ҚР-ның Конституциялық дамуының кезеңдері

КІРІСПЕ
І. КОНСТИТУЦИЯНЫҢ ҚОЛДАНЫЛУ МӘСЕЛЕСІ
ІІ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА КОНСТИТУЦИЯЛЫҚ ЗАҢДАРДЫҢ ҚАЛЫПТАСУ КЕЗЕҢДЕРІ
ҚОРЫТЫНДЫ
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Жұмыс – ҚР Конституциялық құқық пәнінің маңызды институты болып есептелетін ҚР-ның Конституциялық дамуының кезеңдері мәселесіне арналған. Зерттеу тақырыбының көкейкестілігі, құқықтық институттың проблемалық тұрғыда ғылыми зерттелмегенімен түсіндіріледі.
1995 жылғы 30 тамызда республикалық референдумда қабылданған Қазақстан Республикасы Конституциясы тәуелсіз, егемен мемлекеттің конституциялық дамуының жаңа кезеңіне жол ашқан акт бопып табылады. Республика Конституциясының қабылдануы конституциялық құрылыстың құқықтық негізін қалады, мемлекеттік тетік, сондай-ақ қоғамдық, саяси институттар ретіндегі қызметтің негіз боларлық принциптерін орнықтырды, адам мен азаматтың конституциялық мәртебесін белгіледі, экономикалық құрылыстың негіздерін айқындады. Республика Конституциясы конституциялықтың демократиялық дәстүрлеріне сүйене отырып, Қазақстанның көпұлтты халқын мемлекеттік биліктің бірден-бір қайнәр көзі деп таныды. Мемлекеттік биліктің бірлігін атап көрсете отырып, Конституция билікті заң шығару, атқару және сот тармақтарына бөлу принципін мемлекеттің, ұйымдық және қызмет ету тетігіне негіз етіп алды. Қазақстан Республикасы құрылыс нысаны бойынша — президенттік басқару нысанындағы біртұтас мемлекет. Конституцияға сәйкес тұрақты жұмыс істейтін қоспалаталы Парламент заң шығарушы орган ретінде танылды. Сөйтіп Қазақстан Республикасында парламенттіктің берік құқықтық негізі жасалды. Конституцияның маңызды артықшылығының бірі — оның жалпыға мәлім демократиялық құқықтық идеялар мен принциптерге бейімділігі болып табылады. Конституцияның кіріспесінде жария етілген қазақстан халқының бостандық, теңдік мұраттарына адалдығы оның нормаларында нақты көрініс тапты.
Қазақстан Республикасының Конституциясында тек адамның, азаматтың, мемлекеттік және қоғамдық құрылыстың мәртебесі ғана емес, сонымен бірге стратегиялық құқықтық идеялар да айқындалды. Бұл атап айтқанда, Конституциядағы Қазақстан Республикасының өзін демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет деп орнықтыратыны жөніндегі қағидада көрініс тапқан. Қысқа кезеңде мұндай мемлекет болу мүмкін емес. Алдыңғы қатарлы мемлекеттердің қалыптасуының тарихи тәжірибесі көрсеткендей алға қойған мақсатқа жету үшін белгілі бір уақыт, табанды талап, белсенді шығармашылық іс-әрекет қажет.
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы 30 тамыз 1995 жыл
2. Қазақстан Республикасының Конституциясына, "Қазақстан Республикасының азаматтығы туралы" Қазақстан Республикасының Заңы 1991 жыл 20 желтоқсан
3. Қазақстан Республикасының азаматтығына байланысты мәселелердi қарау ережелерi Қазақстан Республикасы Президентiнiң 1996 жылғы 27 қыркүйектегi N 3120 Жарлығы
4. Сапаргалиев Г.С. Конституционное право РК. А., 1998г.
5. Сапарғалиев Ғ.С. ҚР Конституциялық құқығы. А., 2004 ж.
6. Козлова Е.И., Кутафин О.Е. Конституционное право М., 1996г
7. Коваленко А.И. Конституционное право М., 1995г.
8. Амандыкова С.К. Конституционное право РК. Караганда, 1998г.
Амандықова С.К. ҚР Конституциялық құқығы. Астана, 2001 ж.
        
        ҚАЗАҚСТАН  РЕСПУБЛИКАСЫ  БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Заңтану пәндер кафедрасы
Мемлекет және құқық теориясы пәні бойынша
КУРСТЫҚ ... ... ... ... кезеңдері»
Орындаған:
Тексерген:
АЛМАТЫ - 2009
ЖОСПАР:
КІРІСПЕ
І. КОНСТИТУЦИЯНЫҢ ҚОЛДАНЫЛУ МӘСЕЛЕСІ
ІІ. ... ... ... ... ... ... ... тізімі
КІРІСПЕ
Жұмыс – ҚР Конституциялық құқық пәнінің маңызды институты болып
есептелетін ҚР-ның Конституциялық дамуының ... ... ... ... ... ... ... проблемалық
тұрғыда ғылыми зерттелмегенімен түсіндіріледі.
1995 жылғы 30 тамызда республикалық референдумда қабылданған Қазақстан
Республикасы Конституциясы тәуелсіз, егемен ... ... жаңа ... жол ашқан акт бопып табылады. Республика
Конституциясының ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ қоғамдық, саяси институттар ретіндегі
қызметтің негіз ... ... ... адам мен ... ... белгіледі, экономикалық құрылыстың негіздерін
айқындады. Республика ... ... ... ... ... ... ... халқын мемлекеттік
биліктің бірден-бір қайнәр көзі деп таныды. Мемлекеттік биліктің бірлігін
атап көрсете отырып, ... ... заң ... ... және ... бөлу ... ... ұйымдық және қызмет ету тетігіне
негіз етіп алды. Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... ... мемлекет. Конституцияға сәйкес
тұрақты жұмыс істейтін қоспалаталы Парламент заң ... ... ... ... Қазақстан Республикасында парламенттіктің берік құқықтық
негізі жасалды. Конституцияның маңызды артықшылығының бірі — оның ... ... ... ... мен ... ... ... Конституцияның кіріспесінде жария етілген қазақстан халқының
бостандық, теңдік мұраттарына ... оның ... ... көрініс
тапты.
Қазақстан Республикасының Конституциясында тек адамның, азаматтың,
мемлекеттік және қоғамдық құрылыстың мәртебесі ғана емес, ... ... ... ... да ... Бұл атап айтқанда,
Конституциядағы ... ... өзін ... ... және ... ... деп орнықтыратыны жөніндегі қағидада
көрініс тапқан. Қысқа кезеңде мұндай мемлекет болу мүмкін емес. ... ... ... ... ... көрсеткендей алға
қойған мақсатқа жету үшін белгілі бір уақыт, табанды ... ... ... ... ... ... Конституциясының
идеяларын, принциптерін, нормаларын саяси және құқықтық ... ... ... ... және ... ... соны серпіліс, тың қуат
беретінін көрсетеді. Барлық мемлекеттік органдардың, лауазымды ... ... ... ... нормаларын, принциптері
мен идеяларын мүлтіксіз сақтауы, пайдалануы мен ... ... ... ... ... құқығы мен бостандығын іске асыру,
материалдық әл-әуқатты жақсарту, саяси ... пен ... ... ... шарты болып табылады.
XX жүзжылдыкта Қазақстанда бес Конституция ... ... ... ... ... ... ... жоқ. Оның өзіндік себептері де болды. 1995
жылғы Конституцияға түсініктеме жазуға толық ... бар. ... ... ... мемлекеттіліктің барлық атрибуттары жасалды, оның қызмет
ету принциптері айқындалды. Мемлекеттік ... ... ... қоғамдық
қатынастардың мейлінше маңызды қырларын реттейтін мол заң материалдары
жинақталды. Алайда, бұл ұлттық ... ... ... ... ... сөз ... Мұндай жағдайдың бол-майтыны белгілі. Бірақ ... ... ... ... және ... ... ... негіз
бар. Конституцияның ұсынылып отырған ғылыми-құқықтық түсініктемесі, оның
тікелей ... ... ... ... ... негізі ретінде қызмет
ететіндігінің сөзсіз дәлелі.
1998 жылғы 30 қыркұйекте Қазақстан ... ... ... ... жыл ... ... сөз сөйледі, онда
Конституцияға саяси ... ... ... ... ... ... көп ... мен өзін-өзі басқаруды қамтамасыз етуге
бағытталған өзгерістер мен толықтырулар ... ... ... ... ... ... және депутаттар өз кезегінде ... ... ... ... ... енгізді.
1998 жылғы 7 қазанда "Қазақстан Респубпикасының Конституциясына өзгерістер
мен толықтырулар енгізу туралы" Қазақстан ... Заңы ... ... Конституциясының баптарына берілген түсініктеме осы
Заңға сәйкестендірілді.
Зерттеудің ... ҚР ... ... ... ... ... кезеңдері мәселесі болып табылады.
Жұмыстың мақсаты – қарастырып отырған проблемемыздың негізін анықтау
және талдау, сонымен қатар ... мен ... ... ... ... ... кету.
Курстық жұмыстың теориялық базасы – Констиуциялық ... ... ... қазақстандық және шетелдік ғалымдардың (РФ) еңбектері.
Жұмыстың теориялық және практикалық мәні – ... ... ... ... ... теориялық және практикалық мәселелерді
кешенді түрде шешу болып табылады.
І. КОНСТИТУЦИЯНЫҢ ҚОЛДАНЫЛУ ... КСРО ... ... ... ... туралы
жазбады десе де болады. Конституцияның колданылуы конституциялық кұқықтағы
өте маңызды проблема болса да, ол ... ... ... ой ... кездеседі. Оны айқындау шын мәнінде Конституцияның мемлекет, қоғам,
саяси партиялар, ... да ... ... ... ... ... ... алатын орнын түсінуге ... ... ... ... ... ... оның колданылуына,
тиімділігіне айрықша мән беріледі. Осыған орай Конституция, оның мазмұны
туралы оны ... ... ... ойластырылады. Тиісінше,
Конституцияның мәселесі екі ... 1) оның ... ... және ... ... ... ... Конституцияның қағидалары және нормаларымен бірге оның
қабылданғаннан кейінгі колданылу механизмі де терең, мұқият ойластырылады.
Бірінші ... ... ... және ... ... ... ... бірге мәселе тек қайсыбір тұжырымдамамен
шектелмейді, ... ... өзі ... ... тұратын
актілерді білдіреді. Әр бөлік белгілі бір ... үшін ... ... ... ... ... ... тұжырымдамаларын
жасауға жол ашады. Мемлекеттік құрылыс тұжырымдамасы, адам ... ... құқы ... және ... ... ... табылады. Өз кезегінде мемлекеттік ... ... ... ... ... бөліктерден: билікті бөлу
теориясынан, мемлекеттік кұрылым және басқару ... ... ... ... ... ... тұрады.
Адам құкық тұжырымдамасы адамның, азаматтық құкы және баскаларынан тұрады.
Егер Конституцияның тұжырымдамалары практикалык ... ... ... ... онда ол Конституцияға елеулі зиян келтіреді.
Егер әп ... ... ... айқын болмаса, онда ... ... ... ... ... ... Мұның мысалы
ретінде Қазақстан Республикасының 1993 жылғы Кон-ституциясындағы жерге
меншік құқы ... ... ... ... Бұл ... ... кұкын орныктырғаны белгілі. Алайда, коғамның жерге жеке
меншікті енгізбеуге болмайтын нарықтық ... көше ... ... болатын. Демек, 1993 жылғы Конституцияның негізіне
алынған меншік кұкы тұжырымдамасы іс жүзінде зиянды болды.
Дегенмен, ... да ... ... ... ал оны ... ... ... нормалар, кағидалар жарамсыз болып шығуы
мүмкін. Билікті бөлу тұжырымдамасы, шамамен ... ... ... ... ... ... жан-жақты әзірлеген жағдайда ғана енгізуге
болатындығы түсінікті еді. Қазақстан Республикасы Консти-туциясы ... ... ... әр түрлі тармақтарының арасындағы тепе-
теңдік механизмінің шартты түрдегі толық жүйесі ... ... он ... ... ... Жоғарғы Кеңесі мұндай механизмді
кабылдауға ... ... да, ... ... да әзір ... бүл ... бөлу тұжырымда-масынан алшақтап ... ... ... ... ... Республикасынын, 1993 жылғы
Конституциясындағы билікті бөлу туралы қағида әміршең болмай шықты және ... ... екі ... ... ... кейін толыққанды тепе-
тендік тетікті құру қажеттігі туралы ... ... ... ол ... Республикасының 1995 жылғы Конституциясында белгілі бір деңгейде
орындалды.
Конституцияның тұжырымдамаларын маман ... ... ... ... тобы ... тиіс. Олардың мүдделерін анықтап,
Конституцияда оны ескеру үшін оны ... әр ... ... ... таптардың, ұлттардың, ... ... ... өкілдерін тарту керек. Өйткені коғамдық катынастардың ... ... ... ... ... ... ... бүкіл қоғамның үдемелі дамуының жалпы процесінен туындайтын және оларды
ескермеу бүкіл қоғам ... кері әсер ... ... ... ... ... ... мемлекеттілік сипаты тұжырымдамасын әзірлеген
кезде, Қазақстанда мемлекет қазак ұлтының ғана ... ... ... ... және ... ... қайнар көзі халық болып
табылады деп атап көрсетілгенмен басты назар ... ... ... ... ... 1993 ... Конституциясындағы "өзін-өзі
танушы қазақ ... ... ... ... қоғамдықсана
бірауыздан қабылдамады және Қазақстан мемлекетінің кұрылуы бүкіл халықтың
өзін-өзі тануының жемісі ... ... ... ... Бұл ... Республикасының 1995 жылғы Конституциясында орнықтырылды. Менің
пікірімше, бұл ымыраға ... ... ... ... ... жағдайының
орнығуы. Бұл мән-жай Қазақстан Республикасының 1995 жылғы Конституциясын
баршаның ... ... ... заңы ... ... ... етуі ... тұжырымдамаларында ақылға қонымды мәміле элементтері де
көрініс таба алады. Егер ... ... ... ... және ... қызмет етсе, сөз жок, танылып, Конституцияда орнықтырылуы тиіс.
Конституцияда ... ... ... ... ... елеулі
қайшылықтардың дәлелі болып табылады. Мәмілелік нормалар бұл қайшылықтарды
бейбіт жолмен, қоғамдық келісім негізінде шешуге ... ... Орыс ... осының мысалы болып табылады. Казақстан Республикасының 1989 жылғы
Тіл туралы Занында, Қазақстан ... 1993 ... ... тілі ... қатынас тілі ретінде танылды. Алайда, мұндай кағида
орыс тілді тұрғындарды ... орыс ... ... ... ... күн ... түспей қойды. Бұл Қазақстан Республикасынын,
Конституциясындағы аталған қағиданың тұрғындардың белгілі бір ... ... ... ... Конституцияны тұрғындардың осы
бөлігінің тұтастай қолдамайтындығын көрсетті. Қазақстан Республикасының
1995 жылғы Конституциясында ... ... және ... езін-өзі
баскару органдарында ресми ... орыс ... ... ... ... Орыс ... ... кол жеткен мәміле мәселенің
толық шешілгенін, ... ... ... ... тілі іс ... ... ... мұндай қайшылық созыла береді. Тиісінше,
аталған мәмілелік қағиданы ... ... ... ... ... ... аталған саладағы қайшылық ұлтаралық қайшылыққа айналып
кетпеуі тиіс.
Мемлекеттілік және тұтастай ... ... ... принциптеріне кайшы
келетін идеялар да тұжырымдамалық сипатта ерекшеленуі мүмкін. Мұндай
тұжырымдамалық идеялар конституциялық ... ... ... Мұның
мысалы ретінде кезінде ұлтаралык келісімге, Қазақстан мемлекетінің түпкі
негізіне нұқсан келтіретінін саналы түрде сезінген ... ... ... қос азаматтық туралы қағидасын атауға болады.
Екінші кезең — Конституцияның колданылуы.
Конституция тікелей ... ... ... ... ... Ю. А. ... ... тікелей қолданылуы оның
тікелей азаматтар, ұйымдар жүзеге асыратын құқық ... ... ... ... өмір ... мен көңіл-күйге игі әсер
ету, институттық кайта құрылуларды білдіреді"1 деп жазды.
Алайда, Конституцияның ... ... ... Ю. А. Тихомиров
карастырмайды. Дегенмен, Конституцияның ... ... ... ол
дұрыс атаған деп ойлаймыз. Тағы бір қағидамен келісуге болады: барлық осы
қырларында, олар ... ... ... ... тура және ... колданылады.
Конституция нормаларының тікелей қолданылу көріністерін жеке-жеке
қарастырайык.
1. Конституцияның кұкық шығармашылық рөлі үш ... ... ... ... ... ... екендігін Конституция тура керсетеді.
Бұл зандар не дәл аталады, не жалпы сипатга керсетіледі. Айталык, Қазақстан
Республикасы ... ... ... ... ... мен ... конституциялық заңмен бекітілетіні; Конституциялық
Кеңестің ұйымдастырылуы мен кызметі Конституциялык заңмен реттелетіні (71-
баптың ... ... Тағы бір ... — Конституцияның Парламенттің
заң шығарушылық кызмет саласын атауы: меншік режимі, салық салу туралы, ... мен сот ісін ... және ... ... туралы зандар
шығарады.
Ә. Қазакстан Республикасының Конституциясы іс жүзінде кұқыққа анықтама
береді: ол осы ... ... ... ... ... ... ә)заңға сәйкес актілердің, ... ... ... ... бір ... ... бағыттайды. Анықтаманың қай-кайсысы да шартты ... ... ... ... толық бейнелемейді. Конституциядағы
анықтама мүмкіндігі туралы дауласуға болады. Бұл ... дау ... ... тууы ... ... ... ... ұқсастыру мүмкін бе? Құкық
ғылымында кұкық пен занды ұқсастыруға болмайтындығы баршаға белгілі.
Б. ... ... ... ... отырып, бірқатар жоғары
мемлекеттік органдардың норма шығармашылық өкілеттігін ...... ... ... бір жағдайларда зандық күші бар
нормативтік жарлықтар, Үкімет — нормативтік каулылар, Конституциялық ... ... Сот — ... ... қабылдайды.
2. Конституция нормаларының тура колданылуы ... ... оның ... ... да ... ... ... тікелей қолданылуы нені білдіреді? Ол мемлекеттік органдардың
белгілі бір жағдайларға байланысты Конституция нормаларын тура және ... ... ... ... ... Олар қандай
жағдайларда тікелей қолданылады? Егер: 1) мемлекеттік органдардың карауына
жататын катынасты реттейтін арнаулы ... акт ... 2) ... акт ... ол ... қайшы келсе; 3) адамның және
азаматтың кұқығын, бостандығы мен жауапкершілігін анықтайтын ... акт ... ... ... ... оны ... (кажеттігін) көрсете алмаса; 4) Конституцияның кағидасы мән-
мазмұны бойынша ... ... ... ... мұндай жағдайларда
Конституция нормалары тура және ... ... ... ... ... келсе, егер азаматтардың кұкын,
бостандығын, жауапкершілігін белгілейтін нормативтік актілер жарияланбаған
болса ... ... ... ... ... ... кұкы жок. Егер сот қолданылатын нормативтік актінің Конституция
кағидаларына қайшылығын байқаса ... ... ... ... онда ол іс ... ... және ... актінің
конституциялығын аныктау туралы ұсыныспен Конституциялық ... ... ... ... және Президенттің "Казақстан
Республикасының Конституциялық ... ... ... заң күші ... 17 және ... ... істі қараудың бірінші сатысында сот
осындай сұрау салуы, ал кассациялық және қадағалау сатысында істі ... ... ... ... ... ... ... Жоғарғы Соты Конституцияны колдану жөнінде
сотгарға (қылмыстық алкаларға) біркатар нұсқаулар ... ... ... ... ... ... прокурордын қамауға алуға және
күзетте ұстауға берген рұқсатына байланысты сотқа шағымдануына кұкы ... ... ... тұтқындалған адамға мұндай құқық берілген
(16-баптың 2-тармағы). Сондық-тан ... ... ... басшылыққа
алу ұсынылады. Қамауға алуға және күзетте ұстауға рұқсат берген прокурордың
әрекетіне байланысты түскен шағымды ... ... ... ... ... ... ... тиіс.
3. Конституциялық нормаларды тікелей азаматтар мен ұйымдардың өздері
жүзеге -асыра алады. Конституциянын. көптеген ... ... ... ... басқаруға және өзін-өзі реттеуге мүмкіндік
береді. Мұндай жағдайда заң аясында әр түрлі, айталық, жеке ... ... ... ... ... ... ... араласпайды. Әрине, азаматтарға кең көлемде берілген кұкық ... ... ... нормаларды баршаның, тұрақты және ұдайы
қолданатындығын ... ... ... ... ... ... әр түрлі: ... ... ... ... ... ... Қарайтындығын
көрсетті. Бір маңызды мәселеге: азаматтардың хабардарлығы мен кұкыктық
тәрбиесіне ... ... ... жөн. ... ... ... ... білмеу
жауап-кершіліктен босатпайды, ... ... ... ... бұл ... басқашалау колданылады, дәлірек айтқанда, ... ... мен ... ... ... болуы тиіс. Бұл орайда,
Қазақстан Республикасы Президентінің 1995 жылғы 21 маусымдағы ... ... беру ... шаралар туралы қаулысының манызы зор. ... ... ... ... ... ... ... беру
бағдарламасының өзі көп нәрсені аңғартады. Бұл — ... ... үшін ... ... Конституция құқықты, бостандықты және занды мүдделерді қорғауға1
кең жол ашады. Біріншіден, ... ... ... ... өз ... мен бостандықтарын корғауға тиіс. Конституция
негізінде туындайтын сот билігінің ... ... мен ... ... тура ... ... ... тек жеке тұлғаларға
ғана емес, сондай-ақ заңды тұлғаларға да қатысты тікелей қолданылатыны
осыдан ... ... Одан әрі, ... ... кұқы мен
бостандығына нұқсан келтіретін зандарды және ... ... ... ... ... құқы жок. Егер сот ... жататын заңнын,
немесе басқалай кұкыктық актінің ... мен ... ... ... мен бостандығына нұқсан келтіретінін байқаса, ол іс
жүргізуді тоқтатуға және осы актінің конституцияға ... ... ... ... ... ... жүгінуге міндетті.
Осыған орай бір мәселе туындайды: егер кұзыреті Конституцияда немесе
конституциялық занда көзделген ... өз ... ... ... ... салдары қандай болуы мүмкін? Одан да ... ... ... ... ... ... оларға кім,
қалай ықпал ете алады? Былайша, Парламент және Президент, айталық, оларды
орнынан түсіру ... ... ... ете ... Алайда, бұл жеткіліксіз деп
ойлаймыз. Бұл — Қазақстан ... Сот ... ... туралы занды қолдануда туындайтын мәселелерге байланысты ҚР Жоғарғы
Сотының ... ... ... ... ... барлық аумағында ең жоғары зандық күші бар және Республиканың
бүкіл аумағында ол ... ... ... ... ... ... ... санаттардың істі караған кезде оның нормаларын
басшылыкка алуы тиістігін түсіндіреді. Мемлекеттік ... ... ... ... кызметте болу жасы мемлекеттік кызметті тоқтату
және еңбек шартын бүзу үшін негіз болып ... ... ... 15 ... 1997 ... ... ... өмір салты мен көңіл күйге белсенді ... ... Бұл ... мемлекет органдары кызметінің Конституцияда
белгіленген принциптері: ... ... және ... ... ... қоғам өмірінің мейлінше маңызды мәселелерін
демократиялық ... шешу ... рөл ... алады. Бұл принциптердің
тек мемлекеттік органдарға ғана емес, сондай-ақ барлық аза-маттарға ... ... ... ... керек. Шынында, тек ... күш ... ... ... ... бола ма? ... ... барлык топтарының күш қосуымен де саяси тұрақтылықты
камтамасыз етуге болады және өзінің жеке басының үлесі ... көп ... ... әр ... жете ... ... Бір адамнын немесе
әлеуметтік топтың теріс қылығы бүкіл коғамға нұксан келтіруі мүмкін. ... ... ... ... ... қауіпсіздігіне нұқсан
келтіретін, әлеуметтік, ұлттық, топтық-тектік және рулық алауыздықты
өршітетін қоғамдық ... ... ... ... ... ... конституциялык, қағидалардың тікелей колданылуының пәрменділігі
мол. Бұл ретте проблема да бар. Мысалы, топтық-тектік және ... ... не? ... бұл ... терең ой жібергендері жөн.
6. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... Бұл ... ... асырыла бастады. Біріншіден,
прокуратура, ... ... ... ... ... ... үшіншіден,
Конституциялык Кеңес кұрылды, төртіншіден, кос ... ... ... және ең ...... ... президенттік
басқару жүйесі құрылды. Аталған қайта құрылулар — ... бір ... ... ... олар ... ... және
жетілдірілетін болады.
ІІ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА КОНСТИТУЦИЯЛЫҚ ЗАҢДАРДЫҢ ҚАЛЫПТАСУ КЕЗЕҢДЕРІ
Қазақстанның тәуелсіздігін жариялағанына тарихи өлшеммен онша ... өте ... да, жаңа ... ... ... кейбір
қорытындыларын шығаруға айтарлықтай негіз бар. Мемлекеттілікті құрудың
бастаулары туралы әңгіме болатындықтан бұл мемлекеттану ... үшін ... ... ... Соты ... 1997 жылғы 17 мамырдағы
каулысы. Алматы, 1997 ж.мемлекеттік кұрылыс ... үшін ... ... көкей кесті проблема.
Қазақстанның жаңа конституциялық зандарының калыптасу ... ... ... ... ... "Президенттің қызмет орнын белгілеу туралы"
1990 ... 24 ... ... өзгеріс енгізу кезеңінен бастау ... заң ... ... талай енгізілген өзгерістердің катарына
жатпайды. Аталған заң ... ... ... ... ... ... қызмет орны республикада жүргізіліп жаткан терең саяси
және экономикалык кайта кұруларды қамтамасыз ету, ... ... ... ... Одан ... оқиғалар көрсеткендей,
тәуелсіз Қазақстан ... ... ... ... ... заңнан басталады1.
1990 жылғы 25 казандағы Қазак КСР-ының мемлекеттік егемендігі ... осы ... ... ... ... ... ... Ол жай "көздеушілік Декларация" емес еді, оның ... ... ... ... ... басқа республикалармен бірге КСРО-ға
ерікті түрде бірігетін және олармен шарт ... ... ... егеменді мемлекет болып табылатындығы бірінші рет жарияланды. І937
жылғы Конституцияда Қазак КСР-ы, ... ... да тең ... ... ерікті түрде бірікті делінді. Ал Қазақ КСР-ының
1978 жылғы Конституциясында, тек ... ғана ... ... ... тең ... республика деп атап ... ... ... ғана ... ... ... ... шарттың қажеттігі туралы конституциялык, идеяны да жариялады.
Сонымен бірге Декларацияда: "Казақ, КСР-ы ұлттық мемлекеттікті қорғау,
сақтау және нығайту жөнінде шаралар ... ... деп ... ... ... ... ... етілді, онда қазақ ұлтының ... ... ... ... тууы мен ... Қазақ КСР-ының
мемлекеттілігінің ен маңызды міндеттерінің бірі екендігі белгіленді. Әрине,
"ұлттық ... және ... ... ... ...
синонимдер емес. Бұл ұғым - Қазақстанда мемлекеттілік сипатына екі түрлі
көзқарастың көрінісі. Оның ... ... ... ... ... тану ... ... әр түрлі түсінік жатты. Одан әрі ... ... ... ал ... ... 1995 жылғы
Конституциясында екінші көзкарас конституцияланды.
Декларация — Қазақ КСР-ының бұрын буржуазиялык саяси ... ... ... ... ... ... принципін бірінші рет
жариялаған акт. Қазақ КСР-ының 1978 жылғы Конституциясы, жалпыға мәлім, ... ... ... ... ... да, ... Кеңеске бүкіл билікті
бекітті.
Заң шығару билігі Жоғарғы Кеңеске берілді. Президент рес-публиканың
басшысы болып белгіленді және ... ... ... ... ... билік те Президенттің иелігінде болды. Жоғары Сот билігі
Жоғарғы Сотқа берілді.
Қазақ ... ... ... ... ... құқық —
республиканың егемен кұқын және ... ... ... ... жоғары органдарының басқа да актілерінің қолданылуын өз аумағында
токтату құкы орнықтырылды.
Сондай-ақ өз аумағындағы және ... қуат ... ... меншігінде екендігі жарияланды, яғни, Қазақстанның экономикасы,
негізінен, КСРО экономикасынан бөлінді және енді ... ... ... ... ... ... ... болды.
Декларацияда мемлекеттің әлеуметтік негізін таптык тұрғыдан аныктайтын
көзқарас жоқ. Қазақ КСР Конституциясының ... ... ... ... ... заңдардың нормаларынан шығып
қалды. Егемендіктің бірден-бір иесі және мемлекеттік биліктің бастауы халық
екендігі жарияланды. Бұл қағида ... ... ... ... КСР-ы халықаралық қатынас субъектісі ретінде дербес кұқықты
иеленді. КСРО Конституциясы және Қазак, КСР-ының 1978 ... ... ... ... ... ... ... бола алған
жоқ. Қазақ КСР-ында Сыртқы істер ... ... ... аренаға дербес шыға алмады, халыкаралық шарттарға отырған жоқ.
Қазақ КСР Конституциясының 28-бабына сәйкес сыртқы ... ... КСРО ... ... ... ... максаттарды,
міндетгер мен принциптерді басшылыққа алды.
Демек, Қазақстанда тәуелсіздікті жарияламастан бір жылдан астам бұрын
КСРО Конституциясындағы негізгі нормалардың ... ... ... тәуелсіз дамудың алғашқы қадамын жасаған конституциялық сипаттағы
актілер қабылданды. Қазақ КСР-ының 1978 ... ... ... енгізген біркатар зандар кабылданды. Ол -1990 жылғы 20 қарашада
кабылданған "Мемлекеттік билік пен ... ... ... ... ... ... ... және баскдрушы биліктің басшысы
болып табылатындығы, Министрлер Кеңесінің Министрлер ... ... ... ... ... орны ... ... қағидалар
енгізілді. Министрлер Кабинетін құру кұкьіғы Президентке берілді, оны
Жоғарғы Кеңес бекітті. Конституция Қазақ ... ... оның ... ... ... ... мәселелерді шешуге қатысатындығы туралы
қағидалармен толықтырылды. Бұл Қазақ ... ... ... ... тағы бір ... ... ... 15 ақпанында қабылданған, соған сәйкес Қазақ КСР-ының 1978
жылғы Конституциясына елеулі өзгерістер енгізілген ... ... және ... ... ... депутаттарының жергілікті Кеңестері туралы"
Заңның маңызды конституциялық мәні бар. Онда ... ... ... ... ... бірінші рет берілді. Бұл мәселенің маңызы зор және 1993
жылғы және 1995 жылғы Конституция-ларда әр қырынан шешілді. Заң ... ... ... ... ... ... Кеңестерін,
аумақтық қоғамдық өзін-өзі басқару органдарын, сондай-ақ ... ... ... ... ... және іс жүзінде оларды таратып жіберуге дейін колданылды.
Конституциялық зандардың орнықтырылуының екінші ... ... 1991 ... 10 ... ... "Қазақтың Кеңестік
Социалистік Республикасының атауын өзгерту туралы" ... ... ... деп ... ... КСР ... және
мемлекеттік егемендік туралы Декларацияға өзгерістер енгізгендіктен, ол іс
жүзінде сондай заң болды. Бұл заңнын мәні ... ... ... ... ... ... ... тасталды.
Бұл заңның тағы бір мәні — ... ... ... ... тануы:
Республиканың көпұлтты халқының "өзін-өзі тану принципіне негізделген
демократиялық, тәуелсіз, ... ... ... ... кұру ... ... ... Қазақстан Республикасы деп аталды. Мұнда ұлттың өзін-өзі
тануы айтылмайды. ... ... бұл идея 1991 ... ... яғни, бар болғаны алты күннен кейін кабылданған "Мемлекеттік
тәуелсіздік туралы" Заңда ескерілген жоқ. "Мемлекеттік тәуелсіздік ... ... ... "Казакстан халқының еркін білдіре, ... ... тану ... ... отырып.., Казақстан ... ... ... ... ... ... ... рет жарияланды, онда
тәуелсіз мемлекетке тән элементтер: біртүтас азаматтық, аумақтық ... ... ... ... ... ... ... сәйкес
дербес экономикалық жүйе, жеке Қарулы Күштің болуы ... ... ... ... дербес мемлекет ретінде енді.
Конституциялық заңның калыптасуының екінші кезендегі бір ... ... ... ... ... келмегендіктен, Қазақ КСР-ы
Конституциясының нормалары, КСРО мен ... ... ... одан әрі
колданылды.
Осы кезеңде Казақ КСР-ының 1978 ... ... ... ... бірқатар зандар қабылданды. Айталық, 1991 ... ... ... ... ... ... ... заң КСРО азаматтығын, сондай-ақ кос азаматтық институтын
таныған жок. Ол ... ... ... жаңа ... ... ... ... заңның конституциялық мәртебесі Казақстан Республикасының
1993 жылғы Конституциясымен танылды. Бұл мән-жайды атап ... ... 1995 ... ... ... туралы занды енді конституциялық
зандардың катарына жатқызбайды.
Мемлекеттік органдар жүйесіне 1992 жылғы 5 маусымдағы "Конституциялық
сот туралы"3аң елеулі ... ... Бұл ... ... өте күрделі
болды. Конституииялық сотты 993 жылғы Конституция ... екі ... ғана ... ... өмір ... 1995 ... Конституция кабылданғанға дейін-
ақ тарих қойнауына кетті.
Демек, бірінші және екінші кезенде ... ... ... ... ... -тәуелді мемлекеттік
ұйымдардың Конституциясына өзгерістер мен ... ... ... ... заң шығарушылардың қамтылмасты камтимын деген нәтижесіз
талпынысы еді. 1992 жылдың маусымына дейін Казақ КСР ... ... ... ... ... ... негізделген, мықтап
идеяландырылған Конституцияны ешқандай өзгеріс пен ... ... ... да ... еді. Әрине, зан шығарушылар мұны түсінді, ... ... ... жаңа ... жобасын әзірлеу ... ... және ... тобы ... Республикасы конституциялық зандары калыптасуының үшінші
кезеңі Жоғарғы Кеңестің 1993 ... ... жаңа ... ... Бұл ... мемлекеттік және коғамдық кұрылысын мүлдем
жаңаша белгілеген ... ... акт ... ... Конституция
Қазақстанның мемлекеттік егемендігі жарияланған кезден бастап шығарылған
конституциялық зандардың кептеген құкықтық ... ... ... қабылдады. Халықтық егемендік, мемлекеттің тәуелсіздігі, билік
бөлісу принципі, қазақ тілін ... тіл деп ... ... және аткарушы биліктің біртұтас жүйесінің басшысы ретінде ... ...... Конституция-лық және Жоғары Терелік сотты,
прокуратураны тану осының ... ... 1978 ... ... кейбір кағидаларын қабылдады,
айталық, Жоғарғы Кеңес бір палаталы екілетті және заң шығарушы орган болып
қалды, бірақ енді ... ... ... ... ретінде танылған жок. Оның
өкілеттік тізбесі конституциялық тұрғыдан белгіленді. Бірақ СОКП үстемдігі,
біртұтас саяси партияның ... ... ... ... ... ... 1993 жылғы Конституция бойынша Жоғарғы Кеңес заң
тұрғысынан да, ... істе де ... ... ... ... дербес жүргізе алатын болды. Жергілікті ... ... ... ... Азаматтардың көптеген құқықтары мен
бостандықтары негізінде Қазақ ... 1978 ... ... ... ... мен идеялар сақталды. Ол - ... тең ... ... ... еңбек ету құқығы, білім алу құқығы,
денсаулықты ... ... және ... ... тәуелсіз мемлекет
кезеңіндегі негізгі жауапкершілігінің кенестік кезеңдегі ... ... ... ... Республикасының 1993 жылғы Конституциясына біркатар жаңа
кағидалар ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттілік нысаны ретінде" жарияланды. Кіріспеде "қазақ
мемлекеттілік" формуласы қолданылды. Бұл тек ... ... ... саяси
танығандығын білдірді. Басқаша айтканда, мемлекеттік егемендік тек ұлттық
егемендіктің жүзеге асуы ... ... ... ... ... "
Казақстан халқы Республикадағы мемлекеттік биліктің бірден-бір бастауы
болып табылатындығын" орнықтырды. Тиісінше, ... ... ... Конституциясы мемлекеттік егемендік негізіне ұлттық емес, халықтық
егемендікті қабылдады. Бұл ... ... ... ... ... Ол ... ... 1993 жылғы Конституция ... ... ... ... ... екі ... жүйесінің
әлі де жалғасып келе жатқан текетіресінің көрінісі.
Конституцияда "зиялы және біртұтас мемлекет" деген ұғым ... ... ... ... сипаты діни бірлестіктердің мемлекеттен
бөлінуінен көрінеді. Конституция ... ... да ... бір ... ... ... ... жариялады. Саяси партияларды діни
негізде құруға жол берілмеді. Діни бірлестіктер ... ... ... ... ... Ақыр ... ... органдардың және
лауазымды адамдардың қызметіне заңсыз араласуға жол берілмеді. Мемлекеттік
құрылым ... ... ... ... біртұтас мемлекет болып
табылады, демек, оның аумағында саяси да, сондай-ак, мәдени ... да ... ... Бұл тарихи тұрғыдан белгіленген және саяси-
кұқықтық жағынан өзін ... заң ... ... және сот билігі тармақтарының
"тежемелік және тепе-тендік жүйесін пайдалану ... ... ... карым-
катынас жасайтыны" туралы кағиданы да жаңа қағида деп есептеуге ... ... ... ... ... салуға кдтысты институттарын,
Президенттің тыйым салуын еңсеруді, Президенттің Қызметтен кетірілуін,
Министрлер ... ... және оның әр ... жеке-жеке кызметтен
кетірілуін, Жоғарғы Кеңестін ұсынысы бойынша ... ... ... ... алуды жатқызды. Бұдан көрінгендей,
тежемелік және ... ... ... ... белу принципін
толық жүзеге асыруға мүмкіндік бермейтіндей онша қомақты емес.
Конституция оның нормаларын ... ... ... ... ... ... ... колданудың бірсыпыра кырлары
бар. Ол, біріншіден, Парламенттен, Президенттен және ... ... ... ... ... ... органдардың заң
шығарушылық қызметіне ыкпал ету. Мұндай ықпал заң шығарушылық өкілеттігін
анықтау ... ... ... мемлекеттік органдардың нормативтік
актілерінің ... ... ... ... ... жолымен де
жүзеге асырылады. Екіншіден, ... ... ... ... ... ... ұйымдар арқылы тікелей жүзеге асырылуын
білдіреді. Конституцияда тура "Қазақстан Республикасының Конституциясына
қайшы келетін занды ... ... кұкы жок" ... деп ... ... ... сүйеніп, өз құкықтары мен бостандықтарын
пайдалануға және қорғауға ... ... ... ... ... ... ... өмір салтына және қоғамдағы көңіл күйге
осылайша ықпал етеді. Төртіншіден, ... ... ... ... ... ... Ол, атап ... Парламент,
жергілікті өкілетті органдар сайлауларының, Президент сайлауының және басқа
сайлаулардың Конституцияда каралған мерзімде еткізілуі тиістігін ... ... ... ... ... заң шығару өкілеттігін беру
институтын карастырған жоқ. Алайда, Президентке тек жәй ... күші ... ... ... ... ... ... өкілеттігін
бергендігіне қарамастан, республиканың Жоғарғы Кеңесі ... ... ... ... берді. Оны Конституциялык Сот өз қаулысында таныды.
Сондықтан Жоғарғы Кеңес 1993 ... 10 ... ... 1993 ... заң ... ... беру ... елеулі өзгеріс енгізді
деуге болады.
Конституциялық заңның қалыптасуының төртінші кезеңі 1995 ... ... ... Бұл ... одан әрі ... ... бірқатар елеулі жаңа қырларына тоқталайын. Онда КСРО-ның да,
Қазақ КСР-ының да не ... не ... еске ... ... ... ... дейін қолданылып келген Казақстан
Республикасы заңдарының Конституцияға қайшы келмейтін ... одан ... ... ... Бұл өте ... ... өйткені Казақ КСР-ының
көптеген кодекстері әлі жаңартылған ... ... ... ... — заң ... органдардың міндеті. Президенттік баскару
жүйесі орнықтырылды. ... ... ... билікке жақын тұрғанымен
Президент енді биліктін бірде-бір тармағына ... ... ... Парламент орнықтырылды. Конституциялық Сот сот органы болып
табылмайтын Конституицялык, Кенеспен ... ... ... біртұтас жұйе орнықты. Құкық қорғау органдарын кайта кұру
карастырылып, ол жүзеге ... ... ... ... ... ... Президенттік басқару жүйесіне тән жоғары және
жергілікті органдарын ... ... ... аяқталды.
Қорытынды
Жұмыстың қорытындысы. Сонымен, курстық жұмысты қорытындылай келгенде,
келесі ой-түйіндерді тұжырымдауға болады. Олар:
1) Бұл проблемаға қатысты жалпылама түрде талдау ... ... даму ... ... ... оның ... бойынша топтастырылуы берілген
Тұжырымдама жасасақ, ол келесі тұрғыда байқалады:
Қазақстанның жаңа конституциялық зандарының калыптасу тарихы Казақ КСР
Конституциясына Қазақ КСР-ының ... ... ... ... ... ... 24 ... заңымен өзгеріс енгізу кезеңінен бастау алады.
1990 жылғы 25 ... ... ... ... ... ... осы ... конституциялық сипаттағы маңызды актісі болып
табылады. Ол жай ... ... емес еді, оның ... ... ... ... зандардың орнықтырылуының екінші
кезеңі ... ... 1991 ... 10 ... ... ... Социалистік Республикасының атауын өзгерту туралы"
Заңнан басталады. Қазақстан ... ... ... ... ... ... Кеңестің 1993 жылғы каңтарда жаңа
Конституцияны ... ... Бұл ... ... ... кұрылысын мүлдем жаңаша белгілеген тарихи ... акт ... ... ... ... кезеңі 1995 жылы қабылданған
Конституциямен байланысты. Онда ... да, ... ... да ... не заңдары еске алынбайды. ... ... ... дейін қолданылып келген ... ... ... ... келмейтін бөліктерінің одан әрі қолданылатыны туралы
айтылды.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі:
1. Қазақстан Республикасының ... 30 ... 1995 ... Қазақстан Республикасының Конституциясына, "Қазақстан Республикасының
азаматтығы туралы" Қазақстан Республикасының Заңы 1991 жыл ... ... ... ... байланысты мәселелердi қарау
ережелерi Қазақстан ... ... 1996 ... ... N 3120 Жарлығы
4. Сапаргалиев Г.С. Конституционное право РК. А., 1998г.
5. Сапарғалиев Ғ.С. ҚР Конституциялық құқығы. А., 2004 ... ... Е.И., ... О.Е. ... ... М., 1996г
7. Коваленко А.И. Конституционное право М., ... ... С.К. ... право РК. Караганда, 1998г.
Амандықова С.К. ҚР Конституциялық құқығы. Астана, 2001 ж.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
ХХ ғасырдағы Қазақстанның Конституциялық дамуының негізгі кезеңдері71 бет
Географиялық оқытудағы практикалық жұмыстардың орны, олардың білім алудағы маңызы23 бет
"Адам" ұғымы, адам мәселесі9 бет
1993 жылғы Конституцияның қабылдану себептері15 бет
1993 жылғы конституцияның қабылдану себептері туралы20 бет
2002 жылы қабылданған Қазақстан Республикасының Құқықтық саясат тұжырымдамасы12 бет
Coт төрелігі ұғымы және оның принциптері6 бет
Адам және азамат9 бет
Адам және азаматтардың конституциялық міндеттері18 бет
Адам және азаматтың жеке құқықтары мен бостандықтары19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь