Мемлекет пен құқықтың пайда болуы

КІРІСПЕ
І. Рулық қауымдық құрылыс: экономикалық байланыс, билік, әлеуметтік нормалар
ІІ. Мемлекет және құқық теориясының пайда болу себептері
ІІІ. Мемлекеттің пайда болуының басты нысандары
ІV. Мемлекет пен құқықтың пайда болуының негізгі теориялары
V. Мемлекеттің түсінігі және анықтамасы. Мемлекеттің басқа ұйымдардан ерекшеленетін белгілері
ҚОРЫТЫНДЫ
Қосымша
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Жұмыс – мемлекет және құқық теориясы пәнінің маңызды институты болып есептелетін мемлекет пен құқықтың пайда болу мәселесіне арналған. Зерттеу тақырыбының көкейкестілігі, құқықтық институттың проблемалық тұрғыда ғылыми зерттелмегенімен түсіндіріледі.
Адам қоғамы мыңдаған жылдар өмір сүріп келеді. Жеке адамдар тиісті мемлекеттің азаматы болып, сол мемлекеттің билігіне, құқықтық тәртібіне бағынып, өзінің іс-әрекетін, мінезін, тәртібін қоғамдық мүдде-мақсатты орындауға жұмсап келеді. Көне заманнан адамдар мемлекет пен құқық қашан пайда болды, қалай дамып келеді? - деген мәселелермен шұғылданып, ғылыми зерттеу жасап келді. Сондықтан мемлекет пен құқықтың пайда болуы туралы мәселесін зерттеуді курстық жұмыстың басты мақсаты деп қойдық.
Зерттеудің нысаны мемлекет және құқық теориясы пәнінің мемлекет пен құқықтың пайда болу мәселесі болып табылады.
Жұмыстың мақсаты – қарастырып отырған проблемемыздың негізін анықтау және талдау, сонымен қатар маңызы мен ерекшеліктеріне нақты түрде тоқталып, әрқайсысын талқылылап кету.
Курстық жұмыстың теориялық базасы – мемлекет және құқық саласында алдыңғы қатарлы қазақстандық және шетелдік ғалымдардың (РФ) еңбектері.
Жұмыстың теориялық және практикалық мәні – қарастырып отырған институттың құқықтық негізін ашудағы теориялық және практикалық мәселелерді кешенді түрде шешу болып табылады.
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы, 1995
2. Қазақстан Республикасының Конституциясының түсіндірме сөздігі.
3. Алексеев С. С. Теория права М. БЕК, 1993
4. Хропанюк В. Н. Теория государства и права М, 1995, 1996
5. Хутыз М. Х. Сергейко П. Н. Энциклопедия права М., 1995.
6. Бейсенова А., Біржанова Қ., ҚР мемлекет және құқық негіздерін оқып үйренушілерге көмек. Алматы: “Жеті жарғы” 1997.
7. Сапаргалиев Г.С. Основные государства и права Казахстана.
Алматы, 1994.
8. Сапарғалиев Г.С. Заң терминдерінің сөздігі. Алматы: “Жеті – Жарғы” Алматы., 1996.
9. Ибраева А.С. Заң терминдерінің қазақша-орысща және орысша-қазақша түсіндірме сөздігі. Алматы: “Жеті –Жарғы” 1996.
10. Сапарғалиев Г.С., Ибраева А.С. Мемлекет және құқық теориясы. Алматы: “Жеті – Жарғы” 1997.
11. Сапаргалиев Г.С. Основы государства и права. Учебное пособие. Алматы, “Жеті – Жарғы, 1997.
        
        ҚАЗАҚСТАН  РЕСПУБЛИКАСЫ
Мемлекеттік-құқықтық пәндер кафедрасы
Мемлекет және құқық теориясы пәні бойынша
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
ТАҚЫРЫБЫ: «МЕМЛЕКЕТ ПЕН ... ... ... - ... ... ... ... экономикалық байланыс, билік, әлеуметтік
нормалар
ІІ. Мемлекет және құқық ... ... болу ... ... ... болуының басты нысандары
ІV. Мемлекет пен құқықтың пайда болуының негізгі теориялары
V. Мемлекеттің түсінігі және анықтамасы. Мемлекеттің басқа ұйымдардан
ерекшеленетін ... ... ... – мемлекет және құқық теориясы пәнінің маңызды институты болып
есептелетін мемлекет пен құқықтың пайда болу ... ... ... көкейкестілігі, құқықтық институттың проблемалық тұрғыда ғылыми
зерттелмегенімен түсіндіріледі.
Адам қоғамы мыңдаған жылдар өмір сүріп келеді. Жеке ... ... ... ... сол ... ... құқықтық тәртібіне
бағынып, өзінің іс-әрекетін, мінезін, тәртібін қоғамдық мүдде-мақсатты
орындауға жұмсап келеді. Көне заманнан ... ... пен ... ... ... қалай дамып келеді? - деген мәселелермен ... ... ... ... Сондықтан мемлекет пен құқықтың пайда болуы туралы
мәселесін зерттеуді ... ... ... мақсаты деп қойдық.
Зерттеудің нысаны мемлекет және құқық теориясы ... ... ... ... болу мәселесі болып табылады.
Жұмыстың мақсаты – қарастырып отырған проблемемыздың негізін анықтау
және талдау, сонымен қатар маңызы мен ... ... ... тоқталып,
әрқайсысын талқылылап кету.
Курстық жұмыстың теориялық базасы – мемлекет және құқық ... ... ... және шетелдік ғалымдардың (РФ) еңбектері.
Жұмыстың теориялық және практикалық мәні – ... ... ... негізін ашудағы теориялық және практикалық мәселелерді
кешенді түрде шешу болып табылады.
І. Рулық қауымдық құрылыс: экономикалық байланыс, билік, әлеуметтік
нормалар
Ғылыми-зерттеу ... ... ... ... - ... 4-5 ... жыл ... пайда болған көрінеді. Адам, яғни саналы ... ... ... 40 мың жыл ... ... болған дейді антрополог ғалымдар.
Алғашқы мемлекеттік құрылымдар біздің дәуірімізден 4-5 мың жыл бұрын ... ... ... ... ... ... ... 35 мыңдай
жыл бойы мемлекеттік құрылымсыз өмір сүрген деуге болады.
Мемлекеттілікке дейінгі ... ... ... ... құрылыс немесе
рулық қауым деген атаумен белгілі. Бұлай болатын өз себебі адамдар ол кезде
қауым, ру-ру болып тайпаларға бірігіп өмір ... ... ... ... ... түру және ... ... еңбектенуге
негізделетін.
Ру - адамдардың тарихи қалыптасқан ... ... ... қауымдастық. Оның мүшелері өзара некеге отырмайды. Барлық халықтар
рулық дәуірден өткен. Қазіргі халыңтардың ... ... ... ... ... әлі де ... ... қазақтың салт-
дәстүрі бойынша жеті атаға дейін қыз алысып-беріспейді[1].
Рулық қоғамда қауымдық ... ... Ру ... ... барлығын рудың жалпы жиналысы қарап, шешіп ... ... ... ... ... ру ... ... қатысатын. Қандай
мәселе болса да, жалпы қауымның келісімімен, әділдік ... ... ... ... ... ру ... сайлайтын болған. Ру ағасына ақылы
толған, ру әдет-ғұрпын, дәстүрін білетін, ... ... ... қауымды
басқара білетін адам сайланатын. Бірнеше ру бірігіп, тайпа құраған. ... үшін ру ... ... ... Сол ... рулардың тұрмысына, басқа
тайпалармен қарым-қатынасына байланысты мәселелер қаралатын.
Алғашқы қауымдық құрылыс, яғни рулық қауым жетілу ... ... ... ... ... ... болатын. Мұнда бірлесіп еңбектенудің негізгі
түрлері терімшілік, аң және ... ... ... ... осындай
түрлеріне сай еңбек құралдары да қарапайым, жетілдірілмеген болып келетін.
Алғашқы қауымдық ... ... ... ... билік орын
алатын. Мұндай билік әдетте ең алдымен еңбектенуге негізделетін де, онда
күштеп еңбек ... ... ... ... ... өз ... ... ету қауымдағы адамдардың барлығына ... ... ... ... ... ... қауым адамдары арасында
теңдей етіп бөлінетін, қауымдастардың құқыңтары да, ... ... де тең ... ... яғни ... қауымдық құрылыстың негізгі басқару органдары
көсем - ру басы, яғни қауым бастығы, қариялар кеңесі және ... ... ... ... қауымның болмысына байланысты ең маңызды
мәселелерді шешу күн ... ... ғана ... ... ... ... ... қауымның әрбір ересек мүшесі қандай да
болсын мәселелерді талқылауға ... ... ... хақылы болатын.
Рулық қауымдағы күнделікті мәселелерді дер ... ... ... ... үшін ... ең ... мүшелері арасынан
қауым бастығы көсем (ру ағасы) сайланатын. Бұл лауазымға адамдар ... ие ... ... ... қауымның басқа мүшелерімен тең болатын және барлық
қауымдастар тәрізді солардың үлесіндей мөлшерде үлес ... ... ... ... тек қана ... оған деген құрметіне, сеніміне
негізделеді. Соғыс туындағанда әскерге басшылық ету үшін ... ... ... ... ... ... (қариялар) кеңесі құрылатын.
Уақыт өте келе рулар өзара бірігіп тайпаларды құрайды, өз кезегінде
олар әлгі рулар ... ... ... ... ... арқылы
басқарылатын. Тайпаны басқаратын көсемдер (қариялар) ... ... ... Бұл ... да ... дамуының алғашқы кезеңдерінде алмастырылып
отыратын және ол лауазым иесіне ешқандай артықшылық бермейтін.
Қоғам дамуының барысында тайпалар да ... ... ... ... ... сипатта болатын, кейіннен тайпалардың бірігуі тұрақты
сипат ала ... ... ... ... ... ... қоз-ғаушы
күштерінің біріне айналды.
Тайпалар одағы тайпа көсемдері кеңесі арқылы ... олар ... ... сайлайтын. Қоғам дамуы барысында кейінірек көсемдер өз қызмет
бағыттарын өмір бойы атқаратын болды.
Жоғарыда айтылғандарды тұжырымдай келгенде ... ... ... ... қауым) жөнінде оларға ғана тән ... ... ... Ру ... ... ... ортақ шаруашылықпен айналысуында қандас
туыстастығына, бір аумақта бірлесіп өмір ... ... ... ... ... және ... әдет-ғұрыптары жалпы
барлығына бірдей болған.
3. Ру адамдары арасында некелік қатынастардың орын ... ... ... ... ... ... тыйым салу «жеті атаға»
жеткенге дейін сақталып келген, яғни жақын туыстар ... ... ... қатынастарға да тыйым салынатын болған.
4. Ру (қауым) өлген адамды барлық қауымдастарға ... ... ... Әрбір рудың (қауымның) өзіне тән атауы болатын.
6. Руды (қауымды) ең беделді қауым мүшесі ... (ру ... оның өзі ... ... ... ... мемлекеттілік кезеңге дейінгі әлеуметтік билік тікелей түрде
қоғамдық болған, оның құрылуы ... ... ... өзін ... ... оның ... тек ру ... тегіне ғана таралатын
да, сол рудың ... ... ... ... ... туыстардың
өзара қарым-қатынастарына негізделетін, мұнда қауымның жиналысы ... ... іс ... ру ағалары алғашында ешқандай артықшылықтарға
ие ... деп ... ... ... ... алғашқы қауымдық
құрылысты «алғашқы ... ... ... ... ... ... ... кезеңде қоғамдық қатынастарды нормативтік реттеу,
рулар мен ... ... ... ... және ... етіп отырған адамдардың тіршілік ету әрекеттерінде орын алды.
Мұның өзі еңбек ... ... ... ... ... ... еді. Осыдан барып бірлесіп тұру
еңбек құралдарына қоғамдық меншіктің болуын және ... ... ... етіп бөлу ... ... Ал ... өзі алғашқы
қауымдық қоғам нормаларының табиғи болмысына әжептәуір ықпалын тигізді.
Нормалар алғашында «табу» - тыйымдар түрінде болды, бірте-бірте ... ... ... ... екінші түрге айналды). Кейініректе
моральдық нормалар пайда бола бастады. Әдет-ғұрып - қауымдағы ... ... ... ... ... ... ... байланысты тарихи қалыптасқан, жазылмаған мінез-
құлық қағидасы. Олар ру ... ... ... ру ... ... ... ... реттеу үшін, олардың өсіп-өніп, өмір
сүруін қамтамасыз ету үшін қажетті ... ... ... ... ... ру мүшелерінің сана-сезіміне ананың сүтімен, қауым өмірінің
үлгісімен сіңіп, ... ... ... алға ... Ру ... барлық ру мүшелерінің еркін білдіріп, мүдделерін
қорғайтын қағидалар деп ... оны ... ... - ... ру
мүшелерінің дағдысына айналды. Ру әдет-ғұрыптарын сақтау, ... - ... әлде ... па деген сауал ру мүшелерінің ойына ... те ... ... ру әдеттерін, дәстүрлерін бұлжытпай орындау табиғи,
өзінен-өзі түсінікті ... ... ... Рулық әдеттер, дәстүрлер қандай
болғанын қазақ халқының тарихынан да көруге болады.
ІІ. Мемлекет және ... ... ... болу ... ... ... ... пайда болып, жер жүзінде өмір сүре
бастағанына екі миллиондай жыл ... ... ... ... ... ... оздерінің дене құрылысы да, тәжірибесі ... ... да ... ... ... ... шамамен осыдан 40
мың жыл бұрын қазіргі типті адамдар (хомо сапиенс) ... ... ... ... ... оның ... ... қауымдық құрылысы,
тәжірибесі басында бәсең, кейін қарқынды түрде дами ... Бұл ... ... ... ... өмірге әкелді. Қоғамның дамуы екі
бағытта жүріп отырды: адамдардың әмірлік тәжірибесінің ... және ... ... ... ... ... ... Бірақ бұл
процесс басында өте бәсең дамыды.
Алғашқы қауымдық коғамның экономикалық, әлеуметтік дамуы екі ... ... адам ... - 40-12 ... ... Адамдар табиғаттың
дайын заттарымен қоректенген, қарулары дайын: тас, ... ... ... балықшылық қалыптасып қоғамның негізгі сипаты табиғаттың, қоршаған
ортаның адамдардың күн көрісіне қолайлы жақтарын ... ... ... ... ... Қысқаша айтқанда -дайынды
игерушілік дәуірі. Бұл кезеңде ... ... жиі ... Экономиканың қолдап жасау дәуірі - 12 - 4 ... ... ... ... тәжірибесі, пайдаланатын қаруы дамыды. Рухани сана-
сезімі, білімі жоғарылады. ... ... ... ... ... ... өмірге келді. Малшылық - егіншілік арқылы
сертификациялық қоғам, рулық, тайпалық бірлестіктер, әлеуметтік формалар
өмірге ... ... ... ... мен құрылымы - экономиканың
негізгі сипаты; қоғамдық, еңбек, қоғамдық меншік, қоғамдық бөліс, қоғамдық
өмір ... ... ... ... ру, ... ... бірлестіктер.
Бұл құрылымдарды құруды, дамытуды қоғамның ... ... даму ... ... ... отырған.
Алғашқы қоғамды басқару және әлеуметтік ... - ... ... жалпы халықтық жиналыста талқылап, шешімдер ... ... ... ... ... үшін ру ... сайланып отырған.
Тайпа, одақ, бірлестіктерді, ру басшыларының кеңесі басқарған. Тайпа, одақ,
бірлестіктерді күнделікті басқару үшін ... ... ... ... басшылары сайланып отырған. Олар жұртпен бірдей еңбектеніп,
қоғамдық жұмыстарын атқарып жүрген.
Алғашқы қоғамның даму процесінде әлеуметтік мононормалар ... ... сол ... қарым-қатынастарды реттеп басқарып отырған.
Мононорманың негіздері мен түрлері: әдет-ғұрып, салт-дәстүр, мораль, діни
нормалар. Алғашқы қоғамның ... ... ... ... континенттерде
бірдей болды. Тек мемлекет пен ... ... ... ... ... ... молая бастады. Мысалы, шығыс елдерінде (Араб,
Үнді, Иран, Қытай) мемлекет пен ... ... ... ... ... ... мемлекет пен құқықтың дамуы басқа түрде болды. Европаның, Азияның
басқа елдерінде - ... ... ... Бұл ... ... ... феодалдық
формацияға - қоғамға көшті.
2. Мемлекет пен құқықтың пайда болуы, оның объективтік заңдары.
Алғашқы қауымдық қоғамның ... ... ... ... ... даму ... бір-бірімен тығыз
байланыста өзгеріп, жаңарып отырады. Бұл объективтік даму процестің күрделі
сатысы әлеуметтік революциялық төңкеріс - ... 10-15 ... Ол ... ... малшылык пен егіншілік қалыптасты, ажарланған
тастан жасалған қарулар өмірге келді, адамның ... ... ... ... төрт ... тарауға бөлінді: малшылық, жер ... және ... ... ... бәрі ... ... ... шығысынан кірісін асырды. Сөйтіп, ... ... ... оны ... ... ... ... болды. Экономикалық өзгерістер
әлеуметтік қайшылықтарды өмірге әкелді. 5-4 ... ... ... ... ... үшін ... пен ... пайда болды.
Мемлекет және құқық тарихы қоғамның антогонистік тапқа бөлінуінің ... ... ... пен ... ... ... қалыптасуының негізгі
объективтік заңдары:
- қосымша өнімнің пайда болуы;
-жеке меншіктің қалыптасуы;
-таптар мен топтардың арасында күрестің басталуы;
-қайшылықтарды реттеп, қоғамды ... үшін ... пен ... ... ... - адам қоғамының дұрыс өмір сүруінің ... ... ... ... ... қалыптасып
қоғамдағы қарым-қатынастарды реттеп, басқаруы. Әлеуметтік нормалардың ... ... ... діни нормалары) қоғамның даму процесінде бірте-
бірте құқықтық нормаларға айналуы. ... ... ... аз да болса
бұрын қалыптасты деуге ... ... ... ... ... бері қарай құқық қарым-қатынастардың басым көпшілігін реттеп,
басқаратын нормаға айналды. Қоғамда ... өзі ... ... жаңа ... пайда болды: заң, заңға тәуелді актілер, шарттық
нормалар, заң күші бар ... ... екі ... ... ... - ... ... меншікті
реттеу моральдық-діни нормаларға сүйенді. Мысалы, Индияда Ману ... ... ... ... ... - жеке ... бағытындағы
қатынастарды мемлекеттік органның өзі бекіткен нормалар арқылы реттеп-
басқару.
Таптық қоғамда, қанаушылық, әділетсіздік ... ... ... ... таптың заңға айналдырған мүддесі болады. Бұл мүддені заңға
айналдырушы және заңдардың ... ... ... ... - ... ... ... аппарат. Құқық үстем таптың мүддесін қорғаумен бірге
қоғамдық мақсатты да реттеп-басқарып ... ... ... ... ... ... мен нысаны, сайып
келгенде қоғамның экономикалық саяси, әлеуметтік сипатына және ... ... ... ... К. ... ... ... сын" еңбегінде:
"Құқық еш уақытта да экономикалық құрылыстан және қоғамның соған ... ... ... бола ... емес", - деген.
Құқықтың нормалары қоғам дамуының ... ... ... ... неғұрлым сай келсе, соғұрлым пайдалы әсері мол болмақ.
Сонымен, құқық - мемлекет шығарған немесе бекіткен, ... ... ... етіліп отыратын жалпыға бірдей қоғамдық
қатынастарды реттейтін нормалардың жиынтығы.
ІІІ. Мемлекеттің пайда ... ... ... ... ... тек ... даяр ... жинап қорек етіп,
өмір сүрген. Келе-келе адамдар өндіріс құралдарын жасап алып, өздері
шаруашылыққа айналысады. ... ... ... ... ауыса
бастайды. Мал бағудан егіншілікке ауысады.
Егіншіліктің нәтижесінде отырьқшылық қалыптсып, елді мекендер, қалалар
салына бастайды. Қалаларда қол өнері ... ... ол мал ... және
диқаншылық сияқты табыс көзіне айналады. Экономи-каның аталған салалары
бірінен-бірі ... ... ... өмір сүре ... ... ... өніміне бірі мұқтаж екендігі байқалады. Диқандарға - мал өнімі,
малшыларға - жер өнімі, қолөнершілерге -тамақ қажет ... ... ... ... алыпсатарлар қалыптаса бастады[4].
Құрал-саймандардың жетілдірілуіне байланысты еңбек өнімділігі де
өседі. Соның нәтижесінде артық өнім ... ... ... ... ... ... өнім ру мүшелерінің жалпы меншігі болған еді. Енді ... ... ... ... өнім жеке ... ... ... айнала бастады. Сөйтіп, малға, жерге, қолөнер
бұйымдарына ... ... ... ... ... ру ... жалпы
меншігінің орнына жеке адамдардың меншігі пайда болып, ... ... - жеке ... қалыптасты. Жеке меншіктің ... ... ... ... ... Бір жағынан, құрал-жабдықтар, өндірілген бұйымдар,
мүлік-дәулет адамдардың бір тобының қолында шоғырланады да, ... ... ... ... ... жарлылар пайда болды. Сөйтіп, рулық қауым
өзіне тән белгілерінен ... ... Оның ... жеке ... ... екі ... ... топтан тұратын қоғам қалыптасты.
Мұндай жағдайда рулық қоғамдағы барлық ру мүшелерінің игілігін көздеп,
еркін ... ... ... ... өз ... қызметін атқара
алмады.
Меншік иелерінің - байлардың айрықша мүдделері болғандықтан, басқа ру
мүшелерімен, кедей-жарлылармен қатар отырып, мәселелерді тең негізде ... ... ... мен ... ... ... пайда бола
бастады. Қоғамдағы осындай түбегейлі экономикалық-әлеуметтік өзгерістердің
нәтижесінде қоғамды билеу, басқару жүйесі де өзгерді. Рулық ... ... ... ... ... баса ... Сөйтіп, қоғамның белгілі бір
сатысында мемлекет және құқық пайда болды.
Мемлекеттің және құқықтың пайда болуының жолдары.
Мемлекеттің ... ... және оның ... ұзақ ... бойы жүретін
процесс. Ол әр халықта әрқилы болып өткен.
Мемлекеттің пайда болуының тарихи екі түрлі жолын атап айтуға болады:
1. ... ... ... ... жолы (Ежелгі Шығыс, Африка,
Америка). Осы жолмен көшпелі мемлекеттер де пайда болған. ... ... бұл ... шығыс жолымен жүріп өтті. Сонда бұл жолдың сипаты
мына белгілерден көрінеді:
- рулық (алғашқы) ... тән ... ... (атрибуттар): жерді
қауым болып иелену мен оларға ұжымдық ... ... ... ... ... және с.с.) қолына шоғырланған. Бұл шоғырлану ру-
тайпалық құрылыстың ... ... ... барысында да сақталған. Ал енді
бұлардағы басқарудың қоғамдық құрылымдары мемлекеттік ... ... ... ... шенеуніктер аппаратына өзгерген, сонда жер қоғамдық
болудан өзгеріп мемлекеттікке көшкен.
2. ... ... ... (еуропалық) жолы. Мемлекеттер дамуында
бұл жолды Рим, Афины елдері жүріп өткен. Бұл ... тән ... ... олар ... қауымдық құрылыстың (ру-тайпалардың) ыдырауының
белсенді түрде болғанын сөйтіп жеке ... пен ... ... ... ... ... Римде мемлекеттің пайда болуына үлкен ықпалын тигізген
плебстер мен патрицийлердің күресі болды. Соның ... ... ... ... Мемлекеттердің пайда болуының әрқилы
жолдарының болуына қарамастан, олардың бәріне өз ықпалын ... ... - ... ... ... ... мен ... түрдегі
мемлекеттік биліктің қажеттілігінен туындаған болатын.
Сондай-ақ, құқықтың пайда болуында біркелкілік сипат ... ... оның даму ... ... ... күштер өз ықпалын тигізген.
Құқық дамуында да екі жолдың бар екені мәлім:
1. Құқықтың пайда болуының шығыстық жолы (Ежелгі ... ... ... ... мен ... үрдістер зор ықпалын тигізген. Сондықтан,
қазірдің өзінде де Ежелгі Шығыс елдерінің кейбіреулерінде құқықтың басты
қайнар көзі ... діни ... ... ... ... ... ... (еуропалың) жолы. Бұл елдерде әдет-
ғұрыптық құқықтардан басқа заңдар мен президенттік (үлгі боларлық шешім)
құқық та дамыған.
Дегенмен, құқықтың ... ... ... ... ... ... - сан
алуан күрделі қоғамдық қатынастардың пайда болуы.
Мемлекеттің ... ... ... ... пен құқықтың пайда болуы туралы түрлі теориялар бар. Осы
құбылыстардың пайда болуын олар ... ... ... ... пен ... пайда болуын таптық теория тұрғысынан түсіндіреді.
Рулық қауым құлдырап, жеке меншік пайда болып, қоғам екі ... - ... ... ... бөлінген соң, олардың арасында ... орын ... Сол екі тап ... ... ... бірін-бірі
жойып жібермеуі үшін рулық биліктің орнына жаңа саяси ... - ... ... ... аталған қайшылықтарды шешу үшін емес, кедей тапты
байлардың еркіне көндіріп, оны қанауға, езуге жағдай ... үшін ... ... да мемлекет болсын тек қанауды мақсат тұтып, бай, ... ... ... ... ... ... ... Ф. Энгельс «Отбасы,
жеке меншік және мемлекеттің пайда болуы» деген ғылыми еңбегінде мемлекет
пен құқықты үстем таптың ... деп ... ... ... те ... Бірақ ол сан жағынан қоғамның басым ... ... ... ... қорғайды.
Теологиялық (діни) теория мемлекет пен құқықтың пайда болуын құдайдың
құдіретімен байланыстырады. Әрбір ірі дінде ... ... ... ... ... бар. Қазіргі заманда да кейбір мемлекеттер осындай
қағидаларға ... ... ... ... Бұл ... сүйене
отырып дін теоретиктері мемлекет пен ... ... діни ... ... теория мемлекет пен құқықтың шығуын отбасының ... ... ... ер ... ол отбасын өз еркімен билейді,
отбасы мүшелерінің арасындағы ... ... ... ... ... бір ... бағынып, қалыптасуының жөн-жобаларын
анықтайды. Бұл теория ... ... ... ... ... ... ... басқару үлгілерін қолданған деп түсіндіреді.
Келісім-шарттық теория мемлекет пен ... ... ... ... ... келісім-шартпен байланыстырады. Тағылық дәуірде адамдар
өмір сүру үшін бірімен-бірі жауласып, соғысып, әбден береке-қасиеті кетеді.
Сондай ... ... ... үшін ... ... ымыраға келіп, шартқа
отырады. Соның нәтижесінде мемлекет ... оған ... ... ... ... өмір ... ... туғызуды міндеттейді. Бұл теорияны
жақтайтындар қоғам ... де заң ... ... ... ... деп ... (зорлау) теориясы мемлекет пен ... ... ... ... Күшті тайпалар әлсіз тайпаларды ... ... ... қарсылығын басу үшін мемлекет және оған тән басқару,
күш қолданатын органдарды құрады дейді.
Мемлекет пен құқықтың ... ... ... ... да ... Осы ... бәріне тән бір белгі бар - ол мемлекет пен құқықтың
адам қоғамы дамуының ... бір ... ... ... ... да ... ... мемлекет пен құқықтың қоғам дамуының белгілі бір
кезеңінде шыға бастағанын ... ... ... ... бойынша) - бір таптың (азшылықтың) бір тапқа
(көпшілікке ) ... ... ... ... ... ... (жалпы әлеуметтік тәсіл бойынша) - ... ... Бұл ... ... оның ... бұқаралық биліктік қатынастары
арқылы біріктіріледі. Мұнда мемлекет адамдардың ... ... ... ... ... ... - құықтық заңдарға тәуелді адамдардың бірлестігі (И.Кант
бойынша).
Құқықтың пайда ... ... ... ... ... Бұл теорияны жақтаушылар құқықты құдайдың
жаратқаны, құдайдың адамдарға берекелі ... әрі жер ... ... мақсатындағы берген құрылымы деп түсіндіреді.
2. Құқықтың табиғи жаратылыстың теориясы. Бұл теорияны жақтаушылардың
пайымдауы бойынша мемлекеттің белгілеуі арқылы анықталған құқықтармен ... ... ... ... да құқықтардың бар ... ... ... ... теориясы. Бұл теория құқықты тарихи ... ... әрі ... дамитын құбылыс деп ... ... ... мұнда құқықтың ұлттың өзгешеліктері болады да, олар мемле-кеттік
құқық дамуы барысында ескеріліп отырады. Бұл теория құқық дамуы ... ... ... ... ... заң шығарушылардың
рөлін жеткілікті дәрежеде тани қоймайды, яғни мойындамайды.
4. Құқықтың психологиялық теориясы. Бұл ... ... ... ... ... психикасына (жүйке жүйесіне) ... ... осы ... ... ... құқық деп - адамдар
қоғамда қабыл алынып мақұлдаған мінез-құлық ережелерін баянды ету ... ... ... ... ... қояды. Мұның өзі
адамның жаратылыстың табиғатында (жүйкесінде) көрініс тапқан, өйткені
белгісіздік пен ... адам ... ғой деп ... ... ... ... Осы ... жақтаушылар құқықтың терең
тамыры экономикада деп нақты дәлелдер келтіріп, құқық экономикалық базиске
тәуелді деп ... ... ... ... ... ... ... мемлекет экономикасының белгілі бір мерзіміне қандай құқықтың
нормалардың қажет болатынын тек экономика ғана айта алады. Дегенмен ... ... ... қарау, сөйтіп құқықтан тек үстем таптың
көзқарастарын іздестіру артық кеткендік болады. Олай болатын ... ... ... айтқанда қоғам мен мемлекеттің типіне (түріне)
байланысты болып келеді. Өйткені, құқықтық қоғам, құқық қаналушы таптарды
езіп-жаншуға бағытталмаған, қайта ол ... ... ... ... ... ... ... бағытталған.
ІV. Мемлекет пен құқықтың пайда болуының негізгі теориялары
Адам қоғамы мыңдаған жылдар өмір сүріп келеді. Жеке ... ... ... ... сол ... ... ... тәртібіне
бағынып, өзінің іс-әрекетін, мінезін, тәртібін қоғамдық мүдде-мақсатты
орындауға жұмсап келеді. Көне заманнан ... ... пен ... қашан
пайда болды, қалай дамып келеді? - деген мәселелермен шұғылданып, ғылыми
зерттеу жасап келді. Енді ... ... ... туралы теориялардың
мазмұнына қысқаша тоқталып өтейік.
Теологиялық теория - ... пен ... ... ... ... ... деп ... бұл теория дұрыс-бұрыс деуге болмайды.
Мәселені дінмен бірге зерттеу керек. Себебі бұл теория ... ... ... ... ... көне ... ... нығайып келеді. Бұл
теорияны ғылыми түрде ... Фома ... Жак ... ... теория - мемлекет адамдардың отбасы ... ... ... ... ... ... ... үшін біріккен одақ деп түсіндіреді. Күрделі ірі патриархалдық отбасы
басшысы бірте-бірте мемлекеттің басшысына айналған. Отбасы ... ... ... - ... Бұл ... өкілі және дамытқан зерттеушісі
Аристотель, оны жақтаушылар ... жаңа ... ... (Фильмер,
Михайловский т.б.).
Органикалық теория - бұл пікірді Платон көне дәуірде уағыздаған (б.з.
IV - III ғ.). ... ... ... ... XIX ... қалыптасты. Өкілдері:
Блюнчли, Г. Спеисер, Вормс, Прейс т.б.
XIX ғасырдағы ғылымның жетістіктеріне сүйене отырып, бұл теория - ... да ... ... даму заңдарына сәйкес эволюциялы жолмен
мемлекетті құрады. Мемлекеттің ... - ... басы - миы ... ... Қанаушы тап қоғамның экономикасын дамытады. Ол қоғамды қорғайды
деп түсіндіреді.
Табиғи құқықтық теория - ХҮІІ-ХҮІІІ ғғ. ... ... ... ... Т. ... Д. Локк, Ж.Ж Руссо, Б. Спиноза, А.И.Ра-дищев т.б.
Теорияның мазмұны: ... ... ... ... ... ... ... жасау т.б.). Оны ешкім жоя ... оған зиян ... ... ... даму ... адамдардың ара қатынасында
қайшылықтар басталды. Сондықтан, қоғамда ... ... ... үшін ... ... шарт ... мемлекетті құрды. Бұл шарттың
мазмұны көп елдің Конституциясына кірді деп түсіндіреді.
Психологиялық теория - XIX ғ. бұл теорияны уағыздаған: Ч. ... ... ... мен ... бұл ... ... ... көзқарасы, іс-әрекеті, мінезі, тәртібі -бәрі келісіп ұжымдық түрде
басқаруы. Қоғам мен мемлекет ... ... ... даму ... ... ... ... деп түсіндіреді.
Күштеу теориясы - XIX ғ. қалыптасқан пікір. Өкілдері: Л. Гумплович, К.
Каутский, Е. Дюринг т.б. Мазмұны: күшті ... ... ... ... ... тайпаларды күштеп, зорлық, озбырлық жасап өзіне ... ... үшін ... құрады - деп түсіндіреді.
Материалистік теория - Мемлекет пен ... ... ... экономикалық
тұрғыдан түсіндіреді, себептері: қоғамдық ... ... ... жеке ... ... ... қоғамның қарама-қарсы екі тапқа
бөлінуі, ... ... ... ... пен ... ... өзгеріп отыруы қоғамдық мүдде-мақсатты қорғауы.
Мемлекет қоғамның көп салалы, көп ... ... ... ... ... бірлестік. Оның себептерін қоғамдағы болып жатқан объективтік
факторлар құрастырады: биологиялық, ... ... ... ... т.б. ... ... бір ... мемлекет пен құқықтың пайда болуын ғылыми тұрғыдан толық түсінуге
болмайды.
Жоғарыда көрсетілген теориялардың бәрінде де ... ... бар. Оны ... ... ... және ... ... ғылыми тұрғыдан дұрысырақ түсіндіретін - тарихи материалистік
теория. Бұл ... ... және ... ... ... - ... ... бөлінуінің нәтижесі болып табылады деп түсіндіреді. ... - ... пен ... тек ... базиспен шектеуі,
жалпы теорияның атқаратын ... бір ... ... ... ... және олардың келешегін болжаудағы жіберген қателіктері.
V. Мемлекеттің түсінігі және анықтамасы. Мемлекеттің басқа ұйымдардан
ерекшеленетін белгілері
Мемлекеттің дамуы - мемлекет қоғамдық ... ... жеке ... ... ... ... ... құрылыс тапқа бөлінуінің туындысы.
Мемлекет жария өкіметтің пайда болуы мен іс-әрекетінің ... ... ... ... ұйымдастырудың нысаны және оның негізгі
салаларына басшылық ететін, ... ... ... ... ... ... Шығыс елдерінде (Иран, Индия, Қытай, Араб ... ... ... ... қоғамдық меншікті қорғауға байланысты. Себебі, бұл
елдерде ... ... ... ... ... ... болды: ірі су
каналдарын жасау, суармалы ирригациялық ... ... ... Міне, осы күрделі жұмыстарды жақсы жүргізу үшін
қоғамдық мемлекеттік меншік қалыптасты. Сол ... ... ... ... ру, ... ... король, императорлар болды.
Король-императорлар жердегі құдай дәрежесінде болды. Сөйтіп, бұл елдерде,
көбінесе мемлекетте деспотизм орнады. Бұл ... ... ... демократиясы өте бәсең дамыды. Мемлекеттік биліктің, қоғамдық
меншіктің басында - ... ... ... одан ... - ... билік уәзір министрлердің қолында, одан ... ... Осы ... ... – бәрі ... қалың бұқараны қанауда
болды. Қоғамдық меншікпен қатар жеке меншік те ... ... ... ... ... ... Шығыс Ев-ропа,
Африка, Оңтүстік Америка елдерінде де қалыптасты.
Сонымен Азия типті ... ... ... ірі ... ... ... оны іске асыру үшін құлдарды, жұмысшыларды жүйелі түрде топ-тастыру
- біріктіру;
- барлық жұмысты бір ... ... ... аппараты бұрынғы ру-тайпаны басқарған аппа-раттан
өсіп қалыптасты. Жаңа аппарат қалың бұқарадан алыстай түсіп ... ... Азия ... ... өте ... ... ... дейін көп өзгермей сақталып келді (Қытай, Иран т.б.)
2. Европалық елдерде мемлекет жеке меншіктің, күрделі дамуы, ... ... ... қалыптасты.
Афина мен Римде алғашқы қоғамның ыдырауы кезінде ... ... мен ... мемлекетті өз қолдарына алып, өз мүдде-мақсаттарын
орындайтын мемлекеттік аппарат ... Бұл ... ... ... ... бірлестік болып қалыптасты. Спарта
аристократиялық ... ... ... Мұнда құлдардың ... ... ... есе көп ... жаңа мемлекеттік басқару
аппараты құрылды. ... ... ... ... жол бермеу
саясаты қалыптасты. Республикада қатаң заңдылық, құқықтық тәртіп орналды.
Германияда мемлекеттің ... ... ... Мұнда құл иеле-ну көп
дамымады. Қалың бұқара байларға тәуелді болды, ... ... ... Рим ... ... ... ... өзіне қаратып феодалдық
мемлекеттің дамуын тездетті. Осы типті мемлекеттер Европаның ... ... ... ... Орта Азия ... қалыптасты.
Мемлекеттің алғашқы қоғамдағы биліктен айырмашылығы:
1. Халықты туысқандығына қарамай, ... ... ... ... ... ... ... құрылуы. Бұл аппарат
үстемдік топтың мүдде-мақсатын орындау үшін қалыптасты.
3. Салық жүйесінің болуы. ... ... ... ... жасайтын адамдарды әлеуметтік қамтамасыз ету үшін салық қалыптасты.
Мемлекеттің пайда ... даму ... ... ... ... ... қоғамның жұмысының көлемі де,
шеңбері де молайып, кеңейіп ескі басқару аппараты ... ... ... ... Жаңа ... ... қажет болды;
- Қалың бұқараның, қаналушы таптың үстемдік тапқа, топқа ... ... ... жою үшін ... мемлекеттік аппарат керек болды;
- Қоғамды, экономиканы дамыту үшін, әлеуметтік жағдайды жақсарту ... ... ... ... болды;
- Қоғамның қорғанысын күшейту үшін, заңдылықты, құқықтық тәртіпті
қатаң сақтау үшін мемлекет керек болды.
Мемлекеттің негізгі ... ... ... мен ... ... жүйесі болуы (ар-
мия, полиция, сот, т.б.). ... ... ... ... ... ... ... де күрделене түседі.
2. Үстем таптың мүдделері мен мақсаттарына сәйкес қоғамдық қарым-
қатынас ережелерін белгілейтін ... ... ... жүргізетін белгілі территориясының болуы, халық-ты
руына қарай емес жеріне сәйкес бөлу. Аймақтық ұйым ретінде ... ... ... бір ... ... мемлекеттің қалыптасуы процесіне әсер
етеді. Дамыған қоғамда мемлекеттік органдармен қатар әр ... ... ... т.б., ... ... ... ... саяси ұжымын
құрайды. Таптық қоғамдағы басқа саяси институттардан мемлекеттің ерекшелігі
қоғамдағы жоғарғы өкімет билігіне ... ... ... ... ... күші сол ... бүкіл халықты және барлық қоғамдық
ұйымдарды қамтиды. Мемлекеттің қоғамдағы ... ... ... мемлекет қоғамдық көлемде бірден-бір билік жүргізетін ұйым; басқа
бірлестіктердің билігі барлық халықты қамти алмайды, мемлекет қана ... күші бар ... акты ... ... ... қоғамдағы барлық құқықтық нормалардың дұрыс, уақытында
іске ... ... ... заңдылықты, тәртіпті ба-қылап отырады:
- мемлекеттің ішкі-сыртқы істердегі тәуелсіздігі, ... ... ... мемлекет пен құқықтың пайда болуы
туралы түрлі теориялар бар. Осы құбылыстардың ... ... олар ... Марксизмленинизм ілімі мемлекет пен ... ... ... ... ... түсіндіреді. Рулық қауым құлдырап, жеке меншік
пайда болып, қоғам екі тапқа - ... және ... ... ... ... арасында шешілмейтін қайшылықтар орын алады. Сол екі тап ... ... ... ... жібермеуі үшін рулық биліктің орнына
жаңа саяси құрылым - мемлекет пайда ... ... ... ... бері он жеті жыл ... ... ... бұл - уақыт жиынтығы ғана, ал мұндай уақыттың ішінде,
әлбетте, мемлекеттік дамудың сапалық жағынан жаңа ... ... ... Он бес жыл - бұрынғы бірқалыпты тіршіліктің ... ... ... ... ... уақыт болды.
Қазақстан Конституциясы (30.08.1995ж.) мемлекеттіміздің беріктігін
нығайта түсті, билік салалары арасындағы ... ... ... түрде
бекітті. Азаматтық қоғам институттары құрылды, адам құқығы сақталы-нуының
кепілдіктері бекітілді, бұқаралық ... ... ... жұмыс жасауда.
Адам құқықтары мен бостандықтары дегеніміз - дүниежүзілік қоғамдастық
игерген, мойындаған және тиісті халықаралық құқықтық актілерде ... және ... ... ... ... ... ... құқы
ретінде мойындалған, ешкім де еркін шектеп немесе тыйым сала алмайды. Адам
бостандықтары ешқандай жағдайларға байланысты болмайды, ол оның ... ... ... ... ... Конституциясы. Алматы, 1995
2. Қазақстан Республикасының Конституциясының түсіндірме сөздігі.
3. Алексеев С. С. ... ... М. БЕК, ... ... В. Н. ... ... и ... М, 1995, 1996
5. Хутыз М. Х. ... П. Н. ... ... М., ... ... А., ... Қ., ҚР мемлекет және құқық негіздерін оқып
үйренушілерге ... ... ... ... ... Сапаргалиев Г.С. Основные государства и права Казахстана.
Алматы, 1994.
8. Сапарғалиев Г.С. Заң терминдерінің сөздігі. Алматы: “Жеті – Жарғы”
Алматы., 1996.
9. Ибраева А.С. Заң ... ... және ... ... ... “Жеті –Жарғы” 1996.
10. Сапарғалиев Г.С., Ибраева А.С. Мемлекет және құқық теориясы. Алматы:
“Жеті – Жарғы” 1997.
11. Сапаргалиев Г.С. Основы ... и ... ... пособие. Алматы,
“Жеті – Жарғы, 1997.
-----------------------
[1] Сапарғалиев Г.С., ... А.С. ... және ... теориясы. Алматы:
“Жеті – Жарғы” 1997.
[2] Бейсенова А., Біржанова Қ., ҚР ... және ... ... ... ... ... “Жеті жарғы” 1997.
[3] Сапарғалиев Г.С., Ибраева А.С. Мемлекет және ... ... ...... ... ... В. Н. ... государства и права М, 1995, 1996

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Мемлекет пен құқықтың пайда болуы»20 бет
Ежелгі Жапонияда мемлекет пен құқықтың пайда болуы14 бет
Мемлекет пен құқықтың пайда болуы мен дамуы6 бет
Мемлекет пен құқықтың пайда болуы мен дамуы4 бет
Мемлекет пен құқықтың пайда болуы туралы теориялар12 бет
Қазақстан аумағында мемлекет пен құқықтың пайда болуы10 бет
Шығыстық мемлекеттердің пайда болуы жолдары21 бет
Қазіргі кездегі мемлекеттік функцияның түсінігі және жіктелуі27 бет
Мемлекеттік тіл28 бет
Төле би және оның дәуірі7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь