Мәмілелер

Кіріспе

§ 1. Мәміленің ұғымы. Мәміленін түрлері
§ 2. Мәміленің жарамдық шарттары
§ 3. Жарамсыз мәмілелер

Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Қосымша
Жұмыс – ҚР Азаматтық құқық пәнінің маңызды институты болып есептелетін мәміле мәселесіне арналған. Зерттеу тақырыбының көкейкестілігі, құқықтық институттың проблемалық тұрғыда ғылыми зерттелмегенімен түсіндіріледі.
Азаматтық кодекстің 147-бабыңда мәміле азаматтар мен заңды тұлғалардың азаматтық құқықтары мен міндеттерін белгілеуге, өзгертуге немесе тоқтатуға бағытталған әрекеттері деп белгіленген. Мәмілеге мынадай белгілер тән:
1) тұлғаның (тұлғалардың) ерік (тілек немесе ниет) білдіруі;
2) рұқсат етілген ерік білдіру, яғни құқыққа сәйкес әрекет;
3) қандай да бір заңды құқық жасауға бағытталған азаматтық-құқықтық қатынастардың пайда болуы, өзгертілуі және тоқтатылуы;
4) мәміленің әрқашанда құқықтық салдарды туғызуы.
Мәміленің маңызы жақтардың еркі мен ерік (ниет, тілек) білдіруінен тұрады. Ерік білдіруі ауызша, конклюденттік әрекеті арқылы жазбаша (жай немесе нотариалдық) және үндемей қалу жолымен білдіріледі.
Зерттеудің нысаны азаматтық құқық пәнінің мәміле мәселесі болып табылады.
Жұмыстың мақсаты – қарастырып отырған проблемемыздың негізін анықтау және талдау, сонымен қатар маңызы мен ерекшеліктеріне нақты түрде тоқталып, әрқайсысын талқылылап кету.
Курстық жұмыстың теориялық базасы – азаматтық құқық саласында алдыңғы қатарлы қазақстандық және шетелдік ғалымдардың (РФ) еңбектері.
Жұмыстың теориялық және практикалық мәні – қарастырып отырған институттың құқықтық негізін ашудағы теориялық және практикалық мәселелерді
Нормативтік актілер:
1. ҚР Конституциясы 30 тамыз 1995 (өзг. мен толықтырулармен 7 қазан 1998 ж).
2. ҚР Азаматтық кодексі (жалпы және ерекше бөлімдер) 1994 ж 27 желтоқсан, 1999 ж 1 шілде.

Негізгі әдебиеттер:
1. Гражданское право. Т. 3: под ред. А.П. Сергеева, Ю.К. Толстого. Москва, 2003.
2. Комментарий к ГК РК. Т. 3: под ред. М.К. Сулейменова, Ю.Г. Басина. Алматы, 2002.
3. Гражданское право. Ч. 1. конспект лекций. Москва, 2002.
4. ҚР Азаматтық құқығы Жалпы бөлім 1 том. Ғ. Төлеуғалиев Алматы 2001.
Қосымша әдебиеттер:
Юридический энциклопедический словарь. Москва, 2001.
        
        ҚР Білім және Ғылым Министрлігі
Экономика және Құқық Академиясының Колледжі
ҚР Азаматтық құқығы пәні бойынша
К У Р С Т Ы Қ Ж Ұ М Ы ... ...... 1. ... ... ... түрлері
§ 2. Мәміленің жарамдық шарттары
§ 3. Жарамсыз мәмілелер
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Қосымша
Кіріспе
Жұмыс – ҚР Азаматтық құқық пәнінің маңызды институты болып есептелетін
мәміле ... ... ... ... ... ... проблемалық тұрғыда ғылыми зерттелмегенімен түсіндіріледі.
Азаматтық кодекстің 147-бабыңда мәміле азаматтар мен заңды ... ... мен ... ... ... ... ... әрекеттері деп белгіленген. Мәмілеге мынадай белгілер тән:
1) тұлғаның ... ерік ... ... ... ... ... етілген ерік білдіру, яғни құқыққа сәйкес әрекет;
3) ... да бір ... ... жасауға бағытталған азаматтық-құқықтық
қатынастардың пайда болуы, ... және ... ... ... құқықтық салдарды туғызуы.
Мәміленің маңызы жақтардың еркі мен ерік (ниет, тілек) білдіруінен тұрады.
Ерік білдіруі ... ... ... ... ... (жай ... және үндемей қалу жолымен білдіріледі.
Зерттеудің нысаны азаматтық құқық пәнінің ... ... ... ...... отырған проблемемыздың негізін анықтау
және талдау, сонымен қатар маңызы мен ерекшеліктеріне ... ... ... ... ... жұмыстың теориялық базасы – азаматтық құқық саласында алдыңғы
қатарлы қазақстандық және шетелдік ғалымдардың (РФ) еңбектері.
Жұмыстың теориялық және ... мәні – ... ... ... ... ашудағы теориялық және практикалық мәселелерді
кешенді түрде шешу болып табылады.
§ 1. Мәміленің ұғымы. Мәміленін түрлері
Азаматтық кодекстің 147-бабыңда мәміле азаматтар мен ... ... ... мен міндеттерін белгілеуге, өзгертуге немесе тоқтатуға
бағытталған ... деп ... ... ... ... тән:
1) тұлғаның (тұлғалардың) ерік (тілек немесе ниет) білдіруі;
2) рұқсат ... ерік ... яғни ... сәйкес әрекет;
3) қандай да бір ... ... ... ... ... пайда болуы, ... және ... ... әрқашанда құқықтық салдарды туғызуы.
Мәміленің маңызы жақтардың еркі мен ерік ... ... ... Ерік ... ауызша, конклюденттік әрекеті арқылы жазбаша (жай
немесе нотариалдық) және үндемей қалу жолымен білдіріледі.
Мәмілеге қатысушылардың ерік ... ... ... нысаны деп
атайды. Егер мәмілеге қатысушылар ездерінің еркін ауызша айтқан болса, онда
бұл ауызша жасалған мәміле ... ... ... ... ... ... болып есептеледі. Айталық, ауызша жасалған мәміле
орындағанын ... ... ... ... мүмкін (тауар чегі, затты сатып
алғанын айғақтайтын ... және т.б.), ... ... ... ... белгілер ұсынылады. Бірақ бұдан ауызша жасалған мәмілеге ... ... ... ... — сол ... тұлғаның мәмілеге қатысуға ниет
білдіру әрекеті. Мәселен, азамат автоматқа ақша салу ... ... ... ... ... ... қалу ... немесе тараптардың келісімінде көзделген
реттерде мәміле жасауға ерік білдіру болып танылады (АК-тің 151-бабының ... ... егер ... ... алушы шарт мерзімі бітіп ... ... ... ... қарсылық болмаса, онда жалға алушы бұрынғы шартқа
сүйене отырып ... ... ... ... ... ... ... сәйкес мәміленің жазбаша түрі бүл
орайда мәмілелерді жасау кезінің ... ... ... ... көрсеткіштен жоғары сомаға жасалуы тиіс.
Азаматтық кодекс мәміленің ... ... ... ... маңызды
шарттарға мән бергенін айта кету керек. Азаматтық ... ... егер ... ... ... әдеттегі құқықтарынан өзгеше
туындамаса, жазбаша, түрде ... ... ... ... ... қол қоюы ... жасау кезінде қол қоюдың факсимилелік көшірме құралдарын
пайдалануға жол беріледі, мұның өзі ... ... ... бірінің
талабына қайшы келмесе ғана жүзеге асады.
Заңдармен ... ... ... ... ... белгіленуі
мүмкін, оларға мәміле нысаны, атап айтқанда, белгіленген нысанды бланкіге
жазу, мөрмен бекіту сәйкес ... және ... осы ... ... ... ... ... мәмілелер әрқайсысына өзін жасаған ... қол ... ... ... ... ... ... телефонжазба, телетайпажазба, факс немесе субъектілерді
және олардың ерік білдіруінің мазмұнын айқындайтын өзге де ... ... ... немесе талаптардың келісімімен өзгеше белгіленбесе, жазбаша
түрде жасалған мәмілеге теңестіріледі.
Егер азамат дене кемтарлығы, науқастығы немесе сауатсыздығы салдарынан
өзі қол қоя ... оның ... ... ... ... ... қол ... Соңғының қойған қолын, егер заңдарда өзгеше көзделмесе, ... ... ... ... ... құқығы бар басқа ... ... ... өзі қол қоя алмаған себептерін ... ... ... ... ... ... ... тарап екінші тараптан оның
орындалғанын растайтын құжат талап етуге құқылы.
Мәмілелерді жасау ... ... ... басқа, ауызша
кәсіпкерлік мәмілені орындаған тараптың да осындай құқығы бар. (АК-тің 152-
бабының 5-тармағы).
Заң құжаттарында немесе тараптардың ... ... ... ... ... ... ... кейін ғана жасалды деп
саналады. Мұндай талапты ... ... ... ... ... көзделген салдармен мәміленің жарамсыз болып қалуына әкеліп
соқтырады.
Азаматтық кодекстің ... ... ... ... заң
құжаттарында көрсетілуіне сәйкес мемлекеттік немесе өзге тіркелуге жатады.
Бұл мәмілелер тек ... ... ... ... деп ... Тіркеу
мүдделі тараптың тіркеуші органға табыс еткен немесе пошта ... ... ... ... ... бас ... жазбаша түрде рәсімделуге
тиіс және ол заң ... ... ... ... ғана ... Егер ... ... керек ететін мәміле тиісті нысанда
жасалса, бірақ ... бірі оны ... ... сот ... тараптың
талап етуімен мәмілені тіркеу туралы шешім шығаруға ... Бұл ... ... ... ... тіркеледі. Тіркеуден бас тартқан жақ сот
арқылы мәмілені жарамсыз деп тануды талап етуге құқылы.
Мәмілелердің ... ... ... ... ... 1) ... және екі немесе көп жақты (шарттар); 2) ақылы және ... 3) ... ... 4) ... және ... 5) шартпен жасалған; ... ... ... ... ... ... келісіміне
сәйкес жасалуы үшін бір тараптың ерік білдіруі қажет және сол жеткілікті
болатын мәміле. Біржақты ... ... жиі ... түрі — өсиет
қалдыру. Әдетте біржақты мәмілелер тым көп бола бермейді. Азаматтық айналым
көбінесе өзара мәмілелерден құралады. ІПарт жасасу үшін екі ... ... ... не үш ... одан да көп ... (көп ... мәміле)
келісілген ерік білдіруі қажет.
Тарап өз міндеттемелерін орындағаны үшін ақы алса немесе тараптар бір-
біріне бір нәрсе ... ... ... бүл ... ... ... ... оған затты, ақшаны тапсыру жатады). Ал, бір тарап екінші тарапқа
одан ақы алмай немесе ешнәрсе бермей бір ... ... ... ... ... болып есептеледі.
Консенсуалды мәмілелер (латынша — келісім) — келісімге келген ... ... ... мен ... ... мәмілелер. Нақты
мәмілені жүзеге асыру үшін (латынша гез - зат) ... бір ... оған қоса ... тапсыру қажет.
Мәмілелерді азамат құқықтану ілімінде ... ... ... деп те ... Әрбір мәміле жақтардың алға қойған мақсатына
орай ... ... бен ... ... ... ... бір ... жарамдығы оның негізіне байланысты болса, екінші ... ... ... ... ... ... ... қол үзгендей көрінеді (қол үзу, бөліну), (мысалы, вексельді
тапсыру).
Шартпен жасалған мәмілелер қандай да бір ... ... ... ... немесе үшінші жақтың әрекеті), ондай жағдай болуы да, ... ... ... егер ... ... мен ... туындауын басталу-
басталмауы белгісіз мән-жайға байланысты етіп ... ... ... шартпен жасалды деп есептеледі. (АК-тің 150-ба-бының 1-
тармағы). ... ... ... ... сәйкес, егер тараптар
құқықтар мен міндеттемелердің тоқтатылуын, басталу-басталмауын белгісіз мән-
жайға байланысты етіп қойса, мәміле кейін күші ... ... ... есептеледі.
Егер шарттың басталуы өзіне тиімсіз деп ... ... ... ... ... ... ... шарт басталды деп танылады, ал
шарттың басталуы тиімді ... ... ... басталуына теріс пиғылмен
ықпал етсе, онда шарт басталмаған деп танылады.
Азаматтық кодексте (156-бап) биржалық ... ... ... ... тауарларға, бағалы қағаздар мен басқа мүлікке қатысты
құқықтары мен міндеттемелерді өзара беру туралы ... ... ... ... тауар, қор және басқа биржалар ... және ... ... ... тәртіп бойьшша жасасады.
Биржалық мәмілелер делдалдық жазбалармен рәсімделуі мүмкін және ... ... ... ... ... ... ... биржа жанындағы
биржа төрелігінде қаралады, оның шешіміне сотта дау айтылуы мүмкін.
§ 2. Мәміленің жарамдық шарттары
Мәміленің жарамдылығы заң талаптарына ... ... ... болуы шарттарына жататындар: мазмұны заң талаптарына ... ... және оны ... ... ... қабілеттілігі, еркі мен
ерік білдірудің сәйкестігі, мәмілелердің нысанын сақтау. Мәміле шын мәнінде
заңға ... ... ... яғни кез келген құқықтық нормативтік құжаттарға
сай келуі қажет. Мысалы, азаматтық құқық ... мен ... ... ... мәміле жарамсыз мәміле болып табылады
(АК-тің ... ... ... ... оны ... ... бар әрбір
азамат жасай алады, ал заңды тұлғалар жалпы және арнайы әрекет қабілетті
болғандықтан ... ... ... деп ... ... ... үшін ерік және ерік білдіру бір-бірімен сәйкес
келуі керек. Олардың ... ... ... ... ... оның ... ... кезінде құқықтар мен міндеттер туғызады,
сол ... ... ерік ... ... ... ... ... Мәселен, оған мәмілені нотариалдық куәландыру (АК-тің 154-бабы)
мен тіркеуді (АК-тің 155-бабы) айтуға болады.
§ 3. Жарамсыз мәмілелер
Жарамсыз ... ... ... ... ... ... былай делінген: "Мәміленің нысанына, мазмұнына және қатысушыларына,
сондай-ақ олардың ерік білдіру бостандығына қойылатын талаптар ... ... ... ... ... органның не прокурордың
талабы бойынша мәміле жарамсыз деп танылуы мүмкін".
Жарамсыз ... ... ... ... ... ... ... мынадай түрлерге бөлінеді: а) субъекг құрамының
ақауы болатын мәміле; ә) ерікке қатысты ақауы бар мәміле; б) нысанның ... ... в) ... ақауы бар мәміле. Азаматтық кодексте мазмұны заң
талаптарымен сәйкес келмейтін кез келген ... ... ... ... ... бар ... 158-бабы).
Субъектілік қүрамының ақауы бар мәміле екі топқа бөлінеді. Оның
біріншісі азаматтардың ... ... ... - ... ... құқық ... ... ... ... ... болады.
Қатысушылардың жасы мен психикалық жағдайынан туындаған әрекеттер
мәміленің жарамсыз болуына ... ... ... ... жарамсыз мәмілелерге мыналар жатады:
а) Азаматтық кодекстің 23-бабыңда көзделген мәмілелерді қоспағанда, ... ... ... адам жасаған мәміле жарамсыз болады (АК-тің 159-бабының
3-тармағы);
ә) Он төрт ... он ... ... ... кәмелетке толмаған баланың ата-
анасының (асырап ... ... ... ... ... заң бойынша оның өзі дербес жасауға құқығы бар мәмілелерді
қоспағанда, сот ... ... ... ... қамқоршысының
талабы бойынша жарамсыз деп тануы мүмкін (АК-тің 159-бабының 4-тармағы);
б) Есуастық немесе ... кем ... ... ... ... ... танылған адам жасасқан мәміле жарамсыз болады. Кейіннен ... жоқ деп ... ... ... ... (АК-тің 26-бабы),
егер мәмілені жасау кезінің өзіңде-ақ бұл ... ... ... ... ... оның ... ... бойынша
сот мәмілені жарамсыз деп тануы мүмкін (АК-тің 159-бабының 5-тармағы);
в) Сот ... ... ... адам ... ... сот ... ... етуі бойынша жарамсыз деп тануы мүмкін (АК-тің 159-
бабының 6-тармағы);
г) ... ... ... ... ... ... өз ... түсіне алмайтын немесе өзінің не істегенін білмейтін жағдайда болған
азамат жасасқан мәмілені сот азаматтың ... ... ал егер ... ... ... ... ... болмаса, азамат қайтыс
болғаннан ... ... ... ... талабы бойынша
жарамсыз деп тануы мүмкін (АК-тің 154-бабының 7-тармағы).
Жоғарыда ... ... ... ... қабілеттілігі бар тарап
жарамсыз мәміленің ... ... ... ... ... қоса, екінші тараптың залалын оның пайдасына өндіріп
беруі мүмкін. Мұңдай міндет ... ... бар ... егер ол ... ... қабілеттілігі жоқ екеңдігін білсе, не білуге тиісті болса
ғана жүктеледі.
Азаматтық кодекстің 159-бабында занды ... ... ... ... деп ... ... ... қарастырылған: а) заңды
тұлғаның заң ... ... ... құжаттарында нақты шектелген
қызмет мақсаттарына қайшы ... етіп не оның ... ... құзыретін
бұза отырып жасаған мәміле жасауы; ә) қажетті лицензия алмай не лицензияның
қолданылу күшінің біткеннен ... ... ... б) ... пиғылдағы
бәсеке мақсатын көздейтін немесе іскерлік әдеп ... ... ... ... бар ... екі ... ... 1) мәміле жасауға
іштей келіспей жасалған мәміле; 2) ішкі еріктің ... ... ... мәміле.
Бірінші топқа бір тараптың екіншісін алдау, зорлық, қорқыту ықпалымен,
бір тарап өкілінің екінші ... ... ... ... ... ... жатады (АК-тің 159-бабының 9,10- тармақтары).
Ерік ақауы бар жоғарыда аталған мәмілелердің жарамсыз болуының себебі
мәмілені жасауда сол тұлғаның еркі болмайды, әрі ерік ... ... еркі ... әлде ... ... болған ерік болып табылады.
Зорлап мәміле жасату дегеніміз, мәмілеге ... ... ... не ... күш ... (ұрып-соғу, жақын ... ... ... және т.б.) немесе жан-дүниесін жаралап
мәміле жасауға көндіру болып табылады. ... ... ... ... ... оны жасаушыны қыллмыстық жазаға тарту міндет емес.
Қорқьпу — тұлғаға мәміле жасамаған жағдайда оның ... ... ... дене ... ... ... моральдық зиян келтіретіндігін
ескертіп, қоқан-лоққы жасау. Қорқыту ... ... ... ... а) ... — зиян ... болғанымен әлі жүзеге аса
қоймаған әрекет; ә) қорқыту ... сай ... ... ... мүлікке
тыйым салуды қолданамын, ... ... ... ... ... мүмкін, сондай-ақ құқыққа сай емес әрекетпен (мүлікті жою, адамның
өмірі мен денсаулығына зиян келтіру) жасалады.
Қорқытудың салдарынан ... ... деп тану үшін ... ... ... шын ... болуы керек. Аталған жағдайлардың бәрі сот істі
қарағанда есепке алынады.
Бір тараптың ... ... ... ... ... ... айтқанға көне салмаушылықтан туындайды. "Зұлымдық ниеттегі"
мәмілеге мынадай мысал келтіруге болады, ... ... ... ... ... ... ... саяжайға байланысты кемшілікті айтып
қоймауын өтініп, келісімге келеді.
Алдау арқылы және ... ... ... ... ... тән ... (АК-тің 159-бабының 8,9-тармақтары),
жеме-жемге келгенде ... ... ... ... бағытынан айрылып
қалуы дер едік. Алдау дегеніміз мәмілеге қатысушыны көрер көзге адастырып,
қатысушы жақтың бірі екінші жаққа ... ... ... ... немесе
тиімсіз жағын бүгіп қалып (мәселен, сатылғалы тұрған ... ... ... ... үйдің көшесінде трамвай жолы салынғалы жатыр деп)
мәміле жағдайлары жөнінде жалған ... ... бұл ... ... ... айырмасына келетін болсақ, алдауда мәміле туралы
теріс ұғым саналы түрде болады.
Азаматтық кодекстің 159-бабының ... ... ... мәні ... ... ... ... сот жаңылысу әсерімен әрекет еткен
тараптың талабы бойынша жарамсыз деп тануы мүмкін. ... ... ... оның өз ... пайдалану мүмкіндігін айтарлықтай
төмендететін мәнінің сапасына қатысты жаңылысудың елеулі мәні болады.
Дәлелдердегі ... ... ... ... ... жою ... ретінде,
мәміленің мазмұнына осындай дәлелді енгізген ... ғана ... ... бола ... ... 150-бабы). Егер жаңылысу мәмілеге
қатысушының өрескел бейқамдығының ... ... не оны ... ... ... сот ... ... және мәмілеге қатысушы екінші
жақтың мүдделерін ескере отырып, мәмілені жарамсыз деп тану туралы талаптан
бас тартуға құқылы.
Жарамсыз мәміленің тағы бір түрі ... ... ... 159-
бабының 9-тармағы). Кіріптарлық мәміленің үш белгісі ... а) ... ауыр ... ... ә) өзі үшін ... ауыр ... орын алуы салдарынан жасалуы; б) мәжбүрлік, яғни тұлганың еркінен
тыс жасалуы. Мұндайда сот жәбірленушінің талабы ... ... ... деп ... ... ... ... түрі нысанының ақауы бар мәмілелер.
Азаматтық ... ... орай ... жай ... ... сақтамау
оның жарамсыз болып қалуына әкеліп соқтырмайды, бірақ дау туған ... ... ... мазмұнын немесе орындалуын куәгерлік
айғақтармен ... ... ... ... ... ... ... немесе орындалғанын жазбаша немесе өзге, куәгерлік
айғақтардан басқа дәлелдермен растауға құқылы.
Азаматтық кодекстің 153-бабының ... заң ... ... ... ... ... ... мәміленің жай жазбаша
түрін сақтамау оның жарамсыз болып қалуына әкеліп соқтыратыны көрсетілген.
Егер мәміленің жай ... түрі ... ... экономикалық мәміле (АК-тің
153-бабыньщ 3-тармағы), айып ... ... ... ... ... ... шарты (331-бабының 2-тармағы), кепіл туралы шарт (307-
баптың 2 және ... ... ... ... Азаматтық кодексте анық
айтылған.
Азаматтық кодекстің 154-бабьша сәйкес ... ... ... сақтамай жасалса, онда жарамсыз деп ... ... ... ... ... заң ... дей бермейді. Айталық,
нотариаттьщ куәландыруын талап ететін ... ... ... ... іс ... ... болса, ол өзінің мазмұны жағынан зандарға қайшы
келмесе және үшінші жақтардың құқықтарын ... сот ... ... ... ... ... деп тануға құқылы. Бұл ретте мәмілені
кейіннен ... ... ... етілмейді.
Енді мазмұнында ақауы бар мәмілеге келейік, мазмұны заң талаптарына
сәйкес келмейтін, сондай-ақ құқықтық тәртіп ... не ... ... ... ... жасалған мәміле жарамсыз болады (АК-тің 158-
бабы). Демек заңдарға оның немесе басқа да ... ... ... ... ... бұзу деп ... Бұл орайда азаматтық
құқық пен міндет заңға сәйкес жасалған мәміледен ғана ... ... ... ... ... ... оған ... келмейтін мәмілелерде
туындайтындығын есепке алу қажет. Ал мазмұны заңға қайшы мәміленің екі ... а) ... ... негіздеріне немесе адамгершілікке көрінеу қайшы
келетін мәміле (АК-тің 158-бабы), ә) ... ... ... ... ... ... ... Мұндай мәмілелерге мемлекеттің
белгілі бір қызмет түріне монополиялық құқықты бұзатын, азаматтардың ... ... ... ... ... ... меншік құқығын
шектейтін мәмілелер жатады.
Азаматтық кодекстің 160-бабында жалған немесе қулықпен ... ... ... ... ... да ... салдар туғызу
ниетін көздемей, тек көз алдау үшін ғана жасалған ... ... ... ... ... ... ... 2-тармағына сәйкес, егер мәміле
екінші бір мәмілені ... ... ... ... ... ... ... мәмілеге қатысты ережелерді қолданады. Мысалы, автомашинаны
сату-сатып алу мәмілесін әлгі ... ... ... ... ... ... ... рәсімдеу мейлінше кеңінен тараған.
Мәмілелердің жарамсыздығының салдары Азаматтық ... ... ... ... деп ... ... ... әрқайсысы
екінші тарапқа мәміле бойынша алынғанның бәрін қайтарып ... ал ... беру ... ... ... оның ... ... өтеуге міндетті.
Мұндай жақтардың қайтаруы ... ... екі ... ... ... ... ... мақсатқа жетуге бағытталып, екі тарапта да
жымысқы ниет болған жағдайда олардың мәміле ... ... ... тиісті болғандарының бәрі ... ... ... ... ... ... Мұңдай мәмілені бір тарап орындаған ретте, екінші
тараптан алғандардың бәрі және одан ... ... ... ... бәрі тәркіленуге тиіс. Егер тараптардың ешқайсысы да ... ... ... ... ... бәрі ... тиіс.
Қылмыстық мақсатқа жету жөніндегі жымысқы ниет ... ... ... ... оның ... бойынша алғандардың бәрі екінші ... ... ал ... ... не оған ... ... ... тиіс.
Нақты мән-жайларды ескере отырып, сот осы баптың 4 және ... ... ... ... ... ... ... не
алынуға тиісті мүлікті тәркілеуге қатысты бөлігіңде ... не ... ... Бұл ... осы ... ... көзделген салдар
басталады.
Сотқа әрекетті жасаған кінәлі жақтардан залалды өндіріп алу ... ... ... жарамсыздығы залал көрген келесі жақтың
пайдасына шешіледі.
Азаматтық кодекстің 161-бабында мәміленің бір ... ... ... ... ... бір ... ... оның басқа
бөліктерінің жарамсыз болуына әкеліп соқтырады.
Мәмілені жарамсыз деп тану ... ... қою ... іс ... ие. ... кодекстің 162-бабы, 159-баптың 9 және ... ... ... ... ... жарамсыздығына
байланысты даулар бойынша занды талап мерзімі ... ... ... ... ... сол ... немесе қорқыту тоқтатылған күннен
бастап не талап қоюшы мәмілені жарамсыз деп ... ... ... ... де ... ... немесе білуге тиіс болған күннен бастап бір жыл
болады. Бұдан басқа жағдайда мәміленің жарамсыздығына жалпы үш жылдық ... ... ... ... ... ... жұмысты қорытындылай келгенде,
келесі ой-түйіндерді тұжырымдауға болады. ... Бұл ... ... жалпылама түрде талдау жүргізілді
2) Мәміле ұғымы және табиғаты қарастырылып, оның түрлі критерийлері бойынша
топтастырылуы берілген
Тұжырымдама жасасақ, ол ... ... ... ... 147-бабыңда мәміле азаматтар мен заңды тұлғалардың
азаматтық құқықтары мен міндеттерін белгілеуге, ... ... ... әрекеттері деп белгіленген. Мәмілеге мынадай белгілер тән:
1) ... ... ерік ... немесе ниет) білдіруі;
2) рұқсат ... ерік ... яғни ... ... ... ... да бір заңды құқық жасауға бағытталған азаматтық-құқықтық
қатынастардың пайда ... ... және ... ... ... ... ... туғызуы.
Мәмілелер мынадай түрлерге бөлінеді: 1) бір жақты және екі немесе ... ... 2) ... және ... 3) ... және ... ... және абстрактылы; 5) шартпен жасалған; 6) биржалық.
Азаматтық кодекстің 157-бабыңда бұл туралы былай делінген: "Мәміленің
нысанына, мазмұнына және қатысушыларына, ... ... ерік ... ... ... ... ... мүдделі адамдардың,
тиісті мемлекеттік органның не прокурордың талабы ... ... ... ... ... ... деп тану кезіндегі талап қою мерзімі іс ... ие. ... ... ... ... 9 және 10-
тармақтарыңда ... ... ... ... жарамсыздығына
байланысты даулар бойынша занды талап мерзімі зорлық немесе ... ... ... сол ... ... ... ... күннен
бастап не талап қоюшы мәмілені жарамсыз деп тануға негіз болып табылатын
өзге де мән-жайларды білген ... ... тиіс ... ... ... бір ... ... басқа жағдайда мәміленің жарамсыздығына жалпы үш жылдық заңды
талап мерзімі ... ... ... мен ... ... ... ҚР ... 30 тамыз 1995 (өзг. мен толықтырулармен 7 қазан ... ҚР ... ... ... және ерекше бөлімдер) 1994 ж 27 желтоқсан,
1999 ж 1 шілде.
Негізгі әдебиеттер:
1. Гражданское право. Т. 3: под ред. А.П. ... Ю.К. ... ... ... к ГК РК. Т. 3: под ред. М.К. ... Ю.Г. ... ... Гражданское право. Ч. 1. конспект лекций. Москва, 2002.
4. ҚР Азаматтық ... ... ... 1 том. Ғ. ... Алматы 2001.
Қосымша әдебиеттер:
Юридический энциклопедический словарь. Москва, 2001.
Қосымша
4-тарау. Мәмілелер
147-бап. Мәмiле ұғымы
Азаматтар мен заңды ... ... ... мен ... ... немесе тоқтатуға бағытталған әрекеттерi мәмiлелер деп
танылады.
148-бап. ... ... мен ... ... ... және екi немесе көпжақты (шарттар) болуы мүмкiн.
2. Заңдарға немесе ... ... ... жасалуы үшiн бiр тараптың
ерiк бiлдiруi қажет және жеткiлiктi болатын мәмiле бiржақты ... ... Шарт ... үшiн екi ... ... ... не үш немесе одан да көп
тараптың (көпжақты мәмiле) келiсiлген ерiк бiлдiруi қажет.
149-бап. Бiржақты мәмiлелердi құқықтық реттеу
1. Бiржақты мәмiле ... ... ... ... жүктейдi. Ол басқа
адамдарға заң құжаттарында белгiленген не сол адамдармен келiсiм ... ғана ... ... алады.
2. Бiржақты мәмiлелерге тиiсiнше мiндеттемелер туралы және шарттар туралы
жалпы ережелер қолданылады, ... бұл ... ... табиғаты мен
мәнiне қайшы келмейдi.
150-бап. Шартпен жасалған мәмiлелер
1. Егер ... ... мен ... ... ... мән-жайға байланысты етiп ... ... ... ... ... деп ... Егер ... құқықтар мен мiндеттемелердiң тоқтатылуын ... ... ... ... етiп ... мәмiле кейiн күшi
жойылатын шартпен жасалды деп есептеледi.
3. Егер ... ... ... ... ... ... басталуына терiс
пиғылмен кедергi жасаса, шарт басталды деп танылады.
Егер шарттың басталуы ... ... ... ... ... терiс
пиғылмен ықпал етсе, шарт басталмаған деп танылады.
151-бап. ... ... ... ... және ... ... ... (жай немесе нотариалдық).
2. Заңдармен немесе тараптардың келiсiмiмен ... (жай не ... өзге ... бiр ... ... ... атап айтқанда, олар
жасалған кезде атқарылатын мәмiлелердiң бәрi ауызша жасалуы мүмкiн. ... ... ... оның ... ... еркi ... ... тұрған
ретте де жасалған деп саналады.
3. Жетон, билет немесе әдеттегiдей ... өзге де ... ... ... ... егер заңдарда өзгеше белгiленбесе, ауызша түрде
жасалған болып табылады.
4. Үндемей қалу заңдарда немесе тараптардың ... ... ... ... ерiк ... деп ... ... түрде жасалған шартты орындау үшiн жасалған мәмiлелер, егер
заңдарға қайшы келмесе, тараптардың келiсiмi ... ... ... мүмкiн.
152-бап. Мәмiленiң жазбаша түрi
1. Мынадай мәмiлелер:
1) егер мәмiлелердiң жекелеген түрлерi үшiн ... ... ... немесе iскерлiк қызмет өрiсiнiң әдеттегi ... ... ... кезiнiң өзiнде орындалатындарынан басқа,
кәсiпкерлiк қызмет үрдiсiнде жүзеге асырылатын;
2) мәмiлелердi жасау кезiнiң ... ... ... жүз ... ... ... заңдарда немесе тараптардың келiсiмiнде көзделген өзге де реттерде
жазбаша ... ... ... Егер iскерлiк қызмет өрiсiнiң әдеттегi құқықтарынан ... ... ... ... ... ... немесе олардың өкiлдерi қол қоюға
тиiс.
Егер заңдарға немесе мәмiлеге ... ... ... ... мәмiле жасау кезiнде қол қоюдың факсимилелiк көшiрме, ... ... ... ... жол ... Екiжақты мәмiлелер әрқайсысына өзiн жасаған ... қол ... ... ... жасалуы мүмкiн.
Хат, жеделхат, телефонжазба, ... ... ... құжаттар
немесе субъектiлердi және олардың ерiк ... ... ... де құжаттар алмасу, егер ... ... ... ... белгiленбесе, жазбаша түрде жасалған мәмiлеге теңестiрiледi.
Заңдармен және тараптардың келiсiмiмен қосымша талаптар белгiленуi мүмкiн,
оларға ... ... атап ... ... ... ... ... бекiту сәйкес келуге және оларда осы тараптарды орындамау салдары
көзделуге ... Егер ... дене ... науқастығы немесе сауатсыздығы салдарынан
өзi қол қоя ... оның ... ... мәмiлеге басқа азамат қол ... ... ... ... егер заңдарда өзгеше көзделмесе, нотариат
немесе сондай нотариалдық әрекет жасау құқығы бар ... ... ... жасаушының өзi қол қоя ... ... ... ... тиiс.
5. Жазбаша түрде жасалған мәмiленi орындаған ... ... ... ... ... құжат талап етуге құқылы.
Мәмiлелердi жасау кезiнiң ... ... ... ауызша
кәсiпкерлiк мәмiленi орындаған тараптың да ... ... ... ... ... түрiн сақтамау салдары
1. Мәмiленiң жай жазбаша түрiн сақтамау оның жарамсыз болып ... ... ... дау ... ... ... мәмiленiң жасалғанын,
мазмұнын немесе орындалуын куәгерлiк айғақтармен растау құқығынан айырады.
Алайда тараптар мәмiленiң ... ... ... ... ... өзге, куәгерлiк айғақтардан басқа дәлелдермен растауға құқылы.
2. Заң құжаттарында немесе ... ... ... ... ... жай ... түрiн сақтамау оның жарамсыз болып ... ... ... ... ... жай ... түрiн сақтамау мәмiленiң
жарамсыз болып қалуына әкелiп соқтырады.
154-бап. Мәмiленi нотариаттың куәландыруы
1. Заң құжаттарында немесе тараптардың ... ... ... ... ... нотариат куәландырғаннан кейiн ғана жасалды деп
саналады. ... ... ... осы ... 157-бабының 3-тармағында
көзделген салдармен мәмiленiң жарамсыз ... ... ... соқтырады.
2. Егер нотариаттың куәландыруын талап ететiн мәмiленi тараптар немесе
тараптардың бiрi iс жүзiнде ... ... ол ... ... жағынан
заңдарға қайшы келмесе және үшiншi жақтардың ... ... ... ... ... бойынша мәмiленi жарамды деп тануға ... ... ... ... ... ... ... етiлмейдi.
ҚР 02.03.98 ж. № 211-1 Заңымен 155-бап өзгертiлдi
155-бап. Мәмiлелердi тiркеу
1. Заң актiлерiне ... ... ... өзге де тiркелуге тиiс
мәмiлелер, оның ... осы ... ... ... бiрiншi
бөлiгiнде аталған құқықтарды туындататын, өзгертетiн немесе тоқтататын
мәмiлелер, егер заң ... ... ... олар ... ... ... ... бас тартылу жазбаша түрде ресiмделуге тиiс және заң талаптарының
бұзылуына сiлтеме жасалғанда ғана мүмкiн болады.
2. Егер ... ... ... ... ... ... нысанда жасалса,
бiрақ тараптардың бiрi оны тiркеуден жалтарса, сот екiншi тараптың ... ... ... ... ... ... ... Бұл ретте мәмiле
соттың шешiмiне сәйкес тiркеледi.
ҚР 02.03.98 ж. № 211-1; 16.05.03 ж. № 416-II (бұр. ред. ... ... ... ... ... Биржалық мәмiлелер - нысаны биржадағы айналысқа жiберiлген мүлiк болып
табылатын және тиiстi биржалар (тауар, қор және ... ... ... ... мен ... сауда ережелерiне сәйкес онымен сауда-
саттық жүргiзуге қатысатындармен жасалатын мәмiлелер.
2. ... ... осы ... ... ... үшiн биржа
беретiн құжаттармен ресiмделедi.
3. Егер заңдардан, тараптардың келiсiмiнен немесе ... ... ... туындамаса, биржалық мәмiлелерге олардың мазмұнына ... ... ... ... ... және басқалар) туралы ережелер
қолданылады.
4. Заңдарда немесе биржалық сауда ... ... ... ... ... және олардың келiсiмiнсiз жария етуге жатпайтын
биржалық мәмiлелердiң ережелерi көзделуi ... ... ... ... ... ... ... биржа жанындағы
биржа төрелiгiнде қаралады, оның шешiмiне сотта дау ... ... ... ... ... ... мен жарамсыздықтың салдары
1. Мәмiленiң нысанына, мазмұнына және қатысушыларына, сондай-ақ олардың
ерiк бiлдiру бостандығына қойылатын ... ... ... ... ... мемлекеттiк органның не прокурордың талабы бойынша
мәмiле жарамсыз деп танылуы мүмкiн.
2. Мәмiле жарамсыздығының негiздемелерi, сондай-ақ оны ... деп ... ... ... бар адамдардың тiзбесi осы Кодексте не өзге де ... ... ... ... деп ... жағдайда тараптардың әрқайсысы екiншi
тарапқа мәмiле бойынша алынғанның бәрiн қайтарып беруге, ал заттай қайтарып
беру мүмкiн ... ... ... ... ... ... Егер ... қылмыстық мақсатқа жетуге бағытталып, екi тарапта да жымысқы
ниет болған жағдайда олардың ... ... ... ... ... болғандарының бәрi соттың шешiмi немесе үкiмi бойынша тәркiленуге
тиiс. Мұндай мәмiленi бiр ... ... ... ... тараптан
алғандарының бәрi және одан мәмiле бойынша бiрiншi тарапқа тиесiлiнiң бәрi
тәркiленуге тиiс. Егер ... ... да ... ... болса,
мәмiледе орындалуы көзделгеннiң бәрi тәркiленуге тиiс.
5. Қылмыстық мақсатқа жету жөнiндегi жымысқы ниет ... ... ... ... оның ... ... ... бәрi екiншi тарапқа
қайтарылуы тиiс, ал соңғысының алғаны не оған ... ... ... ... ... ... ... отырып, сот осы баптың 4 және 5-тармақтарында
көзделген ... ... ... ... ... не ... тиiс
мүлiктi тәркiлеуге қатысты бөлiгiнде iшiнара не толық қолданбауға құқылы.
Бұл бөлiкте осы ... ... ... ... ... Осы ... 3-6-тармақтарында көзделген салдармен қоса, сот мәмiленiң
жарамсыз болуын туғызған ... ... ... ... мәмiленi
жарамсыз деп тануға байланысты екiншi ... ... оның ... ... ... ... мәмiле заңдық салдарға әкелiп соқтырмайды, бұған мәмiленiң
жарамсыздығына байланысты және ол ... ... ... жарамсыз мәмiлелер
кiрмейдi.
9. Мәмiленi жарамсыз деп тани отырып, сот нақты мән-жайларды ескеру арқылы
оның одан әрi ... ... ... шектелуге құқылы.
158-бап. Мазмұны заң талаптарына сәйкес келмейтiн ... ... ... заң ... сәйкес келмейтiн, сондай-ақ ... ... ... ... көрiнеу қайшы келетiн мақсатпен жасалған
мәмiле жарамсыз болады.
2. Заң талаптарын, заңды тұлғаның ... не оның ... ... ... ... ... ... егер мұндай талап пайдакүнемдiк
себептерден немесе жауапкершiлiктен жалтару ... ... ... деп ... ... етуге құқығы жоқ.
3. Егер мәмiлеге қатысушылардың бiрi оны ... ... ... жақ не ... ... ... ... ниетiмен жасалған
ретте, ал мәмiленiң басқа қатысушысы бұл ниет ... ... ... ... тиiс ... ... жақ (мемлекет) мәмiленi жарамсыз деп ... ... ... ж. № 211-1; ... № 225-III (бұр. ред. ... ҚР ... өзгертiлдi
159-бап. Мәмiлелер жарамсыздығының негiздерi
1. Қажеттi лицензия алмай, не лицензияның қолданылу ... ... ... ... ... жарамсыз болады.
2. Терiс пиғылды бәсеке мақсатын көздейтiн немесе iскерлiк әдеп талаптарын
бұзатын мәмiле жарамсыз болады.
3. Осы ... ... ... мәмiлелердi қоспағанда, он төрт жасқа
толмаған адам жасаған мәмiле жарамсыз болады.
4. Он төрт жасқа толған ... ... ... ата-анасының (асырап
алушыларының) немесе қамқоршыларының келiсiмiнсiз жасаған ... ... оның өзi ... ... ... бар мәмiлелердi қоспағанда, сот ата-
анасының (асырап алушыларының) ... ... ... ... ... ... мүмкiн.
5. Есуастық немесе ақыл-есi кем болуы салдарынан әрекет қабiлеттiгi жоқ ... адам ... ... ... ... Кейiннен әрекет қабiлеттiгi
жоқ деп танылған азамат жасасқан ... (осы ... ... ... ... ... ... бұл азаматтың психикалық шатасу жағдайында
болғаны дәлелденсе, оның қорғаншысының ... ... сот ... ... ... мүмкiн.
6. Сот әрекет қабiлеттiлiгiн шектеген адам жасасқан мәмiленi сот оның
қамқоршысының ... етуi ... ... деп ... ... ... ... болғанымен, мәмiле жасаған кезде өз әрекеттерiнiң
мәнiн түсiне алмайтын немесе өзiнiң не iстегенiн бiлмейтiн жағдайда болған
азамат ... ... сот сол ... ... ... ал егер тiрi
кезiнде талап етуге азаматтың мүмкiндiгi болмаса, ... ... ... ... ... ... талабы бойынша жарамсыз деп тануы мүмкiн.
8. Елеулi мәнi бар жаңылысу салдарынан жасалған мәмiленi сот ... ... ... ... талабы бойынша жарамсыз деп тануы мүмкiн.
Мәмiленiң табиғатына, ұқсастығына ... оны өз ... ... ... ... ... ... қатысты жаңылысудың
елеулi мәнi болады. Дәлелдердегi жаңылысу кейiнге қалдыру немесе күшiн жою
шарты ретiнде, мәмiленiң мазмұнына ... ... ... ... ғана
мәмiле жарамсыздығының негiзi бола алады (осы Кодекстiң 150-бабы.)
Егер жаңылысу мәмiлеге ... ... ... ... ... не
оны кәсiпкерлiк тәуекел билеген болса, сот нақты жағдайларды және мәмiлеге
қатысушы ... ... ... ... ... ... ... деп тану
туралы талаптан бас тартуға құқылы.
9. Алдау, зорлық, қорқыту ... ... ... ... басқа
тарап пайдаланған жағдайларға қарағанда адам өзi үшiн мүлде тиiмсiз ... ... ... ... ... ... ... сот жәбiрленушiнiң талабы бойынша жарамсыз деп тануы мүмкiн.
10. Бiр тарап өкiлiнiң екiншi тараппен зұлымдық ниетте келiсуi ... ... сот ... тараптың талабы бойынша жарамсыз ... ... ... тарап шеккен залалды жәрдем беру тәртiбiмен өтеу
(осы Кодекстiң 9-бабының ... ... ... ... ... ... Заңды тұлғаның осы Кодексте, өзге де заң актiлерiнде немесе ... ... ... ... мақсаттарына қайшы келетiн етiп
жасаған, не оның органының жарғылық ... бұза ... ... ... ... басқа тараптың мұндай жолсыздықтар туралы бiлгенi немесе
күнiлгерi бiлуге тиiс ... ... ... ... ... ... (қатысушысының) мүлiк иесiнiң қуынымы бойынша жарамсыз деп
танылуы мүмкiн.
12. Осы баптың 3, 5-тармақтарында көзделген мәмiлелер жас ... ... ... жоқ ... ... ... алушыларының
немесе қорғаншыларының талабы бойынша, егер олар аталған адамдардың
пайдасына ... ... сот ... ... деп танылуы мүмкiн.
160-бап. Жалған немесе қулықпен жасалған мәмiлелер
1. Заңдық салдар туғызу ниетiн көздемей, тек көз алдау үшiн ғана ... ... ... ... Егер мәмiле екiншi бiр мәмiленi (қулықпен) ... ... ... шын мәнiнде ойлаған мәмiлеге қатысты ережелер
қолданылады.
161-бап. ... бiр ... ... ... мәмiленi оның жарамсыз бөлiгiн енгiзбей-ақ жасауға болар едi деп ойлау
мүмкiн болса, мәмiленiң бiр бөлiгiнiң жарамсыздығы оның ... ... ... ... ... 02.03.98 ж. № 211 ... ... 1-тармағы алып тасталды
162-бап. Жарамсыз мәмiлелер бойынша талап қою мерзiмдерi
1. алынып ... Осы ... ... 9 және ... көзделген негiздер
бойынша мәмiленiң жарамсыздығына байланысты ... ... ... ... ... ... ... ықпалымен мәмiле жасалып, сол зорлық немесе
қорқыту тоқтатылған күннен бастап не ... ... ... ... деп
тануға негiз болып табылатын өзге де мән-жайларды бiлген немесе бiлуге тиiс
болған күннен бастап бiр жыл болады.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтық құқықтағы мәмілелер5 бет
Азаматтық құқықтық қатынастардағы мәмілелер64 бет
Жерге меншік құқығының және өзге де құқықтардың пайда болу, өзгеру және тоқтатылу негіздері. Жермен жасалатын мәмілелердің ерекшеліктері16 бет
Жылжымайтын мүлікке және онымен жасалатын мәмілелерге құқықтық тіркеу туралы22 бет
Жылжымайтын мүлікпен байланысты жасалатын мәмілелер51 бет
Мәмілелер туралы7 бет
Мәмілелер ұғымы мен оны жасау тәртібі34 бет
Мәмілелерді жарамсызсыздығының салдары15 бет
Қазақстан Республикасындағы сыртқы экономикалық мәмілелердің түрлері49 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь