Нарықтағы монополиялардың белгілері

Жоспар

Кіріспе

Негізгі бөлім
1. Монополия.Нарықтағы монополиялардың белгілері.
2. Монополияның өнімінің көлемі, сұранысы.
3. Монополиядағы баға саясаты. Бағалық дискриминация.
4. Монополиялық тепе.теңдік. Монополиялық биліктің әлеуметтік шығындары.
5. Мемлекет тарапынан монополияны реттеу. Антимонополиялық заңнама.

Қорытынды.

Қолданылған әдебиеттер тізімі.
Кіріспе.
Таза монополия – жақын алмастырушысы жоқ тауар өндіретін немесе сататын жалғыз фирма жұмыс істейтін жағдай. Монополияның түрлері оның пайда болу себептеріне байланысты. Сонополияның пайда болуына нарыққа кіруге қойылған кедергілер себеп болады. Монополияны біз жетілмеген бәсекеге жатқызамыз. Себебі жоғарыда айтылып кеткен монополияның пайда болуына әкелетін кедергілер болып табылады. Жалпы кедергілерді экономикалық және құқықтық деп бөлеміз.Монополияның айда болуына себеп болатын кедергілерге тоқталатын болсақ, олар төмендегідей:
 Фирмалар жеке тауарлар мен қызметтерді өндіруге мемлекеттен ерекше құқық алады.
 Кейбір фирмалар патенттер мен авторлық құқықты қолдана отырып, нарықта жеке тауарлар мен қызметтерді өндіруге немесе жаңа технологияны қолдануға жеке дара ие болады;
 Егер тауарларды өндіруге қажетті экономикалық ресурстар бір ғана фирманың иелігінде болса, ол нарықта монополиялық билік орнатуға мүмкіндік алады;
 Кіші өндірістерге қарағанда ірі өндірістердің шығындары төмен болады, сондықтан олар осы артықшылықты қолдана отырып, басқа фирмаларды нарықтан ығыстырып шығаруға және жаңа фирмаларды нарыққа кіргізбеуге мүмкіндік алады.
Жалпы құқық монополиялық қызметті де қарайды. Кейбір монополиялар жеңілдіктер алып, басқалары заңсыз деп жарияланып жатады.
Курстық жұмыстың мақсаты жалпы монополия нарықта қандай орыналтынын және монополиядағы тепе-теңдікті анықтау.
Міндеттері:
 Монополиялық нарыққа толығымен талдау жасау.
 Монополиядағы өнім көлемін және ондағы сұранысты анықтау.
 Баға белгілеу саясаты қалай жүргізілетіндігіне талдау жасау және монополиялық баға белгілеудің басқа биліктегі баға белгілеуден айырмашылығын көрсету.
 Антимонополиялық заңнаманың маңызын анықтау.
Қолданылған әдебиеттер тізімі.

1. Н.Қ.Мамыров, Қ.С.Есенғалиева, М.Ә. Тілеужанова. Микроэкономика. Алматы: Экономика, 2004ж.
2. Осипова Г.М. Экономикалық теория негіздері. Алматы, 2002.
3. Құдайбергенова Қ.С. Микроэкономика. Көкшетау .Б.ж. 2005.
4. Экономикс. Кэмпбелл Р. Макконнелл. Стенли Л.Брю. Таллинн. 1993г. 2 том.
5. //Айқын апта. №195. 2006 ж.
6. //Ресми газет 2006 №26.
7. //Ресми газет 2006 №27
        
        Қазақстан Республикасы Ғылым және Білім Министрлігі
Курс жұмысы
Жоспар
Кіріспе
Негізгі бөлім
1. Монополия.Нарықтағы монополиялардың белгілері.
2. Монополияның өнімінің көлемі, сұранысы.
3. Монополиядағы баға ... ... ... ... ... Монополиялық биліктің әлеуметтік шығындары.
5. Мемлекет тарапынан монополияны реттеу. Антимонополиялық заңнама.
Қорытынды.
Қолданылған әдебиеттер тізімі.
Кіріспе.
Таза монополия – ... ... жоқ ... ... ... сататын
жалғыз фирма жұмыс істейтін жағдай. Монополияның ... оның ... ... ... ... ... болуына нарыққа кіруге қойылған
кедергілер себеп болады. Монополияны біз жетілмеген бәсекеге жатқызамыз.
Себебі жоғарыда ... ... ... пайда болуына ... ... ... ... кедергілерді экономикалық және құқықтық
деп бөлеміз.Монополияның айда болуына себеп болатын кедергілерге тоқталатын
болсақ, олар төмендегідей:
... жеке ... мен ... ... ... ... алады.
❖ Кейбір фирмалар патенттер мен авторлық құқықты қолдана отырып,
нарықта жеке тауарлар мен ... ... ... жаңа
технологияны қолдануға жеке дара ие болады;
❖ Егер тауарларды өндіруге қажетті экономикалық ресурстар бір ғана
фирманың иелігінде ... ол ... ... ... орнатуға
мүмкіндік алады;
❖ Кіші өндірістерге қарағанда ірі өндірістердің шығындары ... ... олар осы ... қолдана отырып, басқа
фирмаларды нарықтан ығыстырып шығаруға және жаңа фирмаларды нарыққа
кіргізбеуге мүмкіндік ... ... ... ... де ... Кейбір монополиялар
жеңілдіктер алып, басқалары заңсыз деп жарияланып жатады.
Курстық ... ... ... ... ... ... ... монополиядағы тепе-теңдікті анықтау.
Міндеттері:
❖ Монополиялық нарыққа толығымен талдау жасау.
❖ Монополиядағы өнім көлемін және ондағы сұранысты анықтау.
❖ Баға белгілеу саясаты ... ... ... жасау
және монополиялық баға белгілеудің басқа биліктегі ... ... ... ... ... ... анықтау.
1.Монополия. Нарықтағы монополияның белгілері.
Нарық құрылымын ... ең ... ... ... осы
қарастырылып отырған нарықтағы фирмалардың саны болып табылады.
Берілген тауарды өндіретін тек бір ғана жеке фирма бар және осы ... ... ... жоқ деп ... онда мұндай нарық – монополия,
ал фирма монополист деп аталады.
Таза монополия нарығы ұлттық экономика деңгейінде өте ... ... ... таза ... жергілікті нарықтардан кездестіруге болады.
Монополияның 3 түрі болады:
Егер фирманың монополиялық билігі заң ... ... ... оны ... дейді.
Патенттер мен құқықты немесе жаңа технологияны қолдана отырып, нарықта
билік орнатқан фирмаларды ашық монополистер ... бір ... ... бір фирмада өндіру, оны 2 немесе одан да көп
фирмаларда өндіргеннен арзанға түсетін өндіріс саласы – табиғи ... ... ... ... ... ... Ірі өндірістің басымдылығы;
2. Легальды тосқауылдар(шикізат қорын, жерді ғылым мен ... ... ... ... ... жеке өндіру үшін үкіметтен
алынған ерекше құқықтар);
3. бәсекелесуді әділетсіз жүргізу.
Монополияны тек қана экономикалық шектеулер емес, сонымен қатар құқықтық
шектеулер де ... ... екі ... белгісі бар. Олар мыналар:
1) бір фирманың қолында нарықтың үлкен
шоғырлануы;
2) ірі ... ... ... ... шоғырлану деңгейін анықта-ғанда үш көрсеткішке
жүгінеді: айналым мөлшері, жумыспен қамтылгандар саны және ... ... ... ... ... ... ең негізгі
көрсеткіш болып ай-налым мелшері есептеледі. Бүл мөлшер ... ... ... бір ... ... ... көрсетеді. Ірі фирмалардың
нарықтьп МС. Монополиялық нарықта Р = МС ... Е - ... ғана орын ... ал ... ... Р > МС. Бүл ... бел-
гілейтін бағасы шекті шығыннан сүраныс ... кері ... ... ... көрсетеді. Шекті түсімнің формуласынан, монополист
өндірушінің жалпы табысы ... ... мен ... ... ... ... Осы ... тал-дау үшін, сүраныс икемділігі
өзгеруіне сәйкес жалпы табыстың қалай ... ... ... ... Е ... түсім, MR |Жалпы түсім TR ... ... |MR>0 |TR ... ... ... |MR=0 |TR ең ... ... |
| | ... ... сұраныс |MR 0 ... ... көп ... MC=MR ... ... өндіріс көлемі ұтымды болу үшін, ол кез келген енім көлеміне
сәйкес ... ... ... оң сан ... ... ... ... > 0
Егер өнімге деген сүраныс икемді болса, шекті та-быс оң болады, яғни - ... Е < - / ... ... ... ... ... ... жағдайда, МR - МС
тендігі кез ... ... ... ... болмайды. Алынған нөтиже
маңызды қорытьгады жасауға ... ... ... өндіруші өнім
шығару және оны сату көлемін өзінің өніміне ... ... ... ... ... ... үтымды өндіріс көлеміне қатысты шешімін анықтаймыз.
Тапсырманың ... екі ... шама - баға мен енім ... бар ... ... Осы себептен пайданы барынша көбейту есебінің ... ... ... ... ... ... ... үтымды келемі (0т),
ал екінші кезенде тауардың монополиялық ... ... (Рт) ... есептің графиктік көрсетеміз.
.
Монополиялық өндіруші әрдайым ... ... ала ... ... табу ... сүраныс қисығы мен орташа жалпы ... ... ... ... ... байланысты болады. 8.4,
8.5 жане 8.6-суреттерде пайда алушы, зиян шегуші және ... ... ... ... бейнеленген:
8.4-сурет. Экономикалық пайда алу.
Нарықта монополиялық билік орнатудың негізгі алғышарты – ... ... ... ... ... төмен қарай еңкіш болуы.
Сұраныс қисығының жоғарыдан төмен қарай еңкіш ... оның ... ... ... ... емес ... ... өніміне сүраныс, шекті табыс, жалпы табыс пен ... ... ... баға ... ... ... ... фирма басқарушылары өз фирмала-рының орташа жене шекті түсім
қисықтары туралы шектеулі ... алып ... ... қарамастан, олар
МR = МС болғандағы өнім ... ... мен ... қатысты шешім қабылдаулары
тиіс. Монополи-ялық бағаны анықтау барысында осы ... ... ... ... «Бас бармақ» ере-жесін қолданады. Бүл ереженің
негізі: шекті шығандарға белгілі мелшерде үстеме баға қосу арқылы ... ... ... ... және ... есептеледі:
Р =МС/(1 + 1/ Е)
Бағалық дискриминация.
Егер монополиялық билігі бар фирма, түтынушылардың сүраныс ... ... бір ... ... әр түрлі категориясына әр түрлі
бағамен сатса ... ол ... ... ... шектеу) саясатнн
жүргізеді деп ... ... ... дискриминация саясатьш,
қайталанып сатуға жатпайтын тауарлар ендіргенде ғана іске асыраа алады. Бүл
жағдай орьгадалмаса бағалық ... ... ... әкеліп
соқтырады да, мо-нополиске қосымша пайда алуға мүмкіндік бермейді.
Монополистің бүл ... ... ... ... ... ... ... түтынушылардың табы-сьш өзара қайта бәлу ... ... ... ... ... ... түтынушылар ұтуы керек.
Егер монополист өрбір түтынушыға жеке баға тағайындайтын болса, онда біз
жетілген бағалық дискриминация ... ... ... ... ... ... нәти-ж^інде түтынушы үтьтмын
түгелдей иемденіп алады. Бірде-бір ... үтым ала ... ... ... ... ... ... алатын ең жоғары деңгейдегі
бағаны белгілейді. Сондықтан түтынушы үтьтмы түгелімен ... ... ... ... ... ... ... бағалық дискриминация
саясатына өте қатаң қарамайды, себебі монополистер бүндай саясат жүргізе
отьфып өнім ... ... ... ... ... ... ... моделін қарастырғанда біз осы нарықтағы фирмалар
саны уақыт ағымында өзгермесе, онда осы салада үзақ ... ... ... ... деп ... Бүл жағдайға жетудің басты шарты осы нарықта
жумыс істейтін фирмалардың оң экономикалық пайдасьгаың болмауы.
Үзақ ... ... ... ... ... келесі
сүрақтардың мазмүнын түсінумен тығыз байланысты:
1) қандай жағдайларда жалғыз өндірушЬ үзақ уақыт
кезещнде ... ... ... ... ... алады;
2) егер салада үзақ мерзімді кезенде тепе-тендік ор-
наса, онда монополист бірнеше ... салу ... ... ... ... ... ... итермелейді.
Үзақ мерзімді монополиялық тепе-тендікке жетудің негізгі шарты жеке өнім
өндірушінің оң ... ... ... ... болуы. Тек осы жағдайда
ғана өнім өндіруші өз нарығын ... ... ... ағынынан қорғай
алады. Экономикалық пайда алу мүмкіндігі ... ... ... ... ... ... Тау-ардың бағасы
монополистің үзақ мерзімдегі орташа шығьшдарынан жоғары болған ... ... оң ... ... алады.
Монополиялық биліктің әлеуметтік шығындары.
Бәсекелес нарықпен салыстырғанда монополист-өндірушілер тауардың бағасын
жоғары деңгейде белгілейтінін және ... ... ... аз ... өткен талдауда байқадық. Осы жағдайдың ... ... үшін ... баға ... ... ал бүл ... жағдайлар түрақты деп
үйғарғанда халықтың әл-ауқатын нашарлатады. Демек, монополиялық өндірушілер
қызметі ... ... бір ... ауыртпашылық түсіреді, әрі өмір сүру
деңгейін төмендетеді.
Біз монополиялық биліктің ... ... ... ... бәсекелес нарықтан монополияльтқ нарыққа көшу кезіндегі
жалпы үтымдары езгеруін салыстыра отырып ... ... ... монополия кезіндегі және бәсеке на-рығындағы шекті шығын қисықтары
біркелкі болады деп үйғарайық.
Онда біз графикте бөсекелес ... мен ... ... ... ... ... монополиялық баға мен өнім шығару келемі Р^және ()т, ... ... өнім ... ... Рк және Qк деп ... Енді
бәсекелес на-рықтан монополияға ауысқан уақытта түтынушылардың жалпы үтымы
қалай өзгіретіндігін ... ... ... Рк -дан Рт -ге ... ... ... осы ... түтынудьт Q-дан Qт-ге дейін азайтады.
. Монополияның өлеуметгік ... ... ... бағамен сатып алғанда түтынушылардың кей бөлігі
А тікбүрышы ауданы шамасында-ғы үтымдарынан айрылады. Ал ... ... ... ... ... ... В
үшбүрышы ... тең ... ... ... Сонымен,
түтынушы ұтымының жалпы мөлшері (А + В) -ға ... ... ... ... сата ... ... ... алады, ол графикте А тікбүрышы
болады. Бірақ тауар ... Q-ден ... ... ... ... ... С ... азайтады. Нэтижесінде монопо-листің жалпы пайдасы (А ... тең ... ... ... ... көрген зиянының
көлемін алып тастаймыз, сондағы (В + С) — таза шығындар ... ... ... ... мо-нополиядан шегетін әлеуметтік зардабы деп атаймыз.
Сонымен, неғүрлым түтынушы ... көп ... ... ... болса, солғүрлым қоғам монополиялық биліктен көп зардап шегеді.
Мемлекет тарапынан монополияныт реттеу
Көптеген ... жеке ... ... биліктерін шектеу үшін
белгілі ... ... ... ... ... әр ... пайдаланады. Мысалы, «жоғары деңгейдегі баға» белгілеу,
салықтар жөне т. б.
Монополиялық фирмалар нарықта билік, ... ... ... ... ... ... ... ал өнім көлемін солғүрлым төмендететінін
білеміз. ... ... жеке ... ... ... тежеу үшін
арнайы зандар қабылданады және оның іс-әрекетін жөндеу үшін түрлі реттеу
меха-низмдері қолданылады. Осы тәсілдердің бірі ... ... ... ... ... Енді осы ... ... монополиялық фирмаға қалай әсер
ететінін көрейік.
1. ... ... ... ... ... ... деңгейдегі баға
қою арқылы реттеуді көрелік. Бүл баға ... МR = МС ... ... болу ... Енді бүны ... түрінде көрсетейік.
Рт,Qт - монополистіңлистің ... ... ... ... ... ... ретгеу болып, тауарға Р} бағасы
қойылды ... ... ... тауардың бағасы монополия
бағасынан гөрі төмендеп, ал өнім ... Q1 -ге ... ... ... механизмі бүл жағдайда нарьіққа оң әсерін тигізіп
түр, бірақ бүл шектеуі ... ... ... ең. ... ... ... ... келіп тіреледі, одан әрі баға төмендесе, өнім көлеміне
азаюына әкеліп соқтырады, яғни ... ... ... ... ... ... ... белгілесе ондай жағдайда да баға
монополиялық фирманың жүмысына теріс әсер етеді. Сондықтан бағаны
реттеген-де Рг бөсеке ... ... ал ... ... ... керек: Рк < Рг < Рт.
2. Салық салудың монополияға тигізетін өсері. Фир-маның шекті шығындары
түрақты деп үйғарайық. ... ... ... өндірушіге қосымша
са-лық салынды дейік.
LRМС — шекті шығын;
Т — салық;
Р7 және б/ - ... ... ... дейінгі жағдайы, ал P2,Q2 ~
салық салынғаннан кейінгі баға мен өнім ... ... ... LRМС ... ... тең ... жоғары қарай жылжиды,
себебі салық мөлшерін өндіруші өз шығындарына қосады: LRМС + Т. Сон-дықтан
салық салынғаннан ... ... ... да ... ... баға ... көлеміне көбеймейді ол салық шамасынан аз болады Р2 - Р; < Т.
Жетілген бәсеке кезінде МС ... ... ... ... ... салынса,
баға салық мөлшеріне өсетіні белгілі. Ал ... ... баға ... аз ... көбейіп түр, сондықтан монополистердің іс-әрекеттерін
салық механизмі арқылы реттеу оң нөтиже береді деп айта аламыз.
1. Лернер ... ... ... бір ... ... ... және
ортаща шығындардан жоғары болуы жатады. Бағаның шекті шығьшнан қаншалықты
жоғары екенін ... ... ... баға мен ... ... ... бөлу арқылы анықтайды:
М= Р-МС/Р,
мұндағы М - монополиялық биліктің ... Р - ... МС ... шығын.
Жетілген бәсекелі нарықта Р=МС болғандықтан, индекс нольге тең болады, ал
монополиялық билік бар нарықта индекс нольден жоғары болуы ... ... үшін ... ... ... ақпаратты алу өте қиынға түседі. Сондықтан
ұзақ мерзімдегі тевдік жағдайда шекті шығын мен ... ... ... ... ... индексті анықтау үшін орташа шығынды қолдануға
болады. Олай болса, индекстің формуласын қайтадан ... ... ... М - ... бөлінген бір өнімнен алатын пайда.
Енді осы тендікті СУР шамасына көбейтсек, ... ... ... М = ... С>]/Р

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Нарықты монополиялаудың белгілері4 бет
Беруші және қабылдаушы оптикалық модульдер10 бет
Жапондық менеджмент5 бет
Леонтьев моделі7 бет
Мемлекеттің ұғымы мен белгілері20 бет
Рынок құрылымы және рыноктағы монополия табиғаты27 бет
Сүт өнімі жайлы64 бет
Сүт өнімі туралы мәлімет41 бет
Тұрартұғыр Рысқұлов Тұрар14 бет
Шағын және орта бизнесті несиелендірудің қажеттіліктері мен маңыздылықтары7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь