Құқықтың пайда болуы және ерекшеліктері

КІРІСПЕ
І. Құқықтың пайда болуы
ІІ. Құқықытың пайда болу жөніндегі теориялар
ІІІ. Құқықтың кәзіргі кездегі түсінігі
ҚОРЫТЫНДЫ
Қосымша
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Жұмыс – мемлекет және құқық теориясы пәнінің маңызды институты болып есептелетін құқықтың пайда болу мәселесіне арналған. Зерттеу тақырыбының көкейкестілігі, құқықтық институттың проблемалық тұрғыда ғылыми зерттелмегенімен түсіндіріледі.
Адам қоғамы мыңдаған жылдар өмір сүріп келеді. Жеке адамдар тиісті мемлекеттің азаматы болып, сол мемлекеттің билігіне, құқықтық тәртібіне бағынып, өзінің іс-әрекетін, мінезін, тәртібін қоғамдық мүдде-мақсатты орындауға жұмсап келеді. Көне заманнан адамдар мемлекет пен құқық қашан пайда болды, қалай дамып келеді? - деген мәселелермен шұғылданып, ғылыми зерттеу жасап келді. Сондықтан мемлекет пен құқықтың пайда болуы туралы мәселесін зерттеуді курстық жұмыстың басты мақсаты деп қойдық.
Құқық (объективтік тұрғыдан қарағанда) — адам мен қоғамның жаратылысымен байланысты тұлғаның бостандығын білдіретін, коғамдық қатынастарды реттетпін, ресми құжаттарда анықталған, мемлекеттіц күшімен қамтамасыз етілетін құқықтық нормалардың жиынтығы.
Зерттеудің нысаны мемлекет және құқық теориясы пәнінің құқықтың пайда болу мәселесі болып табылады.
Жұмыстың мақсаты – қарастырып отырған проблемемыздың негізін анықтау және талдау, сонымен қатар маңызы мен ерекшеліктеріне нақты түрде тоқталып, әрқайсысын талқылылап кету.
Курстық жұмыстың теориялық базасы – мемлекет және құқық саласында алдыңғы қатарлы қазақстандық және шетелдік ғалымдардың (РФ) еңбектері.
Жұмыстың теориялық және практикалық мәні – қарастырып отырған институттың құқықтық негізін ашудағы теориялық және практикалық мәселелерді кешенді түрде шешу болып табылады.
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы, 1995
2. Қазақстан Республикасының Конституциясының түсіндірме сөздігі.
3. Алексеев С. С. Теория права М. БЕК, 1993
4. Хропанюк В. Н. Теория государства и права М, 1995, 1996
5. Хутыз М. Х. Сергейко П. Н. Энциклопедия права М., 1995.
6. Бейсенова А., Біржанова Қ., ҚР мемлекет және құқық негіздерін оқып үйренушілерге көмек. Алматы: “Жеті жарғы” 1997.
7. Сапаргалиев Г.С. Основные государства и права Казахстана.
Алматы, 1994.
8. Сапарғалиев Г.С. Заң терминдерінің сөздігі. Алматы: “Жеті – Жарғы” Алматы., 1996.
9. Ибраева А.С. Заң терминдерінің қазақша-орысща және орысша-қазақша түсіндірме сөздігі. Алматы: “Жеті –Жарғы” 1996.
10. Сапарғалиев Г.С., Ибраева А.С. Мемлекет және құқық теориясы. Алматы: “Жеті – Жарғы” 1997.
11. Сапаргалиев Г.С. Основы государства и права. Учебное пособие. Алматы, “Жеті – Жарғы, 1997.
        
        ҚАЗАҚСТАН  РЕСПУБЛИКАСЫ
Мемлекеттік-құқықтық пәндер кафедрасы
Мемлекет және құқық теориясы пәні ... ... ... ... БОЛУЫ ЖӘНЕ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ»
Орындаған:
Тексерген:
АЛМАТЫ - 2009
ЖОСПАР:
КІРІСПЕ
І. Құқықтың пайда болуы
ІІ. Құқықытың пайда болу ... ... ... ... кездегі түсінігі
ҚОРЫТЫНДЫ
Қосымша
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
КІРІСПЕ
Жұмыс – мемлекет және құқық теориясы пәнінің ... ... ... ... ... болу ... арналған. Зерттеу тақырыбының
көкейкестілігі, құқықтық институттың проблемалық ... ... ... ... ... жылдар өмір сүріп келеді. Жеке адамдар тиісті
мемлекеттің азаматы болып, сол ... ... ... ... ... ... ... тәртібін қоғамдық мүдде-мақсатты
орындауға жұмсап келеді. Көне заманнан адамдар ... пен ... ... ... қалай дамып келеді? - деген мәселелермен шұғылданып, ғылыми
зерттеу жасап келді. Сондықтан ... пен ... ... ... ... ... ... жұмыстың басты мақсаты деп қойдық.
Құқық (объективтік тұрғыдан қарағанда) — адам мен ... ... ... ... ... коғамдық
қатынастарды реттетпін, ресми құжаттарда ... ... ... ... ... нормалардың жиынтығы.
Зерттеудің нысаны мемлекет және құқық теориясы пәнінің құқықтың пайда
болу мәселесі ... ... ...... отырған проблемемыздың негізін анықтау
және талдау, сонымен қатар ... мен ... ... түрде тоқталып,
әрқайсысын талқылылап кету.
Курстық жұмыстың теориялық ...... және ... ... ... ... және шетелдік ғалымдардың (РФ) еңбектері.
Жұмыстың теориялық және практикалық мәні – ... ... ... ... ... ... және практикалық мәселелерді
кешенді түрде шешу болып табылады.
І. ... ... ... ... ... тек ... даяр өнімдерін жинап қорек етіп,
өмір сүрген. ... ... ... ... ... алып, өздері
шаруашылыққа айналысады. Сөйтіп, терімшіліктен өндіру ... ... Мал ... егіншілікке ауысады.
Егіншіліктің нәтижесінде отырьқшылық қалыптсып, елді мекендер, қалалар
салына бастайды. Қалаларда қол өнері пайда болып, ол мал ... ... ... ... ... ... Экономи-каның аталған салалары
бірінен-бірі бөлініп шығып, дербес өмір сүре бастағаннан кейін, ... ... бірі ... ... ... ... - мал ... - жер өнімі, қолөнершілерге -тамақ қажет болады. Сөйтіп, ... ... ... ... бастады[1].
Құрал-саймандардың жетілдірілуіне байланысты еңбек өнімділігі де
өседі. Соның нәтижесінде ... өнім ... ... ... ... ... табылған өнім ру мүшелерінің жалпы меншігі болған еді. Енді ... ... ... ... өнім жеке ... жеке
отбасыларының меншігіне айнала бастады. Сөйтіп, ... ... ... ... ... ... болды. Ақырында ру қауымының жалпы
меншігінің орнына жеке ... ... ... ... ... айрықша
түрі - жеке меншік қалыптасты. Жеке ... ... ... ... ... ... Бір ... құрал-жабдықтар, өндірілген бұйымдар,
мүлік-дәулет адамдардың бір тобының қолында шоғырланады да, байлар пайда
болды. Екінші жағынан, ... ... ... ... Сөйтіп, рулық қауым
өзіне тән белгілерінен айрылып, ... Оның ... жеке ... ... екі ... ... ... тұратын қоғам қалыптасты.
Мұндай жағдайда рулық қоғамдағы ... ру ... ... ... білдіретін қауымдық билеу құрылымы өз міндетін, қызметін атқара
алмады.
Меншік иелерінің - байлардың ... ... ... басқа ру
мүшелерімен, кедей-жарлылармен қатар отырып, мәселелерді тең негізде шешуге
бармайды. Содан байлар мен кедейлердің арасында қайшы-лықтар ... ... ... ... ... ... өзгерістердің
нәтижесінде қоғамды билеу, басқару жүйесі де өзгерді. Рулық биліктің ... ... ... ... баса ... ... ... белгілі бір
сатысында мемлекет және құқық пайда болды.
Мемлекеттің және құқықтың пайда болуының жолдары.
Мемлекеттің пайда болуы және оның ... ұзақ ... бойы ... Ол әр ... ... болып өткен.
Мемлекеттің пайда болуының тарихи екі түрлі жолын атап айтуға болады:
1. Мемлекеттің пайда болуының ... жолы ... ... Африка,
Америка). Осы жолмен көшпелі мемлекеттер де пайда болған. Өздерінің дамуы
барысында бұл ... ... ... жүріп өтті. Сонда бұл жолдың сипаты
мына белгілерден ... ... ... қауымға тән ерекше белгілер (атрибуттар): жерді
қауым ... ... мен ... ... ... ру-тайпа ақсүйектерінің
(абыздар, әскери көсемдер және с.с.) қолына ... Бұл ... ... ... (яғни қауымның) ыдырауы барысында да сақталған. Ал енді
бұлардағы басқарудың қоғамдық құрылымдары мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... сонда жер қоғамдық
болудан өзгеріп мемлекеттікке көшкен.
2. Мемлекет дамуының Батыстық (еуропалық) ... ... ... ... Рим, ... ... ... өткен. Бұл жолға тән сипаттарға келер
болсақ, олар ... ... ... ... ыдырауының
белсенді түрде болғанын сөйтіп жеке меншік пен ... ... ... ... ... ... ... пайда болуына үлкен ықпалын тигізген
плебстер мен патрицийлердің күресі ... ... ... ... ... алған. Мемлекеттердің пайда болуының әрқилы
жолдарының болуына ... ... ... өз ... ... ... - ... құрылыстың (қауымның) ыдырауы мен ұйымдасқан түрдегі
мемлекеттік биліктің қажеттілігінен ... ... ... пайда болуында біркелкілік сипат болмаған, әрбір
мемлекетте оның даму барысына әрқилы қозғаушы күштер өз ықпалын ... ... да екі ... бар ... ... ... пайда болуының шығыстық жолы (Ежелгі Шығыс елдері): мұнда
құқықтың қалыптасуы мен дамуына үрдістер зор ықпалын тигізген. ... ... де ... ... ... ... ... басты
қайнар көзі ретінде діни нормалар қолданылуда.
2. Құқықтың пайда болуының батыстың (еуропалың) жолы. Бұл ... ... ... ... ... мен ... (үлгі боларлық шешім)
құқық та дамыған.
Дегенмен, құқықтың пайда ... ... ... ... ... - сан
алуан күрделі қоғамдық қатынастардың пайда болуы.
Алғашқы ... ... ... әлеуметтік, құрылым-дық,
басқарушылық салаларындағы объективтік даму процестері бір-бірімен ... ... ... отырады. Бұл объективтік даму процестің күрделі
сатысы әлеуметтік революциялық төңкеріс - ... 10-15 ... Ол ... ... ... пен ... ... ажарланған
тастан жасалған қарулар өмірге келді, адамның тәжірибесі өсіп, ... ... төрт ... ... ... ... жер ... және саудагерлер тобы. Бұның бәрі еңбектің өнімділігін арттырды,
қоғамның шығысынан кірісін асырды. Сөйтіп, ... ... ... оны ... топтар, таптар пайда болды. Экономикалық өзгерістер
әлеуметтік қайшылықтарды өмірге ... 5-4 ... ... реттеп, қоғамды басқару үшін құқық пен мемлекет пайда болды.
Мемлекет және құқық тарихы қоғамның антогонистік ... ... ... ... ... ... келуінің, қалыптасуының негізгі объективтік
заңдары:
- қосымша ... ... ... ... қалыптасуы;
-таптар мен топтардың арасында күрестің басталуы;
-қайшылықтарды реттеп, қоғамды басқару үшін құқық пен ... ... ... - адам ... ... өмір ... ... заңдылықтарының бірі, әлеуметтік нормалардың қалыптасып
қоғамдағы қарым-қатынастарды ... ... ... ... ... ... мораль, діни нормалары) қоғамның даму процесінде бірте-
бірте құқықтық нормаларға айналуы. ... ... ... аз да ... ... деуге болады. Алғашқы қоғамда мемлекеттік кезеңнің
басталуынан бері қарай құқық қарым-қатынастардың ... ... ... ... ... Қоғамда мемлекеттің өзі қабылдаған, ... жаңа ... ... болды: заң, заңға тәуелді актілер, ... заң күші бар ... ... екі ... ... ... - мемлекеттік қоғамдық меншікті
реттеу моральдық-діни нормаларға ... ... ... Ману ... ... Құран заңы; екіншісі - жеке ... ... ... ... өзі ... ... арқылы реттеп-
басқару.
Таптық қоғамда, қанаушылық, әділетсіздік басым болған мемлекетте құқық
- ... ... ... ... ... ... Бұл ... заңға
айналдырушы және заңдардың орындалуын ұдайы қадағалап отырушы - ... ... ... аппарат. Құқық үстем таптың мүддесін қорғаумен ... ... да ... ... таптық мәні, қоғамдағы рөлі, мазмұны мен ... ... ... ... ... әлеуметтік сипатына және мәдени өсу
дәрежесіне байланысты. Мысалы, К. Маркс "Гота программасына сын" еңбегінде:
"Құқық еш ... да ... ... және ... ... ... ... жоғары бола алмақ емес", - деген.
Құқықтың нормалары қоғам ... ... ... ... ... ... сай ... соғұрлым пайдалы әсері мол болмақ.
Сонымен, құқық - мемлекет шығарған немесе бекіткен, мемлекеттік
аппараттың ... ... ... ... ... ... қоғамдық
қатынастарды реттейтін нормалардың жиынтығы.
ІІ. Құқықтың пайда болуы жөніндегі теориялар
1. Теологиялық ... Бұл ... ... ... ... құдайдың адамдарға берекелі өмірге, әрі жер бетінде тәртіпті
сақтау мақсатындағы берген құрылымы деп түсіндіреді.
2. Құқықтың табиғи ... ... Бұл ... ... бойынша мемлекеттің белгілеуі арқылы анықталған құқықтармен қатар
адамның жаратылыстың табиғатынан туындайтын да ... бар ... ... ... ... теориясы. Бұл теория құқықты тарихи түрде
туындайтын, сөйтіп әрі қарай ... ... деп ... ... ... ... ... ұлттың өзгешеліктері болады да, олар мемле-кеттік
құқық дамуы барысында ескеріліп отырады. Бұл теория құқық дамуы ... ... ... ... ... заң шығарушылардың
рөлін жеткілікті дәрежеде тани қоймайды, яғни ... ... ... ... Бұл ... құқықтың түзілуін
(пайда болуын) адамдардың психикасына (жүйке жүйесіне) байланыстыра
қарастырады. Сонда, осы ... ... ... құқық деп - адамдар
қоғамда қабыл алынып мақұлдаған мінез-құлық ережелерін баянды ету маңсатын
білдіретін психологиялық ... ... ... ... ... ... ... табиғатында (жүйкесінде) көрініс тапқан, ... пен ... адам ... ғой деп ... ... маркстік теориясы. Осы теорияны жақтаушылар құқықтың терең
тамыры экономикада деп нақты дәлелдер келтіріп, құқық экономикалық базиске
тәуелді деп сендірген. Құқықтың ... ... ... мүмкін емес,
өйткені мемлекет экономикасының белгілі бір мерзіміне қандай құқықтың
нормалардың қажет болатынын тек экономика ғана айта алады. Дегенмен құқықты
таптар күресімен байланыстыра ... ... ... тек ... ... ... ... кеткендік болады. Олай болатын себебі,
әлгілердің барлығы, дұрысын айтқанда қоғам мен мемлекеттің типіне (түріне)
байланысты болып келеді. Өйткені, ... ... ... ... ... бағытталмаған, қайта ол қоғамдағы қатынастарды дамытып, бәріне
тең құқьқтылық жағдай жасауға бағытталған.
Бұлардан ... ... ... ... ... да
теориялар бар. Атап айтқанда, барлығымыз білетіндей, адам қоғамы ... өмір ... ... Жеке ... ... ... ... болып,
сол мемлекеттің билігіне, құқықтық тәртібіне бағынып, өзінің іс-әрекетін,
мінезін, ... ... ... ... ... ... Көне
заманнан адамдар мемлекет пен құқық қашан пайда болды, қалай дамып келеді?
- деген ... ... ... ... жасап келді. Енді
мемлекеттің пайда болуы туралы теориялардың ... ... ... теория - мемлекет пен құқық Алланың әмірімен ... ... деп ... бұл ... ... ... болмайды.
Мәселені дінмен бірге зерттеу керек. Себебі бұл теория ... ... ... ... ... көне ... дамып, нығайып келеді. Бұл
теорияны ғылыми түрде уағыздаған Фома Аквинский, Жак Маритен т.б.
Патриархалдық теория - ... ... ... ... ... ... түрде өздерінің мүдде-мақсаттарын іске
асыру үшін біріккен одақ деп ... ... ірі ... ... ... ... ... айналған. Отбасы басшысы- әке,
мемлекеттің басшысы - монарх. Бұл теорияның өкілі және ... ... оны ... орта, жаңа ғасырларда ... ... ... ... - бұл ... Платон көне дәуірде уағыздаған (б.з.
IV - III ғ.). Бірақ теория толық түрде XIX ғасырда қалыптасты. ... Г. ... ... ... ... ғасырдағы ғылымның жетістіктеріне сүйене отырып, бұл теория - адам
қоғамы да табиғаттың объективтік даму заңдарына сәйкес эволюциялы ... ... ... ... - ... басы - миы ... ... Қанаушы тап қоғамның экономикасын дамытады. Ол қоғамды қорғайды
деп түсіндіреді.
Табиғи құқықтық теория - ... ғғ. ... ... ... ... Т. Гоббс, Д. Локк, Ж.Ж Руссо, Б. Спиноза, А.И.Ра-дищев т.б.
Теорияның ... ... ... ... ... ... (бостандық,
теңдік, еңбек жасау т.б.). Оны ешкім жоя ... оған зиян ... ... ... даму ... ... ара қатынасында
қайшылықтар басталды. Сондықтан, қоғамда бостандықты, ... ... үшін ... ... шарт ... ... ... Бұл шарттың
мазмұны көп елдің Конституциясына кірді деп түсіндіреді.
Психологиялық теория - XIX ғ. бұл теорияны уағыздаған: Ч. Тард, ... ... мен ... бұл ... адамдардың психологиялық
біріккен көзқарасы, іс-әрекеті, мінезі, тәртібі -бәрі келісіп ұжымдық түрде
басқаруы. Қоғам мен мемлекет адамдардың табиғи психологиялық даму ... ... ... ... деп түсіндіреді.
Күштеу теориясы - XIX ғ. қалыптасқан пікір. Өкілдері: Л. Гумплович, К.
Каутский, Е. Дюринг т.б. Мазмұны: күшті рулар, ... ... ... руларды, тайпаларды күштеп, зорлық, озбырлық жасап өзіне ... ... үшін ... ... - деп ... ... - Мемлекет пен құқықтың пайда болуын экономикалық
тұрғыдан түсіндіреді, себептері: ... ... ... ... жеке ... ... ... қоғамның қарама-қарсы екі тапқа
бөлінуі, қайшылық күресінің басталуы. Мемлекет пен ... ... ... ... қоғамдық мүдде-мақсатты қорғауы.
Мемлекет қоғамның көп салалы, көп жүйелі құбылыстарына сәйкес дамып,
өмірге келген бірлестік. Оның себептерін қоғамдағы ... ... ... ... ... ... эко-номикалық,
әлеуметтік, діни, ұлттық т.б. ... ... бір ... ... пен ... ... ... ғылыми тұрғыдан толық түсінуге
болмайды.
Жоғарыда көрсетілген теориялардың бәрінде де ... ... бар. Оны ... ... ... және ... пайда
болуы, ғылыми тұрғыдан дұрысырақ ... - ... ... Бұл ... мемлекет және құқық тарихи ... - ... ... ... ... болып табылады деп түсіндіреді. Ол
дұрыс.
Кемшілігі - мемлекет пен құқықты тек ... ... ... ... ... жұмысын бір жақты түсінуі (қоғамдық маңызын
шектеуі) және ... ... ... ... ... Құқықтың кәзіргі кездегі түсінігі
Құқық — адамзаттын әділдік және азаттық, идеяларына негізделіп,
көбінесе зандарда ... ... ... ... ... ... заманнан оқымыстылар құқықтың мәні мен мазмұнын түсінбекші болып,
оған сан қилы анықтамалар берген. Оның ... мен ... ... ... ... болады. 1) нормативті тұрғыдан қарау, былайша ... заң ... ... деп ... 2) ... тұрғыдан карау,
яғни, құқыкты реттелетін қоғамдық қатынастармен ұқсас деп санау; ... ... ... ... ... бостандық пен әділдік денгейімен
байланыстыру.
Құқықты социологиялық және философиялық тұрғыдан қарағанда ол өте ... ... оған ... ... ... ... сана, құкықтық
қатынастар да жатады.
Құкыққа, ерекше әлеуметтік құбылыс ретінде жалпы және айрықша белгілер
тән.
1. ... ... ... ... ... ... тән ... емес. Ол адамның табиғатымен байланысты және кез келген
әлеуметтік ұйымға тән. Нормативтік
дегеніміз адамдардың ой жүйесін, ... ... ... нәтижесінде белгілі ережелерге бағындыру.
2. Құқық әділдік және бостандық идеяларын білдіреді.
Әділдік пен бостандыққа адамзат ... ... ... армандаған. Әділдік
— адамның игілігіне бағытталған жағдай, ол
баска ... ... зиян ... ... пайдалы. Осы
талаптарға сай келетін адамның әрекеттері әділ болып ... ... ... ... ... тек ... мүдделермен
байланыстырады.
Бостандық — адамнан ажыратылмайтын қасиет. Тек бостандық болса ... ... өмір сүре ... ... ... тән ... мүмкіндіктерін
аша алады.
3. Құкықтың бейнелейтін объектілері болады. Олар — билік,
мемлекет, қоғамдағы тәртіп. ... ... ... пен ... ... Әрине, әділдік пен бостандық шектелсе
де, сол аталған құбылыстар арқылы жүзеге асырылады.
Құқықтың нормалары мен мемлекет органдарының ... ... ... ... Зандарда адамдардың құқықтары мен
бостандықтары жарияланғанымен, мемлекет органдары олардың жүзеге асырылуын
қамтамасыз етпеуі ... ... ... ... реттейді, оның ойына, сезіміне
әсер етеді. Егер адам зандарда әділдік пен бостандық баянды
етілетініне көзі жетсе, оларды орындау кажет деп есептейді.
Мұндай ... адам өз ... заң ... ... ... ... ... мәжбүрлеу шаралары колданылады.
5. Құкық зандар түрінде калыптасады. Зандарда адамдардың
еркі баянды етіледі. ... ... заң ... ... ... кұқық — мемлекет таныған адамдардың еркі. Егер
құкық ... пен ... паш ... ол ... ... деп
саналады.
6. Құкыктың формалды анықтылығы. Зандарда ... ... ... ... ие ... Ол — ... аныктылық.
Оның белгілері: айкындығы, бір мағыналылығы, ... Бұл ... не ... ... ... нені ... ... әрі колайлы. Мысалы, біреудін мүлкін ұрлау — қылмыс.
Құқықтың ... — оның тағы бір ... ... ... нормалар өзара байланысты, үйлесімді болады. Құқыктың нормалары
тек осындай негізде жазылып, қалыптасса ғана ... ... ... ... ... тағы бір ... — онын ... Қоғамдық өмір сіресіп
калмай, кұбылып, өзгеріп тұрады. Соған сәйкес құқық нормалары да ... ... ... ... үшін ... ... қажет. Осыған
байланысты ескірген заңдар күшін жояды, жаңа ... ... ... ... ... ... ... Осының өзі құқықта
теңсіздіктін баянды етілетінін байқатады. ... әр ... ... ... ... мол, ... кем, біреудін, отбасы бар, біреу
бойдақ. ... ... ... заң ... ... ... зан
адамдарды іс жүзінде теңдестіре алмайды. Әрине, өмірдің кейбір салаларында,
мысалы, саяси құкықтармен пайдаланғанда барлық азаматтардың ... ... ... ... ... ... ... талаптарын
адамдар ез еркімен орындай бермейді. Соған ... ... ... ... ... тәсілін қолданады. Мұндай корғау болмаса,
құқық жок деп есептеу керек.
Құқық - ... ... және ... ... ... заңдарда баянды етілетін, қоғамдық қатынастарды реттейтін нормалар
жүйесі.
Көне ... ... ... мәні мен ... ... оған сан қилы ... берген. Оның түсінігі мен мәнін анықтаудың
үш жолын айтуға болады. 1) нормативті тұрғыдан қарау, ... ... заң ... ... деп ... 2) ... тұрғыдан қарау,
яғни, құқықты реттелетін қоғамдық қатынастармен ұқсас деп санау; ... ... ... яғни ... бостандық пен әділдік деңгейімен
байланыстыру.
Құқықты социологиялық және философиялық тұрғыдан қарағанда ол өте кең
түсінік ... оған ... ... ... ... ... құқықтық
қатынастарда жатады.
Құқыққа, ерекше әлеуметтік құбылыс ретінде қарасақ, оған ... ... ... тән ... байқаймыз.
І. Құқық жазылған нормалардан тұрады. Нормативтік тек құқыққа тән
жағдай емес. Ол адамның табиғатымен ... және кез ... ... тән. ... дегеніміз - адамдардың ой жүйесін, қоғамдық өмірін
тәртіптепке келтіріп, соның нәтижесінде белгілі ережелерге бағындыру.
2. Құқық әділдік және бостандық ... ... ... ... ... ... ... оларды армандаған. Әділдік - адамның
игілігіне бағытталған жағдай, ол басқа адамның мүддесіне зиян келтірмейді,
қоғамға пайдалы. Осы ... сай ... ... әрекеттері әділ болып
саналады. Марксизм-ленинизм ... ... ... тек таптық
мүдделермен байланыстырады.
Бостандық - адамнан ажыратылмайтын қасиет. Тек бостандық болса ғана
адам лайықты өмір сүре ... ... ... тән ... ... ... ... бейнелейтін объектілері болады. Олар - билік, мемлекет,
қоғамдағы тәртіп. Солар арңылы ... пен ... ... ... ... пен бостандың шектелсе де, сол ... ... ... ... ... ... мен мемлекет органдарының арасында
қайшылықтар, үйлеспеушіліктер болуы мүмкін. Заңдарда адамдардың құқықтары
мен бостандыңтары ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.
4. құқық адамның іс-әрекетін реттейді, оның ойына, сезіміне әсер
етеді. Егер адам ... ... пен ... ... ... көзі
жетсе, оларды орындау қажет деп есептейді. Мұндай жағдайда адам өз ... ... ... Заң ... ... ... мәжбүрлеу шаралары
қолданылады.
5. Құқық нормативтік актілер түрінде қалыптасады. Оларда адамдардың
еркі ... ... ... еркін заң шығаратын орган ресмилендіреді.
Сондықтан құқық - мемлекет таныған адамдардың еркі. Егер ... ... ... паш етсе, ол жалпы халықтық құқық деп саналады.
6. Құқықтың формальды анықтылығы. Заңдарда ... ... ... ... ие болады. Ол - формальды анықтылық. ... ... бір ... ... Бұл ... субъектісінің
не нәрсені істеуге болатындығын немесе болмайтындығын білуіне ыңғайлы, әрі
қолайлы. Мысалы, біреудің мүлкін ұрлау - қылмыс.
7. ... ... - оның тағы бір ... ... ... нормалар өзара байланысты, үйлесімді болады. Құқықтың нормалары
тек ... ... ... ... ... ... ... борышын
орындауға қабілетті болады.
8. Құқықтың тағы бір қасиеті - оның өзгермелілігі. Қоғамдық ... ... ... ... ... Соған сәйкес құқық нормалары да
қоғамдық қатынастарды лайықты ... ... үшін ... ... ... ... ескірген заңдар күшін жояды, жаңа заңдар қабылданады. Құқық
адамдарға біркелкі ... ... ... ... өзі құқықта
теңсіздіктің баянды етілетінін ... ... әр ... ... ... қабілеті мол, екіншісінікі азырақ, біреудің отбасы бар, біреулер -
бойдақ. Адамдардың мұндай айырмашылығын заң ескере ... ... ... іс ... ... алмайды. Әрине, өмірдің кейбір
салаларында, мысалы, саяси құқықтармен ... ... ... ... ... қорғайды. Құқықтың барлық нормаларының талаптарын
адамдар өз ... ... ... ... ... ... құқық
талабын бұзғандарға мәжбүрлеу тәсілін қолданады. Мұндай қорғау болмаса,
құқық жоқ деп есептеу керек.
Құқықтың мәні
Құқықтың үш ... ... бар: ... ... материалдық
жагдайлары және мемлекет. ... ... ... ... ... ... негізінде пайда болады. Имандылықтың өзі де
адамдар арасындағы ... ... күш. ... ... заң емес, тек ізгілікке, адамгершілікке негізделеді. Оның
қағидаларын орындататын ... күш ... тек ... ... арқа ... жұртшылықтың пікіріне
негізделеді. Ал құқық имандылықтан нәр алады, неғүрлым құқықтың ... ... ... келсе, соғұрлым олардың сапасы да, абыройы да
жоғары болады. Имандылық әділетсіздікті, жауыздықты, ... тағы ... ... ... ... ... ондай қылықтар үшін
жаза қолдануға қажетті құралы жоқ. Имандылықтың ең ... ... ... пікірі. Құқық та теріс қылықтарға тыйым ... Тек ... ... ... ... жазалау шараларын белгілейді, сол
шараларды қолданатын мемлекет органдарының күшіне ... ... ... ... мемлекет имандылық талаптарына ресми мағына береді, ... ... ... ... ... ... түрде болады, олардың анықтамасы, дәл түсінігі жоқ. Айталық, ұры,
зорлықшылды, өсекші ... ... деп ... Ал ... ... ... мейлінше дәл, бұлтартпайтын анықтама беріп, ... ... ... ... тағы бір тірегі - адамдардың өмір сүру ... ... ... өмір ... өндіріске байланысты. Өндіріс тиімді,
нәтижелі болу үшін оны ұйымдастыру, оның дамуына қажетті ... ... Бұл тек ... қолынан келетін іс. Мемлекеттің өндіріске,
шаруашылыңқа әсер ету дәрежесі қоғамда ... ... ... ... ... меншіктің екі түрі бар: мемлекеттік меншік
және жеке меншік. Мемлекет өз меншігін тек қана ... ... ... оны дамыту үшін басқарады. Ал жеке меншікке негізделген өндірісті
меншік иесі ... ... ... ... ... өзі ... Демек,
мемлекет екі меншікке негізделген өндірістің дамуын реттеу үшін құқықтың
мүмкіндігін ... ... ... ... өзі де ... ... қатынастарды реттеуге бейімделеді.
Сонымен, құқық мемлекетпен бірге коғамның объективтік даму процесінің
нәтижесінде өмірге келді. Алғашқы коғамдағы әлеуметтік ... ... ... ... діни өсиеттер, мемлекеттік жүйеде бірте-бірте
екінші катардағы нормаға айналып, кұқық әлеуметтік негізгі нормаға айналды.
Адам қоғамы ... ... өмір ... келді. Сол көне заманнан ғалымдар
құқық пен ... ... ... ... ... ... ... - деген
мәселелермен шұғылданып, ғылыми зерттеулер жасап келді. Өйткені құқықтың
мазмұнын, тарихын, белгі-нышандарын ... білу ... ... ... ... өте қажет.
Қазіргі заманда да бұл мәселе заң ғылымының күн ... ... Бұл ... ... ... ... теориялар шұғылдануда. Қоғамның
диалектикалық даму процесіпе сәйкес құқық туралы көзқарас та, пікірлер ... ... ... туралы негізгі теориялар: табиғи, тарихи, реалистік,
социологиялық, нормативтік, психологиялық, материалистік теориялар.
Табиғи теория - бұл ... ... көне ... ... мазмұны - адамдардың табиғи және мемлекеттің өмірімен байланысты
құқықтары мен ... ... ... немесе жоя алмайды - деп
түсіндірген. Цицерон - табиғи ... ... ... ... заң ... тиіс емес - ... ... теорияны орта ғасырлардың
ғалымдары: Локк, Руссо, Монтескье, Гольбах, Радищев т.б. өте ... ... ... табиғи әлеуметтік норма мен құқықты бір-біріне
қарсы қоюдың негізі жоқ. Олар қоғамды бірігіп басқарады.
Тарихи теория - бұл ... ... ... ... рухани сана-
сезімнің даму процесінен өмірге келіп, калыптасады деп түсіндіреді. ... ... жоқ деп ... ... ... жолмен табиғи
бостандықтар мен құқықтарды амайды, тек коғамның даму ... ... ... ... ... ... ... теорияның өкілдері: Густав Гуго, Карл Савинын, Фридрих Пухта, Штиль
т.б.
Реалистік теория — кұқықтың дамуы ... ... ішкі ... ... ескіріп, жаңарып жатады. Оньң дамуына сыртқы жағдайлардың
әсері мол ... - деп ... Бұл ... кұқықтың бірлігін, дамуын,
оның мемлекетпен байланысын, ... ... ... болатын
және мемлекеттің бақылауын қостайды.
Әлеуметтік теория — XX ғасырда ... ... Бұл ... ... ... ... тәртібін жан-жақты ғылыми тұрғыдан зерттеуді
жақтайды. Өкілдері ... Леон ... ... ... ... әлеуметтік мазмұнын зерттеуге көңіл бөледі, ... ... ... - ... әлеуметтік өмірдің сыртқы қарым-қатынасын
реттеп, басқарып, ... ... ... деп ... ... қүкықтың жеке өзін саясат пен идеологияға қоспай зерттеуді жақтайды.
Құқықтың белгі-нышандарын жақсы ... ... ... жақтады.
Нормативтік актілерді жоғарыдан төмен қарай сатылап зерттеуді, бақылауды
ұсынады. Бұл теорияның, ... Р. ... Г. ... ... теория - XX ғасырдың басында жақсы дамыған ... ... ... ... ... ... ішкі құрылысында
қалыптасып олардың сыртқы іс-әрекетіне, жұмысына әсер ... ... ... мен ... ... ... ... байланысын
Петрижицкий этикалық сана деп атайды. Бұл ... ... екі ... ... ... (автономдық) және оң жағымды (позитивтік). Жеке тұлғалық
құқык - жеке адамның ішкі ұлтынан қалыптасатын ... ... ... ... ... ... - басқа адамның беделіне, абыройына сенушіліктен
қалыптасатын психикалық көзқарас.
Материалистік теория - құқық саяси-экономикалық үстемдік ... ... ... ... ... жиынтығы. Қүқықтың
мазмүны екі элементтен түрады - деп ... ... ... пен
үстем таптың мүддесі.
Бұл теорияның тарихи даму процесін үш кезеңге ... ... ... - ... ... ... және оның ... дамуындағы маңызы; екінші
кезең - құқықтың болашағына көзқарасы; үшінші кезең — марксистік көзқарасты
бұрмалау.
Бірінші кезеңде ғылымның ... ... ... ... еді. ... және ... ... тығыз байланыста болуы. Екінші кезеңде -
буржуазиялық мемлекет пен құкык ... ... ... ... ... ... ... дүрыс түсінбеді. Қоғамның болашағын қүкыктық
мемлекетпен ... ... ... ... ... ... ... бұрмалап өздерінің әкімшілік-әміршілік, тоталитарлық
саясатын қорғау үшін пайдаланды.
Жоғарыда ... ... ... жеке ... дұрысы да,
бұрысы да баршылық. Бірақ барлығының мазмұнын біріктіргенде бірнеше дұрыс
қорытынды тұжырымдар шығаруға болады:
- қүқық ... ... ... ... ... ... ... құқық қоғамдық жэнс жеке ... ... ... ... ... ... ... түрлерін корғайтын негізгі күш;
- құқық мемлекетті қапыптастырған және оның ... ... ... құрал.
Сонымен, құқық жеке тұлғалардың экономикалық, саяси, әлеуметтік т.б.
бостандығын, ... ... ... ... ... ... объективтік
дамуын қамтамасыз етіп, өндіріс пен сұраныстың ара ... ... ... ... ... ... ... болуы туралы түрлі
теориялар бар. Осы ... ... ... олар түрліше түсіндіреді.
Марксизмленинизм ілімі мемлекет пен құқықтың пайда ... ... ... ... ... ... ... жеке меншік пайда болып,
қоғам екі тапқа - қанаушы және ... ... ... соң, ... ... қайшылықтар орын алады. Сол екі тап ... ... ... ... ... үшін ... биліктің орнына
жаңа саяси құрылым - мемлекет пайда болады.
Қазақстан ... ... ... бері он жеті жыл болды.
Тарих ауқымын алғанда бұл - уақыт жиынтығы ғана, ал ... ... ... ... ... ... ... жаңа үлгісін қалыптастыру
біршама қиын. Он бес жыл - ... ... ... ... жылдарына
татитын оқиғаларды бойына жинақтаған уақыт болды.
Қазақстан Конституциясы (30.08.1995ж.) мемлекеттіміздің беріктігін
нығайта түсті, ... ... ... ... ... ... ... Азаматтық қоғам институттары құрылды, адам құқығы сақталы-нуының
кепілдіктері бекітілді, бұқаралық ақпарат құралдары еркін жұмыс жасауда.
Адам ... мен ... ... - ... ... мойындаған және тиісті халықаралық құқықтық актілерде бекітілген,
әлеуметтік және заңдық ... ... ... ... ... ... ... ешкім де еркін шектеп немесе тыйым сала ... ... ... ... байланысты болмайды, ол оның еркінің
нәтижесі.
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... Республикасының Конституциясының түсіндірме сөздігі.
3. Алексеев С. С. Теория права М. БЕК, ... ... В. Н. ... ... и права М, 1995, 1996
5. Хутыз М. Х. Сергейко П. Н. Энциклопедия права М., 1995.
6. Бейсенова А., Біржанова Қ., ҚР ... және ... ... ... ... Алматы: “Жеті жарғы” 1997.
7. Сапаргалиев Г.С. Основные государства и права Казахстана.
Алматы, 1994.
8. Сапарғалиев Г.С. Заң терминдерінің ... ... ... – Жарғы”
Алматы., 1996.
9. Ибраева А.С. Заң терминдерінің қазақша-орысща және орысша-қазақша
түсіндірме сөздігі. Алматы: “Жеті –Жарғы” 1996.
10. Сапарғалиев Г.С., ... А.С. ... және ... ... ...... 1997.
11. Сапаргалиев Г.С. Основы государства и права. Учебное пособие. Алматы,
“Жеті – ... ... ... В. Н. ... государства и права М, 1995, 1996

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Мемлекет пен құқықтың пайда болуы»20 бет
Ежелгі Жапонияда мемлекет пен құқықтың пайда болуы14 бет
Кәсіпкерлік құқықтың пайда болуы және функциялары13 бет
Мемлекет және құқықтың пайда болуы19 бет
Мемлекет және құқықтың пайда болуы туралы11 бет
Мемлекет және құқықтың пайда болуы, оның объективтік заңдары21 бет
Мемлекет пен құқықтың пайда болуы мен дамуы6 бет
Мемлекет пен құқықтың пайда болуы19 бет
Мемлекет пен құқықтың пайда болуы мен дамуы4 бет
Мемлекет пен құқықтың пайда болуы туралы теориялар12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь