Қытай қазақтары тілдік ерекшеліктері

МАЗМҰНЫ
Анотация

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3.4
ІІ Негізгі бөлім
2.1 Қытай қазақтары тілдік ерекшеліктерінің зерттелу жайы ... ... ..5.8
2.2 Қытай қазақтары тіліндегі диалектілік фразеологизмдердің лексикалық құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8.13
2.3 Қазақ жерінен тыс өзге елдердегі қазақтардың тіл ерекшелігі ... ..13.14
2.4 Қазақ жерінен тыс елдердегі қазақтардың тіл ерекшеліктері ... ... 15.19
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20.21
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
Кіріспе
Ғылыми жұмыстың өзектілігі. Шетелдегі қазақтардың тілі қазақ тіл білімінің диалектология саласында өткен ғасырдың 60 жылдарының соңына қарай зерттеле бастады. Қазақ жерінен тыс өзге елдердегі қазақтардың тіл ерекшелігі орналасу аумағы, рулық құрамының жақындығы бойынша қазақ жеріндегі говорлармен (бүгінде сөйленіс деп аталады) бірге, белгілі бір сөйленістер тобының (батыс, оңтүстік, солтүстік-орталық, шығыс) құрамында қарастырылды. Яғни, диалектолог мамандар оларды бүгінгі күндегідей диаспора, ирредента тілі деп емес, қазақ тілінің сөйленістері ретінде, негізінен олардың тіліндегі лексикалық, фонетикалық, морфологиялық ерекшеліктерді зерттеумен шұғылданды. Мақаламызда алыс-жақын шетелдердегі қазақтардың тілі бойынша жүргізілген диалектологиялық зерттеулерге қысқаша тоқталып өтпекпіз.
Бастапқы кезде диалектологтер қазақ жерінің әр өңіріндегі тұрғындардың тіл ерекшелігін зерттей жүріп, жергілікті халықпен көршілес, іргелес отырған өзге республикалардағы қазақтардың тілін де зерттей бастайды. Яғни, өз тұрғылықты қонысында отырып, түрлі тарихи, саяси өзгерістерге байланысты бұрынғы Одақтас республикалардың құрамында қалып кеткен, бүгінде қазақ жерімен шектес саналатын Ресей, Өзбекстан, Түрікменстан, Қарақалпақстан, Тәжікстандағы шоғырланып қоныстанған қазақтардың тіл ерекшелігі де ғалымдардың назарына ілікті. Бұрынғы одақтас республикалар болып келген Өзбекстан, Қарақалпақстан, Түрікменстан, Тәжікстан, Ресей Федерациясындағы (Орынбор облысындағы қазақтардың тілі бойынша, Таулы Алтай Автономиясы Қошағаш, Тұраты елді мекендеріндегі, Батыс Сібір, Қалмақ автономиясыдағы) қазақтар қоныстанған елді-мекендерге жергілікті тіл ерекшеліктерінен деректер жинау мақсатында экспедициялар ұйымдастырылды. Кейінірек алыс шет елдер Моңғолия, Қытайдағы қазақтардың тілі жөнінен зерттеу жүргізу мүмкіндігі туды. Алғашында жазылған материалдардың көпшілігі бір не бірнеше аудан, облыс немесе жеке сөйленістерді сипаттауға арналған болса, кейін келе тұтас аймақтардағы жергілікті халықтың тілі жайындағы зерттеулер монографиялар түрінде жарық көрді. Өзге елдердегі қазақтардың тілі диалектілік дегеннен гөрі сөйленістік сипатта, ауыспалы сөйленістер деп сипатталды. Мәселен, соның дәлелі ретінде жеке сөйленістер бойынша жазылған Ә.Нұрмағамбетовтің (Түрікменстан қазақтарының тілі), Т.Айдаровтың (Өзбекстан қазақтарының тілі), Б.Бекетов, Н.Жүнісовтің (Қарақалпақ қазақтарының тілі), А.Тасымов, К.Құрманалиевтің (Ресейдегі қазақтардың тілі), Б.Базылханның (Моңғолия қазақтарының тілі) еңбектерін [1] атауға болады.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. «Қазақ тілінің грамматикасы» Алматы, 1967 ж.
2. С.М. Исаев «Қазақ тілі» Алматы, 1993 ж.
3. А.Ысқақов «Қазіргі қазақ тілі» Алматы, 1991 ж.
4. Ш.Бектуров, М.Серғалиев «Қазақ тілі» Алматы, 1994 ж.
5. К.Аханов «Грамматика теориясының негіздері» Алматы, 1972 ж.
6. М.Серғалиев, А. Айғабылов, О.Күлкенова «Қазіргі қазақ әдебиеті» Алматы, 1991 ж.
7. Н. Оралбаева, Ғ. Мадина, А.Әбілқаев «Қазақ тілі»
Алматы, 1993 ж.
8. Ш. К. Бектуров «Қазақ тілі лексика – фонетика, морфология-синтаксис» Алматы, 2006 ж
9. Болатов Ж. Қазақ тілінің шығыс говорлар тобы және оның әдеби тілге қатысы. Докт. дисс. қолжазбасы: 10.02.02. Фрунзе, 1970
10. Үдербаев А. Моңғолиядағы қазақ диаспорасы тіліндегі фонетикалық ареал құбылыстарды салыстырмалы зерттеу. Канд. дисс.: 10.02.02 / Тіл білімі институты. А., 2002; Бәмішұлы Б. Моңғолиядағы қазақтардың тілінің жағдайы. А., 2004.
11. Мұстафаұлы С. Тұрақты тіркестердегі жергілікті ерекшеліктер: (Қытайдағы қазақтар тілі материалы бойынша). А., 2003.
12. Өтебеков Б. Қазақ диаспорасының тілі: (Ауғанстан, Иран қазақтарының тілінен жиналған материал бойынша). А., 2000.
13. Қазақ тілінің аймақтық сөздігі. А., Арыс. 2005.
        
        МАЗМҰНЫ
Анотация
Кіріспе.....................................................................................................3-4
ІІ Негізгі бөлім
2.1 Қытай қазақтары тілдік ерекшеліктерінің зерттелу жайы..........5-8
2.2 Қытай қазақтары тіліндегі диалектілік фразеологизмдердің лексикалық құрылымы...........................................................................8-13
2.3 Қазақ ... тыс өзге ... ... тіл ... ... ... тыс елдердегі қазақтардың тіл ерекшеліктері........15-19
Қорытынды...............................................................................................20-21
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі................................................................22
Кіріспе
Ғылыми жұмыстың ... ... ... тілі қазақ тіл білімінің диалектология саласында өткен ғасырдың 60 ... ... ... ... ... ... жерінен тыс өзге елдердегі қазақтардың тіл ерекшелігі орналасу аумағы, ... ... ... ... ... ... ... (бүгінде сөйленіс деп аталады) бірге, белгілі бір сөйленістер тобының (батыс, оңтүстік, солтүстік-орталық, шығыс) құрамында қарастырылды. Яғни, ... ... ... ... ... ... ирредента тілі деп емес, қазақ тілінің сөйленістері ретінде, негізінен олардың тіліндегі лексикалық, фонетикалық, морфологиялық ерекшеліктерді зерттеумен шұғылданды. Мақаламызда ... ... ... тілі ... ... ... ... қысқаша тоқталып өтпекпіз.
Бастапқы кезде диалектологтер қазақ жерінің әр өңіріндегі тұрғындардың тіл ерекшелігін зерттей жүріп, жергілікті ... ... ... ... өзге республикалардағы қазақтардың тілін де зерттей бастайды. Яғни, өз ... ... ... ... ... саяси өзгерістерге байланысты бұрынғы Одақтас республикалардың құрамында қалып кеткен, бүгінде қазақ ... ... ... ... ... ... ... Тәжікстандағы шоғырланып қоныстанған қазақтардың тіл ерекшелігі де ғалымдардың назарына ілікті. Бұрынғы ... ... ... ... ... ... Түрікменстан, Тәжікстан, Ресей Федерациясындағы (Орынбор облысындағы қазақтардың тілі бойынша, Таулы Алтай Автономиясы Қошағаш, Тұраты елді ... ... ... ... ... ... қоныстанған елді-мекендерге жергілікті тіл ерекшеліктерінен деректер жинау мақсатында экспедициялар ... ... алыс шет ... ... ... ... тілі ... зерттеу жүргізу мүмкіндігі туды. Алғашында жазылған материалдардың көпшілігі бір не бірнеше аудан, облыс немесе жеке сөйленістерді сипаттауға ... ... ... келе ... ... ... ... тілі жайындағы зерттеулер монографиялар түрінде жарық көрді. Өзге елдердегі қазақтардың тілі диалектілік дегеннен гөрі сөйленістік сипатта, ауыспалы сөйленістер деп ... ... ... ... ... жеке ... ... жазылған Ә.Нұрмағамбетовтің (Түрікменстан қазақтарының тілі), Т.Айдаровтың (Өзбекстан қазақтарының тілі), Б.Бекетов, Н.Жүнісовтің (Қарақалпақ қазақтарының тілі), А.Тасымов, ... ... ... ... ... (Моңғолия қазақтарының тілі) еңбектерін [1] атауға болады.
Жеке сөйленістерді зерттеуден барып ірі-ірі өңірлерді ... ... ... қолға алынды. Яғни, жеке-жеке сөйленістер өзіндік тілдік ерекшеліктеріне, ұқсастықтарына, сондай-ақ басқа сөйленістерден ... және ... ... ... ... сөйленістер тобына топтастырылып, ғылыми классификация жасалды.
Зерттеудің нысаны. Қытай қазақтарының тілдік ерекшеліктері.
Ғылыми жұмыстың мақсаты - ... ... ... ... ... ... толық мағлұмат беру.
Ғылыми жұмыстың міндеттері:
- Қытай қазақтары тілдік ... ... ... ... ... ... диалектілік фразеологизмдердің лексикалық құрылымы;
- Қазақ жерінен тыс өзге елдердегі қазақтардың тіл ерекшелігі;
- Қазақ жерінен тыс елдердегі ... тіл ... ... тілдік ерекшеліктерінің зерттелу жайы;
Зерттеудің әдістері. Зерттеу мәселесі бойынша ғылыми-әдістемелік әдебиеттерге, білім ... оқу ... ... ... ... ... ... талдау, жинақтау, қорыту және жүйелеу;
Ғылыми жұмыстың құрылымы. Жұмыс кіріспеден, екі тараудан, ... ... ... ... ... ... ... бөлім
2.1 Қытай қазақтары тілдік ерекшеліктерінің зерттелу жайы
Әлеуметтік ... ... ... ... ... ... шетелдерде шоғырланған қазақтардың тілін, өмірін зерттеу қазақ тіл білімі үшін ғана ... ... ... ... үшін мені зор ... атай келе, былай дейді: "Жер жаһанның 40 елінде қоныс ... ... ... ... қалуынын бірден-бір куәсі - оның сақталған тілі. Бұған дәлел сол -- оның ана тілінің көптеген елдерде ... ... төрт ... ... атап ... ... ... өмір мен көркем шығармашылық, ауыз әдебиеті саласында тиянақты қолданылуы" /4, 250-б./.
Белгілі бір тарихи себептерге ... ... ... ... ... осы бір саны ... күнде милионнан асқан қандастарымыздың тілі қандай дәрежеде, қандай сипатта екенін зерттеу, оны жалпы халықтық мемлекеттік қазақ тілі деңгейінің ... ... -- тіл ... ... ... ... ... бірі екені даусыз.
Одан беріде Қазақстан территориясынан тыс аймақтардың ішінде Өзбекстан, Қарақалпақстан, Түркіменстан, Ресей қазақтарының тілі зерттеліп, монографиялық еңбектер жарық көрді. Ал ... ... ... ... ... тек ... қазақтардың тілі мен Ауған, Иран қазақтарының тілі ғана зерттеліп, ғылыми нысанаға айналды. Ал ... ... ... тілі тек ... ... ... ғана көрініп келеді. Ол жайында Ш.Сарыбаевтың, Ж.Болатовтың және ... ... ... сөз ... Бұл ... қытай тілші ғалымдарының да назарынан тыс қалмаған. Бұл ... ... жаңа ... (КНР) құрылғаннан кейін, XX ғасырдың 50-ші жылдарында Қазақстанда өріс алған қазақ тіл білімінің диалектология саласының ғылым ретінде қалыптасуымен ... ... ... ... ... ... ішкі саяси өміріндегі өзгерістерге қатысты кеп жылдар бойы үзіліп барып, 80-ші жылдардан кейін қайта жалғасын тапты.
Қытай қазақтары ... ... ... ... ... ... жасап, ол жайында ой-пікір айтқан ғалымдар қатарына Шынжаң ... ... ... Ли Сынды, Пекиндегі ұлттар университетінің профессоры Гың Шыминді, Батыс ұлттар институтының ғалымы Уаң Лизыңды, Пекин ұлттар университетінің доценті Чын Янянды, ... ... ... ... Тойынбайұлын, Омарқан Асылұлын, Шынжаң университетінің профессоры Мерқан Кемелқанұлын және Шынжаң қоғамдық ... ... аға ... ... ... ... тіл-жазу комитетінің доценті Нұрғабыл Солташарұлын, зерттеуші Тұрсын Мұқашұлын атауға болады.
Алайда бұл зерттеулер біртұтас емес, шашыраңкы түрде қарастырылған. Әрине, мұның өзіндік ... жоқ ... ... ... ... ... барлығы да сол өлкенің тілдік өкілдері. Қалай дегенмен де, осындай азды-көпті кемшіліктеріне ... бұл ... ... қазақтары тілін зерттеу саласында өте құнды болып табылады.
Жалпы Қытай қазақтары тіліндегі жергілікті ерекшеліктер өте ... ... ... Ал ... ... ... санасына өшпес ізін қалдырған 1966-1976 жылдар арасындағы "мәдениет зор төңкерісі" жылдары екені белгілі. Міне, осы бір ... ... ... ... ... ... ... қатарында қалпақ кию "қылмысты деп танылу", дазыбау жазу "қылмысты әшкерелеу", жала аудару "ақталу", куреске алу "ел ... ... ... боршалау " өз кінәсін мойындап, өзіне өзі баға беру" т.б.
Бірсыпыра фразеологизмдер көнеден қалған қару-жарақ атауларына қатысты жасалған. Мысалы: жасырын жебе ату ... ... ... ушын ... ... ... тасындай зырқырау "тез, асығыс жүру" деген тіркестегі запқы - көне қару аты.
Қытайдағы қазақтар ... әсер етіп ... ... ең ... -- ... ... тілі ... даусыз. Оның кейбірі дыбыстық жағынан қазақ тіліне бейімделіп, бүгінде өз ... ... ... да жоқ ... Оған - жамбыл, жамбы. даң сөздерін мысалға келтіруге болады. Мысалы: ақшаң жоқ болса, жамбылга барма. Қытай тілінде: уа теп - ... ... ... ... Осы сөз ... ... өте ерте ... қазақ тіліне сіңісіп кеткен. Осылайша үлкен әсер еткен тілдің бірі - ұйғыр тілі болып табылары дауссыз. Тіркесу тәсілі ... ... боп ... ... тілі ... ... ... құрамындағы сөздер қазақ тілі үшін төл сөздер болып табылады. Мысалы: бедел табу "абыройлы, сыйлы болу", ауыз бузу ... сөз ... ... ... ... ... ... алынады. Мысалы: қыжалат болу "қынжылу", диқәт қылу "назар аудару" т.б.
Қытай қазақтары тіліндегі диалектілік фразелогизмдерді ... ... ... ... ... мынадай белгілермен ерекшеленетіндігін көрсетеді.
* Құрамында этимологиялық жағынан терең талдауды қажет ... ... ... көп ... ... ... ... көрмеу", итпелеуінде отыру "біреудің дегеніне көну" т.б.
* Әдеби тілдегі жай тіркестер бұл өлкеде белгілі бір себептерге байланысты бейнелі сипат ... ... ... ... ... қалпақ қию "кінәлі болу", есік ашу "достасу", шегара ажырату т.б. (10, ... ... ... ... ... бір ... Қытайдағы тарихи, саяси оқиғалармен тікелей байланыста қалыптасқан. Ондай ... ... ... ... көне тарихынан хабар береді. Мысалы: шығанға шыққан тіркесі бүгінде "аса қу, әккі" мағынасында қолданылса, шығаннан шыққан тіркесі "елден ... ... ... ... қолданылады. Осы тіркес ежелгі Шынжаң қазақтарының сыртқы жағынан Қытай патшалығына қарап ... де, ... ... ... ... ... заң ... қатысты қалыптасқаны байқалады. Осы заң ережелері бойынша айыптыдан қылмысының салмағына ... айып ... Егер ұры ... ... ... ... ... кіші рулары төлейді. Айыпкер ұрлығын қоймай қайталай берсе, оның туыстары "бұл енді ... ... өлсе ... ... ... кісі ... құн бермейміз, кісіден өлсе, құн алмаймыз"-деп жариялайды. Осындай жариялаған адамды халық "шығаннан шыққан" деп атаған. Сол секілді перде артында тұру ... ... ... есік ашу ... мен ... байланыс орнату" сияқты тіркестер қытай халқының
тарихындағы елеулі оқиғалар мен қоғамдық өзгерістерден мәлімет береді.
2.2 Қытай қазақтары ... ... ... ... құрылымы.
Қытай қазақтары тіліндегі қолданылып жүрген ДФ-тердің табиғатын түсіну үшін оның ... ... ... бөлуіміз керек. 1.Қытай қазақтары тіліндегі жалпы халықтық лексикадан жасалған диалектілік ... ... ... тілде де кездеседі. Алайда, бұл аймақта ол тіркестердің құрамы түрлі лексика-семантикалық өзгеріске ұшыраған. Мұндай ... көбі сол ... ... ... ... ... ерекшеліктеріне сай жасалғандығы байқалады.
Отардагының орны суу дегеннің әдеби тілдегі беретін мағынасы -- ... орны ... ... ... ... ... көрші ауылдар да адам жіберіп, хал-жағдайын ұғып, қабағына қарайды. Сонда да отардағының орны суып дегендей, мұңға бата береді (Ғ.Қ. I. ... ... ат ... ... ... ... менсінбеу", арқар жалақ күн көру "амалдап күн ... ... ... ат ... алмайтын еді, жасаған той, ұстаған үйін қара десе өлгеніміз сол емес пе?" (З.С. 261-б); арқар жалақ күн ... ғана ... ... ... соң ауызы асқа, ауы атқа толған (Ғ.Қ.І. 12-б). Сол сияқты ит бас, сиыр ... ... ... ... ... итше ... ... менсінбеу".
"Ми" сөзінің қатысымен де бірнеше фразеологизмдер қалыптасқан. Мысалы: миынан түтін шығару "жазалау, сазайын беру"; миы өкшесіне тусіп кету ... ... ... ... ... ... мәндес ДФ-тер іс-әрекеттің қалай орындалғанын бейнелей, әсірелей жеткізеді. ... ... ... болу ... асып-сасу, зыр жүгіру, жанталасу"; баладан бұзылған аттай болу ... ... бой ... қалған, оғаштық, сөлекеттік жасау"; бет екі сөйлесу "бетпе-бет сөйлесу", мысалы: Жолдыбай естуінше, бет екі сөйлескен адамы ... (Ғ.Қ. ... ... ... ... ... сол қалпында". Кенжеғазы Гүлсімге байланысты оқиғаның қалпын құратпай, өз жауапкерлігін де жасырмай ағынан ақтарылып, ақыл сұрады ... 247-6.); ой ... айту ... ... айту". Лұтпұлланың ой жобамен айтқан екі ауыз сөзі Жамшидінге тіпті басқаша сезілді (А.Т. 39-6.); ... ... "тез, ... ... өлім ... ... ... жеткізді (ҚТТТС. 174-6.); боғын суытпай "тез, уақыт өтпей", мысалы: Болды десе ... ... тус ... салайық,-деді (М. Р. 555-6.).
Енді бір тіркестер бір істі>> ... ... ... ... ... ... ... ұшында жасау "оп-оңай, тез жасау", шырапасын шыр айналдыру "қолынан еркін келу, баптап орындау". ... сын ... ... ... ... бір түрлері мағыналық жағынан түрліше болып келеді. Мысалы; суықтың ... ... ... ... бара ... ... аузымен тасығандай "мейірімді қарау", күрік болған тауықтай "бұғып қалу, бой көрсетпеу"; қаңбақ қағып бірге өсу ... ... ... ... ... ... ... өскен". Қытайдағы қазақтар тілінде қолданылатын "жалаңаяқ дәрігер" ... ... ... ... ... емшілікпен айналысатын дәрігер мағынасына тоқталайық. Осы тіркес ... ... ... ... ... ... ондағы образдылық солғындағанымен, бейнелігін мүлдем жоймаған. Сол секілді ұзатылған қызға қатысты "ат байлар" ... ... ... ... тілде "ат байлар" деп ұлды атайды. Ал, бұл ... ... қыз ... ... сенің барар үйің, ат, байлар қазығың (деген мағынада бейнелі айтылса керек.
Мысалы: Ол тумай қалғыр, осымен бірге туып па еді, ... ... ... ... ... екен де! (КК-151-б.), талағың түскір! (жыжынын бауыры). Бұл мақал жылқы малына қатысты қолданылады қоғамың ... Бұл ... мал ... ... ... ... ... түрлерімен бірге мұнда алғыс, бата, жақсы ниет, тілек тілеу мағынасында жасалған ерекше фразеологизмдер де кездесті. Мысалы: Меселің қайтпасын!, Өнерің өрісті ... Бұл ... ... жаңа талаптанған, өнерлі жастарға қаратылып айтылады.
Әдеби тілдегі ашулану, кею ... ... ... болу " тіркесінің осы өлкедегі халық тілінде құны-перен болу, дода болу, битке пышақ суыру, бықы-тықы болу, от алып қопага түсу ... ... ... алады.
Қытай қазақтарынң әдеби тілі мынадай төрт кезеңді: бірінші - алғаш қалыптасу кезеңін (1930-1950); екінші - даму кезеңін (1950-1962); үшінші -токырау ... ... ... - ... даму ... (1980 ... ... дейін) бастан өткізді деуге болады.
Алғашкы кезеңде - 1930 жылдан бастап мектептер ашылды, араб әліппесіндегі қазақтың төте жазуы, А.Байтұрсынұлы емлесі, грамматикасы ... ... ... ... ... ... ... газеттер шыға бастады. Қазақ мектептері жаппай ашылды. Содан кейін, яғни азаттықтан бастал Шыңжаң казактарының тілі, жазуы ... ... ... ... ... ... 5 ұлт ... саналған мәртебеге ие болды. Өз алдына баспасы, ... ... ... ... ... ... ... Шыңжаң халық баспасының, қазақ редакциясы құрылып, әр салада қырауар кітап, журналдар шыға бастады. Шыңжаңда аз ұлттар ... ... ... ... орган құрылып, жұмыс істеді. 1954 жылы А.Байтұрсынұлы әліппесі ... ... ... шықты. Осы кезеңдегі оқу- ағарту, ғылым-техника, мәдениет т.б. ... ... ... ... ... орын алғандығы даусыз.
Өкінішке қарай, бұл кезеңнін кейбір көлеңкелі жақтары да орын ... 1950 ... ... ... ... - ... жазуына көшуді ұсынды, бұл пікір едәуір қолдау танты. ... ... сол ... ... ... ... ... жазуын бір арнаға көшіру болса, енді бір ... ... ... атау-термиидерді сол қалпында бұзбай жазу еді. Бұл, әрине, іске аспайтын нәрсе еді. ... ... ... ... ... тіл-жазуын да ескерусіз қалдыруға болмайды. Ал термин саласында өте сорақылық орын тепті. Баспасөзде, ақпарат құралдарында, ... ... ... ұға ... ... дәл айта ... жат терминдер көбейіп кетті. Мысалы: оппортунизм, председатель, революция, ревизионизм т.б..
6О-жылдардың соңында қытай жазуын дүние жүзілік жазу ... сай ... ... ... ... алға ... 1959 жылы қазақ тілінің жазуы жасалды да славян жазуы мәселесі тоқтап қалды. Ал үшінші кезең, яғни 1962 ... ... ... ... ... ... пайда болды. Бұл ұзақ ... ... ... ... ... бүкіл қазақ арасына кең жалпыласып кетпеді, тек баспасөз, ақпарат құралдарында, оку орындарында, мектептерде ғана бір мезет өріс ... Іс ... ... ... латын жазуымен жұмыс жүргізу тым киын соқты. Ең сорақылығы біздің фонетикалық дыбыс заңдылығымызға ... ... ... гһ, сһ, һ ... ... енгізілгендігі болды. Сонымен ұлттық тілдің жазу заңдылығы өрескел бұзылды.
Сонымен 1960 жылдардан басталған әсіре солшылдықтың және мәдени революцияның кесірінен тіліміз дамымай, ... ... ... ... ... баламасы бола тұрса да, қытай тілінің термин-атаулары тықпаланды. Тіпті де сорақылығы кейбіреулеріне қазақ ... ... ... ... ... ... да ... кезең - қайта даму кезеңі 1980 жылдардан басталып, казірге ... ... ... Осы ... бастап жаңа өзгерістер, соны нәтижелер болды. Алдымен латын жазуына көшудің шартжағдайы толық пісіп жетілмегендіктен 1982 жылдан ... ... араб ... көшті. Емле ережесі, емлі сөздігі, қазақ тілінің түсіндірме сөздігінің 1 томы, т.б. тілге қатысты кітаптар арт-артынан ... ...
2.3 ... ... ... фонетикалық ерекшеліктер
Әсіресе бұл өңірде -хана жұрнағы (суффиксойды) жиі қолданылып, жаңа сөздер жасайды: Зерхана

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қытай қазақтары тілдік ерекшеліктерінің зерттелу жайы25 бет
Алыс, жақын шетелдік қазақтар тілінің зерттелуі63 бет
Қазақ-Қытай тілдеріндегі еліктеу сөздерді салғастыра зерттеу21 бет
Атамекен13 бет
Көне Түркі дәуіріндегі Қазақстан12 бет
Н.А.Баскаков классификациясы. В.В.Радлов және түркология6 бет
Патшалық ресейдің бағынышты түркі халықтарының орыстандыру саясаты22 бет
Түрік және монғол тайпаларының қалыптасуына байланысты зерттеушілердің ұстанымдары9 бет
Түргеш қағанаты15 бет
Ғұн тайпасы8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь