Шетелдегі заң шығару билігінің конституциялық үлгісі

Кіріспе
§ 1. ПАРЛАМЕНТТІҢ ҚҰРЫЛУ ТӘРТІБІ
§2. ПАРЛАМЕНТТEРДІ ЖІКТЕУ
§3. ПАРЛАМЕНТ ДЕПУТАТТAPЫHЫҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖАҒДАЙЫ
§4. ПАРЛАМЕНТ ӨКІЛЕТТІГІ
§ 5. ЗАҢ ШЫҒАРУ ПРОЦЕСІ
§ 6. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ПАРЛАМЕНТІ
Шетелдерің конституцияларын құқықтық - салыстырма тәсілімен талдай отырып, белгілі бір өзіне тән ерекшелік сипат¬тарына қарамай, бәріңде де парламент мемлекеттік биліктің жоғары өкілеттік органы болатынын көреміз. Соңдай-ақ Пар¬ламенттің, сайып келгенде, заң шығарушылық қызметіне, мем¬лекеттік бюджетті қабылдауда, мемлекет басшыларын және одан да басқа мемлекеттік билік органдарын құруда, сол сияқты заң¬дарды орындау барысы жайлы үкіметті бақылауда шексіз құқыққа ие болатыны анықталды.
Мысал ретінде АҚШ Конституциясын алайық. Оның І-ба¬бына көз жүгіртсек, Ақш-тьщ конституция заңдарына байла¬нысты барлық заңдық өкілеттік сенат пен палаталар өкілдері¬нен тұратын құрама Штаттары Конгресіне берілетініне куә бо¬ламыз. Сол сияқты Жапония Конституциясының 41-бабында да:
"Мемлекеттік биліктің жоғары органы және мемлекеттің бірден¬бір заң шығарушы органы Парламент болып табылады", - деп жазылған.
Эстония Республикасы Конституциясыңда заң шығарушы¬лық билігі Мемлекеттік жиналысқа тиесілі (59-бап) екені жа¬зылған. Осы Конституцияның 65-бабыңда Мемлекеттік жина¬лысқа негізгі өкілеттік құқық бекітіліп, осыған орай Мемлекеттік жиналыс: заңдарды қабылдайды; Президентті сайлайды; Пре¬мьер-министрге каңдидатқа үкіметті құруы үшін өкілеттік бе¬реді; Үкіметке, Премьер-министрге немесе министрлерге сенім¬сіздік жайлы шешім қабылдайды; мемлекеттік бюджетті қабыл¬дап, оның орыңдалуы жайлы есепті бекітеді; Президенттің ұсы¬нысымен Мемлекеттік сот төрағасын, Эстония Банкі кеңесінің төрағасын, мемлекеттік бақылаушыны, әділет канцлерін, қорға¬ныс күштерінің қолбасшысын немесе Бас қолбасшысын таға¬йындайды, сондай-ақ елдің Конституциясына сәйкес Мемле¬кеттік өмірдің басқа да мәселелерін шешеді.
Түркия Республикасы Конституциясының 7-бабыңда: "Түрік ұлты атынан заң шығарушылық міндеті Түркияның Ұлы ұлттық жиналысына
Шет мемлекеттерінің конституциялық құқығы
        
        ҚР Білім және Ғылым Министрлігі
Заңтану пәндер кафедрасы
ҚР Конституциялық құқық пәні бойынша
К У Р С Т Ы Қ Ж Ұ М Ы ... ... заң ... ... ... үлгісі»
Орындаған: _______________________
Тексерген: _______________________
АЛМАТЫ – 2010
Жоспар:
Кіріспе
§ 1. ПАРЛАМЕНТТІҢ ҚҰРЫЛУ ТӘРТІБІ
§2. ПАРЛАМЕНТТEРДІ ЖІКТЕУ
§3. ... ... ... ... ... ... 5. ЗАҢ ... ПРОЦЕСІ
§ 6. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ПАРЛАМЕНТІ
Кіріспе
Шетелдерің конституцияларын құқықтық - салыстырма тәсілімен талдай
отырып, белгілі бір өзіне тән ... ... ... ... ... мемлекеттік биліктің жоғары өкілеттік органы болатынын көреміз.
Соңдай-ақ Парламенттің, сайып келгенде, заң ... ... ... ... мемлекет басшыларын және одан да басқа
мемлекеттік билік органдарын ... сол ... ... орындау барысы
жайлы үкіметті бақылауда шексіз құқыққа ие болатыны анықталды.
Мысал ретінде АҚШ ... ... Оның ... көз ... конституция заңдарына байланысты барлық заңдық өкілеттік сенат пен
палаталар өкілдерінен тұратын құрама Штаттары Конгресіне берілетініне ... Сол ... ... ... ... да:
"Мемлекеттік биліктің жоғары органы және мемлекеттің бірденбір заң
шығарушы органы Парламент болып ... - деп ... ... ... заң ... ... ... тиесілі (59-бап) екені жазылған. Осы Конституцияның
65-бабыңда Мемлекеттік жиналысқа негізгі өкілеттік құқық бекітіліп, осыған
орай ... ... ... ... ... сайлайды;
Премьер-министрге каңдидатқа үкіметті құруы үшін ... ... ... немесе министрлерге сенімсіздік жайлы ... ... ... қабылдап, оның орыңдалуы жайлы есепті
бекітеді; Президенттің ұсынысымен Мемлекеттік сот төрағасын, Эстония Банкі
кеңесінің төрағасын, ... ... ... ... ... қолбасшысын немесе Бас қолбасшысын тағайындайды, сондай-ақ елдің
Конституциясына сәйкес Мемлекеттік өмірдің басқа да мәселелерін шешеді.
Түркия Республикасы Конституциясының 7-бабыңда: ... ұлты ... ... міндеті Түркияның Ұлы ұлттық жиналысына тиесілі. Бұл міңдет еш
уақытта ажыратылмайды", - деп ... Осы ... ... ... жиналыс міндетіне: заңдарды шығару, өзгерту, жою; Министрлер
Кеңесі мен министрлерді бақылау; Министрлер ... ... бір ... заң ... ие ... ... ... береді; Мемлекеттік
бюджет жайлы заң жобаларын қарап, әрі оның орыңдалуын бекітеді, тағы ... ... ... ... ... ... мемлекет
басшысын да Улы ұлттық жиналыс сайлайтыны жайлы ескерте кетеміз.
Қырғыз Республикасында, Конституцияның 54-бабына сәйкес "қырғызстан
Республикасыңда Жоғарғы ... ... ... ... ... ... орган.
Жоғарғы Кеңес заң шығарушылық бөлікті жүзеге асырып, ... ... де ... - деп жазылған. Міне, ... ... ... ... ... жазылған конституциялардың бәрінде де бекітілген.
§ 1. ПАРЛАМЕНТТІҢ ҚҰРЫЛУ ТӘРТІБІ
Ең алдымен бір палаталы, екі палаталы (бикамералық), кейде ... ... ... ... ... 1984 ... бойынша парламентке ақ түстілер, түрлі түстілер және
иңдиялықтар үшін жеке ... ... үш ... ... бар
екенін де ескеруге тура келеді.
Парламенттердің құрьшу реттері, әрине, ... ең ... ... ... ... ... ... төменгі палаталары
мен бір палаталыпарламенттер іс ... ... ... де тікелей сайлау
арқылы, яғни, тұрғыңдардың тікелей дауыс берулері ... ... ... ... ... ... біраз ерекшеліктері бар әрі оның
төменгі палаталардың құрылу тәсілдерінен өз айырмашылығы бар. Төменде, сол
ерекшеліктердің ... ... ... ... ... елдерде парламевттің жоғарғы ... ... ... ... ... ... ... индиялықтардың парламентінің
штаттар Одағы мүшелері екі сатылы сайлау жолымен сайланады. ... ... ... ... ... парламенті де (стортингтер) құрылады.
Сайлаушылар парламент депутаттарын палаталарға бөлмей ... ... ... ... ... ... ... сайлайды. Олар
барлық депутаттардьщ төрттен бір бөлігінен тұрады. Ал, ... ... үш ... ... ... (одельстинг) құрайды. Ал, енді
Францияның Жоғарғы палатасы (сенат) үш сатылы сайлау арқылы сайланады.
2. ... ... ... ... ... ... ... төменгі палаталардың құрылу барысында қолданатын реттерлев белгілі
бір айырмашылықтары болады. Мысалы, АҚШ-та бір ... ... ... ... да (жоғарғы палатаны - ... және ... ... ... депутаттарын сайлайдыІ. Алайда, есте тұтатын бір жағдай
жоғарғы палата ... ... ... ... ... бір мандатты
сайлау округі бойынша ... олар ... ... екі сенатордан
сайланады, Дауыс беру ... ... жүйе ... ... ... екі парламентінің палатасы да тікелей елдің тұрғындары
арқылы сайланады, ... ... ... ... палата) мажоритарлық
та, тепе-тендік те сайлау жүйелері қолданылады. Бұл елдің қолданыстағы
зандарына ... ... ... ... ... ... ... сайланады. Ең көп дауыс алумен бағалау арқылы өткен депутат
сайланды деп ... ... ... ... ... ... 152
депутат префектуралық 47 сайлау округтерінен, ал қалған 100 депутат ... ... ... сайланады.
3. Тікелей сайлау арқылы жоғарғы палаталардың құрылуы. Дәл осы жолмен
ФРГ парламентінің (Бундесрат) жер өкілдігі палатасы ... Ол 16 ... ... ... ... ФРГ өкіметі тағайындап, кері шақыра
алады. Бундесратқа жер өкілдерінің саны ... ... ... Оның ... ... ... жер өкіметі шешімімен
тағайындалғандықтан, жер өкілдігі палатасына сайлау ... ... ... ... ... ... ... сайлаулар нәтижесінде
оқтын-оқтын өз қүрамын өзгертіп, ... ... ... ... да
өзгерістерге ұшыратып отырады. Бундесрат жер өкілдері арасынан белгілі
кезекпен бір жыл мерзімге өз ... ... ... ... президент қызметін, егер ол қызметін атқаруға қабілетті
болмаса, атқарады.
4. Кейбір елдерде ... ... ... ... жолдармен
құрылады. Мұндай реттер барысында сайланатын және ... ... ... ... ... мен ... ... мысалға айтуға
болады) элементгер қатар жүреді. Италия сенаты құрамына өмірлік сенаторлар,
құқықтық хақы ... ... ... ... сол секілді ел
президентінің өзі тағайындайтын еңбегі сіңген, абыройлы бес азамат енеді.
Венесуэлада Республика Президенті қызметін халықтық ... ... ... ... президент міндетін конституциялық мерзімнің
жартысынан көп мезгілінде атқарушы (егер ол, әрине, ... ... ... ... ... ... ... әрбір азамат сенатор
болуға құқығы бар. Индия парламентінің ... ... 12 ... ... әдебиет, ғылым, өнер және қоғамдық қызметте
тәжірибесі бар ... ... ... ... ... Парламенттің төменгі палатасы санына ... ... ... аз ... Оған мысал ретінде Францияның 577 депутаттардан тұратын
төменгі палатасына (Ұлттық жиналыс) ... ... ... (Сенат) 318
сенаторлардан тұратынын айтуға болады. АҚШ-тың сенаты - 100 сенаторлардан,
ал өкілдік палатасы - 435 мүшелерден ... Ал, ... ... ... және 511 ... қүралады.
6. Әдeтre, Жоraрrы палата мүшелерінің өкілеттік мерзімі ұзағырақ
болады. ... ... ... палата мүшелерінің (кеңесшілер палатасы)
өкілеттігі - 6 жыл, ал ... ... ... ... ... - 4 жыл
ғана. АқШ-та төменгі палата екі жылға сайланса, ал сенаторлар 6 ... ... ... ... ... ... жаңарту
тәртібін енгізу. Мысалы, әрбір үш жыл сайын ... ... ... ... қайта сайланады; әрбір екі жылда АҚШ сенатының үштен ... ... үш ... ... палата кеңесшілері құрамының ... ... ... ... және төменгі палаталарra сайлаулар бір
мезетте өткізілмейді. Францияда ... және ... ... ... ... өткізбей, әр түрлі уақытта өткізеді. Жапонияда да ... ... ... ... ... ... тәсілмен құру түрі
де кездеседі. Мысалы, осы тәсілді қолданатын Ұлыбританияда лордтар ... ... ... ... ... ... барон нан төмен емес титулдарды иеленген
мұрагерлікті дворяндар династиясы. Бұлар ... ... ... палатасына мұрагерлікті сақтай ала отырып, оны мұрагерлеріне бере
де алады.
2) Өмірлік ... ... ... ... үшін ... немесе баронэсса
деген, мұрагерлікке беру құқы берілмеген, дворян тутулдарына ие болғандар.
3) 26 рухани лордтар (Контерберий және ... ... ... және Уинчестер епископтары мен ағылшын шіркеулерінің ... 21 ... ... ... ... ... етіп жүрген
кезде ғана палата мүшелері болып саналады.
4) Шағым арыз бойынша 20 лорд ... ... ... ... ... ... ... палатасының сандық мөлшері
заңмен анық ... ... да ... ... ... беру ... ... олардың қатарын үздіксіз толықтырып, жоғарғы палата
құрамын шексіз ұлғайта алады.
§ 2. ПАРЛАМЕНТТEРДІ ЖІКТЕУ
Әрине, бүгінгі дүние ... 180 ... ... ұқсамайтын
өзгешеліктерге ие екені түсінікті. Алайда, бұл оларды құрылым міндетіне,
әлеуметтік ... Т.б. ... ... ... ... ... тәжірибе бойынша парламенттерді дәстүрлі жүйелеу құрылысы -
бикамерализм (яғни, екі палаталы ... ... ... ... ... парламент төмендегі федеративтік мемлекеттерде бар: Ақш ... ... ФРГ ... ... Ресей (Федерация Кеңесі,
Мемлекеттік Дума), ... ... ... ... ... ... ... Швейцария (Кантондар Кеңесі, Ұлттық кеңес), Т.б. Екі
палаталы парламенттер төмендегі (унитарлық) мемлекеттерде бар: ... ... ... ... ... (бірінші және екінші
палата), Италия (Сенат, Өкілдік палатасы) және ... ... ... ең күшті әрі ықпалды жоғарғы палаталары
- АҚШ-тың сенаты. Жапонияның кеңесшілер палатасы, Италияның ... ... ... бәрі де ... сайлау жүргізу нәтижесінде құрылады. Бұлардың
"әлсіз" жағын сөз етсек, ең бастысы (мысалы, ... ... ... ... ... ... ... заң
әдебиеттеріне сүйенсек, сайлау корпустарының қатысуынсыз құрылады.
Қазіргі кезде көптеген парламенттер бір ... ... ерте ... ... ... ... ... бикамерализм әдісінен бас
тартқанын айта кеткен жөн.
Оның үстіне, басқаша айтқанда, парламенттердің эволюциялық құрылымында
бикамерализм әдісінен бас тарту бағыты жандануда. ... 1950 жьmы ... ... Заң шығарушы Кеңес таратылған: 1953 жылы ... бір ... ... ... ... 1917 жылы ... жоғарғы палатасы жойылды; 1976 жылы Португалия Конституциясы
бір ... ... ... ... 1975 жылдан бастап
Грецияның парламенті бір палаталы болды. Ал ... ... ... ... ... заң ... ... жоғарғы палата қайта
құрылып (ұйымдастырылып), жұмыс істеуде. Дәл қазіргі кезде АҚШ-тың ... екі ... ... жұмыс істесе, біреуінде ғана бір палаталы
парламент жұмыс істейді. ... ... ... заң ... 138 ... ... саны - 3,8 млн.) 38-і 4 жылға
сайланатын сенат мүшесі, ал ... 100-і әр екі ... ... сайланатын
өкілетті палата мүшелері. Зандарды қабылдау бойынша дайындық жұмыстары
комитеттерде ... Заң ... ... ... 246 ... ... сессиялық түрде - жылына 60 күн істейді[1].
Парламент өкілеттігін конституцияландыру барысында оларды төмендегі үш
топқа бөледі:
- абсолютті белгілі ... бар ... ... Ақш, Франция
конституциялары осы елдердің парламенттерінің заң шығарушылық қызметі
объектілеріне нақты да айқын мәселелер ... ... ... да нақты міндеттері жоқ парламенттер, яғни, олар кез келген
мәселелер бойынша заң ... ... ... ... ... ... ... т .б. елдердің парламенттері);
- біршама белгілі ... бар ... Олар ... ... ... ерекшеленеді. Өз шеңберлері төңірегінде
өздерінің заң шығару қызметін жүзеге асырады ... ... ... ... ... әлеуметтік құрамы ... және ... ... гөрі ... ... ... түседі. Міне, осы тұрғьщан алғанда парламенттерді екі негізгі топқа
бөлуге болады:
- әлеуметтік бірыңғай ... ... ... ... Ақш ... ... бірыңғай емес партиялар фракциясынан тұратын парламентгер
(мысалы, Греция, Италия, франция, Швеция, Индия, ... ... ... ... ... тәртібі жайлы аздап айта
кетейік. Мысалы, Францияда (1959 ... 3 ... ... ... қабылданған регламент бойынша депутаттар өздерінің ... ... ... құра ... болған. фракция 20 депутаттан бола алады. ... де ... ... ... мүшесі болмаған жағдайда, өз қалауы
бойынша әрі сол фракция бюросының келісімімен кез ... ... ... ... ... 7 ... ... жайлы федеральдық Заңға сәйкес бір саяси
партияға тиесілі ... ... ... белгілі бір
мақсаттарына жету мен бағдарламаларын жүзеге асыру мақсатында ... құра ... ... ... ... болып табылмайды, қайта
парламентгің конституциялық бір ... ... ... ... ... деп тек құрылатын ... саны ... ... 5 ... кем болмаған жағдайда ғана саналады. Оның
үстіне депутаттардың бәрі бір ... не ... ... ... өздерінің саяси мақсаттары жағынан бірімен-бірі бәсекелеспейтін
партиялардан болуы керек. Кімде кім өз ... ... ... онда ... өз фракциясын да тастап кетуі тиіс. Ең кемі 26 депутаттан тұратын
"Топ" деп аталатын ... ... ... "Топ" деп ... алу үшін ... келісімін алу керек. Осындай талаптар
қойылғанына ... ... ... өз ... мен партияларына
берілгендігімен қатар әрі депутаттардың жеке көзқарастарына байланысты
талас-тартыс туып ... ... ... ... ... болып
табылады. Соңдықтан да олар тек тұрғындардың бір ... ... ... жеке ... ... барлық қоғамның мақсат-мүддесіне қызмет
етулері қажет. Егер де ... өз ... ... ... онда ... ... да ... Бірақ, мұндай жағдайда ол депутаттық
мандатынан ажыратылмайды.
§3. ПАРЛАМЕНТ ДЕПУТАТТAPЫHЫҢ ... ... ... ... ... конституциялық және де
басқа зандар, ... пен ... ... ... депутаты, әдетте тұрақты негізде жұмыс істейді, яғни, ол
кәсіби парламентарий болып есептеледі. Басқаша айтқанда, депутаттық ... ... ... ... ... ... тек бір ғана
занды депутаттық жұмысымен айналысуды талап етеді.
Алайда, ... ... ... бар. ... ... 1992
жылғы 30 қыркүйектегі "Халық өкілдері мәртебесі туралы" атты заңына сәйкес
Халық өкілі Түрікменстанның халық ... ... ... ... - ... ... ... өзі сайлайтын мүшесі болып табылады.
Халық өкілі өзінің өкілеттігін тегін, яғни, өнеркәсіптегі орнынан,
қызметінен немесе ... ... қол ... ... шетел мемлекеттерінің мемлекеттік тәжірибелерін зерттеу барысында
парламент депутаты өзін сайлаған окургтың сайлау ... ғана ... ... ... ... ... көзіміз жетеді. Мұны депутаттарға
бұйрықты мандат беріліп әрі кері ... ... ... ... ... ... Конституциясы бойынша: "Парламентгің әрбір
мүшесі барлық ұлттың өкілі ... ... әрі өз ... ... ... Ал Франция Конституциясына сай: "Кез келген бұйрықты
мандат занды емес". ФРГ-нің ... ... ... ... депутаттары ешқандай жарлық пен тапсырмаға жүгінбейтін, тек
өз ар-ожданы үшін ұстанатын бүкіл ... ... ... мұндай бұйрықты мандат пен кері қайтарып алу құқығына тәуелсіз
парламент депутаттарын толығынан тәуелсіз деп те ... ... ... ... нақты дәлеліміз бар. Сонымен, әдетте, депутат бір партияның
мүшесі ... ... ... ... ... ... ... келгенде,
депутат сайлау кампаниясында өзін қаржыландырғандарға тәуелділіктен шыға
алмайды; сондай-ақ болашақ депутат өзі дауысқа ... ... ... да ... ... ... оның тағдыры ақыр соңында дауыс беру
арқылы шешілетіні ... ... ... екі негізгі құрам: индемнитет және
иммунитет кіреді.
Индемнитетке келсек, депутат парламенттік қызметі үшін, оған ... ... қоса ... ... ... ... ... конгрессменінің бір жылдық депутаттық ... ... ... ... ... ... ... оның
Бундестагтағы депутаттық орнына сәйкес келетін қаржылай жалақымен (диета)
қамтамасыз етіледі. Сондай-ақ, ФРГ ... ... ... 8 жыл
істеген депутаттар зейнетақы жасына жеткен кезде зейнетақымен қамтамасыз
етіледі.
Канада ... ... ... ... ... 1987 жылы
бір жылда 56.100 канада доллары (1 Канада ... - 0,77 Ақш ... ... алған. Оның үстіне жыл сайын салық салынбайтын 18.700
доллар көлемінде жәрдем ақы ... ... ... өз ... және өз ... округіндегі штатты қызметкерлерін ұстап тұру үшін
жылына 100.400 доллар көлемінде дотация ... тағы да ... ... ... ... ... және т.б. ... көтеретінін айтуға болады. Сөйтіп, қауымдастық палатасының бір
депутатына бір жылда орташа есеппен кеткен ... 300 мың ... ... адам ... шаққанда орташа табыс 15 мың долларды құрайды).
Литва Республикасының (1992 жылғы 19 ... ... ... ... ... мен Үкіметі мүшелерін әлеуметтік тұрғыдан
қамтамасыз ету туралы" заңына ... ... ... ... ... мен осы Жоғарғы Кеңес ұйымдастырған үкіметтің мүшелеріне,
олардың өкілеттік мерзімі ... соң, олар ... ... ... ... 6 ... көлемінде жәрдемақы төленеді. Сондай-ақ,
Жоғарғы Кеңес депутаттарына 6 ... ... ... ... ... ... Кеңес депутатының немесе Үкімет мүшесінің ... ... үшін - 52, ... үшін - 57 ... ... ... ... 30 жылдан, ал ерлердің жұмыс стажы 35 жылдан кем ... ... онда ... алып ... еңбек ақы мөлшерінің 75 проценті
көлемінде зейнетақы тағайындалады.
Ұлыбританияда қауымдастық палатасының мүшелері алатын жалақының ... ... 37.854 ф. ст. Оның ... ... офис ... ... ... Лондонда жалдап тұратын үй үшін және т.б. жағдайларға
бөлінеді. қауымдастық палатасының мүшелері ... ... ... сарайы
мен өзінің сайлау округтері аралығына, Вестминстер мен үйі арасында, құрама
корольдіктің кез келген ... егер бұл ... ... ... ... ... тегін жүріп-тұруға құқы бар. Оның үстіне
парламент депутатына кеңселік-хатшылық ... ... ... ... ... қажетті құрал-жабдықтарға, қызметкерлерге жалақы төлеу
мен жалдап алынған жұмыскерлерді қамсыздандыруға қаржы бөлінеді.
Ал, ... ... ... ... істегені үшін ешбір ақы
алмайды. ... тек ... ... ... болған көлік және тағы
басқа шығындар ғана төленеді.
Жапония Парламентінің қатардағы депутаттары ай сайын 1 млн. ... ... ... ... ... ... ... айлық
табысы 350-400 мың иен), ал екі палатаның төрағаларын қаржылап қамтамасыз
ету үшін 1 млн. 835 мың иен ... Оның ... ... ... ... ... комиссияларының арнайы және тұрақты
басшылары жұмыс істеген кезінде (жұмыс күні ... ... күн), бір ... ... 4500 ... ... ... ретінде жалақы
алады. Оларға темір жол мен ұшақтарды ... үшін ... ... Ай ... депутаттарға көлік, почта шығындары ... ... 750 мың иен ... ... ... алыс префектурадан
келген барлық парламентарийлар қазыналық пәтерлермен қамтамасыз етіледі.
Парламент депутаттары жұмысқа екі ... ... ... ... әр айда ... мың иен ... мемлекет қазынасы төлейді. Оның үстіне белгілі бір
жағдайларға орай парламентарий ... ... ... ... өз ... немесе көмекшілерінің қосымша санын 10 ... ... ... ... депутаттарына автомобильдер берілмейді,
бірақ парламент жанында әрбір депутатқа қызмет көрсететін арнайы автопарк
бар. Әрбір парламент фракциялары ... ... ... ... байланысты
белгілі бір мөлшерде жеңіл машиналарды пайдалануға құқылы. Ерекше тәртіп
ретінде парламенттік қызмет ... 25 ... ... адамға автомобиль
беріледі.
Парламент депутаттарына нақты бір мемлекеттерде берілген иммунитетке
сәйкес, олардың тәуелсіздігін қамтамасыз ету үшін, ... ... ... ... ... ... сөз және дауыс беру бостандығы,
депутаттың дербес қүқығы. Сонымен, ФРГ-де депутат парламентте айтқан ... және ... ... өз бағытын ұстағаны үшін ... ... ... Ал, ... ... ... алсақ, депутат
қылмыс үстінде ұсталғаннан ... ... ... ... ... палаталарының санкциясынсыз оны қылмыстық қудалауға немесе қамауға
алуға болмайды. Иммунитетінен ... тек ... өз ... шешімімен
ғана жүзеге асырылады.
Депутаттық мандаттың әрекет ету мерзімінің тоқтатылуы: парламенттік
өкілеттік ... ... ... ... ... ... өлуі нәтижесінде; депутатты ... нан ... ... ... деп ... кезде. Парламент әдетте өз депутаттарының
өкілеттігіне жоғарғы сот ... ... ... да, ол депутатты
депутаттық ... ғана ... ... ... оның ... заңсыз
деп тануға да қүқығы бар.
Парламент қызметін ұйымдастыру. Франция Парламентінің Ұлттық жиналысы
өзінің ... ... ... барлық мерзіміне сайлайды.
Парламент төрағасы мемлекетте ресми түрдегі төртінші адам ... ... ... ... ... ... ... төрағасынан кейінгі). Ол палаталар қызметінде үлкен де нақты рөлге
ие. Жарыс сөздерді дайыңдап және ұйымдастырады, пікір-таласты ... ... ... ... ... етеді; отырысты кез
келген кезде үзуге, тоқтатуға қүқықгы (бірде бір ... ... ... ... ... жоқ); ... жиналыстың дұрыс жұмыс істеуіне жауап
береді. Ол сондай-ақ Ұлттық жиналыстың Бюро отырысына төрағалық етеді. Оған
Конституциялық ... ... ... ... тағайындау құқы берілген. Ол
бұл Кеңеске не ол, не бұл заң, не ... ... ... ... ... онда қалаған кезінде өтінішпен баруға құқылы.
Сенат төрағасы әр 3 жылда, Сенат жаңартылғаннан ... ... ... ... ... ... иеленген құқықтарды иеленіп, пайдаланады.
Ақш Конгресі өкілдері палатасының спикері - ... ... ... ... Бұл ... кандидатураны палатадағы ең көп фракция
ұсынады және палата отырысында бекітіледі. Палата спикері ... ... ... ең көп ... ... заң ... ... тәртібін
белгілейді, қабылданған заң жобаларын комитеттерге жібереді, ... ... ... ... ... Оған ... мүшелеріне сөз беру
не сөз бермеу қүқығы ... ... оның ... ... отырып елдің Президенті, ... ... ... ... ... және саяси мәселелер жайлы оны хабардар етіп отырады.
Спикердің рөлі әсіресе ... ... егер ... ... ... ... ал өкілдер палатасын басқа партия бақылайтын кезенде
күшейе түседі.
Сенат төрағасы болып Ақш-та вице-президент саналады.
Вице-президент сенат төрағалығы міндетін оқтын-оқтын ... ... ... ... Сенат өз қатарындағы көпті көрген,
құрметті қайраткердің бірін уақытша төраға етіп ... Ол ... ... ... ... ... ... заң жобаларына қол қояды. Әрине,
Сенат төрағасының қызметі мен өкілеттік аумағы өкілдер ... ... мен ... ... ... ... ... кемшін жатады,
Ұлыбританияның лордтар палатасына лорд-канцлер Үкімет мүшесі төрағалық
етеді (ол пэр болмаса, онда бұл ... ... ... ал пэр болса, онда
жарыссөздерге де, дауыс ... де ... ... ... отырысын жүргізудегі рөлі онша емес: ол ... ... бере ... ... ... билікке де ие емес. Лорд-қанцлер жоқ
кезінде палата отырыстарын оның ... ... ... ... ... ... ... Ол жоғарғы палатаның барлық
комитеттерінде төрағалық етеді). Лорд-төраға және оның ... ... ... ... ... есептелініп, жалақы алады. Сондай-ақ,
лорд палатасының тұрақты қызмет ... ... ... ... айта
кеткеніміз жөн. Хатшы палата отырысының кун тәртібін әрі ... ... ... ... ... ... заң жобаларына қол
қояды, екі палата қабылдаған заң ... ... Одан ... ... атқаратын - герольдмейстер ("қара жезл", "аса таяқ"). Ол ... ... ... ... ... ... парламент этикасын
бұзушы - кінәлі адамдарға берілген ... ... ... ... ... жайғасқан бөлігінің тәртібі мен қауіпсіздігіне
жауап береді. ... ... заң ... мемлекеттік тетігін, бюджет-
каржылық және сот ... ... ... ... қызметін
қадағалау ісінде айтарлықтай рөл атқарады. Сонымен қатар лордтар палатасы
жоғарғы апелляциялық саты болып табылады.
Жапония ... ... ... ... ... төменгі палатаның 511 депутаттарының 170іне жуығы әулетімен
саясаткерлер екеніне көз жеткіземіз. Сондықтан болар, қазіргі кезде ... ... 30 ... ... жергілікті дәрежедегі саяси
қайраткерлерден тұрады. Парламентария арасындағы одан кейінгі орыңды
бұрынғы ... ... мен ... ... иеленеді.
Сондай-ақ төменгі палата мүшелері арасында ... ... жеке ... (76 ... бар. ... 16 ... 28 ... 22 кәсіпкер, саяси партиялардың ... 29 ... ... әйелдер саны қазіргі жұмыс істеп жатқан төменгі палата құрамында
небәрі 14-ақ адам (бұрынғы құрамда да ... 12 ... ... 2,3 ... болған). Соған қарамастан соғыстан кейінгі Жапонияда бұл көрсеткіш ... ... ... ... ... палатадағы депутаттардың орташа жасы ... ең қарт ... - 86 ... ал ең жас ... жасы - 26.
Барлық депутаттардың университеттік дипломдары бар[2].
§4. ПАРЛАМЕНТ ӨКІЛЕТТІГІ
Белгілі бір ... ... ... ... ... ... дәл ... білу үшін, алдымен оның негізгі ... мен ... ... анықтап алу орынды.
Парламенттің ең басты қызметі - зандар қабылдау болып табылады. Сондай-
ақ Парламенттің маңызды қызметтерінің ... ... пен оның ... бақылауды жүзеге асыру ісін жатқызуға болады.
Мына әдістер ... ... деп ... ... "сұрақтарға -
сағат" деп аталатын тәртіппен Үлыбританияда ... ... ... Мұнда министрлер мен өкіметтің басқа да мушелері ауызекі ... ... ... әр түрлі сауалдарына жауап береді. Бұл жауаптар
көпшілік жұртшьmыққа жарияланады. Сөйтіп, ... ... ... ... ... ... Осындай тәсілді көп елдердің
парламенттері өте жиі қолданады.
Өзінің ... ... ... дүние жүзі елдерінің бәрінде де
парламент іс жүзінде ... ... мен ... ... ... ... мен ... рөлі мен саяси-құқықтық маңызы
ең алдымен олардың' жариялы түрде ... ... әрі ... ... арқылы қалың жұртшылыққа насихатталып, қоғамға ашық жетуінде.
Жоғарыда айтып өткеніміздей, көп елдердің парламентіне ерекше соттық
реттерді (импичмент) жүргізуге құқық ... Онда ... ... ... деп ... институт парламент тарапынан өкімет қызметі мен
лауазымды адамдарды уздіксіз қадағалауды қамтамасыз ... ... ... ... ... омбудсмен институты әлемдегі 40-тан астам ... ... Бұл ... ... ... ... бар. Бір елдерде
омбудсмен институты (Скандинавия елдерінде) деп ... ... - ... ... (медиатор) деп, ал үшінші бір ... - ... ... және т.б. деп аталады.
Бұл арада, ерекше айта кеткен жөн ... ... ... ... ... ... ... жұртшылыққа ашық жетіп жатуын
аса көздейді. Алдымен, омбудсмен ... өз ... ... ... ... ... бір ... органдары мен лауазымды
адамдардың азаматтар құқығын бұзғандығы жайлы кеңінен хабардар етеді. ... ... ... тығыз байланыса отырып, оны азаматтардың
бұзьтған, кемсітілген, не шектелген құқықтарын қайта қалпына ... ... ... мен ... адамдарға әсер етіп), мемлекеттік ... ... ... ... мен ... ... ... мақсатында пайдаланады. Екіншіден, әрбір жылдың ... ... ... ... баяндама тапсырады.
Алайда, омбудсмендер институтының әр елде әр ... ... ие ... де ... ... ... ... олардың
бақылау аясы, қызметі, ... ... ... Оның ... омбудсмен
қызметіне кандидаттар тағайындау реттері мен оған қойылатын талаптар да ... ... ... ... құрамы мен қүрылысы да бір-біріне
ұқсамайды. Әр түрлі елдерде азаматтардын құқығы мен ... ... ... басқару мен лауазымды адамдардың бұзуынан қорғаудың
зандық тетіктері де әр ... ... ... ... ... елдегі
құқықтық тәртіп пен заңдылықтарды қадағалау мен бақылаудың ... ... ... де ... органдары жүйесінің қалыптасқанына қарамастан
азаматтардың құқығын қорғап, оларды өмірде іс ... ... ... ... аса ... да белсенді қызмет атқарады.
Сол үшін де омбудсмен институты тарихына көз жіберіп, оны білуден,
әлемдік тәжірибенің ең ... да ... ... ... ... ... оймен, осы институттың қызметіне азырақ тоқтап өтейік.
Алғаш рет омбудсмен институты Швецияда құрьтған болатын. 1809 ... ... ... ... ... парламентке арнайы парламент
комиссарын (омбудсмен) сайлауға, оған ... мен тағы да ... ... ... ... заң ... ... тапсыруды міндеттеген еді, Сөйтіп, омбудсмен - мемлекеттік-
құқықтық тұрғыдан: "Барлық мемлекеттік лауазымдар мен өкілдері үстінен ... ... ... ... жеке азаматтардың құқығын
қорғайтын, алайда, парламент қабылдаған заңдарды өзгертуге құқығы ... ... ... ... ... берген адам".
Ақыры келіп, осындай институттар басқа да ... ... ... ... қарағаңда, мұндай институттар қажеттілігі
алдымен мемлекеттік құрылымдардьщ өздері ... ... ... ... мен ... ... ... қорғауға
күштері жетпегендігі себепті туындаған. 1949 жылы омбудсмен институты
Финляндия Конституциясында бекітілді. 1952 жылы ... ... ... 1953 жылы ... ... Данияда енгізілді. 1962 жылы осындай
институт Жаңа Зеландияда, 1967 жылы Канаданың ... ... Сол ... ... ... Ақш, Ресей, Австралия,
Португалия, Испания, Швейцария, Бельгия, Италия, Ұлыбритания, Франция,
Польша, Венгрия және т.б., ... ... ... ... Африка, Мұхиттық
елдерде, былайша айтқанда унитарлық та, федеральдық та мемлекеттерде
енгізілді.
Сондай-ақ, бақылаудың ... да ... ... ... ... қойылуы. Мұндай әдіс өз қызметі жайлы үкімет
парламент алдында жауап ... тек ... ... қолданылады
(көбіне төменгі палата алдында). Бұл әдіс онша ... де, ... ... көп ... таппаған әрі көп таралмаған. Өйткені, сенім
жайлы мәселенің өзін үкімет өз ... үшін қоюы ... Егер де ... ... ... ... ... онда ол парламентті
таратып, ... ... ... алады.
Ұялту резолюциясы. Сенімсіздік көрсету вотумынан өзгешелігі - үкімет
ынтасымен емес, парламент ... ... Ү ялту ... салдары сенімсіздік көрсету вотумына ұқсас.
Интерпелляция (үкіметке, парламентке жазбаша түрде қойылатын сұрау,
тілек) - үкіметтің қызметіне ... ... де ... ... ... ... ... арналған үндеу. Интерпелляция ... ... ... ... ... Жапонияда жиі
қолданылады. Интерпелляция салдары, егер үкіметтің қызметі қанағаттанғысыз
деп ... ... ... ... ... ... мүмкін.
§ 5. ЗАҢ ШЫҒАРУ ПРОЦЕСІ
Шетелдерде заң шығару процесі ... ... ... ... ... ... жузеге асыру. Заң ... ... ... ... ... ... ... мемлекет басшысы,
үкімет және атқарушы өкіметтің орталық органдары болып табылады. ... заң ... ... ... қарай үкіметтік және депутаттық
деп бөлуге болады. Өз мазмұнына сай заң жобалары ... ... ... ... ... қоғамдық тұрмыстың белгілі бір
саласын реттеуге ... ... жеке ... не ... ... ... жеке басына
тиіс).
Жаңа заңдар мен заңдық қосымшаларды қабылдау қажеттілігі, әдетте, заң
жобалау жұмыстарының тиісті жоспарларына байланысты ... ... ... ... жылдар аралығында, шамамен
6700 заң жобалары енгізілген болатын (бұлардың 44О0-і ... ... ... ... ... ... федеральдық үкімет тарапынан
енгізілді.
Парламенттегі жалпы жарыссөздер заң ... ... ... ... ... болмаса оны талқылауға шығарғаннан ... Көп ... ... осы кезеңде "барлық палатаның
комитеттеріне" айналып кетеді (әрине, бұл, парламенттік пікір-таластарды
азайту тұрғысынан жасалады). ... ... (Ақш, ... Франция,
т.б.) парламенттік пікір-талас телевидение мен радиодан тікелей беріліп,
сондай-ак басқа да бұқаралық ақпарат ... ... ... жобаларын парламент комитеттерінде қарау заң шығару процесінің ең
маңызды кезеңі болып табылады. Алайда, Парламенттік комитеттердің рөлі бұл
процестерде көп ... ... ... ... ... ... ... парламенттік республикаларда мұндай комитеттердің рөлі
айтарлықтай ... ... заң ... ісін ... пен оның ... ... өздері жүзеге асырады.
Ал, президенттік республикаларда парламент комитеттерінің рөлі өте
күшті болады. Олар іс ... заң ... ... байланысты мәселелерді
әр түрлі атқарушы өкімет органдарымен бірлесе отырьш өздері шешеді.
Заң жобаларын палатада қабылдау. Заң ... ... ... ... әр ... жеке ... салып барып, ол заңды (билл)
палатақабьтдайды. Бұл сол ... ... ... ... ... ... саты ... табылады. Палата биллді (заңды) ... ... ... заң жобасы енді қарау үшін басқа палатаға жіберіледі.
Әрине, бұл арада біз заң жобаларын басқа палатаға беру, оңда оны ... ... ... ғана қатысты екенін айтқанымыз жөн (өйткені,
бір палаталы парламентте билл ... соң, ... ... және
промульгация алу үшін мемлекет басшысына жібереді ... ... қол ... ... ... жариялау үшін).
Ал, басқа палатада (бикамералық парламентте) заң жобасы алғашқы палата
енгізіп, қарағаңдай сатыда өтеді.
ФРГ -да, ... ... ... ... ... ... Бундесрат
тарапынан келісім алынбай өз ... ене ... ... мәні ең ... ... ... талап етілетін заңдар
бойынша оның шешім қабылдау құқына ... Бұл ... ... ... ... да ... беріп, заң шығару процестеріне федеральдық
дәрежеде әсер етуге мүмкіңдік ... ... іс ... ... ... ... осы ... келісімі керек. Былайша
айтқаңда, әрбір екінші заң ... ... ... ... ... ... Әсіресе, Буңдестаг пен Буңдесраттағы партиялық-
саяси құрам мен арақатынас күші әр түрлі болса, оңда ерекше ... ... ... да ... ... текетірес кезіңде Буңдесрат өз қарсылығын
білдіруіне болады, бірақ оның бұл қарсылығы Буңдестаг ... ... ... ... ... ғана болып табылады. Буңдестаг мұңдай жағдайда
Буңдесраттың қарсылығын абсолюгті көпшілік дауыспен қабыл алмауға ... ... ... қарсылығына қарамастан Буңдестаг тарапынан бұл
заң қабылдануы мүмкін.
Көптеген шетелдерде парламент тарапьmан заң жобасы (билл) түпкілікті
қабылдануы ушін бұл ... ... екі ... бірдей мақұлдауы тиіс.
Ал, егер, екі палата ... ... ... заң ... ... ... оны ... әр түрлі әдістері бар. Олардың
арасынан төменгі әдістер пайдалы болары хақ.
Желқайық (челнок) әдісі. Бұл әдіс бойынша таласты заң ... ... ... ... ... олар ... тіл табысып, бірінің пікіріне
екінші тарапы қосылғанша, не ... заң ... ... ... ... ... береді (Аргентина, Боливия, Венесуэла).
Келістіруші комитеттер ... Бұл әдіс ... ... ... ... заң ... (билл) бойынша палаталарда жүзеге асырылмайды,
бірақ ... ... ... еске ала отырып, өздері құрған келістіруші
органдар арқылы шешіледі (мысалы, Ақш-та екі палата ... ... ... комитет құрады).
Жоғарғы палатаға бастауды ұстап тұрушылық рөлі берілген парламенттерде
оның қарсылығынан өту peтrepi қолданылады. Сөйтіп, бірінде таласты биллді
төменгі ... ... ... ... палатаның қарсылығын жеңсе
(мысалы, Ұлыбритания, франция), ... ... ... ... бірлескен отырысында шешім қабылдаумен шешеді (мысалы, Индия).
Заң шығару процесінің қорытынды сатысына парламент қабылдаған заңдарды
санкииялау мен ... ... Бұл ... мемлекет басшысы
тарапынан заңмен көрсетілген мерзім ішінде жүзеге ... Егер ... ... ... ... ... деп тапса, онда бұл процестің
жылдамдатылуы ... ... ... ... ... заңның, қашан
күшіне енетінін заңның өзі анықтайлы. Көптеген шетелдерде қаржылық заңдар
парламент қабылдаған күннен бастап-ақ күшіне ене ... ... ... ... ... ... ... Онда мұңдай (басқа да көптеген шетелдерге де тән) ереже ... ... ... ... ... ... бір ай ... қол
қойылып, күшіне енеді. Егер палата (өз мүшелерінің абсолютті ... ... деп ... оңда ол заң көрсетілген мерзімінде қол қойылып,
бекітіледі. Сөйтіп, ол заң тоқтаусыз жарияланады, егер ... өзі ... ... онда он күн ... ... ... ... сәйкес заң 15 күн ішіңде қол ... ... ... ... ... ... жарамсыздық көрсетеді: 1)
Президент өз құқығын ветоға пайдаланғанда; 2) ... ... ... ... қайшылығы жайлы іс қозғалса.
§ 6. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ПАРЛАМЕНТІ
Парламент - қазақстан Республикасының заң шығару қызметін ... ... ең ... ... органы.
Парламенттің өкілеттік мерзімі - төрт жыл, Парламенттің өкілеттігі
оның бірінші ... ... ... ... ... ... ... сессиясы жұмысқа кіріскен кезде аяқталады.
Парламенттің өкілеттігі Конституцияда көзделген жағдайлар мен реттерде
мерзімінен бұрын тоқтатылуы ... ... мен ... оның депутаттарының күқыкгық
жағдайы конституциялық заңмен белгіленеді.
Парламент түрақты негізде :жұмыс ... екі ... және ... ... әр облыстан, республикалық маңызы бар қаладан және қазақстан
Республикасының астанасынан екі адамнан, ... ... ... бар қаланың және республика астанасының барлық өкілдікті органдары
депутаттарының бірлескен отырысыңда сайланатын ... ... жеті ... ... ... ... Республика
Президенті тағайындайды.
Мәжіліс Республиканың өкімшілік-аумақгык бөлінісі ескеріле отырып
қүрылатын және ... саны ... тең бір ... аумақтық сайлау
округтері бойынша сайланатын 67 депутаттан тұрады.
Парламент депутаты бір мезгілде екі ... ... мүше бола ... ... ... бес жыл азаматы болған, отыз ... ... ... және ... бес жыл ... стажы бар, тиісті
облыстың, республикалық маңызы бар қаланың не Республика ... ... үш жыл ... ... ... ... депутаты бола алады.
Республиканың жасы жиырма беске толған азаматы Мәжіліс депутаты бола алады.
Парламент ... ... да ... ... ... ... ... басқа өкілді органның депутаты болуға,
оқытушылық, ғылыми және өзге де ... ... ... ақы ... де ... ... кәсіпкерлікпен шұғылдануға, коммерциялық ұйымның
басшы органының немесе байқаушы кеңесінің құрамына кіруге құқығы жоқ. Осы
ереженің ... ... ... ... әкеп соғады. Парламент
депутатының өкілеттігі тоқтатылған немесе мерзімі аяқталған жағдайда оның
бұрынғы жұмысын (қызметін) ... ... нақ ... ... ... ... ... берілмейді.
Қазақстан Республикасы Конституциясының 53-бабында ... ... ... ... 54-бабында өкілеттігі, 55-
бабында Сенаттың ерекше қарауына жататын ... ... ... ... ... ... 57-бабында әр Палаталардың өкілеттігі,
Парламенттің әр Палатасы дербес, басқа Палатаның қатысуынсыз екені ... ... ... Республикасының Конституциясыңда көрсетілгендей
өзіне міндеттелген өкілеттігін ... ... ... оның ... ... және ... отырыстары
түрінде өткізіледі.
Заң шығару бастамасы құқығы Қазақстан Республикасы Парламентінің
депутаттарына, Республика Үкіметіне беріледі және тек қана ... ... ... ... және ... ... көпшілік даусымен
мақұлданған заң жобасы Сенатқа беріледі, ол онда әрі кеткенде алпыс ... ... ... ... ... ... ... даусымен
қабылданған жоба заңға айналады және он ... ... ... қол
қоюына беріледі. Тұтас алғанда, Сенат депутаттары жалпы ... ... ... жоба ... ... Егер Мәжіліс депутаттары
жалпы санының үштен екісінің көпшілік даусымен жобаны ... ... ... ... талкылауға және дауысқа салуға беріледі. ... заң ... сол ... ... ... енгізуге болмайды.
Сенат депутаттары жалпы санының көпшілік даусымен заң жобасына
енгізілген өзгертулер мен толықтырулар ... ... Егер ... ... ... ... ... ұсынылған өзгертулермен және
толықтырулармен келіссе, заң қабылданды деп ... Егер ... ... көпшілік дауыспен Сенат енгізген өзгертулер мен толықтыруларға қарсы
болса, Палаталар арасындағы келіспеушілік келісу рәсімі арқылы ... ... ... ... ... күші бар ... зандары, Парламенттің қаулылары, Сенат пен ... ... заң ... ... ... Республика Президенті қол қойғаннан кейін ... ... мен ... оның ... құқықтық
жағдайлары конституциялық зандармен белгіленеді.
-----------------------
[1] Государство и рынок: о чем говорит американский опыт. "Мысль", 1994,
N.! 12, 51-55-беттер.
[2] Из ... ... ... ... ... ... ИТАРТАСС"
"Компас", NQ 182, 1993,4 қараша, 67-бет.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шығармашылық құқық37 бет
Өнімдер өндірісі298 бет
Демографиялық саясат5 бет
ТМД шеңберіндегі қазақ диаспорасының мәселелері мен Қазақстанның көзқарасы (1991-2006жж)74 бет
10 сынып оқушыларына ұлттық киім стиліндегі киім үлгісін дәстүрлі емес әдістер негізінде әзірлеуге үйрету68 бет
AD – AS үлгісі4 бет
Delphi бағдарламалық ортасында «Pascal бағдарламалау тілінде файлдармен жұмыс істеу» электрондық оқу құралынжасап шығару19 бет
Mathcad-та қолданбалы математикалық есептерді шығару жолдары8 бет
Turbo Pascal - дағы енгізу және шығару операторлары26 бет
VIII Тақырып. Үкіметтің ұйымдастырылуы мен қызметінің конституциялық негіздері22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь