Сәндік қолданбалы өнер

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 3

1 СӘНДІК ҚОЛДАНБАЛЫ ӨНЕРДІҢ ПАЙДА БОЛУЫ

1.1 Сәндік . қолданбалы өнер . заттарды көркемдеу
1.1.1 Қазақ халқының ою . өрнектері
1.1.2 Жүннен жасалатын заттар
1.1.3 Сүйекті көркемдеп өңдеу
1.1.4 Ағаш материалдарын көркемдеу
1.1.5 Зергерлік өнер

2 ДИДАКТИКАЛЫҚ ПРИНЦИПТЕР

2.1 Бейнелеу өнері пәнінің сабақ жоспарлары
2.2 Оқытудың технология мәдениеті

3 СӘНДІК ҚОЛДАНБАЛЫ ӨНЕРДЕ ТЕХНИКАЛЫҚ ҚҰРАЛДАРДЫ ҚОЛДАНУ ӘДІСТЕМЕСІ

3.1 Сәндік қолданбалы өнердің техникалық құралдары

4 ФОРМАЛАРДЫ СТИЛЬДЕУ

4.1 Кілем
4.2 Кестелеу
4.3 Керамика
4.4 Гобелен
4.5 Сәндік қолданбалы өнердегі стильдеу

5 ЭСКИЗ ЖОБАЛАРЫ КӨРКЕМ ШЫҒАРМАНЫҢ БАСТАУЫ

5.1 Интерьердегі сәндік бұйымдардың компьютерлік жобалары
5.2 Мектеп эскиз жобаларын жасау әдістемесі

ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
ҚОСЫМШАЛАР
Қосымша А
Қосымша Б
КІРІСПЕ

Дипломдық жұмыстың өзектілігі: Қазақ халқының сәндік қолданбалы өнері өзінің тәрбиелік мүмкіндіктерін бүгін де жоғалтқан жоқ, керісінше, заман сұранысына қарай, оның көкейкестілігі бұрынғысынан да артып отыр. Оны өнертану, педагогика ғылымдары саласында жарық көрген еңбектер дәлелдеуде.
Жалпы білім беру мектебінде бейнелеу өнерін оқытудағы басты міндеттерінің бірі – оқушылардың көркем шығармашылық қабілетін жейілдіру болып табылады. Осы мәселе қазіргі кезде белсенді шығармашылыққа тәрбиелеу міндеттерін басты назарға алуды міндеттейді.
Диплом жұмысының мақсаты сәндік қолданбалы өнер сабақтарында техникалық оқу құралдарын мейлінше тиімді пайдалану және болашақ шығармашылық ойды жобалау олардың эскиздерін мәдениетті, әрі көркем жасай білу.
Бейнелеу өнерінде кез келген көркем ойды көрнектілікпен көрсейте білудің өзі өнер.
Диплом жұмысының актуальділігі орта мектеп оқушыларына көркем ойды компьютер бағдарламаларының көмегімен іске асыруды меңгеруді үйрету. Жұмыстың мақсаты – ойға келген сәндік бұйымның көркем формасын эскизде айқын көрсетіп, оған қатысты мәліметтерді нақты эстетикалық дәрежеде бейнелеп беру мәдениетіне үйрету.
Зерттеу міндеттері – көркем өнер принциптеріне сүйене отырып, халық өнері және сәндік қолданбалы өнер түрлерін зерттеп білу арқылы шығармашылық ой елесіндегі көркем формалар эскиздерін жасауды игеру.
Зерттеу объектісі – орта мектептің бейнелеу өнері сабақтарының бағдарламасына сәйкес, интерьердегі сәндік қолданбалы өнер туындыларын орналастыру, оның көркемдік мәні мен қажеттілігін талдау.
Балалардың көркем – шығармашылық қабілетін дамыту, көркемдік о й өрісін жетілдіру, әрі оның қалыптасуына әсер ету, олардың қоршаған ортаны қызығушылықпен қабылдап әшекей заттарды жасай білу мүмкіншіліктерін іске асыру. Осы мәселерді диплом жұмысының қолжазбасы мен тәжірибелік жұмыстарында оқу – әдістемелік тәсілдерімен дәлелдеу міндеттерін мақсат етіп қойдық.
Мемлекеттік жалпыға міндетті бастауыш білім беру стандартының ережелерінде орта білім – азаматтардың Қазақстан Республикасының Конституциясымен кепілдік берілген.
Жалпы білім беретін оқу бағдарламасы – әрбір оқу пәні бойынша меңгеруілуге тиісті білім, білік, дағдылар мен құзыреттіліктердің мазмұны мен көлемін айқындайтын, типтік оқу жоспарының инвариантты бөлігіне енетін бағдарлама.
Білім беру стандартының ережелерінің де талаптарында көркем өнер туындылары арқылы оқушылардың ұлтжандық, рухани – адамгершілік, көркемдік – эстетикалық, мейірімділік, әдептілік, еңбексүйгіштік, байқампаздық,
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1 Қазақстан Республикасының жалпыға міндетті білім беру стандарты. www.edu.kz бастауыш білім стандарты.

2 Басенов Т.К.Орнамент Казахстана в архитектуре / Т.К.Басенов. – Алма-ата: «Өнер», 1957.- 4-6 б.

3 Қасиманов С. Қазақ халқының қолөнері / С.Қасиманов.-Алматы: Қазақстан, 1995.-5б. 7б. 15б. 36б. 37б. 40б. 100б. 103б. 107б. 109б. 119б. 123-129бб.

4 Тәжімұратов Ә. Шебердің қол ортақ / Ә.Тәжімұратов.-Алматы: Қазақстан, 1977.-9б. 33-35б. 39-40б.

5 Нұрмұханбетов Н.Б. Қазақ халқының сәндік ою-өрнек өнері / Н.Б.Нұрмұханбетов. – Л: Аврора, 1970.-9б.

6 Арғынбаев Х. Қазақ халқының қолөнері / Х.Арғынбаев.-Алматы: Қазақстан,1987. 9б. 83б. 84б. 60-61б.

7 Тоқтабаев Ш. Қазақтың зергерлік әшекейлері / Ш.Тоқтабаева.-Алматы: Өнер,1985. 5б.

8 Болатбаев Қ. Бейнелеу өнері / Қ.Болатбаев, Ұ.Ибрагимов.-Алматы: Атамұра.2005. 85-88б. 89-90б.

9 Айдаров З.Бейнелеу өнері / З.Айдаров.-Алматы: Атамұра, 2006. 74-82б.

10 Зараменских, Н., Кәсіптік даярлау жүйесіндегі әлеуметтік әріптестік.-//Білім беру мекемесі басшыларының анықтамалығы.-2008/7.-44 б.

11 Ибраева, Э., Техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарын қаржыландыру туралы.-//Білім беру мекемесі басшыларының анықтамалығы.-2009/2.-20 б.

12 Қожамжарова, Р., Кәсіптік білім берудегі өндірістік оқыту шеберінің ролі.-//Білім беру мекемесі басшыларының анықтамалығы.-2009/6.-31 б.

13 Ниязбекова, А., Өндірістік оқыту сабағында жаңа технологияны қолдану ерекшеліктер және оның білім сапасына әсері.// Кәсіптік мектеп.-2009/2.-23 б.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ ................................................................................................................. 3
1 ... ... ... ... ... Сәндік - қолданбалы өнер - заттарды көркемдеу
o Қазақ халқының ою - ... ... ... ... ... ... өңдеу
o Ағаш материалдарын көркемдеу
o Зергерлік өнер
* ДИДАКТИКАЛЫҚ ПРИНЦИПТЕР
+ Бейнелеу өнері ... ... ... Оқытудың технология мәдениеті
* СӘНДІК ҚОЛДАНБАЛЫ ӨНЕРДЕ ТЕХНИКАЛЫҚ ҚҰРАЛДАРДЫ ҚОЛДАНУ ӘДІСТЕМЕСІ
+ ... ... ... ... ... ... СТИЛЬДЕУ
4.1 Кілем
4.2 Кестелеу
4.3 Керамика
4.4 Гобелен
4.5 Сәндік қолданбалы өнердегі стильдеу
5 ЭСКИЗ ЖОБАЛАРЫ КӨРКЕМ ШЫҒАРМАНЫҢ БАСТАУЫ
5.1 Интерьердегі сәндік бұйымдардың компьютерлік ... ... ... жобаларын жасау әдістемесі
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
ҚОСЫМШАЛАР
Қосымша А
Қосымша Б
КІРІСПЕ
Дипломдық жұмыстың өзектілігі: Қазақ халқының сәндік ... ... ... тәрбиелік мүмкіндіктерін бүгін де жоғалтқан жоқ, керісінше, заман сұранысына қарай, оның көкейкестілігі бұрынғысынан да артып отыр. Оны өнертану, ... ... ... ... ... еңбектер дәлелдеуде.
Жалпы білім беру мектебінде бейнелеу өнерін оқытудағы ... ... бірі - ... ... ... қабілетін жейілдіру болып табылады. Осы мәселе қазіргі кезде белсенді шығармашылыққа тәрбиелеу міндеттерін басты назарға алуды міндеттейді.
Диплом ... ... ... қолданбалы өнер сабақтарында техникалық оқу құралдарын мейлінше тиімді пайдалану және ... ... ойды ... ... ... ... әрі көркем жасай білу.
Бейнелеу өнерінде кез келген көркем ойды көрнектілікпен көрсейте білудің өзі өнер.
Диплом жұмысының актуальділігі орта мектеп ... ... ойды ... ... ... іске ... меңгеруді үйрету. Жұмыстың мақсаты - ойға келген сәндік бұйымның көркем формасын эскизде айқын көрсетіп, оған қатысты ... ... ... дәрежеде бейнелеп беру мәдениетіне үйрету.
Зерттеу міндеттері - көркем өнер принциптеріне сүйене отырып, халық өнері және ... ... өнер ... зерттеп білу арқылы шығармашылық ой елесіндегі көркем формалар эскиздерін жасауды игеру.
Зерттеу объектісі - орта ... ... ... ... ... ... ... сәндік қолданбалы өнер туындыларын орналастыру, оның көркемдік мәні мен ... ... ... - ... ... дамыту, көркемдік о й өрісін жетілдіру, әрі оның қалыптасуына әсер ету, олардың қоршаған ... ... ... ... ... жасай білу мүмкіншіліктерін іске асыру. Осы мәселерді диплом жұмысының қолжазбасы мен ... ... оқу - ... тәсілдерімен дәлелдеу міндеттерін мақсат етіп қойдық.
Мемлекеттік жалпыға міндетті бастауыш білім беру стандартының ережелерінде орта білім - ... ... ... ... кепілдік берілген.
Жалпы білім беретін оқу бағдарламасы - әрбір оқу пәні ... ... ... ... ... ... мен ... мазмұны мен көлемін айқындайтын, типтік оқу жоспарының инвариантты бөлігіне енетін бағдарлама.
Білім беру стандартының ережелерінің де талаптарында көркем өнер туындылары ... ... ... ... - ... ... - ... мейірімділік, әдептілік, еңбексүйгіштік, байқампаздық, ұқыптылық, ептілік қасиеттерін тәрбиелеуді басты ... ... ... деп ... ... қызығушылығын дамытуды, өнер арқылы ұлттық әдет - ғұрып пен салт - ... ... ... ... көркемдік - шығармашылық іс-әрекет тәжірибелерін меңгертуді және әртүрлі материалдармен жұмыс істеу шеберлігін жетілдіруді басты мақсат етіп ... ... ... ... ... жұмысының мақсаты:
білім берудің стандартының ережелерінде айқындалған міндеттерді іске асыруды көздейді.
Жас өспірімдерді сәндік ... ... сан ... ... ... беру ... ... тұрмыста кезігіп жататын әртүрлі материалдардан бұйымдар мен ... ... ... ... олардың қызығушылығын, еңбекке деген сүйіспеншілігін дамыту. Тәжірибелік жұмыс процесінде ғылыми мәселелерді шешу, өз бетімен көркемдік шығармаларды ... ... ... ... ... ... ... бұйымдардың кезеңдік технологияларын икемділікпен игеріп шығу.
Зерттеу нысаны: Сәндік - қолданбалы өнерде техникалық құралдарды қолдану арқылы ... ... ... ... және ... ... СҚӨ ... компьютерлік эскиз жобалары.
Зерттеу пәні: бейнелеу өнері пәні сабағында сәндік қолданбалы өнерді оқыту.
Диплом жұмысының міндеттері: ... ... өнер ... сабақтарында өнер арқылы ұлттық әдет - ғұрыпты қастерлеу, көркемдік ойлау мен іс әрекет тәжірибелерін үйлестіре білу, икемділік пен ... ... ... материалдардан көркем форманы ойлап табу және олардың стильдік мазмұнын шебер қалыптастыру әдістерін меңгеріп алуды әдетке айналдыру. Сабақта немесе сабақтан тыс ... ... ... ... тану ... өз мәдениетін қалыптастыруға үлес қосу.
Диплом жұмысының құрылымы: кіріспе, негізгі бөлім бес ... ... ... ... ... ... ... ҚОЛДАНБАЛЫ ӨНЕРДІҢ ПАЙДА БОЛУЫ
Халықтық сәндік-қолданбалы өнер - әлемдік көркем мәдениеттің негізі. Даналық пен әсемдіктің таусылмас қайнар қөзі. Онда сан ұрпақтың ... ... ... саз, жүн, ... ... ... ... дәстүрлерді көздің карашығындай сақтап және байыта отырып, халықтық қөркем қолөнер кәсібі қазіргі мәдениеттің айқын құбылысы болып, үй тұрмысының ... және ... ... ... ... туындылары қайталанбас және алуан түрлі: әсем әшекейлерден және шағын ... ... ... ... ... дейін және көлемді кілемдерді, тоқыма матадан жасалған көп заттық жиынтықтарды, шыны, ағаш және металл бұйымдардарын қамтиды. Пішіндердің ықшам да мәнді ... ... ... ... ... ... ... шешімі, көздің мүлтіксіздігін, колдың дәлдігін және қиял ... ... ... ... тән тәсілдермен орындауына жеткізеді.
Қазақ халқының дәстүрлі қолданбалы өнері - көшпелі түркі ... ... ... алып бәйтерегі, қара шаңырағы. Ол ерте кезден-ақ әлемдік мәдениеттің көрнекті қайраткерлерін қызықтырған. Мысалы, Геродот былай деп жазып қалдырған: . ... пен ... ... ... да ... ... мекендеген сақтар мен массағаттардың барлық заттарының әшекейленіп, киімдерінің өзіне тән үлгісі барын айтады.
Қай халықтың болмасын ... ... ... жиналу, жариялану, зерттелу тарихының басталған уақыттан дөп басып айту ... ... ... ... қөне ... оның ... тарихы соншалықты тереңге бой тартады. Сол сияқты қазақ халқының рухани мұраларының бірі қолданбалы өнерінің тасқа ... көне ... ... ... ескерткіштері мен Орта Енисей жазбаларынан тапсақ, одан бергі орта ғасырлық жазба деректердің барлығында да халық мұрасы өз ... ... әр ... ... бой ... ... ... - қолданбалы өнер заттарды көркемдеу
Сәндік - ... өнер ... өнер ... кең бөлімі, олар күнделікті тұрмыста қолданылатын көркем бұйымдар жасап шығару бағыты.
Интерьерді және тұрмысты көркемдеу мен безендіру заттарына, киім-кешек, сәнді ... ... ... ... әйнек, фарфор (қыш), фаянс, зергерлік және басқа да ... ... ... мен ... қатары жатады.
Әр елдің тұрмыс тіршілігіне қарай сәндік қолданбалы өнер өзінің бастауыш ежелден халық өнерінен алады. ... ... ... ... ... елдердің сәндік қолданбалы өнерінде кең қолданыс тапқан. Қазақ халқында түрлі бояулармен сандықтарды, кереге мен ... және ... да ... ... ұлттық нақышта әшекейлеу болғандығы көпке мәлім.
Сондай әшекейлеу түрі металда да кезігеді. Халық шеберлері сандық бетін металмен қаптап, ... ... бояу ... ... қыш ... ... әшекейлеген мысалдары археологиялық зерттеу нәтижесінде белгілі болып отыр.
Қазақстан сәндік қолөнерінде ағашты ұқсату, оларды көркемдеп ою ... мол ... ... ... ою салу ерте ... келе ... ... Сәндік қолданбалы өнердің ең күрделі түрлерін тас пен сүйекті әшекейлеу де жатады. Өнердің осы түрлері халқымыздың өздік мінезі ... ... ... ... ... ... безендіру жұмыстарында орын алады. Қазақ шеберлері өзіне ғана тән ... бар ... ... ... салу ... ойлап тапқан.
Қазіргі заманда сәндік қолданбалы өнер кең етек жайып кеткен. Заман талабына және сұранысқа сай бұл өнердің жаңа көзқарастағы ... ... ... ... зерттеу мен бірге ізденістер жалғауда. Біз, орта мектеп бағдарламасының бейнелеу өнері пәні сабақтарында халық өнері мен ... ... ... ... ... оқытуды тыс қалдырмауымыз керек. Өнер бір орында тұрмайды, ол үнемі ... ... Сол ... қозғалысьтағы көркем сәндік өнер шығармаларын таңдап, олардың жасалу технологиясын жас өспірімдерге жеткізу білім берудің мақсаты.
Әрине, сәндік қолданбалы өнер көп ... ... ... ... жасына, қабілетіне қарай кезеңдерге бөліп оқыту маңызды. Мысалы, бастауыш сыныптарға қол асты материалдардан жасалатын әшекейлі формалар ... ... ... өнер ... тек ... қазақ халықының өнерін үйретумен шектеліп қалмауы сондықтан, әр елдің өнерінен хабардар болып, оларды мұқият зерттеп өз біліміңді кеңейте беру ... күн ... енді ... қолданбалы өнердің түрлеріне жеке-жеке тоқталайық, олар, ою-өрнек, жүннен жасалатын заттар, сүйектен жасалатын ... ... ... ... ... ... ... өнер.
1 сурет. Сәндік қолданбалы өнер бұйымдары
o Қазақ халқының ою-өрнектері
Ою деген сөзбен өрнек деген сөздің мағынасы бір. Бұл сөздің ұғымында бір ... ... ... алып ... ... екі ... оя ... қиюластырып жасау, бір нәрсенің бетіне ойып бедер түсіру деген мағына жатады. Қазақ көбінесе бір ... ... қиып ... ... ... ... кескен сырмақтың қиығын, сондай-ақ барлық қошқар мүйіз өрнектерін де ою ... ... ... әр ... ою, ... ... күйдіріп, жалатып, бояп, батырып, қалыптап істеген көркемдік түрлердің, әшекейлердің ортақ атауы іспеттес. Сондықтан көбінесе ою-өрнек деп қосарланып айтыла береді.
Ою-өрнектің біздің ... ... ... ... ... да ... ескі ... бері келе жатқан халықтық өнердің бір түрінен саналады. Біз осы еңбегімізде бұрынсоңды әдебиеттерде жазылып, өмірде күні бүгінге дейін жиі ... ... мен ... шеберлердің іс үлгілерін зерттеу нәтижесінде оның - ... ... ... ... ... таныстырамыз. Бірақ осынша көне әрі тың да жауапты мәселені әңгімелемес бұрын ... ... ... біраз тоқталып өтейік.
Халықтың қолөнері мен ою-өрнек творчествосын ғылыми негізде арнайы ... ... ісі ... 100 жылдан астам уақыт өтті. Бұл іс ең алдымен біздің Отанымыздың ғалымдары, ... ... ... ... мен ... ғалымдары да кезінде қызыға кірісті. XIX ғасырдың басынан бастап-ақ халықтың қолөнері туралы зерттеулер мен кітаптар шығарылды. Мысалы, австриялық ғалым ... бояу және ... ... ... ... советтік ғалым С.В.Ивановтың, В.В.Стасовтың, Ф.К.Вояковтың, С.А.Давыдовтың, А.А.Боголюбовтың, В.Чепелевтың және қазақ ғалымдары Ә.Марғұланның, Т.Бәсеновтың, Ә.Масановтың, М.Мұқановтың және тағы ... ... ... ... да ... Бұлар еңбектерінде ою-өрнектің түрлері, атаулары, шығу тарихы туралы көптеген құнды деректерді келтіреді. ... ... ... ... ... халықтарының ою-өрнектеріндегі айшықтардың, мүйізге, жапыраққа, геометриялық тұлғаларға ұқсас өрнектердің нені бейнелетінін және олардың атауларының қандай ... ... ... ... ... қараған. Мысалы, геометриялық тұлғаларға ұқсас сынық сызықтар, қатар сызықтар, дөңгелек және бұрышты сызықтар (үш ... төрт ... ромб ... ... т.б. ... шықты екен құрылыстардан шықса керек десе, кейбіреулері жан-жануарладың ішкі-тысқы көріністерінен, сүйек бітімдерінен ... ... ... ... әр ... ... ... сынып жатқан ши, ағаш бұталардың, сүйеулі тұрған сырықтардың бұрыш көріністерінен) шықса керек деседі. Ал енді ... ... ... шыға ... ... жасаушылардың өнерлерінің өрістей түсуіне байланысты, олардың ойлап қиялдауынан туған ... ... ... шығу тарихы мәселе әлі де болса көп зерттеуді талап етеді. Қазақтың ою-өрнектеріннің түрлері де, атаулары да көп. [ 3; 7б]
Қазақтың осы ... ... қарт ... екіге бөліп қарайды. Біріншісі, қазақ халқының өзіне тән ертеден келе ... ... ... ... басқа халықтардың ауысқан жаңа, интернационалдық ою-өрнектер. Бұл топшылау да орынды сияқты шынында да осы күнгі көп ... ... ... өрнектер, жазу-сызуды бейнелеген өрнектеу, креспен тігу әдісі, өрнектеп шілтер тоқу, өрнектеп тескен үлгі ... ... ... ... ... қолөнердің көптеген жақсы үлгілері кейінгі халықтар достығының нәтижесінде ғана ... ... ... ... ... ... ... Ертедегі қазақ оюларын мазмұны жағынан іріктесек, негізінен 3 түрлі ұғымды бейнелейді. Олар: біріншіден, мол өсіру мен аңшылықты, екіншіден ... ... ... ... ... ... кездесетін әр көріністерін, төртіншіден, күнделікті өмірде кездесетін әр ... ... ... ... ... ... ... ою-өрнегіндегі бір ерекшелік - осы түрлі ... ... ... де, ұлттық ою-өрнектің негізі болған мүйіз оюы үнемі араласып ... ... ... ... ... ... элементтері де ою, сызу, бедерлеу, бейнелеу, өрнектерінің де белгілі орын алғандығы байқалады. Мысалы, бұрынғы ру таңбалары, малдардың ен-таңбалары, діни сенімдер ... ай, ... ... ... ... және т.б.
Шеберлер халықтық ою-өрнектерден өздері көріп, көңілдеріне ұнағандарын не қағазға, не жарғақ теріге не матаға түсіріп, ойып ... ... ... ... Үлгі ... көп ... және сол үлгі ... ою ойып, іс істеуді сүйсен шеберлер қолындағы ою үлгілеріне өз бетінше жаңа түр, жаңа буын қосып, оны өзінше жөндеп, ... ... Қай ... ... да ер ... ... ортақ. Қарапайым әдістің өзімен неше түрлі сурет жасап ұнасым мен ... ... ... ... ... ... ... беріп жүрген халық шеберлері қазір де көп. Сәрсембин Рахым ақсақалдың оюлары бірнеше рет ... ... ... ... Оның ... республикада, одақта шығып жатқан халық творчествосы туралы жинақтарға енді.
Қазақтың қолөнерінде өрімшіліктін неше ... ... ... бар. Оның ... болса. Бізге кездеспеген, не көңілден қақас қалған түрлері және әр жерде әр ... ... ... өте көп ... ... Бұл ... ... этнографтар да ертеден-ақ айтып келеді. Жалпы өрнек атауларын мағынасына қарай мынадай топтарға ... ... ... Ай, күн, жұлдыздарға - көк әлеміне байланысты ... ... ... ... ізіне байланыстылары.
* Аңға, аңның денесіне, ізіне байланысты өрнектер.
* Құрт-құмырсқаларға байланысты ... ... ... ... Жер, су, өсімдік, гүл, жапырақ, бұтақ бейнеліөрнектер.
* ... ... ... ... ... ... өрнектер.
Сондықтан біз қазақ өрнектері малшылық, көші-қон, жарықшылық заманындағы тұрмысты, айналасындағы ... ... ... ... сырт ... ... ... ұғым негізінде дамыған деген болжамға толық қосыламыз.
Ою-өрнек, әшекей жасау ... ... ... бір ... ... бір есте боларлық жай, маман суретшілер көбінесе заттың сырт формасын ... ... ... сол ... аумай ұқсап тұру жағына көбірек назар аударады. Ол ою-өрнек үлгілерін жасаушы ... өз ... ... затының не сюжетінің сыр-сипатын өзінше танып, оның көркем, әшекейлі болу жағына баса назар аударады. [ 3;10-15б ]
2 ... ... ... ... ... сурет
1.1.2. Жүннен жасалатын заттар
Төрт түлік малдың жүні халқының өмір тіршілігінде үлкен роль ... және оны ... ел ... мыңдаған жылдар бұрын білген. Жүннен бау-шу, арқан-жіп, киім-кешек, қазақ үйдің киізін, әр түрлі төсеніштер мен қап, шектеп ... ең ... ... ... ... ... мал ... ең асылы және бұйымдар жасауға ең көп қолданатыны түйе және қой жүндері, ешкі түбіті, оның ... ... ... ... жал-құйрығы, түйенің жүні, шудасы. Жүк артып, күш көлік ретінде пайдаланылған түйенің жүні ұйысып, киіздей болып қалады. Оны ... Түйе ... әр ... ... де жылы күні тігіледі. Түйе жүнінен неше түрлі жіптерін ... ... қап, ... ... қоржын сияқтыларды тоқиды. Түйе жүні көрпеге салуға, шапанға тартуға өте жақсы, жеңіл әрі жылы ... ... ... деп түйенің мойындағы, тізесіндегі, екі өркештің үстіндегі ... ... ... ... ... ... жіп иіріледі. Бұрын қазақтың тон-шалбары, сабасы мен торсығы, көп ыдыстары осы шуда жіппен тігілген. Шуда жіп , деп ... ... ... шек ... де ... [ 3; 36.]
Қазақ өмірінде қой жүнін өңдеудің маңызы айрықша зор ... ... ... , , , және деп бес ... ... ... Жабағы жүннен (көктемгі жүннен) сырт киім тікті, кілем ... ... ... т.б. ... ... жүнді киімнің, көрпенің арасына салады, неше түрлі иіру ісіне, бізбен сыммен тоқу жұмысына қолданады. Түтілген жабағы жүннен шүйке ... ... ... ... ... неше ... жиектер ширатылады.
Ал күзем жүнінен, қозы жүнінен киіз басылады, текемет, қалпақ, кебенек, киіз ... пима ... ... ... ... жүні мен қозы жүні ... ... ол киімнің, көрпенің арасына тартуға жарамсыз. [ 3; 37б.]
Қазақтың киіз басу өндірісі, ең бір қажет және ... ... ... ... ... үй ... байпақ, бас киім, кестелі текемет, кілем, түрлі құнды заттарды қаптау үшін пайдаланған. Жүнді әдетте тулаққа (кептірілген мал ... ... ... ... ... ... - жүннің түкіршіктерін бөлініп шығады. Жүн ... ... соң, ... мен ені сай келетін киіз жасау үшін, ақ инеге ең алдымен нашарлау одан кейін тәуірлеу ... ... ... ... төсейді. Жұмыстың мұндай түрі сабалған жүнді шиге салу деп аталады. ... ... ... ... ... уақты ою-өрнек түрлері салынады. Әрине, түрді киіздің негізгі өңін ашатын басқа бір ашық түстен салады. Түрдің көрнектілігі шеберлердің өнерлілігі мен ой ... ... ... әр ... әр ... болып келеді. мысалы, Қостанай мен Торғай облыстарында жүнді екі шиге бірдей етіп, аздап ыстық суды себелеп, біріктіріп алады да, ... ... әлі ... ... ... ... беттестіріп бір шиді түгелдей босатып алады. Осыдан кейін ыстық суда жүн ... ... ... себелеп тұрады. Сонымен бірге киізді ақ шиге орап қайта-қайта домалатады. Бұдан кейінгі жұмыстың түрі киіз тебу деп ... Ол үшін ... ... жүн салынып, оралған әрі немесе екі кісі алға тартып, жылжыта береді де киіз әбден қатайғанша оны сол киіз басылып жатқан ... ... ... бір топ адам екі ... ... ... ... Сонымени бірге оның үстіне әлсін-әлсін ыстық су құйып тұрады. Тебілген киізді ... ... ... ... ... ... ... жұмыстың түрі білектеу деп аталады. Қайта-қайта ыстық су құйылып шынықтырылған киізді одан әрі ... ... ... ... Мұны ... деп ... ... жұмысы ояқталғаннан кейін білекпен қайта білектеп, киізді тығыздалған үстіне тығыздап. Әрі жұмсарта түседі. Содан кейін сыртқа шығарылып, күнге жайылады. [ 4; ... басу көне ... келе ... да жергілікті халық арасында әзірге айта қаларлықтай ерекшелік жоқ. Қазақ арасында киіз басу жұмысына көбінесе әйелдер ... ... ... киіз баса ... десеңіз қателеспейсіз. Өйткені, 1968 ж. М.Красовский: , деп жазады. Киіз басу ... ... ... ... ... ... зерттеушілер ерте кезден айтып келеді. И.Я.Словцов бұл туралы: деп ... 3; 40 ... ... ... ... ... басып шығару әдісі де ерте заманнан бар. Бұл әдіспен көбінесе киіз етік, пима, қалпақ, байпақ сияқты заттар ... Олар әрі ... әрі ... әрі ... ... Киіз ... басы мен ... бөлек, екі бет етіп пішін алып, тігістеріне былғарыдан немесе жақсы иленген қойыстан сыздық салып отырып құсырып тігеді. Қонышты жұқа ... ... оның ... ... Киіз етік аяз ... өзі әрі ... әрі жеңіл. Пима қойдың күзеле жүнінен, қозы жүнінен басылады. Оның да басылу процесі киіз басу сияқты. Әдетте сырмақ, текемет жасалатын киіз не ... ақ, не ... қара ... ... ... жағынан қазақ сырмақтары 4 түрге бөлінеді. Ең үлкені - көш сырмақ, көлемі 3-5 ... ... оюы өте ... оны ... ... талғамы мен ой-өрісінің биік, ою өнерінің жетік маманы екенін көрсетеді.[ 4; ... ... ... ... ... ... ... Сүйекті көркемдеп өңдеу
Қазақ қолөнерінде сүйек пен мүйіз өндеу ісі өз алдына жеке кәсіп ретінде бөлінбеген. Ертеректе ... ... ... құралдары мен қару-жарақ бөлшектерін жасаған. Үй бұйымдарын әсемдеуге жылқы мен түйе сүйектері ғана ... Оның ... ... ... қара ... болмайды және олар ұзақ сақталған сайын сарғыш ... ... ... ... жемдеу үшін жіліктің қақ сүйегі іске асқан. Шеберлердің айтуынша, ішкі сүйектерден гөрі ... ... ... ... қолайлы болады. Сүйекті іске қосу алдында суға қайнатудың тағы бір себебі, кеуіп тұрған сүйектен гөрі қайнатылған сүйекті өндеу оңайға түседі. ... ... ... сарғылт мөлдір түсті етіп өңдеуге болады. Сүйекті ағарту үшін оны қайнатып, ыстық қоламтағакөміп кептіреді, ал сарғылт ... ... үшін май ... ... ... ... [ 3; 100 б.]
Әсемдейтін бұйымдардың ыңғайына қарай, дайындалған сүйектерден мүмкіндігінше көлемі жағынан сүйектерден ... тік ... төрт ... ... үш бұрыш, ромбы тәрізденген әшекейлер кесіліп алынады, олардың беттері тегістеледі, мұқият өңделеді. Сүйек бетін өндеу үшін ... ... ... шыны ... ... ... әшекейлерді ағаш бұйым бетіне шеге арқылы ұстататындықтан, олардың шеге қағылатын тұстарын жіңішке құысқұлақпен алдын ала тесіп ... ... ... ... ... ... ... бірге сызу әдісімен әр түрлі геометриялық өрнектер де ... ... түрі ... қоңыр, жасыл бояулармен боялады. Кейде сүйек әшекейлердің өзін мүсіндеп, ... ... ағаш ... ойып ... ... ... ... үй бұйымдарының түрлері көп. Оның ішінде, әсіресе, жиірек көркемделетіндері - ... ... ... ер, ... басы, адалбақан, қант тоқпақ және домбыра сияқты музыкалық аспаптар. ... мен ... асық ... ... жағының қақ сүйектері пышақ, қылыш, қанжар, ожау саптарын әсемдеуге ... ... 6; ... ... өрнектеу, шегелеу, сүйекке күміс қақтау сияқты жұмыстар өте нәзік болумен қатар аса шеберлікті талап етеді. Сүйек ұқсатушы ... ... тіл ... әр түрлі түрпілі егеулер, асыл ыңғыру, қайқы пышақ, үскі, майда шарық, түрпі қағаз елаяқтылар қолданады. Бұлармен іс істеу ... ең бір ... ... ... бір ... ... ... ұрғылау және сүйектің бетін үнемі тазартып алып, мұқият қарап отыру. Сүйекті түзетіп, тегістейтін құралды ... деп ... ... ... ... ету үшін ... оюларды сіңімді бояумен бояйды. Бояуға мұсатыр, скипидар сияқты сіңімді сұйық заттар қосылады. Өрнектер көлемді заттарға жасалғанда, олар бөлек-бөлек кішкене ... ... ... ... ... ... күміс жапсырып, сәнді тастар орнатып, оларды мың шегелермен ұстатқанда, өрнектер сүйек бетінде дәл келтіріледі.
Еліміздің ... ... мал мен ... ... әдемілеп өңдеумен қатар құс пен балықтың да сүйегін өңдеп, одан неше түрлі гүл, түйреуіш, жарқырауық қоңыз ... ... өте ұсақ ... ... суреттер салып жүр. [ 3; 103 б.]
Сүйекке ... ... ... ... ... ... тесуге, шегелеуге өте ыңғайлы және оны оюлап өзге ... ... да ... Үй жануарлары мен аңдардың мүйіздерін іске жарату ... ... ... ... ылғи ... ... қажет. Мүйізден жасалатын бұйымның ыңғайына қарай, бабымен кептірілген мүйізді қол арамен ... ... ... алады да, ыстық қаламтаға көміп, әбден жұмсартып, балқытады, одан ... ғана ... іске ... ... ... ... ... өзі қажет еткенінше июіне, қалыпқа салуына, жануына, кесіп өрнектеуіне де оңай. ... ... ... үшін ірі ... ... ұсақ тісті пышқымен ыдыратпай отырып бөлшектеп тілеуі. Шапқымен, пышақпен жұқартып ... ... ... екі ... ... ... қысқыға бекітеді. Тарақтың ірі тісі мен ұсақ тісін тілетін пышқы екі түрлі болады.
Мүйізді ... ... ... ... ... ... немесе күмістеген мың шеберлермен, алтын-күміс құрсаулармен білезіктеуге де икемді. Мүйізді ұқсату жұмысына сиырдың, серменің, қынқардың, тау текенің мүйіздері, жылқының тұяқғы, ... ... ... пайдаланылады. Әсіресе семіз, жас малдардың мүйіздері жақсы. Тұяқ пен мүйізді балқытып, кейін ... алып ... ... да ... ... ... тарақ, түйме және басқа ұсақ- түйек заттар жасалады. [ 3; 107 б.]
Ерте замандарда сүйек пен ... ... ине, ... жасағандығы археологиялық зерттеулерден белгілі. Кем-келе халық өміріне металл түрлерінің ... ... ... пен ... ... ... ... сирей бастады. Үй бұйымдарының ішінде сүйектен көркемделетін беттері көлемдірек келетін кебеже, төсек ағаш сияқты бұйымдардың беттерін әдетте ... ... ... ... ... ... ... ойылған көлемді келген сүйек тақтайлар күміс бүркеншікті шегелермен қиыстырлған. Әр төрткүлдің ортасына күмістелген бедерлі темір әшекейлер ... ... ... астына төселетін қызыл не жасыл шұға, көксауыр былғары, дәл ортасына ақық не перуза тастарынан не түрлі шынылардан орнатылатын ... ... ... ... ... ... ... бетінің реңін енгізетін. [ 6; 84б.]
o Ағаш материалдарын көркемдеу
Қазақ халқының өмірінде ежелден бері ағаштан жасалатын үй бұйымдарының алатын орны ... ... мал ... ... жартылай отырықшылдыққа ауысып, егіншілікпен айналысқан қазақ қауымының күнделікті ... ... ... ... бұйымдардың түрі сан алуан. Ағаш өндеуді кәсіп еткен шеберлерді халық олардың өндіретін бұйымдарына қарай , , деп даралады. Ал, бұл ... ... ... ... ... ... да ... бұйымдар түрлерін жасай білуі. Әсіресе, атанған шеберлер үй ... ... ... ... ... әр ... ... және сүйек өндеу ісімен де айналысады. [ 6; 9б.]
Қазақтың ұлттық қолөнерінде ағаштан көптеген заттар жасалады. Балташылар, ағаш ұсталары, ... ... ... ... ағаш ... ... өріп тоқушылар талды пайдаланады. Балташылар үй борайды, еден төсеп, арба, шана, жақтау, қақпа, тіреу сияқты ірі заттарды істейді. Ағаш ұстасы ... ... ... ... ... ... ... Ағаш оюшылар, тоқушылар қамыстан, шиден қорап, шыпта, орындық, шарбақ сияқты заттарды өреді. Бұл жұмысқа бұтақсыз, оқырасы жоқ, таза ағаш ... ... ... балта, пышқы, үстірік (сүргі), бұрғы, ағаш түрпісі, тез, ... ... ... ... ... ... ... басқа түрлі өлшеуіш пен үлгі, біз, қырғы, желім, бояу ... ... ... да ... ... ... ... емен, қайың, самырсын, үйеңкі, қызыл қарағай, шынар, қара ағаш, ырғай, шырғай, ... ... ... түбірі, тал, арша, жаңғақ ағашы, май қарағай сияқтыларды пайдаланады. Бұлардың бірі қатты бірі жануға оңай, жылтыр, ал ... ... ... ... енді кейбіреуі иілгіш, жеңіл, су сіңбейтін, бірақ бояу сіңгіш, әселім ұстағыш болады.[ 3; 109 ... ... ... ... аса іскерлік пен қыруар еңбекті, шынайы талғамды ... ... түрі - киіз үй ... ... ... ісі. Киіз үй сүйегі, яғни керегесі мен уықтары, көбінесе, өзен жағасында өсетін әр түрлі талдан ... Киіз үй ... ... ... ерте көктемнен бастап әзірлеп, бес-алты ай, кейде жыл бойы ... ... Киіз үй ... арналып дайындалатын ағаштың ұызындығы мен жуандығы кереге-уық жасауға жарамды болуы қажет. Шаңырақ үшін дайындалатын қайың мүмкіндігінше түзу, бұтақсыз болуы қажет. ... ... ... ... ... ... орап, керегеге жарайтындарын бір бөлек, уыққа арналған әлдіректерін бір ... 20-30 ... бума ... көлеңкеге бірінің үстіне бірін жинай береді.
Кереге арналып кесіліп, тезге салып иген, ішкі жағын бірнеше сызықты, бояу, ... ... ... күміспен күптеген ағаштарды тор кезден көктеп құрастыру арқылы ... Оның ... ... ... ... деп атайды. Қанатқа көктелетін жеке-жеке ағаштарды кереге деп, қоспаларында болатын қысқа керегелерді сағанақ деп атайды. ... басы мен ... ... ... ... ұзын ағаш шыбықтарды уық дейді.
Маңдайша - екі ... ... ... бекітіп тұратын әшекейлі көлденең ағаш. Киіз үйдің есігінің екі жақтау ... ... ... - екі ... ... ... бекітіп тұратын ағаш.
Сықырлауық - киіз үйдің өте әшекейленіп жасалатын сәнді есігі.
Үй ... әрі ... әрі ... болуы үшін және сол иген қалпында тез қатыру үшін оларды ... ... ... соң, оны ... күйінде тезге салып, түзетеді немесе қажетті бейнеге келтіріп иеді, иілген ағаштарды ырғаққа салып қатырады.
Ер қосу. ... ... ... ... аңшылық пен мал шаруашылығы үшін де өте қолайлы көлік екені белгілі. ... атты міну үшін оның ... ... ... ... ... ... адамға жайлы ер-тоқым керек. Дұрыс жасалмаған ер атты жауыр етіп, мінген адамды шаршатады. Ерге өте ... ... ... ... ағаш ... ... қара ... түбірінен немесе сол ағаштардың жуан ортасынан алынып, ... ... бір рет ... соң тағы ... ... ... оны ... кіріседі. Ер қосу деп ердің бөлшектерін жонып, қиюлыстырып қосуды айтады. Ердің , , , , , деп ата ... бар. ... ... ... ... өте ... ... және жайлы да әдемісі - құранды ер ағаш ... ... ... ... әр ... Ондай заттарды жасаудың әдістері де сан алуан. Ондағы ағаш ... ... ... ... ... ... ... оюлау, әр түрлі мозайкалар жүргізу, бояу түстерін үйлестіре пайдалану.т.т. [ 3; 119 ... ... ... ... ... ... сурет. Ағаштан жасалған сәнді бұйымдар
8 сурет. Ағаштан жасалған сәнді бұйымдар
o Зергерлік өнер
Қазақтың халықтық ... ... ... мәдениет тарихынан ерекше орын алады өнердің бұл түрінің түп ... ... жыл ... ... ... мен ... ... қарағанда, Қазақстан территориясында мыс, қалайы, алтын, тағы басқа асыл және түсті металдарға бай кен ... ... ... ... замандарда-ақ қолға алынғандығын айғақтайды. Қазба жұмыстары кезінде ... ... ... ... өнердің көркемдік деңгейінің биік болғанын байқатады.
Қазақтың зергерлік өнері ежелгі дәстүрлердің сабақтастығы мен көрші халықтар мәдениетінің өзара ықпалы арқылы ... Үй ... ... ... қолөнердің басқа түрлеріне қарағанда, зергерлік өнердің өзіндік жасалу ерекшелігіне тән кәсіптік мінездемесі бар. Қазақ зергерлері (зер-зар парсы тілінде алтын ... ... ... жеке дара ... істеп, өз өнерінің қыр-сырын ұрпақтан-ұрпаққа үйретіп отырған. Олар алдын ала арнайы дайындықтан өтетеін, ... бір ... ғана ... ... соғатын заттарының түрлері өте көп болған. Оған әйелдердің ... ... ... түрлі сәндік бұйымдары, ас-су жабдықтары, киіз үйдің ағаш сүйегіндегі ою-өрнек, жиһаздық ... ағаш ... тері ... ... ... ... ... әбзелдері және т.б.жатады. Бұларды әсемдеу үшін көбіне алтынды, әсіресе, ... ... ... ... ... өңін ашу шеберлігін жете білген. Соғу арқылы белгілі бір қалыпта түсірілгенде ... ... ... ... типылдау арқылы жылтыратып, майда нақыштармен шекімелеу тәсілімен өрнектеп барып тартымды, құлпырмалы тұсқа келтіретін болған. Зергерлер ... ... асыл ... ... ... гауһар, ақық) және агат, інжу, маржан, жақұттан көз қондыру арқылы да әсемдей түскен. Түрлі түсті шыныларды және тағы ... әсем рең ... ... да кәдеге асырған. [ 7; 5б.]
Қазақ зергерлері, негізінен, түсті металдардан сан алуан әсемдік бұйымдар - ... ... ... ... ... ... өңіржиек, қолтықша, тұмарша, білезік, сақина, жүзік, белбеу, қапсырма, түйме, тана, тіс шұқығыш ... кең ... ... Сондай-ақ, ерлерге арналған - кемер белбеу, кісе, ер-тұрмандарының күмістелген, алтынданған әшекейлердің неше түрлісі өте ... ... Ал ... ... ... ... ... адалбақан, тіспек, тегене, ожау сияқты үй жиһаздары мен ыдыс-аяқ бетіне орнатылатын күмістелген әшекейлер мен түрлі шыныдан не болмаса асыл ... ... ... бар ... кез ... ... кездестіруге болатын еді. Қару-жарақ беттерін күмістеу сияқты ... де ... [ 6; ... ... айрықша қасиеттілігі туралы ұғым Шығыс халықтарының бәріне кең тараған. Асыл тастардың емдік және киелілік қасиеттерін сөз ... ... және орта ... минерологиялық трактаттар біздің заманымызға дейін келіп жеткен. Қазақ ... ... ... ... игі әсер ... ... ... бар деп білген. Күміс жүзік тағумен ғана шектелмей, нәрестені шомылдырғанда суға күміс теңге тастап: - ... ... ... ... үшін ... ... тұмарлардан басқа әшекейлердің киелік қасиеті онша емес, алайда олардың да тартымды әрі сәнді ... баса ... ... Әшекейлер арқылы тұтынған кісіге жақсы ырым мен сәттілік тілеудің кейбір түрлері ... ... мен ... арқылы меңзелген.
Зергерлікті жұмыстың орындалу әдістеріне қарай: техника жолымен преске, қалыпқа салып қысу, балқытқан металдарды арнаулы ... құю, бір ... ... ... ... ... ... металдың бетік ою, сызу арқылы өрнектеу, металдарға ... ... ... ... ... ... ... домалақтау, шашақтау сияқты бірнеше түрге бөледі. Енді осы ... ... ... өру, ... ... өріп ... ... кесек металдарды үсбелестіру сияқты қазақтың ұлттық зергерлігіне тоқталып, бұл заттардың қалай жасалатындығын көрейік.
Қақтап әшекейлеу зергерлігі. Мұндай әдіс ... ... ... ... қанжар, селбе, семсер, найза, садақ, орындық, босаға, аңшылық мүліктеріне және жиһаздарға қолданылады. Сымға тартылған күмісті ... ... ... ... ... ... ... қорытып тауартып алған соң, оны шегенің үлкендігіндей етіп, ұзындығы 10-15 см шамасында жұмырлап соғады да, сымның алғашқы өтетін көзінен бастап, ... төр ... ... ... алтын мен күмісті өрнектеу. Жұмыр, домалақ, қырлы, төрт бұрыш және т.б. бейнелердегі заттарды ... ... ... ... ... жасайды. Бұларға әр түрлі бейнеде құйылған жамбы, ат бас алтын, ділдә, құйма білезік, ... ... аяқ, ақ ... ... ... ... ... қалыпқа құйып бедерлеу әдісімен алтын қасық, күміс ожау, сағат қаптары сияқты заттар істеледі.[ 3; 123-129б.]
Қазақ зергерлерінің ... ... ... ... заманнан бері келе жатқан көне дәстүр және ол өзінің әсем де ... ... ... ... Бұл ... орыс ... ... (1876ж), А.Гейне (1898ж) таң-тамаша етіп жазған болатын. Бұлардың ... ... ... ... ат-тұрман абзалдарын жасау шеберліктерінің Орта Азия елдерінің бәрінен де артық та ... ... ... ... сурет.
* ДИДАКТИКАЛЫҚ ПРИНЦИПТЕР
Бейнелеу өнеріне оқыту әдістемесінің мазмұны педагогика ғылымына ... ... ... ... ... өнерін оқытуда педагогика ғылымы зерттеп, көрсетіп берген дидактикалық ... ... ала ... жұмыста ұйымдастыру үлкен нәтиже береді, оқыту мен тәрбие беру процесін ғылыми тұрғыда жүйелендіреді.
Ал енді оқыту мен тәрбие ... ... ... ... болсақ, ол оқытуға қойылатын талаптардың белгілі жүйесі. ... ... ... оның ... ... ... - ... сөзі, , деген ұғымды білдіреді. Оқу барысында игерілетін әр тақырып, әр мәселе ғылыми дәлелдерге негізделіп берілуі керек, ол ... ... ... ... мен ... туралы шынайы көзқарасының, дүниетанымдық және адамгершілік қасиеттерінің ... әсер ... ... да ... ... ... ғылымилық принцип орын алуы тиіс.
Бейнелеу өнері мұғалімінің міндеті - бейнеленуші табиғат көрінісінің немесе нәрсе құрылысының заңдылықтарын және оларды ... ... ... ... ... ... арқылы оқушылардың сурет салу барысында ойлану дағдысын қалыптастыру. Ол ... ... ... ... басқада математика, дүниетану сияқты адамның жан-жақты дамуына әсер ... ... ... пән ... ... ... жасайды. Суретте тұрғызудағы перспектива заңдылықтарын әңгімелей отырып, оқушылардың сурет салу ... әр ... ... ... бірақ бейнені қағаз бетіне орналастыру, кеңістікті, көлемді көрсету, пропорцияны сақтау талаптары сақталуы ... ... ол ... ... ... ... ... болып табылады.
Белгілі суретшілердің өз іс-тәжірибесінде ғылымды кеңінен пайдаланғандығын тарихтан білеміз, оған Леонардо да ... ... т.б. ... ... ... ... анатомия жөніндегі ғылыми зерттеу жұмыстарын атап айтуға болады. ... ... ... ... кейбір ғылыми жетістіктері қазіргі кездегі оқыту әдістемелерде кеңінен пайдаланып келеді.
Танымдық ғылыми мәліметтер, ... ... ... ... ... және ... құрастыру сабақтарында оқушылардың композиция жасауда шығармашылық жұмыстарын ... ... ... отырып, ойланып бейнелеуіне мүмкіндік жасайды.
Өнер тарихында белгілі орын алған П.Пикассо, С.Дали т.б. ... емес ... ... ... мен ... ... шығармалар қалдырған суретшілердің тақырыпты ашудағы қолданған коипозициялық шешімі мен бейнелеу нақышын ... ... әсер ... ... ... ... идеология, тарих) және ішкі (суретшінің философиялық дүниетанымы, шығармашылық шеберлігі, таланты) күштер жөнінде ғылыми зерттеулерді ... ... ... ... сурет салу сабақтарында оқушылар затты байқап, танып жазықтың бетіне сыртқы бейнесін бейнелеп қана қоймай, оның қаңқасының құрылысын да зерттеп таниды. ... ... (суб) ... ... ... ... бейнелеместен бұрын оқушы бірінші оның көлемін анық байқап, оның ... ... және сол ... ... ... жазықтық беттердің кеңістікте орналасу бағытын дұрыс қарап, жалпы текшенің сызықтық құрылысын елестетіп, тек содан кейін ғана жазықтық бетіне ... ... ... ... ... Мұғалім осылай текшені сыныққа көрсетіп, оның құрылысымен танысып зерттеуге мүмкіндік жасаған соң оны ... ... онда ... өз ... ... бетінде текшенің көлемін көрсетіп бейнелеп шығады.
Ал егер оқушыларға ешқашан көрмеген нәрсені бейнелеу тапсырылса, онда оқушылардың көпшілігі зат бейнесін ... ... ... ... ... ... ... санасында көрмеген затқа байланысты образдың елесті құрастыру қиынға түседі.
Кез келген зат бейнесін жазықтық бетіне дұрыс ... ... ... ... сол ... ... ... қоршаған ортадағы орны, дүниетанымдылық мәні жөнінде білікті болуы қажет екендігін айтуға болады. Бейнелеуші зат жөнінде біліктілік ... сол ... ... ... ... ... түрде ойланып, заттың сыртқы бейнесін ғана емес, сонымен қатар ішкі құрылысын да ... ... ... ... ... орай қлы Микеланджело деген болатын.
Сонымен, адам баласы бейнелеу ... ... ... ... және оны зерттейді. Қоршаған орта шындығын тану, қабылдау ғылымға және өнерге негізделуі қажет. ... ... ... және ... сыныптар оқушылары үнемі үлкен құлшыныспен, ынтамен қатысып, ал сынып сатысы жоғарылаған ... ... ... ... ... ... азая ... белгілі. Бұл жағдайдың себебі сабақта оқушылардың алдына сыныптар сатысы жоғарылаған сайын ұсынылатын оқу материалдарының ғылыми ... ... ... ... ... ... ... пропорция т.б.) байланысты, жалпы дүниетанымдық мәселелерге байланысты материалдардың ғылыми деректерсіз берілуі оқушылардың бейнелеу өнеріне қызығушылығын ... ... ... сынып сатысы жоғарылаған сайын берілетін білім қоры мен оның сапасы оқушылардың рухани сұранысын қанағаттандыратын, қызығушылықтарын ... ... ... ... ... болуы тиіс. Мысалы, сәндік сурет және көркем ... ... ... ... ... ... атауларымен танысып, олардың қарапайым түрлерінен композиция құрастырумен шектелсе, жоғарғы сыныптарда ою-өрнектердің этнографиялық зерттеулер нәтижесінде анықталған ғылыми деректермен танысады. Әр ... ... ... ... халықтың ғасырлар бойы қалыптасқан тұрмыс-тіршілігіне, философиялық дүниетанымына, салт-дәстүріне байланысты пайда болғандығы жөнінде мәлімет алады. Ою-өрнектердің географиялық аймақтарға байланысты өзіндік ... ... ... олардың композициялық жүйесінен белгілі бір хабарды, әлеуметтік жағдайды тануға болатындығы жөнінде мәліметтер беріледі. Көркем құрастыру сабақтарында әр ... ... ... ... сол ... ... ... мен өндірілу немесе жасалу жолдары туралы мәлімет оқушылардың материалтану білімдерін қалыптастыруды және ол мәліметтер материалдарды құрастыру, ... ... ... қолданылады.
+ Бейнелеу өнері пәнінің сабақ жоспарлары
Көркем құрастыру сабақтарында әр түрлі материалдарды ... ... сол ... физикалық қасиеттері мен өндірілу немесе жасалу жолдары туралы мәлімет оқушылардың материалтану білімдерін қалыптастырады және ол ... ... ... ... ... жұмыстарында қолданылады. Материалдардың қасиетін ғылыми негізде білу сол материалдармен жұмыс істеу әдіс-тәсілдерін, құрал-саймандарды таңдап алуға және материалдың ... ... ... ... ... ... ... Осындай жұмыс барысында оқушылардың алдына белгілі бір мәселе қойып, сол ... ... ... ... арқылы тапсырылады.
Бейнелеу өнеріне оқытуда жүйелілік принципі бейнелеу жүйелілігінің ережелерін қатал сақтауды талап етеді. Ол өткен сабақтағы материалдарды меңгермей, оны ... жаңа ... ... ... Оқушы бейнелеудің әрбір кезеңдерін бірізділікпен жеке-жеке меңгеріп, бекітуі қажет, өйткені әрбір келесі кезең өткен кезеңнің құрамдас кезеңінен ... ... ... ... әр ... бейнелеу өнері пәнінің толық тарауларындағы міндеттерді бір-бірімен саналы әрі жүйелі ... ғана ... ... болмақ. Сондықтан да мұғалім әр сабақ немесе әр сабақтың кейбір кезеңдерін жеке-дара қарастырмай, толық пән міндеттерімен байланыстыра қарастыруы тиіс.
Бейнелеу ... ... ... ... бейнелеу, сәндік қолданбалы өнер, мүсін, сәулет өнері тарауларына байланысты сабақтар, мысалы, ... ... және ... ... ... ... оқушыларға қолөнер суретшісі өзінің безендіру жұмыстарына ою-өрнектерді, шынайы табиғаттағы заттарды, құбылыстарды, қарап ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Сондықтан, бұл жерде бірінші оқушының заттан қарап бейнелеу сабақтарында алған білімдерін еске түсіру қажет болады. Онда оқушылар зат ... ... ... оны ... бейнелеу кезеңдері бойынша жазықтық бетіне түсіреді. Сол бейнеленген ... ... ... бейнесінің үстіне оның пропорциялық ерекшеліктері түсіріледі. Екінші белгіленген пропорциялық ерекшеліктері бойынша заттың жалпылама бейнесі айқындалады. Стильдік бейнелеуде ... ... ... ... ... ... ассиметриялығына, түстік үйлесіміне мән беріледі. Сонымен, сәнді сурет салуды меңгеру үшін ... да ... ... ... ... сақталу керектігі айқындалады. Сабақта немесе сыныптан тыс жұмыстарда кескіндеме және композиция негіздерін оқытудағы жүйелілік пен бірізділік ... аса ... ... ... Іс жүзінде осы мәселелер бойынша жүйелілік пен ... ... ... жататыны рас. Ол: кескіндеменің көркемдік мүмкіндігін, композиция негіздерін оқытуда пайдалану, сыныптар ... ... ... біртіндеп күрделенетін тақырыптық композицияларды кескіндеме материалдарымен орындау. Бұл жұмыстарда сыныптан тыс ... да ... ... кезде жоғары мектепте бейнелеу өнерін оқыту әдістеме курсынан студенттерге білім беруде әдістеменің ғылым ретінде даму тарихымен жас ... ... ... мен ... қатысты тапсырмаларды беру, пәнді оқыту әдістесіндегі қазіргі жаңа заман талаптарымен бейнелеу өнері пәнін оқытудың әртүрлі әдіс-тәсілдерімен ... ... ... ... ... ең тиімді әдістер мен оқыту тәсілдерін үйретумен қатар, тәрбиеленуі де ... ... ... ... ... жалпы әдістеме қарастырады. Белгілі бір оқу пәніне тән сабақ беру ... ... жеке ... айналысады. Оқыту әдістемесі арқылы біз ұстаздың оқушылармен жұмыс жасау тәсілін түсінеміз. Бір әдістеменің шеңберінде ұстаз әр түрлі тәсілдерді қолдана ... ... ... мен тәрбиесі қоғамның итеріп шығаратын жалпы мақсаттары мен ... ... ... ... ... ... тарихи шарттарының өзгеруімен қатар оқыту әдістемесі де ауысады. Мектепте бейнелеу өнерін оқытуда екі басты оқыту әдістемесін белгілеп қоюға болады. ... ... - ... және проблемалық. Олар сабақтың мазмұнына және оқушылардың жастық топтарына байланысты түрленеді.
Бастапқы оқыту сатысында ұстаз заттардың түрлерінің пластикалық ерекшеліктерін ... де ... ... тәсілдерін және сонымен қатар бейнелеу өнерінің қандай да бір шығармасын көрсеткенде басты әдістемесі - ... - ... ... өнеріне оқыту барысында көркем қабылдау міндеттері және ... ... салу бір ... ... ... асуы ... Бала егер де ... ерте кезде аңғарып көрмесе немесе дұрыс қабылдамаса, онда ол затты және оның түрінің ерекшеліктерін бейнелей алмайды. Осыдан оқушыларда бейнелеу міндеттерінің ... және ... ... ... да өте ... ... тәсілдерде, балалардың жас және психологиялық ерекшеліктерін есепке алса, тек сол жағдайда ғана оңтайлы нәтиже болады.
Бейнелеу өнеріне ... ... ... тек ... жеке ... ... ғана сүйенбеу қажет. Әрдайым педагогика, психология, эстетика және өнертану ғылымдары бойынша әртүрлі ғылыми мәліметтерге сүйеніп отыру қажет. Бұл бейнелеу өнері ... ... ... ... ... дұрыс тәрбиелеу әдістемесін табуға және өсіп келе жатқан ұрпақтарымызды жан-жақты үйлесімді дамыған адамды ... ... ... ... барысында сыныптас тыс және мектептен тыс жұмыстарда оқушылардың саяси-идеялық, ... ... және ... ... қалыптасады. Мектеп бағдарламасна қосылған әрбір пән оның ішінде бейнелеу ... ... ... тәрбиесі үшін үлкен де зор мүмкіншіліктер береді. Бейнелеу өнердің көрнекті көркем туындыларын талдай отырып, ұстаз ... және осы ... ең ... ... өнер ... ... ... жоғарғы идеяларын қорғайтынын және гуманизмге тәрбиелеуін көрсетеді. Әңгімелер, саяхаттар кезінде көркем қызмет ... ... ... өнерге деген сүйіспеншілігі дамып, олардың қоршаған әлемге деген эстетикалық қабілеттілігі әбден жетіледі. Орта мектеп тек жалпы білім ... ... ... Бейнелеу өнері сабағында балалар бейнелеу өнерінің негіздерімен танысып оқытылады, түрлі дәуір мен замандардың және әртүрлі халықтардың ең ... өнер ... ... Оқушылар тікелей заттың өзіне қарап графика және кескіндеме құралдарымен оңай ... ... ... білу ... сәндік композицияларды құрастыру, материялда қиын емес бұйымдарды орындау және т.б. оқушылар ойша немесе елестете отырып өз түсініктері ... ... ... сала ... ... ... шолып ойлаудың дамуы - пәннің ең басты міндеттерінің ... ... ... беру ... бейнелеу өнерін оқытудағы басты міндеттерінің бірі - балалардың көркем ... ... ... болып табылады. Осы мәселе қазіргі кезде белсенді, әрекетшіл және адамның жеке ... ... ... ... ... ... ... қабілеттердің дамуы туралы әңгіме жүргенде, ең алдымен шығармашылық елестеу мен ойлаудың дамуы ойда тұрады. Оларсыз шындықтың қайта ойлануы және ... ... ... ... ... білу ... емес. Көркем қабілеттер санына көз қапері және өмір мен өнер құбылыстарына деген қызба қатынасы ... ... ... ... ... ... ... бастысын белгілей отырып бейнені тұтастай қабылдау, затты ... ... білу ... ... ... қабілеттер тәсілдердің тез және оңай меігеруінде сурет салудың дағдылары байқалады.
Оқушылардың көркем шығармашылық қабілеттерін дамытуға бағытталған жұмыс нұсқадағы және оны бейнелеуді ... ... ... ... байланысты. Осы байланыстар көп қырлы. Елестету тек қана өмірлік байқаудың негізінде ғана дами алады. Сол уақытты бейнелі ойлаудың дамуы ... ... ... ... ... ... ... бейнелі ойлай білуі олардың жұмыстарының мәнерлігінде байқалады.
Балалардың көркем - ... ... ... ең ... ... ... ... қызығушылығы, ағаш әсерлі қатынасын да анықтайтын осы немесе басқа да тапсырмалардың орындауы болып ... ... ... ... осы ... әсерлі күйзеліс қызығушылықтың және бейнелеу қызметімен айналысу ынтасы басты ... ... ... ... мүмкін.
Бейнелеу өнері бойынша оқу жұмысының түрлері немесе басқа қабілеттердің дамуына көмектеседі. Оқушылардың көркем шығармашылық қабілеттерінің дамуындағы ең басты мәселе - ... ... ... мысал, келтіру, сәндік сурет салу сияқты оқу жұмысы түрлеріне жатады. Осы сабақтарда оқушылар өзіндік қызметтік мүмкіншілігіне ие ... ал ... ... ... ... ... қарқындатады. Бейнелеу өнері бойынша оқу сабақтардың барлық түрлерінің дұрыс ... ... және кең ... ... тыс жұмыстардың жүйесі оқушылардың көркемдік қабілеттерінің дамуына қажетті негізді қалыптастыратынын белгілеп қойған жөн.
Бейнелеу ... пеән ... ... ... сауатының негіздерімен және бір уақытты айқын, жеке басының дамуына тәрбиелейді. Ол педагогикалық процесте ... және ... ... оқытудың дидактикалық принциптеріне сүйенетін педагогикалық процесс кезінде жүзеге асады. Олардың ішіндегі аса маңыздысы - ... ... ... ... ... ... тәрбиелеуде тәрбиелеудің ажырамас құрама бөлігі ретінде қарастырады. Бейнелеу өнер пәні өнердің ең ... ... ... ... негіздей отырып, көркем формада озық уақыт идеялары бейнеленетін, тәжірибелік жұмыста өнердің үздік шығармалары кең қолдану қажет.
Бейнелеу өнерін оқыту әдістемесінің ... ... - ... ... болып саналады. Әсіресе, принцип тікелей заттың өзіне қарап ... салу ... ... ... асады, шынайы сурет пен кескіндемені меңгеру барысы қоршаған әлемнің объективті заңдылықтарын білуді талап ... Әр пән ... ... ... өзінің табиғи ортасында талданады.
Қатал ғылымилық принциптеріне негізделе отырып, мұғалім сызықтық пән әуе перспективалар, түстану, анатомия жөнінде мәліметтер ... ... ... ... ... оның себебін, басқа форманың қандай заңдылықтардан құралатынын анықтап көрсетуі қажет.
Бейнелеу өнері үшін көрнекілік принципі табиғи болып ... Әлі ... ... тұрып, оқушы мұғалім жетектеуімен көрімді заттарды таңдайды және оны салыстырады. Осы принцип денелердегі ең негізгісін шығару мақсатымен нұсқа қойылымында өтілу ... ... ... ... ... ... биіктігі де, жарық та, түс, көрініс, денелердің формалары да. Жаңа мәліметтерді ... ... ... ... және ... ... сүйенеді. Оқы барысының тиімділігі көрнекті оқытудың түрлі құралдарынан, техникалық оқыту құралдарды қосқанда, құрама қолданудың көбісіне бағынышты. Оқу барысында техникалық ... және жаңа ... ... ... ... шет ... меңгеруінде де белсенді енгізу қажет. Лабораторияларды, оқу-әдістемелік кабинеттерді, шеберханалардың жабдықталуын қазіргі жаңа заманғы жабдықтармен, аспаптармен, құрал-саймандармен, оқу құралдарымен толықтыру қажет.
Сабақ ... ... ... ... кең қолданумен қатар, мұғалім суретті кезеңділікпен салудың белгілі кезеңдерін сақтайтын кестелерді қолданады. Осындай құралдар ... ... ... ... қатынасын тәрбиелеуге көмектеседі. Нашар дайындалған оқушы жалпы форманы көрмей, жеке бөлшектерді келістіре алмай отыратыны ... ... ... ... ... анықтауға көмектеседі.
Мұғалімнің түсіндіруінде ең біріншіден натураны белсенді қабылдауы, суретті натурамен әрдайым салыстырып тұруы жақсы нәтиже береді. Балалардың көңілдерін қарқындату тәсілдері көп ... ... ... ... ... құралдардың сәтті қолданылуы. Оқушымен жеке-дара жұмыс жасап, уақытында көрсетілген көмек өте маңызды.
Оқу барысын мұғалімнің жетектеуші ролісіз өзіңе елестету қиын. Бейнелеу ... ... ... ... ... балаларды белсенді ойлануына, қоршаған ортаның заттарын терең талдауға үйретеді, суретте және кескіндеме жұмыс дағдысын ... ... ... өнер ... ... белгілі артылықшығына ие болу керек. Бейнелеу қызметінің барлық түрлерін кіргізетін қазіргі заман мектеп бағдарламасы, оны өзінің білімі мен ... ... ... ... жұмыс істеуге мәжбүр етеді. Осыған әдістеме мен психологиядан білім қорын молайту керек, онсыз оқу барысын дұрыс өту ... ... ... ... ... белгілі көркем міндеттері шешу арқылы жеткізеді, сабақта шығармашылық атмосфера қалыптастырады. Ол тақтада бормен, көмірмен немесе бояу ... ... ... Оның сөйлегені белгілі жастағы оқушылардың түсінуіне қолайлы бола ... ... ... ... ... қабілеттілік шама шарқын және олардың әрқайсысына дифференцияланған тәсілін сәтті жүзеге асыруға көмектеседі.
Тәжірибелі мұғалімнің сабағында балалардың суретке деген қабілеттері жоғары, сынып ... ... ... жетерліктей биікте болады. Сабақтан тыс уақытта, үйірмеде және факультативті сабақтарда, мұғалім бейнелеу өнеріне қызығушылық ұжымын ұйымдастырады.
Оқушылар бейнелеу сауатын ... ... ... ... ... ... саналылық пен белсенді принциптері шынайы болып, сонымен қатар сабаққа ... ... мен оң ... ... ... ... ... ертеде алған білімдері мен іскерліктерінде негізделген белгілі бір жүйені қажет етеді. Мұғалімге әр кездері оқушылардың білім мен дағдыны ... ... ... ... ... ... болса, онда жаңасын бермеу керек. Осы мәселе оқушылардың бастапқы саты мектебінен орта буын сатысына өтуінде ерекше орынға ие.
Сонымен, ... ... пен ... ... ... ... балалардың мүмкіншіліктерінің анық елесін талап етеді.
Оқу барысының тағы да бір сәттілігі - ... ... ... ... солардың ішіндегі әрқайсысы өзінің терең мазмұнымен, міндеттерімен оқушылардың өткен біліміне сүйенетінне ... ... ... 5 ... ... ... өнер
Сабақтыңтүрі: дәстүрлі сабақ
Сабақтыңмақсаттары:
а)Білімділік: Оқушыларға қазіргі заманғы ... ... ... ... түсіндіру. Сыр бойындағы қолөнер шеберлерінің шығармаларымен таныстыру және насихаттау.
ә) Дамытушылық: Оқушылардың ұлттық қолөнеріне ... ... ... ... ... Тәрбиелік: Қазіргі заманғы сәндік қолданбалы өнерді түсіндіре отырып, ... ... ... ... Эстетикалық тәрбие беру.
Пәнаралық байланыс: әдебиет, тарих, бейнелеу өнері.
Көрнекіліктер: Қазіргі заманғықолөнер шеберлері жасаған ұлттық ... ... ... ... құрақ көрпешілер, зергерлік бұйымдар, сандық т.б.
Сабаққа қолданылатын әдіс-тәсілдері: түсіндірмелі - иллюстратив,суреттер, сұрақ-жауап, әңгіме.
Сабақтың барысы:
* Ұйымдастыру ... Үй ... ... Жаңа ... ... жұмыс
* Үйге тапсырмасын беру
* Бағалау
Ұйымдастыру кезеңі
Сәлемдесу. Оқушыларды түгендеп, құрал-жабдықтарын тексеру, сабаққа назарын аудару.
Жаңа тақырып ... ... ... ... дамып келе жатыр.Ұлттық қолөнер салт-дәстүрімізді жетілдіріп, мәдениетіміздің озық жетістігін көрсетуде. Халық өнерінің бай мұраларын сұрыптай отырып, заманымызға сай ... түр беру ... ... әрі ... оны ... ... ... іс.Осы жағынан алғанда ұлттық қолөнердің тәрбиелік, тағылымдық мүмкіндіктері жоғары, өйткені ұрпақ тәрбиесіне кешенді түрде әсер ... ... ... ... бір ... ... көмектеседі.Қолөнер-біздің рухани байлығымыз, мәдениетіміз, салт-дәстүріміз, ол бірнеше ғылымдардың дамуынан пайда болған өнер туындылары. Қолөнер кәсібі еліміздің ... ... ... етеді.Қазақ халқының қолөнері әлем халықтарына мақтанышпен көрсететін көрме.Оған дәлел-біздің киіз үйіміз бен оның ішіндегі көз ... ... ... ... ... ... шетелдіктер деп бағалаған еді.Қазіргі кезде қолөнері қарқынды дамып ұрпақтан ұрпаққа жалғасуда. Ғасырлар бойы қалыптасқан пішіндер мен тәсілдердің бай ... ... ... ... ... ... композиция элементтерін көрсетентін ағаш, металл керамика, киізден жасалған ерекше шығармаларды дүниеге әкелуде. Қазіргі заман ... мен ... ... ... ... сүйек өңдеудегі ескі технологияларды меңгеріп, қайта жаңғыртуды. Солардың арқасында халық қолөнерінің көптеген ... ... ... ... көне бұйымдар көркемдігі мен әсерлігін жоғалтпай, қазіргі заманғы шеберлердің қолынан қайта жаңғыртылып отыр. Оңтүстік Қазақстан облысының ... ... ... ... ... тоқыма және киіз, кілем, алаша, басқұр, баулар тоқиды.
Сарамандық жұмыс
Мата қалдықтарынан қол ... ... ол үшін ... ... мен ... мата ... ине, жіп, астарлық мата, сызғыш, бор. Жұмысты бастамас бұрын қол жұмысына арналған ... ... ... еске ... ... ... Әр түрлі маталарды үшбұрыштап бірдей көлемде қиып аламыз да, оларды түс ... ... ... ... ... тігіп аламыз. Оны астарлық матамен біріктіріп тігеміз. Дайын болған сөмкенің алдыңғы бқлігін артқы бқлігімен қосып тігеміз де, бау тағамыз.
Жаңа сабақты ... ... ... Әр ... ... дұрыс табылса, тігінен деген сөз тіркесі шығады.
* Ұлттық киімдер мен бұйымдар тігетін адам
* Қазақ қыздарының бас киімі
* ... ... ... Батырдың бас киімі
* Жүннен жасалған бұйым
* Аң терісінен ... ... ... Мата қалдықтарынан құрастырылып тігілген бұйым
* Теріден жасалған сусын құятын ыдыс
* Төсеніш бұйым
* Ұста құралы
* ... ... зат ... ... ... ... жасайтын адам
* Ағаштан ойып әр түрлі бұйымдар жасайтын адам
Жауаптары:
* Ісмер
* Сәукеле
* Гобелен
* Дулыға
* Ішік
* ... ... ... Алаша
* Көрік
* Қоржын
* Зергер
* Шебер
Тапсырмасы:сөзжұмбақ
Жаңа сабақты бекіту
Жаңа тақырыпты қорытындылау мақсатында оқушыларды білімін ... ... ... барысында белсенді қатысып отырған оқушыларды бағалау.
Үй тапсырмасы: жұмыстарын аяқтап келу
Сабақ тақырыбы: ... ... ... ... ... Paint ... ... 1 Білімділік - бейнелеу өнеріндегі интерьер жанры туралы түсінік беру,2 Дамытушылық - ... ... ... дамыту, дүниетанымын кеңейту, компьютерлік3 Тәрбиелік - жауапкершілікке, өз бетімен жұмыс істеуге тәрбиелеу. ... ... ... ... ... біріккен сабақ. Көрнекілігі: компьютер, суретшілер шығармаларының компьютерге енгізілген иллюстрациясы, интерьер салудыңСабақ жоспары: І.Ұйымдастыру бөлімі. а) жұмыс орнын әзірлеу (компьютерді іске ... ә) ... ... ... ... Жаңа сабақ. Балалар, бүгінгі сабақ ерекше сабақ болғалы отыр. Бүгінгі сабақтаИнтерьер - ...

Пән: Өнер, музыка
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 50 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
8-сынып оқушыларына сәндік-қолданбалы өнерді оқытуда дәстүрлі мәдениетке баулу77 бет
Бейнелеу өнерінің 5-6 сынып оқушылар арасындағы сәндік қолданбалы өнер үйірмесін ұйымдастыру әдістемесі32 бет
Мектеп жасына дейінгі балаларды қазактың сәндік-қолданбалы өнерімен таныстыру.11 бет
Мектеп жасына дейінгі балаларды қазақтың сәндік- қолданбалы өнерімен таныстыруды теориялық тұрғыда негіздеу55 бет
Мектеп оқушылар сәндік қолданбалы өнер үйірмелерінде оқыту әдістемесі39 бет
Мектептен сыныптан тыс сәндік қолданбалы өнер үйірмесін ұйымдастыру28 бет
Сәндік қолданбалы өнер саласындағы кесте тігу және көркемдеп тігу өнері49 бет
Сәндік-қолданбалы өнер арқылы оқушылардың кәсіби шеберлігін қалыптастыру6 бет
Батик өнерін үйрету әдістемесі51 бет
Батик өнерінде табиғат көрінісін бейнелеу51 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь