Көрнекі құралдарды қолданудың тиімді жолдары

Жоспар
Кіріспе
Негізгі бөлім
1. Қазақ тілін оқытудағы көрнекілік принципі
2. Көрнекілік әдіс
3. Көрнекілік құралдарды пайдалану
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе
Көрнекілік – педагогикадағы дидактикалық тәсіл. Ол ақпараттың, дәрістің, үгіт-насихаттың, жарнаманың танымдылығы мен пәрменділігін арттыру жолы, оқытуда заттар мен құбылыстардың әр қайсысының өзіне тән жаратылыс бітімін, әр қилы сыр-сипаттарын сезім мүшелері арқылы байқау, қабылдауға баулиды. Адам қоршаған ортаны, дүниені, құбылыстарды бес сезім мүшесі арқылы түйсінеді. Оның ішінде ақпаратты ең көп қабылдайтын сезім мүшесі – көру түйсігі. Адам жадында терең таңбаланатыны да осы көру түйсігі арқылы қабылданған ақпарлар. Бірақ, түйсік өздігінен құбылыстардың ішкі байланысын, олардың заңдылығын бейнелей алмайды. Құбылыстардың мәнін адам санасында ойлау, пайымдау қабілеті ғана бейнелейді. Көрнекіліктің нәтижесінде қоршаған өмір құбылысын және заттарды салыстыра ойлап, пайымға салып қабылдау арқылы оқушылардың мәселені түйсіну дәрежесі артады, сана-сезімі қалыптасады. Сонымен бірге, қабылданған ақпарлар оқу міндеттеріне байланысты талданып, қорытылады. Көрнекілік құралдары оқушыларға бейнелі түсінік беру үшін ғана емес, оқушылардың ұғымын қалыптастырумен бірге, абстрактілі байланыстар мен тәуелділікті түсіндіру үшін қолданылады. Бұл дидактиканың басты қағидаларының бірі болып саналады. Көрнекілікті чех педагогі Я.А. Коменский (1590 – 1670) 17 ғасырда енгізді. Одан кейін педагогтер швейцар И.Г. Песталоцци (1746 – 1827), неміс А.Дистерверг, орыс педагогі К.Д. Ушинский (1824 – 1870/71), т.б. Көрнекілікті оқу пәндерінің мазмұнына бейімдеп (ана тілі, арифметика, табиғаттану, т.б.), дидактика мен әдістеме жүйесіне лайықтап қалыптастырды.
Көрнекіліктің үлгілерін пайдалануға Ы.Алтынсарин зор көңіл бөліп, “Қазақ жастары ғылым-өнерді кітап сөзі деп қана қарамай, заттай көзімен көріп, ажырата білуін” мақсат етіп қойды. Қазіргі оқу жүйесінде жанды-жансыз табиғат объектілерін байыппен байқаудың, сурет, өрнек, көркемөнер туындыларын, графикалық материалдарды заттай пайдаланудың мәні зор. Қазіргі дәуірде ғылым, техника, көркемөнер салаларында мол дамыған шынайы деректерді, т.б. едәуір күрделі бейнелеу мүмкіндіктерін пайдалану үшін түрлі кабинет, арнайы жұмыс орындары – кабиналар ұйымдастырылды. Осыған орай оқу барысында кинопроекторлар, кинофильмдер, теледидар, оптикалық аспаптар, түрлі механизмдер, дәлдік өлшеу-есептеу машиналары, т.б. көрнекі құралдар қолданылады.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Рахметова С. Қазақ тілін оқыту методикасы. -Алматы. 1991.
2. Әбілқаев А. Қазақ тілін оқыту әдістемесі. -Алматы. 1995.
3. Исабаев Ә. Қазақ тілін оқытудың дидактикалық негіздері. -Алматы. 1993.
4. Нұржанова Ж. Қазақ тілін тиімді оқыту жолдары. -Алматы. 2001.
5. Әлімжанов Д., Маманов Ы. Қазақ тілін оқыту методикасы. -Алматы. 1965.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
Академик Е.А.Бөкетов атындағы ... ... ... факультеті
Қазақ тіл білімі кафедрасы
Реферат
Тақырыбы: Көрнекі құралдарды қолданудың тиімді жолдары
Орындаған: КО-31 тобының студенті
Ибрагимова З.
Тексерген: аға ... ... Э. ... - ... ... ... тілін оқытудағы көрнекілік принципі
* Көрнекілік әдіс
* Көрнекілік құралдарды пайдалану
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе
Көрнекілік - ... ... ... Ол ... ... ... ... танымдылығы мен пәрменділігін арттыру жолы, оқытуда заттар мен ... әр ... ... тән жаратылыс бітімін, әр қилы сыр-сипаттарын сезім мүшелері арқылы байқау, қабылдауға баулиды. Адам қоршаған ортаны, дүниені, құбылыстарды бес ... ... ... ... Оның ... ... ең көп ... сезім мүшесі - көру түйсігі. Адам ... ... ... да осы көру ... арқылы қабылданған ақпарлар. Бірақ, түйсік өздігінен құбылыстардың ішкі байланысын, ... ... ... ... ... ... адам санасында ойлау, пайымдау қабілеті ғана бейнелейді. Көрнекіліктің нәтижесінде қоршаған өмір ... және ... ... ... ... ... қабылдау арқылы оқушылардың мәселені түйсіну дәрежесі артады, сана-сезімі қалыптасады. Сонымен бірге, қабылданған ақпарлар оқу ... ... ... қорытылады. Көрнекілік құралдары оқушыларға бейнелі түсінік беру үшін ғана емес, оқушылардың ... ... ... ... ... мен ... түсіндіру үшін қолданылады. Бұл дидактиканың басты қағидаларының бірі болып саналады. Көрнекілікті чех педагогі Я.А. Коменский (1590 - 1670) 17 ... ... Одан ... ... ... И.Г. ... (1746 - 1827), неміс А.Дистерверг, орыс педагогі К.Д. Ушинский (1824 - ... т.б. ... оқу ... ... бейімдеп (ана тілі, арифметика, табиғаттану, т.б.), дидактика мен әдістеме жүйесіне лайықтап қалыптастырды.
Көрнекіліктің үлгілерін пайдалануға Ы.Алтынсарин зор көңіл ... ... ... ғылым-өнерді кітап сөзі деп қана қарамай, заттай көзімен көріп, ажырата білуін" мақсат етіп қойды. Қазіргі оқу жүйесінде жанды-жансыз табиғат ... ... ... сурет, өрнек, көркемөнер туындыларын, графикалық материалдарды заттай пайдаланудың мәні зор. Қазіргі дәуірде ... ... ... ... мол ... шынайы деректерді, т.б. едәуір күрделі бейнелеу мүмкіндіктерін пайдалану үшін түрлі кабинет, арнайы ... ... - ... ... ... орай оқу барысында кинопроекторлар, кинофильмдер, теледидар, оптикалық аспаптар, түрлі механизмдер, дәлдік өлшеу-есептеу машиналары, т.б. көрнекі құралдар қолданылады.
Негізгі бөлім
Қазақ балаларын ... ... ... өте ... ... қоя ... , - дейді. Ы.Алтынсарин оқыту принциптеріне: түсініктілік принципі, көрнекілік принципі, жаттығу принципі, өз бетінше оқыту, саналылық ... ... ... ... ... әдістемелерінде оқытудың 4 және 7 түрлеріне талдау ... ... ... ... ... ... топтастырылады:
1. Қазақ тілін оқытудың ғылымилық принципі.
2. Жүйелілік принципі.
3. Көрнекілік принципі.
4. Саналылық пен белсенділік ... ... ... ... принципі.
6. Түсінуге жеңіл қолайлылық принципі.
7. Оқушылардың психикалық ерекшелігін ескеру принципі.
Заман талабына сай ... ... ... ... қажет ете береді.
Көрнекілік принципі пәнді оқыту ісінде өте ... орын ... ... оқытуда ерекше қызмет атқарады. К.Д.Ушинский таныс емес бес сөзді қаншама қайталап қиналатын оқушы сурет арқылы көрсетілген жиырма сөзді лезде ... ... деп ... айтпаған. Он рет айтқаннан бір рет нақтылы көрсеткеннің ... ... ... де ... ... ... ... тілі сабағында көрнекілікті өте ұтымды қолдануы қажет. Көрнекілік принципі оқушылардың ... ... ... білімді көрнекілік арқылы оқытуға бағыт береді. Ең алғаш оқытудағы көрнекілік туралы айтып, құнды пікір қалдырған Я.А.Коменский болатын. Оның ... ... ... ... ... ... сезімі қабылдай алатын нәрселердің барлығын сезім әсерлерін туғыза білдірген жөн: ... ... ... ... ... ... нәрсені құлақ қойып тыңдасын, иісін иіскеп білсін, дәмін татып көрсін, қолына ұстап нәрсенің ... ... т.б. ... - ... болатын /Я.А.Коменский. "Ұлы дидактика"/. Оқушы казақ тілінен берілген білімді /схема, таблица, плакат, ... т.б./ ... қана ... ... ... ... іздеп, ең маңызды қасиеттерін білуге ұмтылады.
Көрнекіліктің ... көп. Әр ... ... қарай көрнекілікті таңдауға болады. Көрнекіліктің түрлерін педагогиканың дидактика тарауында көрсеткен.
1. Жаратылыс көрнекілігі. Оқушыларды табиғатқа экскурсияға апару арқылы шағын ... ... ... ...
2. ... көрнекілік: фото, суреттер, картиналар, диафильм, диапозитив, кинодан ... т.б. ... ... ... байланысты әңгіме құрастыру;
3. Дыбыстық көрнекілік: күйтабақ, грампластинка, магнитофон, үзінді оқып, талдату;
4. Графикалық символдық көрнекілік: картина, ... ... ... Қазақ тілі сабағына тақырыптың ыңғайына қарай, жоғарыда айтылған қажетті көрнекілік таңдалады.
Көрнекі ... ... ... ... де атқарады. Ол оқушы зейінін ұйымдастыруда да маңызды. Сонымен бірге әрі көру, әрі ... әрі ... ... ... ... ... ... тілдік мәліметтің ұзақ сақталуына әсер етеді.
Балаларға ана тілін үйретуге көрнекіліктің алатын орны жөнінде К.Д.Ушинский деген болатын. Өйткені ... ... ... ... және балалардың бақылағандарын сөзбен дұрыс айтып беруге, одан ... ... ... ... ... сабақтарында көрнекілікті қолдану мүмкіндігі орасан мол: айнала қоршаған дүниені ... ... ... ... оқушылардың жинаған заттары, жеке және коллекция түріндегі гербарийлер, жануарлардың, құстардың тұлыбы, ... ... және ... (оқушылардың өздері дайындайды), кинофильмдер, диафильмдер, түрлі картиналар, портреттер, оқулықтағы суреттер.
Жоғарыда біз ... әр ... ... ... құралдардың қалай пайдаланылатынына тоқтатылып отырғанбыз. Сондықтан бұл жерде көрнекі құралды қолданудың жалпы тәсілдерін ғана ... ... ... театрдан немесе теледидардан пьесалар көру көркем шығарманы оқудың орнына жүре алмайды. Бұлар кейде көрнекілік ретінде, мәтінді екінші оқығанда ... оған ... ... ... ... ... ... , әңгімесін оқығанда, қорытындылау кезінде (А.Чехов) диафильмін көрсетуге болады. Көрсетілетін фильмдер материалға тақырыбы жағынан да, ... ... да, ... ... ... ... тұруға тиіс.
Фильмдер көбінесе мәтінді оқу алдында көрсетілгені дұрыс. Революционерлер, суретшілер, ғалымдар т.б. портреттері де оқуға дайындық кезінде пайдаланылады.
2. ... ... мен ... ... балалардың өздері жинаған заттарды, ғылыми мақалаларды оқуға дайындық кезінде ... ... ... ... Бұл заттарды шығарманың басқа түрлерін оқу кезінде де пайдалануға болады.
3. Оқу ... ... да ... ... ... түрі ... ... деуге болады. Бұл дайындық кезде де, оқу барысында да, ... ... ... де, ... жасау кезінде де, қорытынды әңгіме жасағанда да көмекші құрал есебінде қызмет атқарады. Алайда, мұнда есте болатын жағдай - ... ... тым көп ... ... ... төмендетіп алудан сақ болған жөн. Оқушыларда оқу барысында туатын эмоция мен бейнелер ... өмір ... ... жасы ... ... күшейе береді.
Мәнерлеп оқу, сөзбен суреттеу, сондай-ақ басқа да шығармашылық жұмыстар ... ... ... ... ... баулиды.
Сөйтіп, оқу сабақтарында балаларды жан-жақты тәрбиелеу, оларға білім беру т.с.с. міндеттерді іске асыру үшін көрнекі құралдың ... зор ... ... ... грамматикалық құрылысын, оның жекелеген категорияларын оқушыларға жан-жақты түсіндіруде, ... ... сай ... ... құралдарды пайдаланудың үлкен маңызы бар. Қазақ тіліндегі ... ... ... жаңа ... ... өткен материалды қайталау, не бекіту, жаттығу жаздыру кезінде пайдаланылған көрнекілік әрбір сабақтың әсерлігін және мазмұнын арттырып, ... ... ... ... ... себебін тигізеді. Білімді игерту үстінде оқушының ақыл-ойын дамытуда, ғылыми білімді игеруде, деректерді еске сақтауда көрнекілікті әрбір сабақ үстінде пайдалану ... ... ... ... қай ... ... ... салыстырмалы түрдегі таблицаларға, таблицаның басқа да түрлеріне кең орын берілген. Қазақ тілінің ... ... ... ... ... ... ғалым-методистер құрастырған таблицаларды мұғалімдер сабақ процесінде қолданып жүр. Мысалы: Қ.Тұрғанов "Тіл дыбыстары" жайлы, Б.Кәтенбаеваның "Сөз ... ... "Жай ... ... ... "Құрмалас сөйлем синтаксисіндегі" көрнекі құрал, т.б. таблица, схемалар арқылы оқулықтағы ... ... ... ... ... байытуда. Кейде оқушылардың қабылдау ерекшеліктеріне сәйкес келетін жылжымалы таблица және түсіндірме таблица, ... ... ... ... ... Бұлар кейбір жазылуы қиын сөздер, сөз тудыру, түрлендіру, қиын әріптер, буын құрау, т.б, жағдайда қолданылады /Б.Кәтенбаева. Грамматикалық таблицалар. А.: ... 1979 ж./ ... ұлы ... ... ... ... ... көрнекілікті талап етіп отырады", - дей келе, күнбе-күн көрнекілікпен жұмыс ... ... ... ... ... ... халқының тұңғыш ағартушысы Ы.Алтынсарин: "...шәкірттердің барлық сезім мүшелерінің - көз, қол, есіту қабілетін, тілді, зейінді ... ... ... ... ... арқылы, жаттықтыру арқылы жұмыс істеу" керектігі жайында әдістемелік ... ... ... ... бұлақ". Алматы: Жазушы, 1988 ж., 156 б.). Көрнекіліктің түрлері көп. Оны сабақтың ... ... ... ... ... ... ... Қазақ тілі сабағында көбірек қолданылатын көрнекіліктер: схемалар, кестелер, картина, табиғат суреттері, техникалық құралдар, т.б. Қазақ тіліне арналған кестелер: фонетикалық, ... ... ... ... ... бір ... ... не жинақтау түрінде болуы мүмкін.
Оқытудың көрнекілігі дидактиканың негізгі принциптерінің бірі екені мәлім.Әсіресе,қазақ тілі сабақтарында ... ... ... ... ... ... ... ұғымдарды (материалдарды) түсіндіруді жеңілдететінің,көрнекілік арқылы түсіндірілген тақырып оқушының ойында берік сақталатынын,оқушының елестету ... ... ... ... ... ... көреміз.
Көрнекілік сабақтың кез келген бөлімінде, атап айтқанда, жаңа сабақты түсіндіру, бекіту, қайталау кезеңдерінде де қолданыла береді.
Қазақ тілі ... ... ... ... түрі көп. Соның ішінде дәстүрлі ірі кеңінен пайдаланылатыны - таблица.
Көрнекіліктің таблица ретінде берілуіндегі ... - ... ... ... ... ... салыстырып көрсетуге мүмкін болады. Көрнекілік арқылы оқушылардың танымдық қабілетін дамытуға болады.
Сабақты түсіндіру кезеңінде мынадай ... ... ... ... ... әр ... сай ... қолдануға болады.
Сабақ өткізуде көрнекіліктердің түрлері көп: дидактикалық карточкалар, суретті көрнекілік, ... ... т. ... осындай әр түрлі көрнекіліктерді пайдалану оқушылардың логикалық ойын ... ... ... ... тілдік категориялардың атаулармен, бір-бірінен мағыналық айырмашылықтарын, кейбір тақырыптардың іштей байланысын түсінетін болады.
Қорытынды
Білім - ел қазынасы, халқымыздың білімділігі - ел ... ... ... сай ... беру үшін ... ... әдістерін қолдануымыз қажет. Оқушылардың алатын негізгі білімдерінің сапасы оқыту дәрежесіне тәуелді. ... ... ... - өз ... ... яғни жан-жақты ізденгіш жаңашыл болып, оқушының білімге ... мен ... ... ... сабақтың құрылымы мен әдіс тәсілдерін өзгертіп отыруы қажет.
Қазіргі уақытта тәжірибелі педагогтар мен әдістемешілер қазақ тілін оқыту барысында техникалық ... атап ... ... ... ... диафильм, видеофильм, теледидарды пайдалану сабақты жандандыратынын, оқушылардың ол пәнге қызығушылығын арттыратындығын, өздігінен ізденуі мен шығармашылық бағытта ізденістер ... еш ... ... ... ... Әр ... ... құралдарды пайдаланып өткізілген сабақта оқушылар жалықпайды, жаңа оқу материалын қабылдауда олардың әр ... ... ... (көру, есту, т.б.) қатысады, оқуға қызығушылығы артып, түсіндірілген ... тез ... ... туады. Әрине, техникалық құралдар мұғалімнің рөлін еш уақытта да атқара алмайды. Ол, мұғалімге тек көмекшілік қызметін ғана ... ... оны ... ... босатады.
Қорыта айтқанда, көрнекілікті оқу процесінің барлық кезеңінде пайдалануға болады. Бірақ та шамадан тыс пайдаланудың да зиян екенін ұмытпауымыз қажет. Көрнекілік ... бір ... ... ғана ... ... Және қазақ тілі сабақтарында қолданылатын көрнекіліктер грамматикалық ұғымды немесе ережелерді ұғынуға, саналы ... ... ... қана ... ... ситуацияларын туғызуда да үлкен мүмкіншіліктер жасайды.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Рахметова С. Қазақ тілін оқыту методикасы. -Алматы. 1991.
2. Әбілқаев А. ... ... ... ... -Алматы. 1995.
3. Исабаев Ә. Қазақ тілін оқытудың дидактикалық негіздері. -Алматы. 1993.
4. Нұржанова Ж. ... ... ... ... ... -Алматы. 2001.
5. Әлімжанов Д., Маманов Ы. Қазақ тілін оқыту методикасы. -Алматы. 1965.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Балаларға үй жануарларымен, жабайы аңдарды таныстыру4 бет
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия. Табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану Әлемдегі және қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі (2014-2015 ж.) Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу13 бет
Қазақ философиясы тарихын логикалық-құрылымды кестелер арқылы оқыту әдістемесі6 бет
Әдебиет сабағындағы көрнекілік құралдарының жалпы сипаттамасы33 бет
Ақпарат және оны өрнектеудің жолдары6 бет
Бастауыш мектептің математика сабақтарында ұлттық және дидактикалық мазмұнды ойын есептерін қолдану арқылы оқушылардың ой-өрісін дамыту27 бет
Химияның ауыл шаруашылығындағы маңызы11 бет
Corel Draw программасын түрлі графикалық бейнелерді өңдеуге қолданудың әдістемелік негіздері21 бет
Айналым құралдарды кіріске және есептен шағарудың есебі22 бет
Алматының көрнекі орындары7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь