Нарық жағдайында кәсіпорын салық толеуші ретінде


Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

1. Қазіргі экономикалық жағдайдағы салықтардың теориялық
негіздері.
1.1 Салықтардың әлеуметтік . экономикалық мәні және атқаратын
қызметтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2 Қазақстан Республикасының салық жүйесінің ерекшеліктері ... ... ...

2. Қазақстан Республикасының салық салудың қазіргі
тенденциялары (ОҚО.ның шағын және орта бизнес кәсіпорындары мысалында)
2.1 Экономиканы салықтық рәттеу және оның шаруашылық
қызметтегі рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.2 Салықтық рәттеудің механизмдері және жетілдіру жолдары ... ... ... ... ..

3. Қазақстан Республикасында экономиканы салықтық рәттеуды
дамыту жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
КІРІСПЕ
Салықтар кез-келген елдерде мемлекеттің қоғамдық-экономикалыққұрылысы мен саяси іс-бағытына қарамастан үлттық мемлекеттік кірістердің негізгі көзі болып табылады. Барлық елдерде мемлекеттік шығындар мен салық салу мэселелеріне үлкен көңіл белінеді. Нарықтық қатынастар қалыптасқан елдерде салықтар мемлекеттік жэне муниципиалдық табыстарды қалыптастыруда бастырөл атқарады, экономиканы басқарудың күшті негізгі қүралы болып табылады. Псіресе олар ғылыми-техникалық прогрессті жеделдетуге, антиинфляциялық жэне қүрылымдық саясатты жүзеге асыруда белсенді қызмет атқарады. Сондықтан мемлекет алдында салық механизмін жетілдіру әте қажетті мәселеге айналған.
Салықтар ез қызметін жүзеге асыруда мемлекет экономикасына өз ықпалын тигізеді, яғни салықтық реттеу механизмы жүзеге асырылады. Салықтық реттеудің ең басты мақсаты - ендірістің дамуына ықпал ету болып табылады.
Салықтық реттеудің механизмдері тек қана өндірістің дамуын реттеп қана қоймайды. Сонымен қатар ақша жэне баға саясаты, шетелдік инвесторларды ынталандыру, шағын және кіші кэсіпкерлікті дамыту жүмыстарын жүзеге асырады. Макро деңгейде салықтық реттеу экономиканы реттеу болып табылса, ал микро деңгейде шаруашылық қызметті реттеу қүралы болып табылады.
Әлемдік тэжірибе көрсетгеніндей бүкіл дамыған мемлекеттердегі салықтық реттеу - несие-қаржылық реттеумен бірігіп отырып нарықтық экономиканы жүргізудің аса тиімді формасы болып табылады. Ол нарықтық қатынастардың қалыптасуы арқылы мемлекеттік экономикаға тигізетін эсерін реттеп отырады.
Курстық жүмыс екі бөлімнен түрады: 1-бөлімде, қазіргі экономикалық жағдайдағы салықтардың дамуының теориялық негіздері, салық салудың әлемдік тәжірибесі, қазақстан Республикасының салық жүйесінің ерекшеліктері, ал 2-бөлімде, экономиканы салықтық реттеу мәні, салықтық реттеу механизмдерін жетілдіру жолдары қаралған
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1. Қазақстан Республикасы Президентінің қазақстан халқына Жолдауы
18 ақпан 2005 жыл.
2. «Салық жэне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы»
Қазақстан Республикасының Кодексі (Салық Кодексі) 12.06.2001 г. № 209-
2 «Жеке кэсіпкерлік туралы» қР-ң Заңы / Юрист -анықтамалық құқықтық
жүйе.
3 «Жылжымайтын мүлікке және олармен мэмілелерге қүқықтық
мемлекеттік тіркеу туралы» ҚР Президентінің 1995 жыл 25 желтоқсандағы Заң күші бар Жарлығы/ Юрист - қүқықтық анықтамалық жүйе.
4 «Шаруа (фермер) қожалығы туралы» қазақстан республикасының 1998
жылғы 31 наурыз № 2198 Жарлығы/ Юрист - қүқықтық ақпараттық жүйе.
5 «Заңды түлғаларды мемлекеттік тіркеу туралы» қР Президентінің 1995
жылғы 17 сэуірдегі Заң күші бар № 2198 Жарлығы/ Юрист – қүқықтық ақпараттық жүйе.
6 Әкімов А.қ. Арнаулы салық режимі бойынша шағын бизнес субъектілері
үшін «Салық жэне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» қР-ң Кодексінің (Салық Кодексінің) негізгі ережелеріне түсіндіру жөніндегі Жинақ. Астана,- 2002.
7 Бранхаева Ф.Х. «Налоговое регулирование предпринимательской
деятельности». -Москва, 1995.
8 Ермекбаева Б.Ж. «Жалпы мемлекеттік салықтар». -Алматы, 1997.
9 Жанбулатова Ж. Специальный налоговый режим на основе разового
талона/ Вестник МГД РК. - 2002. -№2. -С. 19-21.
10 Жарасбай А. Совершенствование механизма государственной
поддержки малого и среднего предпринимательство в Казахстане. -Алматы: Университет «Түран», 2002.-140 с.
11 Кобор X. Налогообложение юридических лиц в ФРГ/ Налоговый
консультант (Налоговый эксперт). -2003. №4. 26-27 с.
12 Қазақстан аймақтарының цифрлары/қазақстан Республикасының
статистика басқармасы, ОҚО бойынша статистика басқармасы -Шымкент
2003.
13 Қазақстан республикасының элеуметтік экономикалық дамуы /ҚР-ң
статистика жөніндегі Агенттігі 2003.
14 Қазақстан цифрларда. Статистикалық жинақ/ Смаилов П.А.
редакциясынан. - Алматы. - 2002. -226 б.
15 Қазақстан цифрларда. /Статистикалық жинақ/.
16 Лекбедова Л. Налоги в США/ Банки Казахстана. -1999.- №12. 39-40 с.
17 Малые предприятия: Организация, экономика, учет, налоги: Учебное
пособие / Под ред. В.Я.Торфинкеля, В.А.Швандыря. - М.ІЮнити - Дана,
2001. 357 с.
18 Майере У. Налогообложение в США / Налоговый эйсперт. - 1999.-№3.-
33-35 с.
19 Мещерякова О.В. «Налоговые системы развитых стран мира»
(справочник).- Москва, Фонд «Правовая культура», Международное налогообложения / Бюллетень бухгалтера. 2002. №20 - 8с.
20 ОҚО бойынша 2002 жылғы элеуметтік-экономикалық қүжат / ОқО
бойынша экономика Департаменті, қаңтар 2003 ж. ОҚО бойынша Салық Комитеті 2003 ж. 1 қаңтарына есебі.
21 Полонова Н. Налоговые органы Франции / Финансы. - 2002. -№1. - 73-
76 с.
22 Русаков И. Налоги и налогообложения: Учебник для ВУЗов -М.:
Юнити, 2000. -495 с.
23 Сэбден О. Шағын кэсіпкерлікті басқару. -Алматы: Білім, 2002. -304 б.
24 Сельское хозяйство Казахстан и страны СНГ / Алматы - 2002. №4.
25 Смурыгина И. Специальный налоговый режим на основе разового
талона / Файл бухгалтера. -2002. №15.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге




Нарық жағдайында кәсіпорын салық толеуші ретінде
Жоспар
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1. Қазіргі экономикалық жағдайдағы салықтардың теориялық
негіздері.
1.1 Салықтардың әлеуметтік - экономикалық мәні және атқаратын
қызметтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.2 Қазақстан Республикасының салық жүйесінің ерекшеліктері ... ... ...
2. Қазақстан Республикасының салық салудың қазіргі
тенденциялары (ОҚО-ның шағын және орта бизнес кәсіпорындары мысалында)
2.1 Экономиканы салықтық рәттеу және оның шаруашылық
қызметтегі рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2. Салықтық рәттеудің механизмдері және жетілдіру жолдары ... ... ... ... ..
3. Қазақстан Республикасында экономиканы салықтық рәттеуды
дамыту жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. ... .
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

КІРІСПЕ
Салықтар кез-келген елдерде мемлекеттің қоғамдық-экономикалыққұрылысы
мен саяси іс-бағытына қарамастан үлттық мемлекеттік кірістердің негізгі
көзі болып табылады. Барлық елдерде мемлекеттік шығындар мен салық салу
мэселелеріне үлкен көңіл белінеді. Нарықтық қатынастар қалыптасқан елдерде
салықтар мемлекеттік жэне муниципиалдық табыстарды қалыптастыруда бастырөл
атқарады, экономиканы басқарудың күшті негізгі қүралы болып табылады.
Псіресе олар ғылыми-техникалық прогрессті жеделдетуге, антиинфляциялық жэне
қүрылымдық саясатты жүзеге асыруда белсенді қызмет атқарады. Сондықтан
мемлекет алдында салық механизмін жетілдіру әте қажетті мәселеге айналған.

Салықтар ез қызметін жүзеге асыруда мемлекет экономикасына өз ықпалын
тигізеді, яғни салықтық реттеу механизмы жүзеге асырылады. Салықтық
реттеудің ең басты мақсаты - ендірістің дамуына ықпал ету болып табылады.
Салықтық реттеудің механизмдері тек қана өндірістің дамуын реттеп қана
қоймайды. Сонымен қатар ақша жэне баға саясаты, шетелдік инвесторларды
ынталандыру, шағын және кіші кэсіпкерлікті дамыту жүмыстарын жүзеге
асырады. Макро деңгейде салықтық реттеу экономиканы реттеу болып табылса,
ал микро деңгейде шаруашылық қызметті реттеу қүралы болып табылады.
Әлемдік тэжірибе көрсетгеніндей бүкіл дамыған мемлекеттердегі салықтық
реттеу - несие-қаржылық реттеумен бірігіп отырып нарықтық экономиканы
жүргізудің аса тиімді формасы болып табылады. Ол нарықтық қатынастардың
қалыптасуы арқылы мемлекеттік экономикаға тигізетін эсерін реттеп отырады.
Курстық жүмыс екі бөлімнен түрады: 1-бөлімде, қазіргі экономикалық
жағдайдағы салықтардың дамуының теориялық негіздері, салық салудың әлемдік
тәжірибесі, қазақстан Республикасының салық жүйесінің ерекшеліктері, ал 2-
бөлімде, экономиканы салықтық реттеу мәні, салықтық реттеу механизмдерін
жетілдіру жолдары қаралған.
1 Қазіргі экономикалық жағдайдағы салықтардың дамуының теориялық негіздері
1.1 Салықтардың әлеуметтік - экономикалық мәні және атқаратын
қызметтері
Үйымдық-қүқықтық жағынан салықтар - бұл мемлекет біржақты тәртіппен
заң жүзінде белгілеген, белгілі бір мөлшерде жэне мерзімде бюджетке
төленетін қайтарусыз жэне өтеусіз сипаттағы міндетті ақшалай төлемдер.
Салықтардың экономикалық мэні олардың өзінің функциялары (қызметтері)
мен міндеттерін жүзеге асыру үшін мемлекет жүмылдыратын үлттық табыстың бір
бөлігі болып табылатындығьріда.
Салықтар қаржының бастапқы категориясы болып табылады.
Салықтар мемлекетпен бірге пайда болды және мемлекеттің өмір сүріп,
дамуының негізі болып табылады. Адамзат дамуының бүкіл тарихы бойына салық
нысандары мен эдістері өзгерді, игерілді, мемлекеттің қажеттіліктері мен
сүрау салуларына бейімделді. Салықтар тауар-ақша қатынастарының ахуалына
әсер ете отырып, олардың дамыған жүйесінде айтарлықтай өрбіді. Мемлекет
қүрылымының өзгеруі, әркендеуі эрқашан салық жүйесінің қайта қүрылуымен,
жаңаруымен қабаттаса жүреді.
Салықтар барлық елдерде олардың қоғамдық-экономикалық қүрылысы мен
саяси іс-бағытына қарамастан үлттық мемлекет кірістерінің негізгі кезі -
үлттық табысты қайта бөлудің басты қаржылық қүралы, мемлекет кірістерін
жэне бюджеттің кірістерін қалыптастырудың шешуші кезі болып табылады.
Салықтарда мемлекеттің экономикалық мазмүны нақты түрде керінеді, ал
салықтардың элеуметтік-экономикалық мэні, олардың түрлері мен рөлі қоғамның
экономикалық қүрылысымен, мемлекеттің табиғатымен жэне функцияларымен
айқындалады.
Қазақстан Республикасы Конституциясының 35-ші бабында: заңды түрде
белгіленген салықтарды, алымдар жэне өзге де міндетті телемдерді төлеу
эркімнің борышы әрі міндеті болып табылады, - деп жазылған.
Салықтарда ежелден салық жүтемесін (салық ауыртпалығын) бөлудің екі
қағидаты қалыптасқан:
- пайда (алынған игіліктер) қағидаты;
- қайыр көрсету (төлем қабілеттілігі) қағидаты.
Алынған игіліктерге жэне төлем қабілеттілігіне салық салудың
қағидаттарын пайдалану салық мөлшерлемелерін белгілеуге жэне табыстың
өсуіне қарай олардың өзгеруіне саяды.
Салықты үтымды үйымдастырудың классикалық қағидаттарын бұрын А.Смит
үсынған еді. Олар мынаған саяды:
- салық салық төлеушінің эрқайсысының табысына сэйкес алынуы тиіс
(әділеттілік қағидаты);
- салықтың мөлшері мен оны төлеу мерзмі алдын ала және дәл
анықталу керек (анықтылық қағидаты);
- әрбір салық салық төлеуші үшін неғүрлым қолайлы уақытта және
әдіспен алынуы тиіс (қолайлылық қағидаты);
- салықты алудың шығындары өте аз болуы тиіс (үнем қағидаты).
Бүл қағидаттарды пайдалану салық салудағы зорлық-зомбылықты жоқ етті,
бүл процеске реттемелеуді енгізді жэне А.Смитке салықтар - оны
төлейтіндерге қүлшылықтың нышаны емес, бостандықтың нышаны деп қорытынды
жасауға мүмкіндік береді. Салық салудың кейінгі даму барысында
қағидаттардың түжырымдамалары дэлденді, толықтырылды.
Түңғыш рет қазақстан Республикасында заңнамалық деңгейде салық салудың
қағидаттары баянды етілген. қазақстанның салық заңнамасында сонымен бірге
салық жэне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді төлеудің
міндеттілігі, салық салудың айқындығы, эділдігі, салық жүйесінің
біртүтастығы жэне салық заңнамасының жариялылығы қағидаттары негізделді.
Салық төлеуші салық заңнамасына сэйкес салықтық міндеттемелерін толық
көлемінде жэне белгіленген мерзімдерде орындауға міндетті.
Салық жэне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер айқын болуға
тиіс. Салық салудың айқындылығы салық төлеушінің салықтық міндеттемелері
туындауының, орындалуының жэне тоқталуының барлық негіздері мен тэртібін
салық заңнамасында белгілеу мүмкіндігін білдіреді.
Еліміздегі салық салу жалпыға бірдей және міндетті болып табылады.
Жеке сипаттағы салық жеңілдіктерін беруге тыйым салынады.
Қазақстанның салық жүйесі оның бүкіл аумағында барлық салық
төлеушілерге қатысты бірыңғай болып табылады.
Салық салу мәселелерін реттейтін нормативтік құқықтық актілер ресми
басылымдарда міндетті түрде жариялануға жатады.
Мемлекетке түсетін салық түсімдерінің сипатты ерекшелігі олардың сан
алуан қоғамдық қажеттерге кейін иесіз пайдаланылуы болып табылады. Осысымен
салықтардың мемлекет, сондай-ақ басқа жергілікті органдар белгілейтін түрлі
міндетті мақсатты жарналардан, төлем аударымдарынан айырмашылығы болады;
бүған элеуметтік сақтандыруға аударылатын қатаң мақсатты аударымдар, соның
ішінде бюджеттен тыс қорларға төленетін жарналар мен аударымдар жатады,
олар белгілі бір, үзақ мерзімді көлемде өнімнің, жүмыстың жэне қызметтер
көрсетудің өзіндік қүнынан, табыстан (пайдадан), еңбекке ақы төлеу қорынан,
амортизациядан жэне басқа көздерден есептелінеді.
Салықтардың элеуметтік-экономикалық мэні мен мазмүны олар атқаратын
функцияларда толық ашыла түседі. Жалпы қаржы категориясы түрғысынан
салықтар қосалқы категория болып табылатындығын есте үстаған жөн, сондықтан
қаржыға қатысты салықтардың функцияларын қаржының бөлгіштік функциясының
қүрамдас қосалқы функциясы ретінде қарастырған жөн.
Қазіргі кезде салықтар фискалдық, реттеуші жэне қайта бөлу сияқты
негізгі үш функцияны орындайды. Бүлардың эрқайсысы осы қаржы категориясының
ішкі белгілері мен өзіндік ерекшеліктерін білдіреді.
Фискалдық функция - барлық мемлекеттерге тэн негізгі функция. Оның
көмегімен бюджеттік қор қалыптасады, мүның өзі салықтардың қоғамдық
міндеттерін арттыра түседі. Өйткені салықтар мемлекеттік бюджеттің
кірістерін толыстыра отырып, экономиканы, элеуметтік мэдени шараларды
жүзеге асыруды қамтамасыз етеді.
Салықтардың реттеуші функциясы мемлекеттің экономикалық қызметінің
ұлғаюымен байланысты пайда болады. Ол үлттық шаруашылықтың дамуына
қабылданатын бағдарламаларға сэйкес ықпал етеді. Бүл орайда салықтардың
нысандарын таңдау, олардың мөлшерлемелерінің, алу эдістерінің өзгеруі,
жеңілдіктер мен шегерімдер пайдаланылады. Бүл реттеуіштер қоғамдық ұдайы
өндірістің құрылымы мен үйлесіміне, қорлану мен тұтыну көлеміне ықпал
етеді.
қайта бөлу функциясы арқылы түрлі субъектілер табысының бір бөлігі
мемлекеттің қарамағына өтеді. Бұл функцияның іс-эрекетінің ауқымы жалпы
ішкі өнімде (ЖІҮ) салықтардың алатын үлесі арқылы анықталады; ол ұлттық
табыстың мемлекеттендірілуі дэрежесін көрсетеді.
Мемлекет салық саясатын - салық саласындағы шаралар жүйесін қоғамның
оның нақтылы кезеңіндегі әлеуметтік - экономикалық мақсаттар мен
міндеттеріне қарай әзірленген экономикалық саясатқа сәйкес жүргізіледі.
Нарықтық қатынастардың қалыптасу жағдайындағы салық саясатының негізгі
бағыты түтынудың орталықтандырылған қоғамдық қорлары арқылы халықтың нақты
табыстарының едэуір бөлігін қалыптастырудың өзін ақтамаған қағидатынан бас
тарту болып табылады. Бүл еңбек белсенділігінің күшеюіндегі экономикалық
ынталылықтың уэждемелік механизмі арқылы халықтың еңбекке жарамды бөлігінің
табыстарын айтарлықтай арттыруға мүмкіндік жасайды. Салық жүйесі арқылы
қоғамның еңбекке жарамсыз мүшелерінің неғүрлым тиімді жэне берік элеуметтік
қорғалуы қамтамасыз етіледі.

1.2 Қазақстан Республикасының салық жүйесінің ерекшеліктері
Мемлекетте алынатын салық түрлерінің, оны қүру мен алудың нысандары
мен эдістерінің, салық қызметі органдарының жиынтығы эдетте мемлекеттік
салық жүйесін қүрайды.
1991 жылға дейін елде көбінесе экономиканы басқарудың эміршіл-экімшіл
жүйесіне, бағаларға қатаң мемлекеттік реттеуге сэйкес келетін салық жүйесі
қызмет етті. Бюджеттің басты кіріс көздерінің бірі болған айналым салығы
тіркелген бөлшек сауда жэне көтерме сатып алу бағаларын қолдануға жэне
мемлекеттік реттеп отыруға бағытталған болатын. қазақстан егемендікке ие
болғаннан кейін 1991-1995 жылдары қабылданған бірқатар заңдарға сэйкес
республикада жаңа салық жүйесі қалыптасты.
1991 жылғы желтоқсанның 25-інен бастап біздің елімізде түңғыш салық
жүйесі жүмыс істей бастады. Ол қазақстан Республикасындағы салық жүйесі
туралы заңға негізделді. Бүл заң салық жүйесін қүрудың қағидаттарын,
салықтар мен алымдардың түрлерін, олардың бюджетке түсу тэртібін белгілеген
алғашқы қүжат еді. Осы заңға сэйкес қазақстанда 1992 жылғы қаңтардың 1-інен
бастап 13 жалпы м^млекеттік салық, 18 жергілікті салықтар мен алымдар
енгізілді.
Қазақстан Республикасының үкіметі 1995 жылдың басында салық
реформасының үзақ мерзімді түжырымдамасын қабылдап, онда еліміздің салық
жүйесі мен салық заңнамасын бірте-бірте халықаралық салық салу
қағидаттарына сэйкестендіру көзделді. Осыған байланысты Салық жэне
бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы 1995 жылғы сэуірдің
24-інде қазақстан Республикасы Президентінің заң күші бар жарлығы шықты.
Енді бүрынғы 42 салықтар мен алымдар едәуір қысқартылып, олардың саны
небэрі 11 болып қалды.
Қазақстан Республикасы Президентінің 1995 жылғы сэуірдің 24-індегі заң
күші бар жарлығы қазақстан Республикасының 1999 жылғы шілденің 16-сындағы
№440-1 заңына сәйкес заң мэртебесін алды. Осы уақыт аралықтарында Президент
жарлықтарымен жэне қазақстан Республикасының заңдарымен бүл заңға
өзгертулер мен толықтырулар енгізілді.
Салық жүйесінің бір орында, өзгеріссіз түрып қалуы мүмкін емес. Ел
экономикасының дамуы, нарықтық қатынастарға көшу жолында қалыптасатын іс-
тәжірибелер, экономикасы дамыған елдердің тэжірибелерін талдап-жиынтықтау
барысында, салық жүйесіде өзгеріп, дамып, бара-бара жақсара түсуі тиіс.
1995 жылғы болған соңғы салық реформасынан кейін ел экономикасында
көптеген өзгерістер болды. Бұл өзгерістер Республикадағы салық
қатынастарын реттейтін салық жэне бюджетке төленетін басқа да міндетті
төлемдер туралы барлық ережелер мен нормаларды жүйелеу қажеттігін
көрсетті. Мүның барлығы елге жаңа салық кодексі қажеттігін дэлелдеді.
Салық кодексі кеңінен, ашық, жан-жақты талқыланған заңдық қүжаттардың
бірі. Жаңа салық заңының жобасын талқылау барысында көптеген
конференциялардың да өткізілгенін айта кетуіміз кере. Мүндай іргелі бас
қосулардың үйымдастырылуына салық заңдылықтары саласындағы ірі халықаралық
үйымдар өкілдеріде атсалысты. Конференциялар Астанада, Лондонда,
Вашингтонда өткізілді. Халықаралық сарапшылар талқылаудың барлық кезеңіне
қатысты. Халықаралық өлшемдерге жақын жаңа салық заңы шетелдік
сарапшылардың оң ықыласына бөленді. Мүндай іс-шаралардан көзделген мақсат
салық жүйесінде өткен жылдардағы қате-кемшіліктердің қайталанбауын
қамтамасыз ету.
Кең ауқымдағы жаңа салық заңы, жалпы мемлекеттің және барлық шаруашылық
субъектілерінің аспектілеріне эсер ететін бірден-бір қүжат екендігімен
ерекшеленеді. қолданыстағы салық заңына келсек, ол шағын заңнан жэне
көптеген нормативтік актілерден түрады. Яғни, мүның барлығы салық заңының
қүрамдас бөлігі болып табылады. Ал, жаңа Кодекстің қабылдануымен іс жүзінде
енді бір ғана заң болды. Заңға Ел Президенті 2001 жылдың 12 маусымында қол
қойды. Жалпы жаңа салық кодексін дайындау қажеттілігі, біріншіден, салық
жинаудың барлық аспектілерін қорғайтын негізгі ережелерді жүйелеу
қажеттігінен туындады. Өйткені, экономиканың құрылымы мен динамикасы
түбегейлі өзгерді. Экономика субъектілері арасындағы қарым-қатынастар
өзгерді. Бұл қолданыстағы салық заңдылықтарын жетілдіру талабын қойды.
Қазақстан Республикасы салық жүйесінің қалыптасуы жэне дамуының негізгі
кезеңдерін төмендегі кестеден көруге болады (1-Кесте).
Қазір біздің мемлекетіміз экономикасы дамуының жаңа кезеңінде түр.
Сондықтан да келешектегі даму тенденциясын, экономиканы үйымдастырудың жаңа
әдістерін, инвестициялық нарықты ескеру қажет. Сондықтанда мемлекеттік
органдар өзара қарым-қатынасында барлық қүқықтық аспектілерді күшейту Салық
кодексінде шешілуі қажет басым міндеттер болды.
Барлық өркениетті елдерде салықтардың бүкіл жиынтығы әр түрлі
қағидаттар бойынша былайша жіктеледі:
- салық салу объектілері бойынша;
- салықты алатын және салықтан жиналған сомаға билік жасайтын органға
қарай;
- падалану тәртібі бойынша;
- объектінің экономикалық белгісі бойынша.
Салықтарды салу объектісі бойынша, олар тура және жанама салықтар
болып бөлінеді.

1-Кесте. Қазақстан Республикасы салық жүйесінің қалыптасуы және даму
кезеңдері.
Кезеңдер Салық жүйесінің Салықтық ОрталықтаӘлеуметтік
қалыптасуы жэне қатынастарды ндыру -экономикалық
даму кезеңдері басқарудың дэрежесі нәтижесі
стратегиясы
жэне тактикасы
Бірінші Салық жүйесі Ағымдағы жэне Төмен Ретсіздік
кезең жаратылды, мерзімді элементтері мен
1991-1994 экономикадағы жэне мэселелер қайшылықтар
жж. салық шешімін ескеріліп, салық
қатынастарындағы бағдарлау салу жүйесі
ретсіздік жаратылды.
элементтері
реттелді жэне
мемлекеттік бюджет
табыс бөлімі бағыт-

бағдары
қалыптастырылды.
Екінші Макроэкономикалық Қысқа-орта Орташа Макроэкономикалық
кезең тұрақтылық және мерзімді ынталандыру
1995-1998 кэсіпорындарды мэселелерді экономикалық
жж. ынталандыру жолыменшешу. Орта дамудың негізі
бюджеттің табыс мерзімді болып қалады. Салық
бөлімін мэселені салу базасының
максималдауға жету бағдарлау. қысқартылу
салықтық реттеу тиімділігі.
Үшінші Ұйымдарының жаңа Орта мерзімді Жоғары Экономикалық даму
кезең принциптеріне өту мэселелерді басталды.
1999-2001 арқылы экономикалықшешу жэне ұзақ Тұрақтылық жэне
жж. дамуға жету, мерзімді салық салу базасы
әлемдік салық бағдарлама кеңейе басталды.
тәжірибелерін мақсаты,
ескеру және Қазақстан
мемлекеттік бюджет2030
табысын көбейту. стратегиясын
қалыптастыру.
Төртінші Әлеуметтік-экономи-Орта жэне ұзақ Мемлекеттің жэне
кезең Жоғары салық
2002 ж. калық бағдарла- мерзімді төлеушілердің
дан бас- маларды қаржылан- мэселелерді мүдделерін
талады дыруды шешу. теңестіре
кеңейтіруінің Әсіресе, отырып экономикалық
мақсатымен салық стратегиялық
салу мэселелерді дамуды
субъектілерін шешуді тұрақтандыру.
капиталдандырылған бағдарлау.
қүнын өсіруін
ынталандыру жолымен

бюджеттің табысын
максималдау.

Тура салықтар - салық төлеушінің кірісі мен мүлкінен тікелей төленген
салықтар. Олар өз кезегінде нақты жэне жеке салықтарға жіктеледі. Нақты
салықтар салық төлеушілердің мүлкінің (меншігінің) кейбір түрлеріне (үй,
жер, кәсіп, ақшалай капитал жэне т.с.с.) салынады. Жеке тура салықтар - бүл
жеке адамдар мен заңды үйымдардың табыстары мен мүлкіне салынатын салықтар.
Нақты салықтардың айырмашылығы - жеке салық салу әрбір салық төлеушінің
жеке табысы мен мүлкін де, оның қаржы жағдайын да ескереді.
Жанама салықтар - баға немесе тарифке үстеме түрінде белгіленген салық
төлеушінің кірістері мен мүлкіне тікелей байланысты емес салықтар. Жанама
салықтарға қосылған қүнға салынатын салық, акциздер жатады. Жанама
салықтарға сондай-ақ сыртқы экономикалық қызметтен түсетін түсімдер де
(кеден баждары түріндегі, экспортқа жэне импортқа салынатын салық түріндегі
кеден кірістері, ішкі рынокте сатылатын тауарлар бағасы мен олардың
фактуралық қүнының айырмасы) жатады.
Қазақстан Республикасындағы салықтардың, салық сипатындағы алымдардың
тізбесі мыналарды қамтиды:
I. Салықтар:
- Корпорациялық табыс салығы.
- Жеке табыс салығы.
- Қосылған қүнға салынатын салық.
- Акциздер.
- Жер қойнауын пайдаланушылардың салықтары мен арнаулы
төлемдері.
- Әлеуметтік салық.
- Жер салығы.
- Көлік қүралдарына салынатын салық.
- Мүлікке салынатын салық.
II. Алымдар:
❖ Заңды түлғаларды мемлекеттік тіркегені үшін алынатын алым.
❖ Жеке кәсіпкерлерді мемлекеттік тірегені үшін алынатын алым.
❖ Жылжымайтын мүлікке қүқықтарды жэне олармен жасалған
мэмілелерді мемлекеттік тіркегені үшін алым.
❖ Жылжымалы мүлік кепілін мемлекеттік тіркегені үшін алым.

❖ Радиоэлектрондық қүралдарды және жиілігі
жоғары қүрылғыларды мемлекеттік тіркегені үшін алым.
❖ Механикалық көлік қүралдары мен тіркемелерді мемлекеттік
тіркегені үшін алым.
❖ Теңіз, өзен кемелері мен шағын көлемді кемелерді мемлекеттік
тіркегені үшін алым.
❖ Кеменің немесе жасалып жатқан кеменің ипотекасын мемлекеттік
тіркеу үшін алым.
❖ Азаматтық эуе кемелерін мемлекеттік тіркегені үшін алынатын алым.
❖ Дэрі-дәрмек қүралдарын мемлекеттік тіркегені үшін алым.
❖ Автокөлік қүралдарының қазақстан Республикасының аумағы
арқылы жүру алымы.
❖ Аукциондардан алынатын алым.
❖ Жекелеген қызмет түрлерімен айналысу қүқығы үшін лицензиялық алым.

❖ Телевизия жэне радио хабарларын тарату
үйымдарына радиожиілік спектрін пайдалануға рүқсат беру үшін алым.
III. Төлемақылар:
❖ Жер участкелерін пайдаланғаны үшін төлемақы.
❖ Жер бетіндегі көздердің су ресурстарын пайдаланғаны үшін
төлемақы.
❖ Қоршаған ортаны ластағаны үшін төлемақы.
❖ Жануарлар дүниесін пайдаланғаны үшін төлемақы.
❖ Орманды пайдаланғаны үшін төлемақы.
❖ Ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды пайдаланғаны үшін
төлемақы.
❖ Радиожиілік спектрін пайдаланғаны үшін төлемақы.
❖ Қалааралық жэне (немесе) халықаралық телефон байланысын бергені үшін
төлемақы.
❖ Кеме жүретін су жолдарын пайдаланғаны үшін төлемақы.
❖ Сыртқы (көрнекі) жарнаманы орналастыру үдпін төлемақы.
IV. Мемлекеттік баж:
❖ Мемлекеттік баж.
V. Кеден төлемдері:
❖ Кеден бажы.
❖ Кеден алымдары.
❖ Алдын ала шешім қабылдағаны үшін төлемақы.
❖ Алымдар.
Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджетінің кіріс бөлімінің 80
пайыз шамасы салықтардан түсетін түсімдерден қүралады.
Қазақстан Республикасы қаржы министрлігінің мэліметі бойынша бюджетке
салық түсімдері қүрылымында 2003 жылда түсімдердің негізгі бөлігі
корпоративтік табыс салығынан (28,8%) жэне қосылған қүн салығынан (24,4%)
түскен. Ал 2004 жылда бүл көрсеткіштер яғни, корпоративтік табыс салығы
32,2%-ды жэне қосылған қүн салығы 20,5%-ды қүраған. 2004 жылда
корпоративтік табыс салығы 2003 жылға қарағанда 3,4%-ға көбейген, қосылған
қүн салығы 3,9%-ға азайған, элеуметтік салық 2004 жылда бюджетке салық
түсімдерінің 14,2% -ын қүрастырған, бүл 2003 жыл мен салыстырғанда 2,4%-ға
азайған (2-Кесте).
Корпоративтік табыс салығының көбеюі, біріншіден, салық төлеуші заңды
тұлғалар табысының көбейгенін, екіншіден, салық төлеуші тұлғалар санының
көбейгенін көрсетеді. 2004 жылда қосылған қүн салығының жэне элеуметтік
салықтың азаюына салық саясатында 2004 жылдың 1 қаңтарынан бастап,
жекеленген салықтардың азаюы себеп болған, яғни,
- қосылған қүнға салынатын салық ставкасы 15-дан кемітіліп, 14%
болып бекітілді;
- әлеуметтік салық жүмыс берушілердің еңбекке ақы
төлеу шығыстарының деңгейіне қарай есептелетін болды.

2. Кесте. Мемлекеттік бюджеттің салықтық түсімдерінің қүрылымы (млн
теңге)
Салықтар 2003 жыл 2004 жыл
Мемлекеттік құрылымы, % Мемлекеттік құрылымы, %
бюджет бюджет
Корпоративтік 272632 28,8 382814 32,2
табыс салығы
Жеке табыс 93281 9,9 98535 8,3
салығы
Қосылған қүн 231338 ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Нарық жағдайында кәсіпорын көрсеткіштерін жоспарлауды ұйымдастыру
Нарық жағдайында инвестицияларды жетілдіру
Нарық қатынаста салық жүйесі
Нарық жағдайында шағын кәсіпкерліктің дамуы
Нарық жағдайында өндіріс тиімділігін арттыру
Баға нарық категориясы ретінде
Нарық жағдайында еңбекті мөлшерлеу
Нарық жағдайында өнімнің сапасын басқару
Нарық жағдайында өнімнің сапасын көтеру
Кәсіпорын, салық, бюджет ұғымдарының мазмұны мен мәні
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь