Құқықтың түсінігі және құқық туралы ілімдер

КІРІСПЕ
І. Құқықтың түсінігі және мәні. Кәзіргі замандағы құқықты түсінудің жалпы сипаттамасы (Құқықтың белгілері).
ІІ. Құқықтың пайда болу негізі, теориялары (Табиғи құқығы, теологиялық, марксистік, психологиялық).
ІІІ. Объективтік құқық және субъективтік құқық.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қосымша
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Жұмыс – мемлекет және құқық теориясы пәнінің маңызды институты болып есептелетін құқықтың түсінігі және құқық туралы ілімдер мәселесіне арналған. Зерттеу тақырыбының көкейкестілігі, құқықтық институттың проблемалық тұрғыда ғылыми зерттелмегенімен түсіндіріледі.
«Құқық» терминінің көптеген мәні бар, ол заң ғылымында, күнделікті өмірде және қызмет бабында қолданылады. Кең мағыналы түсінік болғандықтан, әрбір адамның құқықтың мәні туралы қандай да бір пікірі қалыптасатыны сөзсіз.Заң ғылымында «құқық» термині бірнеше мағынада қолданылады. Біріншіден, «құқық» — ресми түрде танылған жеке және заңды тұлғалардың заңға сүйене отырып, әрекет жасау мүмкіндігі.
Зерттеудің нысаны мемлекет және құқық теориясы пәнінің құқықтың түсінігі және құқық туралы ілімдер мәселесі болып табылады.
Жұмыстың мақсаты – қарастырып отырған проблемемыздың негізін анықтау және талдау, сонымен қатар маңызы мен ерекшеліктеріне нақты түрде тоқталып, әрқайсысын талқылылап кету.
Курстық жұмыстың теориялық базасы – мемлекет және құқық саласында алдыңғы қатарлы қазақстандық және шетелдік ғалымдардың (РФ) еңбектері.
Жұмыстың теориялық және практикалық мәні – қарастырып отырған институттың құқықтық негізін ашудағы теориялық және практикалық мәселелерді кешенді түрде шешу болып табылады.
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы, 1995
2. Қазақстан Республикасының Конституциясының түсіндірме сөздігі.
3. Алексеев С. С. Теория права М. БЕК, 1993
4. Хропанюк В. Н. Теория государства и права М, 1995, 1996
5. Хутыз М. Х. Сергейко П. Н. Энциклопедия права М., 1995.
6. Бейсенова А., Біржанова Қ., ҚР мемлекет және құқық негіздерін оқып үйренушілерге көмек. Алматы: “Жеті жарғы” 1997.
7. Сапаргалиев Г.С. Основные государства и права Казахстана.
Алматы, 1994.
8. Сапарғалиев Г.С. Заң терминдерінің сөздігі. Алматы: “Жеті – Жарғы” Алматы., 1996.
9. Ибраева А.С. Заң терминдерінің қазақша-орысща және орысша-қазақша түсіндірме сөздігі. Алматы: “Жеті –Жарғы” 1996.
10. Сапарғалиев Г.С., Ибраева А.С. Мемлекет және құқық теориясы. Алматы: “Жеті – Жарғы” 1997.
11. Сапаргалиев Г.С. Основы государства и права. Учебное пособие. Алматы, “Жеті – Жарғы, 1997.
        
        ҚАЗАҚСТАН  РЕСПУБЛИКАСЫ
Мемлекеттік-құқықтық пәндер кафедрасы
Мемлекет және құқық теориясы пәні бойынша
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
ТАҚЫРЫБЫ: «Құқықтың түсінігі және құқық туралы ілімдер»
Орындаған:
Тексерген:
АЛМАТЫ - 2009
ЖОСПАР:
КІРІСПЕ
І. ... ... және ... Кәзіргі замандағы құқықты түсінудің жалпы
сипаттамасы (Құқықтың белгілері).
ІІ. Құқықтың пайда болу негізі, теориялары (Табиғи ... ... ... ... ... және субъективтік құқық.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қосымша
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
КІРІСПЕ
Жұмыс – мемлекет және құқық теориясы пәнінің маңызды институты ... ... ... және ... ... ... мәселесіне
арналған. Зерттеу тақырыбының көкейкестілігі, ... ... ... ... ... ... терминінің көптеген мәні бар, ол заң ғылымында, күнделікті
өмірде және қызмет ... ... Кең ... ... ... ... ... мәні туралы қандай да бір пікірі қалыптасатыны
сөзсіз.Заң ... ... ... ... ... қолданылады.
Біріншіден, «құқық» — ресми түрде танылған жеке және ... ... ... ... ... ... ... нысаны мемлекет және құқық теориясы пәнінің құқықтың
түсінігі және құқық туралы ілімдер ... ... ... ...... отырған проблемемыздың негізін анықтау
және талдау, сонымен қатар маңызы мен ерекшеліктеріне нақты түрде тоқталып,
әрқайсысын талқылылап кету.
Курстық жұмыстың ... ...... және ... саласында
алдыңғы қатарлы қазақстандық және шетелдік ғалымдардың (РФ) ... ... және ... мәні – ... ... ... негізін ашудағы теориялық және практикалық мәселелерді
кешенді түрде шешу болып табылады.
І. Құқықтың түсінігі және мәні. Кәзіргі замандағы құқықты ... ... ... ...... әділдік және азаттық, идеяларына негізделіп,
көбінесе зандарда баянды етілетін, коғамдық қатынастарды реттейтін нормалар
жүйесі.
Көне заманнан оқымыстылар ... мәні мен ... ... ... сан қилы анықтамалар берген. Оның түсінігі мен мәнін анықтаудын үш
жолын ... ... 1) ... ... ... ... айтқанда,
құкықты заң нормаларының жүйесі деп санау; 2) социологиялык тұрғыдан карау,
яғни, құқыкты реттелетін қоғамдық ... ... деп ... ... ... ... яғни, құкықты бостандық пен әділдік денгейімен
байланыстыру.
Құқықты социологиялық және философиялық тұрғыдан қарағанда ол өте ... ... оған ... ... ... ... ... құкықтық
қатынастар да жатады.
Құкыққа, ерекше әлеуметтік құбылыс ретінде жалпы және ... ... ... ... ... тұрады. Нормативтік тек
құкыққа тән жағдай емес. Ол адамның табиғатымен байланысты және кез келген
әлеуметтік ұйымға тән. Нормативтік
дегеніміз ... ой ... ... әмірін тәртіптеп,
сонын нәтижесінде белгілі ережелерге бағындыру.
2. Құқық әділдік және бостандық идеяларын білдіреді.
Әділдік пен бостандыққа адамзат ... ... ... ... ... адамның игілігіне бағытталған жағдай, ол
баска адамның мүддесіне зиян келтірмейді, ... ... ... сай ... ... ... әділ ... саналады. Марксизм-
ленинизм негізін қалаушылар әділдікті тек ... ...... ... ... Тек ... ... ғана
адам лайықты өмір сүре алады, барлық өзіне тән шығармашылық мүмкіндіктерін
аша алады.
3. Құкықтың бейнелейтін объектілері ... Олар — ... ... ... ... ... ... пен бостандық жүзеге
асырылады. Әрине, әділдік пен бостандық шектелсе
де, сол аталған ... ... ... ... ... мен ... органдарының арасында
кайшылықтар, үйлеспеушілік болуы мүмкін. Зандарда адамдардың құқықтары мен
бостандықтары жарияланғанымен, мемлекет органдары олардың жүзеге асырылуын
қамтамасыз етпеуі ... ... ... ... реттейді, оның ойына, сезіміне
әсер етеді. Егер адам зандарда әділдік пен бостандық баянды
етілетініне көзі жетсе, оларды орындау кажет деп ... ... адам өз ... заң ... ... Заң
талабын бұзса, кінәліге мәжбүрлеу шаралары колданылады.
5. Құкық зандар түрінде калыптасады. Зандарда адамдардың
еркі баянды етіледі. Адамдардың еркін заң шығаратын орган
ресмилендіреді. ... ...... ... ... ... Егер
құкық әділдік пен бостандықты паш етсе, ол ... ... ... ... ... ... Зандарда бекітілген
нормативті нұсқаулар ерекше қасиетке ие болады. Ол — ... ... ... ... бір ... ... Бұл ... не нәрсені істеуге ... нені ... ... әрі ... ... ... ... ұрлау — қылмыс.
Құқықтың жүйелілігі — оның тағы бір касиеті. Зандарда жазылған
құқыктық ... ... ... ... болады. Құқыктың нормалары
тек осындай негізде жазылып, қалыптасса ғана құқық өзінің ... ... ... тағы бір ... — онын ... ... өмір сіресіп
калмай, кұбылып, өзгеріп тұрады. Соған ... ... ... да өзгерген
қатынастарды лайықты түрде реттеу үшін өзгеріп ... ... ... ескірген заңдар күшін жояды, жаңа зандар ... ... ... ... ... ... ... өзі құқықта
теңсіздіктін баянды етілетінін ... ... әр ... ... әлсіз,
біреудің қабілеті мол, екіншісінікі кем, ... ... бар, ... ... ... айырмашылығын заң ескере бермейді. Сондыктан зан
адамдарды іс жүзінде теңдестіре алмайды. Әрине, өмірдің кейбір салаларында,
мысалы, саяси ... ... ... ... ... ... мемлекет корғайды. Құқыктың барлык нормаларының талаптарын
адамдар ез еркімен ... ... ... байланысты мемлекет кұкық
талабын бұзғандарға мәжбүрлеу тәсілін қолданады. Мұндай корғау болмаса,
құқық жок деп ... ... ... ... болу негізі, теориялары (Табиғи құқығы, теологиялық,
марксистік, психологиялық).
Субъективтік тұлға - тұлғалардың мүддесін қанағаттандыру ... ... ... ... ... құқықтың мүмкіндіктері.
Мұндай мүмкіндіктер құқықтық ңатынастарға ... ... ... шегін анықтайды. Тұлғаның құқығы құқықтың қатынасқа қатысушы ... ... ... ... екі ... да ... міндеттер
пайда болады. Демек, құқықтың қатынасқа қатысушыларда ... ... ... де ... ... айтқанда, тұлғаларда құқықпен
бірге құқықтық міндет те болады. Мысалы, әр азаматтың ... ... ... бар. Сол ... ... ... ... кейін азамат оқу
орнының ішкі тәртібіне бағынуға, оңу бағдарламасын орындауға ... ... ... заңдық негізде мүлікке ие болуға қақылы.
Ол мүлікті өз ... үшін ... ... ... өз ... қоғамның, басқа адамдардың мүдделеріне зиян келтірмеуі керек.
Сондықтан Қазақстан Республикасының Конституциясында былай деп жазылған:
«Меншік міндет ... оны ... ... ... қоғам игілігіне де
қызмет етуге тиіс» (6-бап).Бұдан ... ... ... міндет
болмайды, міндетсіз құқық ... Бұл ... ... ... ... ... ... - құқықтық мүмкіндік берілген құқық
тұлғасының заңды ... ... ... үшін басңа құқық ... ... Бұл ... ... ... қатысу нәтижесінде
жүзеге асырылып, мемлекеттің мәжбүрлеуі ... ... ... қамтамасыз етіледі.
Екіншіден, «құқық» дегеніміз - құқық; нормаларыныц жүйеге келтірілген
жиынтығы. Бұл объективтік мағынадағы құқық, ... ... ... ... еркіне байланысты емес. Сонымен, объективтпік мағынадасы құқық жеке
нормаларға бөлінбейтін, тұтас құбылыс ... ... ... ... ... ... былай делінген: «Қазақстан Республикасында
қолданылатын құқық Конституцияның, соған сәйкес ... өзге ... ... ... ... халықаралың шарттың және
өзге де міндеттемелерінің, сондай-ақ Республика Конституциялық Кеңесінің
және Жоғарғы Соты ... ... ... ... ... «құқық» термині оқу пәнін білдіретін ұғым ретінде
қолданылады. Құқық ... ... ... бөлінеді: конституциялық құқық,
әкімшілік құқық, еңбек ... ... ... ... құқық, қылмыстық
құқық, қаржылық құқық, т.б. Құқық ... - ... ... ... ... ... нормалардыц жиынтығы. Мысалы, азаматтың
құқық -мүліктік және ... емес ... ... ... ... ... құқық - қылмыс жасауға, жазалауға
байланысты қатынастарды реттейтін құқықтың нормалардың жиынтығы.
Төртіншіден, ... ... ... ... пен объективтік құқықтық
жиынтығы ретінде де қолданылады. Осыған ... ... ... ... бар. Мысалы, қазіргі жағдайда елімізде Қазақстанның ... ... ... ... ... мәнін терең түсінген адам оның
түрлі жағдайда мағынасы әр түрлі ... да ... ... ... ... өте ... әлеуметтік құбылыс екендігінің белгісі.
Құқықтың түрлі түсінігінің болуы - оның әлеуметтік мәнінің де әр түрлі
болуының ... Егер ... ... ... ... ... ... мәртебесі қандай екенін ... ... ... ... сан қилы ... мен ... берілсе,
оларды жүзеге асыру мүмкіндігі жасалса, онда ... ... ... ... ... Ал, объективтік құқық туралы сөз болғанда,
мемлекетте қалыптасқан заңдар жүйесі әлеуметтік тұрғыдан сипатталады.
Әрине, құқық ... ... ... бір ... ... ... деп айтуға болмайды. Негізінен, құқықты таптың және жалпы
әлеуметтік тұрғыдан түсіндіру ғылымда кең орын алып ... ... ... оған байланысты құбылыстарды тек таптық тұрғыдан ғана зерттейді.
Бұл ілім бойынша құқың - үстем ... ... ... тек ... ... жоқтап,
мүддесін қорғайды. Ал өркениеттік тұрғыдагы ілім бойынша құқың қоғамдағы
барлық адамдардың еркін білдіріп, олардың мүдделерін қорғайтын ... ... ... ілім ... да ... ... мәні бар ... теріске
шығармайды. Бірақ маркстік ілім құқықтың әлеуметтік мәнін өте тар ... ... ... құл иеленушілік дәуірде құқық ашықтан ашық тек
құл иеленушілердің мүдделерін ... ... ... ... ... Бірақ бұл көзқарасты барлық қоғамға, түрлі сатыдағы мемлекеттерге
телуге болмайды. ... тек ... ... ... ... ... ... үздіксіз тап тартысы орын алып, ақырында ол ... ... ... ... ... ... ... азаматтардың еркін
білдіретін саяси құралға айнала бастағанын ... ... ... ... келе ... құқыққа да осындай ... ... ... ... сай ... ... ... Қазақстан
Республикасында қабылданған заңдарды талдайтын болсақ, олардың қандай ... ... ... кемсітетінін немесе белгілі бір топқа артықшылық
жасайтынын таба ... ... ... ... ... ... ... білдіріп, олардың заңды мудделерін қанағаттандыруға
бағытталған.
Құқықтың жалпы әлеуметтік мәнін мойындай ... оған ... ... ... ... ... ... қарағанда) — адам мен қоғамның
жаратылысымен байланысты тұлғаның ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттіц күшімен
қамтамасыз етілетін құқықтыц нормалардыц жиынтыгы.
Енді, құқьқтың негізгі белгілерін ... ... - ... ... ... құрылыс. Оның бір бөлігі - табиғи құқықтың мазмұны
адам мен қоғамның табиғатына ... ... ... Мысалы, адамның өмірі, денсаулығы табиғи ... ... ... ... ... ... құқықтық нормалар табиғи
құқыққа жатады. ... ... ... ... ... ... өмір ... құқығы бар. Ешкімнің өз бетінше адам өмірін
қиюға ... жоқ» ... ... ... ... ... - мемлекеттегі
қолданылатын барлық заңдардың жиынтығы. Құқықтық жүйенің үшінші бөлігі -
субъективтік (тұлғалық) құқықтар. Осы айтылған ... ... ... ... ... басқаларын түсінуге, жүзеге ... ... әр ... өмір ... ... бар деп ... оның
жүзеге асырылуы қамтамасыз етілмесе, адамның өз өмірін сақтауға, қорғауға
мүмкіндігі болмаса, аталған құқық қағаз бетінде ғана ... ... ... Адам өзіне қажетті рухани және мүліктік игілікті пайдалану үшін өзі
белсенді ... ... ... ... ... ... - оны ... тануы, қорғауы, қажет болған жағдайда қамтамасыз
етуі.
Нормативтік сипаты - құқықтың негізгі ... ... ... ... ... ... ... - тұлғалардың мінез-
құлықтары туралы ереже. Былайша айтқанда, қоғамдық қатынасқа қатысушылар өз
іс-әрекеттерін, мінезін белгілі ... ... ... ... ... ... ... нормалары - тұлғалардың ... ... ... Мысалы, әркім өзінің қай ұлтқа, қай
партияға және қай ... ... өзі ... және оны ... ... ... Республикасының Конституциясы, 19-бап).
Тұлғалардың мінез-құлқын анықтау арқылы ... ... ... ... ... бағыттап, жолғасалады, реттейді, жөндейді,
ұйымдастырады, тұрақтандырады, ... ... ... анықтылық - құқықтың тағы да бір маңызды белгісі. Ол
құқықтың мемлекетпен ... ... ... Құқықты, оны құратын
заңдарды, басқа да нормативтік актілерді жасайтын, жалпы алғанда, ... ... ... демек, мемлекет органдары заңдарды жасайды.
Заң - ережелер жиынтығы. Олар жай ережелер емес, мемлекет ... ... ... ... бар ... ... ... қағида тұлғалардың
мінезқұлқы туралы заң шығарушының ойын анықтап, ... ... ... ... сөз ... керек, оның әрбір сөзінің
әлеуметтік мәні болады, себебі ол қоғамдың қаты-насқа ... ... ... арқылы олардың тағдырына әсер етеді. Құқықтың енді бір
белгісі - ... ... ... Егер ... ... ... асырылуына, дұрыс қолданылуын қамтамасыз етпесе, олар тек ... ғана ... ... болар еді. Мемлекет, оның органдары тұлғалардың
құқықтарын жүзеге асыруға жәрдемдеседі, жағдай жасайды. Мысалы, Қазақстан
Республикасының Конституциясы бойынша ... ... ... ... ету үшін жағдайлар жасалады. Заңда көрсетілген кате-гориядағы
мұқтаж ... ... үй ... белгіленген нормаларға ... ... үй ... ... ... көтеретін ақыға
беріледі (25-бал). Егер азаматтардың құқықтары мен бостандықтарына ... ... ... ... ... бұзғандар құқықтық жауапқа
тартылады, мүмкіндігінше ... ... ... ... тағы бір ... - адамдардың еркін білдіруі. Қазақстан
Республикасының Конституциясында мемлекеттік биліктің ... ... ... деп ... ... билікті тікелей республикасының референдум және
еркін сайлау арқылы жүзеге асырады, сондай-ақ өз билігін жүзеге ... ... ... ... ... халық заңдарды өзі тікелей
қабылдайалады. Мұндай жағдайда заң тікелей халықтың еркін паш ... ... 1995 ... 30 ... Қазақстан халқы Конституцияны референдум
арқылы қабылдады. Конституция - құқықтың өзегі, ... Олай ... ... келе ... ... ... өмір ... жартқан барлық
ұлттардың еркін білдіреді, ойын жүзеге асырады десек, асыра айтқандық емес.
Халықтың ойын, еркін мемлекет ... да ... ... ... ... жүзеге асырады. Халық Президентті сайлайды. Халық ... ... ... өз ... ... ... ... -
заңдық күші бар жарлықтар, жай нормативті жарлықтар, қаулылар қабылдайды.
Президенттің нормативті актілері Қазақстан құқығын ... ... ... құқықты құратын нормалар тек бір ... ... ... еркін білдіріп, мүддесін ғана қорғамайды. Ол - халың үшін
қызмет істейді.
Құқықты түсіну жолдары
Құқық - ... ... және ... ... ... ... ... етілетін, қоғамдық қатынастарды реттейтін нормалар
жүйесі.
Көне заманнан оқымыстылар құқықтың мәні мен мазмұнын түсіндірмек
болып, оған сан қилы ... ... Оның ... мен ... ... жолын айтуға болады. 1) нормативті тұрғыдан ... ... ... заң ... ... деп ... 2) социологиялық тұрғыдан қарау,
яғни, құқықты реттелетін қоғамдық қатынастармен ұқсас деп ... ... ... ... яғни ... бостандық пен әділдік деңгейімен
байланыстыру.
Құқықты социологиялық және ... ... ... ол өте ... ... оған ... ... қатар құқықтық сана, құқықтық
қатынастарда жатады.
Құқыққа, ерекше әлеуметтік құбылыс ретінде қарасақ, оған ... ... ... тән екендігін байқаймыз.
І. Құқық жазылған нормалардан тұрады. Нормативтік тек ... ... ... Ол ... ... ... және кез келген әлеуметтік
ұйымға тән. Нормативтік дегеніміз - адамдардың ой жүйесін, қоғамдық өмірін
тәртіптепке ... ... ... белгілі ережелерге бағындыру.
2. Құқық әділдік және ... ... ... Әділеттілік пен
бостандыққа адамзат ежелден ұмтылып, оларды армандаған. Әділдік - адамның
игілігіне бағытталған жағдай, ол басқа адамның ... зиян ... ... Осы ... сай ... адамның әрекеттері әділ болып
саналады. Марксизм-ленинизм негізін қалаушылар әділіттілікті тек таптық
мүдделермен байланыстырады.
Бостандық - ... ... ... Тек ... ... ... лайықты өмір сүре алады, барлық өзіне тән шығармашыльқ мүмкіндіктерін
аша алады.
3. Құқықтың бейнелейтін объектілері болады. Олар - ... ... ... ... арңылы әділдік пен ... ... ... ... пен бостандың шектелсе де, сол аталған құбылыстар арқылы
жүзеге асырылады. Құқықтың нормалары мен ... ... ... ... ... ... ... адамдардың құқықтары
мен бостандыңтары жарияланғанымен, ... ... ... жүзеге
асырылуын қамтамасыз етпеуі мүмкін.
4. құқық адамның іс-әрекетін реттейді, оның ... ... ... Егер адам ... ... пен ... баянды етілетініне көзі
жетсе, оларды ... ... деп ... ... ... адам өз ... талабын орындайды. Заң талабын бұзса, кінәліге мәжбүрлеу ... ... ... ... ... ... Оларда адамдардың
еркі баянды етіледі. Адамдардың еркін заң шығаратын ... ... ... - мемлекет таныған адамдардың еркі. Егер құқық әділдік ... паш ... ол ... ... ... деп ... Құқықтың формальды анықтылығы. Заңдарда ... ... ... ... ие ... Ол - ... анықтылық. Оның
белгілері: айқындығы, бір мағыналылығы, қысқалығы. Бұл құқық ... ... ... ... немесе болмайтындығын білуіне ыңғайлы, әрі
қолайлы. Мысалы, біреудің мүлкін ұрлау - қылмыс.
7. ... ... - оның тағы бір ... Заңдарда жазылған
құқықтық нормалар өзара байланысты, үйлесімді болады. Құқықтың нормалары
тек осындай ... ... ... ... ... өзінің борышын
орындауға қабілетті болады.
8. Құқықтың тағы бір ... - оның ... ... ... ... ... ... тұрады. Соған сәйкес құқық нормалары да
қоғамдық ... ... ... реттеу үшін өзгеріп тұруы қажет. Осыған
байланысты ескірген заңдар күшін жояды, жаңа ... ... ... ... ... ... қолданылады. Осының өзі құқықта
теңсіздіктің баянды етілетінін байқатады. Адамдар әр ... ... ... қабілеті мол, екіншісінікі азырақ, біреудің отбасы бар, біреулер -
бойдақ. Адамдардың мұндай айырмашылығын заң ... ... ... ... іс жүзінде теңдестіре алмайды. Әрине, өмірдің кейбір
салаларында, мысалы, саяси ... ... ... азаматтардың
жағдайы бірдей.
Құқықты мемлекет қорғайды. Құқықтың барлық нормаларының талаптарын
адамдар өз ... ... ... ... байланысты мемлекет құқық
талабын бұзғандарға мәжбүрлеу тәсілін қолданады. Мұндай ... ... жоқ деп ... ... мәні
Құқықтың үш «алтын» тірегі бар: имандылық, өмірдің материалдық
жагдайлары және ... ... ... имандылыққа, әдептілікке
негізделеді. Құқық имандылың ... ... ... ... өзі ... арасындағы қатынастарды реттейтін күш. Әрине, имандылықтың
талаптары заң ... тек ... ... негізделеді. Оның
қағидаларын орындататын ұйымдастырылған күш жоқ.
Имандылық тек ... ... арқа ... ... ... Ал ... имандылықтан нәр алады, неғүрлым құқықтың нормалары
имандылың шарттарына сәйкес келсе, соғұрлым олардың сапасы да, абыройы ... ... ... ... ... ... тағы ... теріс қылықтарды айыптайды. Бірақ ондай қылықтар үшін
жаза қолдануға қажетті құралы жоқ. ... ең ... ... ... ... ... та теріс қылықтарға тыйым салады. Тек тыйым
салып ... ... ... ... ... ... ... қолданатын мемлекет органдарының күшіне сүйенеді. Сөйтіп, құқық
нормалары арқылы мемлекет имандылық талаптарына ресми мағына береді, ... ... ... реттейді. Имандылықтың талаптары
жалпылама түрде болады, олардың анықтамасы, дәл түсінігі жоқ. Айталық, ұры,
зорлықшылды, ... ... ... деп айыптайды. Ал құқың мұндай ... ... дәл, ... ... беріп, тиісті құқықтық
норманың мазмқнына жатқызады.
Құқықтың тағы бір тірегі - адамдардың өмір сүру жағдайлары, ... ... өмір ... ... байланысты. Өндіріс тиімді,
нәтижелі болу үшін оны ... оның ... ... ... ... Бұл тек ... қолынан келетін іс. Мемлекеттің өндіріске,
шаруашылыңқа әсер ету дәрежесі ... ... ... түрлеріне
байланысты. Қазір Қазақстанда меншіктің екі түрі бар: мемлекеттік меншік
және жеке меншік. Мемлекет өз ... тек қана ... ... ... оны ... үшін басқарады. Ал жеке меншікке негізделген өндірісті
меншік иесі ... ... ... ... отырып, өзі басқарады. Демек,
мемлекет екі меншікке негізделген өндірістің ... ... үшін ... ... Соның нәтижесінде құқықтың өзі де ... ... ... реттеуге бейімделеді.
Сонымен, құқық мемлекетпен бірге коғамның объективтік даму процесінің
нәтижесінде өмірге ... ... ... ... ... әдет-
ғұрып, салт-дәстүр, мораль, діни өсиеттер, мемлекеттік жүйеде бірте-бірте
екінші катардағы нормаға айналып, кұқық әлеуметтік негізгі ... ... ... ... ... өмір ... келді. Сол көне заманнан ғалымдар
құқық пен мемлекет қашан пайда болды, ... ... ... - ... ... ... зерттеулер жасап келді. Өйткені құқықтың
мазмұнын, тарихын, белгі-нышандарын ... білу ... ... ... ... өте ... ... да бұл мәселе заң ғылымының күн тәртібінен түскен
емес. Бұл мәселемен толып жатқан ғалымдар, теориялар ... ... даму ... ... құқық туралы көзқарас та, пікірлер де
әртүрлі болды. Құқық туралы негізгі теориялар: табиғи, ... ... ... ... ... ... теория - бұл теорияның мазмұны көне ... ... ... - ... ... және ... өмірімен байланысты
құқықтары мен бостандықтарын ешкім шектей ... жоя ... - ... ... - табиғи бостандыққа, құқыққа қарсы ... заң ... тиіс емес - ... ... ... орта ... ... Руссо, Монтескье, Гольбах, ... т.б. өте ... ... ... ... ... норма мен құқықты бір-біріне
қарсы қоюдың негізі жоқ. Олар қоғамды бірігіп басқарады.
Тарихи ... - бұл ... ... ... адамдардың рухани сана-
сезімнің даму процесінен өмірге келіп, калыптасады деп түсіндіреді. Оған
мемлекеттің ... жоқ деп ... ... субъективтік жолмен табиғи
бостандықтар мен ... ... тек ... даму процесінен
қалыптасқан катынастарды ... ... ... ... болады.
Бұл теорияның өкілдері: Густав Гуго, Карл ... ... ... ... ...... ... өзінің эволюциялық ішкі себептері
арқылы өзгеріп, ескіріп, жаңарып жатады. Оньң дамуына сыртқы жағдайлардың
әсері мол болады - деп ... Бұл ... ... ... ... ... ... субъектілердің құкығының міндеттері болатын
және мемлекеттің бақылауын қостайды.
Әлеуметтік теория — XX ғасырда қалыптасқан теория. Бұл теория кұқықтық
қатынасты ... ... ... жан-жақты ғылыми тұрғыдан зерттеуді
жақтайды. Өкілдері Эрлих, Леон Дюги, ... ... ... ... ... ... көңіл бөледі, құқықтық ... ... - ... ... ... ... ... басқарып, адамдардың мүдде-мақсатын орындау деп түсінеді. Заң
ғылымы қүкықтың жеке өзін саясат пен идеологияға ... ... ... ... ... ... құкықтық мемлекетті жақтады.
Нормативтік актілерді жоғарыдан ... ... ... зерттеуді, бақылауды
ұсынады. Бұл теорияның, өкілдері: Р. Штаммлер, Г. ... ... ... - XX ғасырдың басында жақсы дамыған теория.
Теорияның негізгі ... ... ... ... ішкі ... ... сыртқы іс-әрекетіне, жұмысына әсер етуі. Адамның ... мен ... ... ... ... ... этикалық сана деп атайды. Бұл теория құқықты екі түрге беледі:
жеке тұлғалық (автономдық) және оң ... ... Жеке ... - жеке ... ішкі ... ... елегізу, қатты қиналу. Оң
жағымды позитивтік ... - ... ... ... абыройына сенушіліктен
қалыптасатын психикалық көзқарас.
Материалистік теория - құқық ... ... ... ... ... ... ... жиынтығы. Қүқықтың
мазмүны екі элементтен түрады - деп түсіндіреді: экономикалық базис ... ... ... ... ... даму процесін үш кезеңге бөлуге болады: Бірінші
кезең - құқықтың мазмүнын түсіну және оның ... ... ... ... - ... болашағына көзқарасы; үшінші кезең — марксистік көзқарасты
бұрмалау.
Бірінші кезеңде ғылымның құқықтың мазмұнын түсінуі дұрыс еді. ... және ... ... ... ... ... Екінші кезеңде -
буржуазиялық мемлекет пен ... ... ... ... ... оның
прогрестік рөлін, маңызын дүрыс түсінбеді. Қоғамның ... ... ... ... ... ... елдердің басшылары
марксизмнің мазмұнын бұрмалап өздерінің әкімшілік-әміршілік, тоталитарлық
саясатын қорғау үшін пайдаланды.
Жоғарыда көрсетілген кұқық ... жеке ... ... ... да ... Бірақ барлығының мазмұнын біріктіргенде бірнеше дұрыс
қорытынды тұжырымдар шығаруға болады:
- қүқық әлеуметтік құбылыс, онсыз дамыған қоғам болашақ емес;
- ... ... жэнс жеке ... ... ... ... ... меншіктің барлық түрлерін корғайтын негізгі күш;
- құқық мемлекетті қапыптастырған және оның ... ... ... ... ... жеке ... ... саяси, әлеуметтік т.б.
бостандығын, теңдігін корғайтын негізгі құрал. ... ... ... ... ... өндіріс пен сұраныстың ара қатынасын реттейтін
негізгі ... ... ... және ... ... ... ... қарағанда) — адам мен қоғамның
жаратылысымен байланысты ... ... ... ... ... ресми құжаттарда анықталған, мемлекеттің күшімен
қамтамасыз етілетін құқықтық нормалардың ... ... ... ... қарастырайық.
жүйелілігі. Құқық - бірнеше бөліктен тұратын ... ... Оның ... - ... құқықтың мазмұны адам мен қоғамның табиғатына байланысты
әлеуметтік-құқықтық талаптармен ... ... ... ... табиғи құбылыстар. Оларды сақтауға, қорғауға, қамтамасыз етуге
бағытталған құқықтық нормалар ... ... ... ... ... ... деп жазылған: «Әркімнің өмір сүруге
құқығы бар. Ешкімнің өз бетінше адам өмірін қиюға ... жоқ» ... ... ... ... - мемлекеттегі қолданылатын барлық заңдардың
жиынтығы. Құқықтық жүйенің үшінші бөлігі - ... ... Осы ... ... бірімен-бірі табиғи түрде байланысты, бір-
бірінсіз басқаларын түсінуге, жүзеге асыруға ... ... әр ... ... ... бар деп жарияланса, оның жүзеге асырылуы ... ... өз ... ... ... ... ... аталған
құқық қағаз бетінде ғана жазылып қалған болар еді. Адам ... ... және ... ... ... үшін өзі ... әрекет жасауы
керек. Адамның әлеуметтік-құқықтық талаптарының мағынасы - оны ... ... ... ... ... қамтамасыз етуі.
Құқық әлеуметтік нормалардың ерекше жүйесі болып, мемлекетпен ... ... ... ... ... Олар ... объективтік
даму процесінің талабына сәйкес қалыптасты. Бірақ әр елдің ... ... пен ... ... ... ... ... болды. Бұл
жерде қайталап өтейік, - ... пен ... ... ... ... объективтік заңдары: қосымша өнімнің пайда болуы,
жеке меншіктің ... ... ... ... басталуы,
қайшылықтарды реттеп, қоғамды басқару үшін құқық пен ... ... Бұл ... даму процесі қоғамның алдына бірнеше талаптар қойды:
- қоғамның әкімшілік-территориясында тұрақты тәртіп қалыптастыру ... ... ... ... топқа бөлініп, олардың арасында қайшылықтар
басталып, оны реттеп, қоғамды басқару керек ... ру мен ... ... ... ... ... ... күрес соғысты өмірге әкелді. Міне, бұл күрес-қайшылықтарды
бейбітшілік жолмен шешіп, реттеу ... ... ... даму ... бұл талаптарын іске асыру үшін
құқықтық нормаларды қарқынды, сапалы дамытып, қарым-қатынастарды тағы басқа
құбылыстарды реттеу ... ... ... жақсы дамуына жағдай
жасалды.
Енді құқықтың түсінігіне жэне мазмұнына ... оның ... ... ... бар ... болады. Ол қоғаммен бірге
диалектикалық даму процесінде болғандықтан, оның ... ... ... ... ... ... ... зерттегенде бір-екі қырынан мазмұнын
анықтап әр түрлі ... ... ... ... ... ... қүдықты
саяси шындық, әділеттік, - деді. Орта ... ... - ... ... Ж.Ж. ... - құқық қоғамдық билік - деп түсіндірді. Осы пікірлердің
бәрі дұрыс.
Құқық ... ... ... байланыста дамиды: олардың бостандығын
қалыптастырады, мінез-құлқына, іс-әрекетіне, тәртібіне, сана-сезіміне ... эсер ... ... іске асуына қолайлы жағдай, қамқорлық
жасап қорғайды. Адамдардың жекелік топтық және қоғамдық қарым-қатынастарын
реттеп, басқарып отырады. Осы ... ... ... ... ... ... қоғамып басқарудағы құқыктық нормалардың ішкі тұрақты, сапалы мәні,
маңызы. Бұл түсініктемеде қүқықтың ... ... ... отыр. Бұл түсініктеме дұрыс бірақ жеткіліксіз.
Құқық қоғамды ... ... ... құрал; құқық қоғамдағы
бостандықгы, әділеттікті тендікті, адамгершілікті қалыптастыратын негізгі
құрал; құқық мемлекеттік ... ... ... мәдени-
әлеуметтік даму процесінің даму бағыттарын анықтап отыратын ... ... ... заңдылықты, тәртіпті бақылап отыратын негізгі құрал; құқық
мемлекеттің ішкі-сыртқы істердегі ... ... ... негізгі
құрал т.б. Бүл пікірді жалғастыра ... ... ... ... ... ... ... Оның қоғамдағы мәні, маңызы,
мазмұны мен нысаны, сайып келгенде қоғамның экономикалық, ... ... К. ... ... ... сын" деген еңбегінде:
"Құкық ешуақытта да экономикалық ... жэне ... ... ... ... ... бола алмақ емес"! -деді.
Құқықтың нормалары қогам ... ... ... ... ... сай ... ... пайдалы әсері мол
болмақ. Қоғам өмірін құқық арқылы реттеу ... эр ... ... ... яғни ... ... мемлекеттік мекемелер, қоғамдық
ұйымдар құқықтық нормалардың талаптарын іс ... ... үшін ... ... түсіп, заида көрсетілген міндеттерді орындауға тиісті болады.
Құқыктық катынастар ... ... ... ... ... бұлар:
әкімшілік, қаржы, мүліктік, отбасы, еңбектік процессуалдық т.б. ... ... ... ... қаты ... негізінде ғана орнай алады.
Бұл - ... ... ... ... ... ... басты мақсаты.
Біз, жоғарыда кұқықтың түсінігін және мазмұнын нормативистік ... ... Бұл ... ... мазмұнының негізгі бағыты.
Өмір тәжірибесінде біраз ... ... ... кеңейтілген түрде
зерттеп, түсінігін сол ... ... ... ... ... ... қатынас: құқықтық сана, субъективтік құкық, ... ... ... және ... осы ... ... олар кұкықтың мазмұнына ... бүл ... ... ... осы ... бәрі де ... реттеліп, шешімін тауып жатады. Екінші ... ... ... - ... пен ... бостандық пен құқықтың арақатынасы
және айырмашылығы. ... ... ... ... ... ... іс-
әрекетті кецірек қамтиды, ал заң нақты түрде бір немесе бірнеше мәселспі
қамтиды. Адамдардың бостандығы мен ... ... ... ... - ... Бұл пікір де дұрыс, бірақ ғылыми зерттеуде оларды жеке бөліп
қарастырған жөн - анализ, синтез ... ... ... тұжырым
дұрыс болады.
Қоғамның тарихи объективтік даму процесінде құқықтың маңызы туралы екі
пікір бар: біріншісі - қоғамның дамуын ... ... ... ... факторлардың бірі құкық. Онсыз қоғам дағдарысқа ұшырап әлдеқашан
ақыр заман болар еді. Бұл пікірді - заңды көзқарас деп айтады. ... ... ... қарсы пікір. Қоғамның дамуында құқықтың ешқандай рөлі,
маңызы жоқ деп түсіндіреді. Бұл пікірді ... ... деп ... Нигилизм
қоғамда қабылдаған, бүкіл адамға пайдалы нормаларды, жағымды ... ... ... ... көне ... ... ... қоғам даму
процесіндегі рөлін, маңызын жан-жақты зерттеп, бірнеше ғылыми корытынды
тұжырымдар жасалды. ... ... ... ... ... жолмен
дамып, ХІХ-ХХ ғасырларда өзінің тарихи процесте құндылығын дәлелдеп,
қазіргі ... ... ... ... қоғам дамуын басқарып, реттеуші
негізгі ... ... бірі ... ... ... ... ... тарихи даму процесі құқықтың маңызы мен рөлі
туралы ... ... ... ... ... дәлелдеп отыр. Занды нигилизм
пікірін қазір ешкім қолдамайды.
Құкық — философиялық категория. ... оның ... ... ... ... ... пікірлер бар. Бірақ, құқықтық нормаларды
пайдалануда сол арқылы қарым-қатынастарды реттеуде, мүдде-мақсаттарды ... ... ... ... ... ұйымдардың іс-
әрекетінде, жұмысында ғажап бірлестік бар. Мұның ... ... ... жұмыстарының құқық арқылы басталуы, құқық арқылы
дамуы, қүдық ... ... ... ... ... ... ... бірліктің болуы. Бұл бірлестіктің анықтылығы қоғамдық тәртіптің ... ... ... ... ... Құқықтың
күнделігі қоғамдық масштабта барлық кұбылыстардың шешуші негізі ... ... ... пікірді барлық мемлекеттердің және адам қоғамының
миллиондаған жылдар тарихы толық дәлелдеп отыр.
Заң ... ... ... ... ... қолданылады.
Біріншіден, "құқық" деген ресми түрде танылған жеке және заңды ... ... ... ... ... ... ... азаматтардың еңбек
ету бостандығы, білім алу, ... иесі ... ... ... ... ... (мемлекеттік органдардың, қоғамдык ұйымдардың) да
кұқықтық мүмкіндіктері болады. Бұл көрсетілген жағдайларда "құкық" түсінігі
субъективтік мағынада қолданылады.
Екіншіден, "құқық" деген - ... ... ... ... Бұл объективтік мағынадағы кұқық, олардың қалыптасуы, жүзеге
асырылуы диалектикалық процесс арқылы ... ... ... ... ... ... ... 4-бабында былай ... ... ... ... ... соған сай
келетін заңдардың, өзге де нормативтік-құқықтық актілері" болып табылады.
Үшіншіден, "қүқық" термині оқу пәнін ... ұғым ... ... ... ... ... құқық, азаматтық
құқық, еңбек құқығы, қылмыстық құқық, отбасы ... ... ... ... ... қүкық пен объективтік
кұқықтың ... ... де ... Мысалы, құкық жүйелері мен
құқықтық жүйе.
Сонымен, "құқық" терминінің көптеген мәні бар, оны ... бір ... ... бір ... болады деп айтуға болмайды.
Негізінен, қүкықты таптық жэне жалпы әлеуметтік ... ... ... орын алып ... Марксистік ілім: құқықты, оған байланысты кұбылыстарды
тек таптық тұрғыдан ғаиа ... Ал ... ... ілім ... ... ... ... еркін білдіріп мүдделерін қорғайтын құрал
болып саналады. Өйткені адам тарихында болған қоғамдардың бәрінде де таптық
мүддеге қоса ... ... ... ... да ... ... ... мемлекеттерде құқық барлық азаматтардың
еркін білдіретін саяси кұралға айиала бастағанын мойындау керек. Казақстан
мемлекетінде қалыптасып келе жатқан ... да ... ... әлеуметтік
тұрғыдан қарау шындықка сай келеді десек қателеспейміз.
Қоғамның диалектикалық даму ... ... ... реттеп,
басқарып, дағдарысқа ұшыратпау үшін мемлекет пен құқық объективтік жолмен
өмірге келді. Бұл қоғамның ... ... ... нәтижесі. Құқық
адамдардың, ұйымдардың іс-әрекетімен тығыз ... ... ... ... ... ... ... басқарып отырады. Құқықтық норманың қалыптасуы үш кезеңнен тұрады:
мүдде, ... ... ... ... үш ... бар: ... қоғамның
әлеуметтік-экономикалық жағдайы және мемлекет. Құқық имандылықтан ... ... ... ... ... ... ... келсе,
соғұрлым олардың сапасы да, абыройы да жоғары болады.
Құқықтың таптық мәні, қоғамдағы рөлі, мазмүны мен ... ... ... ... ... ... ... байланысты.
Құқықтың дамуына күресімен бірге саяси-әлеуметтік ... ... ... ... өсу ... де үлкен әсер етеді. К. Маркс "Гота
программасына сын" ... ... ... ... да ... және ... ... сәйкес мәдени дамуынан жоғары бола ... - ... ... ... қоғам дамуының экономикалык мұктаждарына
неғұрлым сай келсе, соғұрлым пайдалы болмақ. ... ... ... ... процесінде әртүрлі құкыктық қатынастар туады, яғни коғам мүшелері,
мемлекеттік ұйымдар мен мекемелер кұқықтық ... ... іс ... үшін ... ... ... заңда көрсетілген міндеттерді
орындауға тиісті болады.
Құқық - мемлекет шығарған немесе бекіткен, орындалуы ... ... ... ... отыратын жалпыға бірдей ... ... ... ... ... ... ... біреу-ақ.
Құқықтың мазмұнының негізгі элементтері:
- қоғамның және адамдардың мүдде-мақсатын қорғау, орындау;
- карым-қатынастарды реттеп-басқару;
- қоғамды дағдарысқа үшыратпай, экономикалык, саяси әлеуметтік, ... ... ... ... мемлекеттік органдардың, қоғамдық құрымдардың құзыретін, ара қатынасын
реттеп-басқарып ... ... ... ... екі ... ғылыми түсінігі болады: біріншісі - құқықтың
объективтік түсінігі қоғамның объективтік ... ... жаңа ... ... - құқықгың субъективтік түсінігі объективтік
қалыптасқан қатынастарды ... ... ... ... ... ... негізгі қағидалары:
1. Қоғамдағы эртүрлі мүдде-мақсаттарды нормативтік: жүйемен реттеп-басқару;
2. Адамдардың, ұйымдардың бостандығының ... ... ... ... анықтап отыру;
3. Адамдардың, ұйымдардың ара қатынасындағы келіспеушілікті ... ... ... ... ... Мемлекеттік органдардың қабылдаған, бекіткен нормативтік актілерінің
орындалуын бақылап отыру.
Құқықтың мазмүны дегеніміз - ... ... ... басқарып
отыратын нормативтік актілердің ішкі құрылысы.
Құқықтық теңдік жалпылама ... ... ... ... нақты белгілі болмағандықтан, теңцік нормалар да ... ... ... ... орындамаса кінәлі субъектілер жауапка
тартылуы керек. Міне, осы кезеңнен бастап заңның кезеңі, мемлекеттің жұмысы
басталады.
Құқық - ... ... және ... ... айналдырылған мүддесі.
Бұл мүддені заңға айналдырушы және оны орындаушы мемлекеттік аппарат.
Мемлекеттік құқық арқылы өзінің жоғарғы және ... ... ... өзара карым-катымастарын бекітпей ішкі жэне сыртқы
міндеттерін іске асыруы мүмкін емес. Міне, осы ... ... ... ... ... ... іске асырады. Мемлекетке ... ... ... ... ғана ... алады. Бұл мемлекет пен кұқықтың
қатынастарды реттеудегі көздейтін басты мақсаты. Сөйтіп, ... ... ... ... жүзеге асырылады. Құқықтың тірегі, оның ... ... ... ... ... ... ... беріп қана
қоймай, сол бостандықты қамтамасыз ететін күшке сүйенеді.
1. Құқықтық нормаларды мемлекеттік ... ... ... ... нормалардың басқа түрлерін қоғамдык ұйымдар
қабылдайды, ... оған ... ... ... нормалардың мемлекеттің барлык аумағына, барлық
халықтарына ... күші бар ... ... міндетті күші ... ... ... ... ... жекс адамдардың және қоғамдық мүдде-мақсаттарды
қамтиды; басқа нормалар жеке ұйымдардың, бірлестіктердің мақсатын қамтиды.
4. ... ... ... ... ... бақылап
отырады; басқа иормаларға мемлекеттің катысы жоқ, ... ... ... ... ... ... адам мен ... объективтік құрылысымен
байланысты тұлғаның ... ... ... ... ... ... ... түрде анықталған, мемлекеттік күшімен
қамтамасыз етілетін нормалардың жиынтығы.
Қоғамның өмірінде белсенді жүмыс атқаратын құкықтың функциялары. Оның
бағыттары толып жатыр. Ең ... ... ... ... ... жасау.
Өйткені, мемлекеттің жұмысының мазмұны, бағыты ... ... ... отырады. Құқықтың негізгі функцияларының түрлері:
1. Қоғамның әр саласына сәйкес құқықтың экономикалық, ... ... ... ... т.б. ... ... Мемлекеттік биліктің үш түріне сәйкес құқықтың да үш ... заң ... ... ... ... ... бұл екі ... функциялары мемлекеттің функцияларымен сәйкес
келеді. Сонымен бірге құқықтың өзіне тән екі міндеттері болады: қоғамдағы
қарым-қатынастарды дұрыс ... ... ... және ... ... қорғап отыру. Міне, осы міндеттерге сәйкес құқықтың
езіне тән екі функциясы болады: ... және ... ... ... ... актілер арқылы қоғамдық
қатынастардың байланысын, орындалу жолдарын, бағыттарын анықтап отыру. Бұл
функция екі ... ... ... - ... нормада
қатынастың орындалу жолдарын, бағытын керсету; екіншісі - ... ... ... ... ... ... ... бағытын көрсету.
Құқықтың қорғау функциясы - нормативтік актілердің қоғамдағы қарым-
қатынасқа ықпалын, әсерін ... ... ... ... ... Бұл
функцияның әдіс-тәсілдері;
- қоғамдағы қатынастардың дұрыс орындалуын бақылау;
- құқықты нормада тыйым салудың себептерін көрсету;
- ... ... ... ... ... үшін ... жауапқа тарту.
Сонымен, құқықтыңын функциясы дегеніміз - адамдардың ... ... ... ... ... ... мен әсері, сол
арқылы қатынастардың дұрыс, ... ... ... ... ... ... ... көптеген мәні бар, ол заң
ғылымында, күнделікті өмірде және ... ... ... Кең ... ... ... ... құқықтың мәні туралы қандай да ... ... ... Заң ғылымында «құқық» термині бірнеше мағынада
қолданылады. Біріншіден, ...... ... ... жеке және заңды
тұлғалардың заңға ... ... ... ... ... ... еңбек ету бостандығы, білім алу, ... иесі ... ... ... Заңды тұлғалардың да ... ... Осы ... ... «құқық» түсінігі
субъективтік (тұлғалық) мағынада қолданылады.
Сонымен, құқықтың мазмұнына, ... ... ... ... ... беруді аяқтап, нәтижесінде
келесі тұжырымдарға тоқталдық. Құқықсыз қоғам дұрыс, ... ... дами ... ... пен ... ... ... ұшыратпай, дұрыс
басқарып, дамытып келеді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің нақты келісімді, тұрақты,
жақсы орындалуын қамтамасыз ... ... ... ... ... қоғамдық мүдде-мақсаттың жақсы орындалуына мүмкіншілік жасайды.
2. Құқық адамдардың өзара қатынасын дұрыс ... ... ... ... ... ... іс-әрекетінің жақсаруына мүмкіншілік
жасап, сол арқылы қоғамның дамуын жақсартып отырады.
3. Құқықтың құндылығы ... ... ... қалыптастырып,
қорғауында. Құқық пен бостамдық бір-бірімен тығыз байланысты. ... ... ... ... ... анықтап, бақылап отырады.
4. Құқық қоғамдағы әділеттікті жақтап, бақылап отырады. Сондықтан, халық
арасына кең ... ... бар: ... ... жүзіндегі әділеттік, бостандық,
теңдік". Құқық пен әділеттік байланысының, бірлігінің тереңдігі ... ... ... ... ... ... бақылау жүргізсе.
5. Құқық коғамдағы барлық прогрестік дамудың негізгі ... ... ... ... ... ... ... жолы. Бұл дүние
жүзінің мемлекеттерінің тәжірибесінен қалыптасқан шындық.
6. ... ... ... ... қайнар көзі-бұлағы.
Дүниежүзілік экологияны жақсартудың кұралы.
Сонымен, құқық қоғамда зор қызмет атқарады. Ол ... ... ... жеке адамның өміріне өзіне тэн әдістерімен дұрыс жағымды әсер
етеді. Құқықтың саяси қызметі ... ... ... ... ... ... анықтаудан, саяси партиялардың, бірлестіктердің,
ұжымдардың ұйымдастырылуына жол ... ... ... ... туғызудан байқалады. Құқық қоғамдағы ... ... ... ... жөнге салып отырады. Демек, құқық
саяси, экономикалык, әлеуметтік, мәдени, тәрбие құбылыстың барлық салаларын
реттеп, жөнге салып ... ... ... есептеледі. Құқык мемлекетті,
қоғамды, азаматтардың заңды мүдделерін қорғау қызметін де жүзеге асырады.
Осыларға қоса ... ... ... ... ... де атқарады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы, 1995
2. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... С. С. ... ... М. БЕК, ... Хропанюк В. Н. Теория государства и права М, 1995, 1996
5. Хутыз М. Х. Сергейко П. Н. ... ... М., ... ... А., ... Қ., ҚР ... және ... негіздерін оқып
үйренушілерге көмек. Алматы: “Жеті жарғы” 1997.
7. Сапаргалиев Г.С. Основные государства и права Казахстана.
Алматы, 1994.
8. Сапарғалиев Г.С. Заң ... ... ... ... – Жарғы”
Алматы., 1996.
9. Ибраева А.С. Заң терминдерінің қазақша-орысща және ... ... ... ... ... ... Сапарғалиев Г.С., Ибраева А.С. Мемлекет және құқық теориясы. Алматы:
“Жеті – Жарғы” 1997.
11. Сапаргалиев Г.С. Основы государства и ... ... ... ...... 1997.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Саяси процесс5 бет
"сопылық ілім мен қазақ лирикасындағы үндестік"6 бет
1.Қазіргі қазақ тілі фонетикасы пәнінің зерттелу жайы.2.Фонема туралы ілімнің алғашқы негізін салушылар 3.Фонетика ғылымын зерттеуде қолданылатын әдістер.4. Дауысты жане дауыссыз фонемалар6 бет
XIX ғасырдың бірінші жартысыңдағы Батыс Европадағы саяси және құқықтық ілімдер22 бет
XVII - ғасырдағы Голландияның саяси және құқықтық ілімдері9 бет
Абай, Шәкәрім мұрасындағы рухани тұтастық немесе жантану ілімі жайында7 бет
Абайдың әділеттілік туралы іліміне шолу6 бет
Абайтану ілімінің қалыптасу тарихы15 бет
Адам Смит ілімі8 бет
Адам сырт келбеті туралы криминалистикалық ілім5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь