Нарық жағдайында шағын кәсіпкерліктің дамуы

Мазмұны

I тарау. Нарық жағдайында шағын кәсіпкерліктің дамуы.

1.1. Шағын кәсіпкерліктің қалыптасуы мен дамуының ғылыми негізделуі.
1.2. Қазақстандағы шағын кәсіпкерліктің дамуының ерекшеліктері.

II тарау. Өнеркәсіптегі шағын кәсіпкерлікті дамыту жолдары.
2.1. Шағын кәсіпкерлікті дамытуда мемлекеттік қолдау тетіктері.

Қорытынды.

Қолданылған әдебиеттер
Кіріспе

Шағын кәсіпкерліктің дамуына көптеген иялық жұмыстар арналған. Онда шағын кәсіпкерліктің дамуының әлемдік тәжірибесі, сонымен бірге бәсекелестік механизімінің арқасында олардың кейбіреулерінің ірі бизнеске айналуы, бүгіегі нарықтық экономикакаға дейінгі мәселелер қарастырылған. Нарықты экономикасы дамыған елдерде шағын кәсіпорындар бірнеше жүз жылдарда табиғи дамыған, ал Қазакстанда мүлде басқа жағдай.
Нарықтық экономикаға өткенге дейін бұрынғы Кеңес Одағының құрамындағы мемлекеттерде ірі өнеркәсіп кәсіпорындары болды да, олардың артықшылықтары абсолютті деп саналып шағын кәсіпорындар мәселесі жоспарға кірмеген болатын. Бұл ойдың қателігі командалық орталықтанған жүйеден нарықтық экономикалық жүйеге өту кезінде, шағын кәсіпорындар мемлекеттің стратегиялық бағыттың негізгі құралына айналғанда мойындалды.
Осы орайда Қазақстан Республикасының Президенті осы жолдағы жолдауында Жапония, Германия, Бельгия, Италия сияқты елдерде шағын және орта бизнес, олардың барлық кәсіпорындары санының 90 пайызын құрағандығын және көптеген дамыған елдерде олар жалпы өнімінің 50 пайыздан астамын беретіндігін айта келіп, біздің шағын және орта кәсіпкерлікті дамытудың түбірінен идеологиясын бүзу қажеттігін баса айтты. Біз кәсіпкерлік ортаның бастамашылығын іске асыру үшін қолайлы жағдай туғызуымыз керек.
1990 жылдардың басында жаңа экономикалық жүйеге өтуге байланысты кәсіпкерліктің жаңа түрлеріне жол беріліп, шағын кәсіпорындарға ерекше ынта қойылып оларды ұйымдастырудың құқықтық нысанына, критерилеріне, есеп және есеп беру жүйесінің нормативтік заңдық базасы қамтылды.
Қазақстанда шағын кәсіпорындардың даму тенденциясы мынадай:
• шағын кәсіпорындардың және онда жұмыс істейтіндердің санының тұрақты өсуі;
• өнеркәсібі дамыған аудандардағы шағын кәсіпорындардың шоғырландыруы;
• шағын кәсіпкерліктің сауда мен қызмет көрсетудегі үлесінің көптігі;
• осы уақытқа дейін шағын кәсіпорындардың салық салу, несиелендіру, мемлекеттік органдармен арадағы мәселенің шешілмей келе жатқандығы шағын кәсіпорындардың маңыздылығын мемлекетіміз ғана емес нарықты экономикасы бар елдердің барлығы мойындап отыр. Оны экономикадағы үлес салмағынан көруге болады.
Шағын кәсіпкерлік-бәсекелестік ортаны қалыптастыратын, нарықты отандық тауарлармен толтыратын, халықты жұмыспен қамтитын, ірі және орта бизнестің «ауқаттану» ортасы, орта топты қалыптастыратын қоғамның тұрақтылық негізі.
Осыған байланысты. Шағын бизнесті қолдауға Қазақстан Республикасы жыл сайын 159,2 млрд. тг. бөлінеді. Ел басы өзінің жолдауында биылғы жылы республикалық бюджеттен қосымша 10 млрд. тг. бөлінетіндігін, сонымен бірге, банк кредиттеріне кепілдік беру мен сақтандыру жүзеге асыруды қолға алу керектігін ескертті. Мұнын өзі қомақты мемлакеттік қолдау болмақ.
Курстық жұмысымыздың мақсаты-өнеркәсіпте шағын кәсіпорындарды дамыту мен оның артықшылықтарын дәлелдеу.
Курстық жұмыстың мақсатына байланысты мынадай мәселелер қаралады:
• өнеркәсіп пен шағын кәсіпорындардың ролі;
• бүгінгі күнгі өнеркәсіптегі шағын кәсіпорындардың жағдайын талдау, тиімділіктерін анықтау;
• осы салада шағын кәсіпорын болашағы.
Пайдаланылған әдебиеттер:

1. Шеденов Ө.Қ, Байжомартов Ү.С, Жүнісов Б.А., Комягин Б.И.
“Жалпы экономикалық теория”
2. Мамыров .Н.Қ, Акчура Ф. “Қазақстандағы адам дамуы”
3. Мамыров Н.Қ., Тілеужанов М.Ә: “Макроэкономика”
4. Ермекова Т.Р. “Қолданбалы экономика”, Алматы 1997
5. “Экономикалық өсу және сапалық көрсеткіштер”, С.Сатыбалдин, “Егемен Қазақстан”, 2003 жыл, 23 сәуір
        
        Мазмұны
I тарау. Нарық жағдайында шағын кәсіпкерліктің дамуы.
1.1. Шағын кәсіпкерліктің қалыптасуы мен дамуының ғылыми негізделуі.
1.2. ... ... ... ... ... ... Өнеркәсіптегі шағын кәсіпкерлікті дамыту жолдары.
2.1. Шағын кәсіпкерлікті дамытуда мемлекеттік қолдау тетіктері.
Қорытынды.
Қолданылған әдебиеттер
Кіріспе
Шағын кәсіпкерліктің дамуына көптеген иялық ... ... ... ... ... ... ... сонымен бірге
бәсекелестік ... ... ... ... ірі ... бүгіегі нарықтық экономикакаға дейінгі ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар бірнеше жүз жылдарда
табиғи дамыған, ал Қазакстанда мүлде басқа жағдай.
Нарықтық экономикаға өткенге дейін бұрынғы Кеңес ... ... ірі ... ... ... да, олардың артықшылықтары
абсолютті деп саналып шағын кәсіпорындар мәселесі ... ... Бұл ... ... командалық орталықтанған жүйеден нарықтық
экономикалық жүйеге өту кезінде, ... ... ... ... ... ... айналғанда мойындалды.
Осы орайда Қазақстан Республикасының Президенті осы жолдағы жолдауында
Жапония, Германия, Бельгия, Италия сияқты ... ... және орта ... барлық кәсіпорындары санының 90 пайызын құрағандығын және көптеген
дамыған ... олар ... ... 50 ... ... ... ... біздің шағын және орта кәсіпкерлікті ... ... бүзу ... баса ... Біз кәсіпкерлік ортаның
бастамашылығын іске асыру үшін ... ... ... керек.
1990 жылдардың басында жаңа экономикалық жүйеге ... ... жаңа ... жол ... ... ... ерекше ынта
қойылып оларды ұйымдастырудың құқықтық нысанына, ... есеп ... беру ... ... ... базасы қамтылды.
Қазақстанда шағын кәсіпорындардың даму тенденциясы мынадай:
• шағын ... және онда ... ... ... тұрақты
өсуі;
• өнеркәсібі дамыған аудандардағы шағын кәсіпорындардың шоғырландыруы;
... ... ... мен ... ... үлесінің көптігі;
• осы уақытқа дейін шағын кәсіпорындардың салық салу, несиелендіру,
мемлекеттік ... ... ... ... келе жатқандығы шағын
кәсіпорындардың маңыздылығын мемлекетіміз ғана емес нарықты экономикасы бар
елдердің барлығы мойындап отыр. Оны ... үлес ... ... ... ... ... нарықты отандық
тауарлармен толтыратын, халықты жұмыспен қамтитын, ірі және орта бизнестің
«ауқаттану» ортасы, орта топты ... ... ... ... байланысты. Шағын бизнесті қолдауға Қазақстан Республикасы жыл
сайын 159,2 млрд. тг. ... Ел басы ... ... биылғы жылы
республикалық бюджеттен қосымша 10 ... тг. ... ... ... ... ... беру мен ... жүзеге асыруды қолға алу
керектігін ескертті. Мұнын өзі қомақты мемлакеттік қолдау болмақ.
Курстық жұмысымыздың мақсаты-өнеркәсіпте шағын ... ... оның ... дәлелдеу.
Курстық жұмыстың мақсатына байланысты мынадай мәселелер қаралады:
• өнеркәсіп пен ... ... ... ... ... ... шағын кәсіпорындардың жағдайын талдау,
тиімділіктерін анықтау;
• осы ... ... ... болашағы.
1тарау. НАРЫҚ ЖАҒДАЙЫНДА ШАҒЫН КӘСІПКЕРЛІКТІҢ ДАМУЫ
1.1. ... ... ... және ... ... ... күні экономикалық өсудегі негізгі бағыт шағын кәсіпкерліктің
ынталандырып, оны ... ... ... ... ... кәсіпкерлік
шаруашылық іс-әрекеттің негізгі әдісі ретінде ... ... ... ... ... ... өсіруге және
Қазақстанның халықаралық еңбек бөлінісіндегі салыстырмалы артықшылықтарын
көрсететін болады.
Щағын кәсіпкерлік ескі ... ... ... болған. Соның
арқасында өркениет сол кездегі елдің барлығына таралған. Ірі бизнестің
пайда болуына ... ... ... ... ... ... ... өкілдерінің барлығының зерттеуі ... ... сол ... жағдайы болған. Мұның ... ... мен ... ... тарихынан белгілі.
Шағын кәсіпкерліктің қиыншылықтары ХХ-ғасырдың бастапқы жылдары
Гильфердинг, И. Шумпетер жазды.
60-шы жылдарығы ... ... сол ... ... ... ... Олар «орталықтан» мөлшері мен әсер етуі бойынша ірі
кәсіпкерлер немесе «шеттелген» - шағын кәсіпорындар.
Барлық нарықтық елдерде шағын кәсіпорынсыз нарықтық ... ... ... ... ... ... емес ... жұмысы
белсендірек жүріп 3-бағытта қозғалды:
1. ... ... ... яғни ... жоспарға ғана емес, сонымен
бірге жеке аспектілерде ... ... ірі ... пен ... ... әлемдік шаруашылықтағы ролі және тағы басқалары.
2. ... ... ... ... ... қосыла бастады.
3. Елдердің ерекшелігі ары қарай зерттеле бастады.
Біздің еліміз бұл жылдары Кеңес Одағының құрамында ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар мүлде жат
ұғым болды.
Шағын кәсіпорынның анықтамасы оған қойылатын критерилерімен анықталады.
Оған қойылатын критерилер туралы сұраққа шетелдік және отандық ... ... ... ... ... бір ойға ... жоқ. Шағын кәсіпорын
әр елдің ... ... ... ... ... ... шағын кәсіпорын секторын бүлдіретін терминнің мағынасын
анықтап алайық. Ағылшын тілді әдебиеттерінде small business ... ... деп ... әр елде ... ... аударғанмен көптеген
батыс-еуропалық әдебиеттерінде осы термин тікелей қолданылады. Әр елдің өз
экономикасындағы ерекшеліктерге сай ... ... ... ... ... ... Бұған дейінгі, әсіресе өтпелі шағын бизнес
және шағын кәсіпкерлік ұғымдары қатар қолданылып жүрген ... ... ... ... ... сөзіне балама түрінде алдық және ол өзін
ақтайды деп ... ... ... келе ... айта кету ... ... кәсіпорындарды анықтау әртүрлі елдерде ғана ерекшеленіп қоймай,
елдің ... де ... мен ... ... ... ... мұқтаждықтарға байланысты анықталады және
белгілі бір ... ... ... ... көп ... ... сол кездегі нақты ... ... ... екі ... ... ... ... және сапалық. Сандық көрсеткіштерге кәсіпорындағы жүмысшылардың орта
саны, капиталдың айналым мөлшері, активтердің мөлшері, табыс көлемі ... ... ... жатады. Бірақ ресми шетелдік статистика шағын
кәсіпорындарға тек ... ... ... ... Дәл ... ... елдердің мүдцелеріне сай келеді. Қалған көрсеткіштер тек
ғылыми әдебиеттерден іскерлік ... ... мен ... ... анкеталардан және шағын кәсіпорындардың инфрақүрлымын қамтамасыз
ететін ... ... ... ... ... ... иесінің меншік қүқығы мен
кәсіпорынды ... және ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның нәтижесіне оның жетекшісі ... ... іс ... қаржыландырудағы сипат. Маңызды критерилер
болып құқықтық тәуелсіздік жатады. Сонымен ... ... ... да ... ... мен нарығының кішкене болуын қосуға болады.
Осы критерилердің барлығының ... ... ... ... ... шегін анықтауға көмектеседі.
Шағын кәсіпкерліктің шегін анықтау мәселесі бүдан ертеректе де
көтерілген. ... ... ... ... сапалық көрсеткіштерді табуға
Ю. Кочеврин де ... Оның ... ... ... ... ... ... Ол ойын 1950 - 60 жылдардағы Американың
статистикасының мәліметтерінен ... ... Ол ... ... барлық кәсіпорындардың 8-9 -і жоғалып қайта пайда болып отырады.
Қалай деген менде ... ... ... ... ірі ... немесе басқа кәсіпорындарға қосылып отырады. ... ... ... ... түрғыда қарау керек. Бір
жағынан жоғалады, ... ... ... ... ... ... және ... көрсетіп отырғандай шағын кәсіпкерлікке әртүрлі ұйымдық-қүқықтық
нысаны бойынша жүмыс істейтін ... ... ... Ал ... ... ... кәсіпорын деп, бір меншік иесімен басқарылатын
бірнеше адамның тобын немесе ... ісін ... ... ... ... ... жөніндегі заң
бойынша шағын кәсіпкероік деп қүрамында ... ... саны ... ... ... саны 60000 айлық есептік көрсеткіштен
аспайтын кәсіпорындар жатады.
Бұдан басқа салалық ерекшеліктері бойынша өнеркәсіпте, қүрылыста ... - 100 ... ... ... - 50 ... ... саудада мен
қызмет көрсетуде - 30 адамнан басқа салаларда 50 адамнан аспауы керек.
Келесі маңызды котегория- шағын ... ... ... ... ... мен ... ... әсер ететін элементтердің
жиынтығы. Мүндай элементтер 5 топқа бөлінеді. ... ... ... ... ... және өткізу. Екіішісі шағын
кәсіпорындарға қажетті ... ... мен ... Үшіншіден
қоғамдық қатынастардың кешенін кіргізеді; қүқықтық әлеуметтік- мәдени және
саяси т.б. Төртінші топ басқа да ... ... ... ... ... ... ... және т.б. Ерекше топ ретінде шағын
кәсіпкерлікті ... ... ... ... болады. Шағын
кәсіпорындардың сыртқы ортасы анықсыздықпен ... ... ... ... ... ... жағдай тиімді жүмыс істейтін шағын кәсіпорынды
ұйымдастыру және ... ... ... ... Осы ... ... ... экономикалық өркендеуіне, өндірістің алға жылжуына
және халықтың белсенді бөлігінің ... ... ... ... ... соңғы 30 жылда көптеген жетістіктерге жеткен.
Кәсіпкерлікке деген қоғамдық пікір де дүрыс ... ... ... ... алыпсатарлар деп көрсетті. Оның үстіне заңның
жетілмеуі жеке сектордың дамуына жол ... ... ... ... ... ... да ... сияқты мүлде басқа экономикалық курс керек. Қазақстандық шағын
кәсіпорын жаңа екінші этапты бастады.
1992 ... ... ... ... ... ... терапия 80-
ші жылдың ортасынан бері шағын кәсіпорын ең көп өскен және ... ... ... де көп ... ... Бұл жоба ... себебі бағдарламаның еркіндігі сондықтан ... ... ... келтірді. Бірақ шағын кәсіпорынның санының өсуі ... ... ... ... ... өзінің жағымды мүмкіндіктерін
көрсетті.
90-шы жылдардың басында ҚР-да шағын кәсіпорын ресми анықтама ... ... ... әртүрлі анықтаманы қолданды. Кейбір үйымда шағын
кәсіпорын қүрылымда 10 немесе соған дейін дүрыс істейтіндер ... ... бұл ... ... ... саны көп және ... кіргізді. Оның анықтамасы және оған қойылатын критерилердің
болмауы, статистикалық мәліметтердің әркелгілігі республиканың экономикалың
дамуына қосқан ... ... ... ... мен ... ірі кәсіпорынды реформалау өндіріс
көлемінің төмендеуіне және кейбір кәсіпорынның жойылуына әкелді. Бүл ... ... ... да ... 1992 және 1996 ... ... қолдау мен дамыту ... ... ... ... ... мен ... ... салды.
Бүл кездердегі шағын кәсіпорын маызды функцияның бірі әлеуметтік ... яғни қиын ... ... өзін ... ... өмір ... өзіне
қосымша қаражатпен жабдықтау. Сыртқы сауданы еркіндікке жіберу және ел
ішінде жеке ... ... жою, кез ... ... ... ... ... қабілеттіліктің төмендеуіне қарамастан шағын кәсіпорындар халықтың
сұранысы өте жоғары болған, қытайдың және түріктің ... ... ... ... тез ... оларды орта капиталға айналдырды. Оның
үстіне шағын сауда қоғамдағы ... - ... ... тез
икемделіп жаппай түтынушыларды да, ... ... ... ... де ... көрсетті.
Шағын кәсіпкер сауда делдалдық жаққа ығысуы Қазақстан Республикасы
Үкіметінің қатаң ... ... ... ... ... ... ... нарық жағдайында жүмыс істейтін салық жүйесінің болуы мүмкін
емес болатын. Сондықтан тәжірибелі ... ... ... ... ... ... ... қарсылығын тудырды, оның
үстіне шағын кәсіпкерліктің табыстың 70-90%-ын аламыз деген үкіметтің ашық
экстремистік салық саясаты ... ... ... салу қиын ... ... ... ... мүмкіндік бере қоймас, сондықтан салық
төлеушілер ... ... ... ... ... ... ... таба
бастады. Бірліктерді бақылау қиын болғандықтан сауда мен ... ... ... кетуін тудырды.1992-1996 жылдарды алсақ барлық
жұмыспен қамтылған халықтың ішінде ... ... ... саны ... 1992- 6,1%, 1993- 4.1%, ... 1995-3%, ... ... істеуші шағын кәсіпорын субъектілерінің саны 1992 жылы-34506,
1993 жылы-35889, 1994жылы-32186, ал 1995 жылы-21265, 1996 ... ... ... ... кәсіпорын санының қатты өсуі 1992-93 ... ал одан ... олар ... төмендей берген. Бұл кезеңдерде салық
саясаты маңызды роль атқарды.1990 жылдардың ... өнім ... ... ... салуда жеңілдіктер болған. Салық жеңілдіктерінің
жоғала бастауы шағын кәсіпорындпрдың ... ... ... ... ісі мен ... әсер ... бірге 1995 жылы сауда делдалдық қызметтегі нарықтың бос
орындары мен жоғарғы пайда алу мүмкіндіктері жоғала ... Ең ... ... жұмыс істеген шағын кәсіпорындар өзінің өмір сүруін тоқтатты немесе
диверенфицириленді. Мүндай ... ... ... кәсіполрынның дамуының
жаңа тенденциясын тудыруы заңды еді. Бүл шағын кәсіпорындардың ... ... ... өзгерістерді енгізген 3-ші этап басталды.
Егер 1992-94 жылдар Қазақстанда барлық экономика соның ішінде шағын
кәсіпкерлікте стохастистік заңмен алғашқы ... ... өмір ... ... ... ... нарық жүйесінің заңдары жұмыс істей
бастады. Бір шағын кәсіпорынның өте қымбат тұратын ғимаратты ... ... ... ... алаңды сатып алуы сирек кездесетін. Шағын
кәсіпорындарда жүмыс істейтін жүмысшылардың ... ... ... ... ... ... мен қызметтердің
әркелгілігін және ... ... ... ... ... ... күресін сипаттайтын бәсекелестік орта қалыптаса бастады.
Қазақстан экономикасының нарықтық концентратция мен ... ... ... ... ... өзінде жаңа тенденция бастала бастады.
Кәсіпорындардың жұту ... ... ... Үкіметінің қатаң қаржы
тұрақтылық саясаты жүргізілгенде 1994-1995 жылдары шағын кәсіпорындардағы
өзгерістер мен қүрылымындағы сапалы өзгерістердің 3-ші ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардың қысқару қарқынымен
сипатталып сапалы тиімділікті көрсетті. Елде шағын кәсіпорындар нарықтық
экономикадағы шағын кәсіпорындардың ролін ... жаңа ... ... ... ... ... 18%-і өнеркәсіпте 5%-і ауыл
шаруашылығында, 13% -і қүрылыста, 8% -і ... 24 -і ... ... ... 12% -і ... жүмыс істеуін қамтамасыз ететін жалпы
коммерциялық істе, 4% -і түрғын үй ... 4% -і ... ... мен ... 3%-і ... 6% -і ... ... ақы қоры 7,114 млн. теңге, ал орта айлық жалақы 5868 теңге болған.
Бүл мәліметтер ... ... ... сауда мен қоғамдық тамақтануға
бағытталған. Мүның өзі шағын кәсіпорындағы ... өнім ... мен ... тамақтанудан жеңіл табыс алынатынын көрсетеді. 1997 жылы
шағын кәсіпорын ... ... ... және ... мен ... 156,1 мың ... ... Олардың ішінде жүмыс істейтін шағын
кәсіпорын субъектілері 51,6 мың бірлік. Бүл 1995 жылмен ... ... 1992 ... салыстырғанда 1,5 есе 1996 ... ... ... Шағын
кәсіпорын субъектілерінің өсуі саладағы ... ... ... ... болады.
Осы жылдары шағын кәсіпорын өндірістік секторларының ЖІӨ-не үлесі
былай болған: 1992 жылы-7% , 1993 ... , ... , 1995 ... ... жылы-6% . Шағын кәсіпорын субъектілерінің өндірген өнім көлемі 1996
жылы 8,5 млрд ... ал ЖІӨ 1415,8 трлн ... ... ... ... ішкі жақты өнім 1995жылы 5181,4млн
теңгені құрады. Егер бүл ... ... ... 89,5% ... ... ... ... көлемі 1995 жылдың 1994 жылға қатысы 96,1%
яғни өндіріс көлемі ... ... ... ... ... ... және электроэнергия-0,7% , көмір-1,4% , қара және түсті
металлургия-2,77% , химиялық және ... ... ... ... және ... ... басқалары-29 %.
1996 жылы бюджетке төлем 8569,9 млн теңге болса, 1995 жылы 5378 млн
теңге болған. Міндетті төлемдердің ... өсуі ... ... ... ... түсіндіреді. Бұл 1996-97 жылдар олардың өндірген өнім ... ... ... ... саны 715,39 мың ... Бүл жылы
өндірілген көлемі 52,12 млрд ... ... ... ... өнім ... ... ... 0,135млрд теңге. ... өнім ... ... қүрлымы келесідей: өнеркәсіптік
өндірісте 14,6% ауыл шаруашылық өнімін қайта ... 4,2% ; 8,5% ... % ... 6,2% ... көрсету саласында, 2,2%- қоғамдық тамақтануда,
2,7% - транспорта, 0,6% -туризмде, 6,6% -басқа салаларда жұмыс ... ... ... ... қортынды 1998 жылғы жүмыс
істеген шағын кәсіпорынның 40%-і ... ... ... салықтық
жеңілдіктермен несиелік мүмкіндіктері болған 1992-93 ... ... ... ... ... экономикалық жағдайының өзгеруімен
байланысты. Кооперативтер мен шағын кәсіпкерлер ретінде құрылған ... ... ... ... итермелеуінің нәтижесінде
айтарлықтай жақсы нәтижеге ... ... ... 38 1994-95 ... қүрылды. Бүл жағдайда
инфляция төмендеп және шағын ... ... ... ... ... байқала бастады. Оның үстіне
республикадағы жүмыссыздық деңгейін төмендеткен халықты жүмыспен ... ... ... ... ... ... ... үрдісі. Сол
кездегі олардың санындағы және ондағы ... ... ... ... ... мен ... қүрлымдары, олардың қиыншылық
топтарымен байланысы, жүмыстардың көп бөлігінің сауда мен қызмет ... ... ... ... ... ... ... жүйесіз, халықтық сипатта болғанын көрсетеді.
Бүл жерден шығар жол шағын ... ... дид ... емес қажеттерін қанағаттандыруға бағыттау, олардың арасындағы
бәсекелестікті күшейту.
Қазақстанда кәсіпкерлікті ... ... ... реет 1992 жылы ... қабылданған Қазақстан Республикасының «Жеке кәсіпкерлікті қорғау
мен қолдау» туралы заңында көрсетілді. Бәрімізге ... ... ... ... көптеген ірі кәсіпорындар да өз жүмыстарын тоқтата
бастап , ... ... ... ... болатын. Бардың орнын толтыру
үшін олардың орнын шағын кәсіпорынмен толтыру керек болатын. 1992 және 1996
жылдары ... ... және ... ... ... ... шағын
кәсіпорынның ... мен ... ... ... Атқарушы органмен
заң шығарушы билік институтциялық қайта ... ... ... Бұл Қазақстан
Республикасының Азаматтық кодексінен, бірнеше заң актілерінен, экономикалық
реформаларды тереңдетудегі ... ... ... ... ... ... қаржы экономикалық және ақпараттық қолдау саласында
позитивті өзгерістер болып, оның инфрақүрлымы құрылды.
Бүдан кейін шағын кәсіпкерлікті ... ... ... ... қадамы 1997 жылғы 6-шы наурыздағы президенттің «Шағын кәсіпкерліктің
дамуын мемлекеттік қолдау және белсенділету туралы шаралары ... ... деп ... ... Бұл республикадағы 1997 жылғы шағын кәсіпорынның
дамуындағы бағдарламалық ... ... ... ... ... ... ... асты:
- шағын кәсіпкерлікті қолдаудың мемлекеттік институты қүрылды
- « шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік ... ... « ... ... жеке ... ... ... Қазақстан
Республикасының заңдарына өзгерістер мен толықтырулар енгізілді,
- ... ... ... ... қор құрылды;
- 2-ші деңгейдегі барлық банктердің шағын кәсіпкерлік ... ... ... ... ... банктердің несиелік
қарыздары 10 -тен төмен болмауы керек)
- бақылаушы және ... ... ... ... ... ақылы қызметтер саны қысқартылды;
- шағын ... ... ... ... ... ... жер участктері берілгелі жатыр және тағы басқалар)
- шағын кәсіпорындарға ... беру ... ... ... ... ... ... жұмыстарын қатаң
бақыланған. ... ... ... Қазақстан Республикасының
мемелекеттік саясаты ... ... ... және ... ... ... ... ... ... ... мен
кәсіпорындарға салықты есептеу мен төлеудің арнайы режимі белгіленген;
кәсіпкерлік іске қолайлы ... ... ... ... ... ... командалық істің келесі түрін жүзүге асырады;
- түрғын үй, өндірістік, ... және ... ... объектілердің қүрлысын, әртүрлі ... ... ... ... ... әртүрлі қызметтер көрсетеді;
- 1997 жылы 17,5 мың шағын және - орта ... , ал одан ... ... және орта кәсіпкерліктің 41,7% -ке дейін 2001 жылы олардың саны
98,3 мың бірлікті қүрады ... 5 ... ... 1. ... ... ... кәсіпорындардың саны,
бірлік.
|Салалар |1997 |1998 |1999 |2001 ... | | | | |ж |
|1 ... |2526 |3668 |5633 |12474 |4,97 ... ... |2142 |3007 |4680 |10165 |4,75 ... ... авто | | | | | ... | | | | | ... ... |7587 |11959 |17531 |46690 |6,15 ... ... | | | | | ... | | | | | ... |227 |490 |789 |1854 |8,17 ... ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | |
| |670 |1152 |1952 |5000 |7,46 ... ... | | | | | ... | | | | | ... ... |3130 |2892 |4549 |2422 |0,77 ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | |
| |1257 |1680 |1961 |2329 |1,85 ... ... |17539 |24848 |37095 |98300 |5,61 ... ... ... ... салдаларында
ұйымдастырылған, бірақ олардың көбі « Сауда, авто және қолданыстағы ... ... , ол ең аз ... ... ...... жұмыс істейтіндердің саны үнемі өсіп отыр. Егер 1997 ... ... 132,4 мың Адам ... ... бір ... 8 ... келген!
Өнеркәсіптегі шағын кәсіпорындағы адам саны 2000 жылға дейін орташа 12
адамды құраса, құрлыста 11 ... ... ... ... ... ... жақтарын ондағы
өндірілген өнім көлемін 1 жұмысшыға есептеу арқылы көруге болады.
Шағын кәсіпорындарда өндірілген өнім мен ... ... 454,7 млрд ... ... жүмысшылардың саны 429,5 мың адам. Бұл
жердегі бір орта жылдық жүмысшының өндірілген өнімі- 1058,6 мың ... 2 . ... ... 1 ... ... ... мен ... мың теңге.
|Салалар |1997 |1998 |1999 |2001 ... ... |197,8 |331,8 |352,6 |753,2 |380,8 ... құрылыс |230,7 |396,4 |325,1 |822,4 |365,5 ... ... авто | | | | | ... | | | | | ... жөндеу |1691 |1240 |2000 |1985 |117,4 ... ... | | | | | ... | | | | | ... |5,5 |191,9 |197,6 |383,8 | |
| | | | | | ... ... | | | | | ... | | | | | ... |344,7 |357,6 |415,9 |963,9 |279,6 |
|6 ... |341,7 |519,1 |299,3 |341 |100 ... | | | | | ... ... |651,9 |737,1 |967,3 |1058,6 |162,4 ... ... 1 жүмысшыға шаққандағы өндірілген өнім немесе
еңбек ... ... ... кәсіпорында олар өзгермелі түрде ... ... өсу ... 56% , қүрылыста 1998 жылы ... ... ... 14,4% өсті, ал 2001 жылы өндірушілік 22,7% ... ... ... ... ... өсу қарқынының
жоғарғы қарқыны натуралды түрдегі өнім ... ... ғана ... ... ... баға ... әсер етеді.
Өнеркәсіптегі шағын кәсіпорынның еңбек ... 1997 ... ... 2001 жылы 3,8 ... ... ... ... 3,8 есе, құрылыста-3,6 есе, сауда мен
автомобил? мен күнделікті ... ... , ... ... 2,8 ... өскен.
Шағын кәсіпорындағы жұмыс істеудің жалақысы үнемі өсіп отырған,
соңғы бес жылдағы орта ... өсу ... 21,9% ... еңбек өнімдерінің
орта жылдық өсу қарқыны 12,5% -ті құраған.
Статистикалық агенттердің мәліметтері бойынша елімізде ... 112,2 ... ... ... ... ... Бүл ... жылмен
салыстырғанда 15,8% -ке жоғары.
Тіркелген кәсіпорынның 75%-і нақты жүмыс істейді. ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлікке ең салалар болып
сауда мен автомобиль және үйде қолданылатын заттарға жөндеу саласы(43,3%),
ал өнеркәсіпте 13,1 % , ... 7,9% ... пен ... ... шағын кәсіпорындардағы жүмыс істейтіндердің саны бір
жыл ішінде 6,9% -ке өсіп 456,5 мың ... ... ... ... қамтылғанның шамамен 6,9% -н қүрады. Жүмыспен қамтылғанның 33% -ті
шағын кәсіпорынның сауда мен жөндеуді, 21,2% -і қызмет ... 15,5% ... және 13,6% -і ... ... кәсіпорын тез қарқынмен өсуде. Жыл ішінде оның өсу
қарқыны 9,6% болса, онда жүмыс істейтіндердің саны 8,5% -ке ... ... өсу ... алдыңғы жылдармен салыстырғанда шағын кәсіпорынның өсу
қарқынының және онда жұмыс ... ... ... ... болады. Егер 1999 жылы шағын кәсіпорынның және ондағы жұмыс
істейтіндердің ... өсу ... 60% және 40% - ... 2000 жылы 34 %
және 31% ; 2001 жылы- 15,4% және 6,7% ; ал 2002 ... 8-ші ... ... 8,5% -ті қүрады.
Біз Қазақстан Республикасында шағын кәсіпорынның қүрылуына және
дамуына ... ... ... ... ... ... сектордың
жоғарғы деңгейде қалып отырғандығы. Эксперттік бағамдарға қарағанда ... ... 30- 50% ... ... Потенциялды ресурстардың көп
бөлігі жалпы ұлттық мәселелерді шешуге қатынаспай отыр. Сонымен ... ... ... ... айымашылықтар өте алшақ.
3 тарау. Өнеркәсіптегішағын кәсіпкерлікті дамыту жолдары
3.1 Шағын ... ... ... ... ... тіркелу деректері бойынша республикада 2004 ... ... 130,8 ... жуық ... ... ... ... бүл
көрсеткіш 2003 жылдың 1 қаңтарындағыдан 11,8 % жоғары. Тіркелгендердің ... ... ... яғни ... қызметті жүзеге асырған немесе жүзеге
асыра алатын кәсіпорындар. 200і жылдың желтоқсанында 46 ... ... ... ... ... 49,4%) ... ... кәсіпорындардың басым көпшілігі сауда, автомобиль және үйде
пайдаланатын заттарды жөндеу ... ... ... өйткені сауда
қызметі шағын бизнес кәсіпорындары үшін ең ... ... ... ... ... кәсіпорындардың 12,5 % айналысқан, олардың
басым саны өңдеу кәсіпорнында (өнеркәсіп кәсіпорындарының жалпы ... ... ... ... ... басым көпшілігі Алматы
және Астана қалаларында, сондай-ақ Шығыс Қазақстан және Оңтүстік Қазақстан
облыстарында шоғырланған.
Халықтың ңәсіпкерлік ... ... мен ... ... Маңғыстау және Павлодар ... аса ... ... ... ... ... Алматы және Қарағанды облыстары
көзге түседі.
2004 жылдың 1 қаңтарында есптік деректер бойынша ... ... ... ... саны 2003 ... ... қаңтарына
қарағанда 3,2% өсіп, 482,5 мың адамды қүрады. Әрбір үшінші қызметкер сауда,
автомобильдер мен үйде ... ... ... ... ... ... алтыншы- өнеркәсіп кәсіпоындарында жүмыспен
қамтылған.
2003 жылдың желтоқсанында өнімді өткізуден түскен табыс 48292,1 ... ... бүл 2002 ... ... ... ... Есепті деректер бойынша жалпы табыстың 60%-ға жуығы сауда мен
автомобильдер және үй ... ... ... (12%) және ... ... ... ... шағын кәсіпорындарының үлесінде.
Ауыл шаруашылық саласында шаруа ... ... ... 2004 ... 1 ... ... бойынша 149,4
мыңға жуық шаруа қожалығы тіркелген, оларддың 82,3% - жүмыс ... ... ... ... ... ... ұстанады
:
- шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдаудың кешенділігі;
- шағын ... ... ... және ... ... шағын кәсіпкерліктің барлық субьектілері үшін қол жеткізерлік
болуы;
- ... ... ... мен дамыту саласында халықаралық
ынтымақтастық;
Жүйелі мемлекеттік ... екі ... ... ... ... Жабдықтау бүл жерде шағын кәсіпорындарға материалдық, ... ... ... мен мемлекеттік тапсырыстар мен қызметтер
көрсету және т.б. ... ... ... ... ... ... ... қолдау жүйесінің құрылымы 3 деңгейден
түрады: республикалық, аймақтық, жергілікті.
Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік ... мына ... ... ... ... сыртқы ортадағы ... ... ... ... ... тікелей қолдау; .
- қолдаушы жүйенің өзін жетілдіру мен қолдау.
ІІІағын кәсіпкерлерді мемлекеттік қолдаудың бірінші ... ... ... кәсіпорындарға қажетті сыртқы ... ... ... оны қоршаған тиімді факторларды ынталандырып, ... ... , ... функциясы әрқашан шағын кәсіпорын субектілеріне ресурстардың
қозғалу ... ... ... ... ... ... арқылы жүреді: *
А) қаржылық инситуттар;
Б) бизнес инкубаторлары, технопарктер, өнеркәсіптік алаңдар және т.б.
В) лизингтік компаниялар;
Г) шағын кәсіпкерлікті дамыту ... мен ... ... ... ... ақпаратпен қамтамасыз ету орталықтары;
Ж) оқыту орталықтары;
3) бухгалтерлік, аудиторлық, жарнамалық, маркетингтік, транспорттық ... ... ... ... ... қызметкерлерді таңдауға
көмектесетін мамандандырылған ... ... ... ... ... оның ... анықтаумен,
басымдықтарды айқындаумен және оның мақсаттарын жүзеге асыруға қажетті
ресурстарды ... ... Бұл ... ... ... ... ... дамытуға қажетті басқару орындарын ... ... ... ... ... жүзеге асыруды, екіншіден бүл жүйені
үнемі жетілдіріп отыруды ... ... ... ... ... тапсырмалардың күшінде
қалатындығын және кәсіпкерлердің эконномиканы әлемдік нарыққа интеграциялау
кезінде бәсекеге қабілеттілігін арттыруға дайындалуын тапсырды.
Енді біз ... ... ... ... ... ... ... қабілетті өнім шығаруға көңіл бөлу қажет.
Бүгінгі күні ... ... бірі ... ... ... ... актілер мәселені тура шешуге ... Ал ... ... үшін ... ... көптеген заңдық актілер қабылданады. Бұл:
- Қазақстандағы кәсшкерлікті дамыту жөніндегі ... ... ... ... ... ... нарықтық экономикалық талаптары мен
қағидаларына сәйкес еместігін;
- заңғаөзгерістер мен ... ... ... ... әсер ... ... нормативтік- зандық ... ... ... ... жасалатындығы;
- заңдық- нормативтік құжаттарды тексеру қажетті ... ... ... ... ... ... ... орта және ірі
бизнестің шекарасын нақты ... ... ... ... жүйесі жетілдірілмеген. Оны есеп
беру жүйесінің ... ... ... Бұл ... ... ... ... инновациялық кәсіпорындарға ... ... ... ... енгізу керек;
- Шағын кәсіпорыдарды ... ... ... ... ... кәсіпорындардың жұмысын ынталандыру;
- Салық жүйесі шағын кәсіпорындарды ... ... ... керек.
Бүгінгі күні үкімет пен шағын кәсіпорындардың арасындағы қатынас
маңызды мәселеге ... ... ... ... ... кәсіпорындарының
ісіне бақылауы және тексеруші органдарының қайта - қайта ... ... ... өсуі ... ... кедергі жасауда.Әкімшілік кедергілерді
жою және бақылауш, тексеруші органдардың кәсіпкерлерді негізделмеген және
жиі тексерулерден қорғау үшін ... ... ... ... мен
толықтырулар енгізді және тексеру жөніндегі алғашқы ... ... ... ... ең маңызды шешім 2003 ж 1 қаңтарынан бастап 1 қазанына
дейін созылған ... ... ... ... ... ... Ол шағын кәсіпкерліктің дамуына жағымды әсер ... ... ... ... ... ... ... асып, шағын
кәсіпкерлік субьектілері көлеңке экономикадан шығуына ... ... ... ... ... әсер ... елде бәсекелі нарықты
тудырады. Прзиденттің 2003 жылы 9 айға ... ... ... ... және ... ... шешуге мемлекет кірісті. 2003 - 2015 ... ... - ... ... ... ... күндегі ең маңызды
мәселе отандық ғылыми сиымды өндірісті және ... ... ... ... қауіпсіздігін қамтамасыз ететін жаңа ғылыми
сиымды технологияларды дамыту.
Қазақстанның бүгінгі ... ... және ... ... үрдістердің белсенділігінің артуына, жаңа ... ... ... ... жаңа бәсекеге жетуге, ғылым мен
өндірістің арасындағы ... ... ... ... ... және халықаралық стандарттарды негізуге
бағытталған.
Мемлекет инновациялық іс - әрекеттерді ... үшін ... ... ... ... ... түсініп отыр. Оның үстіне
шағын кәсіпорын субьектілерінің өнімінің бәсекеқабілеттілігі төмен. Бүл ... да ... ... ... отыр.
Осыған байланысты ... ... ... негізгі қызметіне кірмейтін қызмет көрсету салаларын ... ... ... беру ... ... ... шағын кәсіпкерлікте ғылыми сиымды өндірісті дамыту үшін қүрал-
жабдықтар мен ... ... алу және ірі ... ... қатынасты кеңейту мәселелері қарастырылуда.
Қазақстандық өндірушілерге ғылыми ... ... ... дейінгі тәжірибе жетіспегендіктен, сонымен ... ... ... пен маркетинг, талдау саласындағы мамандардың жоқтығына
байланысты бағдарламада Қазақстандық ... ... ... ... мен ... ... өту және ... жоғарғы
дәрежелі
мамандарды шақыруып өзімізде мамандар дайындау мәселесі қарастырылған.
Шағын инновациялық кәсіпкерлікті дамыту үшін ... ... ... ... қүру ... бағыт болып саналады. Ал оның
дамымауы ... іс - ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... болады:
- шағын ... ... ... нақты
секторында, ғылыми- техникалық салада жоғағы технологиялық кешенді ... ... және ... іс- ... ... инновациялық іс - әрекетті инвестициялауды жақсарту
- Қазақстандық товарлардың әлемдік ... ... ... ... ... инновациялық жобаларды
венчурлық жобалауға және ... - ... ... ... жасау.
Сонымен шағын кәсіпкерлікте инновациялық іс- әрекепің дамуьша келесі
бағытгарды көрсетуге ... ... ... ... - ... және ... ортаға тарту;
- мемлекепің қатысуымен қатысуымен арнайы ... ... ... салааралық, ... және ... ... ... ... қоса ... қорды
қүру;
- өнеркәсіптік салада жаңа технологиялық база ... ... ... ... ... айтарлықтай әсер ететін
экономика ортасының ажырамас бөлігі. Шағын ... ... ... ... қүрайды. Шағын кәсіпорындар . көтеріліп келе ... ... ... және ... өндірісті маңызды механизмі.
Өндірістің үйымдастырушылық- шаруашылық нысанын жаңартуда нарықтық нарықтық
стратегияны ... ... ... дамуынсыз болмайды.
Экономикамыздың дамуын жалғастыруда ең ... ... ... ... мен ... ... ... көтеру арқылы жету
керек.
Шағын кәсіпорындардың дамуының бүгінгі кезеңі өндірістік үрдіске ... ... ... ... ... өндірістік үрдісті,
нарықтың талабына сәйкес келетін ерекше талап қояды.
Шағын кәсіпорындардың ісінде өндірістің ... білу ... ... ... ... ... еңбек шығындарының ... ... ... ... ... болатынына, қандай
табыс күтуге болатынын білу. Нарықтық жағдайда әрбір шағын кәсіпорындардың
деңгейлері ментехника- экономикалық сипаттамасы әртүрлі.
Жүргізілген талдаудан кейін ... ... ... ... ... тиімділігі олардың өздерінің тұрақты
экономикалық өсуәіне және дамуына, өндіретін өнімінің бәсеке
қабілеттілігіне байланысты.
Тауар ... ... ... ... ... ... ... әлемдік сапа деңгейіндегі бәсеке қабілетті өнім
өндіретін жоғарырентабельді ... ... ... ... - ... өзіне потенциямен
және тұрақты дамуын қамтамасыз ететін қысқа -, ... үзақ ... ... ... байланысты экономиалық категория.
Өндірістің тиімділігін көтеретін жалпы ... жоқ және ... ... ... ... ... шығарылатын
өнімнің ерекшеліктеріне және әртүрлі факторларға байланысты өздері жасайды.
Нарықтық ... ... ... ... ... ... ... өнімнің жаңа және сапалы түрін шығару;
- нарықты ... ... ... ... ... көтеру жолдары ... ... ... алумен ғана шектелмей, олардың рационалды
үйлесуі мен ... ... ... Ең ... техниканың өзі
өндірісті үйымдастыру дүрыс болмаса қажетті нәтиже ... ал ... ... ... мүмкін емес. Шағын кәсіпорынның барлық
пайдалылығын экономиканы дамытуға, ... ... ... ... және өндірістің тиімділігін көтеру ... ... мен ... ... қүрылыс нарығы бүгінгі күні кеңейіп, бүл сала ... ... ... ... ... ... роль ... Ол өз кезегінде осы ... ... ... да ... ... ... ... өсуі өндірушілерді де
көбейтеді.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Шеденов Ө.Қ, Байжомартов Ү.С, Жүнісов Б.А., Комягин Б.И.
“Жалпы ... ... ... .Н.Қ, ... Ф. ... адам ... Мамыров Н.Қ., Тілеужанов М.Ә: “Макроэкономика”
4. Ермекова Т.Р. “Қолданбалы экономика”, Алматы ... ... өсу және ... ... ... ... 2003 жыл, 23 сәуір

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жеке кәсіпкерлік: тірлік, табыс, тәуекел20 бет
Шағын кәсіпкерлікті талдау32 бет
Шағын кәсіпкерліктің инфрақұрылымының қалыптасуы мен дамуы (Жамбыл облысы бойынша)138 бет
Шағын бизнестің Қазақстанның нарықтық экономикасындағы мәні мен маңызы53 бет
Acom компьютерлік дүкенінінің ақпараттық жүйесін құру57 бет
Delphi ортасында құрылыс дүкенінің жұмысын автоматтандыру22 бет
«Ата-тек-Астана» шағын бизнес орталығының басқару жүйесін талдау43 бет
«Кондитер цехы жабдықтары» қыскаша оқу құралы40 бет
«ЦентрКредитБанкі» АҚ ұйымдық экономикалық сипаттамасы және қаржы жұмысының ұйымдастырылуы29 бет
«Шағын және орта кәсіпкерлік»15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь