Нарықты экономиканың қажеттілігі, мәні және қазақстандағы оған өту жолдары

ЖОСПАР

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1.Өтпелі экономика: оның түрлері, нышандары, сипаты және міндеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
1.1 Экономиканы ұйымдастырудың нарықтық сипаты ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
1.2 Нарықтың мәні, қызметі мен құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
1.3 Нарықтық экономиканың субъектілері және инфрақұрылымы ... ... ...16

2. Экономикалық процестегі мемлекеттік рөліне теориялық көзқарастар ... ... ...19
2.1 Нарықтық экономикадағы мемлекеттің экономикалық қызметі ... ... ... ... ... ...20
2.2 Нарықты реттеу тәсілдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28

Қолданылғанәдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29
КІРІСПЕ
Нарық - қоғамдық тұтыну мен өндірісті келістірудің тиімді механизмі. Сондықтанда ол әлемдік өркениеттің басты жетістігі болып табылып, адамзат ойының математика, гендік инженерия, электроника сияқты жаңалықтарымен салыстыруға болады.
Нарықтық шаруашылықтың кез-келген жоспарлы шаруашылықтан артықшылығы сол, нарықтық шаруашылықта күнде, сағат сайын икемделу процесі жүрді. Ол ұлттық өнім мен ұлтгық табыстың, сұраным мен ұсынымының арақатынасын дұрыс жолға қойып, тепе-тендікке келтіреді.
Нарық - тауар айырбасының аясы, сатушы мен сатып алушылар арасындағы белгілі экономикалық қатынастар жүйесінің сипаттамасы».
Экономика бұл өз заңдары мен проблемалары, дағдарыстары мен қайшылықтары бар үлкен де ерекше әлем болып табылады. Осынау экономика әлемі өте сүрделі, таңғаларлықтай қызықты әрі жұмбақ жағы да бар, ал, ең бастысы-оған белсенді қатысушы ретінде енуді қалайтындарға әрқашанда есік ашық.
Экономика шегі жоқ шытырман оқиғалы кітапқа детективке ұқсас. Онда кездейсоқтық заңдылық болып көрінуге тырысады, ал, заңдылық кездейсоқтық - бұл дегеніңіз - экономикалық тәуелсіздік құқы.
Экономикадан тысқары болу мүмкін емес: экономикалық қатынастар көрінбейтін сәулелер сияқты әр адамның өміріне араласып жатады. Қоғамның экономикалық құрылысы-мәселелері қаншылықты шалғай дерексіз болып көрінсе де адамдардың күнделікті бақыты дәл осыларға, байланысты, егер ол ақылға сыйымды құрылымы болса, онда адамдар бостандықты, бай, еңбектері өнімді болып келеді. Егер де экономиканың құрылымы дарынсыз болса адамдар тәуелді, кедей. Себебі, ықтиярсыз еңбек әрқашан да жеміссіз болады емес пе.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы, 1995,
2. Назарбаев Н. "Қазақстан Егеменді мемлекет ретінде
қалыптасуы мен дамуының стратегиясы". Алматы, 1992.
3. Назарбаев Н. Қазақстан 2030. Барлық Қазақстандықтардың өсіп - өркендеуі, қауіпсіздігі және әл ауқатының артуы. Алматы 1997.
4. Қожаниязов Н, О.Мамедов. Экономикалық теория және тәжірибе негіздері, екі бөлімді оқулық. Жамбыл, 1996ж.
5. "Қазақ ССР-інде шаруашылық қызметінің еркіндігі және кәсіпкерлікті дамыту туралы" заңы. Алматы, 1991.
6. Қожаниязов Т, Оспанова М. "Экономикалық теория негіздері". Студенттер үшін сұрақ және жауап, Жамбыл, 1993.
7. Қожаниязов Т. Қожаниязова Ж. Нарықтық қатынастарға көшу жағдайында қандай болғаны жөн? (ауыл ажары) "Ақ жол", 1991,6ақпан.
8. Қожаниязов Т. Нарықтық экономика. Екі бөлімнен тұратын оқулық. Жамбыл, 1994.
9. Экономикалық саясат .-Алматы: Экономика.-2002.-170 б.
Қожаниязов Т. Қожаниязова Ж. Қазіргі экономика. Оқулық.-Тараз,2001
10. Нарықтық қатынастардың қалыптасу кезеңіндегі нарықтық экономиканың ролі//Халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары.-Ақтөбе.-2000.-76-81 б.
11. Жалпы экономикалық теория.-Ақтөбе.-2004.-Б.455
12. Қазіргі экономика. Оқулық.-тараз.-319 б.
13. Сатыбалдыұлы С. Маркетинг-нарықтану.-Алматы: білім.-2002.-288 б.
14. Назарбаев Н.Э. Қазақстан Реслубликасының ұзақ мерзімдік
(2030 ж. дейінгі) даму стратегиясы. - Алматы, 1997.
15. Әубәкіров Я.Ә., Нәрібаев К.Н., Жатқанбаев Е.Б., ж.б. Эконо-
микалық теория негіздері / Оқулық,. -Алматы; ҚазМҰУ, 1998.
16. Дорнбуш Р., Фишер С. Макроэкономика. Оқулық - Алматы
ҚазМБА, 1997.
17. Экономикалық саясат: Лекциялар.-Алматы: Экономика.-2002.-170 б.
18. Экономика. Әлемдік классика. 10 томдық. 6 том (Неолиберализм және әлеуметтік-рыноктық экономика).-Алматы: Таймас баспасы.-2005.-480 б.
19. Бердалиев К. Б. Қазақстан экономикасын басқару негіздері: Оқу құралы.-Алматы: Экономика.-2001.-129 б.
20. Қажымурат К. Таңдамалы ғылыми еңбектер. 2 том. Алматы, Қазақстан даму институты.-1998.-416 б.
21. Ілиясов Қ. Қ. Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық.-Алматы: 2005.-552 б.
22. Мұқан Б. Нарықтық қатынастар жағдайындағы әлеуметтік сфераны реттеу.-Алматы: Автореферат.-2004.-31 б.
23. Қалтаева С. Нарыққа өтпелі кезеңіндегі аграрлық қатынастар мәселелері.-Алматы: Автореферат.-2001.-28 б.
        
        Қазақстан Республикасының   білім  және  ғылым  министрлігі
« Экономикалық теория және нарық кафедрасы.»
Тақырыбы: Нарықты ... ... , мәні және ... ... ... ... оның түрлері, нышандары, сипаты және
міндеттері..................................................................
...................................................4
1.1 Экономиканы ұйымдастырудың нарықтық
сипаты..................................7
1.2 Нарықтың мәні, ... ... ... ... ... ... Экономикалық процестегі мемлекеттік рөліне теориялық
көзқарастар...........19
2.1 Нарықтық экономикадағы мемлекеттің ... ... ... - ... ... мен ... келістірудің тиімді механизмі.
Сондықтанда ол әлемдік өркениеттің басты жетістігі болып табылып, адамзат
ойының математика, гендік ... ... ... ... ... шаруашылықтың кез-келген жоспарлы шаруашылықтан артықшылығы
сол, нарықтық шаруашылықта ... ... ... ... процесі жүрді. Ол
ұлттық өнім мен ұлтгық табыстың, ... мен ... ... ... ... ... ... - тауар айырбасының аясы, сатушы мен сатып алушылар арасындағы
белгілі экономикалық қатынастар жүйесінің сипаттамасы».
Экономика бұл өз ... мен ... ... ... бар үлкен де ерекше әлем болып табылады. ... ... өте ... ... ... әрі ... жағы да бар, ал, ... белсенді қатысушы ретінде енуді қалайтындарға әрқашанда есік
ашық.
Экономика шегі жоқ шытырман оқиғалы кітапқа ... ... ... ... ... ... ... ал, заңдылық кездейсоқтық -
бұл дегеніңіз - экономикалық тәуелсіздік құқы.
Экономикадан тысқары болу мүмкін емес: ... ... ... ... әр адамның өміріне араласып жатады. Қоғамның
экономикалық құрылысы-мәселелері қаншылықты шалғай дерексіз болып ... ... ... ... дәл ... байланысты, егер ол ақылға
сыйымды құрылымы болса, онда адамдар ... бай, ... ... ... Егер де ... ... ... болса адамдар
тәуелді, кедей. Себебі, ... ... ... да ... болады емес пе.
1.ӨТПЕЛІ ЭКОНОМИКА:ОНЫҢ ТҮРЛЕРІ, НЫШАНДАРЫ ,
СИПАТЫ ЖӘНЕ МІНДЕТТЕРІ
Өтпелі экономика типтерін өту процестерінің сипаты мен ... ... ... ... ғаламдық және локалды типтерін бөліп
қараймыз. Ғаламдық адамзаттың бір ... ... ... ... ... ... ... индустриалдыққа өту немесе
индустриалдықтан постиндустриалдыққа (акпараттық); екі өркениетіліктен
(шығыс және батыс) біркелкі ... ... ... ... ... ... локалдық өтпелі процестер жүзеге
асады: дәстүрлі экономикадан әртүрлі моделдегі рыноктық экономикаға өту.
Бұл кезде ... өту ... ... ... ... ... мен
типтеріне қатты әсер етеді:
а) инерциялы экономика. Қоғам мен оның экономикасы қысқа мерзімде
өзінің сипатын, ... және ... ... ... ... ... ұзақ ... кезіне бұрыңғы ескі экономикалық түрлерді сақтауды
жүзеге асырады. Экономиканы, оның түрін, жай-күйі мен құрылымын, кадрларды
қайта оқытуды өзгерту, жаңа ... ойды 5-10 ... ... ... ал «500 ... ... ... қиын болмақ.
Қазақстан Республикасы нарыққа өтудің екінші бағдарламасында өтпелі
кезеңдегі ... ... ... ескі ... элементін жаңа нарықтық қатынастарға жайлап ауыстыруға бет-бұрыс
жасалды;
ә) өтпелі экономиканың тұрақсыздығы. Бұл жағдайда кез-келген ең ... түр мен ... тез ... ... ... ... ең
толыққан, ең тиімді, рыноктық қатынастардың динамикалык, жаңа түрлерін
іздестірген дұрыс;
б) өтпелі экономикадағы ескі және жаңа ... ... ... бір ... ... ... бір мезгілде кетіп
бара жатқан мемлекеттік меншік түрімен бірге жеке меншік пайда
болып, ол әр түрде байқалады. Сөйтіп аралас меншік түрі ... ... жеке ... ... ... және ... ... тарихилығы:
-өту белгілі тарихи мерзім кезінде жүзеге асады;
- өтудін өзі ... ... ... Қазақстан Республикасында өтпелі кезеңнің аяқталуы
шамамен
ХХІ-ші ғасырдың басына белгіленуде.
г) өтпелі экономиканың өзіне тән ... ... ... және ерекшелігі
бар. Себебі, бұл кезеңде барлық әлемдік қауымдастықтағы елдер әртүрлі ... ... ... ... ... емес ... ... нарықтық жүйеге енетін елдерді алатын болсак, оларды бір-бірімен
былай: ... ... ... ролі ... ... жалпы құрылымдағы әртүрлі меншік түрлеріндегі үлесі бойынша,
монополиялық жөне ... ... бар ... ... ... ... үлесі бойынша айыруға болады. Нарықтық ... ... ... ... экономиканың қазіргі жаңа түріне -
әлеуметтік бағытталған әрі ... ... ... ... социалистік елдердің нарыққа өтуі адамзат қоғамы дамуындағы
қайталанбас нәрсе. Олардың нарықтық ... ... ... ... бар. Бұл өту құбылысы дәстүрлі түрде емес, ... ... ... ... ... ... ... сыйпатталады.
Жоспарлы экономикадағы аздаған елдердің өзіңде өту мерзіміне ... ... ... ... Нақтыласақ, ТМД еддерінде жеке
меншік болған емес, ал 90% жуығы мемлекеттік меншік үлесіне ... ... алу мен ... Польша мен Венгрияға қарағанда көп
уақыт кажет болды. Екі елде ... ... ... 14 %-дан ... жоқ, ... ... ... - 76 % құрады.
Осыдан байқайтынымыз, ... мен ... ... ... жедел
«шоктық» варианты әбден келеді, ал бұл ... үшін ... жай. ... осы ... өту ... «500 күн» ... ... асты.
Өтпелі процестер өзінің сипаты жағынан табиғи-эволюциялық және табиғи-
реформаторлық болып келеді.
Қоғамның бір ... ... ... процеске көшуі
әдетте ғаламдық эволюциялық процесс шеңберінде байқалады. Алайда ғаламдық
өзгерістер шеңберінде өтпелі процесс табиғи-реформаторлық сипатқа ие ... ... ... ... ... өтпелі экономиканың
локалдық типінде байқалуы мүмкін.
Мысал ретінде, реформаторлық сипаттағы локальды өтпелі ... ... ... Ресейдегі социализм құрылысы кезеңін айта ... ... ... ... соң Шығыс Еуропа мен Азия елдерінде болды.
Реформаторлық сыйпаттағы эволюциялық типке мысал ... ... ... ... ... ... нарықтық экономикаға өтуін
айтамыз. Белгілі неміс ғалымы әрі экономисі Людвиг ... ... ... ... ... өту ... ... Республикасының әлеуметтік бағытталған аралас нарықтық
экономикаға өтуі ТМД елдеріңдегі сияқты эволюциялық-реформаторлық ... ... ... өтудің Қазақстан Республикасындағы ... ... ... мемлекеттен алу және жекешелендіру.
Мемлекетсіздендіру - мемлекеттің экономиканы тікелей басқару қызметін ... ... ... жеке меншікке ... ... ... ... ... білдіреді. Мемлекеттік
меншіктің үлесі азайып, шамамен 30-40 % шеңберде қалады.
Қазақстандық кәсіпкерлердің әлеуметтік жігінің қалыптасуы ... ... ... ... 10-15% ... ... ... басты нәрсе - тауар мен
қор
биржасы және басқада әртүрлі нарықтық құрылуы.
Бәсекелістік пен кәсіпкерлікті дамыту мақсатымен экономиканы
монополиясыздандыру.
5. Бағаны бейтараптандыру сұраным мен ... ... ... ... ... қаржы-экономикалық тұрақтануы.
Өтпелі кезеңде тұрғындардың әлеуметгік қорғау жүйесін мықты
қамтамасыз ... өту ... ... ... ... ... ... құрудың құралы. Экономика адам үшін емес, экономика адам үшін
болуы керек.
1.1 Экономиканы ұйымдастырудың нарықтық сипаты
«Меншік теориясы мен ... жүйе ... ... ... өмір сүру ... ... ... үш моделі
қалыптасқандығын айтқанбыз. Олар: а) ... ә) ... ... ... ... ... ... жағдайында шаруашылықты
ұйымдастырудың әкімшілдік-әміршілдік механизмі ... ... ... ... нарықтық инструмент қажет емес. Тауар өндіруші
мен тұтынушылардың арасыңдағы шаруашылық ... ... ... ... ... ... асады. Әміршілдік модельде барлығы ертерек
есептелініп, бар позиция бойынша ... ... ... Орталықтың
жоспарлаушы органдары нұсқау түрде төменгі ұйымға нені ... және ... ... ... анықтап береді. Мұндай модельдің негізгі принципі:
«Қолымыздан не келеді, оны өндіреміз; қолда не бар, соны ... ... қор ... ... ... ... бөлу -
экономиканың осындай моделінің негізі болып табылады.
Шаруашылықты осындай модельмен ұйымдастырудың бірнеше олқылығы бар:
- біріншіден, барлық ... ... ... инстанция арқылы шешу. Олардың келісімін алуға көп уақыт
кетіп, сол ... ... ... ... ... шешу ... болмай қалуы
немесе дұрыс шешім қабылданбайды;
- екіншіден, жоспарлы тұтыну және өнімге бекітілген баға ғылым
мен техниканың жетістігін өндіруге, ... ... ... ... ... жағдай жасай алмайды;
- үшіншіден, тауар өндірушілердің материалдық ресурстар мен
өнімнен алшақтауы қоғамдық өндіріс тиімділігінің төмендеуіне, оның
қарқыны мен даму деңгейінің құлдырауына алып ... ... ... экономика шаруашылықты ұйымдастыруды
былай жүзеге асырды: жеке тұтынушы мен өңдірушілер нарық ... ... ... ... ... басты үш мәселені шешуді мақсат етеді. Оларға:
нені, қалай және кімге өндіруді жүзеге асыру қажеттілігін жатқызамыз.
Нені ... ? ... ... ... таңдау арқылы өз дегенін
жүргізеді.
Егер сатып алушы белгілі тауар түрін көптеу ... ... онда ... баға ... ... ... ... экономикалық тәртіпке
шақырып, бірақ ретсіздікке жүгіне анархияға жол бермейді.
Нарықтық ... ... ... автоматты сипат алып:
тауарға сұраным өссе, баға көтеріледі және ... ... ... ... ... кері ... болуы әбден мүмкін.
Қалай өндіру? Тауар өндірушінің өзара бәсекелестігімен ... ... ... белгілі пайда алу үшін тауар өндірушінің бірғана
сокпағы бар - арзан әрі сапалы ... ... ... өнім ... ... болмақ? Әрине, өндірісте ҒТП элементін кең қолдануды
ұйымдастырған, ресурсты ... ... ... бар тауар өндірушілер
болады. Нарық өндіріске ҒТП-ті ендіріп, тұтынушыға баға мен сапасы шығатын
өнімді шығаруға өндірісті ... ... ... ? Бұл ... ... мен ... ... түсіндіріледі. Нарықты тұтынушының саны мен құрылымы, оның
табыс деңгейі және т.б. параметрлер арқылы тамырын басып, ... ... ... ... ... кім ... ... сұраным мен техникалық прогресс денгейінің дамуын реттеу арқылы
рыноктық механизм басқарады. Осы үш мәселе «нені ... ... ... ... ... ... ... экономикалық жүйенің діңгегі болып
табылады, бірақ оларды шешу ... ... ... ... ... ... ... пайымдауынша, «таза күйіңде»
экономиканы ұйымдастырудың әміршілдік әрі нарықтық моделі ешқашан болмайды.
Олардың ... ... ... ... ... ... ... қызмет
жасайды. Сондықтанда онда жеке және қоғамдық институттар экономикалық
бақылауды ... ... жеке жүйе ... ... нарықтық
механизмді бағыттаушы, әкімшілдік реттеу мен салықты ... ... ... ... ... ... ... механизм идеалды емес. Оның да келеңсіз жақтары
баршылық: әлеуметтік жіктелу, дәрменсіздерге ... ... ... ... ... Бұл ... оның ... отырады. Қоғам нарықтық қатынастардың келеңсіз салдарын
амортизациялауды үйреніп, оны бағаны реттеу, салық ... ... ... ... ... ... іске ... Сондай-ақ бюджеттік
қаржыландырудың арқасында жұмыскерлердің біліктілігін ... ... және ... ... ... күрделі экономикалық категория бола тұра өзімен өзі болған емес.
Ол белгілі және нақты әлеуметтік-экономикалық ... өмір ... ... ... ... түрлерінің көп болуы;
ә) нарықгағы шаруашылық
1.2 Нарықтың мәні, қызметі мен құрылымы
Дерективті-үлестіру жүйесін ... ... ... ... ... қажеттілігі болмады. Әміршілдік-бюрократтық жүйенің
идеологиялық нүсқауының құрсауында ... ... ... ... ... ... ролі, орынына догматикалық көзқарас бұрыңғы ... ... ... ... ... мен ... ... зор екендігіне қарамастан
таяу шетел мен Қазақстан ... ... ... ... біркелкі емес. Бірнеше анықтамаларды келтіріп көрейік.
«Нарық - белгілі жүйе әрі айырбас нәтижесі мен ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық
субъектілерін байланыстырушы ұйым».2
«Нарық- сатушы мен ... ... ... ... өткеру жайлы
қатынастар жүйесін көрсетеді».
Осы көзқарастың әрқайсысына жеткілікті аргумент ... ... ... объективті нақтылығын көрсетеді, бірақ мәселенің тек
бір жағын ашады. Осы анықтамалардағы ортақ пікір: нарықты өндірістің емес,
айырбас ... ... ... ... ... ... сатушы, сатып алушы және тұтынушылар жатқызылады. Тауар
қатынасының ... түрі мен ... ... ... кезіндегі оның нәрсе,
сатушы мен сатып алушы нарықгық қатынаста мүлде ... ... ... Белгілі жағдайдың бірі тауар- ақша, нарық, байланыстары сату -
сатып алу аспектісімен ғана шектелмейді.
Бастау ... пен ... ... ... басталмайды, ол
өндірістік қатынастан басталады және өнім сол ... ... ... туындайды. Сөйтіп өндірілген өнім қай кезде тауар болып, кандай
нақты ... ... ... ... айқындалады.
Нарық іс-әрекетінін саласын тек айырбаспен ... ... ... ... ... өзара пайдалы өндірістік
байланыстарды құру сияқты сапалы қасиеттерінен айырады. Демек, нарық пен
нарықтық ... жоқ ... ... тауарлы өңдірісті тиімді
көрсететін жоғарыдағы іс-әрекеттер екендігі аян.
Мемлекеттік- ... ... ... өту экономиканы
орталықган жоспарлы ... бас ... ... ... ... ... ... жақсы әрі тиімді тек нарық атқара ... мәні ... ... оңда оның мән-мағынасын жоғарыдағы
анықгамалардың ешқайсысы аша ... ... ... ... мәнін
дәлірек Ю.Я. Ольсевич айтқан: «Нарықты әдеттегідей айналым саласына теңей
салу»... «дұрыс емес, себебі өндіріс, бөлу, ... тұла бойы ... ... - ... реттеуші ұдайы өндіріс жүйесі, барлық элемент пен
буындар төлем қабілетгілігі бар сұраным мен ... ... ... ... бұл ... мына ... қосуға болады: «тек
қатаң бәсекелестік ортада». Осы анықтама біздің нарық жайлы шектелген
ойымызды ... ... ... ... ... қалпына
келтіретін біртұтас экономикалық жүйені «нарық»-дейміз және ... ... ... ... ... ... мынадай тұжырым жасауға болады: «нарық» ұғымын тар шеңберде
сату түрін ұйымдастырған және орнын анықтаған деп ... кең ... ... ... түрі деп ... ... күрделі жүйені құрап, ол көптеген саладан және табиғаты
әртүрлі функционалдық жүйелер тобынан тұрып, өндіруші мен ... ... ... құрайды.
Қосымша 1
Нарықты классификациялау
|N |Ұйымдық тұрғыдағы белгісі ... ... бөлу |
|1 ... ... ... ... жәрмеңке, |
| | ... ... ішкі ... |
| | ... ... ... ... |Бәсекелестік сипат пен |Монополиялық, олигополиялық, |
| ... ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... ... баланстанбаған |
| ... | ... ... ... тұрғысынан |Сала аралық, салалық, ішкі |
| | ... ... ... бағыттау тұрғысынан |Азық-түліктік, азық-түліктік |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... ... сай келу |Арнайы, ресми, ресми емес |
| ... ... ... |Жетілу деңгейі ... ... ... қалыптасушы нарық|
|8. |Нарық субьектісі тұрғысынан ... ... ... ... ... - күрделі жүйе, оның ... ... ... ... Елдегі барлық нарықты былай жіктейміз: ішкі
(ұлттық) нарық еларалык, аймақтык, біріккен нарық және ішкі ... ... ... ... нарық. Әлемдік нарық жеке елдің ішкі
нарығымен байланысты. Ол байланыстар өндірістік кооперация мен ... ... ... ... ... ... асып отырады. Қазіргі
уақытта нарықгар арасындағы байланыстар ұлғаюда. Шығыс Еурпа мен ... ... (ЕЭҚ) ... ... және дүниежүзілік нарық
қалыптасуда.
Қазіргі ішкі нарық - түгел алып ... ... ... ... ... нарығы, тұтыну нарығы, капитал ... ... идея ... ... ... нарығы,
жүмысшы күші нарығы енеді. Ішкі нарықта белгілі түрде экономикалық
қатынастар дамып, жағдай мен нәтижелерді сату - ... алу ... ... арқылы жүргізіледі. Бұл қатынастар тауар-ақша түрінде байқалып,
ішкі нарық қызметінің жағдайын ақша мен ... ... бар ... айырбастаудың ерекше түрі және ... ... ... ... ... ... елден құралған
нарығы-еларалық біріккен нарық дейміз. Нарықтық қатынастардың ... ... ... ... ... дамыған нарық, қалыптасатын
нарық және әртүрлі дәрежедегі бәсекені шектеу нарықтары ... ... ... ... пен ... ... былай жіктейміз: ... ... ... ... ... ... ... тауарды шығаратын басқада субъектілер болуы мүмкін. Олардың өндірістегі
үлесі аса көп ... ... ... бағаны өзгертуге шамасы
келмейді;
ә) олигополиялық нарықта азғана сатушылар іс-әрекет ... ... ... ... әсер етуі мүмкін;
б) монополиялық бәсеке нарығы- еркін нарық (бәсекелестер көп ... мен ... ... ... кең жіктелген өніммен
сабақтастығы. Бұл ... ... ... де ... кең ... көмектесіп, нарықта өтімдік жағдайда болуға итермелейді.
«Сатушы нарығы» және «сатып алушы нарығы» болып та ... ... деп ... көп ... ие болып, субъекті белсенділігін сатып алушы
жүзеге асырған нарықты айтамыз. Нарықтың ... ... ... ... ... ... ... алумен түсіндіріледі. «Сатып алушылар
нарығы» деп сатып алушылар көп билікке ие ... ... ... ... ... асырған нарықты айтамыз.
Атқарылып жатқан заңдылықтарға сай көзқараспен нарықты ... ... және ... ... ірі ... топтарына қарай - азық-түлік және азық-түліктік емес
тауарлар, ... ... ... ... ... аяқ ... ... және т.б.) болып жіктеледі. Тауар топтарындағы
нарыққа мыналар жатады: нан-бәлішке өндіру
Адамзат қызметінің аясына ... ... ... ... ... және тауар-ақша айналысының саласы) жалпы ұлттық ішкі
нарықты шартты ... ... ... ... ... қызметінің әрбір аясы ұлттық ... ... ... ... өмірде біркелкі тұтастықты байқатады. Олар өзара бір-
бірімен байланысты және бір-біріне тәуелді. ... ... сала ... емес игіліктер мен ... ... ... құрал-
жабдығы, тұтыну тауарлары мен қызмет жасау, жұмыс күші ... ролі ... ... ... оның ... ... ... түседі.
Қосымша 2
Нарық мынандай қызметтерді атқарады
|- ұдайы өндіріс процесін үнемі | ... ... ... |- бәсеке арқылы тиімсіз |
|- ... ... мен ... ... ... ... ... өзгеруі және оның|сауықтыру (санациялау) тазалау |
|сұраным төлем қабілетіне икемделуі | ... ... ... |- құрылымдық тұтыну тұтынысынан |
|өндіруші мен тұтынушылар арасын ... осы ... ... ... буын ... ... ... таңдауға|
| ... ... ... ету |
|-экономикалық жағдайы туралы |-өндірістік шығындарды төмендетуге|
|объективті ақпарат көзі ... ... ... ... ... айнасы); |ынталандыру және оларды өте |
| ... ... ... ... ... мен еңбектің қоғамдық ... ... ... ... ... ... және мойындаушы |және жоғары еңбек өнімділігіне ... ... ... ... ету ... ... көп түрлерінің ішіндегі ерекшесі реттеуші роль
атқаруы болып табылады. Ол ... ... ... ... әрі ... ... Нарықтың реттеуші ролін әкімшілік басқарудың ... ... ... ... алып ... ... ... адамның экономикалық өсудегі қозғаушы күші ролін жоюға
алып барады.
Нарықтың келесі қызметі -ақпараттык. Тауар бағасы мен қызмет көрсету,
банктегі ... пен ... ... ... өсімнің призма арқылы
тұрақты өзгеруі нарықтық экономиканың борометріне әрі айнасына айналдырады.
Нарық өндіріске қатысушыларға қоғамдық ... ... ... жайлы
жедел объективті ақпарат береді. Сондай-ақ, әркайсысы сатылатын әрі ... ... мен ... ... қоғамдық қажетті сапасы ... ... да ... ... ... ... «санациялық» (сауықтыру) қызметін де атқарады.
Бәсекенің көмегімен ол коғамдық өндірісті ... ... ... үміт ... ... ... жағдай жасайды.
Біздің нарық терең монополияланған. Нарықтағы барлық тауардың 50-70%
солардың өндірген ... ... онда ... (фирма) қызметі
монополияланған саналады. Сондыктан нарықтық ортаны қалыпқа келтіру үшін
бәсекелестер әлемін ... ... Бұл ... ... ... ... Осы жағдайда тауар өндірушілер марапатталып, кәсіпкер өндіріспен
байланысады және өнімді шығаруға қызыға түсіп, ... ... ... ... ... - ... қоғамдық маңызын мойындау,
еңбекті материалдық ынталандыруды экономикалық тұрғыдан қамтамасыз ету және
басқаларын жатқызамыз.
1.3 Нарықтық экономиканың субъектілері және ... ... ... ... ... ... ... мен үкіметті жатқызамыз. Бұл субъектілер бір-бірімен
ресурс ... ... мен ... ... ... ... ... шығыс
пен кірісті айналым жасайды.
Үй шаруашылығы материалдық (жер мен капитал) және ... ... ... ... ... ... отырып, оларды фирмаларға нарық
ресурстары арқылы ұсынады. Соңғылары тауар өндірісіне қажетті ... ... ... ... мен ... ... ... әрбір
ресурс түріне нарықтық бағаны белгілейді. Үй шаруашылығы тұтыну нарығында
тауарға сұраным жасай отырып, ресурстарды сатудан ... ... ... мен ... жасауға жұмсайды. Ал, фирмалар өз өнімін өткере отырып,
ақшалай табыс алады.
Үй шаруашылығы тапқан ... ... өнім ... ... жұмсамайды,
белгілі бөлігін жинайды (қор) және ресурстар мен салықты төлеуге жұмсайды.
Фирмалар өндіріс ресурстарын біріктіреді және қозғалысқа ... ... ... ... және осы ... ... Оларды нарықта
сату фирманың ақшалай ... ... Үй ... ... да ... ... ... түскен табыс) ресурстарды төлеуге
толық жұмсайды. Фирмалар үй ... ... ... ... жүзеге асырады және т.б. және ол елді мемлекеттің ... ... ... ... әр деңгейде - жалпы мемлекеттен аймаққа
дейін - реттеп отырады. Үкімет фирмалардан ... ... жеке ... ... ... және кәсіпкерлерден қажетгі ресурстарды сатып
алады;
Үкімет жұмысымен ... ету ... ... және ... ұлттық өнімнің қозғалысы мен құрылымына әсер ... ... ... ... ... қаржыны шоғырландырып, үкімет жалақыны,
трансферттік төлемдерді (мемлекеттік ... ақы, ... ... ... ... жәрдем ақы) төлейді. Құқықтық негізде қамтамасыз ... ... ... үшін мемлекеттік қызмет көрсетуді ұсынады. Демек,
табыс пен шығындардың шеңбер ... ... ... болып, теңгеріледі.
Түпкі есепте (нәтижеде) өндірістің жаллы көлемін байқатып, тұрғындардың
жұмыстылығы мен табысы көрсетіледі.
Нарықтық ... ... ... ... мен брокерлік |Бизнестің коммерциялық орталықтары ... | ... ... жәнс аудиторлық компаниялар |
|Коммерциялық орталықтар және|Жарнамалық-ақпараттық қызметтер ... | ... ... және ... элеваторлық, тоңазыт-қыштық және|
|сақтандыру қорлары ... ... ... мен ... ... ... ... ... | ... | ... ашық ... зерттеу орталықтары |
|Бағалы қағаздарды бақылау |Көтерме сауда ... ... | ... ... органдары |Кадрларды дайындау орталықтары ... ... ... ... қызметтері |Өндірушілердің әртүрлі ... ... ... ... |және басқалары ... ... ... ... бірі ... ... - бұл институттар (ұйымдар, фирма, мекемелер) жиынтығынан
тұрады және оның мән-мағынасы нарықтың дамуы мен қызмет ... үшін ... ... ... ... ... ... тауарлық, қор биржасы, еңбек
биржасы, делдалдық, және маркетингтік қызметтер, ... ... ... ... ... орталықтары, аукциондар, жәрмеңкелер
және т.б. жатады. Нарықтық экономиканың бой көтеруі нарыктық ... ... ... ... ... ... объектілер
қалыпты экономикалық рыноктық қызметті қамтамасыз етуге тиіс. Оларға:
- топтасқан тауарларды көтерме сауда жасау үшін ... ... ... ... үшін қор ... ... ... мен тұтыну заттарын сату үшін коммерциялық көтерме
сауда кәсіпорындары;
- акционерлік ... мен ... ... ... ... тоңазытқыш, транспорт шаруашылықтары;
-коммерциялық банктердің коммерциялық несиелер арқылы қызмет ... ... ... пай ... немесе акционерлік негізде
құрылуы керек;
- коммерциялық ақпараттық орталықтар және кәсіпорындағы маркетингтік
бөлімдер.
Нарық коньюктурасы мен ... ... ... ... ... ... үшін ... сервистік, ремонттық, консультациялық, банктік және құқықтық
қызметтер (жүйесі)
2.ЭКОНОМИКАЛЫҚ ПРОЦЕСТЕГІ МЕМЛЕКЕТТІК РӨЛІНЕ
ТЕОРИАЛЫҚ
КӨЗҚАРАСТАР
Бұдан 225 жыл бұрын (1776 ж.) Адам ... ... ... мен ... ... ... ... көрді, онда ол «мейлі бәрі
өзінше жүрсін» тезисін жариялады. Мемлекет нарықтық ... ... ... ол ... ... ... ... жалпы тәртіптілікті
камтамасыз етеді. Бұл уакыттың ... ... ... ... ... көзкарастар өзгерді. Джон Мейнрад Кейнс 1936 жылы шыққан өзінің
«Еңбекпен камту, өсім мен акшаның жалпы ... ... ... ... ... айтты. Ол экономикалық ... ... ... ... отыруы керек. Алайда мемлекет, Дж.
Кейнстің кеңесін тындай отырып, экономикалық қызметтерден бас ... ... ... шеше алмады. Батыс еддерінде 70-шы ... ... да ... ... лап ете ... Осы ... ... Дж.
Кейнстің көзқарасын жоққа шығаратын тұжырымдар пайда бола ... ... ... ... араласпау идеясын дәріптеді.
Бр тұжырымдар «неоклассикалық» («неолибералдық») деп ... ... ... ... Фредрих Август фон Хайек (1899-1984 жж.) пен
американ экономисі ... ... (1912 ж.) және ... ... экономикаға мемлекеттің ролі жайлы ... ... ... ... ... ... Дж. Гэлбрейт (1908 ж.) «салмақтылық» күш теориясын
ұсыңды. Оның ... ... ... экономикада реттеу механизмі жоқ, ал
оның орнын «салмақтылық» күш ауыстырып, дағдар бағдарламалар, ... ... ... тұрғын үй, жол салу және қауқары төмен
аудандарға көмек жасау болмақ.
Басқада ... ... ... ... ... ... Пол Самуэльсон былай деген: ... ... жүйе - ... ... ... болып табылады, себебі экономикалық бақылау
қоғам тарапынан жүзеге асады».
Әртүрлі экономикалық жүйедегі мемлекеттің экономикалық рөлі ... К. ... пен В.И. ... ... ... қаралған. Айпағымыз,
В.И. Лениннің жаңа экономикалық саясат негізінде (НЭП) 1921-ші жылы Ресей
экономикасына нарықтық қатынастарды ... ... ... рөлі ... өте құнды.
Жаңа экономикалық саясат еркін сауданы ендіруді межелеп, жаңа
жағдайдағы мемлекеттің ... ... В.И. ... былай деп жазды:
«мемлекеттің ... ... ... ... біз ... қажет, оны
дамыту бізге ыңғайлы». Нарықтық экономиканы өте терең зертгеген ... - Дж. ... Рой ... ... жж.), ... ... (1903
ж.) және американ экономисі Элвин Хансен (1887-1975 жж.) болды.
Қазақстан Республикасы аралас ... ... ... ... ... Осы ... ескере отырып, біз енді мемлекетгің
экономикалық қызметін қарастырамыз.
2.1 Нарықтық ... ... ... пен ... ... ... нарықтық қоғамда маңызды
мәселелердің бірі, ... бұл ... ... ... ерекше
қызметтерді атқарады. Шаруашылық ... ... ... ... ... күшейтуге объективті жағдайлар
жасайды. Экономиканы мемлекеттік реттеу жүйесі ұзаққа сызылған ... бұл істі ... ... оны ... ... ... ... Мемлекеттің экономиканы реттеу түрлері мен тәсілдерін
жасауда дүниежүзілік экономикалык дағдарыстар, ... ... ... «ұлы
депрессия» аталған әлемдік экономикалық дағдырыс ерекше роль атқарды. Бұл
жағдайда мемлекет өзіне ... ... ... ... болды, сөйтіп
нарықтық экономикаға мемлекеттің араласуының ... ... ... елдің экономикалық жүйесіндегі мемлекеттің рөлі оның
қызметгер ... ... ... ... ... өте ... оны ... негізгі блоктарға біріктіру қажет:
біріншіден, нарық жағдайында мемлекет мына қызметтерді өз мойынына
алады: стратегиялық, экономикалық, ... ... ... болжау мен жоспарлауды. Экономиканы реттеудің тікелей ... ... де ... Осы ... нәрселердің барлығынжа қызметін
тек қана ... ... ... ... ... ... ... қызметі жатады. Ол
қоғамға қажет мемлекеттік кәсіпорын (қоғамдық пен шаруашылық ... ... және ... инфрақұрылымды жасайды. Олар; темір жол мен
жалпы ұлттық шоссе жұмыстары, көпір, каналдар, газ бен ... ... ... ... т.б. ... нарықтық жүйе қалыпты қызметін қамтамасыз ету. Сатып алушы
мен кәсіпкер мүдделерін ... ... ... ... өнім ... мен
салмағын өлшеу, бәсекені қолдай отырып, нарықтық экономикада монополизмнің
болуына барынша күрес жүргізу, ол үшін ... ... база ... бұл ... ... ... ... қызметін алғаны жөн;
төртіншіден, мемлекет дағдарысқа қарсы саясатты жасау мен өткеру
қызметін атқаруды ... ... ... ... ... ... ... Тұрғындардың толық жұмыспен қамтамасыз етілуін қолдап,
экономиканы тұрақтандыру қызметін жүзеге асырады;
бесіншіден, мемлекет тұрғындарды әлеуметтік қорғау ... ... ... - оқушылар, студенттер, зейнеткерлер, мүгедектер мен ... ... ... Өскелең ұрпақты тәрбиелеуді де өз қызметі
санайды.
2.2 Нарықты реттеу
тәсілдері
Нарықты ... ... - бұл ... пен ... ... ... ... бағыт беру әдісін айтамыз. Ол нарықтық механизм
қызметіне қалыпты жағдайы қамтамасыз етуге әсер етеді. Реттеудің ... ... рет ... ... ... ... пайда бодды. Тек
екінші дүниежүзілік соғыстан соң, мемлекеттің экономиканы ... ... ... ... ... айналды.
Салғырттықтың методологиясына негізден шаруашылық жүйесінен ... бас ... ... реттеу тәсілінің мағынасын түбегейлі
өзгертеді. Себебі ... ... жаңа ... ... көшуді
байқатады: халык шаурашылығын басқарудың вертикальды құрылымынан бас ... ... ... ... ... мемлекетпен, кәсіпорын
(фирма), тауар өндірушілермен де ... ... ... ... ... ... ... тәсілін шартты түрде
былай классификациялаймыз: мемлекеттік және мемлекеттік емес, ол ... әсер ету ... ... - тікелей және жанама.
Реттеудің тікелей тәсілі экономикалық процестің өзіне және ... ... әсер ... ... ... олар ... ... адрестік сипатқа ие болады.
Нарықты тікелей реттеу тәсіліне ... ... ... қабілеттілігінің
қалыптасуы үшін және халық шаруашылығы тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін
орталықтан қолданатын әдістер жатады. Бұл жерде ... ... ... ... емес, мемлекеттің дұрыс әлеуметтік атмосфера жасауды қолдану
тәсілі жайлы болып отыр. Ол нарық қызметінің тиімді жүзеге ... ... Бұл ... ... ... үшін ... тым ... қатысты болса, екінші жағынан - төлем қабілеттілігі жағдайын
сақтау үшін тұрғындарды әлеуметтік қорғау саясатын ... ... ... ... ... болғанмен, бірақ барлық
шаруашылық субъектілеріне міндетті ... Олар ... ... мен ... әсер ... байланыстырылады. Тікелей және ... ... ... шартты түрде ғана. Нақты өмірде олар араласып
кеткен және ... типі мен ... әсер ... ... ... ... ... қолданылады.
Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, мемлекеттік ретгеудің шаралар жүйесі
мен түрлері ... елде өте көп ... ... келеді. Бұл жүйенің өзінің
ерекшелігі бар. Мемлекеттік реттеудің - ең ... ... ... ... саясаты;
Баға мен табысы реттеу саясаты;
Әлеуметтік саясат;
Сыртқы экономикалык саясат;
Әкімшілік реттеу;
Қысқа мерзімді реттеу;
Ұзақ мерзімді реттеу;
Аймақтық реттеу.
1. Фискалдық ... Ол ... ... байланысты қаржыны
реттеуді қамтиді. Ең алдымен оған мемлекеттік сатып алуды ұлғайту мен
қысқарту, ... ... ... әлеуметтік төлемдер, бюджеттен
жекелеген сала мен кәсіпорын (фирма) үшін дотация мен субсидиялар, ... ... ... ең ... бөлігі салықты реттеу болып табылады.
Ежелден салыққа қатысты ... ... ол ... екі ... ... Бір жағынан-мемлекеттің табысын қалыптастырса, екінші жағынан
тұтынушы мен ... ... әсер ... ... ... ... ... өнім көлемін азайтады. Сондай-ак салықтың ... ... ... ... ... нақты жағдайды ескере отырып, салық
ставкасының дұрыс шекарасын анықтау ... ... ... ... ең кең ... түрлері мыналар болып табылады:
а) кейбір экономикалық процестерді ынталандыру мен ... ... ... өзгерту. Мемлекет экономиканы көтеруді ынталандыру үшін
кейбір жекелеген сала мен ... ... ... ... ... ... экономикалық аймаққа арнайы салық салудың жеңілдеген режимін
белгілейді.
Кәсіпорынның ... ең ... ... ... арналса, жергілікті
деңгейдегі мемлекеттік органдар өз ... ... оны ... ... ... ... ... салық пен табыс салығы
ставкасын көтеру жеке тұтыну тауарларына сұранымды шектеу үшін ... ... ... ... ... ... әсер ету үшін ... ставкасының ең төмен кезінде күрделі қаржы ... ал ең ... аса ... ... ... ... отырып, салық төлемі ережесін өзгерту.
Мысалы, бұған негізгі қор амортизациясының мүмкін болатын ... ... ... ... ... ... ұлайтуға мүмкіндік жасайды және сол салық ставкасы жағдайында
ресурстардың қорлануын ұлғайтады;
б) салық жеңілдіктерін алып тастау немесе ... Сала ... ... сала ... ... ... ... тиімділігі қайшылықты теңденция мен шектеледі. Егер
конъюктура күрделі каржы үшін ыңғайсыз болса, онда ... ... ... аса ... ... ... Несие-ақша саясаты. Бұл тәсілде халық шаруашылығы мәселелерін
шешуде ынталандырушы роль атқарады. Мемлекет ... ... және ... шешу үшін ... ... ... негізінде мақсаттық
жеңіл несиелер береді. Ол арнайы бюджеттен тыс даму ... ... ... ... төмендегідей түрлері жиі қолданылады:
а) экономикалық банктің есептеу ставкасының ... ... ... ... ... ... алғандағы (есептегендегі)
банк алымын қарыз процентінің (пайызының) мөлшері дейміз ... жеке ... ... ... ... міндееттемелері. Эмиссиялық банк
коммерциялық банкгың векселін ғана ... ... ... ... мен ... жеке ... банктердің әртүрлі қарыздар
ставкасын қайта қарау үшін сигнал ... ... ... ... ... көтерілуі) несиелік және инвестициялық белсенділікті
шектеу үшін қолданылады, ал несиенің арзандауы-іскерлік ... үшін ... ... ... міндетті минимальды салымның көтерілуі.
Коммерциялық ... ... ... ... ... ... етілмейтін ерікті салымдардан (еркін резерв пен міңдетті салымдар)
тұрады. Міндетті салымдарды ... ... ... банк жеке ... ... шектейді. Ал, олардың мөлшерін кеміте отырып, несие
экспансиясына ... ... ... ... ... Мемлекет бар пәрменімен облигацияны
сатады немесе сатып алады. ... ... жеке ... ... қарыз
капиталының ресурстары алынып,ұдайы өндірісті қиындатады. Екінші жағдайда
(сатып алу) ... ... ... ... ... ұдайы өндірісті
ынталандырады.
Сондай-ақ банк-несие мекемелері қызметтерін реттеудің әр түрлі басқада
түрлері (мысалы, тұтыну несиесі ... ... ... ... пайызының
размері және т. б.) қолданылады.
Баға мен табыстарды реттеу саясаты. Фискальды және несие саясаты тәсілдері
көбінесе баға мен ... ... ... ... болып қалады. Сондықтан
мемлекет көбірек тікелей құралға жүгінеді.
Әлеуметтік саясат өзіне табысты индексациялау, төменгі өмір
сүру деңгейін бекітуді қоса отырып, ... ... ... ... ... жүзеге асыруға күш салады. Оларды
қарқынды инфляция салдарынан ... ... ... ... салаларды қамтиды: білім, медицина, мәдениет,
көп балалыларға көмекгесу, тұрғындардың жұмыспен қамтылуы.
Сыртқы экономикалық реттеуге мыналар ендіі: мемлекеттің сауда
саясаты, валюталық курсты басқару, ... ... ... ... ... Осы ... ... баға мен табыстың өсуіне
(жалақы, зейнет ақы, стипендия, жұмыссыздық ақысы және т.б.)
максимальды ... ... ... оның уақытша ұлғаюын
тоқтатады. Себебі кез келген баға мен жалақыны көтеру мемлекеттік
органдардың алдын-ала санкциясын алуы ... ... ... ... ... ... ... шектеу жүргізілмейді.
Әкімшілік реттеу әртүрлі бақылау шараларын жүзеге асырады.
Олар арнайы кейбір оқшауланған салаларға байланысты
қолданылады. Мысалы, қоғамдық, ... ... ... көлік, байланыс, коммунальдық қызмет және
т.б.), қор биржасы мен несие банк мекемелеріне әкімшілік бақылау,
жеке бәсекелестікгің ережесін сақтауды бақылау. ... ... ... реттеу қызметі, нақтыласақ- жұмыстылық мекемесі
(жұмыссыздарды есепке алу, жәрдем ақыны төлеу, олардың жұмысқа
орналасуын ұйымдастыру).
Қысқа ... ... ... ... ... ... ... бірнеше айдың ішінде нәтиже алуы керек.
Алдына қойған мақсаты экономикалық циклдық ағымдағы ... ... ... ... ... ... ... ауқымын
бәсеңдетіп шектеу, қозғалыс фазасының жүзеге асуын тездету, өнеркәсіп
өрлеу (көтерілу) фазасын тоқтата тұру немесе соза тұру және т.б. Осы
себептерге байланысты қыска ... ... ... ... антициклдық саясат деп атайды.
Нарыққа өту кезінде қысқа мерзімді реттеудің, басты мақсаты - ... ... ... ... ... ... күш салу болады. Қысқа
мерзімді реттеудің бүл бағыты дефляциялық саясат аталады.
Ұзақ мерзімді ... ... ... ұдайы өндіріске әсері
сондай, нәтижесін бірнеше жылдарда алуға ... ... ... ... ұзақ өсу ... ... өсу ... қолдау, кейбір салалардың қарқынды дамуы арқылы қоғамдық өндіріс
құрылымын өзгерту. Ұзақ ... ... ... ... ... ... құру мен халық шаруашылығының жеке салаларында ҒТП-ті
жетілдіру мақсатында қолданылады. ... ... ... ... ... ... ескі ... түрін тез
ауыстыруға мүмкіндік жасайды және жаңаларын қосады
ҚОРТЫНДЫ
Нарықтық ... ... ... ... ... ... ... бұл өнеркәсіп. Міне, ... да, ... ... ... өнім өндіріліп, қызмет көрсетіліп, басқарылуы
тиіс. Бұған жағдайлар да бар. ... ... ең ... ... ... ресурстарды үнемдеп жұмсау, жоғары өнімді техникалар
мен технологияларды ... ... кең ... шешіледі. Өнеркәсіпте
өндірісті және өнімдерді сатуға кететін шығындарды мейлінше азайтуға ... Сол ... ... ... маркетинг қолданылады,
тиімді басқару жүйесі-менеджмент іске асырылады.
Елімізде өтіп жатқан нарықтық қатынастар тек ... ... ... ... бүкіл қоғамдық өмір үшін де орасан зор маңызы бар екендігін
республикамыздың тәуелсіздігінің 15 жыл ... ... ... ... ... Реформа қалыптасқан экономикалық қатынастарға елеулі
өзгерістер енгізді, сайып келгенде әрбір еңбекшінің мүддесін ... ... ... ... ... ... етеді. Қазіргі нарықтық
жағдайда тек мынандай өнеркәсіп өміршең бола алады, егер де ол ... аса ... және ... ... ... қанағаттандыратын, өнімдерді өндіруді ұйымдастыратын және білікті
қызметкерлерге жоғары табыспен, ең соңында, көп пайданы табуды қамтамасыз
ете ... ... ... ... жас Қазақстан мемлекеті терең әлеуметтік
–экономикалық өзгерістерді жүзеге асыру мақстатын көздеп отыр. Еліміздегі
саяси ... пен ... ... тоқтығы дұрыс жүргізілген
әлеуметтік экономикалық ... ... ... ... ... жолы кезінде өркениетті елдер
жүріп өткен экономикалық озық ... ... ... өзіндік
ерекшелігіне сай нарықтық қатынасты қалыптастыру болып табылады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. ... ... ... ... ... ... Н. "Қазақстан Егеменді мемлекет ретінде
қалыптасуы мен дамуының стратегиясы". Алматы, 1992.
3. Назарбаев Н. ... 2030. ... өсіп - ... ... және әл ... Алматы 1997.
4. Қожаниязов Н, О.Мамедов. Экономикалық теория және тәжірибе негіздері,
екі бөлімді оқулық. Жамбыл, 1996ж.
5. "Қазақ ССР-інде шаруашылық қызметінің еркіндігі және ... ... ... ... ... ... Т, Оспанова М. "Экономикалық теория негіздері".
Студенттер үшін ... және ... ... ... ... Т. Қожаниязова Ж. Нарықтық қатынастарға көшу
жағдайында қандай болғаны жөн? (ауыл ажары) "Ақ жол", ... ... Т. ... экономика. Екі бөлімнен тұратын оқулық. Жамбыл,
1994.
9. Экономикалық саясат .-Алматы: Экономика.-2002.-170 б.
Қожаниязов Т. ... Ж. ... ... Оқулық.-Тараз,2001
10. Нарықтық қатынастардың қалыптасу кезеңіндегі нарықтық экономиканың
ролі//Халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары.-Ақтөбе.-
2000.-76-81 б.
11. Жалпы ... ... ... ... ... ... Сатыбалдыұлы С. Маркетинг-нарықтану.-Алматы: білім.-2002.-288 б.
14. Назарбаев Н.Э. Қазақстан Реслубликасының ұзақ ... ж. ... даму ... - ... ... ... Я.Ә., Нәрібаев К.Н., Жатқанбаев Е.Б., ж.б. Эконо-
микалық теория ... / ... ... ҚазМҰУ, 1998.
16. Дорнбуш Р., Фишер С. Макроэкономика. Оқулық - Алматы
ҚазМБА, 1997.
17. Экономикалық ... ... ... ... ... Әлемдік классика. 10 томдық. 6 том (Неолиберализм және
әлеуметтік-рыноктық экономика).-Алматы: Таймас ... ... ... К. Б. ... ... басқару негіздері: Оқу
құралы.-Алматы: Экономика.-2001.-129 б.
20. Қажымурат К. Таңдамалы ғылыми еңбектер. 2 том. Алматы, ... ... ... ... Қ. Қ. Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық.-Алматы: 2005.-552 б.
22. Мұқан Б. Нарықтық қатынастар жағдайындағы әлеуметтік ... ... ... б.
23. Қалтаева С. Нарыққа ... ... ... ... Автореферат.-2001.-28 б.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Бюджеттен тыс қорлар және олардың ерекшеліктері23 бет
"Прикаспийский Центр Сертификаций" ЖШС-нің сынау орталығында кабельді сынау және оған сертификат беру процедуралары47 бет
050717 – Жылуэнергетика мамандығы бойынша оқитын студенттердің оқу -өндірістік машықтанудан өтуге арналған әдістемелік нұсқау8 бет
5в050700 «Менеджмент» мамандығы 1-курс студенттері үшін іс-тәжірибеден өту туралы есебі12 бет
«Айс-Плюс» ЖШС-де іс-тәжірибе өту есебі21 бет
«Жылуэнергоремонт» ЖШС-де іс-тәжірибеден өту есебі61 бет
«Шымкент май» ақ-дағы басқа да дебиторлық қарыздарды аудиторлық тексерудің қажеттілігі69 бет
Аграрлық секторды мемлекеттік реттеудің қажеттілігі мен мүмкіндіктері20 бет
Агробизнесті мемлекеттік реттеудің қажеттілігі11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь