің жоғарлауы ... ... ... ... ... ... программалық қамтуды түпкі ... ... ... және ... ... ... ... отырады.
Ресейде ең әйгілі қазіргі уақытта CASE – жүйесі Oracle МҚБЖ ... Оның ... CASE - ... ... жобалау «үстіден-астыға» -
жалпы шешімді жіктеуге өтеді. Oracle ... ... ... ... ... ... болуы ;
• Талдау объектісі;
• Жобалау;
• Реализация ;
• өндіру.
• ER – моделі талдау кезеңінде объектісін, МҚБЖ-де жобалау кезеңін
құрады.
• CASE – ... Oracle ... ... тұрады Oracle*Dictionary,
CASE * Generator.
Компьютерлік құралды ұстану процесі жобалау тез ... ... ... ... ... програмитермен жобалаушылар,
өнімдерінің сапалы болуы ... ... ... ... ... ... есепті толықтай регламенттеуді автоматтандыруды алу мәліметтер
үшін қажет синтетикалық және ... ... ... және
синтетикалық есепті, мәліметті, керекті өндіруді қолдануға ... ... ... ... өндіру процесін есептеу мүмкіндігі бар.
Ақпараттық технологияны автоматтандыру үшін ең алдымен ... ... Адам – ... жүйесі мәліметтер қорында логикалық есептеу жүйесін
және ... да ... сай ... ... ... бухгалтерлік есеп жүйесінде қамтамасыз етеді. Есептеу мазмұны
болып АЖ бухгалтерлік есепті орындап кәсіпорынның ... ... ... локалдік есептеу тараптарында жүргізіледі. Есеп
типтік негізінде ... ... ... ... яғни бас бухгалтердің
құрамы бухгалтерлік есеп және ... іс ... ... есеп ... құрады. Осымен қатар ұлттық элемент әдісі болып, ақпаратты есептеу
қосылады. ... ... ... ... ... есеп ... қажетті талаптар қояды :
• сапасының жоғарлауы, ақпараттық басқару ақпаратын ... құру бұл ... ... ... талдау,
жылдық және периодтық есепті құру ;
... ... ... көрсетілген аналитикалық және
оперативтік мәліметтерді тиімді әдісі мен жұмысты ... ... ... есебінің жақсаруы және оның еңбек күшінің төмендеуі
автоматтандырылған есепті функциялық өндірістің жоғарлауы еңбек
жұмысының есебіне әсерін ... ... ... ... ... заманға сай
әдістерді автоматтандыру ақпараттық есепті өндіруге және автоматтандырылған
ақпараттық технологияның ... ... ... ... ... ... автоматтандырылған ақпараттық
технологияны қоршаған ортаға адаптациялау, интеграциялық мәлімет, ... ... іс ... ... ... ... ... келесі түрге
бөлінеді : 1. ... және ... ақы ... ... ... мен мәліметтер қорын есептеу ;
• документтер мен еңбек өнімділігін есептеу ;
• төлем ақыны мәліметтер қорында ... цех және ... ... ;
• есептеу операциясын «еңбек ақыны төлеу есебі» ;
• шығындар объектісін колькуляциялау ... ... ... ... ... ... есебі:
- инвентарлы карточкалар және басқа документтердің ... ... ;
- ... ... бағалау есебі.
3. Материалдық құндылықтар есебі :
- материалдық құндылықтардың документтердің есебі ;
- колькуляциялық есеп ... ... ... ... ... ... жұмысын есептеу ;
5. Ақшалай қаражаттың есебі :
- ақпаратты өңдеуді кассалық операция есебі ;
- ақпараттық өңдеуді банктік операциялар есебі ;
- ... мен ... ... ... Өзіндік құнды колькуляциялауды өндіру есебі :
- өндіріс есебі ;
- жеке өнім ... ... ... ;
- ... ... ... жабу ;
7. Ақпараттың өңделіу синтетикалық және аналитикалық есебі :
- бас ... және ... алу ;
- ... ... ;
- статистикалық есеп және бухгалтерлік форманы құру.
Өндіріс процесі шығындар заттай ғана емес, сонымен қатар таза ... ... ... - ... ... ... ... болып
табылады. Оның өндірісінің жоғарлауы өндіріс эффектілігінің өсімі, оның
көлемі адам-сағат ... ... және ... ақы ... ... жұмыс, тракторист пен машинистің
жұмысы, орындалған жұмыстың қағазы, төлемақыны жұмысшыларға ... ... ... ... ... ... есептеу үшін өндірісті сомалар және ұсталып
алынатын қалдықты есептейді.
Есеп және төлем ведомісті деп – мәліметтерді жалпылап ... ... ... және ... ... – бухгалтерлік есептің маңызды аумағы болып
табылады. Бұл есеп ... ... ... :
жұмысшының еңбекақы төлемін фиксирланған оклад немесе ... ... ... ... автокөлік жүргізушілеріне еңбекақы төлемі ;
• қосымша еңбек құнның сомасын есептеу ... ... ... ... ... бөлу есебі ;
• машинограммаға баспа беру есебі ;
Барлық жұмысшыларға есеп жүргізілгеннен кейін, ... ... ... және ... ... таңдау қажет. Сонымен қатар ПК
жадында барлық мәліметтерді ... ... ... ... ... барлығына
белгілеп 1 ай операциясының соңы деп белгілейді.
Экономикалық ақпараттық жүйелерді жобалау кезінде ... ... ... ... жүйелік алымын және
түсетін ақпаратты ... яғни ... ... ... ... ... ... деп – документ алуының қорытынды жобалауы.
Жобалаудың мақсаты техникалық ... және ... ... ... және ... құқықтық міндетімен
қамтамасыз етеді.
Ақпараттың қамтамасыз ету ... мен ... ... ... ... ету жүйесі әдістер мен алгоритмді
функционалдық түрде есептейді. ... ... ... ... ... ... болуына аса маңызды көңіл бөледі. Программалық
және құралды пайдалану ... ... ... ... ... ... ... :
жоспарлық және аналитикалық жұмысын кәсіпорынның жақсаруына көмегін
тигізеді ;
ақпараттың графигін құрып, өндірістің және ... ... ... ... ... ... ... оптималды түрде пайдалану, жоспарлау
есебін және талдауды шаруашылық ... ... ... ... ... ... құру үшін біріншіден, техникалық тапсырыстардың барлық жүйеге
техникалық және жұмыс жобалауы- алдымен жүйе құрамына кіреді.
Жүйенің техникалық ... – бұл ... ... ... ... жүйелі жобалауды шешу, алгоритм есебін шешу, сонымен қатар
автоматтандырылған жүйеге ... баға ... оны ... және ... объектіге есептеп дайындау.
Техникалық жобалау экономика-математика және ... ... ... техникалық жобалауды жүйелік өзімен 10 документті
қосады :
... ... ... және ... құрылымдық жүйесі.
• алгоритмді есептеу жүйесі
• ақпараттық қордың мекемесі.
• документтің альбом түрі.
• математикалық қамсыздандыру жүйесі.
• техникалық әрекет құралы комплекс принципін құру.
... ... іс ... ... ... жүйесі.
• документ ведомствосы.
Кәсіпорынның экономикасы техникалық жабдықтаудың құрамы жүйені
өндіруге өндіріс кәсіпорынның ... ... ... ... ... экономикалық көрсеткіштерді функционалдық байланыс арқылы
қысқаша ... ... ... және ... ету ... ... табылады.
Бұл техникалық бөлімге қосылатын :
• кәсіптік – экономикалық модель есебі.
• экономикалық-математикалық модель есебі.
• кіріс ақпарат ... ... ... ... ... ... басланыс үшін сақталған.
• өзгерістерді енгізу ақпараты.
• есепті шешу алгоритмі.
• бақылау мысалы.
Ақпарат ...... ... 4 және 5 ... ...... ... жүйелік программаларды
табу математикалық құрылымын қамтып ... ... ... ... ... ... ... – техникалық жоблаудың процесі өндіруге мәліметті
техникалық ... ... ... ... ... ... өндіруді жүйелік автоматтандыру кезінде
материалдық өндіруді қамтамасыз ету.
Жұмысты жобалау – бұл ... ... ... ... ... шешімін, программалық және құралдық шешім, экономикалық
эффектілігіне баға ... ... ... ... ... ... бұл ... құру жүйесі тараптық графиктік жұмыс жобасында
орындалды.
Жұмыс документінің құрамына мыналар кіреді :
• анықтылық жазбасы.
• функционалдық және мекемелік құрылымы.
... ... ... кірісін толтырып оперативті документ арқылы.
• шығыс документін пайдалану инструкциясы.
• нормативті сұрау ақпаратын кәсіпорынға ... ... ... ... сақтау кәсіпорынның инструкциясы
• ПК-ға енгізу ақпаратын дайындау инструкциясы.
... ... ... ... ... ... ... құру.
Экономикалық мекемелік бөлігі жұмыс жобасын есептеп әр жүйелік
көрсеткіштерді ... ... ... ...... жобасын материалдық қолдану басқару
аппаратына сұрау салу.
Математикалық бөлімі – жұмыс жобасын ... ... ... бөлімі – жұмыс жобасын техникалық әдістермен жазып
техникалық процесті мәліметті ... ... ... ... ... ... ... техникалық шешімді жұмыс жобалауын, әшекейлеп
Біртұтас жүйенің конструкторлы ... ... ... ... ... ... МҚБЖ желістік үлгілер ... ... ... құрылымы графикалық түрде сипатталынғанда желі түріндегі графтар
қалыптасады. Графтың басты ұшына жазба деп аталатын АҚ сәйкес ... ... ... ... құрайды. Жазба құрылымы сызықты немесе иерархиялы
болуы мүмкін.
Көптеген МҚБЖ қарапайым желістік құрылымды болады, яғни әрбір жазба
түрлері ... ... 1:М ... орынайды.
Желістік мәліметтер қоймасының қатынастар жиыны және тармақтармен
шоғырланған қатынастар ретінде бейнеленіп, ондағы қатынастар ... ... ... ... ... қатынастар W(T1, T2) деп негізгі тір T1
қатынасы мен T2 жалғыз тәуелді қатынасынан тұратын және ... ... мәні ... ... бір ... байланысқан жағдайда ғана өзара
байланысатын екі ... жұбы ... шарт ... ... ... ... ... Әр
түрлі желістік МҚБЖ-да бұл шектеуді компьютерде жүзеге асыру біртекті
емесе. ... ... ... ... ... ... ... қос деңгейлік және екі деңгейлік желілер
болып бөлінеді.
Екі деңгейлік желістің ... ... ... ... бірі тәр ... мүмкін:
– қандай да бір тармақтармен шоғырланған қатынастан тыс болуы;
– саны ... ... да, ... ... қатынастардағы негізгі
қатынасқа саналуы;
– саны қанша болса да, тармақтармен шоғырланған қатынастардағы тәуелді
қатынасқа саналуы.
Бір мезетте бір, ... ... ... болатын және басқа
контекстен тәуелді болатын қатынастың болуына жол берілмеейді.
Көп деңгейлі жілісте өзара ... ... ... ешбір шектеулер қойылмайды. Дегенмен, қазіргі уақытта жиі
қолданып ... ... екі ... ... ... ... ... жадында тармақтармен шоғырланған қатынасты ұйымдастыру
барысында байланыс мекені деген түсінік қарастырылады. Негізгі және тәуелді
қатынастарға ... ... ... ол ... мекені д.а. Байланыс
мекенінің мәні - ... ... ... T2 ... ... мәні T1 негізгі қатынасының ... ... ... ... сақталушы қатынастардың мәні жазба түрінде болса,
байланыс мекені деп, бастапқы мекен сақталған жазба құрамындағы ... ... ... ... ... қатынас мәні мен негізгі қатынастың жалғыз мәнінің байланысы
келесі ... ... ... ... ... жазбаларының байланыс
мекендері қатынас жазбаларының бірін көрсетеді де, тәуелсіз ... ... ... ... ... ... ... тәуелді қатынастың келесі жазбасында және тағысын тағы әрі қарай
көрсете ... Осы ... ... ... ... ... ... негізгі қатынастың жазбасына жолданады. ... ... ... байланыс мекендері құрылымының ... ... ... ... негізгі қатынастағы жазба
сипттайды.
Желістің МҚ-сы келесі құрылымынан тұрады:
S(rel)= < A, R, WW, Dom, Rel, Net, ... A - ... ... ... - ... ... ... - тармақтармен шоғырланған жиыны;
Dom - атрибуттардың доменге енуі;
Rel - қатынастар құрылымының сипаты;
Net - қатынастар жиының ... ... ... - ... ... ... ... шоғырланған қатынастарға ендірудің немесе
одан шығарудың стандартты түрде келісілген тәсілдері бар.
Ендіру тәсілі автоматты және авоматты емес ... ... ... емес түрде - негізгі қатынаста жаңа мән пайда болса, ол тәуелді
қатынастың қандай да бір ... ... Осы ... ... ол
авоматты емес түрде сипатталады. Мәліметтерді шығару әдістері ... ... емес ... ... ... әдісте мән негізгі қатынасқа енген
болса, ол тұрақты мүше болып қалады да, оны ... ... ... ... жойып тастауға болмайды.
Міндетті емес әдісте негізгі қатынастан кез ... ... ... ... ... ... пен атқарымдық тәуелділік туралы
келесі тұжырымдаманы айтуға болады: егер тармақтармен ... ... ... онда ... ... ... ... түрде анықтайды және
керісінше бір қатынастың ... ... ... ... ... анықтаса,
онда бірнеше қатынастәуелді болып, ал екінші ... ... ... ... ... қатынас болады.
МҚ-ның желістік схемасында қатынастар мен ... ... ... мен ... ... ... ол желістік құрылымды
файлдар жиына ретінде қарастыруға мүмкіндік береді:
F=(F1(X1), F2(X2) ... Fi (Xi) , ... Fn (Xn))
Мұндағы Xi - Fi ... ... ... { X1, X2 ... Xi ... Xn } ... бар желістік құрылымдағы Y
графы ендірілсін. Егер Xi . Xj-дің бөлігі ... және Fi ... ... болса, онда Y графында доғасы болады.
Желістік ациклді МҚ-сы деген ұғымды қарастырайық. Егер Y ... ... бір ғана жол ... ондай желістік МҚ-ы ациклді д.а.
Желістің екі деңгейлі құрылымын алу алгоритмін қарастырайық.
1. А1 6 А2 ... ... ... F1(A1, A2) ... (# - белгісімен кілттер белгіленген):
F1(Банк#, Президент, Мекен-жай)
F2(Департамент#, Бөлім#, Қызметкерлер)
F3(Депертамент#, Амалдар, Мерзім)
F4(Аты-жөні#, Бөлім)
F5(Аты-жөні#, Амалдар).
2. Бірінші адымда ... ... жұбы ... ... тексеріледі
де, ол орындалса, сәйкес файлдардан Wij(Fi, Fj) ... ... ... F3), W35(F3, F5), W45(F4, ... Егер ... адамда екі тармақтармен шоғырланған ... Wij, ... онда Fj ... ... ... F файылына беріледі де,
Fi Wij-мен бірге жойылады. Ол жоғарғы мысалда W23.
4. Екінші адымда ... ... ... ... ... Fn ... қосылып, кілттік емес түрде болады. Сәйкес
файлдар саны бірнеше болса, онда негізгі ... ... ... ... ... онда алғашқы кілт атрибуттарынан жаңа файл тұрғызылып,
екінші, үшінші, төртінші адым қайталанады.
Жалпы ... ... ... ... МҚБЖ ... өңдеудің екі түрлі ыңғайы бар.
– МҚ-мен жұмыс жасайтын қоймалық тіл жабдығын пайдалану. ... dBASE, FoxBASE, Clipper және т.б. ... ... ... тіл жабдықтарын (Паскаль, Ассемблер, Си++,
DELFI және т.б.) ... ... ... ... ... ішкі ... арқылы жүзеге
асырылад. Ішкі бағдарламалардағы параметрлер арасында мәліметтерді өңдеу
амалдары, өңделінетін қатынастар аты көрсетіледі. Осы ... ... ... ... ... ... Мәліметтердің иерархиялық үлгісі
Мәліметтердің иерархиялық үлгісімен жұмыс ... ... ... ... ... ... сол қалыпында
қолданылады.
Мәліметтердің иерархиялық үлгісі деп төмендегі екі шектеуді орындайтын
қатынастар мен ... ... ... ... ... ... бір тармақтармен шоғырланған қатынасқа тәуелді болмайтын, әр
түрлі аталатын жалғыз қатынас болады;
2. Тек бір ғана ... ... ... ... ... ... ... болады.
Бұл шектеулер иерархиялық МҚБЖ-ларда ескеріледі.
Мәліметтердің иерархиялық үлгісінің құрылымын ... ... Онда ... ... ... ... ішіндегі # - белгісі
бірінші атрибуттарын білдіреді.
Мәліметтердің иерархиялық үлгісінде мәліметтерді ... ... ... ... ... ... - «соңына дейін жүріп өту» принципі қолданылады. Онда
келесі ережелер жүзеге ... ... ... ... ... ... әрбір деңгейде соңғысына
дейін сәйкес қатынастардың алғашқы мәндері тізбектеледі;
... адам ... ... шоғырланған қатынаста барлық
мәндер тізіледі;
– осы тармақтармен шоғырланған қатынастың барлық мәндері тізіледі;
– жеткен деңгейден алдыңғы деңгейге ... егер ... ... қажет болса, үрдіс қайталанады.
а
ә
Мәліметтердің иерархиялық үлгісінің құрылымындағы тармақтармен
шоғырланған ... үшін ... ... бар: егер ... ... бар ... онда тәуеді қатынас кілті негізгі қатынас
кілтін атқарымды анықтайды. Сонымен бірге, әрбір ... емес ... ... ... ... алғашқы кілтін атқарымды анықтауы тиіс.
Иерархиялық МҚ-ң құрылымын алу алгаритмін қарастырайық. А 6 В ... ... ... үшін Si(A,B) ... қалыптасады. Мысалы,
S1(Департамент#, Төраға, Мекен-жай)
S2(Бөлім#, Департамент, Қызметкерлер)
S3(Амалдар#, Мерзім)
S4(Аты-жөні#, Бөлім)
S5(Амалдар#, Тапсырма#, Аты-жөні#, Ұзақығы)
S6(Амалдар#, Құжаттар#, Қор).
Қатынастарды белгілірі бойынша топтарға бөлейік: егер екі ... ... ... ең болмағанда бір ортақ атрибутты анықтайтын
болса, олар ортақ топта ... S2, S4, S5 (бұл ... ... ... ... түрде
анықтайды);
S3, S5, S6 (бұл кілттер Амалдар атрибутын атқарымды ... ... жұп ... ... Kj 6 Ki ... ... де, ... болса, Wij (Si, Sj) тармақтармен шоғырланған қатынас қалыптасады.
Топтан тармақтармен шоғырланған қатынастізбектері табылып, олар бұтақ
тәрізді ... ... ... Wij - Wjk ... ... ... бірінші топ: W12(S1, S2), W24(S2, S4), W45(S4, S5), тізбегі
бұтақ тәрізді қалыптасады; ал екінші топ: W35(S3, S5) және W36(S3, ... ... ... бұтақ тәрізді қалыптасады.
Төртінші адымнан тыс қалған артибуттарды кілттек емес ... ... ... немесе бұтақтың ұштарына сәйкес қатынастартар
құрылымына ... ... ... ... ... ... ... бар болса, онда
иерархиялық МҚ-ң ... ... ... ... жөніндегі
сұрақты шешу қажет.
«Негізгі - тәуелді» жұбындағы ортақ тәуелді атрибуттарды жою ... ... ... қысқарту керек.
Жалпы, иерархиялық МҚ пайдаланғанда бағдарламалық жабдықтар ... ... ... ... мен кемшіліктері
Жоғарыда қарастырылған мәліметтер үлгілерін салымтырмалы түрде талдау
нәтижесі төмендегі 1.2-кестеде көрсетілген.
Дегенмен, ... ... ... ... ... ... ... жағдайларға байланысты. Мысалы, мәліметтер үлгілері үшін тұрғызылған
ыңғайлы қолданбалы бағдарламалардың пайда болуы, МҚ-ң аз ... ... ... болуы өз ықпалын тигізеді.
Даталогиялық үлгі, реляциялық үлгі, желістік үлгі, иерархиялық үлгі,
сегмент, мқ-ның жазылуы, котерж, реляциялық ... ... ... ... ... ... амалдар, объектілік қатынас,
байланыстық қатынас, атқарылымдық ... ... ... көп ... ... ... шоғырланған қатынас, негізгі
және тәуелді қатынстар, екі деңгейлі және көп ... ... ... ациклді мәліметтер қоймасы.
1.2-кесте
Мәліметтер үлгілерін салымтыру
|Мәліметтер |Артықшылықтары ... ... | | ... | | ... ... |Қосу амалындағы баяу |
| ... ... ... ... көп орын |
| ... ... |алатындығы |
| ... ... | ... ... өрнектеудегі |Күрделілігі, яғни ұғымдардың |
| ... ... ... ... |
| ... ... |енудің тек навигациялық |
| | ... ... ... ... өз ... ... |
| ... ... ... ... асырудағы |
| | ... ... |
| | ... тек ... |
| | ... тек түбірлі қатынас|
| | ... ... ену |
2 ... орта
2.1 Delphi-де қолданылатын мәліметтер қорының түрлері
Локалдік мәліметтер қорында мәліметтер қоры ... ... ...... ... ... ... қоры файл – серверде болады.
Локалдік вариантта мәліметтермен жұмыс істеу бір пайдаланушы режимінде
болады. Бұл ... ... ... іс ... кездеспейді, себебі
бір мезгілде мәліметтермен ... ... ... ... саны ... қоры қөшірмесінің саны тең болатындай бірнеше мәліметтер қор
қөшірмесінің құрамын синхрондау ...... ... ... ... ... файл – серверде
орналасады, ол бір ... ... ... ... ... алады,
сондықтан мұндай мәліметтер қорында қөп пайдаланушы ... ... ... ... ғы мәліметтердің жалғыз ғана сақталады, әрбір
клиент әр уақыт мезетінде осы мәліметтердің ... ... ... ... ... ... клиент бағдарламасына
жүктеледі.Олар әрбір клиент орнындағы мәліметтердің локалдік ... ... қоры ... ... ... ... де BDE клиент машинасында болады, және бағдарламамен бірігіп
локалдік мәліметтер қорын басқару жүйесін құрады, мұнда қөшірме саны ... саны тең ... ... ... ... ... ... шығуға болады. BDE локалдік және клиент – серверлік
мәліметтер қорын төмендегідей ... ... ... PLL- ... ... Ол Delphi – де ... мәліметтер қорымен жұмыс істеу
үшін қолданылатын қосымшаларды пайдаланатын әрбір компьютерге ...... ... ... – сервер архитектурасында BDE мен мәліметтер қоры арасында
мәліметтер қор сервері (арнайы бағдарлама, мәліметтер қоры ... ... ... ... ... пайда болады.
Клиент – серверге реляциялық мәліметтер қоры (бір – бірімен байланысы
бар кестелерден тұратын мәліметтер ... үшін ... ... ... Query Language – ... ... ... сұраныс тілінде
сұраныс құрады. SQL сервер сұраныс интерпретациясын қамтамасыз етеді, оны
орындайды, нәтижесін ... және оны ... ... ... клиент
компьютері сұранысты физикалық орындауға қатыспайды, ол тек қана сұранысты
мәліметтер қоры серверіне ... және ... ... ... ... ... ... келтіреді және пайдаланушыға береді. Клиенттің қосымшасына
тек қана сұранысты орындау нәтижесі жіберіледі, ал ... тек ... ... мәліметтер беріледі. Қорытындысында желіге жүктеме ... ақ ... ... ... тез ... ... үшін ... қарастырады. Мұның бәрі жүйенің орындалу әрекетін күшейтеді
және сұраныс нәтижесін күту уақытын азайтады.
SQL ... ... ... ... аппараты бір мезгілде
бірнеше пайдаланушының бір мәліметті өзгертуіне мүмкіндік бермейді ... ... ... ... ... ... келуге мүмкіндік
жасайды.
Мәліметтер қоры серверінде мәліметтер физикалық тұрғыдан бір ... ... ... ... ... ... үшін ... пайдаланушыға пароль
беріледі, бұл әдейі бұзу мен ұрлаудан қорғауды күшейтеді.
Сервер қосымшасымен біріккен архитектура.
Клиент – сервер архитектурасын дамыту идеясы (ойы) ... ... ... үш ... ... пайда болуына әкелді.(N-tier
немесе multi-tier архитектурасы)
Клиент – сервер архитектурасы екі звенолы: бірінші звено ... ал ... қор ... мен ... қоры ... ... ... архитектурада қосымша бағдарлама құрылады, онда ... ... ... ... ... барлық мәліметті теру
компонеттері, сондай – ақ ... ... ... және ... ... кейін бағдарлама COM немесе CORBA сервері ретінде тіркеледі,
ары қарай сервер қосымшасы болады. Клиент машинасында BDE ... ... ... пайдалану үшін олар сервер қосымшасына жүгінеді, ол
қажетті мәлімет алмасуды өткізеді.
Клиент қосымшасы BDE – мен ... кез ... ... ... ... ... ол орналасқан каталогке басқа желілік машиналар
онымен ашық пайдалануға мүмкімдік жасалуы ... ал ... ... ... мәлімет серверімен жұмыс істеу периоды кезінде қосылуы тиіс.
Сондай – ақ мұнда мәліметті ... файл – ... ... ... ... оң ... ... дұрыс емес мәліметтерді сервер
қосымшасы кері қайтарады, мәліметтер қоры серверіне жіберілмейді.
Клиент бағдараламасында ... ... ... ... білдіретін клиенттік мәліметтер теру орналасады. Барлық
өзгерістер осы ... ... ... ... ... ... ... Сондай – ақ үлкен ... ... ... ... бір ... клиент экранында орналаса алатындай порциямен
локалді теруді ... ... ... ... ... бәрі желі жүктемесін
азайтады, сұраныс нәтижесін күту уақытын азайтады.
2.2 Delphi-де МҚ ... ... ... ... ... ... ... Borland Database
Engine (BDE)-Borlandфирмасы мәліметтер қорының ... ... ... қоры мен ... ... ... ... мәліметтер қорын реализациялауда қолданушыға мүмкіндік
береді.Осыған ... ... қоры ... ... өзгертуге болады.Delphi қосымшасы ешқашан да мәліметтер қорымен
тікелей жұмыс істемей, BDE арқылы ғана жұмыс істейді.
Delphi қосымшасы ... ... ... ... BDE-ге ... да,
мәліметтер қорының псевдонимін және ондағы қажет кестені хабарлайды.BDE
динамикалық тіркестірілген ... Dle ... ... ... ... IDAPI (Integerated Database Application Program
Interface) деп аталатын API-мен Application Program Interface-қолданбалы
программалар интерфейсімен ... ... ... ... ... жұмыс істеу процедуралар мен функциялар тізімі.
BDE псевдоним арқылы көрсетілген мәліметтер қорына сәйкес драйвер
табады.Драйвер – бұл ... да бір ... ... ... ... ... ... екенін көрсететін көмекші программа.Егер BDE-ның
мәліметтер қорын басқару жүйесіне сәйкес келетін ... ... бар ... BDE ... ... және ондағы қажет кестемен байланысады,
қолданушы сұранысын өңдейді және қосымшаға ... ... ... Access, Fox Pro, Paradox, dBase ... мәліметтер қорына
өздігінен ене алады.
Егер BDE-нің өзінде қажет мәліметтер қорын ... ... ... онда ODBC ... ... (Open Database Connectivity)-
бұл BDE функцияларына аналогты DLL, бірақ ... ... ... ODBC ... ... соң және ODBC үшін ... ... қорын
басқару жүйесі драйверлер қосылғандықтан, Borland фирмасы ODBC-ты ... ... BDE ... ODBC ... ... ... ... мәліметтер қорын басқару жүйесінің өз драйверіне қарағанда жәй
жүргізіледі.Бірақ ODBC-пен қатынасқа байланысты Delphi ... ... Delphi ... ... ... ... ... жұмыс жасай
алады.
BDE SQL- сұраныстардың стандарт тілін қолдайды, ол Sybase, Microsoft
SQL, Oracle, InterBase сияқты SQL- серверімен ... ... ... ... ... ... ... кезінде кеңінен
қолданылады.
Database Desctop BDE Administrator сияқты Delphi ... ... жаңа ... ... ... және бар ... қоры кестелерін
редакциялауға, сонымен қатар визуальды және SQL ... ... қоры ... ... жасауға арналған.
Мәліметтер қорының жаңа кестесін құруды қарастыру. Database Desctop
программасы қосылады. Енді оның басты ... мына ... ... ... ... ... ... кесте типін
таңдайтын (1-суреттегі) диалогты терезе пайда ... ... ... Paradox 7 ... ... dBase IV типі таңдалып, ОК батырмасы
басылса, кесте құрылымын құратын жаңа терезе (2-сурет) ашылады.
1-сурет. Жаңа кестені құру ... ... ... құру терезесі.
Бұл терезенің мынадай мүмкіндіктері бар:
• Өрістерді құру және сипаттау;
• Кілттік өрістерді беру;
• Индекстерді беру;
• Өрістер мәніне ... ... ... беру ... олар қолданылса);
• Қолданылатын тілдік драйверді көрсету;
• Мәнді таңдау үшін ... ... ... ең ... бір өріс ... ... ... анықтау үшін кесте құрылымын құру терезесіндегі ... ... аты) ... ... ... ... атын ... Содан
соң Type (Tun) өрісінде мәліметтердің ... ... Ең ... Size
(өлшемі) мәтіндік өрісінде өріс өлшемін береміз.
Құрылымы ... соң ... өріс ... Ол үшін ... құру ... оң жағындағы Table Properties (кесте қасиеттері)
төгілмелі тізімінде Indexes (индекстер) пункті таңдалады ашылған тізім
астындағы Define ... ... ... өрісті таңдап, ондағы мәннің ... ... ... қою ... ... ... ... таблицаны сақтауға болады, әзірше онда мәліметтер жоқ.Сақтау үшін
Save As… батырмасы басылады.
Бұл ... ... енді ... ... ... ашып, ішін
қарауды Database Desctop арқылы жасауға болады.Ол үшін Database ... ... ... ... ... ( Ашу ( ... жаңа кесте құрылымын құрумен қатар, бар кесте құрылымын
пайдаланып, оны жаңа ... ... ... ... Ол үшін кесте құрылымын
беру терезесіндегі Boorrow… (меншіктеп алу) батырмасы қолданылады.
Өріс құрылымы туралы мәліметтерді ... ... ... ... да көшіруге болады.
2.3 TQuery компонентімен жұмыс
TQuery компоненті қасиетінің ерекшелігі реляциялық мәліметтер ... ... ... ... тіл SQL-ді ... ... ... Бұл тіл
көмегімен программа SQL-сұраныстарды құрады, оны TQuery ... ... BDE-ге ... SQL құрылған интерпретаторы болады, ол
сұраныста сипатталған іс-әрекеттерді орындайды.
Егер ... BDE ... ... ... мәліметтерді мәліметтер
қорынан алуды талап етсе, мәліметтер программаны іске қосу ... ... ... ... кестеге салынады да, TQuery осы кестенің
үстінен қарайтын болады.Уақытша ... ... ... ... ... ... ... беріледі де, оларды TTable
компанентінен алынған ... ... ... айырмашылығы
қолданушы оларды өзгерте алады, себебі олар анық ... ... ... ... қорында сақталып тұрған информацияларды
өзгерту үшін TQuery BDE-ге беретін ... ... ... ... BDE ... қалыптастырмайды, және алдында құрылған ... ... да, тек ... орындап, программаға оның
нәтижесін хабарлайды. ... ... ... ... ... ... ... талап ету ... ... ... ... шектеулер қойғанда TQuery ”тірі” ... ... ... яғни оған ... BDE ... ... қоры
кестесінде TTable компоненті жасайтындай көрсетіледі.
Желілік немесе файл-серверлік мәліметтер қорымен жұмыс кезінде TQuery-
дің мәліметтерге ену ... ... ... ... ... аз
болады, себебі TQuery өзімен жұмыс кезінде уақытша кестелер құрады. Бір
жағынан SQL-дің қуатты ... TQuery ... TTable ... ... ... ... етеді (мысалға, ... ... ... бірнеше кестелерін біріктіру). Серверлі
мәліметтер ... ... ... ... ... ... себебі
бұл жағдайда ол төменгі ... ... ... ... ... ... ... кесте құрады, содан соң барып одан ... ... ... Үлкен жергілікті кестелерді құруда уақыттың көп
кетуі мен ... ... ... алуға қатысты TTable-дің аз
мүмкіндіктері оның ... ... ... ... ... сұраныстарды орындау
Статикалық сұраныстар программаның қалыптасу кезінде құрылады (ал
Select сұраныстары ... да ... ... ... ... ... арқылы компонент-өрістерді пайдалану мен
құру мүмкіндіктерімен, сонымен қатар, ондай сұраныстың SQL Builder ... ... ... құрылу мүмкіндігімен байланысты.
Статикалық сұранысты қолмен құрастыру үшін обьекттер инспекторындағы
SQL ... ... ... ... SQL қасиеттер редакторы
қолданылады. SQL қасиеттер редакторындағы ... ... ашу және ... ... ... ... ... алады(егер кампонент
Select операторын қолданса, яғни мәліметтер ... бір ... ... ... ... және ... ... бір немесе бірнеше
кестелеріне әрекет жасай алады.
Select сұранысы ... ... ... ... кезінде Open
әдісімен, ал құрылуы кезінде Active қасиетіне True мәнін қойғанда ашылады.
Егер SQL-сұранымда Insert, Update немесе Delete ... ... ... ... ... ... сұраныс ExecSQL әдісімен
орындалады.
Select операторымен құрылған мәліметтер жиынын жабу Close әдісімен
немесе Active ... false ... ... ... Айта кететін жайт,
SQL қасиетінің кез-келген ... ... ... де, ... ... де ашық мәліметтер жиынын автоматты түрде жабады. Мәліметтер жиынын
қайтармайтын TQuery кампоненті үшін close әдісінің орындалуы ... ... ... ашық ... ... онымен ешқандай байланыспаған.
Өзгертілетін мәліметтер жиыны.
TQuery кампонентімен қайтарылатын мәліметтер жиыны жазбалары TTable
кампоненті жүретін ... ... ... Select ... орындалғаннан
кейін қайтарылатын мәліметтер жиынының өзгеру мүмкіндігі мәні келесі
шарттардың ... ... ... түрде қойылатын CanModify
қасиетімен анықталады:
Request Live кампонентінің қасиеті True мәнін қабылдауы қажет;
Мәліметтер жиыны тек бір ғана ... ... ... ... ... құрылады;
Мәліметтер жиыны сұрыпталмайды (яғни ... ORDER BY ... ... ... мәндер SUM, CONT, AVG, MIN, MAX ... ... ... ... ... ... қасиетінде false мәні
болуы қажет);
Sybase SQL Server ... ... ... ... ... қайталанбайтын индекс болуы қажет.
Егер мәліметтер жиынына Post, Delete ... ... ... ... ... оның құрамын Refresh әдісімен
жаңартуға болады. ... бұл ... Select ... ... қорының
жергілікті кестесі үшін орындалуы қажет және бұл ... ... ... қажет. Жойылған мәліметтер қорына жіберген сұраныс нәтижесінде
қайтарылған ... ... үшін Refresh ... ... ... ... кoмпонентінің Request Live қасиеті еленбейді, егер жоғарыда
айтылған шарттардың ең болмағанда біреуі бұзылса. Мұндай ... ... ... көрсете алады, ал Insert, Edit және Delete әдістерінің
біреуін шақыру ерекше ... ... ... ... қою және ... бұл ... не ... арнайы кампоненттерін, не болмаса SQL-
серверге TQuery Exec SQL әдісі көмегімен берілетін Update, Insert, ... ... ... ... Бұл ... да, басқа жағдайда да
қолданушы ... ... ... ... байланысты бір үлкен
мәселе бар. Мәселе мынада, бұл жағдайда жазбаларды ... ... ... ... DBGrid ... ... тек ... бірнеше
кестелерден көрсететін мәліметтер жиынындағы ... ... ... ... ... үшін
TTable және TQuery кампоненттерінің Refresh әдісі қолданылады, бірақ бұл
әдісті серверлі ... ... ... ... ... экранда көрсетілген мәліметтерді жаңартқысы келсе, ол мәліметтер
жиынын жауып, оны қайтадан ашуы керек. Мыңдаған жазбалардан тұратын күрделі
сұраныстарды ... ... бұл ... көп ... ... ... ... жаңартып жиі жүргізіліп тұрса, жаңарту мүлделі мүмкін емес болады.
Әрине, бұл жағдайда кескінделмеген жазбаларды жаңартпай-ақ ... ... ... ... ... жаңартуды қажет ететіні туралы хабардар ету
керек. Бұл мақсаттарда көп ... ... ... пайдаланылады. Ол
алғашқыда қолданушыға көрінбей, тек ... ... ... соң ... ... жаңа ... ... аударту үшін батырманы
«жыпылықтағыш» етіп жасап, сәйкес дыбыстық ... беру ... ... TQuery ... quUpdame ... ExecSQL әдісіне үндеу
тастаған соң терезе ортасында ... ... ... ... ... TAlarm ... ... шығады да, сол уақытта мынаны
жасай алатын bbRefresh батырмасы ... ... Tform ... Click(sender:Tobject);
Begin
……….
try
quUpdate. Exec SQL; // Өзгертілетін мәліметтер;
Application. Create Form(TAlarm , Alaem);
Whith Alarm ... // ... ... ... ... div ... Height-Height) div 2, ... ... Refresh. Show; // ... ... ... // Дыбыс шығарамыз.
Except
ShowMessage(‘Ошибка изменения данных !’)
End
End;
Бірақ бұлардың барлығы күрделі ... ... жабу мен ... ... ... азайтады. “Тірі” мәліметтер жиынын жаңарту тезірек
жүзеге асырылады, бірақ бұл жағдайда күрделі мәліметтер жиынын құру ... ... ... тура келеді, бұл жалпы жай жүреді ... ... ... ... ... ... ... үш кестеден таңдау жүргізілсін: сатып
алушыларға кітаптарды жүктеу құжаттарынан тұратын MoveDoc басты ... ... ... ... мен ... алушылар туралы мәліметтерден
тұратын ... және ... екі ... ... Novedoc. ...... Code мен ... – Sclad. Code жуық өрістермен байланысқан. Мұндай SQL-сұранымы
жаңартылмайтын мәліметтер жиынын құрады, ол ... DBGrid ... ... ... қажет өрістердің байланысуы сервермен жүзеге асырылады:
Select
…… /* Movedoc кестесінен таңдалатын өрістер тізімі ... Name /* ... ... аты-жөні бар өріс */,
S. Name /* Қойма аты бар өріс */
Form
Movedoc M,
Partnerlist P,
Scladlist S,
Where
P.code=M. Partnercod
and S. Code=M. Scladcode
Мұның орнына жаңартылатын ... ... /* Movedoc ... таңдалатын өрістер тізімі */
form
Movedoc
Partnerlist және ... ... ... екі қосымша
мәліметтер жиынына сілтемесі бар fklookup типті обьект-өрістер қосып құруға
болады. Соңғы қолданушы үшін ... ... ... ... ... ... ... жаңартуға болады, бұл кезде бірінші сияқты соңында
Close және Open ... ... ... ... керек
болады.Екінші мәліметтер жиынына өрістерді байланыстыру клиентпен ... ... ол ... ... ... ... ... жазбаларды Where секциясында сипатталған
шарттар көмегімен електен өткізеді.Өзгертілетін сұраныстарда ... ... мен ... Where ... ... етіп ... ... Бұл жағдайда мәліметтер жиыны өзін
қалай ұстау керектігін Constrined ... ... ... егер онда ... енгізілген немесе модификацияланған жазба електен өткізіледі де,
мәліметтер жиынынан кетеді, ... ... ... ... ... ... қатысады.Бұлай Delphi-дің құрылған анықтамалық қызметі
мен құжатта ... ... ... ... ... мәліметтер жиыны
әрекетіне ешқандай әсер етпейді.
2.4 МҚ  ... МҚ ... ... ... ... ... файлдарда
сақталады. Олар жеке құжаттарға немесе электрондық кестелерге ұқсас. Оларды
кәдімгідей көшіруге, жылжытуға ... ... ... МҚ ... режимін қолдайды, яғни олармен бір уақытта бірнеше қосымша
жұмыс жасай алады.
Бір кесте үшін мәліметтерден, ... мен ... ... ... ... ... басты файл аты – кесте аты болып табылады. Ол кесте
құру кезінде ... МҚ ... ... мен бағандардан тұрады.
Кесте  жолдары – жазба, бағаны- өріс деп аталады. Кестеде жүйеленген
бір типті объектілер туралы ақпарат сақталады.
Әрбір өрістің ... аты ... ... тек бір ... ... Мыс: ... сан ... дата. Қолданушы кесте өрісіне ... ... ... ... ... ... ... мен индекстер анықталуы мүмкін.
Кілт - бұл кестедегі әрбір жазбаны бір мәнді анықталатын мәліметтерден
тұратын өрістер комбинациясы. ... кілт - бір ... ... ... өрістен құралады.
Индекс – бұл  да кілт сияқты кесте өрістері бойынша құрылады, бірақ
өрістегі мәндер қайталануы мүмкін. Индекстер ... ... ... ... үшін ... ... индекстеуді пайдалану мәліметтерді
іздеу жылдамдығын арттырады. Сонымен кілттер мен индекстерді пайдалану
мыналарды ... ... ... ... ... бірмәнді идентификациялауға;
2)   Кілттік өрістерде мәндерді қайталануын болдырмауға;
3)   Кестелерді сұрыптауға;
4)   Кестеде мәліметтер ... ... ... МҚ –ң жеке ... арасында байланыс ұйымдастыруға.
Delphi-дің өзінде кестелер форматы жоқ. Бірақ ол локальді кестелердің 
2 түрін қолдайды – dBase және Paradox. Біз  Paradox ... ... В., ... А. Delphi 5 489-бет, 14.2- кесте}
Paradox 7 кестесінің өрістері үшін типтер ... ... ... жұмыс жасауға арналған инструментальді құралдар:
BDE Administrator, Database Desktop, SQL ... ... ... ... ... –де МҚ  кестесінің  форматы жоқ, бірақ  бұған қарамастан
көптеген локальді ( ... DBase, Paradox) және ... ( мыс. ... ... ... ... ... жұмыс жасауға  арналған Delphi
құралдарына   мыналар жатады:
1)   Инструментальді құралдар құрылатын ... тыс  ... ... ... ... ... мен ... Қосымша құруға арналған  компоненттер.
1. Инструментальді құралдар.
Delphi  жүйесінде  мынадай инструментальді ... ... Database Engine (BDE) – Delphi ... ... қатынауды
ұйымдастыруға арналған. Кітапханалар жиынынан тұратын МҚ-ның  процессоры;
• BDE Administrator – BDE –ні ... ... ... ... ... баптауға мүмкіндік береді;
• Database Dektop – кестелерді, SQL және QBE - ... ... ... арналған программа.
• SQL Explorer –МҚ параметрлерін  баптауға мүмкіндік беретін МҚ 
проводнигі.
• SQL  Monitor – SQL – ... ... ... ... SQL Links – ... өнеркәсіптік   МҚБЖ-ріне, мысалы
Microsoft SQL Server және ... ... үшін ... ( ... үшін ... Local ... Server – ... сервер  архитектурасында 
қашықтықтағы  МҚ-мен жұмыс жасауға арналған  қосымшаларды
баптауда ( отладка) ... ... ... SQL-
серверінің локальді  версиясы.
• InterBase Serve for Windows 95 -  бір ... ... ... ... ... SQL- ... көп
қолданушы версиясы. 
МҚ жұмыс жасауға арналған Delphi компоненттерді ... ... ... болып екіге бөлінеді.
Визуальді емес компоненттер кестелердегі ... ... Олар МҚ ... ... мен ... ... аралық звено болып табылады.   Визуальді компоненттер
қосымшаның интерфейстің ... ... ... Олардың көмегімен  
қолданушы МҚ кестесіндегі  мәліметтерді көре ... және ... ... ... ... ... компоненттер  Data  Access,  ... Midas, Decision Cube ... Qreport ... ... ... ... кейбіреулері ... ... ... ... ... ... ... Data Controls парағында мәліметтерді
басқаруға арналған  визуальді  компоненттер  орналасқан.
Midas  парағындағы  визуальді компоненттер қашықтықтағы МҚ-н ... ... ... ... ... ... ... береді.
2.3 Қосымша құру технологиясы
Қарапайым қосымша  құруды қарастырайық.  Ол келесі сатылардан  тұрады:
1)   МҚ кестесін құру;
2)   Қосымша ... ... ... құру үшін Database ... ... ... Ол ... құруға,  құрылымын өзгертуге, жазбаларды редактрлеуге 
мүмуіндік береді:
Жаңа кестені құру New => Table ... ... ... ... жүзеге  асырылады. МҚ кестесін  құрушы мыналарды
орындау керек:
1)   ... ... ... ( ... ... ... ... Кілттік өрістерді көрсету;
4)   Индекстерді анықтау;
5)   Өрістер мәндеріне  қойылған шектеулерді  анықтау;
6)   Парольді анықтау;
7)   Кестелерді байланыстыру.
Осы тізімдегі бірінші екеуі міндетті ... ... ... ... ... соң ... Table) терезесінде кесте  құрылымын анықтауға 
мүмкіндік беретін терезе ашылады. Онда ... ... ... үшін  FieldName
бағанында атын, Type бағанында типін,  ал қажет болса  Size ... беру ... Өріс ... Type ... ... оң жақ ... арқылы тағайындауға болады.
Кілттік өрістерді белгілеу үшін  Кеу кілт  бағанында  «*» символын
енгізу керек.  Кілттік ... ... ... ... орналасуы
керек.
Кесте құрылымын  анықтауда қолданылатын  қосымша әрекеттер Table
properties (свойства таблицы) тізімінде ... Ол ... ... Indexes -  ... ... Сhecks - өріс ... шектеу қою;
Password  Security - пароль қою;
Referential ... ... ... ... ... Language - тілді  тағайындау;
Table Lookop - қарауға арналған өрістерді көрсету.
Secondary Indexes пунктін таңдаған ... Define ... ... ... Оны ... Define ... Index (екінші индексті
тағайындау). Терезесі ... ... ... оң жақ ... ... тізімдер көшіріледі. Олардың параметрлері келесі жалаушалар
арқылы өзгертіледі:
Unique -  ... ... ... ... ... ... ... sensitive -  жолдық типті өрістерде симвлодар регистрі  локальді;
Descending-  сұрыптау мәндердің кему реті бойынша орындалады.
Индекстік өрістерді ... ... соң, ОК ... ... ... As терезесінде  индекс аты көрсетіледі.
Кесте құрылымы анықталған соң оны Save  as.. батырмасын шертіп сақтау
керек.
Кесте құрылымын өзгерту үшін ... ... ... ... ... ... кестені ашып қою қажет. Ал егер ... ... ... ... ... ... таңдаңыз.
2.4 Мәліметтер жиынын редактрлеу, сұрыптау, фильтрация
Навигациялық әдіст мқ-ындағы әрбір ... ... ... Мұның негізгі артықшылығы ... ... ал ... ... ол қанша қажет екендігіне тәуелсіз
мқ-ындағы барлық жазбаны алады. Бұл желінің жұмыс ... ... ... ... әдіс ... мқ—ына енумен шектеледі.
Навигациялық әдіс келесі операцияларды орындауға мүмкіндік ... ... ... Мқ ... навигация;
• Жазбаларды редактрлеу;
• Жазбаларды енгізу және жою;
• Жазбаларды електен өткізу.
Сұрыпталған жазбалармен ... ... өте ... ... ... бойынша өсу немесе кему ретімен жазбаларды реттейді Сұрыптауды бернеше
өріс бойынша да жасауға болады.
Table компонентіндегі ... ... ... ... ... жүреді. Индексті өзгерткенде жазбалар автоматты түрде басқаша
реттеледі. Сұрыптау тек индекстік өріс ... ... ғана ... ... ixDescending параметрі анықтайды, егер ол
қосылмаса сұрыптау өсу реті бойынша , ал қосылып ... кему реті ... ... мәнін indexName немесе indexFieldNames  қасиеттері
арқылы беруге болады.
Мқ бойынша навигация
Мқ ... ... ... ... көрсеткіші арқылы
басқарылады. Бұл ... ... және ... секілді операциялар
орындалатын өрісті анықтайды.
Жазбаларды електен өткізу
Електен өткізу-мқ-ынан таңдалатын шектелген ... ... Delphi ... ... ... өткізудің келесідей мүмкіндіктері
бар:
• өрнек бойынша
• аралық бойынша
Өрнек бойынша електен өткізудің ... ол ... ... ... сонымен қатар индекстік өріс емеске де. Процеске кестенің
барлық жазбалары қатысады. Бірақ бұл аз ... ... ... тиімді.
Шартты String типті Filter қасиетіне береміз. ... ... ... ... кестенің өрістерінің аттарын;
• литералдар;
• салыстыру операциялары;
• арифметикалық операциялар;
• логикалық операциялар;
• жай және тік ... ... ... TfilterOptions типті FilterOptions
қасиеті арқылы анықталады. Бұл екі мәнді қабылдайды:
• focaseInsensitive-әріптің регистрі ескерілмейді;
• fonoPartialCompare-толық сәйкес болу жағдай ... ... ... ... ... ... ... кезде, өрістегі жазбаның мәні осы
аралыққа тиісті ... ... Шарт мына ... ... шек AND мән< ... ... әдіс тек қана ... өрістерге қолданылады.
Аралық бойынша електен өткізуді қосып және ажырату үшін ApplyRange
және CancelRange әдістері қолданылады.
SetRangestart және SetRangeend әдістері аралықтың сәйкесінше ... ... ... ... ... ... әдісі.
SQL тілі туралы түсінік. Индекстер тағайындау,жою
SQL тілінде өрнектерде ... ... ... бар. Олардың
жиі қолданылатындары мыналар:
• Статистикалық функциялар:
1)    AVG( ) –орта мән
2)    MAX ( )- максимал мән
3)    MIN ( )- минимал ... SUM ( )- ... ... COUNTI( )- ... ... COUNT ( *)- ... емес ... саны
• Жолдық функциялар:
1) UPPER (Str)-Str жолының симвлодарын жоғарғы ... ... LOWER (Str)- ... ... төменгі регистр симвлодарына
ауыстыру
3) TRIM (Str)-Str жолының басында және соңындағы пробелдерді жою
4)    SuBString (Str FROM n1 TO n2)- Str ... ... ... n2-
гн дейінгі симвлодар бар болатын ішкі жолды бөліп алу
5)    CAST ( AS )- ... ... туре ... 11- ... Дата мен уақытты декодтау функциялары 
1)    EXTRACT ( FROM )- дата және ... ... ... ... ... Дата және ... элемент ретінде YEAR, MONTH,DAY, HOUR, MINUTE, SECOND.
Мәліметтерді анықтау.
1)    Жаңа кесте құру
2)    Кестені жою
3)    Кесте өрістерінің ... ... ... құру және ... құру үшін CREAIE TABLE  ... ... TABLE  ( ... );
SQL кестелерінің мәліметтер типі ( В.Гофман, А.Комоненко Delphi 5,
639-бет, 17.2-кестеде келтірілген) *
Кестені жою үшін мына ... ... TABLE ... DROP TABLE  New ... Мыс  DROP TABLE  New ... ... ( Number ... Name Char (20),
                         Birth Day Date); 
Кесте өрістерінің құрамын өзгерту  
ALTER TABLE операторларының көмегімен функцияларды яғни өріс ... ... ... ... ... кестемен жұмыс жасамау керек. Оператор
келесі форматқа не:
ALTER TABLE
  ADD ,
  DROP ,
  ADD ,
  DROP ... ... ... ... ALTER TABLE ... ADD Section ... ADD Note char (30),
   DROP Post;
Кестемен орындалатын амалдарды тездету үшін индекстерді жиі іздеу
және жаз-да таңдау жасалатын өрістер үшін ... ... ... CREATE ... ... құрылады..
 CREATE INDEX ON (, ... ... 2 өріс ... ... ... ... Name Post ON personnel. db (Name, Post)  Индексті жою үшін DROP
INDEX операторы қолданылады.
DROP INDEX . және
DROP INDEX
         . PRIMARY 
Егер алғашқы ... ... ... ... ... ... атының
орнына    PRIMARY  сипаттамасы көрсет-ді, өйткені басты ... ... DROP ...   « ... Db». indName ... ... мәселелер таңдау (алу)
Мәл-ді бір немесе бірнеше кестеден таңдап алуға ... ... ... ... SELECT SQL ... ... Ол ... критериилерді қанағаттандыратын жазбаларды таңдау
үшін қолданылады. Ол төмендегідей форматқа ие:
SELECT [DISTINCT]
және *
        FROM   ... [Where < ... ... ... [ORDER BY ]
        [GROUP BY ]
        [HAYING ]
        [UNION .]
SELECT операторы орындалғанда SQL- сұранысының ... ... ... ... ... жиынында жазбалар қайталанбас үшін DISTINCT сипаттаушысы
қолданылады.
SELECT операторында  FROM    операнды мен ... ... ... ... ... FROM  ... жазбалар таңдалатын кесте аттары
көрсетіледі.
Егер ... ... ... өрістерді қосу керек болса, онда тек
«*» символын көрсетуге болады.
Егер тізімде бірнеше кестеден алынған өрістер ... онда ... ... Ол мына ... ... .
Where  операнды жазбалар қанағаттандыруы тиіс критерийді көрсетеді.
Оның элементтері ретінде өріс ... ... ... ... және ... ... Like, NULL, In және т.б. функциялар болуы ... by  ... ... ... ерекшелеуге мүмкіндік береді.
HAVING  опер-н бірге топ ішіндегі жаз-ды таңдау үшін қолданылады.
ORDER BY сұр-у ... ан-н ... ... ... ... операторының негізгі сипаттамалары. Жазбаларды сұрыптау,
топтау. Статикалық, динамикалық сұранымдар құру. Insert, Update, ... ... ... ... критериилері.
Таңдау критерийлері төмендегідей операцияларды қолдануға болатын
логикалық өрнекті ... ... ... ( !=), !> ... ... ! = 4.5;  
 Мыс 2  Символдық өріс бойынша таңдау
SELECT FAM FROM STUD. ... Forma = ... ... ... регистрдегі айырмашылықтар және жол басы
мен соңында пробелдердің болуы қаталерге алып ... Ол үшін ... мына ... ... ... UPPER (TRIM (Forma)) = ... ... 3  Бір бөлігінің сәйкестігін тексеру
 Select FAM From Stud. ... Where FAM LIKE ... дан ... ... тізімін шығару.  
LIKE операциясының өрнектерінде 2 арнайы символды қолдануға болады.
1)          %-  кез-келген символдар санын ауыстыру
2)          %-  бір симвлоды ... 4  Select FAM From Stud. ... Where FAM LIKE «% ... ||  «% »   
Бұнда фам-ң құрамында «ман»  символ-ры кездесетін ... ... 5  Select * From Stud. ... Where SABALL IS ... орта басы ... кестенің барлық өріс жазбалары
таңдалады.
Мыс 6  Select  FAM, SABALL
From Stud. ... LOWER (Forma) IN ... ... және ... ... ... ... мен орташа балы шығады.
Мыс 7 Select * From Stud. db 
Where Data BETWEEN   «01.01.84» AND «31.12.84»
Жазбаларды ... ... ... ... ... ... тұрады:
1)          (Қарапайым) критерийлер
2)          Логикалық опер-р
              - AND –  логикалық и
              - OR – логикалық  немесе 
              - NOT - ... емес ... 3) ... ... 1    ... ... ... Select  FAM From Stud 
         Where (SABALL >= 4.5) AND
                             (Forma) = («Грант»)
                       Жазбаларды топтау
  Топтау кезінде топталатын өріс мәндері қайталанбайды.
 Мыс Select Data, COUNT ... ... Stud. ... Group By ... ... дата үшін осы күні ... студен-ң санын шығарады. 
                Жазбаларды сұрыптау. 
Сұрыптау – бұл жазбаларды өсу немесе кему реті бойынша реттеу. ... ... ORDER  BY ... ...  Өсу реті ... Select * From Stud. ... ORDER  BY FAM 
                  Не кему реті бойынша 
             Select * From Stud. ... ORDER  BY FAM  ... ... екі ... тобы ... басқаруға болады:
Біріншісінде
 сұр-у түрі, екіншісінде- сұр-у реті көрсетіледі.
Мыс 2         Proceture IForm1. Button1 Click ... ... S: ... Begin
             Query1. Close;
             Query1. SQL. Clear;
             Query1. SQL. Add ... * From Stud. ... Case ... Item Index ... 0: ... ;
               1: S:=’Desc’ ;
               end;  
Case   RadioGroup1. Item Index ... 0:S:= ‘ORDER BY FAM ‘ ... ... ‘ ORDER BY Data ... 2:S:= ‘ORDER BY Data ‘+S+’ , FAM’ +S;
           Query1. SQL. Add ... Query1. ... ... және ... сұранымдар.
Сұранымдар 2 түрі болады деп айтылған болатын.
1)     ... ... ... құру ... ... ... ... қосымшаны орындау кезінде құрылады ... SQL. Add ... SRBALL >=’+ ... ... Есеп ... ... ... Қарапайым және құрамдас есеп берулер
 
Есеп беру - бұл МҚ-на сұранымдар орындау ... ... ... ... ... ... Есеп берулердің мынадай
түрлерін атап өтуге ... ... есеп ... ... топтастыру арқылы құрылатын есеп беру.
• Қатынас арқылы б/сқан біріктіретін құрама есеп беру.
 Delphi-де есеп ... ... ... ... ... тұратын Quick Report есеп берулер генераторы қолданылады.
 Есеп берулер құруға арналған коапоненттер  Q Report ... ... ... ... болып табылады. Олардың
көбісі Standart, Additional және Data Controls парақтарындағы ... ... ... компоненті  Quick Rep. Ол басқа комп-тер
орналасатын негіз ... ... QuickRep ... жеке ... және А4 ... параққа ұқсас. Оның масштабын Integer
типті   Zoom ... арқ ... ... Rep  ... Data Set  ... ... есеп беру құрылатын
Table және Query ... ... ... Set  := Form1. ... беру жеке ... ... ... жолақтың үстіне сәйкес
комп-р орналастырылады. Жолақтардың есеп ... ... TQuick ... ... Bands ... арқылы басқаруға болады. Оның көмегімен мынадай
жолақтар қосуға болады:
• Has ...... ... ... HasTitle – есеп беру ... ... – баған тақырыптары;
• HasDetail – мәліметтер облысы;
• HasSummary – есеп беру қорытындысы;
• HDelphiageFooter – ... ... Есеп беру ... ... TQRPaye ... Page ... Paper Size -  парақ форматы (А4)
• Orientution – парақ ориентациясы:
• popor trait – ... ... ... – альбомдық
• Length  Width – парақтың биіктігі мен ені
• TopMargin, Bottom Margin, Left Margin, Right Margin ... ... ... сол жақ, оң жақ ... ... Ruler есеп ... ... кезде тордың бейнеленуі:
 Тақырыптардың, жолақтардың, өрістердің өлшем бірліктерін TQRUnits
типті  Unit қасиеті анықтайды:
• Inches -дюйм
• MM – миллиметр
• Pixels – ... Native – ... ... ... ... – QuicRep. Font. Size ... үшін тағайындалған
өлшемдерге ие болады.
Есеп берудің параметрлерін Инспектр объект терезесі және Report
Setting  ... ... ... ... ... Ол ... ... немесе тышқанды екі рет шерту арқылы шақырылады.
Есеп беру парағында рамка ... ... Оның ... ... Frame қасиеті тағайындайды:
• Color –түсі
• Width – пиксенмен бір ені
• Style – ... OrawTop, ... ... DrawRight – сәйкесінше жоғарыда,
төменде, сол жақта, оң ... ... ... Settinys ... Rrinter ... ... притердің келесі параметрлері тағайындалады:
• First Page және  Last Page – ... ... 1-ші ... ... ... Copeis – көшірмелер саны
• Quplex – екі жағынан басып шығару режимін қосу
• Qutput Bin -  қағазды беру әдісі.
 Принтер  ... Print Dialog ... Printer Setup ... диалогтары мен  PrinterSetup әдісі арқылы тағайындауға болады.
Есеп беруді баспаға шығару үшін  Print  әдісі ... ... ... ... ... ... ... шақырылуы
мүмкін.
DBGrid  торындағы жазбалар баспаға сол ретпен шақырылады. 
  Есеп беруді алдын ала ... да ... Ол PreView ... ... ... ... түрі TQR BandType ... BandType қасиеті арқылы анықталады.
Ол мынадай мәндер қабылдай ... rbTitle – есеп беру ... ... колонтитул астында орн-
ды)
• rbPage Heuder – ... ... ... ... ... ... rbDetail – есеп беру ... rbPage Footer - төменгі клонтитул
• rb Summary – есеп беру ... ... –  топ ... ... топ үшін ... rbGroup Footer – ... ... нұсқау
• rb SubDetail – байланысқан  бағынқы ... ... rb Column Header – ... парақта бір рет басып ... ... ......  (Quick Report 2) ... есеп беру
генераторымен сәйкестік үшін қолданылады.  
• rbChild – байланысқан жолақтан ... ... ... жолағы.
Белгілі бір типті жолақты құрғаннан кейін, оның үстіне сәйкес комп-р
орналастырылады. 
 Есеп берудің жиі қолданылатын комп-рі: 
QRLabel – кезкелген жолақта орналаса ... ... ... ... ... үшін ... QRDBText – мәліметтер жолағында орналасатын жазба өрісінің
мәні.
• QRExpr -  өрнек ... ... мән. Онда ... ... ... ... ... жолағы мен
төменгі колонтитул үшін қолданылады.
• QRSysData – қорытынды жолақтар мен колонтитулдарда қолданылатын
жүйелік ... Оның ... ... Type ... Data ... qrs ColumnNo –  ағымдық баған нөмері (1 баған=1)
o qrs Date – ... ... qrs DateTime – ... дата мен ... qrs Detail Count – ... ... ... саны
o qrs DetailNo – ағымдағы жазба нөмері
o qrs Page Namber – ағымдағы парақ нөмері
o qrs Page Counr – есеп ... ... ... qrs Time – ағымдағы уақыт.
o QRI mage – графикалық бейне
o QR Shape – кез ... ... ... ... «Туристік фирма жұмысын автоматтандыру» бағдарламасының сипаты
3.1 Бағдарлама туралы ... ... іске ... ... кіру ... ... ... Бұл форма
арқылы администратор немесе менеджер формасына өтуге болады. Логин немесе
құпия сөз дұрыс енгізілмесе ... ... ... ... кіру ... логин және құпия сөз дұрыс енгізілген болса, онда ... ... ... ... ашады. Бұл тексеру коды төменде көрсетілген:
1. procedure TForm1.sSpeedButton1Click(Sender: TObject);
2. begin
3. if ... = '') or ... = '' ) ... ... Msg('i', ... 'Алдымен өрістерді толтырыңыз', 'ok');
6. exit;
7. end;
8. ... if ... = 'admin') and ... = '123' ) ... ... ... Form2.ShowModal();
13. ... ...   ... := 'SELECT COUNT(*) SN FROM cass ... AND ... ... ... if Query1.FieldByName('sn').AsInteger=1 then
19. begin
20. Hide;
21. ... := ... ... ... ...   Msg('i', ... 'Логин және құпия сөзді дұрыс толтырыңыз', 'ok');
26. end;
3.2 Адинистратор формасы
Администратор формасына өту үшін логинге admin деп, құпия ... ... ... «Кіру» батырмасын басу керек. 3.3-суреттегідей ... ... ... терезесі.
Осы терезеден администратор қызметтерін жүзеге асыруға болады. Алдымен
турлар тізімін қарастырайық. «Турлар» ... ... ... ... ... ... пайда болады. Бөл панельде сол
рейстер тізімін толықтыратын, өзгертетін және ... ... ... ... басу ... ... ... орындауға болады.
3.3-сурет. Турлар тізімі
Жаңадан тур қосу үшін «Қосу» батырмасын басыңыз. ... ... ... ... ... ... Бұл ... барлық өрістерді толтырып,
«Қосу» батырмасын басқаннан кейін, администратор терезесіндегі тізім жаңа
рейспен толығады.
3.4-сурет. Жаңа рейс ... ... ... де дәл ... ... ... ... кейін SQL сұранысы орындалады. Ол ... INSERT INTO ... ... ... соң, ... қызметтерін де толтыру керек.
3.5-сурет. Жолдамаға кіретін қызмет түрлері кестесі
Турлардың қызметтерін «Қызметтер» батырмасы арқылы толықтыруға болады.
Бұл ... ... ... ... ғана қызметтер тізімі
шығады.
3.6-сурет. Өрістер толтырылмаған кезде шығатын қате
Сондай-ақ бұл қызметтер түрлерін де өзгертуге де ... ... ... функциялар да осындай әдіспен жұмыс жасайды.
3.3 Менеджер функциялары
Кіру формасы арқылы менеджердің логинімен құпия сөзін енгізу арқылы
менеджердің ... ... ... ... ... ... ... басты функциясы жолдама сату. Бұл терезеде кезекте тұрған
жолдамалардың тізімін шығаруға ... ... ... xls ... ... ... ... сату үшін «Тіркеу» батырмасын басу
керек. Экран бетіне шыққан терезедегі өрістерді толтырып және ... ... ... ... ... сату формасы
Бұл формадағы орындар өрісініде сатылып ... ... ... ... ... ... ... іздеп, сұрыптап ... ... ... ... ... беру функциясы да
қарастырылған.
1. if not (satu) ... ... ... ... ... 'ok');
4.       exit;
5.     end;
6. if (Nm.Text = '') or (Kn.Text='') then
7.     begin
8. ... ... ... ... ...     end;
11.   Query1.SQL.Text :=
'INSERT INTO zhol VALUES('+cID+', "'+Nm.Text+'","'+Kn.Text+'",'+Orn.Tex
t+', "'+dt.Text+'","'+tm.Text+':00","'+Form9.lgn+'")';
12.   Query1.ExecSQL;
13.   Nm.Text := '';
14.   Kn.Text := '';
15.   form9.zhol.sql.text ... ... ... ... жаңа ... ... ... идеялары
қолданбайтын саланы айту қиын. Ғылымның әр саласының есептері программалау
тілдерінің ... ... ... ... ... мен ... жаңа ... көтерілді. Программалау технологияларының
негізгі бағыттарының бірі – объекті бағытталған программалау тілі. ... ... ... ... принципіне негізделген. Бұл ортада
күрделі қосымшалар, анықтамалық және тестілеу жүйелерін, ... ... ... ... ... ... ақпараттандыру процессі басталған ... оны ... ... ... ... ... Басында текст
теру, электронды кестемен жұмыс жасау сияқты дайын программалардың көмегіне
жүгінсе, қазіргі уақытта әр-түрлі салада ... ... ... ... ... қай ... орнына қабылдаған кезде компьютерлік біліміңізді
сұрайды, тексереді. Міне, осыдан бастап-ақ ... ... ... деп ... ... ... Батыс Қазақстанда дәл осы жұмыспен
айналысатын фирма жоқ, дегенмен де бағдарламашылар тобы осы ... ... ... ... жоғарғы оқу орнындағы ақпаратты жүйелер немесе информатика
мамандығы бойынша оқып ... ... ... ... өзі ... автоматтандыруға немесе бір пән ... ... ... және тағы да сол ... ... ... ... талап етеді. Бұл
орайда менің де дипломдық ... айта ... жөн деп ... ... ... ... ... өте тиімді екенін
сезінген адамдар оны қолданысқа енгізуге ... ... ... отыр.
Апталап жасайтын жұмысты компьютер көмегімен жылдам жүзеге асыруға болады.
Сол себепті де ... ... ... өте ... ... ... көптеген жолға кететін қаражатты үнемдейді.
Оған қоса ақпараттың толық және жылдам жетуіне сенімді ... ... ... ... сол бойда берілуі ақпараттық технологияларға көшуге басқа
мүмкіндік қалдырмай отыр.
Себебін айтып жатудың өзі артық фирмалардың ... ... ... технологиялар бөлменің қайсі бір түпкірінде және көптеген отырып
жұмыс жасайтын ... ... ... ... ... ... ... түрі, атап айтар
болсақ: компьютер, сканер, принтер, факс және басқа да ... Бір ... бір ... бір ғана басу ... көптеген
жұмыс орындалағна. Қазір ол заман кетті.
"Қазақстан — 2030" стратегиялық ... ... ... ... ... ... тенденциясымен және Казақстан білім
жүйесін бүкіл әлемдік білім кеңістігіне ... ... ... саласы болып табылады. Қазір бүкіл әлемде индустриялдық қоғамнан
интерактивті ... ... және оны ... ... ... тұрақты түрде дамытып отыра алатын информациялық қоғамға,
яғни негізгі рөлді информацияны алу, өңдеу, ... ... ... ... ... атқаратын жаңа қоғамға көшу процесі жүріп жатыр.
Информациялык. қоғамға ... ... және ... ... мен ... ... пайдалану (конвергенциялау)
жолымен, яғни қоғамды ақпараттандыру (информация) істерін ... ... ... ... көшу ... ... ... өзгеріп,
біздің уақыт, кеңістік және қашықтық ұғымдары ... да ... ... ... жаңа мәдениетті - информациялық мәдениеттің
тууына себепші болды. Информациялық мәдениетті ... ... ... информациялық қарым-қатынасын қанағаттандыру,
қабылданған шешімдердің тигізетін әсерін болжап, ... ... ... алатын информацияны жасау, сақтау, өндеу, тасымалдау, бейнелеу ... ... ... ұйымдастыру жолындағы жеткен деңгей ... ... ... ... ... ...... жұмысын
компьютерлік форматқа аудару, яғни автоматтандыру. Бұл ... ... ... ... сату ... бар. Бағдарлама арқылы
жаңадан жолдама қосуға болады, оның мәліметін өзгертуге және оны ... ... ... ... ... болуы үшін көп тер
төктім.
Жалпы программаны жазу үшін Delphi 7 ... ... ... ... жасау үшін PowerPoint және Photoshop CS 6 бағдарламаларын
пайдаландым.
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... в ... управления предприятием”,
Сборник научных трудов, Ленинград, 1989г.
2. В.В.Шураков. “Автоматизированное рабочее место для статической обработки
данных”, 1990г.
3. ... ... ... места управленческого
аппарата”, 1990г.
4. Баженова И.Ю. Delphi 6. Самоучитель программиста – М.: ...... ... ... А.Я. ... ... программ для Windows в Delphi5
–М: Бином 1999-256с. ил-(Все о Delphi)
6. Архангельский А.Я. Язык SQL в Delphi 5. –М: Бином, 2000 ... ... ... ... С. Delphi 57 ... ... – СПб.: ... 2002-640с.
8. Кандзюба С.П. Delphi 6. Базы данных приложения: ... и ... С.П., ... В.Н. -М: Диа-Софт. 2001-576с.
9. Кенту Марко. Delphi 5 для профессианалов. СПб.: Питер, ... А. Я. ... ... в Delphi 6 – М.: ... ... 2003 г. – 1120 с., ... ... Коннолли, Каролин Бег, Анна Страган. Базы данных: ... и ... ... и ... 2-е изд.: Пер. с ... Пос: -М.: ... дом ... 2000г.
12. Гофман И.Э., Хомененко А.Д. Delphi 5.-СПб.: БХВ-Санк-Петербург. 2000г.
13. Фаронов В.В., ... П.В. Delphi 5. ... ... ... –М.: ... 2000г.
14. К. Грибачев. “Delphi и Model Driven ... ... баз ... – СПб.: ... 2004. – 348 с.: ... В.П. ... ... персонального компьютера 2001. –
М.: ОЛМА: ПРЕСС, 2001.
16. Материалы курсов ... ... ... в ... ... Microsoft. – Алматы, 2005.
17. Медведева Е.А. Основы информационной культуры (программа курса
для вузов) // Социс,1999, № ... ... Office 2003 для ... ... ... для учителей-
предметников. Microsoft, 2005.
19. Нургалиева Г.К. и др. ... ... ...... РЦИО, 2006.
20. Основы работы с компьютером. Руководство пользователя. Корпорация
Microsoft, 2004.
21. Основы работы с ... Office и ... ... ... ... 2004.
22. Осокина Н.В., Логачев В.А. Информация как ... ... ... // ... управление и информатизация. 1999.
23. Персональный компьютер: Настройка и техническая поддержка.
Методическое пособие для учителей. – ... ... unit ... ... uses
4. Windows, ... ... ... Classes, ... ... Dialogs, Buttons, sSpeedButton, ExtCtrls, sPanel, DB, DBTables,
StdCtrls,
6. sLabel, Grids, DBGrids, sBitBtn, ... Mask, ... COMObj, ... ... TForm2 = ... ... TsSpeedButton;
10. sSpeedButton2: ... ... ... ... ... ... TsSpeedButton;
14. P1: ... Timer1: ... ... ... races: TQuery;
18. sLabel1: ... gRaces: ... ... ... ... TsSpeedButton;
22. sSpeedButton8: TsSpeedButton;
23. ... ... Query1: ... P2: ... sLabel2: TsLabel;
27. ... ... ... ... sSpeedButton12: TsSpeedButton;
30. gJKeste: ... ... ... Jkeste: ... P3: TsPanel;
34. sLabel3: ... gJen: ... Jen: ... ... ... ID: TsEdit;
39. Nm: ... Sk: ... sLabel4: ... sLabel5: ... sLabel6: ... ... ... ... ... ... ... sBitBtn1: TsBitBtn;
48. sLabel7: ... cass: ... ... TDataSource;
51. P4: TsPanel;
52. sLabel8: ... gCass: ... ... ... sSpeedButton14: TsSpeedButton;
56. ... ... P5: ... sLabel9: ... ... ... sSpeedButton17: TsSpeedButton;
61. sSpeedButton18: TsSpeedButton;
62. gZhol: ... zhol: ... ... ... ... FormClose(Sender: TObject; var Action:
TCloseAction);
66. procedure FormActivate(Sender: TObject);
67. ... ... ... ... ... ... ... sSpeedButton7Click(Sender: TObject);
70. procedure sSpeedButton8Click(Sender: TObject);
71. ... ... ... ... sSpeedButton2Click(Sender: TObject);
73. procedure sSpeedButton10Click(Sender: TObject);
74. ... ... ... ... ... TObject);
76. procedure sSpeedButton6Click(Sender: TObject);
77. ... ... ... procedure ... ... ... ... ... procedure sBitBtn1Click(Sender: TObject);
81. ... ... ... ... ... ... procedure sSpeedButton15Click(Sender: TObject);
84. ... ... ... ... ... ... ... sSpeedButton5Click(Sender: TObject);
87. procedure sSpeedButton18Click(Sender: ... ... ... TObject);
89. procedure sSpeedButton16Click(Sender: TObject);
90. ... ... ... ... { Private ... }
93. public
94. { Public ... ... ... ... Form2: ... B:boolean;
99. ... uses Unit1, Unit3, Unit4, Unit5, Unit6, Unit7, Unit8, ... function msg(fT, fC, fP, ... ... Form3.fT := ... Form3.fC := ... Form3.fP := ... Form3.fR := ... with Form2 ... ... Enabled := ... ... := ... ... := ... ... ... with Form2 do
115. begin
116. ... := ... Enabled := ... ... := ... ... Result := ... ... {$R ... ... TForm2.FormClose(Sender: TObject; var Action:
TCloseAction);
124. begin
125. Form1.sEdit1.Text := '';
126. ... := ... ... ... ... ... TObject);
130. begin
131. Top := ... Height := ... B := ... ... ... TForm2.sSpeedButton1Click(Sender: TObject);
136. begin
137. if b then
138. ... ... := ... P2.Visible := False;
141. ... := ... ... := ... ... := False;
144. Height := 516;
145. with ... ... ... ... Add('SELECT * FROM races ORDER BY id ... ... ... end;
152. if not(b) ... ... Height := ... ... b := not ... ... ... ... TObject);
159. var ... ... ... ... JKeste.DatabaseName :=
ExtractFilePath(Application.ExeName)+'base';
163. ... := ... ... ... ... ... ... :=
ExtractFilePath(Application.ExeName)+'base';
167. gRaces.Color := RGB(192, 216, 242);
168. ... := RGB(192, 216, ... ... := RGB(192, 216, 242);
170. gCass.Color := RGB(192, 216, ... ... := RGB(192, 216, ... for i:= 0 to ... - 1 ... begin
174. ... := RGB(253, 227, ... ... := RGB(59, 90, ... ... for i:= 0 to gJKeste.Columns.Count - 1 ... ... ... := RGB(253, 227, ... ... := RGB(59, 90, ... end;
182. for i:= 0 to ... - 1 ... ... ... := RGB(253, 227, ... ... := RGB(59, 90, 130);
186. end;
187. for i:= 0 to ... - 1 ... ... ... := RGB(253, 227, 148);
190. ... := RGB(59, 90, ... ... for i:= 0 to ... - 1 do
193. begin
194. ... := RGB(253, 227, ... ... := RGB(59, 90, ... ... ... ... TForm2.sSpeedButton7Click(Sender: TObject);
199. begin
200. Form4.act := 'new';
201. ... ... ... ... ... ... Form4.act := 'edit';
206. Form4.ShowModal();
207. ... ... ... ... ... ... begin
212. if MessageDlg('Таңдалған рейсті өшіресіз бе?',
213. ... [mbYes, mbNo], 0) = mrNo then ... id := ... ... := 'DELETE FROM races WHERE ... Query1.ExecSQL;
217. with ... ... ... ... ... * FROM races ORDER BY id ... ... races.Open;
223. ... ... ... ... begin
226. if b then
227. ... ... := ... ... := ... ... := ... P4.Visible := False;
232. ... := ... Height := ... with ... ... ... ... ... r.id id, r.bp, jkn.nm jk, j.jk sk, j.ju ... ku, j.uz uz FROM JKeste J, Races R, jkn WHERE J.ID = R.ID ... ... JKeste.Open;
240. ... if not(b) ... ... Height := ... end; b := not ... ... procedure TForm2.sSpeedButton10Click(Sender: TObject);
247. ... ... := ... ... ... ... ... TObject);
252. begin
253. Form5.act := 'edit';
254. ... ... ... ... ... ... ... ... if ... жүру ... ... бе?',
261. ... [mbYes, mbNo], 0) = mrNo then ... id := ... ... := 'DELETE FROM JKeste WHERE ... Query1.ExecSQL;
265. with ... ... ... ... ... r.id id, r.bp, jkn.nm jk, j.jk sk, j.ju ... ku, j.uz uz FROM JKeste J, Races R, jkn WHERE J.ID = R.ID ... ... ... ... ... ... ... ... if b then
275. begin
276. ... := ... ... := ... ... := ... ... := False;
280. ... := ... Height := ... with jen.sql do
283. ... ... ... * FROM jen ORDER BY id ... ... ... sRadioButton1.Checked := true;
289. ... ... if not(b) ... begin
293. Height := ... ... b := not ... ... procedure TForm2.sRadioButton1Click(Sender: TObject);
298. begin
299. ... := 'SELECT ... IDS FROM ... Query1.Open;
301. ID.Text := ... Nm.Text := ... Sk.Text := ... sLabel7. Caption := ... ... procedure TForm2.sRadioButton2Click(Sender: TObject);
307. begin
308. ID.Text := ... Nm.Text := ... Sk.Text := ... sLabel7. Caption := sRadioButton2.Caption;
312. ... ... ... ... begin
315. if ... then ... ID.Text := ... Nm.Text := ... Sk.Text := ... ... procedure TForm2.sBitBtn1Click(Sender: TObject);
321. ... if ... and ... ... then
323. begin
324. Msg('i', ... ... ... ... ... exit;
326. ... ... ... if ... ... ... Query1.SQL.Text := 'INSERT INTO Jen
('+ID.Text+',"'+Nm.Text+'", '+Sk.Text+')';
331. ... ... ... if ... ... begin
336. ... := 'UPDATE Jen SET ... WHERE ... ... end;
339. //Өшіру
340. if ... ... ... ... := 'DELETE FROM Jen WHERE id='+ID.Text+'';
343. ... ... with jen.sql ... ... ... ... * FROM jen ORDER BY id ASC');
349. ... ... ... := true;
352. sRadioButton1Click(Self);
353. ... ... ... ... begin
356. ... sLabel7. Caption := ... ... ... ... ... begin
361. if b then
362. ... ... := ... P2.Visible := False;
365. ... := ... ... := ... P5.Visible := False;
368. Height := ... with cass.sql ... ... ... ... * FROM ... ... cass.Open;
375. ... if not(b) ... ... Height := ... ... b := not ... ... procedure TForm2.sSpeedButton15Click(Sender: TObject);
383. ... ... := ... ... ... ... TForm2.sSpeedButton14Click(Sender: TObject);
388. begin
389. Form6.act := 'edit';
390. ... ... ... ... ... var
394. lgn:String;
395. ... if ... ... МҚ-н ... ... mtConfirmation, [mbYes, mbNo], 0) = mrNo then exit;
398. lgn := ... ... := 'DELETE FROM Cass WHERE ... ... with cass.sql ... ... ... ... * FROM cass ... ... ... ... ... ... ... ... if b then
411. ... ... := ... ... := False;
414. P3.Visible := ... ... := ... ... := True;
417. Height := ... with zhol.sql ... ... ... Add('SELECT r.id id, r.bp bp, z.nm nm, z.kn kn, ... z.dt dt, z.tm tm, c.nm ks FROM zhol z, cass c, races r ... AND ... end;
423. ... ... if not(b) ... ... Height := 172;
428. ... b := not ... ... ... TForm2.sSpeedButton18Click(Sender: TObject);
432. begin
433. form7.showmodal();
434. ... ... ... ... ... ... end;
439. ... ... ... ... ... ... ExcelApp,sheet: Variant;
443. begin
444. ExcelApp := ... ... := ... ExcelApp.WorkBooks.Add(-4167);
447. ExcelApp.WorkBooks[1].WorkSheets[1].name := 'Жолаушылар';
448. ... ... ... := ... Sheet.Columns[2].ColumnWidth := 25;
452. ... := ... ... := ... ... := ... Sheet.Columns[6].ColumnWidth := 10;
456. Sheet.Columns[7].ColumnWidth := ... ... := ... ... := ... ... есеп';
459. sheet.cells[1,1].Font.Bold := ... for i:= 0 to ... ... ... ... := ... ... := True;
464. end;
465. gZhol.DataSource.DataSet.First;
466. for i:=1 to ... ... ... for j:=1 to ... ... ... ... ... ... end;
473. ExcelApp.Visible := ... ... ... ... TObject);
476. begin
477. ... ... ... ... #
Тағамдар#
Жиһаздар#
Нан өнімдері#
Ас үй Жиһаздар #
Тауарлар #
Жиһаздар#
Тағамдар#
Қонақ үй Жиһаздар #
Ас үй Жиһаздар #
Нан өнімдері#

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 64 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
ЖШС «Компас Тревел» турфирмасы17 бет
Weekend турлары77 бет
Вариация көрсеткіштері және олардың қасиеттері. Статистикалық талдауда вариация көрсеткіштерін қолдану23 бет
Маркетингтің теориялық негіздері мен концепциялары16 бет
Тимбилдинг56 бет
Туризм инновациясы37 бет
Туризмдегі ақпараттық технологиялар27 бет
Туристік бизнес жайлы23 бет
Туристік бизнес туралы75 бет
Туристік фирмалардағы жарнамалық қызмет50 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь