Нарықтың әлеуметтік-экономикалық мазмұны

Мазмұны:

1. Нарықтың әлеуметтік.экономикалық мазмұны
1.1 Экономиканы ұйымдастырудың нарықтық сипаты
1.2 Нарықтың қызметі және құрылымы
1.3 Нарықтың элементтері, қызмет ету принциптері
1.4 Нарықтың экономиканың субъектілері және инфрақұрылымы

2. Нарық жағдайында «Роса» АҚ қаржылық жағдайын талдау
2.1. «Роса» АҚ.ның қысқаша сипаттамасы
2.2. «Роса» АҚ қаржылық жағдайын талдау
2.3. «Роса» АҚ қаржысының стратегиясы

3. Нарықтық экономика жағдайында кәсіпорындардың даму проблемалары мен перспективалары

Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Нарықтың әлеуметтік-экономикалық мазмұны
1.1 Экономиканы ұйымдастырудың нарықтық сипаты
Экономикалық байланыстар өнімдерінің өндірушілерден тұтынушыларға қозғалысын қамтиды: бір жақтан, өндірушілер, басқа жақтан, тұтынушылар арасында көп түрлі айырбас жүріп отырады.
Осындай айырбас процестері қоғамдық еңбек бөлінісімен белгіленеді. Бұл бір жақтан, өндірушілерді ажыратады, еңбек әрекеттеріне сәйкес оларды бір-бірінен оңашаландырады. Екіншіден, олардың арасында тұрақты функционалдық қатынастар тудырады. Бірінші жағдай әр өндірушілердің шаруашылық жүргізуде экономикалық жекеленуіне, тәуелсіздігіне ұласады, сөйтіп нарық қатынастарының субъектерінің қалыптасуының экономикалық негізін құрайды. Екінші жағдай, тауарларды сатып алу - сату эквиваленттік негізде жүріп отыратын айырбастар процестеріне айналады. Нәтижесінде, жабайы өндірушінің нарық қатынастарының субъектіне айналуының экономикалық шарты материализацияланады, өндіріс тауарлық өндіріске айналады. Өндірушілер өнім өндіруді және оны өткізуді, шығындарды өтеуді, өндірісті кеңейтуді және жетілдіруді – барлығын өз еркімен дербес шешеді. Тауар-ақша қатынасы жағдайында айырбас процестері нарықтық қатынастар формасын алады.
Осы қатынастардың мазмұна неде? Экономикалық әдебиетте бұл сұраққа жауап бірдей емес. Оның ең жабайысы: нарық адамдардың сатушы және сатып алушы болып бір-бірін тауып кездесетін жері. Неоклассикалық экономикалық әдебиетте жиі қолданылатын нарыққы анықтаманы француз экономисі А.Курно мен экономист А.Маршал береді. «Нарық заттар сатылатын және сатып алынатын белгілі нақты нарық алаңы емес, ол сатып алушылар мен сатушылардың бір-бірімен өте еркін жағдайда келісімге келетін, кез келген жалпы аудан; еркіндік сонда – бірдей тауарлардың бағасы көп ұзамай тез арада теңеледі». Бұл анықтамада айырбастың еркіндігі мен бағаның белгіленуі нарықтың басты критериі деп көрсетілген.
Ағылшын экономисі У.Джевонс нарықтың критериі деп сатушылар мен сатып алушылардың арасындағы өзара қатынастардың «тығыздығына» назар аударады. Бұның айтуы бойынша, тығыз іскерлік қатынасқа түскен және қандай болмасын сондай тауарлар туралы келісім жасасқан кез келген адамдардың тобы нарық болады.
Бірақ бұл келтірілген анықтамаларда нарықтың мазмұны тек айырбас сферасымен шектеледі.
Нарықтың мәнін анықтағанда, оның екі жақты мағынасы бар екенінен бастау керек. Біріншіден, нарық (маркет) деген түсінік өзіндік мағынада өткізу деген түсінік, бұл айырбас, айналыс сферасында орын алады. Екіншіден, нарық - өндіріс, бөлу, айырбас және тұтыну процестерін қамтитын, адамдар арасындағы экономикалық қатынастар жүйесі. Бұл меншіктің әр алуан формаларын, тауар-ақша байланыстарын, қаржы-несие жүйесін пайдалануға негізделген, экономикалық іс-әрекеттердің күрделі механизмі.
Айналыспен қатар, нарық қатынастарына мыналар жатады:
- екі субъектінің өзара байланыстары нарық негіізінде болғанда, кәсіпорындарды және экономикалық басқа құрылымдарды жалға алумен байланысты қатынастар;
- еңбек биржасы арқылы жұмыс күшін жалдап пайдалану процесі;
- шетел фирмалары мен бірлескен кәсіпорындардың айырбас процестері;
- белгілі процентке несие берудегі несие қатынастары;
- тауар, қор, валюта биржалары мен басқа құрылымдардан тұратын, нарықтық инфрақұрылымдардың іс-әрекет процестері.
Нарық қызметтерінің белгілі шарттары болады. Ақырғы уақытқа дейін Қазақстанда нарық қатынастарының дамуын тежейтін шаруашылық болды. Бұның себептері: жалғыз мемлекеттік меншікті пайдалануға бағытталған көпсубъектілік шаруашылық жүйесі; макродәрежедегі өндірістік-экономикалық процестердің тым қатал реттелуі; микродәрежедегі шаруашылық өмірде экономикалық бостандықтың шектелуі; барлық шаруашылық құрылымдарды материалмен бір орталықтан қамтамасыз ету.
Қолданылған әдебиеттер тізімі

1. Я.Әубәкіров, К.Нәрібаев, М.Есқалиев, Е.Жатқанбаев, Е.Жәйшібеков.-Экономикалық теория негіздері. Оқулық.-Алматы, «Санат».
2. Жүнісов Б.А., Мәмбетов Ұ.Е., Байжомартов Ү.С. – Нарықты кономиканың негіздері – Ақтөбе, 1993ж., 1-бөлім, 127бет.
3. Жүнісов Б.А., Мәмбетов Ұ.Е., Байжомартов Ү.С. – Нарықты кономиканың негіздері – Ақтөбе, 1993ж., 2-бөлім, 108бет.
4. Б.Мәдешев – Нарықты экономика теориясына кіріспе, Алматы, «Экономика», 1995ж., 130бет.
5. Нарықты кономика мен менеджменттің негізі – Орынбор, 1992ж.
6. Крымова В. – Экономикалық теория, Алматы, 2002ж.
7. Питер Ф. Друкер – Нарық: топ жарып, алға шығу, Алматы, «Білім», 1994ж., 320 бет.
8. С.Әкімбеков, А.С.Баймұхаметова, У.А.Жанайдаров – Экономикалық теория, Астана, 2002ж., 464 бет
        
        Мазмұны:
1. Нарықтың әлеуметтік-экономикалық мазмұны
1.1 Экономиканы ұйымдастырудың нарықтық сипаты
1.2 ... ... және ... Нарықтың элементтері, қызмет ету принциптері
1.4 Нарықтың экономиканың субъектілері және инфрақұрылымы
2. Нарық жағдайында ... АҚ ... ... ... ... АҚ-ның қысқаша сипаттамасы
2.2. «Роса» АҚ қаржылық жағдайын талдау
2.3. «Роса» АҚ қаржысының стратегиясы
3. ... ... ... кәсіпорындардың даму проблемалары мен
перспективалары
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Нарықтың әлеуметтік-экономикалық мазмұны
1.1 Экономиканы ұйымдастырудың нарықтық сипаты
Экономикалық байланыстар ... ... ... ... бір ... өндірушілер, басқа жақтан, тұтынушылар
арасында көп түрлі айырбас жүріп отырады.
Осындай айырбас процестері қоғамдық еңбек ... ... ... ... ... ... ... әрекеттеріне сәйкес оларды бір-
бірінен оңашаландырады. Екіншіден, олардың арасында тұрақты ... ... ... ... әр ... ... жүргізуде
экономикалық жекеленуіне, тәуелсіздігіне ұласады, сөйтіп ... ... ... экономикалық негізін құрайды.
Екінші жағдай, тауарларды сатып алу - сату ... ... ... ... процестеріне айналады. Нәтижесінде, жабайы өндірушінің
нарық қатынастарының ... ... ... ... ... ... өндіріске айналады. Өндірушілер өнім
өндіруді және оны ... ... ... ... ... және
жетілдіруді – барлығын өз еркімен ... ... ... ... ... процестері нарықтық қатынастар формасын алады.
Осы қатынастардың мазмұна неде? Экономикалық әдебиетте бұл сұраққа
жауап ... ... Оның ең ... ... ... сатушы және сатып
алушы болып бір-бірін тауып кездесетін жері. Неоклассикалық экономикалық
әдебиетте жиі ... ... ... ... ... А.Курно мен
экономист А.Маршал береді. «Нарық заттар сатылатын және сатып ... ... ... алаңы емес, ол сатып алушылар мен сатушылардың бір-
бірімен өте еркін ... ... ... кез ... жалпы аудан;
еркіндік сонда – бірдей тауарлардың бағасы көп ... тез ... ... анықтамада айырбастың еркіндігі мен бағаның белгіленуі ... ... деп ... ... ... нарықтың критериі деп сатушылар мен сатып
алушылардың арасындағы өзара қатынастардың «тығыздығына» назар аударады.
Бұның ... ... ... ... ... түскен және қандай болмасын
сондай тауарлар туралы келісім жасасқан кез келген адамдардың тобы ... бұл ... ... ... ... тек ... шектеледі.
Нарықтың мәнін анықтағанда, оның екі жақты ... бар ... ... Біріншіден, нарық (маркет) деген ... ... ... ... ... бұл ... ... сферасында орын алады.
Екіншіден, нарық - өндіріс, бөлу, айырбас және тұтыну ... ... ... экономикалық қатынастар жүйесі. Бұл меншіктің әр алуан
формаларын, тауар-ақша байланыстарын, қаржы-несие жүйесін ... ... ... ... ... ... нарық қатынастарына мыналар жатады:
- екі субъектінің өзара байланыстары нарық негіізінде болғанда,
кәсіпорындарды және экономикалық ... ... ... ... ... ... биржасы арқылы жұмыс күшін жалдап пайдалану процесі;
- шетел фирмалары мен бірлескен кәсіпорындардың айырбас процестері;
- белгілі процентке несие берудегі ... ... ... қор, ... ... мен ... ... тұратын,
нарықтық инфрақұрылымдардың іс-әрекет процестері.
Нарық қызметтерінің белгілі шарттары болады. ... ... ... ... қатынастарының дамуын тежейтін шаруашылық болды. Бұның
себептері: жалғыз мемлекеттік ... ... ... ... жүйесі; макродәрежедегі өндірістік-экономикалық
процестердің тым қатал реттелуі; ... ... ... ... ... ... ... құрылымдарды
материалмен бір орталықтан қамтамасыз ету.
Бүгін осы шектеулер жойылды-мыс болып отыр. ... ... ... ... ... келді: шамадан тым асып кеткен салықтар көлемі, алып
сатарлыққы жол ашу, ... ... ...... ... ... ... келісімдердің көбеюі, т.б. ... ... ... ... ... іс-қимылдарға
негативтік ықпалын асыра түседі.
Осыған байланысты, өркениеттік нарық ... ... тез орын ... жол ... ... ... өте ... Бұндай шарттарды екі топқа бөлуге болады. Біріншісінарықтық
байланыстарды ... ... ... ... ... жол ... ... алуан түрлі формаларына (жеке меншікке, кооперативтік,
акционерлік, мемлекеттік ... жол ашу. Бұл ... ... ... ... ... шұғыл бұзбайтын етіп) жол
беру керек;
- мемлекеттік реттеушілерді ... ... ... ... есте болатын жағдай: нарық экономикасы ... ... ... тек ... ... баратін жүйе емес;
- үш негізгі элементтерді біріктіретін: тауар мен қызметтер ... ... ... қаржы нарығын біріктіретін нарықтық
инфрақұрылым жасау.
Факторлардың ... ... ... ... ... ... жүйесі және шаруашылық жүргізудің нарықтық ... көшу ... ... ... ... ... ... пен шаруашылық
жүргізудің көптүрлі формалары қалыптасу және оларға қожалық ету кезеңінде,
талан-тараждыққа және орынсыз пайдалануға жол ... ... ... қажет. Екіншіден, экономиканың ... ... ... ... ... жою ... ... шетел капиталының
қатысуымен және аралас кәсіпорындарды құру арқасында, экономиканы ашық
жүйеге ... ... ... ... ... мән ... ХІХ-шы ғасырдың 90-шы
жылдарында көптеген еңбектер ... Оның ... ... ... ... және ... Россияда дамуы» ғылыми еңбегін айтуғы болады.
Бұл еңбектерінде В.И.Ленин нарықтың мәні мен ролі жайлы ... ... ... ... ... ... бөлу ұғымынан алшақ қарауға
болмайды.
В.И.Лениннің ойынша, жергілікті тұйықталған нарықтар мен ... ... ... ... ішкі ... болмауы жергілікті
тұрғындардың экономикалық артта қалуының нагізі болды.
Дерективті-үлестіру жүйесін басқару кезінде ... ... ... ... ... ... жүйенің идиологиялық
нұсқауының құрсауында болған экономикалық ғылым, көптеген жылдары нарықтың
мәні, ролі орнына догматикалық көзқарас ... Одақ ... ... ... ... мен ... ... зор екендігіне қарамастан
таяу шетел мен Қазақстан республикасы ғалым-экономистерінің нарық ... ... ... ... ... келтіріп көрейік:
«Нарық – белгілі жүйе әрі айырбас нәтижесі мен ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық
субъектілерін байланыстырушы ұйым».
«Нарық – тауар айырбасының аясы, сатушы мен сатып алушылар арасындағы
белгілі экономикалық қатынастар жүйесінің сипаттамасы».
«Нарық – ... мен ... ... ... ... ... жайлы
қатынастар жүйесін көрсетеді».
Осы көзқарастың әрқайсысында жеткілікті аргумент келтірілген және
нарықтық қатынастардың объективті нақтылығын ... ... ... тек
бір жағын ашады. Осы анықтамалардағы ортақ пікір: нарықты ... ... ... категориясы ретінде қарап, нарықтық қатынастардың
субъектісіне сатушы, ... ... және ... жатқызылады. Тауар
қатынасының дамыған түрі мен сауда ... ... ... оның нәрсе,
сатушы мен сатып алушы нарықтық қатынаста мүлде әртүрлі субъекті ... ... ... бірі ... ... байланыстары сату-сатып
алу аспектісімен ғана шектелмейді.Бастау айырбас пен айналыс аясының
қатынасынан ... ол ... ... ... және өнім ... өндіріліп, экономикалық байланыстар туындайды. Сөйтіп өндірілген өнім
қай кезде тауар болып, қандай нақты түрде тауарлы-ақша қатынасы болатындығы
айқындалады.
Нарық ... ... тек ... шектеу, оның
бәсекелестікпен шығын минимумын төмендетуге, өзара ... ... құру ... ... ... ... Демек, нарық пен
нарықтық қатынастар жоқ өндіріспен салыстырғанда, тауарлы өндірісті тиімді
көрсететін ... ... ... ... ... басқасына өту ... ... ... бас ... ... ... ... өмірін басқаруды жақсы әрі тиімді тек нарық атқара алады.
Нарықтың мәні тұрғысынан ... онда оның ... ... ... аша ... ... ... нарықтың мәнін
дәлірек Ю.Я.Ольсевич айтқан: «Нарықты әдеттегідей айналым саласына теңей
салу....дұрыс емес, ... ... ... ... тұла бойы нарықтық
таңбамен сызылған».
«Нарық - өзін-өзі ... ... ... ... ... ... ... төлем қабілеттілігі бар сұраным мен ұсынымның тұрақты әсерінде
болады».
Біздің ойымызша, бұл ... мына ... ... ... ... бәсекелестік ортада». Осы анықтама ... ... ... ... ... кеңейтеді. Осыдан байқалатыны, өзін-өзі ... ... ... жүйені «нарық» - дейміз және ол
орталықтанған ... ... ... ... ауыстыруға
қабілетті.
Осыдан мынадай тұжырым жасауға болады: «нарық» ұғымын тар шеңберде
сату түрін ұйымдастырған және орнын анықтаған деп ... кең ... ... ұйымдастырудың түрі деп қарастырамыз.
1.2 Нарықтың қызметі және құрылымы
Нарық – күрделі жүйе, оның ... ... ... болады. Елдегі барлық нарықты былай жіктейміз: ішкі
(ұлттық) ... ... ... ... ... және ішкі
(республикалық, облыстық, облысаралық) нарық,әлемдік нарық.
Әлемдік ... жеке ... ішкі ... ... Ол байланыстар
өндірістік кооперация мен интеграция, сыртқы сауда, тауар ... ... ... отырады. Қазіргі уақытта нарықтар арасындағы
байланыстар ұлғаюда. Шығыс Еуропа мен ... ... ... елдері арасында және дүниежүзілік нарық қалыптасуда.
Қазіргі ішкі нарық – түгел алып қарағандағы ... ... ... құралөжабдығы нарығы, тұтыну нарығы, ... ... ... идея ... ... ... ... жұмысшы күші нарығы енеді.
Ішкі нарықта ... ... ... қатынастар дамып, жағдай мен
нәтижелерді сату-сатып алу ... ... ... ... ... қатынастар тауар-ақша түрінде байқалып, ішкі нарық қызметінің жағдайын
ақша мен ... ... бар ... көрсетеді.
Экономикалық айырбастаудың ерекше түрі және ... ... ... ... ... ... елден құралған
нарығы – еларалық ... ... ... ... ... ... ... нарықты былай жіктейміз: дамыған ... ... және ... ... ... ... нарықтары (монополиялық,
олигополиялық, монополиялық бәсеке).
Бәсекелестік сипат пен деңгейі тұрғысынан былай жіктейміз:
а) мемлекеттік нарық – бір субъектінің бағаны анықтауымен сипатталады,
алайда сол ... ... ... субъектілер болуы мүмкін. Олардың
өндірістегі үлесі аса көп емес, сондықтан монополиялық ... ... ... ... ... ез ғана сатушылар іс-әрекет жасап, олардың
әрқайсысы тауар бағасына әсер етуі ... ... ... нарығы – еркін нарық (бәсекелестер көп болады)
тетігі мен ... ... ... кең жіктелген өніммен
сабақтастығы. Бұл ... ... ... де ... кең ... ... нарықта өтімдік жағдайда болуға итермелейді.
«Сатушы нарығы» және «сатып алушы нарығы» ... та ... ... деп ... көп ... ие болып, субъекті белсенділігін сатып алушы
жүзеге асырған нарықты айтамыз. Нарықтың ... ... ... ... ... нарықта сипат алуымен түсіндіріледі. «Сатып алушылар
нарығы» деп сатып ... көп ... ие ... нарықтың субъекті
«белсенділігін» сатушылар жүзеге ... ... ... ... заңдылықтарға сай көзқараспен ... ... ... және ресми емес.
Нарықты ірі тауар топтарына қарай – ... және ... ... ... ... ... (көкөніс, мата, аяқ киім,
телеаппаратура, ... және т.б.) ... ... Тауар топтарындағы
нарыққа мыналар жатады: нан өндіру ... үй және тары ... ... ... және т.б. Киім ... ... ... қараймыз: тігін
(өндірісі), тоқыма тауарлар, бас киім мен шөлке-нәски ... ... ... ... ішкі ... ... ... барлық сегменттерінің
дамуы мен қызмет жасауы бір-бірімен байланысты және ... ... ол ... ... ... ... ... тығыз байланысты.
Адамзат қызметінің аясына байланысты (өндірістік, өндірістік емес,
қаржылық, руханияттық және тауар-ақша айналысының ... ... ... ... ... жағдайда бірнеше түрге бөлуге болады.
Адамзат қызметінің әрбір аясы ұлттық ... ... ... ... ... ... тұтастықты байқатады. Олар өзара бір-
бірімен байланысты және бір-біріне тәуелді. Мысалы, өндірістік сала ... емес ... мен ... ... салалары - өндіріс құрал-
жабдығы, тұтыну тауарлары мен ... ... ... күші ... ролі ... ... оның ... арқылы ашыла түседі.
Нарық қызметінің көп түрлерінің ішіндегі ерекшесі реттеуші ... ... ... Ол ... өндіріс процесін тиімді әрі ... ... ... ... ролін әкімшілік басқарудың ауыстыруы
экономикалық жүйенің түрінің ... алып ... ... тууына, адамның экономикалық өсудегі қозғаушы күші ролін жоюға
алып барады.
Нарықтың келесі қызметі – ақпараттық. Тауар ... мен ... ... ... пен насиеге пайыздық өсімнің призма арқылы тұрақты өзгеруі
нарықтық экономиканың борометріне әрі ... ... ... ... ... ... өндіріс шығындары жайлы ... ... ... ... ... ... әрі ... алынатын тауар мен
қызмет көрсетудің қоғамдық қажетті сапасы мен ассортименті туралы да нарық
хабар жеткізеді.
Нарықтық ... ... ... ... де ... ... ол ... өндірісті тиімсіз бірыңғай шаруашылықтан
тазалап,үміт артатындардың дамуына ыңғайлы жағдай жасайды.
Біздің нарық терең монополияланған. Нарықтағы барлық тауардың ... ... ... ... онда ... (фирма) қызметі
монополияланған саналады. Сондықтан нарықтық ортаны қалыпқа келтіру үшін
бәсекелестер әлемін жасау ... Бұл ... ... ... Осы
жағдайда тауар өндірушілер марапатталып, кәсіпкер өндіріспен байланысады
және өнімді ... ... ... ... ... ... ... қызметтеріне – тауардың қоғамдық маңызын мойындау,
еңбекті материалдық ынталандыруды экономикалық тұрғыдан қамтамасыз ету және
басқаларын жатқызамыз.
1.3 Нарықтың элементтері, ... ету ... ... ... ... ... ... элеметтерінің
болуын талап етеді. Осылардың жиынтығы нарық жүйесін құрайды.
Нарық экономикасының бірінші және өте ... ... - ... ... ... ... еңбек бөлінісі процесінде қалыптасады –
біреулері тауарды өндіреді., ... оны ... ... жеке ... ... ... ... бөлінеді. Жеке тұтынуда тауарлар өндіріс
сферасынан шығып, адамдардың жеке ... ... ... ... ... әрі ... ... пайдаланады. Бұл
жағдайда өндірушілер мен тұтынушылардың бір-бірімен байланысы, әрқайсының
әрекеттерінің нәтижелерін ... ... ... ... ... бұл ... ... болады, мамандануға негізделеді және
көтерме нарықтық келісімдер формасында жүреді.
Нарық экономикасының екінші элементін ... ... ... негізделген, меншіктің жеке немесе аралас
формаларымен болжанған экономикалық оңашалану ... ... ... ... ... – баға. Бағаны жеке
талдап танысайық. Бұл жерде тек екі ... ... ... ... пен ... ... ... Бұлардың сәйкестігі
конъюктураға байланысты өзгеріп (тербеліп) отырады. ...... ... ... ... ... қатынастар әсерінің
сферасын баға ... Осы ... ... ... шығындар
болжайды, яғни айырбаспен байланысты айналым ... ... ... ... ... буыны – екі құрылымнан, сұраныс
және ұсыныстан тұрады. Нарықта сұраныс тауарларға ... ... Осы ... ... ... ... ... сатып алады. Сұраныс өндірудің ең тиімді әдісін қолданудың және
ресурстарды тиімді пайдаланудың стимулы болып ... ... пен ... ... ... мен ... арасындағы тұрақты
байланыстарды қамтамасыз ететін, ... ... өте ... механизмінің бесінші элементі – бәсеке. Бұл пайданың жоғары
болуын және осының негізінде өндіріс масштабын ... ... ... ... субъектерінің өзара әсерінің және пропорцияларды реттеу
механизмінің формасы болып табылады. А.Смит бәсекені ... ... ... «Көрінбейтін қол» идеясының мәні: адамдар өз мүдделеріне
сәйкес, ... ... ... ... ... ... ... жиынтығы қоғам пайдасына ... ... ... ... ... қызметі экономиканың реттеушілерінің ... ... ... ... т.б. мөлшерін анықтау болып
табылады.
Нарықтың маңызды элементтеріне нарықтық инфрақұрылым ... ... ... ... және ... ... құрылымдарының құрылып, қызмет
етуін талап етеді.
Нарық экономикасы әрекеттерінің ... үш ... ... ... (шекті) талдауға;
- балама таңдау шығындарына;
- экономикалық рационалдыққа.
Маржиналдық талдау принциптері негізінде нарық субъектілерінің ... ... ... Олардың әрекеттеріне әсер ететін орташа емес, шекті
шамалар болады. Осының нәтижесінде ... ... ... ... бағаның өзгеруі, нарық экономикасының бір жағдайдан ... ... ... ... ... ... субъектінің пайда болуы нарық
экономикасына, ондағы ұсыныс пен сұранысқа ... әсер ... ... ... яғни ... және ... болатын ұсыныс кезінде, шаруашылық
жүргізушілер өте көп болғанда, олардың әрқайсысының нарықтағы жеке ... ... аз ... ... ... ... ... ортаның үзілмей
қызмет етуін қамтиды деуге болады; сұраныс пен ұсыныстың күрт тербелуіне
жол ... ... ... мен ... ... ... етіп отырады.
Балама таңдау шығындарының принциптері. Балама таңдау шығындарына
тікелей ... және ... ... немесе кәсіпкерлік
әрекеттердің осыдан басқа, өзгеше ... бас ... ... ... және ... ... ... жатады. Нарық
экономикасының ерекшелігі мынады: барынша қолданылмаған мүмкіндіктердің
варианттарының ішінен ең ... ... да, ... ... табысқа
жеткізетін варианты таңдап алынады. Балама ... ... ... ... бар ресурстарды тиімді қолдануға ынталандырады.
Экономикалық рационалдық принципі табыс пен шығындарды салыстырып
отыруға ... ... ... ... тұратын варианттардан
жасалады. Осы варианттардың ... ... ... пайда ең аз ... да, ... ... ... ... вариант алынады.
Рационалдықтың ...... ... ... болуымен байланысты. Фирма
неғұрлым өзінің пайдасын көбейтуді көздейді, ал тұтынушылар – ... ... ... ... өздерінің қал-ахуалын жақсартуды көздейді.
Нарық экономикасын осы аталған принциптер негізінде құру ... ... ... ... Осы ... ... механизмінің орталық
проблемасы. Бұл жағдай екі қарама-қарсы күштерді қолдануға ... ... ... сұраныс пен ұсынысты, екінші жақтан, нарықтағы бағаны.
Сирек кездесу нарық экономикасының өте маңызды шарты болып табылады.
«Сиректік» деген ... ... үшін өте ... ... ... ... пайдалылығын дәлелдеуде қолданылатын. ... ... ... ... ... түсінік негізгі және ешқандай
түсіндірме тілемейтін, ... ... ... ... Сиректік
мәселелерін зерттеу, белгілі бір тұрғыда кейбір игіліктердің тапшылығын
дәлелдеуге мүмкіндік береді.
Классикалық ... ... ... ... ... ... ... Олардың айтуы бойынша, сиректік еңбектің ... ... ... ... ... ... жатады. Осы замандағы
нарықтық қатынастар ... ... ... белгілі
трансформацияға ұшырап отыр. Егер бұрын сиректікті табиғи және әлеуметтік
факторлармен ... ... ... ... нарықтың қызмет ету
мерзімімен байланыстырылып отыр. Сұранысы мол жаңа ... бір ... ... ... ... ете ... Бұл үшін ... уақыт
мерзімі қажет. Осыдан тұжырым: сиректігі мол болған сайын, осы ... ... ... ... мол ... ... ... экономиканың субъектілері және инфрақұрылымы
Нарықтық экономиканың ... ... ... ... ... мен ... ... Бұл субъектілер бір-бірімен
ресурс нарығында, қаржы мен тұтыну нарығында өзара ... ... ... кірісті айналым жасайды.
Үй шаруашылығы материалдық (жер мен капитал) және ... ... ... ... өткере (өткізу) отырып, оларды фирмаларға нарық
ресурстары арқылы ... ... ... ... ... ... талап етеді. Сұраныс пен ұсыныстың өзара ... ... ... ... бағаны белгілейді. Үй шаруашылығы тұтыну нарығында
тауарға сұраным жасай отырып, ресурстарды сатудан алынған табысты қажетті
өнім мен ... ... ... Ал, ... өз өнімін өткере отырып,
ақшалай табыс алады.
Үй шаруашылығы тапқан табыстың барлығын өнім сатып ... ... ... ... (қор) және ... мен ... төлеуге жұмсайды.
Фирмалар өндіріс ресурстарын біріктіреді және қозғалысқа келтіріп өнім
шығарады, ... ... және осы ... ... ... ... ... ақшалай табысын қалыптастырады. Үй шаруашылығы сияқты фирмалар да
алынған табысты (өткеруден ... ... ... ... ... ... үй шаруашылығындай ... ... ... жүзеге асырады және т.б.
Үкімет фирмалардан салық алып, жеке кәсіпорындарға дотация, субсидия
береді және кәсіпкерлерден қажетті ... ... ... ... ... ету ... ... және инфляция деңгейіне, ұлттық
өнімнің ... және ... әсер ... ... ... ... ақшалай қаржыны шоғырландырып, үкімет жалақыны,
трансферттік ... ... ... ... ... ... ... төлейді. Құқықтықнегізде қамтамасыз етіп,
экономиканы тиімді дамыту үшін ... ... ... ... ... пен ... шеңбер айналымы үнемі қозғалыста болып, ... ... ... ... ... ... байқатып, тұрғындардың
жұмыстылығы мен табысы көрсетіледі.
Нарықтық экономиканың қажетті элементтерінің бірі инфрақұрылым ... – бұл ... ( ... ... мекемелер)
жиынтығынан тұрады және оның мән-мағынасы ... ... мен ... ... ... жағдай қалыптастырып қызмет көрсетеді.
Нарықтық инфрақұрылымының элементіне – тауарлық, қор ... ... ... және ... ... ... ... банктер, көтерме сауда орталықтары, аукциондар, жәрмеңкелер
және т.б. жатады.
Нарықтық экономиканың бой ... ... ... ... ... ... жасайды. Құрылған объектілер қалыпты
экономикалық нарықтық қызметті ... ... ... ... ... тауарларды көтерме сауда жасау үшін сауда биржасы;
- ... ... ... үшін қор ... ... ... мен тұтыну заттарын сату үшін коммерциялық
көтерме сауда ... ... ... мен бірлестіктер қаржысына құралған қоймалар,
элеватор, тоңазытқыш, транспорт шаруашылықтары;
- ... ... ... ... арқылы қызмет жасауы,
ол несиелер құрылтайшы-кәсіпорын пай жарнасынан ... ... ... ... ... ... ... және кәсіпорындағы маркетингтік
бөлімдер. Нарық конъюктурасы мен сұранымды зерттеу орталықтары;
- жарнамалық сипаттағы қызмет үшін құрылтайшылар;
- сервистік, ... ... ... және құқықтық
қызметтер жатады.
2. Нарық жағдайында «Роса» АҚ қаржылық жағдайын талдау
2.1. «Роса» АҚ-ның қысқаша сипаттамасы
«Роса» АҚ ... ... ... ... ... ... «Павлодарлық сыра жасайтын зауыты»
мемлекеттік кәсіпорынынан қайта құрылды, және 12.05.1996 ... ... ... ... ... ... ... нысаны – жеке;
Компанияның мекен жайы: 637025, Павлодар қаласы, Орталық ... ... саны 240 адам ... ... қызмет түрлері:
- сыра, минералды су және алкагольсіз сусындарды өндіру мен өткізу;
- арақ-шарап өнімдерін өндіру;
- ... ... ... ... үшін ... азық ... дүкендер, дүнгіршектер ашу және онда тауарлар сату;
- сыртқы экономикалық қызмет;
«Роса» АҚ – Қазақстанның Солтүстік - Шығысындағы ең ірі ... ... және ... су өндіруші. Қазіргі уақытта компания
кең өнім ... ... Ең ... бұл ... ... сусындар «Дайт» және «Роса» серияларымен ұсынған.
Компания «Павлодарлық» емді-асханалық минералды суын өндіреді.
2.2. «Роса» АҚ ... ... ... АҚ ... өз ... ... ... және
кәсіпорынның тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін қаржылық есеп жүргізу «Роса»
АҚ қаржылық қызметі туралы ақпараттардың ... көзі оның ... ... ... АҚ бухгалтерлік қаржылық есебінің негізгі нысаны бухгалтерлік
баланс болып табылады. ... ... ... ... ... роль ... «Роса» АҚ қаржылық жағдайы және оның ... ... ... және оның ... ... ... ... ол қандай табыс әкелетініне тәуелді.
«Роса» АҚ активтерін талдау барысында біріншіден олардың құрамы мен
құрылымындағы өзгерістерді зерттеп және оларды бағалау қажет (1кесте).
«Роса» АҚ ... ... ... ұзақ ... ... құрамында үлкен үдемелі салмақты құрайды, жыл соңында ... 80,6% ... ... ... 19,4% ... ... активтер
құрамына негізгі қаражаттар кіреді, олар жыл соңында 17475202 ... ... ... ... капиталдың құрылыс сомасы 8529574 теңгеге
қысқарды. Ұзақ мерзімді ... 54202846 ... ... Егер ... ... ... төмендеу байқалса, ағымдағы активтер бойынша
көбееді.
Жыл соңында материалдар сомасы 38823487 теңгеге ... ... ... ... дебиторлық борыш 12810715 теңгеге ... ... ... ... ... алушылар кәсіпорынмен дұрыс есеп айырыспайды, ал
кәсіпорын өз өнімін қарызға бере береді. «Роса» АҚ ... ... ... ... ... ... активтердің құрылу көздерін талдау болып
табылады. Осы кезде кәсіпорынның мүлкін құру және оның келіп ... ... ... ... ... ... асырылады, олардың өзара байланысы
кәсіпорынның қаржылық жағдайының мәнән көрсетеді. Талдау көлденең және
тікелей ... ... ... ... жағдайында «Роса» АҚ қызметі және оның дамуы өз-
өзінт зерттеу арқылы, яғни өзіндік капитал есебінен жүзеге ... ... ... ... жеткіліксіздігі жағдайында ғана қарыздық
қаражаттар тартылады. Бұл ... ... ... ... ... ... орын ... Сондықтан қаржылық есептің ағымдағы
активтерінің құрылу ... ... ... ... минималды бөлігі
өндірістік бағдарламаны ... ... ету үшін таза ... ... ... ... есебінен құралады. Белгілі бір
кезеңдерде минималды ... тыс ... ... ... банк ... мен ... қарыздармен жабылады. Олардың екеуі
де қарыздық қаражаттарға жатады.
Кәсіпорынның қаржылық есебінің ... ... ... ... өзіндік және тартылған нақты мөлшері бекітіледі. ... ... ... ... орын ... өйткені өзіндік қаражаттар
көздерінің запасы – бұл қаржылық тұрақтылық запасы.
«Роса» АҚ қаражаттарының құрылу көздерін ... үшін ... ... ... ... кәсіпорын активтерінің құрылу негізгі көздерін
көрсетеді. 2004 жылдың басы мен ... ... ... АҚ ... ... ... ... құрылу көздерін бағалау кезінде 2004 жылы өзіндік капитал
56411944 теңгеге өскенін ... ... Бұл өсім ... ... ... төмендеуі есебінен пайда болды. Қосымша несиелер
тартылғандықтан ұзақ ... ... ... ... ... ... міндеттемелер керісінше 188380993 теңгеге қысқарды. Бұл кәсіпорын
басқармасының қарыздарды уақытылы өтеуге ... ... ... ... АҚ ... ... ... кәсіпорын қаржылық жағдайының
нақты көрінісі және жыл бойында оның өзгерісі қалыптастырылды. ... ... ... қорытындылар жасауға болады:
«Роса» АҚ қаржылық тұрақтылығына талдау кәсіпорынның қаржылық жағдайы
саластырмалы тұрақты және ол ... келе ... ... Бұл
кәсіпорынның өзіндік капиталы мен ... ... ... ... болды. Бірақ сонда да өзіндік айналым қаражаттарына қажеттілік
өте үлкен. Бұл жағдайдан шығу үшін «Роса» АҚ басқармасына өнім ... ... ... ... ... ішкі және ... ... есебінен
өзіндіук айналым қаражаттарын толтыру керек.
«Роса» АҚ қаржылық ... ... үшін ... ... ... ... ... өзгерту қажет;
- кәсіпорынды басқарумен байланысты шығыстарды азайту;
- басқару құрылымын жетілдіру;
- баға құру ... ... ... ... ... кететін шығыстарды азайту бойынша резервтерді іздеу;
- өнім өндіріс ... ... ... өнім сапасын жақсарту;
- өнім өткізу нарығын кеңейту;
- кәсіпорын қаржысын ... ... және ... ... АҚ активтерінің құрылу көздерін сапалы бағалау үшін ағымдағы
міндеттемелер құрылымын ... ... ... оның ... несиелік қарыз
құрылымы (кесте 3, сурет 3). Есеп беру кезеңінің басына несиелік ... ... ... ... ... үдемелік салмағы ең үлкен
төленуге тиісті шоттар мен ... ... ... олардың үлесі 83 %
құрайды. 11% салық бойынша қарыз. Несиелік ... ... 3% ... мен төленуге тиісті дивиденттер құрайды. Және 1% кем – ... ... ... және ... тиіс ... 2004 ... соңына несиелік
қарызды талдау кезінде несиелік қарыз сомасы 188380993 теңгеге ... кету ... ... ... ... ... ... түскен табыстың
өсуі нәтижесінде ақша қаражаттар пайда болуы және өз мінднттемелері ... ... ... ... ... ... ... көрінеді:
Төленуге тиісті шоттар мен вғексельдер – 156506372 теңгеге;
Алынған аванстар – 11825597 теңгеге;
Салықтар бойынша қарыз – 25623001 ... ... өсуі ... ... ... тиіс дивиденттер – 1652174 теңгеге;
Басқа несиелік қарыз – 960440 теңгеге;
Төленуге тиіс ... – 2961363 ... ... есеп беру ... соңына несиелік қарыз құрылымы ұсынылған.
Жыл басымен салыстырғанда несиелік қөарыздың баптарының ... ... және ... ... ... ... – бұл ... өзінің қысқа амерзімді
міндеттемелерін ... ... ... ... ақша ... ... мен ... Өтімділіктің жалпы көрсеткіші келесі формуламен
есептеледі:
Ко.л = (а1А1+а2А2+а3А3)/(а1П1+а2П2+а3П3), ... Ко.л. – ... ... ... а2, а3 – ... ... А2, А3 – ... активі бойынша сәйкес топтардың барлығы;
П1, П2, П3 – баланс пассиві бойынша сәйкес топтардың барлығы;
Баланс өтімділігінің жалпы көрсеткіші ... ... және ... ... ... ... коэффициенттердің сомасына ену
шартында кәсіпрынның барлық өтімді айналым ... ... ... міндеттемелер қатынасын көрсетеді. Келесі салмақтық коэффициенттер
жиынтығын қолдануға ... а1=1; а2=0,5; а3 =0,3; ол ... ... ... ... = (А1+0,5*А2+0,3*А3)/(П1+0,5*П2+0,3*П3). ... ... ... ... ақша ... ... бағалы қағаздардың міндеттемелердің жалпы сомасына қатынасымен
есептелінеді:
Ка.л. = (ақша қаражаттары + қысқа мерзімді ... ... ... ... сомасы).
(3)
Өтеудің аралық коэффициентін ... ... үшін ақша ... жоғарда көрсетілген көрсетілген ... ... ... және ... да активтер. Сонымен, ... ... ... ... ... III ... ... тең болады, келесі
формуламен есептелінеді:
Кп.л. = (ақша қаражаттары + қысқа мерзімді ... ... ... ... ... ... сомасы).
(4)
Бұл көрсеткіштің қалыпты мәні ≥ 0,8 - 1,0.
Өтеудің жалпы коэффициенті өзімен бірге ... ... ... ... ... ... ... ұсынады:
Кт.л.= (ағымдағы активтер – болашақтағы шығындар) / (ағымдағы
пассивтер – ... ... Кт.л. – ... ... ... ... ... маәні ≥ 1,5-2.
Төлем қабілеттілік коэффициенті (Кпл) өзімен бірге белгілі бір күнге
немесе болашақтағы кезеңге қолда бар ақша ... ... ... қатынасын ұсынады:
Кпл = қолда бар ақша қаражаттар сомасы/ жедел төлемдер сомасы. ... ... ≥1, онда ... төлем қабілетті.
Егер коэффициент ≤1, онда талдау ... ... ... себептерін анықтау қажет.
Кәсіпорынның төлем қабілеттілігін талдау кезінде барлық көрсеткіштерді
кешенді және өзара байланысты ... ... Бұл ... АҚ ... объективті түрде бағалауға мүмкіндік береді.
2004 жылы «Роса» АҚ баланс өтімділігін талдау 4 кестеде көрсетілген.
Ко.л.(жыл басы) = (2274160 + ... + ... ... ... (жыл ... = (5451373+0,5*107887240+0,3*113841159) ... = 0,21. (2) ... ... ... = А1/П1+П2.
Ка.л. (жыл басы) = 2274160/471716220 = 0,005.
Ка.л. (жыл соңы) = 5451373/283335227= 0,02.
Кп.л. (жыл басы) = ... (жыл ... = ... 0,4. (4) формула
арқылы есептелінді.
Кт.л. (жыл басы) = (175147443-2779086)/471716220= 0,36.
Кт.л. (жыл ... ... = 0,8. (5) ... ... ... көпсеткіштері (4 кесте) бағалау негізінде «РОСА» АҚ
балансын жыл ... ... ... ... жыл ... бұл жағдай жақсарды.
Мұның себебі баланс құрылымында өтімді лігі жоғарылау ... ... ... ал ... міндеттемелер үдемелі салмағы керісінше қысқарды.
Сонымен қатар тез өтімді активтер мен баяу өтімді ... ... ... ... ... саны ... кестенің мәліметтері бойынша «РОСА» АҚ-да ағымдағы өтімділігі ... яғни ... ... ... ... ... қалыпты мәнінен төмен
-0,2 болғандықтан, кәсіпорын жақын уақытта қысқа ... ... ... ға,на өтей алатындығын көрсетеді.
Аралық өтімділік коэффициенті де төмен -0,4.
Төлем қабілеттілік жалпылау көрсеткіші болып ... ... ... ... АҚ бұл ... жыл ... шамамен 2
есеге артты, бірақ жыл соңында да ... ... ... АҚ ... ... ету себебі өтелмеген дебиторлық
қарыздың болуы, клиенттер алдында міндеттемелерді ... ... ... ... қызметтің төмен тиімділігі,
айналым қаражаттарының айналымдылығының баяулауы.
Өтімділіктің абсалютті ... ... ... ... ... ... (5 ... кестеде құжатталған есептеулер «Роса» АҚ маңызды өзгерістер болғанын
көрсетеді. Мұны барлық 4 көрсеткіштер деңгеінің өсуі куәландырады.
2003-2004 ... ... АҚ ... ... үшін ... құрамыз.
2003-2004 жылы 6-кестеде көрсетілген «Роса» АҚ ... 2004 жылы ... ... ... ... ... төмендегенін
көруге болады. Сонымен қатар осы жағдайда берілетін өнімнің өзіндік ... ... ... Оның себебі өнімнің аз көлемі өндірілгені
болып табылады. Сонымен ... 2004 ... ... ... 31079033 ... АҚ ... таза ... арттыру үшін өз қаражаттарын үнемдеуі
салдарынан 2004 жылғы кезеңінің ... 36779371 ... ... жылы салық салудан бұрын табыс 1048986 теңгеге қысқарды, өткен
кезеңмен салыстырғанда өткізуден табыс төмен болғандықтан.
2004 жылы салық ... ... ... ... соң, олай ... ... ... сомасы 49412409 теңгеге төмендеді. ... ... ... ... 2001 жылы ... ... ... корпоративтік табыс салығы сомасы төмен болды.
2004 жылда өткізуден табыс төмендегенге ... ... АҚ ... 43905253 ... ... табыс алды. Мұның себебі шығыстардың
қысқарғаны.
«Роса» АҚ табыстылығының абсалютті көрсеткіштерін ... ... ... ... ... ... көшу ... мәліметтері бойынша 2004 жылда өндірілген өнім рентабельділігі
5% құрады, өткен жылмен салыстарғанда 1% жоғарырақ.
2004 жылы негізгі ... ... 4%, 2003 ... 4,4 % ... ... ... нормасы жоғарылау беталысын алды. Өзіндік
капитал рентабельділігі өткен жылмен салыстырғанда 13% артып, 2004 жылы 12%
құрады.
Жалпы алғанда, 2004 жылы ... ... ... ... АҚ әлі де ... аз ... қала ... яғни оның жағдайы не
жақсы, не ... ... ... ... ... да кәсіпорынды білікті
басқаруға тәуелді.
2.3. «Роса» АҚ қаржысының стратегиясы
«Роса» АҚ қаржылық жағдайын талдаудан соң, оның ... ... және оның ... ... ... ... ... беруге болады.
Зерттеулер кәсіпорынның қызметі қарыздық қаражаттар ... ... ... ... ... ... ... болып санауға болады, өйткені кәсіпорынның ақша
қаражаттарына ... ... ... ... ... ... Ағымдағы активтердің элементтерінің айналымдылығын
есептеу, ... АҚ –ң ... ... ... ... тырыспайды және ол кәсіпорынның өндірістік – ... ... ... ... ... 2002 ... меншікті капиталының табыстылығының
өскенін көрсетеді. Бұл жағдай 2001 жылы ... ... ... қайтарымдылығының өсуіне әкелді.
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығының төмендеу ... орын ... ... ... ... тұрақтандыру үшін ... ... ... ең ... ... басқаруға қатынасын өзгерту,
- кәсіпорынды басқарумен байланысты шығындарды қысқарту,
- басқару құрылымын жетілдіру,
- баға құру ... ... ... және оны ... ... ... шығыстарын төмендету бойынша резервтерді іздеу,
- кәсіпорын қаржысын басқаруды жоспарлау және болжауды белсенді ... ... ... және ... орналастыруды талдау және
есеп беру жылында ұзақ мерзімді активтердің құны ... Жыл ... ... саны ... оның ... ... – материлдық
құндылықтар мен дебиторлық қарыздардың артуы, оның салдарынан кәсіпорынның
шаруашылық ... ақша ... ... жүргізілетіндіктен
кәсіпорын қызметіне қайшы келді.
Активтерді құру ... ... ... ... ... ... Кәсіпорын қиын жағдайда өзінің барлық міндеттемелерін
өтей алмайды. Бұл жағдай кредиторлар мен жабдықтаушылар өзара ... ... етуі ... ... олар ... беру және ... ... жабдықтаудан бас тартуы мүмкін. Бұл ... ... ... ... ... ... ... өзіне қосымша
тәуекелді ешкім алғысы келмейді (өз ақшасын алалмау).
Құру көздерінің ... мен ... ... ... ... қаржылық тұрақтылығын көрсетті. ... бұл ... ... ... ... ... капиталды ұзақ мерзімді
тарту есебінен жетті. Бұл ... ... АҚ ... үшін ... ... ... ... өтімділігі және кәсіпорынның төлем қабілеттілігін талдау, жыл
бойына ... ... ... ... ... өзге ... көрсетті. Кәсіпорында бухгалтерлік баланстың баптары ... ... бөлу ... яғни ... ... бір бап ... ... бап бойынша жеткіліксіздікті өтеуімен қол жеткізеді. Бірақ
кәсіпорынның барлық мүлігі ... ... ... , ... оның ... ... ... «Роса» АҚ басқармасы өз меншік капиталын арттыру керек.
Оның артуы міндеттемелердің негізгі бөлігін болса да, ... ... ... Бұл ... ... ... тұрақтылықтың
бекітілуін қамтамасыз етеді.
Меншікті капиталды арттыра отырып кәсіпорынның негізгі ... ... ...... ... ... «Роса» АҚ
өндіретін өнімінің көлемін арттыруға мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... өндіретін өнімнің сапасын жақсартуға
мүмкіндік береді. Жоғрғы сапалы ... ... оған ... ... құны ... ал бұл өз кезегіне кәсіпорын өз қызметінен алатын
табысын ... ... АҚ ... ...... ... ... дебиторлық қарызын қайтаруға көңіл бөлу қажет. Сонымен қатар тауарлы
– материалды ... ... ... ... шаралар жүргізілуі
керек, яғни басқарма қоймаларда материалдар, құралжабдықтардың тұрып
қалмауын ... ... ... ... ... мен
құралжабдықтарды толық қолдану , құралжабдықтарды үлкен партиялармен әкелу
және артық ... ... ... ... Бұл ... ... кризистен шығуы және өз төлем қабілеттілігін қалпына
келтіру, баланс ... ... ... ... Оның ... ... ... сапалы өзгерістер орыналады.
3. Нарықтық экономика жағдайында кәсіпорындардың даму проблемалары мен
перспективалары
Нарықтық экономика жағдайында ... ... мен өмір ... негізгі проблемалары бар. Нарықтық экономика:
1. табыс алуға кепілдік бермейді;
2. толық жұмыс бастылыққы кепілдік бермейді;
3. ... ... ... ... ... ... ... қорғау жөніндегі шараларды ендіруді әлсіз
ынталандырады;
5. ұжымдық ... ... мен ... ... ... ... атпейді.
Нарықтық экономика жағдайын қалыптастыру жағдайын екі топқа ... ... ... ... сан ... нысандарын іске асыру қажет (жеке кооперативті,
акционерлік, мемлекеттік);
- мемлекеттік реттеуіштерді сақтаған ... ... ... Бұл ... нарықтық экономиканың өзі шексіз
даму қабілеті бар өзін-өзі реттеуші жүйе емес екенін есте ұстау ... ... мен ... ... ... ... ... және қаржы
нарығы сияқты үш негізгі элементті біріктіретін нарықты инфрақұрылымды
құру қажет.
Екінші топқа құқықтық заңдарды дайындау және шаруашылықты жүргізудің
нарықтық ... өту ... ... ... ... шаралар жүйесі жатады.
1. Ресурстарды ұрлаумен тиімсіз пайдалануға жол бермейтін меншік пен
шаруашылықты жүргізудің көп қырлы нысандарын қалыптастыру мен ... ... ... ... ... ... салаларды құрылымдық қайта құру арқылы
тапшылықты игеру;
3. Экономиканы, шетелдік ... ... және ... ... ... ашық ... айналдыру.
Қорытынды
Әкімшілдік - әміршілдік жүйенің ұзақ жылдарға ... ... ... ... түсіну кімге де болса оңайға соқпады. Әлі күнге
дейін бұқара халықтың санасында ... ... ... оған ... ... жүйесімен, жаппай жұмыссыздықпен, еңбекшілердің әлеуметтік
қорғансыздығымен сипатталатын ұғым ретінде орныққан. Алайда ... ... ... ... өту халықтың әл – ауқатының көтеруіне,
экономиканың тиімділігі мен бір қалыптылығын сақтауға, ... ... ... ... ... ... ... отыр. Нарықтық
қатынастарға өту ынталылық пен ... ... ... тауар
өндірушілердің экономикалық дербестігін қамтамасыз етуге, ... ... ... ... жасайды. Нарық өзінің мәнісі
жағынан тек ұқыпсыздар мен жалқауларға, қолынан іс ... ... ... ... ең ... ... тіліндегі оқулықтардың аз
болуы. Сонымен қатар нарық тақырыбы өте күрделі және кең ауқымды ... Осы ... ... ... жалпы нарық туралы түсінік және
нарықтың түрлері, ... ... мен өмір сүру ... ... ... тізімі
1. Я.Әубәкіров, К.Нәрібаев, М.Есқалиев, ... ... ... ... ... Б.А., Мәмбетов Ұ.Е., Байжомартов Ү.С. – ... ...... 1993ж., ... ... Жүнісов Б.А., Мәмбетов Ұ.Е., Байжомартов Ү.С. – Нарықты
кономиканың негіздері – Ақтөбе, 1993ж., 2-бөлім, ... ...... ... теориясына кіріспе, Алматы,
«Экономика», 1995ж., 130бет.
5. Нарықты кономика мен менеджменттің негізі – ... ... ... В. – ... ... ... ... Питер Ф. Друкер – Нарық: топ ... алға ... ... 1994ж., 320 ... ... ... У.А.Жанайдаров – Экономикалық
теория, Астана, 2002ж., 464 бет

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Нарықтың әлеуметтік – экономикалық мазмұны26 бет
Жер қатынастары және оларды жетілдіру41 бет
Кәсіпорынды басқару жүйесіндегі қаржы стратегиясы5 бет
Жинақтық зейнетақы қорларының мазмұны, қалыптасуы және нарықтағы ролі8 бет
Нарық жағдайында өндірісті ғылыми-техникалық дайындаудың мазмұны мен міндеті27 бет
Нарықтық қатынастарға сай қызмет ететін несиелік жүйенің мазмұны мен құрылымдық элементтеріндегі өзгерістерді сараптай отырып, Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейдегі банктердің несиелеу тәжірибелері мен даму ағымына талдау жасау69 бет
"Автомобильдердің электротехникалық және электрондық жабдықтары" -курсы мазмұны және әдістемесі51 бет
12 жылдық білім беру жүйесінде «қазақ әдебиеті» пәнін оқыту мәселелері5 бет
12 жылдық білім беру мақсаты6 бет
12 жылдық жалпы орта мектептің базалық білім мазмұнын анықтау әдістері55 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь