Жер кадастры

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...2
1.Жер кадастрының ғылыми негіздері
1.1.Жер кадастры туралы түсінік және мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
1.2.Жер кадастрының арналуы, міндеттері және сипаттамасы ... ... ... ... ... ... 7
1.3.МЖК жүйесіндегі автоматтандырылған ақпараттар ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8
2.ҚРдің жер қоры . мемлекеттік жер кадастрының объектісі
2.1.Жер кадастрының объектісі және оның классификациясы ... ... ... ... ... ... ..
2.2.Жер қорының жер санаттары /категориялары/ мен жер пайдаланушылар бойынша сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14
2.3.Жер учаскесі . негізгі жер кадастрлық бірлік /жер пайдалану, жер иелену, жер алқаптары түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16
3.Жер учаскелерді мемлекеттік тіркеу және кадастрлық есепке алу
3.1.Тіркеу мен есепке алу жұмыстарының жүргізілу негіздері ... ... ... ... ... ... ..18
3.2.Жер учаскелерін мемлекеттік тіркеудің мақсаттары мен әдістері ... ... ... ... 22
4.Топырақтарды бонитеттеу және жерлерді кадастрлық бағалау ... ... ... ... ... ..24
4.1.Топырақтарды бонитеттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..35
4.2.Ауыл шаруашылық алқаптарды экономикалық бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... 42
4.3.Жер учаскелерін жылжымайтын мүлік ретінде бағалау әдістері ... ... ... ... ...50
5.Жер салығының экономикалық мазмұны, есептеу мен төлеу тәртiптерi
5.1.Жер салығының экономикалық мазмұны мен есептеуі ... ... ... ... ... ... ... ... .58
6.Жер кадастрының автоматтандырылған ақпараттық жуйесінің қалыптасуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..65
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...69
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...71
Қазақстан Республикасы мол жер ресурстарына ие. Біркелкі мемлекеттік жер қоры 272,5 млн. га кұрайды. Мемлекеттік жер қоры 14 облыс және 2 кала (Астана және Алматы) арасында бөлінген. Республика территориясында 8 табиғи-шаруашылық аумақ пен 2 табиғи-шаруашылық облыс бөлініп отыр. Жерлердің көбі шөл (112,2 млн. га), шөлейт (37,3 млн. га) және дала (62,4 млн. га) аумақтарында. Барлық жер қоры жеті санатқа (бөлінеді, оның 34,4%-ы - ауыл шаруашылық мақсатындағы жерлер, 43,9%-ы - мемлекеттік қордағы жерлер, 7,5%-ы - елді мекендердің жерлері, 4,1%-ы - өнеркәсіп, көлік, байланыс, қорғаныс және өзге де ауыл шаруашылығы мақсатындағы емес жерлер, 4,0%-ы - орман, 1,3%-ы - су қорлары, 0,55 %-ы ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың жерлері. Республикамыздың табиғи шаруашылық жағдайы бірдей емес және әкімшілік бөлімдері көп.
Қазақстан жер реформасының ерекшеліктерін жер қатынастарының тарихи, құқықтық және экономикалық жағдайлары айқындайды. Оқулықта автор республиканың ғалымдардың ғылыми еңбектеріне сүйене отырып, Қазақстан территориясын мекендеген халықтардың жер қатынастарының көне заманнан бастап Ресейге қосылғанға дейінгі дамуын сараптады. Ұзақ мерзім бойы жерге (жайылымдарға және шабындыктарға) феодалдық жеке және феодалдық-рулық (тумалық) меншік формалары дамыды, ал суармалы егістік жер учаскелеріне (егіншілік оазистерде, оңтүстік аумақтарда) көне заманнан бері жеке меншік орнатылған. Ресейге косылғаннан бастап 1917 жылга дейін Қазақстанда Ресейдің жер қатынастары орын ала бастады және колониалдық жер саясаты жүзеге асырылды. Кеңес үкіметі уақытында республиканың барлық жерлері мемлекеттік меншікке ауысты, азаматтар мен мемлекеттік заңды тұлғалар ғана жерді пайдалануға құқықты болды.
1990 жылдан бастал Қазақстанда жер қатынастарының өзгеруі басталды. Қазақ ССР-нің жаңа Жер кодексі енгізілді, «Меншік туралы», «Қожалық шаруашылығы туралы», «Қазақ ССР-де жер реформасы туралы» т.б. заңдар қабылданды. Республика Конституциясына (1995 ж.) мемлекеттік жер меншігімен қатар жерге жеке меншік енгізілді. «Жер туралы» (1995 ж.) Президентіміздің 2003 жылғы ҚР «Жер кодексі» Жарлықтарында жерге мемлекеттік меншік пен жеке меншік орнатылуының ережелері мен заңдылықтары бекітілді, жер реформасы мақсаттарын орнатудың заңды жолдары көрсетілді, жер ресурстарын басқарушы органдардың жерді үйлестіру және мемлекеттік жер кадастрын жүргізу тәртібі мен ережелері бекітілді.
Жер реформасының дамуы жағдайында республикада жер ресурстарын басқарудың жаңа жүйесін кұру өте қажет. Кәзіргі уақытта барлық мемлекеттік органдар, кәсіпорындар, ұйымдар жер ресурстарын басқару функцияларын орындайтын Республикалық жер ресурстарын баскару агенттігі жүйесіне кіріп отыр. Жерді үйлестіру жер катынастарын өзгертудің мемлекеттік басты құралы болып саналады, бірақ профессор Ж.Т.Сейфуллин енбектерінде көрсеткендей, реформа жағдайында оның функциялары мен жүргізу әдістері өзгерді.
Жер ресурстарын басқарудың жаңа жүйесінің негізі болып Қазақстанның мемлекеттік жер кадастры саналады. Мемлекеттік жер кадастры жаңа жағдайда
1. «0 земле» Указ Президента Республики Казахстан, имеющий силу Закона, от 22 декабря 1995г., №2718. Земельное законодательство Республики Казахстан. //Сб. нормативно-правовых актов//. – Алматы: Жети жаргы, 1998.- С.7-77.
2. Архипов И. Г. Земельное право Республики Казахстан. – Алматы, Борки, 1997.
3. ҚР жер кодексі, Астана. 2003.
4. Волков С.Н., Хлыстун В.Н., Улюкаев В.Х. Основы землепользования. Уч. Пособие. – М., Колос, 1992.
5. Дегтярев И.В. Земельный кадастр. – М.: Колос, 1979.
6. «Жер құқығы» Қазақстан Республикасы Мүхитдинова Н.Т. 1998 ж.
7. Жер кадастры. (Оқұлық). Алматы, «Агроунивериздат», 2001ж.
8. Сейфуллин Ж.Т., Сейтхамзина Г.Ж., Игембаева С.К. Мемлекеттік жер кадастрының жаңа технологиясы. Алматы, «Агроунивериздат», 2008 ж., 247с.
9. 3емельное законодательство Республики Казахстан. //Сб. нормативно-правовых актов (с комментариями)// - Алматы: Жети жаргы, 1998.
10. Землеустройство и земельные отношение. //СБ. Нормативных актов// – Алматы: Каржы-каражат, 1996. – С. 3.
11. Николенко Г.С. Экономическая оценка земли. – А-Ата., Кайнар, 1968.
12. Порядок ведения государственного земельного кадастра в Республике Казахстан. . //Сб. нормативно-правовых актов. – Алматы: Жети жаргы, 1998. – С. 139-152.
13. Порядок залога земельных участков и прав землепользования в обеспечение ипотечных кредитов. Земельное законодательство Республики Казахстан. //Сб. нормативно-правовых актов. – Жети жаргы, 1998. – С. 153-156.
1. Порядок купли-продажи находящихся в государственной собственности земельных участков или права постоянного землепользования. Земельное законодательство Республики Казахстан //Сб. нормативно-правовых актов. Алматы, – Жети жаргы, 1998. – С. 108-122.
14. Руководящие принципы управления земельными ресурсами. Европейская экономическая комиссия. ООН – Нью-Йорк, Женева, 1996.
15. Рутгайзер В. Оценка рыночной стоимости недвижимости. Учебное пособие и практическое пособие.- М., Дель, 1998.
16. Сейфуллин Ж.Т. Земельный кадастр Казахстана. – Алматы.: КазНИИЭОАПК, 2000.
17. Сейфуллин Ж.Т. Земельный кадастр: Управление земельными ресурсами в рыночных условиях. – Алматы.: КазНИИЭОАПК, 2001.
18. Совершенствование правовых основ земельной реформы в Республике Казахстан. //Под редакцией Еренова А.Е. – Алматы: Жетижаргы, 1996.
19. Ткачук С.А. Управление земельными ресурсами (вопросы общей теории). Учебное пособие. – Целиноград: ЦСХИ, 1986. – С. 32-43.
20. Оценка сельскохозяйственных угодий российской федерации. Руководящие материалы по оценке земель. – М., 1983.
21. Временная методика по определению нормативной цены сельскохозяйственных угодий. – Алматы: Госкомзем, 1995.
22. Фродан Д., Ордуэй Н. Анализ и оценка приносящей доход недвижимости. – М., Дело ЛТД, 1995.
23. Эккерт Д.К. Оценка земельной собственности. – К., Красная гора, 1993.
24. Улюкаев В.Х., Варламов А.А., Петров Н.Е. Земельное право и земельный кадастр. Учебник – М.: Колос, 1996.
25. Қазақстан Республикасының Салық кодексі, 2003ж
26. Болатов Ж. «Налоги с недропользователей» - Астана, 2002г.
27. Петрова Г.В. «Налогообложение недропользователей» -Москва 1999г.
28. Салық кодексі «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы заңы», 2005 ж.
29. «Қазақстан Республикасында мемлекеттік жер кадастрын жүргізудің ережесі» ҚР Үкіметінің 2003 жылы 20-қыркүйектегі бекіткен №958 қаулысы
30. «Жер учаскелерінің кадастрлық (бағалау) құнын анықтау инструкциясы», 2004 жыл 24 желтоқсан
31. .Варламов А.А. Земельный кадастр. Том 1.Теоретические основы государственного земельного кадастра. Москва. Колос С. 2004. 383 с.
32. Магазинщиков Т.П. Земельный кадастр. - М.: Высшая школа, 1987.
33. Серикбаева Ш.Б. Государственная регистрация прав на землю РК. Учебное пособие. Алматы. Юрист. 2005.109
34. Сборник нормативных актов по регулированию земельных отношений Республики Казахстан, Астана, 2003г. 245 с.
35. Порядок переоформление правоудостоверяющих документов на земельные участки в соответствии с земельным кодексом РК. Алматинский горкомитет по управлению земельными ресурсами. 2004г.
36. Указания по формированию земельного кадастрового дела земельного участка утвержденный Агентством по управлению земельными ресурсами от 17 декабря 1997г.
37. Положение о порядке предоставления права частной собственности на земельные участки и права землепользования» (утверждено постановлением Правительства Республики Казахстан от 20 июня 1996 г. N 760).
38. Мизамбаева Л.Б. Методические указания. Ведение земельно-кадастровой книги и отчета об использовании земель района.1997. 31 с.
        
        Жоспар
Кіріспе.......................................................................................................2
1.
Жер кадастрының ғылыми негіздері
1.1
Жер кадастры туралы түсінік және мазмұны........................................4
1.2
Жер кадастрының арналуы, міндеттері және ... ... ... ... жер қоры - ... жер ... ... кадастрының объектісі және оның классификациясы..................11
2.2
Жер қорының жер санаттары /категориялары/ мен жер пайдаланушылар бойынша сипаттамасы..............................................14
2.3
Жер учаскесі - негізгі жер кадастрлық бірлік /жер ... жер ... жер ... ... учаскелерді мемлекеттік тіркеу және кадастрлық есепке алу
3.1
Тіркеу мен есепке алу ... ... ... ... ... ... мақсаттары мен әдістері......22
4.
Топырақтарды бонитеттеу және жерлерді кадастрлық бағалау.........24
4.1
Топырақтарды бонитеттеу.....................................................................35
4.2
Ауыл шаруашылық алқаптарды экономикалық бағалау.....................42
4.3 ... ... ... мүлік ретінде бағалау әдістері.......50
5.
Жер салығының экономикалық мазмұны, есептеу мен төлеу тәртiптерi ... ... ... ... мен ... ... ... ақпараттық жуйесінің қалыптасуы..............................................................................................65
Қорытынды...............................................................................................69
Қолданылған әдебиеттер тізімі...............................................................71
КІРІСПЕ
Қазақстан Республикасы мол жер ... ие. ... ... жер қоры 272,5 млн. га ... Мемлекеттік жер қоры 14 облыс және 2 кала (Астана және Алматы) арасында бөлінген. ... ... 8 ... ... пен 2 ... облыс бөлініп отыр. Жерлердің көбі шөл (112,2 млн. га), ... (37,3 млн. га) және дала (62,4 млн. га) ... ... жер қоры жеті санатқа (бөлінеді, оның 34,4%-ы - ауыл ... ... ... 43,9%-ы - мемлекеттік қордағы жерлер, 7,5%-ы - елді мекендердің жерлері, 4,1%-ы - ... ... ... ... және өзге де ауыл ... ... емес ... 4,0%-ы - орман, 1,3%-ы - су қорлары, 0,55 %-ы ... ... ... аумақтардың жерлері. Республикамыздың табиғи шаруашылық жағдайы бірдей емес және әкімшілік бөлімдері көп.
Қазақстан жер ... ... жер ... тарихи, құқықтық және экономикалық жағдайлары айқындайды. Оқулықта автор республиканың ғалымдардың ғылыми ... ... ... ... территориясын мекендеген халықтардың жер қатынастарының көне заманнан ... ... ... ... ... ... Ұзақ мерзім бойы жерге (жайылымдарға және шабындыктарға) феодалдық жеке және феодалдық-рулық (тумалық) меншік формалары дамыды, ал суармалы егістік жер учаскелеріне ... ... ... ... көне заманнан бері жеке меншік орнатылған. Ресейге косылғаннан бастап 1917 жылга дейін ... ... жер ... орын ала ... және ... жер ... жүзеге асырылды. Кеңес үкіметі уақытында республиканың барлық жерлері мемлекеттік меншікке ауысты, азаматтар мен ... ... ... ғана ... ... ... ... жылдан бастал Қазақстанда жер қатынастарының өзгеруі басталды. Қазақ ССР-нің жаңа Жер ... ... , , т.б. ... қабылданды. Республика Конституциясына (1995 ж.) мемлекеттік жер ... ... ... жеке ... енгізілді. (1995 ж.) Президентіміздің 2003 жылғы ҚР Жарлықтарында жерге мемлекеттік меншік пен жеке меншік орнатылуының ережелері мен заңдылықтары ... жер ... ... орнатудың заңды жолдары көрсетілді, жер ресурстарын басқарушы органдардың жерді үйлестіру және ... жер ... ... тәртібі мен ережелері бекітілді.
Жер реформасының дамуы жағдайында республикада жер ресурстарын басқарудың жаңа жүйесін кұру өте ... ... ... ... ... органдар, кәсіпорындар, ұйымдар жер ресурстарын басқару функцияларын орындайтын Республикалық жер ... ... ... ... ... отыр. Жерді үйлестіру жер катынастарын өзгертудің мемлекеттік басты құралы болып саналады, бірақ профессор Ж.Т.Сейфуллин ... ... ... жағдайында оның функциялары мен жүргізу әдістері өзгерді.
Жер ресурстарын басқарудың жаңа жүйесінің негізі болып Қазақстанның мемлекеттік жер кадастры саналады. ... жер ... жаңа ... көп функционалдық, ғылыми-техникалық және ақпараттық жүйе болып қалыптасып келеді. Жер кадастрының ішінде үш блок ... - ... ... және көп ... Ал көп ... кадастрдың атқарушы, орталық негізі - автоматтандырылған ақпараттық жүйе, бұл жүйе республикалық жер ... ... банк ... ... ... жер кадастрының жаңа жүйесі негіздерін ғылыми дәлелдеп көрсеткен оқулық жоғары және орта оқу ... ... ... және жер ресурстарын басқару Агенттігі жүйесі, жергілікті атқару органдары мамандарына керекті құрал болады деп сенеміз.
Жер кадастр - ... ... ... ... ... алу және бағалау жүесі, жер қатынастарды реттеуге усынылған, жерлердің қуқықтық, ... және ... ... ... ... және ... жағдайы туралы сүреттеме/ туралы ақпаратты қурайды. Жер кадастрдың қурулуының ... ... ... ... ... және жер ... нарығын жерлер туралы толық ақпаратпен камтамасутыру, нарықтық қатынастарды жетілдіру және өркендету, бюджетке түсімді көбейту. Мемлекеттік жер ... ... ... ... топырақтық, агрохимиялық, геоботаникалық және де басқа изденістер мен зерттеулердің ... мен ... ... - жерге орналастыру және кадастр мамандықттарың басты фундаментальдық ғылымі-техникалық пәні ... онда ... ... ... ... және ... ... қуруының және жүргізуын теориялық негіздері, бул пәннің басқа ғылымның салаларымен байланысы, ... жер ... ... жер және қалалық кадастрдың жоспарлау және үйымдастыру принциптері; қала, аудан, елді мекендердің шеғарасы ішінде жер учаскелердің тіркеу, есепке алу және ... ... ... ... және ... жерлерді мемлекеттік тарапынан берудің тәртібі және керекті қужаттардың қурамы; - ... ... ... шығару принциптері;
-Қалалардың және басқа елді мекендердің шекарасын орнату, тарихтық, табиғаттық қорғау режимдерін сақтау үшін бөлінген жерлердің шекарасын орнату ... ... және ... мен ... мүліктерді бағалау әдісі және оған қужаттарды дайындау тәртібі.
1. ЖЕР ... ... ... Жер ... ... түсінік және мазмұны
Материалдық игілік қайнар көзі және салық салу объектісі ретінде жер ... ... ... түі алу ... ... жер ... ... Мемлекеттің пайда болуымен бірге жер мемлекеттік кіріс және арнайы салық объектісіне айналды. ... ... бір ... даму ... алдымен жерді есепке алу, содан кейін оны бағалау керектігі пайда болады, яғни жер кадастрін ... ... ... сөзі ... деген сөзінен шыққан. Бұл сөз деген ұғым береді. Осыған ... ... ... деп ... заттардың тізімі тіркелген кітапты (реестр) айтатын. Есепке, бағалауға алынған объектіге байланысты жер, су, орман және т.б. кадастрлері деп бөлінді. ... ... ... жер кадастрі - жер салығы салынатын заттар туралы кітап, ал кең ... - ... ... салу үшін ... ... алу ... ... есепке алу, жазу және бағалау бойынша мемлекеттің жүргізетін әректтер жүйесі. Кадастрлердің басқа түрлерінен жер ... ... ... (жер - ... ... және ... ... қайнар көзі) ерекшелінеді. Жер кадастрі әдістемесінің ерекшелігі жердің ерекшеліктерімен себептеледі. Ол ерекшеліктері келесідей:
1. Қоғам ... жер ... ... заты және ... болып келеді. Ол қай болмасын өндіріс процесінің болуына ... ... оның ролі ... ... әр ... ... бірдей емес. Өңдеуші өнеркәсіпте және құрылыста ол ... іс орны ... ... ... ретінде көрінеді. Қазып шығаратын өнеркәсіпте, оның үстіне ол ерекше қойма ретінде қаралады. Ауыл шаруашылығында жер тек өндіріс ... ... ... орын ғана емес, ол еңбектің заты және құралы болып табылады. Ауыл шаруашылығында жер өндірістің ең басты құралы болып табылады.
2. Жер ... ... ... ... және ештеңемен ауыстырыла алмайды. Өндірістің басқа құралдары өнімділік күштер даму барысында сан жөнінде өзгере алады, ескіргендері жаңа, ... ... ... ұтымды құралдарға ауыстырыла алады.
3. Жерді құрал ретінде пайдалану оның ... ... және ол ... ... ... ... құралдарды әр орындарда пайдалануға және бір орыннан басқа ... ... ... Жер ... мәңгі, ауыстырылмайтын құралы болып табылады. Ауыл шаруашылығында жер өндірістің ең басты құралы болып, өсімдіктердің өсуіне жағдай жасаушы өте маңызды және ... ... ... ... ... дұрыс пайдаланса, оның сапасы төмендемейді, керісінше - жақсарады, сөйтіп, оның құнарлығы жоғарылайды.
Жердің айрықша ерекшелігі - ауыл ... ... оны ... ... ... ... ауыл шаруашылық дақылдардың түрлері өсіріледі.
Жалпы түрде жер кадастріне келесі әрекеттер тән:
1. Жерлерді есепке алу;
2. Жерлерді баяндау;
3. ... ... ... алуда алқаптардың кеңістік жайы, олардың көлемдері, құрамы және сапасы анықталады. ... ... ... ... және экономикалық қасиеттері анықталып жазылады. Жерлерді бағалауда жердің өндіріс құралы ретінде құндылығы және пайдалылығы анықталады.
Жерді ... алу ... оны адам ... үшін ... бастағаннан /егіншілік пайда болғанда/ туындады. Егіншіліктің және мал шаруашылықтың дамуы ... ... ... ... сипаты /жыртылатын жер, жайылым/, яғни алқаптардың түрлері бойынша, есепке алуды талап етті.
Өндіріс құралдарының және өмірлік құралдарды табу тәсілдерінің әрі қарай ... ... мал ... ... еңбектің, айырбастың қоғамдық бөлінуінің жеке меншіктің, мүлікті теңсіздіктің пайда болуы және қоғамның топтарға бөлінуіне, алғашқы қауымдық ... ... ... ... әкеліп тіреді.
Жер кадастрі салық салудың ең бір маңызды құралы болған. Оның мәліметтері жер ... ... ... белгілеуде негіз болған. Уақыт өте кадастрдің құқық жағының маңызы күшейе түскен. Ол жерді ... ... ... ... ... және сол ... ... жерлердің шекаралары туралы азаматтық істер шешіле бастады.
Мысалы, жерлердің кейбір санаттарына жеке меншік құқықтарын енгізу; жеке меншіктердегі жерлерді нарық айналымына ... ... және ... ... емес ... ... пайдалану құқығында берілген жер учаскелерін нарықтық айналым қосуға мүмкіндік беру. Сөйтіп жер нарығының қалыптасуына қүқықтық негіз ... ... ... ... ... Бұл заң ... соң жерлермен келесі әрекеттер жүргізу мүмкін болды: сату; сатып алу; айырбастау; сыйлау; жер ... ... ... ... ... және т.б.
Жерді үйлестіру келесі жұмыстарды жүргізуді қамтамасыз етеді:
- жерді ... ... ... ... және жер ... ... жақсарту, қорғаудың бағдарламаларын әзірлеу;
- жер пайдаланудың және жер иеленудің жаңа құрылымдарын құру мен қәзіргі қолданыстағысын ретке ... ... ... жер учаскелерін орналасқан жерінде /карталарда/ бөлу мен шекараларын белгілеуді, жер пайдалануға, ... ... ... құжаттар жасау;
- елді мекендердің жер-шаруашылық құрылысының, жер пайдаланушылардың, бүлінген жерлерді жаңғырту мен жаңа жерлер игеру жобаларын, сондай-ақ, жер ... мен ... ... ... да ... әзірлеу;
- жерлерді есепке алу, пайдаланылмай жатқан жерлерді анықтау, топографиялық-геодезиялық, карторгафиялық топырақтық, геоботаникалық және басқа зерттеу мен іздестіру жұмыстарын жүргізу;
- кадастрлік және жер ... ... ... ... ... ... да ... әзірлеу;
- жер бағалау жұмыстарын жүргізу.
Мемлекеттік жер кадастрын жүргізу, жерді үйлестіру жерлерді пайдалану мен ... және жер ... ... басқарудың өзге де функцияларын бақылауды ақпараттық жағынан қамтамасыз ету мақсатымен жердің жай-күйін жүйелі қадағалап отыруға, ондағы болып ... ... ... мен ... ... жер ... мазмұнын құрады.
Жерлерді тиімді пайдалану мен қорғау барысын мемлекеттік бақылау мақсатымен ... жер ... ... ... Агенттік қүрамында Мемлекеттік жер инспекциясы құрылды.
Мемлекеттік бақылаудың міндеттері жер Зандарының тиісінше атқарылуына, мемлекеттік органдардың, ... ... ... ... ... пайдалану мен қорғау жөніндегі шараларды орындауын қамтамасыз етуге саяды. Өздерінің құзыреті шегінде жерді пайдалану мен қорғау мәселелері ... ... ... ... ... органдардың нұсқаулары барлық жер учаскелерінің меншік иелері мен жер пайдаланушылары үшін міндетті. Жерді пайдалану мен қорғауға мемлекеттік бақылауды жүзеге ... ... ... ... ... ... Жер кадастрының арналуы, міндеттері және сипаттамасы
Қазақстанда жер мемлекеттің меншігіндегі болғандықтан, оған ... жер ... ... ... ... жайы туралы мәліметтер қажет. Экономикалық тұрғыда жерді өндірістің ең басты құралы ... ... алу, ... ... ... даму ... ... болжамдарын ғылыми негіздеп құру үшін оның материалдық мүмкіндіктерін білу керек. Осы ... ... ... ... қорларын/соның ішінде әсіресе, жердің маңызы зор/ есепке алу қажеттілігін есептейді.
Сол шаралардың ішінде ең ... ... ... ... арттыру, су және жел эрозиясынан, қайта тұзданудан, құрғаудан, өнеркәсіп тастандыларымен ластанудан сақтау және жерлерді ... ... ... ... болып табылады. Бұл мәселелерді шешу үшін еліміздің жер ... ... ... ... ... ... ақпарат жинақталуы және болуы керек.
Мемлекет жер пайдаланушыларды топырақтардың құнарлығын арттыру бойынша нәтижелі шараларды жүргізуге, олардың жел және су ... ... ... ... ... ... шараларды жүзеге асыруға, сондай-ақ тұзданудың, ластаудың, батпақтанудың және басқа да жерлердің жай-күйін төмендететін процестердің ... алу ... ... асыруды талап етеді. Бұл шаралар жүзеге асыру жер алқаптарының сапалық жай-күйін жан-жақты зерттеу және есепке алуға негізделеді.
Қазақстан Республикасы үкіметі ... ... ... ж. №710/ ... ... жер ... ... республикасының табиғи, шаруашылық, құқықтық жағдайы туралы, жер учаскелерінің орналасқан жері, көлем мен шекарасы, олардың сапалық ... жер ... ... алынуы мен бағалануы туралы мәліметтердің, өзге де қажетті мәліметтердің жүйесі болып ... Жер ... ... ең ... шарты координаттардың, биіктіктердің, картографиялық проекциялардың, классификатор, код, кіру және шығу форматтарының бірыңғай мемлекеттік ... ... ... ақпаратты өзара сәйкестендіру принципін қамтамасыз ету болып табылады.
Кадастр ... ... ... ... ... ... ... бағалаулық және басқа зерттеу мен іздестіру жүмыстарын жүргізу арқылы ... ... әр жер ... үшін ... ... ... Олар ... кеңістікте бөліп көрсетеді, оның орнын, мөлшерін анықтауға, сондай-ақ жерді ... ... ... ... Жер ... туралы мәліметтер жер кадастрлік карталарда да келтіріледі,оның кадастрлік нөмірі, ... ... ... айқындалады. Мәліметтер тиісті әкімшілік аудан деңгейінде жинақталады. Онда учаскенің кадастрлік ... жеке ... ... ... /жер учаскенің құқықтық субъектісі/ аты, атқарушы органдардың хаттамалары, орны, мөлшері, бағалық ... ... ... ... ... сервитут, пайдалану жөнінде шектеу туралы мәліметтер көрсетіліп, сақталынады. Бұл мәліметтер ... ... жер ... ... ... ... республика бойынша жүйелендіріледі.
1.3 МЖК жүйесіндегі автоматтандырылған ақпараттар
Автоматтандырылған жүйе мемлекеттік жер кадастры (жылжымайтын мүлік кадастры), (АЖ МЖК) ... ... үш ... ... республикалық, облыстық, аудандық.АЖ МЖК құрылымында бөлінеді:
Негізгі жүйелер: ... ... ... ... ... мүлік обьектілерін мемлекеттік есепке алу, аналитикалық-ақпараттық;
Көмекші жүйелер: басқару ведомоства аралық қатынастарын, іс жүргізу;
МЖК қамтамасыз ету жүйесі ... ... ... ... ... және көмекші жүйе тиіс жүзеге асыруға (жылжымайтын мүлік органдарын басқаруда ұйымдастыру ерекшеліктеріне тәуелді) синхронды негізінде жалпы база мәліметтері құрылымымен келісілген ... ... ... ... ... астына қалыптастыру обьектілерді жылжымайтын мүлік қамтамасыз етуі тиіс;
Негізгі кадастрдың мақсаты - ... жер ... ... ... ... ... ... шаруашылық жағдайы туралы алғашқы мәліметтерді алу. Мұнда ... ... ... ... ... ... пайдалануы, шығындар және т.б. мәліметтерден тұратын құжаттар, материалдар жинақталып, олардың толықтығы дұрыс талданады. Керек болса толық және ... ... алу ... ... ... ... материалдар түзетіледі. Осы мәліметтер негізінде мемлекеттік жер кадастры құжаттарына алғашқы жазу түсіріледі.
Сонымен, негізгі кадастр жүргізу ... жер ... ... ... негізгі санаттары бойынша үлестіріледі және бағалау туралы ... ... ... ... ... түсіру, зерттеу, жазу, бағалау бойынша көп аумақты, ... ... ... ... ... және геоботаникалық зерттеулер ведомстволық бағыныштыққа қарамай, кадастр талаптары ... ... ... ... ұйымдарда және мекемелерде орындалады.
Жерлерді күнделікті есепке алу міндетіне, үлестіру жерлердің сапалық жай күйі және ... ... ... ... анықтап, жер кадастрлік құжаттарға түсіру, сондай-ақ жаңа жер учаскелері туралы ... ... ... ... ... тізімін, сол құжаттарға кіретін мәліметтер құрамын Жер қорларын басқару Агенттігі Қазақстан Республикасы ... ... ... жасайды. ҚР Үкіметінің туралы қаулысы бойынша негізгі жер-кадастр құжаттарына мыналар ... Жер ... ... ... ... ... мемлекеттік жер-кадастірлік кітабі.
3. Жер-кадастрлік картасы.
Тиісті жазулардың заңды негізі ретінде қүжаттар жерлердің барлық санаттары бойынша кадастрлік құжаттарды ... ... ... Ол ... ҚР ... ... атқарушы органдарының шешімдері.
Жер кадастрында тағы арнайы есептік құжат жүргізіледі. Ол текстік құжатқа жатады. Оған қосымша картограммалар, ... ... ... ... Жер ... әр ... - жер ... кәсіпорын, аудан, облыс, республикалық мәліметтер бойынша белгілі байланысы бар тиісті құжаттар толтырылады. Қосымша кадастрлік ... ... жер ... ... бар ... қосымшалар және түсініктемелер келтіріледі. Мағлұматтарды алу және кадастрлік құжатты толтыру үшін алғашқы құжаттардың мәліметтері пайдаланылады. ... ... және ... жоспарларды түзеу материалдары, түтендеу, жерді үйлестіру, орманды үйлестіру, мелиорация және т.б. мәліметтер жатады. Жер кадастырының кейбір бөліктерін жүргізу үшін ... ... ... және ... ... түрлері:
1. Жер учаскелерін тіркеу - зандық және нормативтік құжаттар, жер учаскелеріне құқықтарды рәсімдеу және табыстау ... ... ... ... ... беру, шекараларды, аудандарды, алқап құралдарын, бөлінуін, ауытпалықтарын және ... ... ... ... ... ... ... есепке алу - тіркеу мәліметтері, есепке алу, және беру құжаттары, картографиялық ... ... ... ... мәліметтері, жер учаскелері, санаттары, алқап түрлері, қүқық ... ... ... ... ... ... ... - жерлерді аймактау, топырақтарды бонитеттеу, жерлерді бағалау әдістемесі, жерлерді есепке алу мәліметтері, топырақтық геоботаникалық зерттеу, ізденіс материалдары;
4. Жер ... ... ... - компьютерлік техникамен қамтамасыз ету, жекешелеп оқыту, кадастрлық жұмыстардың барлық түрлерін бағдарламамен қамтамасыз ... Жер ... ... ... жер ... ... автоматтаңдырылған ақпараттық жүйесі
Жер учаскелерін тіркеу, жерлерді есепке алу /сан және ... ... ... ... ... жерлерді экономикалық және құндық бағалау/
Кәзіргі жер кадастрына оның ... ... мен ... айрықшалығына себептелген көп қызметтігі тән. Сондықтан Қазақстан Респубикасының мемлекеттік ... ... ... байланысты байламдарға бөлуге болады: құқықтық, қаржылық, көп қызметтік.
2-кесте. Ммемлекеттік жер кадастрының құрамы және ... жер ... ... қызметтік
Құқық белгілеудегі қүжаттарды рәсімдеу; жер учаскелерін тіркеу; учаскенің жоспарларын жәнеқұжаттарын беру; сервитут, ауыртпалықтар, учаскені қайтып алу, шығындарды өтеу.
Жерлерді ... ... ... ... ... алу, ... рәсімдеу; ипотека; кепілдікке беру; оларды рәсімдеу; салық салу; жалға алу төлемі.
Жер учасін есепке алуды, ... ... ... ... ... жер туралы мәліметтердің қосынды жүйесі /топырақ, өсімдік берер, экологиялық жағдай, ... ... ... ... жер кадастрының құқықтық байламы негізін жер учаскелеріне ... ... ... беру мен ... тіркеу және жер кұқығына қатысты барлық мәліметтерді тұрақты өзгертуді пайдалануда оның бөліну бөлінбеуін, ... ... ... ... ... да маңызы зор. Осы байламға құқықты механизм қолданатын мемлекеттік мүддесіне жер учаскелерін бөліп беруді, алып қоюды келісімдеу немесе сот ... ... ... ... мен ... де ... болады. Жер кадастрынан қаржылық байламы жер үшін төлем ... ... жер ... және ... пайдалану құқығын сату мөлшерін анықтау үшін жүргізіледі.
Жер кадастрының көп ... ... жер ... ... ... ... /құнарлық, топырақ және өсімдік жамылғысы, геоморфология, гидрология, орналасуы, экологиялық жағдайы және т.б./, жерлерді сан және сапалық есепке алудан ... ... ... ... беруін /жер учаскелерінің, кварталдарының, аудандардың, қалалардың, облыстардың, Республиканың электрондық карталарымен қоса/ қамтамасыз ететін автоматтандырылған жүйені жүргізуден, жер туралы есеп жасау және есеп ... ...
2. ҚР дің ЖЕР ҚОРЫ - ... ЖЕР ... ... Жер ... объектісі және оның классификациясы
Казақстан мемлекеттік жер кадастрының мәні көбінесе оның объектісіне байланысты. Мемлекеттік жер кадастрының объектісі болып, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... жер қоры ... ... өндірісте жердің міндет атқаруында өзгешеліктер шығатын болса, онда жер қоры жердің 1 айырмашылық топтары негізінде бөлінуі мүмкін:
1/ ... ... ... ... ретінде пайдаланылатын жерлер;
2/ негізінен, кеңістік базис түрінде пайдаланылатын жерлер;
Бірінші топқа ауыл шаруашылығы және орман шаруашылығы жерлері жатады, ал екінші топқа ... ... жер ... кіреді. Бұндай бөлінулер негізінен дұрыс секілді, бірақ олар тым ... ал ... ... ... пайдалану соншалықты көп қырлы.
Практикалық мәселелерді шешу үшін және жер қорын, құқықтық реттеу үшін, көрсетілген бөлінулер жеткіліксіз. Сондықтан жер ... ... ... ... ... ... толық болуы және оның халық шаруашылығының бөлек салаларында міндет атқаруы көрсетілуі керек. Өндірістік талабын ескере отырып, бәрінен ... жер ... ... ... ... ... республика шегінде бірыңғай мемлекеттік жер қорына билік етеді, пайдаланудың келешектік жоспарын жасайды, жерді пайдалану тәртібін белгілейді, сондай-ақ жер қатынастарын ... ... ... ... ... ... кезегінде жерді ұтымды пайдалану және қорғау, жердің пайдаланылуы мен олардың жерге ... ... ... жасау бойынша көптеген мәселелерді шешеді. Сондықтан, бөлек әкімшілік-аумақтық бірлік шегінде мемлекеттік-шаруашылық органдарының шаруашылық және құқықтық қызметін жүзеге асыру, осы ... ... жер ... есепке алынуының нақты қажеттілігін тудырады. Қазақстан Республикасының аймақтары және облыстар бойынша жер ... ... ... ... ... мәліметтерінен көрініп тұрғандай Қазақстан Республикасының жер аумағы 272490,2 млн. га құрайды, өзара 15 әкімшілік аумақтық ... ... ... ... жер ... ... - 42798,2 мың га, ... - 30062,9 мың және Шығыс Қазақстан - 28322,6 мың га облыстары ие.
2-кесте. Қазақстан Республикасының территориясы, аудандар мен елді ... саны ... ... ... мың ... ... мен пос. саны
Ауылдық елді мекендер саны
1
Ақмола
14621,9
17
25
672
2
Ақтөбе
30062,9
12
9
413
3
Алматы
22396,3
16
28
773
4
Атырау
11863,1
7
12
154
5
Шығыс Қазақстан
28322,6
15
41
833
6
Жамбыл
14426,4
10
16
338
7
Батыс Қазақстан
15133,9
12
5
480
8
Қарағанды
42798,2
9
53
525
9
Қызылорда
22601,9
7
16
213
10
Қостанай
19601,1
16
13
694
11
Маңғыстау
16564,2
5
5
39
12
Павлодар
12475,5
10
9
411
13
Солтүстік Қазақстан
9799,3
13
5
733
14
Оңтүстік Қазақстан
11724,9
12
48
938
15
Алматы қ.
28,0
-
1
1
16
Астана қ.
71,0
-
3
9
17
Барлығы
272490
161
289
7276
3-кесте. Қазақстан Республикасының табиғи ауыл шаруашылық аймақтары бойынша жер қоры /мың га/ ... ... ... ... ... егістік
1
Орманды дала
758,2
506,2
262,5
2
Далалық
26448,0
23514,7
12051,8
3
Құрғақ далалық
62386,8
55617,1
10768,0
4
Шөлейт
37258,8
33858,7
205,7
5
Шөл
112152,3
83473,9
184,5
6
Тауалды-шөлді
12268,8
10241,8
1745,0
7
Субтропикалық шөл
4376,7
3800,7
51,8
8
Субтропикалық тауалды-шөлейт
3509,9
3053,5
666,0
9
Орта азия таулы облысы
10138,6
7064,4
435,2
10
Оңтүстік сібір таулы облысы
3174,3
1433,1
240,0
11
Республика бойынша барлығы
272490,2
222568,7
26610,7
Қазақстан Республикасының территориясы табиғи - ... ... ... әр ... ... ... 10 ... шаруашылық аймақтарға бөлінген /5-кесте/. Республика жерінің ең үлкен ауданы кұрғақ далалы - 62386,8 мың га, шөлейт - 37 мың га, ... - 26448,0 мың га ... ... Ең үлкен егістік аудандары: далалық - 26448,0 мың га және ... - 10768,0 мың га ... ... ... ... ... ... республикада - 26610,7 мың га, ал ауыл шаруашылық алқаптарының ауданы- 222568,7 мың га құрайды.
2.2 Жер қорының ... мен жер ... ... сипаттамасы
Мемлекеттік жер кадастры жүйесінің әрекеті нәтижесінде жер қорының құрамы ... ... ... ... ... ... жер ... бөлінеді:
1. Ауыл шаруашылық мақсатындағы жерлер;
2. Елді мекендердің /қалалардың, поселкелер мен ауылдық елді мекендердің/ жерлері;
3. ... ... ... ... және өзге де ауыл ... емес ... жерлер;
4. Ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың жерлері;
5. Мемлекеттік орман қорының жерлері;
6. Мемлекеттік су қорының жерлері;
7. Мемлекеттік запастағы ... ... үшін ... ... осы ... арналған жерлер ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер деп танылады. Олар шаруа қожалықтарының, азаматтардың, кооперативтердің, серіктестіктердің және басқа да жер ... ауыл ... ... ... ... болады. Бұл жерлердің бөлек санаттарға бөлінуі маңызды ... ... ие. Бұл ... ... ... ерекше бағаланады және талқыланады. Бұл жерлерді ауыл шаруашылық кәсіпорындарда, ұйымдарда, мекемелерде, олардың а/ш даму ... ... ... а/ш ... және ... шикізатпен қамтамасыз ету мақсатында пайдаланады. Елді мекенді жерлерге қалалар, қала типтес ... және ауыл елді ... ... ... ... бұл ... жерлер кеңістік базис ретінде, яғни ғимараттар мен кұрылыстар және т.б. орналастыратын орын ретінде қолданылады.
Қала жерлеріне қала шегімен шекаралығын бөліп жатқан ... ... ... Қала шегі - бұл ... ... жер қорының басқа санаттарынан бөліп тұратын қала ... ... ... Оны ... ... органдар бекітеді және жерге орналастыру тәртібін белгілейді. Кала жерлері құрамына: қала ... ... ... ... жерлер, ауыл шаруашылығына пайдаланатын және басқа алқап жерлері, қалалық ормандар иеленген жерлер, көлік және өнеркәсіптер пайдаланатын ... т.б. ... ... ... ... ... ... байланыс, қорғаныс жері және ауыл шаруашылығына арналмаған өзге де ... ... Олар ... ... мекемелердің пайдалануына берілген. Өнеркәсіптік жерлерге қазба және өңдейтін өнеркәсіптік ... ... ... және байланыс жерлеріне барлық түрдегі көлік және байланыс /темір жол, әуежай, автомобиль, су, ... ... ... және ... ... ... Қорғаныстық жерлерге Қорғаныс Министрлігіне қажет үшін бөлінген учаскелер кіреді.
Төртінші санатқа ерекше қорғалатын табиғи аймақтық ... - ... ... ... ... және т.б. ... жерлеріне жер учаскелері белгілі тәртіппен бөлінген, ғылыми және мәдени ... бар ... ... жатады, олар тиісті ведомствоның қарауында болады.
Бесінші - ... ... қоры ... ... ... бар, ... ормансыз, бірақ орман шаруашылығының мұқтаждарына және орман шаруашылық кәсіпорындары, үйымдары мен мекемелерінің пайдалануына берілген жер учаскелері кіреді.
Алтыншы - ... су қоры жер ... су ... ... ... су ... арналар, ішкі теңіздер, аумақтық сулар/ мұздықтар, батпақтар гидротехникалық және басқа да су шаруашылығы ... ... ... сондай-ақ, су қорғау өңіріне, су айдындары жағаларын ... ... ... - ... ... ... меншікке немесе жер пайдалануға мерзімсіз немесе ұзақ мерзімге пайдалануға берілмеген жерлер ... ... бұл ... жаңа ... ... үшін қор қызметін атқарады және пайдалану мен меншікке беріледі.
4-кесте. Қазақстан Республикасы жер қорының санаттар ... ... және ... ... ... көлемі, мың га
Жиынына % есебінде
1
А/ш мақсатындағы жерлері
86824,1
33,2
2
Елді мекендер жерлері
21938,7
8,4
3
Өнеркәсіп, көлік, байланыс, қорғаныс және басқа мақсаттағы жерлер
2519,4
0,9
4
Ерекше қорғалатын ... ... ... қоры ... қоры жерлері
4020,9
1,5
7
Босалқы жерлер
118068,0
45,2
8
Жер жиыны
261157,4
100
2.3 Жер учаскесі - негізгі жер кадастрлық бірлік /жер пайдалану, жер ... жер ... ... ... - бұл ... ... ... субъекттік кұқығы бар, сол сияқты жер пайдаланудағы немесе жер меншігіндегі болатын, жоспарда /картада/ және жергілікті жерде шекаралары белгіленген жер ... ... Атап ... ол ... жер қорының пайдаланылуына сипаттамалық экономикалық мән береді. Сонымен бірге ол белгілі субъекттің пайдалану және иеленушінің қүқықтық объектісі ретінде есептеледі. Яғни жер ... жеке және ... ... ... және жеке ... ... тұрақты немесе уақытша пайдалануында, соның ішінде мемлекеттік кәсіпорындары, ұйымдар, мекемелер болуы мүмкін. Жер пайдалану түсінігі түгел алғанда көп ... Бұл ... ... ... ... ... ... қатынастарға сүйену керек, олар жер пайдаланудың мәнін табиғат құбылысы ретінде ... ... кең ... жер ... ... пайдалануы/ - бұләлеуметтік - экономикалық құбылыс.
Оның экономикалық мәніне, құбылыстық сипат сияқты, жер пайдалану құқығы түсінігінің негізі ... ... ... негізін өндіріс құралдарының меншік формасы құрайды. Сонымен жер пайдалану, ... ... ... және ... ... ... Дегенмен жер пайдалану түрлері қоғамның өндірістік күшін дамыту деңгейімен ... ... жер ... ... ... ... жер ... пайдалану оған құжат беру нәтижесінде құқықтық түрге ие болады. Жер ... ... ... ... ... ретінде және құқықтық қатынас бойынша ерекшеленеді. Ол бөлек тұлғаның пайдалану құқығы объектісі ретінде /шаруа қожалығы/ немесе тұлғалар тобы ... ... жер ... ... ... ұйымдар және мекемелер сияқты азаматтар да ие. Бұл негізгі екі жер ... - ... және ... түрлерімен шартталған.
Жер пайдалану түсінігі нақты экономикалық мәнге ие. Ол ... ... ... және ... ... ... есепке алынатын және бағаланатын толық нақты территория ретінде тікелей белгіленіп қойылады. Ол негізгі кадастрлық бірліктің ... ... - жер ... ... ... ... көп бөлігі жер пайдаланушыларға шексіз уақытқа /тұрақты/ пайдалануға берілген. Сондықтан бұндай жерді пайдалану түрі негізгі ... ... Ал ... ... яғни жаңа заң ... ... ... пайдалану /қысқа мерзімді - 5 жылға дейін, ұзақ мерзімді 5-49 ... ... ... ... Және ... уақытша пайдалану жалға берілген болып саналады. Жерлер қауымдық пайдалануға мемлекеттік заңды тұлғаларға және азаматтарға қызметтік ... ... ... ... ... жеке ... азаматтар мен мемлекеттік емес заңды тұлғалардың меншігі түрінде болады. Меншік иесінің тиісті жерді ... ... және оған ... етуге құқығы бар. Жеке меншікке жататын жер учаскесі қозғалмайтын мүлік деп саналады. Меншік иесі өзінің жер ... заң ... ... ... кез келген мәмілелерді жасауға, атап айтқанда жер учаскесін заңдылық бабы бойынша сатуға, шаруашылыққа, серіктестікке жарналық капитал ретінде енгізуге, кепілдікке ... және мұра етіп ... жер ... жалға беру, жалдау немесе өтеусіз пайдалану шарты негізінде уақытша пайдалануға беруге құқылы.
Жер ... ... ... ... - жер ... Жер алқаптарының өңдіріс құралдары сияқты жерді пайдалануда экономикалық, шаруашылық формалары ... ... ... қатынасы арқылы ауыл шаруашылық өндірісіндегі жерлерді пайдалану сипаттамасы бойынша және белгілі бір шамада шаруашылықтың бағыты мен ... ... ... ... ... ... деп ... шаруашылық мақсаты үшін пайдаланылатын және белгілі бір табиғи-тарихи қасиеттеріне ие болған территорияларды ... ... жер ... ол ... элемент болып есептеледі. Жердің құралы ретінде көрінуі оның тікелей түрде нақты шаруашылық қолдануында жатыр, бұл түрде ол белгілі бір жер ... ... ... яғни ... сол ... үшін ... Жерлерді ауыл шаруашылығында пайдалану арқасында біз адамдар тіршілігі үшін ең керекті өнімдерді аламыз. Ауыл шаруашылық алқаптарында мәдени өсімдіктерді ... және мал ... азық ... ... ... ... алқаптар кадастрде ерекше топқа жатады - ауыл шаруашылық алқаптары ретінде бөлінеді. Егістік жерлерде негізгі ауыл шаруашылық өнімдері өсіріледі, оның ... ... ... ... Жер ... ... ... пайдаланылмай жатқан жыртылған жерлер де болады. Олар тыңайма. Бұл да бөлек алқаптардың бірі болып саналады.
Көпжылдық жемісті ағаштар ... жер ... ... ... т.б./ ауыл ... ... ең бағалы түрі болып саналады. Егістік жер секілді, олар жүйелі түрде күтімді қажет етеді. Егістіктен айырмашылығы учаскелерде көпжылдық ... және ... ... ... жер ... бұл ... ... түрге шабындықтар мен жайылымдардың маңызды шаруашылық мәні бар. Оларды әдетте табиғи ... ... деп ... Олар белгілі үлесті мал шаруашылығы азығы қорын жасайды. Ауыл шаруашылығында ... ... - ... да ... ... ... ... жерлерден басқа және пайдаланбайтын жерлер /шұңқыр, жыра, сай, батпақ, т.б./ болуы мүмкін. Оларды ... ... ... ... ... алқаптар бөлек контурлардан тұрады. Контур деп әдетте, бір текті алқаптан тұратын және бекітілген сыртқы шекаралары бар территорияны түсінеді. Көрсеткіш ретінде ол ... ... мәні бар және ... ... ... ... ... жинау алқаптардың аудандарын анықтауға мүмкіншілік жасайды. Сондықтан дәлірек контурлар ... ... алу ... ... ... және жер ... есеп бірлігі болады.
3. ЖЕР УЧАСКЕЛЕРІН МЕМЛЕКЕТТІК ТІРКЕУ ЖӘНЕ КАДАСТРЛЫҚ ЕСЕПКЕ АЛУ
3.1 Тіркеу мен есепке алу жұмыстарының жүргізу негіздері ... ... ... ... және (немесе) меншік құқығын алуға мүдделі физикалық және заңды тұлғалары Шымкент қаласы жер қатынастары бөліміне, ... ... жер ... орналастырылған орны бойынша жергілікті атқару органына өтініш береді.
Өтініште көрсетілуі ... жер ... ... мақсаты, оның нақты көлемі, орналасқан орны, сұралынатын қолдану құқығы.
Өтінішке қоса ... жеке ... ... ... ... ... нөмірі (СТН);
- инвентарлық іс;
- жер учаскесін бекіту негізі.
Жер учаскелері меншіктер иелері атынан және жер қолданушылар атанынан жер ресурстарын басқару ... ... ... осы ... ... ... жер - кадастрлық жұмысты орындаушы - тұлға, жер ... ... иесі және жер ... атынан жер ресурстарын басқару бойынша аумақтық органға осы сияқты өтінішпен тікелей жер - ... ... ... - ... жер ... ... иесі және жер пайдаланушының рәсімделген сенімхаты бар болса өтініш жасай алады.
Жер қатынастары бөлімі жер учаскесінің меншік иесі және жер ... ... жер - ... жұмыстары іске асырушы олардың өкілетті тұлғасына бекітілген тәртіпте қажетті мәліметтер (геодезиялық тірек желісінің қосынының координат ... ... ... ... және басқа да) кімге жұмыс жасалады. Жер учаскесіне қатысты, сонымен бірге көршілес жер учаскесінің қажеттілігі бойынша мәліметтер ұсынылады.
Жұмыс ... үшін және ... ... ... жұмыстарын орындаушы тұлға жауап береді.
Жер ресурстарын басқару жөніндегі аумақтық комитет көлем және ... ... ... үшін ... орны ... жер учаскесін зерттеумен ұсынылған құжатты тексеруді іске асырады. Айтылған өзгерістер болғанда, олар бекітілген тәртіпте ... ... ... бекітілуге жатады.
Жер учаскесінің шекарасын белгілеу (қайта белгілеу) табиғи шартқа, геодезиялық қамтамасыз ету, жоспарлы-картографиялық материалдардың барлығына, геодезиялық құралдармен жабдықталу деңгейінің мүмкіндігі ... ... ... ... ... бойынша жер учаскесінің шекарасын (қайта белгілеу) белгілеу бойынша жұмыстарды іске асыруда ... ... ... қиылыстырулар, полярлық әдістер және перпендикулярлық әдістер). Жер учаскесінің бұрылыс нүктелерінің координатымен анықталады.
Жер учаскесіне пайдаланушылар немесе меншік иесі тілек бойынша ... ... ... ... ... белгілеуге жіберіледі немесе (координатты анықтаудың графикалық тәсілі) берілген аумақ түрі үшін ... ... және ... ... ... беретін аэрофото жоспарлар және қазіргі карта негізінде графикалық координатын анықтаумен белгіленеді. Жер ... ... ... ... ... жоқ ... туралы тиісті жазба жасалады, немесе қор масштабының көрсетілуімен графикасы мен ... ... ... ... (қайта белгілеу) жер учаскесінің меншік иесі және жер ... ... ... ... ... ... белгіленеді. Жер учаскесінің шекаралары елді мекенде белгіленген үлгідегі межелік белгілермен бекітіледі.
Жер учаскесінің шекарасын (қайта белгілеу) белгілеу ... ... ... ... орындалады:
- Дайындық (кіріс материалдарын жинау, геодеректердің үзіндісін алу, жұмыс сызбасын дайындау және т.б.);
- Далалық (бұрыштарды геодезиялық өлшеу және желі ... ... ... ... ... қою, ... желісін айдау т.б.с.).
- камеральды (далалық өлшем материалдарын ... ... ... соңғы құжаттарды рәсімдеу);
Жер учаскесінің шекарасын белгілеу бойынша жұмысты аяқтағаннан кейін жер - кадастрлық ... ... ... учаскенің шекарасы енгізіледі, егер координаттар анықтамаса, онда учаске шекарасы сипаттау бойынша байланыстыра картаға, топографикалық карта және жоспарға, фотокартаға, фотожоспарға (фото ... ... ... ... Жер учаскесінің контурында шекарасының координаты анықталғаны қисық ... ... ... картасына (сызбасына) шекараларды енгізгеннен кейін жер - кадастрлық нөмірін беру туралы тізімге кіргізу жолымен кадастрлық нөмер беріледі.
Кадастрлық ... ... ... бар, ... ... сәйкес 4 деңгейден тұрады:
- А - Республикалық мәндегі қала және облыстың коды;
- Б - облыстық ... қала ... ... ... ... В - есеп ... коды;
- Г - жер учаскесінің нөмірлері.
А - ... ... екі ... ... сан ... ... ... 06.06.1996 жылғы №710 Қаулысының 1 тіркемесі сәйкес республикалық мәндегі қала немесе әкімшілік - аумақты 19 коды ... - ... ... үш ... ... ... ... нөмірде Қазақстан Республикасы Үкіметінің 6.06.1996 жылғы №710 қаулысының екінші тіркемесі тізіміне сәйкес облыстық мәндегі қала және әкімшілік ... коды ... ... ... ... деңгейдегі кадастрлық нөмірде облыстық мәндегі қала немесе әкімшілік ауданының бөлігі болып табылатын квартал есеп коды көрсетіледі.
Кадастрлық бөлулер 1996 жылы қала ... ... бөлу ... орман құрылысы материалдарын негізін пайдаланумен электронды түрде (вектор) орындалған.
1:10000. Кадастрлық кварталдардың жалпы саны 139 ... ... - төрт ... ... есеп ... жер ... реттік саны.
Кадастрлық нөмірді құру мысалы: 19-309-139-487
Жер учаскесіне кадастрлық ... ... ... Бірегей мемлекеттік жер реестрі дерегіне ену үшін тапсырыс ... ... - ... құжаттары келесі талаптарға сәйкес болады.
Орындау бекітілген үлгідегі бланкада барлық деректермен толтырумен жүргізіледі. (Орган, мекеме, ұйым атаулары, олардың ... ... ... ... ... ... ... көрсетіледі.
Жер учаскелерінің шекарасын (сызба) жоспарын дайындау, мемлекеттік актісін дайындау.
Жер ресурстарын басқару бойынша орталық өкілетті орган бекіткен ... ... және жер ... ... ... ... ... өкілетті органы берген (республикалық мәндегі қала) болып ... ... жер ... жеке ... - жеке меншік құқығы актісі;
- тұрақты жер пайдалану - ... ... ... ... ... жер ... - ... өтеулі жерпайдаланулар құқығы актісі.
Жер учаскесінің меншік құқығы ... ... ... және ... акт ... беру туралы, тұрақты жер пайдалану құқығына, уақытша өтеулі жерпайдалану Қазақстан Республикасы Үкіметі Президентінің ... ... күші бар ... ... №2717 ... ҚР ... ... жылғы №851 заңмен бекітілген. Жер учаскесіне меншік құқығы актісі, тұрақты жерпайдалану ... ... ... ... ... қазақ және орыс тілдерінде жасалады.
Акт екі данадан жасалады: ... жер ... ... иесіне беріледі, ал екіншісі Қазақстан Республикасы жерге орналастыру және жер кадастры бойынша мемлекеттік ... ... ... ... ... ... жер пайдалану құқығы актісі бланкасы, жер учаскесіне ... ... ... ... ақ ... дайындалады.
Жер учаскесіне қатысты көлемнің ұсынылған немесе пайдалануға сәйкес ... ... 210х300 мм және 300 х 420 мм ... ... ... ... ... талаптары болып, жоспар масштабындағы жер учаскесінің шекара желі өлшемі бейнелейді. Актінің титул жағы (бірінші беті) ... ... ... және ... ... ... керек:
- Қазақстан Республикасы Мемлекеттік гербі
- актінің атауы;
- көркемдік рама;
- қорғаныш торы.
Екінші бетінде сұр түспен кадастрлық нөмер, рет бойынша ... ... акті ... жер ... ... иесі ... заңды тұлғаның атауы, тұрғылықты мекен-жайы жазылады. Жер ... ... ... ... ... ... шектеу немесе уақытында тоқтату.
Актіні беру негізі.
Үшінші бетте жер учаскесінің жоспары, оның орналасу орны, көршілесін ... және ... ... ... ... ... бетте жер учаскесінің бөгде меншік иелері және жер ... ... ... жер көлемі тізім таблицасымен орналасады, тұрақты жер пайдалану құқығы, жер ... ... ... актісін жазатын кітапқа актіні беру жазғанындай қандай нөмірмен жазылғаны,сонымен бірге актіні жіберген жерге орналастыру және жер ... ... ... ... ... аты, ... тегі, қол қою орны, актіні беру күні көрсетіледі.
Жер учаскесі ... ... ... деп ... егер оның ... ... және кадастрлық ісі ашылса.
3.2 Жер учаскелерін мемлекеттік тіркеудің мақсаттары мен әдістері.
Мемлекеттік тіркеу жүргізетін органның ... ... ... ... ... мемлекеттік тіркеу құқығын және олармен келісім шарт жүргізеді, заңды тұлғаларды, ... ... ... ... филиалдардың және өкілдердің есептік тіркеуін жүзеге асыру;
2. Құқықтық территориалдық органдардың жұмысы және мемлекеттік республикалық Комитеттің подведомостволық өндірісін ұйымдастыру;
3. Құқықтық кадастрды, ... ... ... ... тіркеуші және филиалдар мен өкілдердің реестрін енгізуі.
4. Жылжымайтын мүлікке мемлекеттік тіркеу құқығын және ... ... шарт ... заңды тұлғалардың жылжымалы мүліктің кепілін тіркеу, филиалдар және бірыңғай методологиялық базаны ... ... ... ... ... ... тексереді:
1. Жылжымайтын мүлікке тіркеу құқығын беру өтініші;
2. Жылжымайтын мүлікке тіркеу құқын ... ... ... органдарының қызметіне төлем ақысын көрсететін құжаттар;
4. Өтініш берушінің жеке басты ... ... ... тұлға өкілінің беделін көрсететін құжаттар.
Тіркеуші жерге құқықтың қолданылу растығын анықтайтын жағдайда тексеру керек.
Өтініш беруші қажетті талаптарға сай болуы керек: ... ... және ... ... бар ... керек.
Өтініш беруші ретінде меншік иелері мен жерге басқа құқығы бар мемлекеттік тіркеуді міндетті қажет ететін, сонымен қатар ҚР ... ... жоқ ... шетел азаматы, Қазақстандық және шетелдік заңды тұлғалар, халықаралық ұйымдар, ... ... шыға ... ... ... ... Жер төлеміне құқықты тіркеу жайында өтініш.
2. Жер төлемін құқықты растайтын құжаттар.
3. Тіркеу органының көрсеткен қызметін банктен төлемін ... ... ... ... ... ... тұлғаның өтінішінде тіркеу органының аты, өтініш берушінің аты - жөні, тегі, мекен жайы, жеке бас куәлігі, жер учаскесінің орналасқан жері және аты, ... ... ... керекті құжаттардың тізімі және басқа бекітілген түрге сәйкес мәліметтер көрсетілуі қажет.
Заңды тұлғаның өтінішінде: тіркеу ... аты, ... ... аты ... ... ... жер учаскесінің орналасқан жері және аты, тіркеу органының категориясы керекті құжаттың тізімі және ... ... ... ... ... ... ... Сондай-ақ заңды тұлға тіркеу жайлы куәлікті, сауда реестрынан көшірмесі және осы мемлекеттің заңына сәйкес берілген ... ... ... ... растайтын басқа да құжаттарды көрсетеді.
Жылжымайтын мүлікке ... ... бас ... келесідей негіздемелер бойынша жүзеге асады:
- сенімсіз адам өтініш берсе немесе жеке басын куәландыратын құжаты және өкілеттігі ... ... ... ... жазулар жазылған, сызып тастаған сөздер мен өзгеде ескертілмеген түзетулер болса;
- құжаттардың түпнұсқасында немесе олардың көшірмелерінде қажетті қолдар мен мөрлер ... ... ... немесе заңды тұлғалардың атаулары дұрыс көрсетілмегенде;
- талап беруші құжаттар жиынтығын толық немесе дұрыс рәсімдемеген ... ... ... алым туралы құжат болмағанда;
Жылжымайтын мүлікке құқықтарды және онымен ... ... ... тіркеу, жылжымайтын мүлік объектілерін белгіленген заңдар жүйесінде белгіленген тәртіппен Құқықтық кадастрдың тіркеу парағына жеке-жеке ... ... ... ... одан бас ... ... құқықтық кадастрда тиісті жазба жасалады. Тіркеуден бас тартылған жағдайда өтініш берушіге бас тартылу себебі туралы жазбаша нысанда хабар жіберіледі. ... ... ... осы ... ... ... ашылған іске тіркеледі.
Егер тіркеуге бас тартудың негізі болатын жағдайлар жойылған кезде, талап беруші тіркеуші органға жанадан өтініш беруге болады.
4. ... ... ЖӘНЕ ... ... БАҒАЛАУ
Бүгінгі күнде жерді бағалаудың қажеттілігі жер қатынастарының өзгеруіне және жерді, жер пайдалану құқығын ... алу ... ... болуына байланысты өсуде.
Ауыл шаруашылық жерлерді тиімді пайдалануды ұйымдастыру негізінде жерді экономикалық бағалау жалпы мемлекеттік ... ... ... ... Жер ... ... әр ... болғандықтан, олардың әр қайсысына жұмсалған бір көлемдегі еңбек әр түрлі өндірістік нәтиже береді. Бұл жағдай өндірісте ауыл шаруашылық жұмыстарын ... ... ... ... ... жер кез ... өзге ... құралы сияқты өзінің өндірістік қабілетіне сай бағалануы тиіс.
Жерді ... ... іс ... ... ... шешуде, жерді тиімді пайдалану мен талдауды жоспарлауда; жер төлемдерін реттеуде, жер пайдаланымдардың оптимальды, оңтайлы мөлшерін анықтауда; ... ... және ... ... ... алып қою ... шығындарды қайтаруда атқаратын міндеті зор.
Қазіргі кезде кез келген жағдайда пайдалануға ... ... ... ... жоқ. Жер ... ... әр ... рөл атқарады, мақсатына байланысты жерді әр тұрғыдан бағалауға болады. Соған орай бағалау ... де әр ... ... ... әр даму ... ... бағалаудың әр түрлі жүйелері болды. Мәселен кеңестік Қазақстанда жерді бағалауда топырақтарды бонитеттеу, Республика аумағын табиғи-ауыл шаруашылық және ... ... ... ... ... бағалау жұмыстары жүргізілген. Осы жұмыстар нәтижелері ауыл шаруашылық салаларын орналастыруда, жоспарлауда, ауыл шаруашылық өнімдерінің сату ... ... ... ... ... салыстырмалы талдауда пайдаланылды.
Ауыл шаруашылығында жер негізгі өндіріс құралы болып қаралады. Бұл жағдайда ауыл шаруашылық алқаптарының көлем ... ... ... кірісті, шығын мен таза пайданың қатынасын анықтау және капиталдау коэффиценті (банкілік пайыз + ... ету) ... ... ... бағасын есептеу бойынша жердің құны анықталады.
Жер - қалалар және басқа да елді мекендер (кенттер, селолар және ауылдар) үшін, ... ... ... және тағы ... үшін ... ... Бұл ... жердің нормативтік бағасы - оны пайдалану мақсатына, салынатын объектінің бағасына, ... ... ... кіріске, инфроқұрылымының дамуына, табиғи жағдайына және т.б. факторларға байланысты анықталады.
Ерекше қорғалатын объектілерде, жер - ерекше қорғалатын ... ... ... қорықтар, ұлттық парктер, мәдени және демалу парктері мен орындары, т.б.) ... ... Бұл ... ... ... қорғалатын топырақтардың, өсімдіктер және жануарлар әлемінің құндылығын және олардың қоршаған ортаға, ... ... ... ... ... факторлар алынады. Бағалау салыстырмалы, сандық, сапалық және ақшалай көрсеткіштермен анықталуы мүмкін.
Орман қоры жерлері - өндіріс құралы және ерекше ... ... ... ... ... су қоры ... де әр түрлі бағаланады: су ресурстарының өндірісте пайдалану маңыздылығына, фаунасы мен ... ... т.б. ... ... табиғат байлықтарының: мұнай, көмір, әр түрлі қазба байлықтары, су, құрылыс материалдарының қоймасы болып табылады. Бұл ... ... ... ... ғана ... ... қоймай, оларды пайдалануда өсімдік жамылғысына, қоршаған ортаға, ландшафтқа, геологиялық құрылымға және гидрогеологияға келтірілетін зияндарына байланысты мәліметтер де есепке алынады.
Еліміздегі қазіргі ... әр ... ... ... ... әдістері мен әдістемелері жерді нарық айналымына толығымен енгізу мүмкіндігін беріп отырған жоқ. Жалпы ... ... ... және бағыты қоғамның даму деңгейіне, мемлекеттің, жеке азаматтардың және заңды тұлғалардың жер ресурстарын пайдалану қажеттілігіне және ... ... ... ... әдістеме тек ауыл шаруашылық жерлерін бағалауға бағытталған, ал басқа санаттардағы ... ... ... ... де, ауыл ... ... ... бағалау әдістемесінде де бір қатар олқылықтар бар. Бұл проблемалардың басты себебі, бағалау ... ... ... ... жағдаятына сай еместігінде.
Жалпы жер учаскесін бағалауда екі жақ та (сатушы және сатып алушы) бағаға әсер етуші факторлар жиынтығын басшылыққа алады. Бұл ... ... Ал ... ... қалыптасқан жылжымайтын мүлік объектісін бағалау екі сатыда жүргізіледі. Бірінші сатысында аймақтық және жергілікті жер ... ... ... зерттеледі. Соның нәтижесінде, нақты уақыт ішінде тұтынушылардың жалпы қалауы бойынша, бағаланатын жылжымайтын мүлік объектісін пайдаланудың ең ... әрі ... түрі ... ... алынады. Жылжымайтын мүлікті пайдаланудың жақсы варианты таңдалғаннан кейін, бағалаудың екінші сатысы жүргізіледі. Нақтырақ айтқанда Батыс ... ... ... мүлік объектісін бағалауда үш негізгі әдіс пайдаланылады: салыстырмалы сату әдісі, шығындық әдіс және табыстық ... жер ... ... байланысты жерді бағалау маңызды рөл атқара бастады, әсіресе ... ... ауыл ... ... ... шаруашылықтарының, алқаптардың және ішкі шаруашылық жер учаскелерінің шекараларын белгілеуде, территориялық бірліктерін анықтауда маңызы зор. Себебі, бағалау нәтижелері іс ... ... ... ... ... атап айтсақ:
- ауыл шаруашылық мекемелерінің әрекеттерін сараптауда және шаруашылық жоспарлауда, өнім өндіретін шаруашылықтардың жер өңдеудегі есептерін негіздеуде;
- жер пайдалануды ұтымды, әрі ... ... ... ... ауданын анықтау, шаруашылық бөлімшелердің материалдық және еңбектік қорларын оптимальды мөлшерін ... ... ... ... ... ... ... өндірістік және технологиялық қасиеттерін жақсарту мақсатында, сондай-ақ жер пайдалануда шығындарды азайту мақсатында шараларды дайындап ұйымдастыру;
- жер ... ... ... алу барысында, жалға алу құнын негіздеуде; жер пайдаланымдарды қорғауда және бақылауда; жер иелері мен жер пайдаланушылар арасындағы, жалға ... мен ... ... ... шешуде, олардың арасында әр түрлі мәмілелер жасасуда;
жерлерді қайта орналастырғанда, мемлекет қажеттілігіне алынғанда, табиғи апаттарда шыққан шығын мөлшерін қабылдап қоюда. ... ... ... ... ... таңдағы дамуында басты проблема тек жерге меншіктің өзгеруіне ғана байланысты емес, сондай-ақ ауыл шаруашылық тауар өндірушілер үшін қолайлы ... ... ... ауыл ... ғылыми-техникалық деңгейінің өсуі және қалпына келуін қолға алу ... да ... ... ... Бұл проблемаларды шешу, жерге орналастыруды ең тиімді түрде шешуде, жерлерді бағалауды ғылыми негізделген тиімді әдіспен іске асыруға септігін тигізері хақ.
Дегенмен де, ... ... көшу ... бағалау жұмыстарының саласында еліміз бірнеше нәтижелерге жетті. Атап айтсақ:
* жылжымайтын мүлікті бағалаушыларды дайындайтын ... ... ... ... методикалық нұсқаулар дайындалды;
* жылжымайтын мүлікті іс жүзінде бағалау жүріп жатыр.
Бірақ, жылжымайтын мүлікті бағалаудың ... мен оны іс ... ... ... ... бар. Осы ... мен ... шешудің жолдарына және оны келешекте дамыту әдістеріне тоқталайық. Қазақстан Республикасында 1990 ... ... сол ... ... ... ... жер ... нарықтық жағдайға сай етіп оңтайландыру, өзгерту үрдісі жүріп жатыр. Нарықтық экономикаға өтуімізге байланысты ақылы жер ... ... ... ... ... жер ... ... нысаны ретінде заң жүзінде жылжымайтын мүлік ретінде танылады және ... ... ... ... табылады. Сәйкесінше, жер учаскесі құқықтық реттеу объектісі ретінде салықтық салымдар және басқа да төлемдер үшін ... ... ие ... ... Сол ... ... ... сұрақ туды. Өтпелі кезеңдегі барлық ауыспалы экономикалы елдерде алғашқы жер ... ... ... ... ... ... болды. Мелекет жекешелендіру үрдісі кезінде жерді пайдалануға және иеленуге бере бастады. Бұл ... ... жер ... ... келесілерді қамтыды: жер учаскелерін мемлекеттік меншіктен жеке меншікке өтеулі негізде бір уақытта сату жолымен беру операциялары ... ... ... ... ... ... сондай-ақ, өтеулі мақсатта жер пайдалану құқығын беру операциялары.
Бұл проблемаларды шешу үшін біздің ел әлемдік тәжірибеге ... ... жер ... ... ... жер ... екі түрі ... нормативтік (кадастрлық) және нарықтық. Нормативтік (кадастрлық) жер бағасы, ол тұрақты ақпарат база негізінде есептеледі, жер нарығының айналымында жер бағасының бастапқы ... ... ... ... және салық салымдарында да, тағы басқа мақсаттарда да қолданылады. Нарықтық баға экономикалық тепе-теңдік кезінде сұраныс пен ... ... сай ... ... ... саралай келе, ҚР-да бірінші нормативтік көрсеткіштер қолданылды, оны жер учаскесінің базалық ставкалары деп атады. Ал жер учаскелерінің ... ... үшін ... ... ... ... ... яғни, рентаны құрайтын факторлер ескерілді. Бұл базистер, стандарттар алғашқы жер нарығын қалыптастыру үшін қажет болды.
Кейінірек рента құраушы факторларды және ... ... ... арқылы кадастрлық бағалау құны анықталды. Мұнда методикалық негіз ретінде нарықтық бағалау әдістері пайдаланылды, ... ... және ... ... ... ... сату ... қолданылды. Осылайша біздің елде базалық ставкалардан нарықтық құнға, нарықтық ... ... ... ... құрайтын көрсеткіштер арқылы өту жолы таңдалды.
Жерді кадастрлық бағалаудың ... - ... және ... ... ... ... ... (1992-1996 жж.) - жер учаскелері үшін базалық ставкалардың және түзету коэффиценттерінің анықталуы.
Екінші кезең (1996-2002 жж.) - ... ... ... және ... ... ... ... коэффиценттерін пайдалану арқылы жерлерді нормативтік кадастрлық бағалау жүргізілді.
Үшінші кезең 2003 жылы Жер Кодексін қабылдаған уақыттан ... Бұл ... ... кадастрлық бағалануы нарықтық конъюнктураны ескеріле отырып жасалды.
Осындай жолмен, ... ... ... дамуы үш кезеңмен байланысты, ал оны өз кезегінде әр жыл сайын жердің нарықтық талабына сай түзетіп, өзгертіп отыру ... ... ... ... ... ... таңда жер мен меншік қатынастарының және мүдделерінің жүйесі құрылуда. Мұндай мүдделер екеу:
1) Басқармалық. Шаруашылық-қызметтік (жер қорының ... жеке және ... ... қарама-қайшылықсыз.
2) Нарықтық. Жер меншігінің тауарлы-ақшалы параметрлері, онда қоғамдық және жеке мүдделердің қарама-қайшылығы бар, иегерлер арасында ... ... ... екі ... де мемлекеттік реттеуді қажет етеді, әсіресе ауыспалы экономика кезінде:
- бірінші топтың ... ... - жер ... бөлумен және қайта бөлумен реттеледі;
- екінші ... ... ... - ... ... ... реттеледі, мұнда, кадастрлық құн - жер айналымын реттеудің басты тетігі.
Қазақстанда бағалық жұмыстар екі бағытта дамуда: мемлекеттік ... және ... - ... де ... ... ... Мемлекеттік (міндетті) бағалау Әділет министрлігінің жылжымайтын мүлікті бағалау орталықтарымен реттеледі. Мемлекеттік ... ... жер ... ... ... жүргізіледі.
Жылжымайтын мүлік объектілерін тәуелсіз бағалау қызметін көрсету нарықта келесі субъектілермен ... ... ... 1200 ... ... ... ... әрине оларда қызметтеріне сәйкес лицензиялары бар, олар ресми түрде жеті бағалық ... ... Іс ... ... әр ... жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер, банктік құрылымдардағы, сақтандыру компаниялардағы, құрылыстық және ... ... ... ... өз атынан жұмыс істейтін ұсақ бағалаушы фирмалар да қызмет көрсетеді. Мұндағы баста проблема - олардың (бағалаушы ... ... ... қағидалары, мәртебесі (статусы) және заңдық негізі анықталмаған, құрылу тәртібі де бұлыңғыр.
Осыларды ескере отырып, Қазақстанда бағалау жұмыстарын ұйымдастыру-әдістемелік шараларын реттеуді ... ... ... ... ... ... жасауға болады, әсіресе оның қызметін реттейтін салада.
Тәуелсіз бағалауда бәсекелестік әлсіз, кәсіптік мамандар дайындауды да жоғарғы дәрежеге жеткізу керек, сонымен ... ... ... ... ... нәтижесін қадағалау қажет. Бұл шараларсыз бағалау нәтижелері мемлекеттік жер кадастрының мәліметтер базасына енбей қалуы мүмкін. Бұл ... әлі ... ... ... ... ... Ал ... бағалау өз кезегінде, нормативтік-заңнамалық базаны жетілдіруді қажет етеді. ... екі ... түрі де ... және ішінара нашар үйлестірілген.
Интеграцияланудың және реттеудің негізі келесі стандарттар болуы ... ... ... құн, ... ... ... ... түзету коэффиценттері, бағалау әдістемесі, мемлекеттік бағалау есебінің түрі;
- кадастрлық-нарықтық: бағалаудың мемлекеттік мақсатының классификаторы, жіктеуіші, жерді алып қою кезінде бағалау әдістемелері, ... ... ... ... ... ... мақсатының жіктеуіші, бағалау әдістемесі, бағалық құнының типтік базисі;
- жалпы ортақ стандарт: жер ... ... ... ... әр тарапты, мақсат анықсыз жағдайда бағалау ... ... ... ... бірігіп жұмыс атқаруын, дамыған елдердегідей инновациалық бірегей бірлестіктерінің құрылуын қажет етеді. Мұндай бірлестіктің мемлекеттік ... ... ... ... үшін бағалау базасын құруда; бағалау стандарттарын, лицензиялауды және кәсіптік білім ... ... ... ... жылжымайтын мүлік құнының регистрін құру үшін бағалау нәтижелеріне сараптама жүргізу, әрі оны қадағалау.
Мемлекеттегі нарықтық қатынастардың ... әрі қызу ... ... байланысты жылжымайтын мүлікті мемлекеттік және жалпы бағалау қажеттігі туып ... ... ... кезде бұл процесті кім және қалай реттейдіндігі белгісіз. Жалпы бағалауда кімге, қай органға мойын бұру керек - ... ме, әлде ... ... ма? Неге ... арасында өзара байланыс жоқ? Жалпы бағалауға қай мемлекеттік орган жауапты? Фискальды қызмет ұйымы ... ... ... жайлы нақты ақпарат алуы үшін, кадастрлық жүйеге әр түрлі бағалау нәтижелерін қалай енгізу ... Міне ... ... алдағы уақытта шешімін табуы қажет.
Қазақстан Республикасында жоғарыда аталған проблемалар шешілмеген. Осы проблемаларды шешудің бір мысалы ретінде Дания мемлекетінің тәжірибесін қолданса ... ... ... 224 ... ... қызмет етеді. Комиссия мүшелерін Салық салу Министрі тағайындайды. ... ... ... ... ... ... ... жауап береді. Сонымен қатар, бағалау нәтижелерін қадағалайтын 27 қадағалау кеңесі бар. Бұл кеңестің мүшесіне бағалау комиссиясының төрағасы кіреді. Бағалау ... өз ... ... ... ... жер ... ... Ақпарат Жүйесінде тіркеледі.
Дегенмен біздің елдегі проблемалардың өзегі болып, ... жүйе мен ... ... жүйесінің арасындағы қатынас пен өзара байланыста. Себебі, жалпылай бағалау көрсеткіштерін мемлекеттік кадастр жүйесіне енгізу анықталмаған. Жоғарыда аталған бағалау сферасындағы ... шешу үшін ... ... ... нормативтік -заңнамалық база құру қажет:
- нарық талабына сай ... ... құны ... ... ... қабылдау және оны іске асыру;
- нарықта жылжымайтын мүлік мониторинг қызметінің және оның құрылып, қызмет ету регламентін дайындау;
- стандарттарға сай бағалау ... ... және ... ... ... ... ... жер салығы біздің елде салықтық ставкалар арқылы жиналатынын ерекше атап өту керек, ал әлемдік аналог ... жер ... жер ... ... ... ... ... құнының пайыздық көрсеткіштеріне сай тағайындалып белгіленуі керек. Бұл сәйкессіздік Салық кодексіне қажетті түзетулерді талап етеді, әйтпесе бұл ... ... ... ... әрі ... ... тудырады. Жер ресурстарын тиімді басқару үшін, қазіргі Салық Кодексі кезінде де жалпылай бағалауды бәрібір өткізу қажет.
Жалпылай бағалау нарықта ... ... ... ... үшін, мүмкіндігінше жылдам өткізілуі керек, себебі кадастрлық (бағалық) құн нарықтық құнның көрсеткішін бейнелейді. Осы жерде ... ... ... бір ... ... ... екендігін атап өту қажет. Уақыттың осындай тығыздығына және атқарылатын жұмыстың көптігіне әрі молдығына сай келесі талаптарды ескерген жөн:
- жұмысқа барлық ... ... ... ... және ... оның үстіне бұл жұмыстарды қаржыландыру және әдістемелік басқару бір орталықтан болуы қажет;
- бірегей әдістемелік орталықтан басқа ортақ тәуелсіз сараптама орталығы ... ... ... бар ... органдар басқармасының қадағалануымен;
- жалпылай бағалау әдістемесі әрі қарапайым, әрі тиімді де қолайлы болуы керек. ... ... ... өткен түзету коэффиценттер және базалық ставкалар әдістемесі сай келеді, әрине болған өзгерістерді ескере отырып жасаса;
- жалпылай бағалау ... және ... ... ... ... әдістемелік орталық, кадастрлық құнның реестрін жүргізетін уәкілетті орган болуы керек, ал эксперттік комиссия ... ... ... ... ... ... оларды қадағалауы қажет.
Кадастрлық жүйе мен жалпылай бағалау жүйесі арасындағы өзара байланысқа ерекше тоқталу керек. Олар бір ... жүйе ме, әлде әр ... ... ме? ... жүйе ... мүліктердің кадастрлық құнының бірыңғай тізімін (реестрін) жүргізетіні белгілі. Бағалауды әр түрлі ведомстволар ... ... ... ... ... ... бағынуының қағидаларын да қарастыру қажет. Осы жерде барлық бағалау құны туралы ақпарат кадастрлық құнның бірыңғай реестріне келіп түсуі керек ... де атап өту ... Міне осы ... жалпылай бағалау жүйесі тиімді болар еді.
Кадастрлық бағалау құны да, мемлекеттік міндетті және тәуелсіз бағалау есептері де ... жер ... ... ... ... арқылы және Әділет министрлігінің Жылжымайтын мүлік орталықтарының жылжымайтын мүлік тізімі (реестрі) арқылы кадастрлық жүйеге бағалаудың барлық есептері негізінде ... ... ... ... ... ... үш ... органға жүктеу керек: Салық комитеті, Әділет министрлігі және Жер ресурстарын басқару Агенттігі, ал экспертизаны Қаржы және ... ... ... қажет.
Бұл таңда жылжымайтын мүлік нарығының мониторингін жүргізу қажеттілігі бар. Бұл шынайы қажеттілік. Жылжымайтын ... ... ... жер ... мониторингі жер учаскесіне төленетін төлемдік базалық ставкаларын аракідік жаңарту қажет.
Базалық ставка жер учаскесінің нормативтік ... құны ... ... ... құн ... жер ... ... құралы және барлық нарықтық экономикасы дамыған елдердегідей салық салымының ... ... ... болып есептелінеді. Сондықтан, жер учаскесінің базалық төлем ставкалары уақытша көрсеткіштер емес, керісінше салық ставкалары сияқты тұрақты. Дегенмен де, ... ... ... ... сай ... отыруы қажет. Ал базалық ставкаға жерге деген сұранысты есептеу үшін, түзету ... ... және ... ... ... ... өз ... рента құраушы фактор ретінде әр жыл сайын нақтылап ... ... ... ... ... ... бағалау жұмыстарын қажетті түрде толық үйлестіре алмауына байланысты, жер учаскесі бағаларының нормадан тыс айырмашылығы он шақты есе өсіп, кеміп өзгеріп отыр ... ... ... ... ... жер ... спекулятивтік көлеңкелік жағы да көрініс тауып отыр. Бұл процестер ... ... ... ... ... ... ... себебі кадастрлық (бағалық) құн нарықтық жағдайға сай емес. Нарықта жердің құны сұраныс пен ұсыныстың әсерінен туады. Бірақ, бұл ... жер ... ... құны ... ... ... ... үшін және бірінші кезекте фискальді органдарға қажет екендігін атап өту қажет. Және де, кадастрлық (бағалық) құнның ... ... ... және ... ... ... ... әдістемесі жатқандығын ескерсек, нарық жағдаятына сай әр кезең сайын жер төлемдерінің базалық ставкаларын қайта қарастырып, түзетуге болады ... ... ... ... атап өту ...
Өкінішке орай Қазақстан қалаларындағы, елді мекендердегі (Астанадан басқа) базалық ставкаларға 1995 жылдан бастап еш бір ... мен ... ... ... барлық елді мекендердің базалық ставкалары 1995 жылғы нарық деңгейін сипаттап ... Бұл жер ... ... қисынсыздықтардың ең басты себебі.
Бұл үрдісті ретке келтіруді мемлекет екі бағытта шешкені абзал:
1. Жер учаскесіне төленетін ... ... ... және ... коэффиценттерін нарықтағы бағаның өсу не кему ырығына, индексіне сай ... ... ... 2 ... 2003 ... №890 ... ... толықтырулар мен түзетулер енгізу.
Осындай әрекеттер арқасында бағалау процесі әрі мемлекеттік, әрі нарықтық ... сай ... ие ... ... ... Үкіметтің 2 қыркүйек 2003 жылғы қаулысына келесідей өзгертулерді енгізуді ұсынуға болады:
1. Базалық ... ... ... ... - екі ... гөрі ... ... базалық ставканың +/- 50 пайыз өзгеруі) халықаралық стандартын енгізу керек, яғни, жер учаскесін пайдаланудағы тиімділіктің ең жоғарғы құны және аз ... ... ...
2. Жер ... бағаларына мониторингті жүргізу институтын қалыптастыру;
3. Жылжымайтын мүліктің нарығындағы талапқа сай базалық ставкаға нарық индексін енгізу;
4. Жердің пайдалану ... және ... ... мемлекеттік мүддені ескере отырып, түзету коэффиценттерді жердің нарықтық құнына сай қайта қарастыру қажет.
Қазақстан Республикасында мемлекеттік жер кадастры мемлекеттік органдарды, жеке және ... ... жер және ... жер ... туралы ақпаратпен қамтамасыз ету мақсатында жүргізіледі.
Тұйық шекарада бөліп шығарылған, ... ... жер ... ... ... ... жер ... кадастрдың деректерін есепке алу мен оларды сақтау бірлігі болып табылады. Кадастрда әрбір жер учаскесі үшін оны кеңістікте бір ... ... ... және ... ... ... мүмкіндік беретін табиғи сипаттамалар, сондай-ақ учаскенің бағалау құны белгіленеді. Сондай-ақ кадастрдың құрамына жер учаскесінің меншік иелері мен жер ... ... ... ... Жер ... туралы мәліметтер осы учаскеге бекітіліп берілген нөмірі, ... ... ... және ... сипаттамасы көрсетілген жер-кадастрлық карталармен арақатынасы болады.
Кадастр аэрофототопографиялық, фотограметриялық, кадастрлық суретке ... ... ... және ... ... топырақты зерттеу, геоботаникалық және басқа да зерттеулер мен іздестірулерді, жер мониторингін, жерді сандық және сапалық есепке ... және ... жер ... ... ... басқа да жұмыстарды жасау арқылы жүргізіледі.
Деректерді жинақтау жер учаскесінің кадастрлық нөмірі, жеке немесе заңды ... - жер ... ... ... атауы, атқарушы органдардың кесімдері мен өзге де заңнамада көзделген құжаттар, жер ... ... орны мен ... ... ... құны, жерді пайдалану құқығы, мақсаты тағайындауы, бөлінетіндігі және бөлінбейтіндігі, жер учаскесіне сервитуттар туралы, сондай-ақ атқарушы ... ... оны ... ... ... ... ... тіркелген және сақталатын тиісті аудандардың (облыстық маңызы бар қалалардың) деңгейінде жүргізіледі. Көрсетілген деректер аудандар (облыстық маңызы бар ... ... ... ... бар қалалар, астана және тұтастай алғанда Қазақстан Республикасы бойынша ... ... ... ... ... ... жер санаттары бойынша жүйелендіріледі.
Кадастрды жүргізу:
- әзірлік жұмыстарын;
- бастапқы деректерін жинау мен ...
- ... ... құру мен ... ... учаскелерінің желілік және алаңдық сипаттамаларына өзгерістер енгізу мүмкіндігін қамтамасыз етуге тиісті жер-кадастрлық карталар кадастрдың картографиялық негізі болып табылады.
Кадастры ... ... ... ... негіз геоақпараттық технологияларды қолданумен және қағаз жеткізгіштермен көшірмелерін дайындаумен электрондық карта түрінде қалыптастырылады.
Жер учаскелері туралы ... ... ... ... ... деректері бойынша құралады және учаскелер мен жер алқаптарының шекарасы мен алаңдары өзгерген кезде жүйелі түрде ... Жер ... егер оның ... ... ... және оған ... іс ... түпкілікті қалыптастырылған болып саналады.
Азаматтарға және заңды тұлғаларға иелік ету не пайдалану құқығымен бұрын берілген жер учаскелерін жеке меншікке немесе ... ... ... ... ... ... іс олардың жер ресурстарын басқару жөніндегі аумақтық органдарға берілетін өтініштерінің негізінде жүргізіледі. Жер учаскесіне құқықты куәландырушы құжаттар, ал олар ... ... - бұл ... ... ... органның шешімімен учаске шекарасының сызбасы (схемасы) өтінішке қосыла береді. Жер ... ... ... ... ... ... құжаттарды тексеруді жүзеге асырады және осы құжаттарды жер учаскелерін жергілікті жерде зерттеу үшін ... ... ... ... жібереді.
Азаматтардың немесе мемлекеттік емес заңды тұлғалардың меншігіндегі ... ... құру тек ... арасында жасалған мәмілелердің негізінде ғана жүргізіледі. Азаматтардың және заңды тұлғалардың меншігіндегі ... ... ... ... қажеттіктер үшін жер учаскесін қалыптастыру кезінде оған жүргізілген жер кадастрлық іске жаңа учаскені құру үшін ... ... ... ... жер учаскесін мемлекеттік қажеттіктер үшін алу туралы атқарушы органның шешімі, сондай-ақ жоспар (шекара сызбасы) және ... ... ... ... ... не азаматтар мен заңды тұлғалардың арасындағы мәмілелер үшін жасалатын жер учаскесін қайта құру жағдайында жаңа жер кадастрлық іс жүргізілмейді.
Азаматтар мен ... ... ... ... не ... ... жер учаскесінің жер-кадастрлық ісіне сот-атқарушылық іс жүргізу құжаттары кіргізіледі. Қалыптастырылған жер-кадастрлық іс жер ... жер ... ... жазу үшін ... ... Жер кадастрлық кітабы жер учаскелері есепке алынатын, жердің кеңістік, табиғи және шаруашылық жағдайы туралы анық мәліметтер қамтылатын құжат болып ... Жер ... жер ... ... жазу ... оған ... ... Республикасының аумағында қайталанбайтын, учаске бір тұтастық ретінде бар кезде сақталатын кадастрлық нөмір беріледі. Бұл учаске жүргізілетін жер-кадастрлық іс те осы ... ... ... ... ... ... болуы тиіс:
- барлық деректемелерді (оларды шығарушы органның, мекеменің, ұйымның атауын, күнін, құжаттың нөмірін, мекен-жайын көрсету) толтыра отырып белгіленген ... ... ... жер ... ... жоспарларын (сызбаларын) дайындау жер ресурстарын басқару жөніндегі орталық уәкілетті орган белгілейтінтехникалық талаптарға сәйкес жүзеге ... ... ... ... жер учаскелерінің жоспарларында (сызбаларында) қамтылатын мәліметтер олардың құпиялылығын ... ... ... ережелерге сәйкес пайдаланылады және сақталады.
Жерді бағалау жер кадастрының құрамды бөлігі бола отырып, халық шаруашылығы мен ... ... ... ... ... ... жалпы бағалануының бір бөлігі ретінде қаралады. Ғылыми-техникалық прогресс, көп салалы экономикаға көшу, жерге жеке ... ... ... адам және табиғат арасындағы өзара қатынастарының салалық тұрғыдан өзгеруіне әкелді. Осы жаңа ... ... ... ... ... ең ... ... ауыл шаруашылық ауқымында табиғи ресурстардың рөлін айрықша бағалау қажет. Себебі, бірінші кезекте ол табиғи ресуртардың негізі - ... ... ... ... ... сәйкес жер мемлекет меншігінде. Бірақ, жер заңында белгіленгендей белгілі бір шарттарға сай жер жеке ... де бола ... ... ... ... иесі ... келісім баға бойынша сатуға, жарна ретінде шаруашылық серіктестіктің жарғылық қорына беруге және жер ... ... ... сый ... ... ... қалдыруға құқылы.
Жерді пайдалану құқығын беру азаматтық құқылық актілер ... ... ... ... ... ... ... қатынастарға енгізілуінің мүмкіндігі кеңейтіледі. Сонымен әр жер учаскесі бағалануы керек. Оның ... бір ... жер ... мүлікке теңеледі, ал екінші жағынан жер учаскелері ... ... ... Егер ... ... ... пайдаланса және құндылығын асыру үшін қаржы, материалдық, еңбектік ... ... онда оның ... да ... болады.
Жер бағасы салық салудың, жалға беру төлемін ... ... ... ... ... ... ең бір ... бабы болып, әр адамның мүддесіне әсерін тигізеді. Осы жағдайлар қазіргі уақытта Қазақстанда жерлерді бағалау мәселесінің халық шаруашылық, әлеуметтік ... ... ... ... ... ... әлеуметтік, экологиялық мәселелер ескерілуі керек. Жерді бағалауда нысаналы орын алуы, пайдалануы, ... ... ... ... жер ... ... ... ауқымы орталықтан және өнім өткізу нарығынан алыс-қашықтығы, шаруашылықтың орналасуы ...
4.1 ... ... ... ... ... дегенді білдіреді. Топырақтың бонитеті - оның ... ... ... бонитеттеуді бір белгілі мақсаттар және талаптар үшін топырақтарды топтастыру мен бағалау деп ... ... ... ... ... табиғи нышандары және қасиеттері алынады. Ресейде топырақтарды бонитеттеу әдістемесінің және теориясының дамуының негізін В.В. Докучаев қалады. Бұл ғалымның ... ... ... ... ... ... ... ж.ж. Нижегород губерниясында жүргізілген бағалау жұмыстарында іс жүзінде қолданылған. Ол ... ... ең ... ... ... дене ... бағалады. Мұнда адам қатынасы және уақыт жағдайлары ескерілмеді. Сол үшін ... ... ... оның ... ... ... ... қабаттармен байланысын біліп алып, топырақтардың салыстырмалы құндылығын ұсынған.
Бұл теориялық жайларды кейін басқа ғалымдар әрі ... ... ... мәні:
1. Топырақта жетіспейтін заттарды тыңайтқыштар түрінде толықтырып, оның ... ... ... ... ... ... ... заттардың мөлшеріне тәуелді;
3. Қажетті заттар көп болса, топырақ сапасы жоғары болады;
4. Топырақтың физикалық ... ... ... ... ... оның ... ... болады және т.б.
Бағалау жұмыстарын жүргізуде далада топырақ құрылымы, қалыңдығы, бедер, өсімдіктер зерттеліп, топырақ түрлері (топтары) анықталып, карталарда және ... ... ... ... белгіленеді, жиналған мәліметтер лабораторияда өңделеді. Топырақтың әр түрі бойынша қарашірік, ... су ... ... ... сіңіру қабілеті анықталып, топырақтың сығындысы талданады. Әрине мұндайда, топырақ абсолютті ... ... ... бағаланады. Сонымен, топырақтарды бағалау кезінде топырақтың табиғи қасиеті және нышандары алынады, олар өз кезегінде дақылдардың шығымдылығы, топырақтарды топқа бөлудің ... ... үшін ... ... ... әдістемелік ұсыныстарға сәйкес топырақтарды бонитеттеу деп салыстыруға келетін егіншілік қарқындылығында және агротехника деңгейінде ... ... ... ... ... салыстырмалы түрде бағалау түсініледі. Көрсеткіштер ретінде дақылдардың шығымдылығы және өнімділікпен тығыз байланыстағы топырақтың ең ... ... ... ... ... табиғи қасиеттері бойынша құрылған шкала көрсеткіштеріне (балл) өнімділік бойынша балдарды ескеріп, түзетулер ... ... жер ... ... бірінші сатысы ретінде жерді экономикалық бағалау үшін ... ... ... ... негіз беру керек. Бонитеттеу барысында анықталған, белгілі жаратылыс нышандарымен сан жүзінде сипатталатын топырақ топтары кейін эконокмикалық ... ... ... ... бонитеттеу мәліметтерінің жерді, оның жаратылыс сипаттамаларын ескере отыра, тиімді пайдалану ... ... ... зор. ... топырақтарды бонитеттеу жұмыстары екі сатыдан тұрады: 1. бонитеттеу шкаласын құру; 2. бағалау шкаласын бағаланатын жерлерге салу (жеке суарылатын, суарылмайтын ... ... мал ... ... және көпжылдық екпелер). Бағалау объектісі ретінде топырақ түрлері алынады.
Бонитеттеу шкаласын құру үшін топырақ, мелиоративтік және ... ... ... ... пайдаланылады. Бағаланатын топырақ мәліметтері ретінде:
1. 0-50 см қабатындағы қарашірік мөлшері, ... 0-50см ... ... натрийдің орта салыстырмалы мөлшері, % жұту сыйымдылығынан;
3. 0-50 см қабатындағы ... ... орта ... ... % жұту ... 0-50 см ... тұздардың орта салыстырмалы мөлшері (%) және тұздану түрі;
5. Шағылдық (ұсақ тастақтық)
6. Тастақтық, топырақ түрі орналасқан жердің тастану ... ... түрі ... ... гидроморфтік дәрежесі.
Әр топырақ түрінің бонитет негізі болып 0-50 см қабатындағы қарашірік мөлшері (%) бойынша есептеледі, ал барлық басқа қасиеттеріне ... ... ... латын тілінен аударғанда дегенді білдіреді. Топырақтың бонитеті - оның сапасының көрсеткіші. Әдетте бонитеттеуді бір ... ... және ... үшін ... ... мен ... деп түсінеді. Көбінесе бонитеттеу негізіне топырақтардың табиғи ... және ... ... Ресейде топырақтарды табиғи әдістемесінің және теориясының дамуына профессор В.В.Докучаев көп үлесін қосты. Бұл ғалымның ойлап ... ... ... ... ... ... Нижегород губерниясында жүргізілген бағалау жұмыстарында іс жүзінде қолданылған. Ол топырақтарды бағалауда ең алдымен ... ... дене ... ... Мұнда адам қатынасы және уақыт жағдайлары ескерілмеді. Сол үшін топырақ құрамын зерттеп, оның физикалық қасиеттерін топырақ астындағы ... ... ... ... ... ... ... анықтауды ұсынған. Бұл теориялық жайларды оның шәкірті Н.М.Сибирцев және басқа ғалымдар әрі қарай дамытты. Олардың ... ... I. ... жетіспейтін заттарды тыңайтқыштар түрінде толықтырып, оның сапасын жоғарылату; 2. Өсімдіктердің нашар жетілуі топырақтағы зиянды заттардың мөлшеріне тәуелді; 3. ... ... көп ... ... ... жоғары; 4. Топырақтың физикалық қасиеттері оптималдық жайына жақындаған сайын, оның сапасы жоғары болады және т.б.
Техникалық тұрғыдан: 1. ... ... ... 2. ... геологиялық қасиеттерін анықтау /қалындық, қарашірік мөлшері, топырақасты сипаты/; 3. Химиялық құрамын анықтау; 4. ... ... ... ... ... ... жұмысын жүргізуде далада топырақты, қалыңдығы, бедер, өсімдіктер ... ... ... /топтары/ анықталып, карталарда және жергілікті жерлерде олардың шекаралары белгіленеді, жиналған ... ... ... әр тобы бойынша қарашірік, азот, мөлшері, механикалық құрамы, жұту қабілеті анықталып, топырақтың ... ... ... В.В. ... айтқандай, топырақтар абсолютті емес, салыстырмалы түрде бағаланады. Орта бағалау сызығының дұрыстығын дәлелдеу үшін ол топырақтардың табиғи қасиеттерінің ... ... ... ... ең кең ... дақылдардың /қара бидай, сүлы/ өнімділігімен байланыстырылды. Топырақтардың жаратылыс қасиеттері бойынша анықталған көрсеткіштерінің және дақылдардың статистикалық-экономикалық ... ... ... көрсеткіштерінің қатынастары өте тығыз болған.
Сонымен, топырақтарды бағалау негізіне В.В. ... ... ... ... және ... алған, ол дақылдардың шығымдылығы топырақтарды топтарға бөлудің дұрыстығын ... үшін ... ... бұл ... ... ... ... Совет ғалымдары дамытып, Ресей Федерациясында, Қазақстанда қолданатын топырақтарды бонитеттеу әдістемесі негізін ... ... ... С.С. ... ... бониттеттеу - оларды өзінің объективтік қасиеттерінде құрылған және орта көп ... ... ... ... ... бойынша топтастыру керек деп санаған. Таксономиялық бірлік ретінде ол топырақ түрін ұсынып, екі параллельді шкаланы құруды ... ... ... қасиеттері бойынша және шығымдылығы бойынша.
Қазіргі уақытта қолданатын әдістемелік ... ... ... ... деп салыстыруға келетін егіншілік қарқындылығында және агротехника деңгейінде топырақтарды олардың құнарлылығы бойынша сапасын салыстырмалы түрде ... ... ... ... дақылдардың шығымдылығы және өнімділікпен тығыз байланыстағы топырақтың ең орнықты қасиеттерін ... ... ... ... ... ... құрылған шкала көрсеткіштеріне /балл/ өнімділік бойынша баллдарды ескеріп, түземелер енгізіледі.
Топырақтарды бонитеттеу жер бағалау жұмыстарының бірінші сатысы ... ... ... ... үшін ... ... ... түрінде бастапқы негіз беру керек. Бонитеттеу барысында анықталған, белгілі жаратылыс нышандарымен сан жүзінде сипатталатын ... ... ... экономикалық көрсеткіштер бойынша бағаланады. Топырақтарды бонитеттеу мәліметтерінің жерді, оның жаратылыс ... ... ... ... ... ... ... көп маңызы бар.
Одақтық әдістемеде /1976 ж./ қойылған ... ... 1. ... ... топтары бірыңғай принцип бойынша құрылулары керек; 2. Топтар салыстыруға келетін болуы керек.
Топырақтардың агроөндірістік топтары суарылатын, ... ... үшін жеке ... ... ... ... топтарға біріктіруде қолданатын көрсеткіштер:
1/ бір топырактық-климаттық провинцияға немесе округке қарауы;
2/ топырақтардың жыныстық жақындығы /топырақ қабатының ... ... ... ... су, ауа, жылу ... ... физикалық-химиялық қасиеттері, қоректену заттардың мөлшерлері;
4/ тұздану, сортаңдану, эрозиялау, тастану деңгейі және ... ... ... ... ... 2 ... ... а/ бонитеттеу шкаласын құру; б/ бағалау шкаласын бағаланатын жерлерге салу ... ... ... ... табиғи мал азық алқаптар және көпжылдық екпелер/.
Бағалау объектісі ретінде топырақ түрлері алынады. /Временные методические указания по оценке ... ... ССР, ... ... ... құру үшін ... ... және басқа зерттеулердің сапалы мағлұматтары пайдаланылады.
Бағаланатын топырақ мәліметтері ретінде:
а/ 0-50 см ... ... ... % ;
б/ 0-50 см ... ... ... орта салыстырмалы мөлшері, % жұту сыйымдылығынан;
в/ 0-50 см қабатындағы жұтылған магнийдің орта салыстырмалы мөлшері ,% жұту сыйымдылығынан;
г/ 0-50 см ... ... орта ... ... (%) және тұздану түрі;
д/ шағылдық (ұсақ тастақтық);
е/ тастақтық;
ж/ гидроморфтік дәреже.
Әр ... ... ... ... ... 0-50 см ... ... мөлшері (%) бойынша есептеледі, ал барлық басқа қасиеттеріне түземе коэффициенттері енгізіледі.
Топырақтың 0-50 см қабатындағы ... ... ... ... ... ... үшін график құрылады: абсцисса бойымен қарашірік пайызы, ал ордината бойынша үлгі алу тереңдігі салынады.
Мысал: тереңдік, см. ... ,% ... ... ... ... ... кейін:
5 ... ... ... ... ... ... ... орта ... ... ... = 2,24%
Қазақстан жағдайында топырақтың құнарлылығын төмендететін негізгі қолайсыз қасиеттері сортаңдану және ... ... ... ... ... ... ... топырақтың жұту кешеніндегі жұтылған натрий және магний мөлшері (% жұту сыйымдылығынан) алынады. Сосын 0-50 см қабатындағы жұтылған натрий, магнийдің орта ... ... ... ... ретінде 0-50 см қабатындағы тұздардың орта мөлшері алынады. Тұздардың топырақ горизонтындағы орта мөлшерін ... ... ... есептеумен бірдей. Тұздардың өсімдіктерге тиетін зияндық әсері олардың құрамына байланысты. Сондықтан тұзданудың орта ... түрі ... Ол үшін 0-50 см ... хлор және ... ... ... ... егер бар болса, орта мөлшері есептелінеді. Осы аниондар қатынастары бойынша тұздану түрі анықталады. Тұздану түрін ескере отыра, 0-50 см ... ... орта ... ... ... дәрежесі анықталады.
Егер топырақ тастақталған немесе тастанған болса, онда бұл қасиетіне түземе коэффициент енгізіледі:
мұнда: - диаметрі 1 мм ... ... ... ... ... ... ... үшін гидроморфтікке түземе коэффициенттер енгізіледі. Бұл коэфициенттер ... ... 0-10 см ... ... мөлшерінің аймақтық топырағының сол қабатындағы қарашірік мөлшеріне ... ... ... ... жеке ... ... есептелінген барлық көрсеткіштер қосылып, топырақ аймағы немесе әкімшілік аудандар шегінде әр топырақ түрі бойынша орта көрсеткіштер шығарылады. Егер ... ... ... ... түрі 20-30 талдаудан кем қамтылмаса, онда топырақ ... орта ... ... осы ... ... ... есептелінеді, ал бақылау саны одан кем болса, есеп топырақ аймақша шегінде ... ... ... 0-50 см ... қарашірік мөлшері 7% тен сан эталон ретінде алынады. Бағаланатын топырақ түрінің 0-50 см қабатындағы ... ... 7% ... ... ... бойынша бастапқы баллын шығарамыз. Бонитеттің ақырғы баллы қарашірік бойынша бастапқы баллы барлық түземе коэффициенттерге көбейтіліп ... ... ... ... әр ... ... ... анықтап, орта салыстырмалы шкала ретінде жыртылған жердің бонитет баллы шығарылады. Ол үшін ауыл ... ... ... ... ... ... есептеу мәліметтері болу керек. Осылай табиғи мал азық ... ... ... ... облыстың шаруашылығының жыртылған жерлерінен бонитет баллдарын анықтағаннан соң, олардың көп жылдық шығымдылықпен байланыс тығыздығын тексеру үшін бонитет баллдарын ... ауыл ... ... /бидай, арпа, көп жылдық шөптер және т.б./ көп жылдық шығымдылығымен салыстырады. Өнімділік шамалары 8-10 ... ... ... Бұл ... ... өсу ... және ... баллдары мен өнімділік арасындағы уакытша тәуелділікті /тренд/ айқындауға болады. Шығымдылық және топырақтардың бонитет баллдары арасындағы байланыс тығыздығының өлшемі ретінде екі ... одан көп ... ... ... ... ... ... көрсеткіші болатын корреляция коэффициентін пайдалану керек. Ол үшін әр ... ... ... ... және ... ... келесі параметрлерді /статистикаларды/ есептейді:
1. Орта арифметикалық сан;
2. Орта шаршылық немесе стандартты ауытқу;
3. Ассиметрия коэффициенті және оның орта шаршылық ... ... ... және оның орта ... ... К. ... критерийі көмегімен үлестірудің нормалылығын тексереді.
Тура сызықтық байланыс жағдайда корреляция коэффициентін есептеп, бірінші дәрежедегі регрессиялық теңдеуді шығарады, былай айтқанда ... ... ... және шығымдылық бойынша баллдар анықталады. Бұл есеп бонитет ... ... ... ... ал ... ... ... бонитет баллдары өзгеретінін білу үшін жүргізіледі. Айқын ... ... ... ... ... ... және ... дәрежеге дейінгі регрессия теңдеуі есептелінеді.
Регрессия /тура сызықтық немесе қисық сызықтық/ теңдеулері бойынша баллдар және өсімдіктердің ... ... ... ... ... ... ... кейін арасындағы айырым анықталып, оның шаршы орта шамасын сәйкестік өлшем ретінде пайдаланады. Бұл есептеулер бағдарламалар арқылы жеке компьютерлерде жүргізіледі.
Аудандардың, ... ... ... ... ... мөлшерлерін анықтағаннан соң, оларды дәңді дақылдардың орта ... ... ... Ол үшін орта ... ... орта ... баллға бөліп, деп аталатын сан анықталады. Бұл сан бонитеттің 1 баллына немесе ... орта ... ... ... өнім шығарылатынын көрсетеді.
Содан кейін әр қожалық үшін бонитет баллының бағасы есептелініп, ауданның немесе облыстың балл бағасымен салыстырып, әр ... ... орта ... және ... деңгейімен салыстырғанда топырақ құнарлығы пайдаланылуының салыстырмалы тиімділігін анықтайды.
Орта көпжылдық шығымдылықты топырақтар бонитет баллдарымен байланыстыратын регрессия теңдеуі ... әр ... үшін ... шығымдылықты анықтауға болады. Есептік шығымдылықгы жоспарлық шама ретінде алуға болады, өйткені ол топырақ құнарлылығын пайдалану деңгейі орта облыстық ... ... ... қандай өнімділік ала алатын санды көрсетеді. Қажет болса, бонитет баллдарын есептеуді ауыспалы егіске, жеке ... ... ... ... Ол үшін ... ... ... ведомостер керек. Осы мәліметтер және бонитеттеу шкалалары арқылы әр ... ... ... ... ... ... ... топырақ түрінің ауданы салмақ ретінде алынып, орта салыстырмалы балл есептелінеді.
4.2 Ауыл шаруашылық алқаптарды экономикалық бағалау
Экономикалық бағалау деп ауыл шаруашылық ... ... ... ... жер ... ... көрсеткіштер арқылы бағалауды айтады. Бұл салыстырмалы бағалауға жатады. Жер ... ... өнім ... сай ... Өнім - ... қатысуымен өткен заттандырылған еңбек, өндіріс шығынымен байланысты адам ... ... ... ... ... өнім немесе өнім бірлігіне келетін шығындар мөлшері ... ... жер ... көрсетеді. Былай айтқанда, жер сапасының айырмашылығы әр ... ... ... ... ... ... орнын толтырумен, тиімділігімен себептелінеді. Осы жай жерді экономикалық бағалау әдістемесінің негізін қалаушы болып табылады. Бұл жай бойынша, бірдей ... қай ... өнім ... ... сол жердің сапасы жоғары деп саналады. Алынған өнімдердің айырымы сан түрінде жерлер сапасының ... ... ... ... ... К. ... бірдей шығындардағы нәтижелерді салыстырды. Ол: - дейді. /Маркс К., Энгельс Ф./ Шығармалар жинағы, 2 басылым, 25 т., 2 ... ... ... және ... ... бағалау дегендер бір ұғым емес. Сапасы бірдей жерлерді әр түрлі пайдалануға болады, сондықтан оларда өнім өлшерлері әр ... ... Егер ... ... ... ... мәдениетін нашар жерлерде дұрыс, қарқынды пайдаланса жақсы жерлерге қарағанда, жоғары өнім ... ... ... ... ... тек қана өнім ... ... шығындарды, агротехниканы, былай айтқанда өндірісті жүргізу деңгейін ... жер ... шын ... бағалауға болмайды. Өндіріс шығындары әртүрлі мөлшерде болатындықтан, жерлерді қай деңгейде бағалауға болады ... ... ... Өз ... және ... ... негіздеуде К. Маркс орта, ең кең тараған шығындарды алған. Бұл ... ол ... ... қабылдап, шығындарды нормалық деп қараған. Шығындардың нормалық деңгейі, әрине, жердің тиісті ... ... ... ... ... бағалау үшін шығындардың нормалық деңгейіне сүйену керек.
Жерді пайдалану тек қана өндіріс деңгейімен шектелмей, оның жеке ... ... ... айқындалады. Бұл жағдай ауыл шаруашылық алқаптардың құрамында, олардың әр түрлі мақсаттарда пайдалануында ... ... ... ... ... мал ... шөп шабу/. Әр түрлі ауыл шаруашылық алқаптарды бағалаудың әдістемелік тәсілдерінде ерекшеліктер пайда болады. Сондықган жеке бағалауда дақылдармен шектелмей, алқаптар түрлері ... да ... ... ... ... құнарлығына топырақ-климаттық жағдаймен қатар экономикалық жағдайлар да әсерін тигізетіндіктен жерлерді экономикалық бағалауды ... ... ... ... ... ... ... бағалауда оның орналасуы да ескеріледі. Бұл жай ең алдымен ауыл шаруашылық ... ... ... әсер етеді. Жер учаскесінің орналасуы жер учаскелерінің бірінен кейін бірі ... ... үшін өте ... және ... ... мен оның құнарлығы екі сапалық фактор екенін, сонымен қатар олар дифференциалдық рента негізі ретінде ... ... әсер ... ... ... ... Кеңес кезінде сатып алу бағаларын жоспарлау, дифференциалдау мақсатымен жер учаскелері тек қана ... ... ... ... ... ... кезде, жер ауыл шаруашылық пайдаланудан дифференциалдық пайданы алу үшін ақша салынатын орынға айналғандықтан, бірінші орынға жердің бағасын табу шығып отыр. Бұл ... ... ... ... ... мәні өте зор. ... ... көп жағдайда топырақтың жалғыз құнарлығы емес, өнімді нарықтан өткізетін, қамтамасыз ететін, оның орналасу қашықтығы және өндірістік ... ... ... ... мекендегендігі сияқты негізгі факторлар себептейді.
Республикамызда ауыл шаруашылығы жерлерін бағалау жалпы түрде келесі мақсаттарда жүргізіледі.
1. ... ... ... ... жер учаскелерін пайдалану тиімділігін анықтау;
2. Жер учаскесін ... беру ... ... ... ... ... ... жерді жалға алу төлемдерін анықтау;
4. Мемлекеттік мүдделер үшін жер учаскелерін ықтиярсыз алып қою және ... ... ... ... және өтеу ... сот ... анықтау;
5. Шаруашылық серіктестіктердің жарғылық қорына жарна ретінде немесе өндірістік кооперативке пай ретінде учаскесін беруде және басқа жағдайларда оның ... ...
6. Жер ... ... ... пайдалану құқығын сату кезінде оның бағасын білу.
Жыртылатын алқаптарды жалпы ... ... ... бойынша, жеке бағалау - негізгі ауыл шаруашылық дақылдарды /дәнді дақылдар, жүгері, күріш, мақта, қант қызылшасы, бір жылдық және көп жылдық ... ... ... бойынша жүргізілді. Табиғи малазықтық алқаптарды бағалау табиғи шабындық және жайылымдар бойынша жеке жүргізілді. Жерді жалпы бағалауда қолданатын ... ... ... ... ... өнімділігі - ЖӨ (бірыңғай кадастрлік бағадағы жалпы өнім қүны, тг/га);
2. Шығындар орнының толтырылуы - ШТ (1 ... ... ... өнім ... ... ... - ДЖ (жақсы сапалы және жайлы орналасқан жерлерден алынатын таза пайданың қосымша ... жеке ... ... негізгі бағалау көрсеткіштері:
1/ ауыл шаруашылық дақылдары шығымдылығы - ШД;
2/ белгілі ауыл шаруашылық дақыл бойынша шығындар орнының толтырылуы - ШТ;
3/ ... ауыл ... ... ... ... ... - ДП.
Бағалау нысанасы ретінде жыртылатын жерлердің тиімді құнарлығы алынған. ... ... ауыл ... ... ... ... облыстар толық республика бойынша жерлерді бағалау көрсеткіштері анықталған.
Жерді ... ... ... ...
1/ дайындық жұмыстар, бастапқы ақпаратты жинау, өңдеу;
2/ топырақтарды ... ... ... және жеке ... ... көрсеткіштерін есептеу;
4/ жердің бағалау мағлұматтарын қарау;
5/ жердің бағалау материалдарын жасап шығару, беру.
Табиғи мал азықтық ... ... ... ... ... өзі емес, бағаланатын топырақ топтарындағы кәзіргі күйдегі өсімдіктер болып табылады. Жайылымдар және шабындықтарды бағалау критерийлері: 1. ... /мал ... ... ... ... 2. Жалпы өнімнің құны /кадастрлік бағада/; 3. Шығындар орнының толтырылуы; 4. Дифференциалдық пайда /1 га/. ... - мал ... ... 1 га ... өсімдіктер массасы бойынша мал азықтық бірлік пен қорытылатын протеиннің шығымдылығы анықталады. Жайылымдар бойынша ... әр ... ... ... алынады, ал шабындықтар үшін шөп және балауса массалары қосылады. Эталон /100 балл/ ретінде 1 гектарда 10 ц мал азық бірлік және 100 кг ... ... ... ... ... алынады.
Мал азықтық алкаптың нақты түрі бойынша оның ... ... ... ... бағалық балл анықталады:
;
мұнда, Б - бағаланатын мал азық алқап түрінің ... - ... ... - ... ... мал азық алқаптарын экономикалық бағалау үшін негіз ретінде оларды бонитеттеу мәліметтері және ауыл шаруашылық кәсіпорындарының ... ... ... ... ... критерийлері болып, келесі көрсеткіштер табылады:
1/ мал азықтық алқаптарының өнімділігі - жалпы өнімнің құны ... ... ... ... - шығындардың бірлігіне келетін жалпы өнімнің құны;
3/ дифференциалды пайда - сапасы ең жақсы және жақсы жайғасқан жерлерде алынатын таза ... ... ... ... ... ... мал ... бірліктің шығымдылығы арқылы анықталады. Мұнда шығымдылық бағаланатын ауданның мал ... ... ... ... мал ... ... /сүт, ет, жүн/ ... саналады. Мал азықтық алқаптарының шығымдылығын мал шаруашылық өніміне ... ... мал ... ... мал азықтық шығындары нормативтері бойынша жүргізіледі.
Жалпы өнімнің құны 1 га ... ... ... мал ... азығындағы өнімділігін оның кадастрлік бағасына көбейтіп табады.
Шығындар орнының толтырылуы келесі формула бойынша ... ШТ - ... ... толтырылу коэффициенті;
ЖӨ - 1 га мал азықтық алқаптың жалпы өнімінің құны, теңге;
Ш - жалпы өнімді өндіруге жұмсалатын шығындар, теңге.
Мал ... ... 1 га ... таза ... 1 га жалпы өнімнің құны және оны өндіруге жұмсалған ... ... ... ... анықталады:
ТП = ЖӨ - Ш;
мұнда, ТП - таза толық пайда, теңге/га.
Дифференциалдық пайданы есептеу үшін ең ... ... ... ... ... өнім (ең ... ... қажет таза пайда - ТМ) анықталады:
ТМ = К · (ФН + ФШ)
мұнда, К - барлық (негізгі және айналмалы) өңдірістік қорлардың ... ... ... - мал шаруашылығы негізгі өндірістік қорларының құны, теңге/га;
ФШ - ... сол ... ... мал шаруашылығының айналмалы өндірістік қорлары.
Дифференциалдық пайда толық таза пайда (Тп) және ... ... ... (Тм) ... ... айырым есебінде шығарылады:
ДП = ТП - ТМ
Шабындықтар да осы әдістеме бойынша бағаланады. Мұнда ... ... және ... мал ... ... ... жайылымдарды) экономикалық бағалау әдістемесінің тек қана негізгі сәттері келтіріліп отыр. Толық әдістеме 1979 ж. ... КСР МҰМ ... ... ... ... ... барлық аймақтары жерлерін бағалау, топырақтарын бонитеттеу ұзақ мерзім ... ... Бұл ... аймақтар, облыстар бойынша орналастыруда, мамандандыруда, сатып алуда, бағаларды бағалық аймақтауда, мемлекеттік тапсырмалар жоспарлар құруда, ал соңғы кезде кәзіргі ... ... ... жер үшін ... салықтың базалық ставкаларын анықтауда пайдаланды. Сондықтан бұл әдістеменің маңыздылығы өте зор.
Жерді бағалаудың мәліметтерін, әсіресе ... ... көшу ... ... ... Олар жер нарығын дамыту үшін, ауыл шаруашылық кәсіпорындарын жекешелендіруде, қожалықтарды дамытуда, салық салуда және бағалық саясатты жетілдіруде өте ... ... 1996 ж. ... ... ... жеке меншікке пайдалануға беретін жерлердің төлем ставкаларын бекіткен. Бұл ставкалар жердің орта нормативтік бағасы ретінде шығарылған. Ол жер ... даму ... ... келеді. Осының нәтижесінде нарықтық баға есептелінеді. Сөйтіп алдағы ... ... ... ... ... ... ... кеңінен қолданылып жүрген бағалау әдісін бізде де қолдануға мүмкіндік туындайды. Бұл ставкалар жалға беру және жалға төлем келісім -шарттарды жасауға ... ... ... уақытта қолданатын жыртылатын жерлерді және табиғи мал азықтық алқаптардың нормативтік шығымдылық есептеу ... ... ... ... ... ... жинауды жеңілдендіру үшін бағаланатын аудандар бойынша нормативтік шығымдылық жерлерді экономикалық бағалаудың ... түр ... ... ... ... экономикалық жағдайда жүргізілінген). Рентабельдіктің нормативтік деңгейі 30% деп қабылданған (бұл деңгей ауыл шаруашылығында кеңейтілген ... үшін ... баға құру ... ... ... ауыл ... ... бағалардың нормативтік деңгейін әлемдік (биржалық) бағалар деңгейінде алған жөн. Бұл жағдай осы әдістемеде ... ... ... ... (ЖБА) ... ... ... орта нормативтік шығымдылық егіс көлемдердің қалыптасқан құрылымын, ... ... ... салмағын ескереді немесе негізгі дақыл бойынша есептелінеді.
Жыртылатын жерлердің нормативтік базалық бағасын ... екі саты ... ...
* Бағаланатын топырақ топтарының нормативтік бағасының шкалалары ...
* ... ... шкалалар негізінде жыртылатын жерлердің нормативтік бағасы есептелінеді.
Қалыптасқан егіс ... ... ... ... әр ... ... тобы ... жыртылатын жерлердің орта салыстырмалы шығымдылығы есептелінеді:
ШНОС = ШН1 · ҮС1 + ШН2 · ҮС2 + ... + ШНП · ... ШНОС - ... тобы ... ... ... ... ... 1, 2,..П - негізгі ауыл шаруашылық дақылдарының нормативтік шығымдылығы, ц.д.б./га;
ҮС 1, 2,..П - егіс көлемдерінің құрылымындағы негізгі ауыл шаруашылық дақылдары ... ... ... ... ... нормативтік жалпы өнім құны топырақтардың өнімділігін өнімнің нарықтылық /биржалык/ бағасына көбейтіліп есептелінеді:
ЖӨН = ШНОС х ... ЖӨН - ... ... ... ... ... - өнім бірлігінің әлемдік бағасы, теңге.
Нормативтік пайда мына формула арқылы анықталады:
мұнда, Пн - нормативтік пайда, теңге;
К - нормалы рентабельдігі, бір ... ... ... ... ... ... ... табысты капитализация ставкасына немесе салада капиталды салу тиімділігіне /бұл әдістемеде 8% тең/ бөліп шығарылады:
мұнда, Цжн - жердің нормативтік бағасы, ... - ... ... ... құба ... 1 га ... бағасын есептеу мысалы:
ЖӨН = 13242,66 теңге; ... ... ... ... нормативтік бағасын есептеу әдісі негізінде әр түрлі сападағы жерлердің, құнарлығы /шығымдылығы/ арқылы анықталатын, табыстылығы және ... ... оның ... ... алу ... ... ... бойынша өндірістің шығындары. Табиғи мал азықтық алқаптар тікелей тауарлы өнім бермейді, сондықтан олардың өнімі сүтке, етке, ... ... ... /мал ... ... түріне сәйкес кететін мал азықтық шығындарының тиісті нормативтері ... ... ... мақсатымен табиғи алқаптарды бағалау сол жағдайда мал шаруашылығының ... ең ... бет ... бойынша жүргізіледі. Жайылымдар немесе шабындықтардың 1 га ... ... мал ... ... ... отырған мал шаруашылық өнімі биржалық бағасына көбейтіліп, оның 1 га ... ... ... 1 ... ... онда 1 ц.м.б. алғандағы мал шаруашылығының жалпы өнімінің құнын шығарады. Мұнда есептерді әдістемелік тұрғыда дұрыс жүргізу ... ... қой ... ... ... түрі ... ... қой шаруашылығында елтірі, жүн, тірі салмақ қосу алады. ... осы өнім ... ... мал азықтық шығындарын дұрыс үлестіру керек. Мысалы, 1 ц жүн алу үшін 135,0 ц.м.б., 1 ц тірі ... қосу үшің - 10,2 ... 1 ... алу үшін - 1,09 ц.м.б. мал азығы шығынданады.
Ғылыми негізделінген нормалар бойынша қаракөл қой шаруашылығында өнімнің ілеспелі түрлеріне ... мал ... ... ... ... етіп қабылданған:
а/ жүн - 34%
б/ салмақ қосу - 48%
в/ елтірі - 18%.
Сонымен қатар ... ... ... ... ... нормативтерді таңдағанда өте мұқият болған жөн.
Маңғыстау облысының жайылымының нормативтік бағасын есептеу мысалы:
теңге;
Қаракөл қойлары пайдаланатын шығымдылығы 3 ц.м.б. ... 1 га ... ... ... ... ... әр облысында жерлерді экономикалық бағалау, жер-бағалық аудандастыру жүргізілді. Маңғыстау облысының Түпқараған ауданын бағалық аудандастыру топырақ және ... ... ... ... ... ... ... байланысты орындалды. Жерлерді экономикалық бағалаудың 3-түрінің бастапқы мәліметтерін ... ... ... ... ... параметрлері және ауыл шаруашылық алқаптары шығымдылықтары арасындағы жоғары корреляциялық байланысты көрсетті. Сондықтан ауыл ... ... ... бағасын анықтау негізіне нақты учаске /контур/ шығымдылығымен айқындалатын өнімділік қабілеті, жыртылатын жерлер үшін егіс ... ... ... немесе жерлерді бағалауда ең төмен бірлік ретінде бағалық контурлар ... ... ... ... ірірек құрылымдарға - кластарға біріктірілген. Әр контур бойынша 1 ц.м.б. орта салыстырмалы шығымдылық есептелініп, 1 га жердің бағасы анықталған. Табиғи мал азық ... ... ... ... құрылған. Сол шкалада нормативтік бағалары 0,5 мың ... ... II ... ... бағалық шкаласы /мың теңге/га/:
1- 0-0,5
2- 0,6 - ... ... ... аумағында 4 бағалық класстарға /3, 4, 5, 6/ біріктірген жайылымдар 16 бағалық контурларға бөлінген. Аудан аумағы бір табиғи ауыл ... ... /шөл/ және екі ... ... ... ... орналасқан. Өндірістің мамандануы - қаракөл қой шаруашылығы.
Аудан аумағында орналасқан бес контур /3, 8, 10, 11, 12/ ... ... ... ... Осы контурлар бедерінің негізгі элементі - болмашы, бұйрат жазық, көптеген сорларымен және ойпаттарымен айшықталған.
Жайылымдардың құба ... ... ... ... ... ... ал құба топырақтарында олар ақжерлік жусандармен тіркесе өседі. Оттылық сиректелген, жобалық жабылуы төмен - 45-50%. Жайылымдардың орта салыстырмалы ... 0,9-1,2 ... Жер ... - 1,1-1,4 мың ... ... аудандастыру мемлекет жүргізетін салық, баға саясатын жүргізу, жерлерді ... және ... ... ... шараларды жасау, жер мониторингі, кадастрі, қорларын басқару бойынша бірыңғай ақпараттық-есептеу жүйесін құру үшін жерлердің ... ... ... ... ... ... ... етуте мүмкіншілік береді. Сонымен қатар бағалық аудандастыру шаруашылық.
4.3 Жер учаскелерін жылжымайтын мүлік ретінде ... ... ... қағидаларына сай жер учаскесі - жылжымайтын ... ... ... Ал ... ... ... нарықтық құнын анықтағанда, бағалаудың табыстық, шығындық және салыстырмалы сату әдістері қолданылады. ... құн - ... ... ... екі ... ... ... қамтамасыздана отырып жасайтын келісіміне сай берілетін ықтималды бағасы.
Бағалаудың салыстырмалы сату әдісі - ... ... ... сату, сатып алу келісімдерін сараптай жасалатын тәсіл және сараптама ... ... ... ... ... ... енгізіледі. Нақты меншіктің сату бағасы ұсыныс және сұраныс арасындағы тепе-теңдікті бейнелейді, егер жылжымайтын мүлік нарығындағы жағдайлар өзгермесе, онда ... ... ... ... бірдей бағамен бағаланады. Бірақ, сипаттамалары бойынша абсолютті бірдей жылжымайтын мүлік объектісі болмайтындықтан, негізге алынған объектімен ... ... ... ... отырып, түзетулер енгізіледі. Қазіргі кезге дейін Республикамызда жер учаскелерін сату болмағандықтан, нарық талабына сай бұл ... ... ... ... ... ... күрделі құрылымды жылжымайтын мүлік объектілерін бағалау үшін қолданады. Әдістің идеясы - жер ... ... ... ... ... салу ... қосу ... жылжымайтын мүлікті бағалау. Бұл әдісті үйлерді, ғимараттарды, өнеркәсіп, ... ... үшін ... жер ... бағалауда толық қолдануға болады. Содай-ақ шығындық әдісті барлық тозған мүлікті қалпына келтіру ... оның ... ... арқылы қайтару тәсілі десе де болады.
Жылжымайтын мүлікті бағалаудағы үшінші әдіс табыстық болып табылады. Мұнда екі негізгі тәсіл пайдаланылады: тікелей ... және ... ... Бұл әдіс күту ... ... ... ... құны оның алдағы уақытта әкелер табысына байланысты анықталады. Бағалау кезінде ықтимал тәуелділік масштабы (жылжымайтын ... ... ... Одан ... ол ... ... шегеріледі, дисконтталады. Табысты капиталдандыру әдісінде жылжымайтын мүлік объектісінің келтіретін пайдасы бағаланады. ... ... ... оны ... пайда табуды жорамалдайды. Бұл әдістің кемшілігі - объектіні бағалау дәлдігінің төмендігі.
Нарықтық экономикалы елдерде ауыл шаруашылық жерлерді бағалаудың келесідей ... ... ... ... ... ... ... ретінде - 1 гектардан алынатын жалпы өнімнің ақшалай құны (ЖҚ, тг/га);
б) жеке ... - ... ... ... ауыл шаруашылық дақылдарының түсімділігі (ДТ, ц/га), малдардың өнімділігі (МӨ, ц/га) және оларды ақшалай бағалағандағы 1 гектарға келетін жалпы ... ... ... ... (ШӨ) - ... және ... түрде есептелінетін жеке және жалпы бағалау көрсеткіші және шығындардың бірлігіне келетін өнім мөлшерімен есептелінеді. ... ... (ДП) - ... жерлерден түсетін салыстырмалы қосымша өнім және табыс мөлшерін көрсететін таза пайданың бөлігі. Жерлерді жеке және жалпы бағалаудағы белгілі сападағы ... ... ... ... ... ... қосымша пайданы көрсетеді:
ДП = ЖҚ - Ш - Пт ... - ... ... ... - ... - ... таза ... бағалау ауданы шегінде жерді бағалау ақпараттары өңделіп, қорытындыланады және бағалау шкаласы ... ... ... ауданы табиғи ауыл шаруашылық аудандастырудың бірлігі болып табылады. Қазіргі кезде қолданылатын ауыл шаруашылық алқаптарды бағалау бойынша ауыл шаруашылық ... ... ... ... арқылы есептелінеді.
Жерді бағалау жұмыстарын жүргізгенде әкімшілік ауданның территориясы ең оптимальды жер аумағының бірлігі болып табылады. Ауданның территориясы, ауылшаруашылық ... ... ... ... ... және мал шаруашылығының мамандандырылуына байланысты бағалау учаскелеріне, контурларға бөлінеді.
Аудан бойынша бағалық зоналау - территорияны құндылығына егістіктер, ... және ... ... ... ... ... ... Жерді бағалық зоналауда аудан бойынша ауа-райы, топырақ және геоботаникалық зерттеулер мен ізденіс жұмыстарының материалдары түбегейлі зерттеліп, ... ... ... алынады.
Жердің кадастрлық (бағалау) құнын анықтаудағы ең ... және ең ... ... - ... ... Әр контур бойынша, жердің тұздылығы мен механикалық құрамына байланысты, мелиорациялық жай-күйіне байланысты ... ... ... ... және ... құны - теңгемен анықталады. Бағалық контурлар жалпы ... ... ... ... ... ... ... мал азықтық алқаптарды бағалауда ең кіші баға анықтау бірлігі - геоботаникалық контурлар. Табиғи мал азықтық алқаптардың ... ... ... ... ... ... ... қабатының өндірістік қабілеті алынады. Бір геоботаникалық контурға - бағалау бірлігіне, өнімділігінің мөлшері біркелкі, рельефі, ... ... ауыл ... ... мамандығында пайдаланылатын бір-бірімен қатар орналасқан территориялар біріктіріледі. Ұқсас геоботаникалық контурлар ... ... ... ... мал азықтық алқаптар тауарлық өнімдерді бермейді. Малға шөп немесе жайылым ... ... мал ... ... көшіру арқылы мал азықтық алқаптардың табыстылығы есептелінеді. Нормативтік бағаны есептеу әдістемелік негізіне әр түрлі сапалы (өнімділігімен) ауыл ... ... ... алу үшін шығатын шығынның және өнімнің нарықтық бағасының мөлшері мен жердің кірістілігі жатады.
Жер үшін төленетін ... ҚР жер ... және ҚР 2001 ... ... ... (Салық кодексі) реттеледі. Салық кодексінің ерекше бөлімінде 59-62 баптарда осы Кодекспен белгіленген салықтар және ... ... ... да ... төлемдер көзделіп кеткен.
Салықтардың ішіне жер салығы және мүлікке ... ... ... ... қожалықтарына арнайы жер салықтары қолданылады. Төлемдердің ішіне жер учаскесін пайдаланған үшін төленетін төлемдер және ... ... ... ... үшін ... ...
Меншіктегі, тұрақты жер пайдаланудағы немесе бастапқы ақысыз уақытша жер пайдаланудағы жер учаскелеріне Қазақстан Республикасының салық заңдарына сәйкес жер салығы салынады. ... ... ... ... ... ... жер ... үшін пайдалану төлемақысы алынады.
Қазақстан Республикасының аумағындағы жер ... ... ... ... берген кезде жер учаскесін пайдалану төлемақысының мөлшері Қазақстан ... ... ... ... ... ... учаскелерін мемлекеттік меншіктен жеке меншікке беру ақылы негізде, жергілікті атқарушы органның шешімі ... ... ... ... не төлеу мерзімін ұзартып сату арқылы жүргізіледі, бұған мына жағдайлар қосылмайды:
1. Қазақстан Республикасының азаматтарына - тұрғын үй-жайлардың меншік иелеріне кондоминиум ... ... ... ... ... ... ... белгіленген нормалар шегінде өзіндік үй (қосадқы) шаруашылығын жүргізу, бағбандық, жеке тұрғын үй және ... ... ... ҚР Жер ... және заң ... көзделген өзге де жағдайларда, жер учаскесі ақысыз негізде берілетін жағдайлар.
Жер учаскесіне жеке меншік құқығын ақылы ... беру ... ... ... ... жер пайдалану құқығын ақылы түрде беру (сату) төлемақысы (жалдау құқығын сату төлемақысы) жер учаскелері үшін төлемақының базалық ... ... ... ... ... ... ... (бағалау) құны негізінде есептеледі.
Мемлекеттің ауыл шаруашылығы мақсатындағы жер учаскелерін жеке ... ... ... ... ... қорға аударылады және Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен ... ... үй ... ... ... бағбандық, жеке тұрғын үй және саяжай құрылысы үшін ақысыз берілген жер ... ... ... өзгерген жағдайда жер учаскесінің меншік иесі жер учаскесіні өзгерген нысаналы мақсаты үшін Қазақстан Республикасының заңында көзделген кадастрлық (бағалау) ... тең ... ... ... ... ... ... міндетті.
Жер учаскелері жеке меншікке берілген кезде, мемлекет немесе мемлекеттік жер ... ... ... ... олар үшін төлемақының базалық ставкаларын, жалдау құқығын сату төлемақысының мөлшерін Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілейді. Бұл ретте жер ... ... ... ... жер ... ставкаларының мөлшерінен төмен белгіленбейді. Жалдау құқығын сату төлемақысы ... жер ... ... ... ... қарай сараланып белгіленеді.
Нақты жер учаскесінің кадастрлық ... ... жер ... ... ... аумақтық орган мемлекеттің жеке меншікке ақылы негізде беретін жер учаскелері үшін төлемақының базалық ставкаларына сәйкес оған түзету ... ... ... ... қолдана отырып белгілейді және жер учаскесінің кадастрлық (бағалау) құнын айқындау актісімен рәсімдейді.
Елді мекендерде (кенттер мен ... елді ... ... маңызы бар Астана, Алматы қалаларының маңындағы аймақта, ... ... мен ... аймақтарында орналасқан жер учаскелері үшін төлемақының базалық ставкалары екі есе көбейтіледі.
Түзету коэффиценттері мен аймақтардың шекаралары аудандық маңызы бар қалаларда, кенттер мен ... елді ... - ... ... ... ұсынысы бойынша аудандық өкілді органның, ал облыстық маңызы бар қалаларда (Астана және Алматы қалаларында) облыстық ... және ... ... ... органның ұсынысы бойынша облыстық (Астана және Алматы қалалық) өкілді органның шешімімен бекітіледі. Бұл ретте арттыратын ... ... ... ... (ең ... ... екі ... аспауға тиіс.
Қазақстан Республикасының азаматтарына жеке меншікке өзіндік үй ... ... ... ... және ... ... үшін ... берудің белгіленген нормаларынан артық берілетін қосымша жер учаскелерінің кадастрлық (бағалау) құны ... ... ... ... ... елді ... жер учаскелері үшін төлемақының базалық ставкаларына негізделе отырып айқындалады.
Елді мекендердің шегінен тыс орналасқан, азаматтарға және мемлекеттік емес заңды тұлғаларға ... ... үшін ... ... немесе үйлер (құрылыстар, ғимараттар) мен олардың кешендері салынған жер учаскелері бойынша, үйлердің (құрылыстардың, ғимараттардың) ... ... ... қызмет көрсетуге арналған жерді қоса алғанда, оларды кадастрлық (бағалау) құны облыстық маңызы бар қалаларда аталған ... үшін ... ... жер ... үшін төлемақының базалық ставкаларының он проценті мөлшеріне негізделе отырып айқындалады. Осы мақсаттағы учаскелердің қызмет көрсету саласы орталықтарынан қащықтығына ... ... ... қолданылады.
Меншік иесі жер учаскесін сатқан немесе жалға берген кезде, мемлекеттік емес жер пайдаланушы өзіне тиесілі жер пайдалану ... ... ... сатқан кезде, сондай-ақ ол жер учаскелері кейінгі жер пайдаланушыларға жалға ... ... жер ... үшін ... ... ... мен нысаны Қазақстан Республикасының азаматтық заңдарына сәйкес сатып алу-сату немесе мүлік ... ... ... (ҚР ЖК ... 7-тармағы).
Мемлекеттің ауылшаруашылық тауарлы өндірісіне беретін жер учаскелерінің кадастрлық (бағалау) құнын анықтау ерекшеліктері:
1. Жер учаскесінің кадастрлық ... құны ... ... ... ... суғарылмайтын егістік, шабындық, жайылым) және топырақтың негізгі үлгісі мен типіне ... ... Егер ... ... ... ... үлгісіне немесе типінің бір түрінің үстінде орналаспай, ... ... ... ... үстінде болса, онда әрбір жеке массивтің кадастрлық (бағалау) құны есептелінеді. Содан кейін, бұл учаскелердің бағалық құнын бір-біріне көбейту арқылы бағаланып ... ... ... ... құны ...
3. Ауылшаруашылық алқабының және топырақтың түріне байланысты жерге базалық ставкалар қолданылады. Бұл Қазақстан Республикасының Үкіметінің 2 ... 2003 ... №890 ... сай.
4. Жер ... үшін ... ... ... ставкаларына түзетушілік коэффиценттер (арттыратын немесе кемітетін) ҚР Жер кодексінің 11 бабына сәйкес қолданылады:
* топырақтың сапалық жай-күйі;
* орналасқан орны;
* ... ... ... және ... ... орталықтарынан қашықтығы.
5. Егістік құрамында пайдаланылатын жер учаскесінің құнын белгілеу үшін оның мелиорациялық жай-күйі мен жер ... ... ... (ҚР ЖК ... 3 ... ... Жердің мелиорациялық жай-күйі топырақтың тұздалынуына, сортаңдануына, тастылығына, эрозияға ... ... жер асты ... ... оның ... байланысты келесідей коэффиценттердің үш тобына бөлінеді:
Жақсы - 1,2;
Қанағаттанарлық - 0,9;
Қанағаттанғысыз - ... ... ... ... мелиоративтік жағдайы әр түрлі болса, түзету коэффиценттері орташа салмақтық үлесіне байланысты анықталады.
7. Табиғи жем-шөп алқаптары (шабындық, жайылым) ... ... жер ... ... ... үшін учаскенің сапалық жай-күйі мен жер бетінің еңістігіне қарай мынадай түзету ... ... ... шөп ... ... ... - ... жамылғысының түр-құрамын өзгертпей, беткі қабаты жақсартылған - 1,1;
8. Шабындық пен жайылымның мәдени-техникалық ... ... ... бұта-шілік басуымен, ағаш өсуімен, тастылығымен, өсімдік белгілерінің жақсы, нашар байқалуымен ... - ... - 0,9; ... - ... ... ... шабындықтың мәдени-техникалық жағдайы әр түрлі дәрежеде болса, онда учаскенің орташа салмақтық үлесі есептелінеді.
9. Ауылшаруашылық алқаптарының жер қабатының ... ... ... ... - ... ... жер бетінің еңістігі;
Һ - жер бедерінің биіктік қимасы, метр ;
S - ... ... ... ... - ... ... ... Бұның мәні анықтамалық кестеден алынады немесе график құру ... ... ... ... ... коэффиценттері алқаптардың түріне қарай тағайындалған, егістік үшін: 1градусқа дейін - 1; 1-ден 3 градусқа дейін - 0,98; 3,1-ден 5 ... ... - 0,96; ... 7 ... ... - 0,93; 7 ... ... - 0,86;
Шабындық үшін: 3 градусқа дейін - 1; 3,1-ден 6 ... ... - 0,95; ... 10 ... дейін - 0,9; 10,1-ден 20 градусқа ... - 0,85; 20 ... ... - ... ... 12 градусқа дейін - 1; 13-тен 20 градусқа дейін - 08; 20 ... ... ... ... ... ... қарай келесі түзету коэффиценттері қолданылады: сумен қамтамасыз етілген - 1,2; суландырылмаған - 0,8 (ҚР ЖК ... 4 ... 1 ... ... ... жер ... көрсеткіштеріне және жайылымдардағы суландыру құрылыстарын инвентаризациалау материалдарына байланысты анықталады.
11. Бағаланатын жер учаскелерінің шаруашылық орталығына қатысты орналасуына байланысты келесідей түзету коэффиценттері ... 5 ... ... -1,2; 5-тен 10 ... ... - 1; 10-нан 20 шақырымға дейін - 0,9; 20-дан 30 шақырымға дейін - 0,8; ... ... ... - 0,7; (ҚР ЖК 11 бап, 4 ... 2 ... Шаруашылық орталықтары болып, негізгі халық тұратын ауыл елді мекендерді (бұрынғы орталық немесе бөлімшелер усадьбалары) есептелінеді. ... ... ... инфроқұрылымы шоғырланған, ауылшаруашылық өнімдерін алғашқы өңдеу пункттары және қоймалар орналасқан. Жер учаскесінің шаруашылық орталықтарымен ... ... ... ... мақсатымен жүргізіледі. (шаруашылық орталығы жер учаскесінен неғұрлым қашық орналасса, соғұрлым ... ... көп ... ... ... ... ... шығындар аз болады). Арақашықтық жер пайдалану планындағы натурада бар жолдармен есептелінеді - ... жер ... ... ... ... ... ... жер учаскесінің қызмет көрсету орталықтарынан қашықтығы, оларды байланыстыратын жолдардың сапасына байланысты, сәйкесінше келесідей ... ... ... ... - бұл ... ... ... маңызы бар қалалар, облыстық немесе аудандық орталықтар. Олар шаруашылық орталықтарының тартылу аймағы және өнімді өткізетін орын болып ... ... елді ... ... ... км
Тас жолар
Қиыршық тас төселген жолдар
Жай жолдар
20-ға дейін
21 - 40
41 - 60
61 - 80
81 - ... ... ... бар ... схемалардан немесе басқа да жоспарлы картографиялық материалдардан алынып есептелінеді, яғни, шаруашылық орталықтарының шегінен, қызмет көрсету орталықтарына ... ... бар жол ... ... Егер ... ... мен қызмет көрсету орталығының арасындағы жол әр түрлі сапалы болса, түзету коэффиценттерін ескере ... ... ... ... ... ... (бағалау) құнын есептегенде бірнеше факторлар болса, арттыратын немесе кемітетін түзету коэффиценттері бір-біріне көбейтіліп, әрбір бағаланатын ... ... ... ... ... ... коэффиценті анықталады:
К=К1*К2*К3*К4*К5*К6
К - ортақ интегралды түзету коэффиценті;
К1 - мелиоративтік ... ... - жер ... ... ... - ... пен жайылымды жақсарту коэффиценті;
К4 - суландырылу коэффиценті;
К5 - бағаланатын жер учаскесінің шаруашылық орталықтарынан алшақ орналасуының ... - ... жер ... ... ... ... ... орналасу коэффиценті.
Ауылшаруашылығы өндірісін жүргізуге арналған жер учаскесінің кадастрлық (бағалау) құнын арттырудың немесе кемітудің жалпы мөлшері Қазақстан ... Жер ... 10 ... 1 ... ... ... ... базалық ставкаларының елу пайызынан аспауға тиіс. Ал егер есептелініп анықталған ортақ интегралды түзету коэффиценті тағайындалған параметрлерден көп немесе кем ... онда оның ... ... қабылданып қолданылады: ең жоғары - 1,5; ең кемі - ... ... ... құн ... ... учаске бойынша қабылданған базалық ставкаларын және ауылшаруашылық алқаптарындағы топырақтың түрі мен түршесін, үлгісін анықтау жолымен, сонымен қатар интегралды ортақ ... ... ... ... ... Алынған, есептелген мәліметтерді бағаланатын жер учаскесінің кадастрлық (бағалау) құнын анықтау Актісіне енгізіледі.
5. ЖЕР САЛЫҒЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МАЗМҰНЫ, ЕСЕПТЕУ ... Жер ... ... ... мен ... ... - бұл жер ... бiр түрi болып табылады. 18 ғасырдың аяғы мен 19 ғасырлар аралығында саяси экономиканы дамытқан адамдар айтқан, егер жер ... ... кiрiс ... ... негiзi болса, яғни жерге салық салу арқылы мемлекеттiк кiрiс байлықтың ең бастапқы көзi болуы керек. Нақты жер ... ... ... бұл ... кiрiс ... ... салығын енгiзуге байланысты сұрақтар негiзгi қиыншылықты көрсетедi. Ең басты қиыншылық, яғни оны енгiзудiң методологиялық ... ... ... ... Өткен және қазiргi заманда жер салығы туралы ... ... осы ... ... жұмыстарын жасаған. Олар: Т. Джордж, С. Корд, Н. Тидеман және т. б.
19 ... 20-шы ... ... Н. ... ... салым мағынасына сипаттамасын былай деп жазған: > , - ... ... ... ... ең ... ресурстарды және жердi рационалды түрде пайдалану арқылы ауыл шаруашылығы өндiрiсiнiң тиiмдiлiгiн көтеру үшiн қажет. Сонымен қатар жердегi шаруашылықтың тең ... ... ету.
, - деп ... ... және ТМД ... ... жер салығының формасын үйрену негiзiнде Н. Зенец оның ... ... ... ... ... ... және де сол ... сияқты нақты әлеуметтiк - экономикалық жағдайларды еске ала ... ... ... жер салығының функциялары - кәсiпорындағы жер салығындағы әсер ететiн нақты формалары;
- салықты төлейтiн көздер - ... ... - бiр ... ... ... ... ... мөлшерiн белгiлеу - салық салу ауырлығын анықтау әдiсi;
- салық салу объектiлерi - салық салуға ... жер ... ... ... ... үшiн ... - мысалы, баға, рента мөлшерi, жердiң бағалаған баллы;
- салық алушылар - салықтың қай түрi, қай ... ... ... ... );
- басқа салықтармен қатынасы;
- ортақ салық салу ... жер ... және ... ... ... ... бөлу;
- жер салығын төлеушiлер категориялары - акционерлiк қоғамдар, ... ... ... ... ... салу анализы бойынша талдау өткiзiлдi. Бiрiншiден мынаны белгiлейiк, жер салығының функциясы және оны ... ... ... ... Жердi рационалды түрде пайдалану функциясы, барлық ТМД ... үшiн ... ... келедi. Сондықтан да, жер салығын төлеу көзi болып, жер рентасы ... ... одақ ... ... жағдайға ерекше жағдай жасау қажеттiлiгi жоқ, себебi бұл функция жеке меншiктiк жағдайда жақсы орындалып отыр. ... ... салу ... ... элементтерi жер салығы функциясымен қарым - қатынасы бар. ... жер ... ... болса, ол барлық функцияларды жүзеге асырады, рентаны қайта ... қоса ... ... жер ... ... ставкасын анықтау, оның функциясына байланысты, сонымен бiрге ақылы жердi ... ... ... ... Жер ... жоқ ... ... салық ставкасы не бағаланған жер балымен немесе рента мөлшерiмен анықталады. Келесi бiр методологиялық мағынасы бар ... ... жер ... түрiндегi алым, аккумуляциялық құралдар қандай басқару деңгейiнде жүзеге асырылады. Теориялық тұрғыдан бұндай жағдайда екi вариант болуы мүмкiн. ... ... ... тура ... бюджетке түсуiн болжайды және де ауыл шаруашылығына байланыссыз әр түрлi жағдайларға қолданылуы мүмкiн. ... ... жер ... ... ... көп бөлiгiн жергiлiктi бюджетке қалдыру деп қамтиды.
Өндiрiс құралы ретiнде жер ресурсы бiр қатар спецификалық өзгешелiктерге ие болады. ... ... ... ... ... ... ... өндiрiс құралдарына қарағанда жер табиғат өнiмi болып табылады. Бұл адам еңбегiнiң ... ... ... ... ... территориялық шектелгендiлiгi. Жер кеңiстiк жағынан шектеулi, оның бетiн үлкейтуге болмайды. Бiрақ та оның ... ... ... ... ... ... болмайды.
- Жердiң бағалылығы. Жер өте бағалы, ... ... ... ... ... ... iсi ... Тұрған жерiнiң тұрақтылығы. Жердi өндiрiс құралы ретiнде пайдалану.
- Босалқы Запастағы жерлер.
- Жер қатынасының әр категориясына байланысты оның толық қолданылуы анықталады. ... ... ... бойынша бөлу келтiрiлген, уақытқа туралау арқылы жер қатынасының базалық заң негiзiнде институционалдық ... ... ... ... көрсеткiштерден мынаны көруге болады. Көбінесе ауыл шаруашылық ... ... ... ... өзгерiстер болған. Олардың алаңы 127,6 млн. гектарға азайтылған немесе 2,4 есе, ал ... жер ... үлес ... 8,4% -дан 34,5% -ға ... қысқартылды. өндiрiстiк жерлер, көлiк, байланыс, қорғаныс және т. б. ауыл ... емес ... ... ... 1,8 есе -азайды.
7-кесте. Санаттар бойынша жердi бөлу динамикасы (1990 - 2007 ж.ж.) ... ... ... жылдар
2007 жылдар
млн.
га.
%
млн
га.
%
Барлық жерлер
271,6
100
270,1
100
Ауыл шаруашылық мақсатындағы
220,7
11,3
93,1
71,6
Халық орналасқан жерлер
2,1
0,8
20,2
7,1
Өндiрiстiк жерлер
19,8
7,3
11,1
6,4
Ерекше қорғалатын территория
9,9
3,6
22,2
4,0
Көлiк
0,8
0,3
1,2
0,3
Орман қорлар
0,8
0,3
3,6
0,3
Су қорлары
17,5
6,4
118,7
10,3
Ауыл шаруашылық жерлердiң қолданушыларына жерге ақы төлеуден басқа ... ... ... айналымынан шығару себебi, ол егу алаңының және ауыл ... ... және ... өнiмiн өндiру көлемiн қысқарту болып табылады. 1990 жылдан бастап 16 млн. гектарға астам ауыл шаруашылық негiзiндегi жерлер азық-түлiк ... ... ету және жеке ... ... ... ... шаруашылық субъектiлердiң жайылым жерлердi қолданудан бас тартуына байланысты, ең алдымен шөлейт және шөлдi зоналардың орман қорына ұзақ мерзiмдi ... 12,3 млн. ... жер ... және 100 ... жуық жерi жер ... ... ... Нәтижесiнде олардың алаңы 6,8 есе көбейдi. Бұл жерлер ... ... ... қол ... кiргiзiлдi және экономикалық қажеттiлiк туындаса бұл жерлер жеке меншiкке немесе ауыл шаруашылығына жер ... ... ... да ... ... ... байланысты жер категориясының нарықтық институттағы жер қолданудың және жерге ақы ... ... ... ...
Қазақстан Республикасының кодексiне байланысты жердiң келесi категориялары салық салуға жатпайды:
- елдi мекендердiң ортақ ... жер ... ... ... ... ... ... парктер, скверлер, бульварлар, cу қоймалары, жағажайлар, зираттар және ... ... ... ... өзге де ... алып ... және ... арналған жерлер елдi мекендердiң ортақ пайдаланудағы жерлерге жататы.
- ортақ пайдаланудағы мемлекеттiк автомобиль жолдары желiсi алып жатқан жер ... ... ... ... ... кесiп берiлген белдеудегi мемлекеттiк автомобиль жолдары желiсi алып ... ... жер ... ... ... ... тарамдар, жол салымдары, жасанды құрылыстар, қардан қорғау ... мен ... ... ... ... ... ... және тау бөктерiндегi шөлдi аумақтардың ашық - ... ... сұр - ... ашық және ... сұр ... сондай - ақ таулы аумақтардың таулы-далалық, және таулы ... ... ... ... ... ... жер ... төмендегiдей базалық салық ставкалары белгiленедi.
Жеке тұлғаларға өзiндiк үй шаруашылығын, бағбандық және ... ... ... үшiн қора-қопсы салынған жердi қоса алғанда, берiлген ауыл шаруашылық мақсатындағы жерлерге, базалық салық ставкалары мынадай мөлшерлерде белгiленедi:
- ... 0,50 ... ... қоса ... - 0,01 ... үшiн 20 ... ... 0,50 гектардан асатын алаңға - 0,01 гектар үшiн 100 теңге.
Елдi мекендердiң тұрғын үйге ... ... ... және ... үй ... оның ... ... құрылыстары мен ғимараттар орналаспаған жерлерiне жататын жер учаскiсiнiң бiр бөлiгi үй iргесiндегi жер ... деп ... Үй ... жер ... мынадай базалық салық ставкалары бойынша салық салынуға тиiс:
1/ Астана, Алматы қалалары және облыстық маңызы бар ... ... ... 1000 ... метрге дейiн қоса алғанда - 1 шаршы метр үшiн 0,20 теңге;
- көлемi 1000 шаршы метрден асатын алаңға - 1 ... ... үшiн 6,00 ... ... ... ... ... 1000 шаршы метрден асатын жер учаскелерiне салық ставкалары 1 шаршы метрi үшiн 6,0 теңгеден 0,20 теңгеге ... ... ... ... елдi ... ... ... 5000 шаршы метрге дейiн қоса алғанда - 1 шаршы метрi үшiн 0,20 теңге;
- көлемi 5000 шаршы метрден ... ... - 1 ... метрi үшiн 1,00 теңге.
Жергiлiктi өкiлдi органдардың шешiмi бойынша 5000 шаршы метрден асатын жер учаскелерiне ... ... 1 ... метр үшiн 1,00 ... 0,20 ... ... төмендетiлуi мүмкiн.
ҚР Салық кодексі бойынша жалпы ережелер. 323-бап. 1. Салық салу мақсатында барлық ... ... ... ... мен ... ... мынадай санаттарға:
1) ауыл шаруашылық мақсатындағы жерлерге;
2) елді мекендер жерлеріне;
3) өнеркәсіп, көлік, байланыс, қорғаныс және өзге де ауыл ... емес ... ... (бұдан әрі өнеркәсіп жерлері);
4) ерекше қорғалатын табиғи аумақтар жерлеріне, сауықтыру, ... және ... ... ... ... әрі ерекше қорғалатын табиғи аумақтар жерлері);
5) орман қорының жерлеріне;
6) су қорының жерлеріне;
7) запастағы жерлерге жатқызылуына қарай қарастырылады.
2. Жердің белгілі бір ... өзге ... ... ... ... жер ... заң ... белгіленеді. Елді мекендер жерлері салық салу мақсаты үшін мынадай екі топқа ... ... үй ... ... ішінде олардың жанындағы құрылыстар мен ғимараттар орналасқан жерлерді қоспағанда елді мекендер жерлері;
2) тұрғын үй қоры, соның ішінде олардың жанындағы құрылыстар мен ... ... ... ... ... ... ... қорғалатын табиғи аумақтардың жерлері;
2) орман қорының ... су ... ... запастағы жерлер салық салуға жатпайды.
Аталған жерлер босалқы запастағы жерлерді қоспағанда тұрақты жер пайдалануға немесе бастапқы өтеусіз уақытша жер пайдалануға берілген ... ... осы ... ... ... ... салық салынуға тиіс.
4. Жер салығының мөлшері жер иеленушілер мен жер ... ... ... ... ... ... Жер ... меншік құқығын, тұрақты жер пайдалану құқығын, өтеусіз ... жер ... ... ... ... жер ... ... жөніндегі уәкілетті орган әр жылдың 1 қаңтарындағы жағдай бойынша берген жерлердің мемлекеттік сандық және ... ... ... ... ... Төлеушілер
1. Мынадай:
1) жеке меншік құқығындағы;
2) тұрақты жер пайдалану құқығындағы;
3) бастапқы өтеусіз уақытша жер ... ... ... салу ... бар жеке және ... ... жер ... төлеушілер болып табылады.
2. Заңды тұлғалардың осы баптың 1-тармағында белгіленген құқықтарда салық салынатын объектілері бар құрылымдық ... ... әрі -- ... ... жер ... ... деп ... Мыналар:
1) бірыңғай жер салығын төлеушілер шаруа (фермер) қожалықтарына арналған арнайы салық режимі қолданылатын қызметте пайдаланылатын жер учаскелері бойынша;
2) мемлекеттік ... осы ... ... ... ... ... ... үлгісі бойынша салық салу жүзеге асырылатын жер қойнауын пайдаланушылар;
4) уәкілетті органның қылмыстық жазаларды атқару саласындағы түзеу мекемелерінің мемлекеттік кәсіпорындары;
5) Ұлы Отан ... ... және ... ... адамдар, мүгедектер, сондай-ақ бала кезінен мүгедектің ата-анасының біреуі:
- тұрғын үй қоры, соның ішінде оның жанындағы құрылыстар мен ... алып ... жер ... үй ... жер ... жеке үй ... шаруашылығын жүргізу, бау-бақша шаруашылығы үшін берілген және құрылыс алып жатқан ... қоса ... ... ... ... жер ... гаражға арналған жер учаскелері бойынша;
6) тұрғын үй қоры, соның ішінде оның жанындағы ... мен ... алып ... жер учаскелері және үй маңындағы жер учаскелері бойынша -- "Ардақты ана" ... ие ... ... ... алқасымен наградталған көп балалы аналар;
7) діни бірлестіктер жер салығын төлеушілер болып табылмайды.
4. Осы ... ... (2), -- алып ... 4)-7) ... аталған салық төлеушілер пайдалануға немесе жалға берілген жер учаскелері ... ... ... ... Жекелеген жағдайларда төлеушіні анықтау
1. Егер жер учаскелерін иелену немесе пайдалану құқығын растайтын құжаттарда немесе тараптардың келісімін де ... ... ... ... ... меншігіндегі (пайдалануындағы) жер учаскесі бойынша осы тұлғалардың әрқайсысы жер салығын төлеуші болып табылады.
2. Жер учаскесіне құқықты куәландыратын құжаттар ... ... ... жер ... ... жер салығын төлеуші ретінде тану үшін осындай учаскені оның нақты ... және ... ... ... табылады.
326-бап. Салық салу объектісі
1. Жер учаскесі (жер ... ... ... меншік кезінде - жер үлесі) салық салу объектісі болып табылады.
2. Мыналар салық салу ... ... ... елді ... ортақ пайдалануындағы жер учаскелері.
Алаңдар, көшелер, өткелдер, жолдар, жағалаулар, парктер, скверлер, бульварлар, су ... ... ... және ... мұқтаждарын қанағаттандыруға арналған өзге де объектілер (су құбырлары, жылу ... ... ... және ... да ортақ пайдаланылатын инженерлік жүйелер) алып жатқан және соларға арналған жерлер елді мекендердің ортақ пайдалануындағы жерлерге жатады.
2) ортақ ... ... ... ... ... алып ... жер учаскелері.
Ортақ пайдаланудағы кесіп берілген белдеудегі мемлекеттік автомобиль жолдары желісі алып ... ... жер ... ... ... ... тарамдар, жол салымдары, жасанды құрылыстар, жол бойындағы резервтер мен өзге де жол қызметін көрсету жөніндегі ... жол ... ... және ... ... ... қорғау екпелері мен жасыл желектер орналасқан жерлер жатады.
3) Казақстан Республикасы Үкіметінің шешімі бойынша консервацияланған объектілер ... жер ...
4) осы ... ... ... тәртіппен инвестициялық жобаны іске асыру үшін иемденіп алынған және пайдаланылатын жер учаскелері.
* Жер кадастрының автоматтандырылған ақпараттық жуйесінің қалыптасуы
ЖКААЖ ... ... ... жер ... ... ... ... жоғары өнімді компьютерлік технологиясын пайдаланып, жер кадастрын жүргізудің түбегейлі, жаңа тәсілдері мен түрлеріне көшу болып табылады. ЖКААЖ тиісті мәліметтер ... жер ... ... ... ... ... Оларды барлық деңгейдегі кәсіпорындары, қызметтері, тиісті министрліктер және ведомстволар пайдаланады. ЖКААЖ - ол ... көп ... көп ... ... дмып ... ұйымдастыру - технологиялық жүйе.
Республикалық денгей
1.Ұзақ мерзімді және болашақтық жоспарлау;
2.Бағдарламалық өнімдерді және Қазақстандық бағдарламаларды игеру; 3.ЖКААЖ облыстық орталықтарын әдістемелік, ... және ... ... ету; ... ... 5.ЖКААЖ орталықтыңоблыстық және аудандық мамандарын оқыту; 6.Сапаны тексеру, материалдық-техникалық камтамасыз ... ... ... ... ... 2. ... ... қуру; 3.Ақпаратты қорыту; 4.ЖКААЖ аудандық орталықты әдістемелік, бағдарламалық, материалдық-техникалық камтамасыз ету; ... ... ... ... ... /қалалық/ денгей
Жер учаскелерін есепке алу; олардың құқық қуәлендіруші құжаттарын ... мен ... ... нмірін беру; шекараларын анықтау; жоспарын жасау; аудандарды өлшеу; ... ... ... және жүргізу; жер кадастрлік китапқа мағлуматтарды кіргізу; есеп құрастыру; ақпаратты беру.
Жер учаскелерінің пайлунышыларын және иелерін есепке алу; ... ... ... базалық ставкасын есептеу; салық салуын жүргізу; пайдаланушылардың және иеленушілердің құқығың бағалау.
Мониторингті, жерлерді қоргау барысын ... мен ... ... және ... жамылғысының сапасын және пайдалануын есепке алу; жерлерді табиғи экономикалық аймақтау; жерлердің көп параметрлік картасын жүргізу; жер учаскелерін бөліп беру және ... ... ... ...
5-сурет - ҚР де ЖҚААЖ қызметтік құрылымы
ЖҚААЖ республикалық орталығы
Зерттеу тобы
Еңгізу тобы
Материалдық- техникалық қамту секторы
Мем ҒӨО жер ... ... ... ... ... т ... ... тобы
Есепке алу тобы
Жер ресурстарын басқару жөніндегі аудандық /қалалық/ агенттік
Мем ҒӨО жер еншілес кәсіпорынның аудандық /қалалық/ жер ... ... ... ... ... ... ... тобы
6-сурет - Автоматтандырылған кадастрлық жүйесін басқару
-жер кадастрлын жүргізуді компьютерлеу және ақпараттаудың негізгі бағыттарын анықтау;
-ақпаратты ... және код ... ... ... ... жасау мен енгізу - жергілікті классификарларды, кадастрлық ақпаратты автоматтандырылған түрде өндеуге арнарған рәсімді құжаттарды ... ... ... ... және мамандық арттыру;
-барлық денгейде есептеу жүйесінің құралдарын пайдалану және ЖҚААЖ енгізу ... ... ... ... ... ... ... негізгі міндеттер:
-жер учаскелері, аудандар, облыстар, республика бойынша жер көлемдерін анықтау;
-алқап түрлері бойынша аудандарын ... ... ... ... ... ... өзгерістер енгізу;
есептік кадастрлық құжаттарды құрастыру.
Жер кадастрын ААЖ жүргізуді жер учаскелері бойынша келесі ... ... ... 1.жер ... ... нөмірі; 2.әкімшілік аудан; 3.учаскенің орны және оның жүйелік баяндамасы; 4.нысаналы арналуы; 5.бөлінуі; 6.пайдаланудағы шектеулер және ауртпалықтар; ... ... ... жер ... автоматттандырылған ақпараттық жүйесі - барлық ЖК ... ... ... ... ... ... жер ... алғашқы есепке алу мен тіркеу, ағымдағы тіркеу, жер ... ... ... беру ... ... дәл осы ... ... Аудандық денгейдегі жүйе келесілерді қамтамасыз етуі қажет: - барлық жер санаттары бойынша заңды және жеке тұлғалардың жер ... ... және ... алу; - ... ... ... тіркеу және есепке алу; - жер учаскелері, меншік иелері, жер пайдаланушылар туралы ақпараттар алу; -меншік формалары, жер санаттары ... жер ... ... ... және т.б. ... алу; - жер ... алу карталарын (схемаларын) дайындау.
Жер учаскесін алғашкы есепке алу және тіркеу кезіндегі АД-ЖК ААЖ- не енгізу үшін бастапқы ақпарат ... -жер ... ... ... иесінің фамилиясы, аты, ; -олардың мекен жайы, ... ... ... кординаттары,ауданы,учаскені беру үшін негіздеме, құқық белгілеуші құжаттар; -мақсаты арналуы, учаскенің пайдалануға шектеулер, бөлінетіні немесе бөлінбейтіні, қосымшалардың бар екендігі табылады.
8-кесте. ... ... үшін ЖК ААЖ ... ... ... ... атауы
саны
1
Windows NT/95 - серверлік басқарудың көп пайдаланымдағы операциялық жүйесі
1
2
Windows For Work Groups v 3811 - ... ... ... көп ... ... жүйе
1
3
Oracie 5 лицензия - клиент-сервер форматындағы мәліметтердің базасын басқару жүйесі
1
4
Are Cad MsDos/ Windows - графиктік ... ... ... +Avenue - графиктік ақпаратпен жұмыс жүйесі
1
6
AutoCad - графиктік ақпаратпен жұмыс жүйесі
3
7
Реntium
1
8
Стриммер
1
9
Дегитайзер
1
10
Сканер, А3 ... АО ... А3 ... А4 формат
2
14
ПКАТ/РС
1
15
Көбейту техникасы, А3 формат
1
16
Жергілікті торап
1
17
Модем
2
18
Іркілсіз коректену блогы
1
Құрылып жатырған әртүрлі ... жер ... ... ... ... (ЖК ААЖ) ... жер ресурстарын басқару жөніндегі Агенттік жүйесінің кәсіпорындарында қазіргі уақытта топографиялық-геодезиялық, ... және ... ... жұмыстарын орынлдауда геоақпараттық жүйелер негізінде компьютерлік жабдықтармен бірге бір ... ... ... ... ... қолдану басталды, олар өлшеулер мен есептеулердің дәлдігін, сондай-ақ еңбек өнімділігі мен өнім сапасын күрт көтеруге ... ... ... ... ... -МЖК-ын автоматтандылылған түрде жүргізуді компьютерлік жүйелер мен ақпараттық технологиялар негізінде қамтамасыз ету; -меншік иелері мен ... ... ... ... ... ... механизмнінің қызметін қамтамасыз ету, тиімді өндіріс пен инвестицияны ынталандыру; ... ... ... ... және олармен мәммәмлелерін Біртұтас мемлекеттік тізілімін (реестрін) жүргізу органдарын, өзге де ... жер ... ... ... -жер және өзге ... мүлік нарығының қызметін қолдау; -жер салығы мен жерге өзге де төлемдер ... ... ... ... жер ... бары және ... ... әртүрлі деңгейдегі мәліметтер банкін басқару; -жерге орналастыру, жер мониторінгі, жерді пайдалану мен қорғауды мемлекеттік бақылауды, ... ... ... ... ... және ... ... учаскелерін мемлекеттік тіркеудің міндеті жерлердің құқықтық жайлары туралы ... ... және ... ... ... мен ... ... Сондықтан жер учаскесі туралы барлық негізгі ақпарат ... ... ... Сөйтіп әр учаскесінің ақпараты қолда болғандықтан ауданның, қаланың, облыстың, республиканың барлық жерлері бойынша толық ақпартты біліп отырмыз. Жер ... іс ... ... ... ... ... құқық субъектісі, орны, нысаналы арналуы, бөлінуі, сервитуттар, ауыртпалықтар, алқаптардың аудандары және құрамы, олардың сапалық сипаттамасы, бонитет баллы, учаскенің құны және т.б. ... ... ... ... бір уақытта жерлерді негізгі және күнделікті есепке алу үшін ақпаратты түсіру мен баланс, есеп беруді құрастыру процессі ... ... ... ... жерде шекараны заңды түрде рәсімдеу, жерді пайдаланудың /жер учаскесінің/ ... жою, ... дәл ... анықтау, шекараларды межелік бекіту, сызықтық және бұрыштық ... ... ... ... ... ... мен ... учаскенің жалпы аудандарын анықтау жұмыстары орындалады.Бул жұмыстар шаруашылық жерге орналастыру тәртібінде өткізіледі. Мұнда да компьютерлік ... ... ... негізінде шекараралардың бұрылма нүктелері координатын және шекаралардың бұрыштық, сызықтық өлшеулер мәліметтерін компьютерге еңгізіп, оператор барлық ... ... ... ... қоса, жер учаскесінің дайындалған жоспарын шығарып бере алады. Сонымен қатар компьютерде жерді пайдалану ... ... ... ... ... актін және жоспарды жасайды. Осы көрсетілген жұмыстарды жүргізу жерді пайдаланушыға немесе иеленушіге негізгі құқықтық құжатты - ... ... ... ... ... уақытша пайдалану жалға беру шарттарымен, актлермен, заңдылық органдардың шешімдерімен және жерді пайдаланудың растайтын басқа құжаттармен рәсімделеді. Тіркеу ауданның /қаланың/ жер ... ... ... Жер санаттарына қарамай барлық жер учаскелері тіркелуі керек.
Жерді есепке алу дегеніміз - жерлердің мөлшері, ... ... ... және ... ... мәліметтері жинау, жүйелендіру, талдау бойынша мемлекеттік шаралар. Есепке алудың ең басты міндеті жер қорын алқаптар құрамы, ... ... ... және ... ... басқа әкімшілік - аумақ бірліктері бойынша сипаттама беру болып табылады.
ҚР де жер ... ... ... ... ... ретінде еңгізуін жер қорын табиғи - ауыл шаруашылық ... ... ... аймақтық түрлері және жарамдық санаттары, жер кластары, әр аймақтық түр шегінде, жерлердің класс ... ... ... ... ... ... ... қорын топтастыруда жарамдылығы бойынша жерлер келесі санаттарға бөлінеді:
* Жыртылуға ...
* ... ... ...
* ...
* ... ... соң аыл шаруашылық алқаптарына жарайтын;
* Ауыл шаруышылық алқаптарға аз жарамды;
* Ауыл шаруашылық алқаптарға жарамайтын;
* Бұзылған.
Қорытынды
Қазақстан ... ... жер ... ... ... қалыптасуын талдау. Келесі сұрақтарға өзгеріс енгізу, жер кадастры процесінің кезеңдері, жер кадастрының құрамдық ... ... ... ... және ... ... кадастрдың принциптері, алу әдістері, жер кадастрында берілген мәліметтерді талдау және өңдеу. Жер кадастрындағы түсірістер және зерттеулер. Жоспарлық -картографиялық құжаттар. Жер ... ... ... ... Агрошаруашылық топырақтық зерттеулер геоботаникалық зерттеулер. Мемлекеттік жер кадастрында мәлімдемелер базасын қалыптастыру және сандық формаларды картографиялау нәтижесінде ... ... ... ... бойынша есептік мәлімдемелерді статистикалық талдау және бақылау түрлері. Корельяциялық талдау. Жер кадастрлық ... ... ... ... пайдалану әдістерінің ерекшеліктері. Жер қатынастарының реформасының мазмұны функционалды блоктарының өзгерісі. Автоматтандырылған ақпараттық ... ... ... мемлекеттік жер кадастрының құрамындағы функционалды блоктар. ҚР-ның тәжірибесінде, ТМД және РФ-да, ... ... ... ақпараттық жер жүйесінің қалыптасу ерекшелігін салыстырмалы талдау.
Қазақстан Республикасында жерді пайдаланудың және жерге ... ... ... меншіктің спецификасы, жер иеленушілер мен жер пайдаланушылардың айырмашылығы. Жер учаскелерінің құқығы бойынша жұмыстарды жүргізу тәртібі және мазмұнының жаңа жағдайлары. Жерді ... ... ... ... және ҚР-ның 2003 жылғы жер кодексі жерді мерзімде сәйкес беру. Жер мінездемесі-тіркеу құжаттары, құжаттардың жаңа формалары. Жерді тіркеу процестерінің мазмұны. Жер ... ... ... ... ... ... Жер және жылжымайтын мүліктің жалпы формасын құрудың проблемалары.
Мемлекеттік жер кадастрын жүргізу тәртібінің жағдайларын өзгеруі, мемлекеттік жер ... ... ... ... ... басқару агенттігі жүйесі органдарының құрылымы және функциясы. Мемлекеттік жер кадатрын жүргізу тәртібі. Жер кадастрлық есебінің бірліктері және құжаттары. Мемлекеттік жер ... ААЖ ... ... ... ... кадастрлық ақпараттарды жинақтау және тіркеу мақсатына арналған жер учаскелерінің есебі. Жер ... ... ... ... - есеп бірліктерін кіргізу тәртібі және кодтарының тізімі. Облыста, қалада, аудан ... ... жер ... Жер ... және есеп ... Жыл ... есеп беру ... құрастыру. Жер есеббінің құжаттары. Жер балансын қарау және бекіту. Жер қорының автоматтандырылған басқару жүйесінде жер балансын құрастыруды ... ... және оның ... ... ... ... ... жетілдіру проблемалары. Кадастрлық жұмыстардың деңгейіне сәйкес қазіргі талаптарды қалыптастыру. Кадастрлық жұмыстардың автоматтандырылған деңгейі.
Жердің табиғи ерекшелігі бағалау және бонитеттеу. Жер ... және оның ... Жер ... ... ... , ... ... Кадастрлық /нарықтық/ бағасының әдістері және жерді түрлі категорияда аймақтау. Топрырақты бонитеттеу. Бонитеттеу әдісі. Жерді бағалау жүйесінде бонитеттеудің ролі.Кадастрлық /нарықтық/ ... өтуі және әр ... ... ... ... ... ... салу. Қазақстанда әртүрлі категорияда жерге салық салудың жүйесі, салық салуды жетілдіру.
Кадастрлық құжаттарды жүргізуді автоматтандыру ... жер ... ... ... алу: ... және ... , компьютерлік техниканы пайдалануда сақтау және беруге арналған кадастрлық ақпараттарды пайдалану. Компьютерлік технологияларды пайдалануда талдау және жинақтау, ... ... ... ақпараттарды жинақтау. Жер мониторингісінің мағынасы, жер мониторингісінің мақсаты және міндеті. Республикада жер ... ... ... Жер ... мақсаты және жер ресурстарын қорғауға арналған автоматтандырылған жер мониторингін пайдалну.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
* Указ Президента Республики Казахстан, имеющий силу ... от 22 ... 1995г., №2718. ... ... ... ... //Сб. нормативно-правовых актов//. - Алматы: Жети жаргы, 1998.- ... ... И. Г. ... право Республики Казахстан. - Алматы, Борки, 1997.
* ҚР жер кодексі, Астана. 2003.
* ... С.Н., ... В.Н., ... В.Х. ... ... Уч. ... - М., ... 1992.
* Дегтярев И.В. Земельный кадастр. - М.: Колос, 1979.
* Қазақстан ... ... Н.Т. 1998 ... Жер кадастры. (Оқұлық). Алматы, , 2001ж.
* Сейфуллин Ж.Т., Сейтхамзина Г.Ж., Игембаева С.К. Мемлекеттік жер ... жаңа ... ... , 2008 ж., ... ... законодательство Республики Казахстан. //Сб. нормативно-правовых актов (с комментариями)// - Алматы: Жети жаргы, 1998.
* Землеустройство и ... ... //СБ. ... актов// - Алматы: Каржы-каражат, 1996. - С. 3.
* Николенко Г.С. ... ... ... - ... ... ... Порядок ведения государственного земельного кадастра в Республике Казахстан. . //Сб. нормативно-правовых актов. - Алматы: Жети жаргы, 1998. - С. ... ... ... ... участков и прав землепользования в обеспечение ипотечных кредитов. Земельное законодательство Республики Казахстан. //Сб. нормативно-правовых актов. - Жети ... 1998. - С. ... ... купли-продажи находящихся в государственной собственности земельных участков или права постоянного землепользования. ... ... ... ... //Сб. нормативно-правовых актов. Алматы, - Жети жаргы, 1998. - С. ... ... ... ... ... ... ... экономическая комиссия. ООН - Нью-Йорк, Женева, 1996.
* Рутгайзер В. ... ... ... ... ... ... и практическое пособие.- М., Дель, 1998.
* Сейфуллин Ж.Т. Земельный кадастр Казахстана. - Алматы.: ... ... ... Ж.Т. ... ... ... ... ресурсами в рыночных условиях. - ... ... ... ... ... ... земельной реформы в Республике Казахстан. //Под редакцией Еренова А.Е. - Алматы: Жетижаргы, 1996.
* ... С.А. ... ... ... ... ... ... Учебное пособие. - Целиноград: ЦСХИ, 1986. - С. ... ... ... угодий российской федерации. Руководящие материалы по оценке земель. - М., ... ... ... по определению нормативной цены сельскохозяйственных угодий. - Алматы: Госкомзем, 1995.
* ... Д., ... Н. ... и ... ... доход недвижимости. - М., Дело ЛТД, 1995.
* Эккерт Д.К. Оценка земельной собственности. - К., Красная ... 1993.
* ... В.Х., ... А.А., ... Н.Е. ... ... и земельный кадастр. Учебник - М.: Колос, 1996.
* Қазақстан Республикасының Салық кодексі, 2003ж
* Болатов Ж. - Астана, ... ... Г.В. ... ... ... ... , 2005 ж.
* ҚР Үкіметінің 2003 жылы ... ... №958 ... , 2004 жыл 24 ... ... А.А. ... кадастр. Том 1.Теоретические основы государственного земельного кадастра. Москва. Колос С. 2004. 383 ... ... Т.П. ... ... - М.: ... ... ... Серикбаева Ш.Б. Государственная регистрация прав на землю РК. Учебное пособие. Алматы. Юрист. 2005.109
* ... ... ... по ... земельных отношений Республики Казахстан, Астана, 2003г. 245 с.
* Порядок переоформление правоудостоверяющих документов на земельные участки в соответствии с земельным ... РК. ... ... по ... ... ... 2004г.
* Указания по формированию земельного кадастрового дела земельного участка утвержденный Агентством по управлению ... ... от 17 ... ... ... о ... ... права частной собственности на земельные участки и права землепользования>> (утверждено постановлением Правительства Республики Казахстан от 20 июня 1996 г. N ... ... Л.Б. ... ... ... земельно-кадастровой книги и отчета об использовании земель района.1997. 31 с.

Пән: Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 81 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аягөз ауданында жер кадастрының жүргізілу тәртібі50 бет
Жер кадастры туралы42 бет
Жер кадастрының мемлекеттік жүйесі49 бет
Маңғыстау облысының әлеуметтік-экономикалық дамуын реттейтін құрал ретіндегі жер кадастры103 бет
Мемлекеттік жер кадастры6 бет
Мемлекеттік жер кадастры міндеттері мен сипаттамасы және оны жүргізу тәртібі77 бет
Мемлекеттік жер кадастры туралы8 бет
Су кадастры5 бет
Қазақстан Республикасындағы жер кадастрын нормативті - құқықтық реттеу10 бет
Қазақстан Республикасының жер қоры – мемлекеттік жер кадастрының объектісі5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь