Нарыққа көшу жағдайындағы әлеуметтiк процесстердi басқарудың ғылыми-теориялық негіздері

МАЗМҰНЫ:

Кiрiспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5

I Нарыққа көшу жағдайындағы әлеуметтiк процесстердi басқарудың ғылыми.теориялық негіздері
1.1. Экономикалық және әлеуметтiк процесстерге экономика.лық сипаттама және олардың бiр.бiрiмен байланысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.2. Аймақ әлеуметтiк басқарудың обьектiсi мен субьектiсi ретiнде және аймақтағы әлеуметтiк қажеттiлiктердiң кешендiлiгi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...12

II Аймақтағы әлеуметтiк процесстердi басқару механизмiн талдау (Оңтүстiк Қазақстан облысы материалдары бойынша)
2.1. Үкiметтiң әлеуметтiк саясаты және аймақтық әлеуметтiк процесстер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15
2.2. Оңтүстік Қазақстан облысының әлеуметтiк.экономикалық мiнездемесi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
2.3. Аймақтағы әлеуметтiк процесстердi басқарудың тиiмдiлiгiн бағалау және әлеуметтiк қажеттiлiктердi қанағаттандыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..32

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .33
КІРІСПЕ
ҚР-ның тәуелсіздік алған алғашқы жылдарындағы нарықты экономикаға көшу реформалары көптеген әлеуметтік зардаптардың, кедейлік пен жұмыссыздықтың өсуімен қатар жүрді.Қазақстан Республикасы әлеуметтік – нарықтық экономиканы құруға бағыт алып, біздің мемлекет жүргізіліп жатқан реформалардың басты мақсаты етіп халықтың тұрмыстық жағдайын арттыруды белгіледі.
Қазіргі кезде 3.5 млн. астам адам әлеуметтік қамтамасыз етумен қамтылған (немесе барлық халықтың 23.3%). Республикалық және жергілікті деңгейлерде бюджеттік қаржылар есебінен әлеуметтік төлемдердің, жеңілдіктердің, жәрдемақылардың және халықтың әртүрлі топтары үшін жәрдем ақшалардың 34 түрі белгіленген.
Әлеуметтік салаға шыққан шығыстардың серпінді өсімі, әлеуметтік реформаларды тереңдету үшін мүмкіндіктерді көбейту, жұмыссыздық деңгейін төмендету, өмір сүру деңгейін көтеру, әлеуметтік төлемдер жүйесін жетілдіру, зейнетақы жүйесін дамыту сияқты әлеуметтік маңызды мәселелерді шешуге мүмкіндік туғызады.
2002 жылдан бастап, 2006 жылға жоспарланған шығыстарды қоса есептегенде, республикалық бюджеттегі әлеуметтік көмек көрсету мен әлеуметтік қамсыздандырудың жылсайынғы шығыстары, 160 миллиард теңгеден 362 миллиард теңгеге дейін, яғни екі еседен астамға өсті.
Республика Өкіметі шығарып, күшіне енген «Қазақстан Республикасында 2005 – 2007 жылдары әлеуметтік реформаларды әрі қарай тереңдету бағдарламасының» мақсаты, басты сипаттамалары қаржылық тұрақтылық, жұмыс беруші және жұмыскер арасында жауапкершілікті бөлу болып саналатын әлеуметтік қамтамасыз етудің үш деңгейлі жүйесін құру болып табылады.
2006 жылғы мемлекет Президентінің Қазақстан халқына Жолдауында әлеуметтік саланы әрі қарай жаңартудың ең басым бағыттарының қатарына, халықтың неғұрлым «әлжуаз» топтарын қолдау жатқызылған. 2007 жылдан бастап зейнетақы мен әлеуметтік төлемдер ағымдағы айда жүзеге асырылатын болады, осы мақсатқа шамамен 30 миллиард теңге бөлінді.
Республикадағы зейнетақы реформасы бойынша заңнама, мүгедектік, асыраушысынан айырылу жағдайы және жасына қарай әлеуметтік жәрдемақылардың төлеуін қарастыратын, сонымен қатар әлеуметтік мемлекеттік жәрдемақы алуға құқығы бар азаматтарды мемлекеттік әлеуметтік қамтамасыз ету саласындағы қатынастарды реттейтін, халықты әлеуметтік қорғау бойынша қосымша актілермен негізделген.
Пайдаланылған әдебиеттер:

1. Уровень жизни населения в Казахстане. Статистический сборник/ Агенство РК.- Астана, 2007 г.
2. Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы. Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Парламент палаталарының бірлескен отырысында сөйлеген сөзі./ Егемен Қазақстан. 19 қаңтар 2006ж.
3. Социальная ответственность бизнеса и корпоративное гражданство/ Мировая экономика и международные отношения, 2005, №11, с. 3-13.
4. Жаңа экономика, инновация және бәсекеге қабілеттілік / Егемен Қазақстан. 16 қыркүйек 2006ж.
5. Альберт Рау: СПК для местной власти – не конкурент, а партнер/ central Asia Monitor.№46(153) 23- 29 ноября 2007г.
6. «Индикаторы мониторинга бедности в Республике Казахстан». ҚР статистика жөніндегі агенттігі/ БҰҰДБ. Алматы, 2003 ж.
7. БҰҰДБ есебі «Бедность в Казахстане: причины и пути преодоления». Алматы, 2004 ж.
8. Программа дальнейшего углубления социальных реформ в РК на 2005-2007 г.г. /Утверждена Постановлением Правительства РК от 30.11.2004г. 1241.
9. Қазақстан экономикалық , әлеуметтік және саяси жедел жаңару жолында . Елбасы Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы./ Егемен Қазақстан.18 ақпан 2005ж.
10. Әлеуметтік бюджеттің әлеуеті зор /Егемен Қазақстан . 21 қаңтар 2006 ж.
11. Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы. Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Парламент палаталарының бірлескен отырысында сөйлеген сөзі./ Егемен Қазақстан. 19 қаңтар 2006ж.
12. Қазақстанның даму қарқыны бәсеңдемейді / Егемен Қазақстан. 20 қаңтар 2006ж.
13. ҮЕҰ : кедейлік мәселелерін шешу./ БҰҰДБ. Алматы, 2004ж.
14. Райымқұлұлы С. Экономикалық теория негіздері.Шымкент,2005

15. Мамыров Н.Қ.,Тілеужанова М.Ә.Макроэкономика.Оқу құралы.Алматы,2001
        
        Аннотация
Менің курстық жұмысым «Нарықтық экономика жағдайындағы мемлекеттің
әлеуметтік саясаты.» өте өзекті тақырып ... ... ... ... 2006 ... 18 ... ... бірлескен отырысында Қазақстанды таяудағы он жылда әлемдегі
бәсекеге барынша қабілетті 50 ... ... кіру ... мен ... ... алты ... ... «Әлсіздерді қорғайтын және экономика
мен елдің дамуын қолдайтын осы заманғы әлеуметтік саясат» ... ... ... ... екі ... , ... қорытындыдан және
пайдаланылған әдебиеттер тізімінен құралады.
МАЗМҰНЫ:
Кiрiспе.....................................................................
............................5
I Нарыққа көшу жағдайындағы әлеуметтiк процесстердi ... ... ... және ... процесстерге экономика-лық сипаттама
және олардың бiр-бiрiмен
байланысы.................................................................
....................6
2. Аймақ әлеуметтiк ... ... мен ... ... ... әлеуметтiк қажеттiлiктердiң
кешендiлiгi...............................................................
....................12
II Аймақтағы әлеуметтiк процесстердi басқару механизмiн талдау
(Оңтүстiк ... ... ... ... Үкiметтiң әлеуметтiк саясаты және аймақтық әлеуметтiк
процесстер................................................................
......................15
2. Оңтүстік Қазақстан облысының ... ... ... ... ... ... ... және
әлеуметтiк қажеттiлiктердi
қанағаттандыру............................................................
..............29
Қорытынды...................................................................
...................32
Қолданылған
әдебиеттер.............................................................33
КІРІСПЕ
ҚР-ның тәуелсіздік алған алғашқы ... ... ... көшу
реформалары көптеген әлеуметтік зардаптардың, кедейлік пен ... ... ... ... әлеуметтік – нарықтық
экономиканы ... ... ... ... ... ... ... басты мақсаты етіп халықтың тұрмыстық жағдайын арттыруды
белгіледі.
Қазіргі кезде 3.5 млн. ... адам ... ... ... ... барлық халықтың 23.3%). Республикалық және жергілікті
деңгейлерде бюджеттік қаржылар ... ... ... ... және ... ... топтары үшін жәрдем
ақшалардың 34 түрі белгіленген.
Әлеуметтік ... ... ... ... өсімі, әлеуметтік
реформаларды тереңдету үшін мүмкіндіктерді көбейту, жұмыссыздық ... өмір сүру ... ... әлеуметтік төлемдер жүйесін
жетілдіру, зейнетақы жүйесін дамыту ... ... ... ... ... туғызады.
2002 жылдан бастап, 2006 жылға жоспарланған шығыстарды ... ... ... әлеуметтік көмек көрсету мен
әлеуметтік қамсыздандырудың жылсайынғы шығыстары, 160 миллиард теңгеден ... ... ... яғни екі еседен астамға өсті.
Республика Өкіметі шығарып, күшіне енген «Қазақстан Республикасында
2005 – 2007 ... ... ... әрі ... ... ... ... сипаттамалары қаржылық тұрақтылық, жұмыс
беруші және ... ... ... бөлу болып саналатын
әлеуметтік қамтамасыз етудің үш деңгейлі жүйесін құру болып табылады.
2006 жылғы ... ... ... ... Жолдауында
әлеуметтік саланы әрі қарай жаңартудың ең басым бағыттарының қатарына,
халықтың неғұрлым «әлжуаз» топтарын ... ... 2007 ... ... мен ... ... ... айда жүзеге асырылатын болады,
осы мақсатқа шамамен 30 миллиард теңге бөлінді.
Республикадағы ... ... ... ... ... ... ... және жасына қарай әлеуметтік жәрдемақылардың
төлеуін қарастыратын, сонымен қатар әлеуметтік мемлекеттік жәрдемақы алуға
құқығы бар азаматтарды мемлекеттік ... ... ету ... ... ... ... ... бойынша қосымша
актілермен негізделген.
I Бөлiм .Нарыққа көшу ... ... ... ... ... ... және ... процесстерге экономикалық сипаттама
және олардың бiр-бiрiмен байланысы.
Соңғы жылдары ... ... көп ... ... қазiргi
кезеңдегi бiздiң қоғамымыздың дамуының мазмұны мен
оны басқару формасының күрделенуiмен түсiндiруге болады. Сондықтанда осы
процесстердiң өту ... ... ... ... әр түрлi
сферасындағы, әр түрлi ... оны ... әр ... ... ... ... ... заманғы экономикалық ғылым мен ... ... ... ... және ... ... ... Эрхардтың
енгізген оған жақын «әлеуметтік бағытталған нарық шаруашылығы» термині
ғылыми қолданысқа енген. Бұл категориялар ... ... мен өмір ... ... ... экономиканы өзінің құрылымы мен табысты бөлу
тәсілі бойынша сипаттайды.
Бiзге ... ... ... кең ... «қоғамдық» деген
мағынада қарастырылады. Сайып келгенде, ... ... - ... ... ... кең мағынада әлеуметтiк ... ... ... және ... ... өзiн де ... ... адам өмiрi деңгейiн, бiлiм беру деңгейiн, жалпы ... және т. б. ... ... ... ... ... және әлеуметтiк процесстердi басқарудың тиiмдiлiгi – ең
алдымен экономикалық және әлеуметтiк процесстердiң ... ... ... ... ... ... түсiнуге байланысты.
Экономикалық процесстер экономикалық қатынастармен, яғни өндiрiс, бөлу,
алмастыру және материалдық игiлiктердi тұтынуды ұйымдастыруда ... ... ... ... байланысты.
Бұрынғы командалық- әкімшілік жүйеде Қазақстанда материалдық
игiлiктердi бөлу, ... және ... ... аз ... ... және
мұнда экономикалық еркiндiк болмады. Социалистiк экономикада осы
қатынастарды реттеуде жоспарлау органдарында толық ақпарат болмады және
жоспарлаудың тиiмдiлiгi жеке қатынас пен ... ... ... зардаптары өнеркәсiпте өте күрделi болды, ал ауыл шаруашылығында тiптi
катастрофалық десе де болады.
Еліміздің ... әр ... ... ... ... ... және ... мүмкіндіктерімен анықталады.Барлық ТМД
елдеріндегідей 90-шы жылдардың басында Қазақстанда басталған әлеуметтік-
экономикалық реформалар қоғам ... ... ... ... ... ... ... қабаттары мен топтарына кері әсерін
тигізді. Нарықтық қатынастарға көшу қоғамның жіктелуіне және нарықтық
қатынастарға бейімделе алмаған тұрғындардың елеулі бөлігінің іріктелуіне,
кедейліктің ... ... ... ... соқтырды.
Қазақстанда тоқсаныншы жылдардың жартысынан басталған экономикалық
жандану белсенді әлеуметтік саясат жүргізуге мүмкіндік бере бастады. Жаңа
жағдайда әлеуметтік қорғау ... ... ... ... реттеу
бойынша заңнамаларды құруға және жүзеге асыруға, жұмыспен қамтуды белсенді
қолдауға, жинақтаушы зейнетақы жүйесіне өтуге және ... ... ... ... ... болуы, жұмыссыздық, халықтың қартаюы, нарықтың
глобализациясы, сонымен қатар ... емес ... өсуі ... одан әрі ... ... ... ... бiз бiлетiндей, ол нақты бiр ... ... ... ... табылады. Д.И.Правдиннiң айтуы бойынша:
« әлеуметтiк процесс кең ... - бұл адам өмiрi мен ... ... ... ... Осы ... экономикалық қатынастарды,
қоғамдағы адамдардың ... ... ... негiзiн қалайтын,
әлеуметтiк қатынастар деп те айтуға ... ... ... ... ... жеке ... факторы, оның қоғамдағы орны, әлеуметтiк
тегi, адам санасының қалыптасуымен ... ... ... - бұл қоғамды тәртiпке келтiру, жетiлдiру ... ... ... ... қоғамдық еңбек ... адам өмiрi мен ... ... ... ... ... және рухани ... ... ... ... әсер ету ... ... ... қоғамдық
процесстердi ұғыну адам қоғамының күрделi болуына байланысты сан ... мен ... ... ... оның ... ... барлық
әр қилы қатынастары бiрiгедi және жүзеге асырылады, ол әр түрлi ... ... мен ... ... ... ... Осыған
байланысты, күрделi әлеуметтiк жүйе мәселесiмен ... ... Дж. ... ... ... бiз күрделi жүйелердi түсiнгiмiз келсе, әр түрлi пәндер мен
бiлiм саласындағы ... ... ... Бiр ... ... бiз
психологиялық, экономикалық, техникалық, мәдени және ... ... ... ... ... ... және оның заңды түрде дамуы туралы көзқарас ... бола ... Оның ... ... ... ... ... жан-
жақты талдау жасау қажет. Зерттеудiң ... ... ... ... ең алдымен, қоғамдық ... ... ... ... және олардың бiр-бiрiмен байланысы.
Осы сұрақ бойынша зерттеудiң логикасы әр ... ... ... ... әлi де ... ... деп атауға болады, себебi
ол белгiлi аспектiге негiзделедi. Бiр жағынан, бiзге белгiлi , «... барша
адамзат тарихының ... ... -бұл, ... тiрi ... ... сүруi... Адамдар өмiр сүру мүмкiндiгiне ие болу керек», және бұдан
шығатыны «... ... ... акт, ... ... ... материалды өмiрге қажеттi заттай өндiрiс».
Осы ... ... ... ... ... ... ... жасау үшiн бiр-бiрiмен экономикалық
қатынастарға ... ... ... белгiлi, адамдар арасындағы қарым-қатынастар
әлеуметтiк қатынастар да ... ... ... кең ... әлеуметтiк
қатынастар туралы пiкiрталаста Р. Малахинованың келесi тұжырымы өте орынды:
«өндiрiстiк күштер мен өндiрiстiк қатынастар өзi үшiн және өз ... ... ... ... бiрлiгi өзiнiң категориялық түр-сипатын
қоғамның барлық материалдық дүниесiмен ... ... ... әр түрлi
экономикалық формада табады. Экономикалық ... ... ... ... ... әлеуметтiк формада көрсетедi». Осы ойды
Т.И.Заславская жалғастырады: «Шаруашылық механизмiн жетiлдiру ... ... ... ... ... осы ... экономиканы басқару механизмiнiң өзгерiсiне байланыссыз
талданады.
Алайда мұнда бiр құбылыстың екi жағы ... сөз ... тұр, ... ... ... ... ... жүзеге асырудың нақты
формасы ретiнде көрiнсе, ал қоғамның әлеуметтiк ... оның ... ... Осылайша келтiрiп отырған пiкiр бiздi мынадай тұжырымға
келудi қажет етедi:экономикалық және әлеуметтiк қатынастар тек бiр-бiрiмен
байланысып қана ... олар ... ... отырады.
Бiздiң ақиқатымызға қайтып келетiн болсақ, саясаткерлерiмiздiң адам
өмiр сүру деңгейi мен сапасын көтеру және ... ... ... ... ниеттi ұмтылысында қарама-қайшылықты саяси бағдарламаларды
жүзеге асыру нәтижесiнде көруге ... ... ... ... ... ... ... айқын бағалау механизмiн жасауда, пайда болған ... ... жою ... ... үшін ... ... және
экономикалық мағыналарының
байланысын анықтау қажет. Бұл жағдайда, ... ... адам ... ... ... ... ... кіреді. Олар үйлесімді
өндірістік қызмет, белгілі – бір ... ... көру ... ... ... ... өмірдің тағы бір басқа ... ... ол – ... аспект. Бiршама қысқарта
айтатын болсақ, ескерте кететiнiмiз, ол ... бiр ... ... және «экономикалық» ұғымы - мақсаттар үйлесiмi мен оларға
жетудiң ... ... ... ... ... түрлi бағытындағы жалпы классикалық
тұжырымдармен ... ... ... (У.Петти, А.Смит, К.Маркс,
А.Маршалл), олардың ... ... ... адамға қызмет етедi немесе
қызмет етуi қажет. ... ... және ... ... обьективтi
түрде жеке адамда, әлеуметтiк топта қосылады.
Басқару мәселесін ... ... біз ... ... аспектілерді жақындату қажеттілігі туралы сөз етеміз. ... ... ... ... ... ... ... және
әлеуметтік дамуын басқару бағдарламаларының қосылуы қажет. ... ... ... ... ... болатын және болмай
қоймайтын нәтижелерге экономикалық бағдарламаларда жан-жақты бақылау қажет”
Бұл бiзге ... ... ... құбылыстары
әлеуметтiк-экономикалық сипатта болатындығына тағы да көзiмiздi жеткiзедi,
және де ... және ... ... ... ... ... талдау деңгейiнде ғана мүмкiн болады.
Осы жұмыстағы «әлеуметтiк» және «экономикалық» ұғымын бөлiп қарастыру
экономикалық ... ... ... ... әлеуметтiк зардаптарды
талдау үшiн және экономикалық эффект әлеуметтiк эффектiге қаншама ... ... үшiн ... ... қарастырудың тағы да ... мына ... үшiн ... ... ... ... оларда шаруашылық қызметтiң
әлеуметтiк нәтижелерiнiң көрiнуi;
2) экономикалық әдiстермен әлеуметтiк ... әсер ету ... ... ... ... ... ... бермейдi және
олар бiр-бiрiне қарама-қайшы болуы да ... ... ... ... ... түседi. Сұрақтың осындай арнасында әлеуметтiк даму
көрсеткiштерiн жалпылау қажеттiлiгi туады. Негiзгi қиындық та осында ... ... ... тек ... ... ... мүмкiн және
оларды жалпы бiр көрсеткiшке келтiру мүмкiн ... ... ... табу үшін ... ... ... «әлеуметтiк эффектiнi экономикалық эффектiден бөлек ... ... ... ... ... бөлiмшелердiң
қызмет жасауының сипатындағы ... ... ... ... қоғамдық құрылымның жұмыс жасауын , сайып
келгенде, бiр-бiрiмен байланысты, ... ... ... ... ... ... жиынтығы ретiнде көрсетуге болады. Сондықтан да
экономикалық және ... ... ... ... ... ... ғылыммен дәлелденген экономикалық тиiмдiлiк
құрамындағы екi ... ... ... ... тиiмдiлiгi мен тұтыну
тиiмдiлiгi.
Сонымен бірге еске салатыны, тек сала, ... және ... ... мен ... сияқты бiр-бiрiмен
салғастырылатын болса, және тек ... ... ... ... ... экономикалық эффектiден ( өндiрiс эффектiсi) бөлектенуi
мүмкiн.
Осы жұмыстың мақсатын көп ... мына ... ... бередi:
әлеуметтiк эффект - бұл қоғам ... ... ... ... ... ... ал ... эффектiнiң шарасы қоғамдық
мүдделердiң бiрдей келiсiмде болу ... ... ... бағалау тұтынушының өнiмге немесе қызмет көрсетуге бағасы
болып ... ... ... ... өте кең. Олар ... ... ... және сферасын қамтиды. Адамдардың осындай байланысының
обьективтi негiзi адам мен оның қызметi, адамдардың ... ... ... осы ... ... ... табылады. Адам материалды
және рухани игiлiктердi өндiрушi де ... да ... ... ... әлеуметтiк және экономикалық процесстер арасында тiкелей ... ... ... ... және ... процесстер арасындағы тiкелей және керi
байланыстың жүзеге асырылуы территориалдық басқару процесiнде де ... ... ... ... де бар. ... аймақтың әлеуметтiк
дамуы территорияның аумағындағы тек экономикалық прогресстiң нәтижесi ... ... ... ... жекелей әлеуметтiк проблемаларды шешуде қоғамның
тiкелей әсерiмен де көрiнедi. Халықтың ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету және т. б. Қоғам өндiрiсiн дамытуда ... ... ... болса да, әр түрлi әлеуметтiк бағдарламаларды
(жалақыны көтеру, ... ... ... әлеуметтiк
инфрақұрылым салаларын дамыту және т. б.) тiкелей ... ... ... ... ... ... ... жеке алғанда, халықтың тұрмыс
деңгейiн көтеру факторларын ажырату ... ... ... ... жағынан территориалды даму мен жалпы өнеркәсiптермен байланысты болса,
ал екiншi жағынан, әлеуметтiк даму ... ... ... де ... тек ... ... аумағында ғана емес, сонымен қатар
оның сыртында да, ... ... өтiп ... әлеуметтiк процесстер
өндiрiстiң дамуына керi әсерiн тигiзуі мүмкін.
Әлеуметтiк және экономикалық ... ... ... ... ... ... онда осы ... көрiнуiнiң нақты формасы
айқындалмаған және ең бастысы - олардың байланысы, ... және ... ... ... ... сөз аз ... Осы сұрақтың мағынасын
дұрыс түсiну ... және ... ... ... ... ... ... болуы нәтижелерiндегi қателiктердi болдырмау үшiн
қажет.
Бiздiң алға қойған мiндетiмiз жекеленген процесстердi тек бiр жақты
ұғыну және сәйкесiнше ... ... ... ... ... ... тәжiрибесiнде барлық осы процесстер бiр уақытта жүредi
және шартты түрде әлеуметтiк-экономикалық процесстер деп атауға ... ... ... ... бiр-бiрiмен байланысқан
элементтерiн құрайды. Адам тұрмыс-тiршiлiгiнiң жалпы құбылысы ретiндегi
«экономикалық» және «әлеуметтiк» ұғымының диалектикалық бiрлiгiн
анықтауда әбiр ... ... ... жеке ... яғни ... сай ... қажет.
Берiлген зерттеудiң пәнi - қоғамдық құрылымның аймақтық
деңгейi. ... ... және ... ... ... - ... ... процесстермен заңдылықтарды танып
бiлудiң қажеттi шарты. Жұмыстың бұл ... ... ... ... ... қатынастарға экономикалық, саяси, жанұя және әлеуметтiк
қатынастардың өзiн де ... ... ... адам өмiрi ... беру ... ... мәдени деңгейлер және т. б. қатынасын
жатқызады;
- әлеуметтiк процесс кең ұғымда - бұл адам өмiрi мен олардың ... ... ... Осы ... экономикалық қатынастарды,
қоғамдағы адамдардың барлық басқа қатынастарының негiзiн ... ... деп те ... ... ... және экономикалық процесстер арасындағы тiкелей және керi
байланыстың жүзеге асырылуы территориалдық басқару процесiнде де
жүредi;
- Әлеуметтiк және экономикалық процесстердi ... ... ... дұрыс, бiрақ онда осы процесстердiң көрiнуiнiң нақты формасы
айқындалмаған және ең бастысы - олардың байланысы, обьективтi және
белгiлi дәрежедегi қайшы бiрлесу ... ... ... ... ... мен субьектiсi ретiнде және
аймақтағы әлеуметтiк ... ... ... жаңа экономикакалық саяси ... ... ... жаңа ... ... процесстердi
басқару жүйесiнiң ... ... ... алғашқы
жылдарында қалыптасқан әлеуметтiк басқару жүйесiнiң негiзгi қайшылықтарының
бiрi - әлеуметтiк-экономикалық сферадағы жергiлiктi басқару ... ... осы ... ... ... нақты мүмкiндiктерi арасындағы
өсiп келе жатқан мiндеттерiнiң ... ... ... ... ... ... ... бағыты ретiнде мемлекеттiк пен
аймақтық басқарудың, экономиканы басқарудың салалық және ... ... ... ... ... және ... аймақтар мен аудандар масштабындағы салааралық және сала iшiндегi
әлеуметтiк-экономикалық ... ... ... ... аймақты анықтап алғандықтан, ең алдымен, осы
ұғымға не кiретiнiн айқындап алғанымыз жөн.
«Аймақ» ... кең ... әр ... нышан бойынша дүние жүзiлiк
кеңiстiктi немесе елдiң территориясын бөлу үшiн ... ... ... ... ... т. б. Бұл ... мәнiн ашу негiзге қандай нышан алынып отырғанына
байланысты, сондықтан ... осы ... әр ... ... ... Кең мағынада аймақ - бұл елдi бөлудiң әкiмшiлiк
бiрлiгi - ... ... ... М. ... мен В. В. ... ойы ... аймақтық
типтегi халықтың орналасу жүйесiнiң бар болуы және оның шекарасы ... және ең азы ... ... ... ... ... ... инфрақұрылым бөлiмшелерiне
уақыт пен кеңiстiктiң қолайлылығымен анықталады. Бiзге ... ол - ... ... байланыстардың негiзiнде
бөлiнген аймақтан анағұрлым ерекшеленедi. ... ойы ... ... -территориалды еңбек бөлiнiсiнiң процесiнде
бөлiнген ... ... ... ... ... кiшi ... ... бiр бөлiгi». Аймақ, - деп жазады И.С.Туров, - бұл ... ... ... ... және ... ... ... және адамның тұрмыс-тiршiлiгiне қажеттi ... ... ... бар ... ... - бұл ... ұдайы өндiретiн бiртұтас және ... ... ... ... ... түсiнудiң ақиқатына
жақын, берiлген зерттеудiң ... ... ... ... ой жоқ, бiрақ
дефиниция нақты нышандармен, аймақтың ерекшелiктерiн көрсететiн - оның
мақсатты ... ... ... және ... ... тiкелей
қанағаттандыру, оған әртүрлi мәдени-тұрмыстық және басқа да ... ... ... Одан басқа, басқару обьектiсi ретiнде
қандай да бiр ... ... ... ... Осыған байланысты
келесi анықтама туындайды: аймақ - бұл ... ... ... ... ... ... деңгейiмен
сипатталатын әкiмшiлiк-территориалды бiрлiк.
Аймақ, бiрыңғай динамикалық ... ... ... ... нышандарымен бөленген. Аймақты басқару екi мезеттi шамалайды. Оның
бiреуi оған қатысы бар әлеуметтiк-саяси, ... ... ... және ... ... ... байланысты, екiншiсi аймақтың
кесiндiсiн
(әкiмшiлiк-территориалды ... ... ... ... ... ... басқарудың обьетiсi мен субьектiсiнiң ... ... ... ... келесi элементтер (кiшi
жүйелер) түрiнде көрсетуге болады:
-халық шаруашылық және әлеуметтiк комплекс (әкiмшiлiк-территориалды
құрылым, ... ... ... ... ... ... көрсеткеніндей, өңірлердің әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... Жан басына келетін жалпы
өңірлік өнімнің ... ... жеке ... арасындағы алшақтық 1999
жылғы 7-ден 2005 жылғы 13-ке дейін, 2 есе ... ... ... ... ... ... ... мамандандырылуы,
әлеуметтік проблемалары бойынша ерекшеленеді. Мәселен, Солтүстік Қазақстан,
Алматы, Ақмола, Оңтүстік Қазақстан және Жамбыл облыстары экономикаларының
жиынтық ... ... ... ... өнімнің 16(-ын, жергілікті
бюджеттердің жиынтық табысының 18(-ын, ... ... ... инвестицияның 10(-ын ғана құрайды.
Осы аймақтарда жан басына келетін жалпы өңірлік өнімнің үлесі барынша
аз болып тұр.
Астана және Алматы қалалары, Атырау және ... ... ... ... жалпы аймақтық өнімнің 44(-ға жуығын ... ... ... және ... ресурстар шоғырландырылған. Сондықтан үлкен
есптен әкімдердің еңбегі көп те емес. Алайда басқа аймақтарда да аз ... ... ... ... артықшылықтарын сауатты пайдалана
білмейді. Атырау облысы ... ... ... ... ... ... алғанда жұмыссыздықтың жоғары деңгейі және барлық
аймақтардың арасында кедейшіліктің барынша көп ... ... ... ... ... өңірлік деңгейіне , соның ішінде жан басына
келетін деңгейіне, халықтың табыстарына және ... даму ... ... ... ... ... бір ... қарастырмай,
салыстырмалылығы бойынша топтастыруы керек, дейді Елбасы Н.Назарбаев
облыстардың, Астана және ... ... ... ... топ үшін ... ...... көрсеткіштерді анықтау
қажет. Аймақтар өз топтарының ішінде үздік ... қол ... ... ... Тұтастай алғанда осылайша, көрсеткіштер ... ... әр ... ... ... ... ... Бөлiм. Аймақтағы әлеуметтiк процесстердi басқару механизмiн талдау
(Оңтүстiк Қазақстан облысы материалдары бойынша)
2.1 Үкiметтiң әлеуметтiк ... және ... ... процесстер.
Экономиканы мемлекеттік басқарудың әлеуметтік бағыты басқарудың айқын түрде
әлеуметтік аспектілерінің болуын қажет етеді. ... ... ... және ... терең байланысы экономикаға
үкіметтің әсер етуінің мақсаттары, міндеттері мен ... ... ... ... ... ... ... халықтың әл-ауқатын
қамтамасыз ету,халықтың өмір сүру деңгейін көтеру, қоғамдық қажеттіліктерін
қанағаттандыру болып табылады. ... ... ... ... ... ... мемлекет болып табылады. Ал бұл
дегеніміз, ол мемлекеттік басқару органдары белсенді ... ... ... және әлеуметтік мәселелерді шешуге экономиканы бағыттау.
Бірде-бір қазіргі ... ... ... ... ... қамту, өмір сүру жағдайларының ... ... ... ... алып ... ... Патерналистік концепция бойынша елдегі
әлеуметтік жағдайды және тауар мен қызмет көрсетуді ... мен ... ... ету ... ... жауапкершілікті өзіне алған
мемлекет кез-келген экономикада негізсіз болып ... ... ... ... ... тіпті де мүмкін емес. ... мен ... ... – азаматтардың өздерінің,
жанұясының, үй шаруашылығының, жұмысшылар істейтін ... ... ... ... ... ... және сонымен қатар
мелекеттің ісі.
Сондықтан да мемлекеттің әлеуметтік процесстерге ... ... ... мемлекет есебінен халыққа ... ... ... әлеуметтік саясатты жүргізу мемлекеттің қызметі мен
оның қатысты ресурстық мүмкіндігімен анықталады. ... ... ... ... елдің қоғамдық – саяси құрылымы мен қалыптасқан
экономикалық жағдайға тікелей байланысты болады. Сонымен қатар ... ... ... етуі мен оның осы ... қатысуы тек
халықтың әлжуаз топтарын қолдау, әлеуметтік сфера мен ... ... ... шектелмейді. Мемлекеттің
әлеуметтік саясаты сонымен бірге азаматтардың әлеуметтік ... ... ... ... мен нақты заңдармен кепілді ету болып
табылады.
Мемлекеттің ... ... ... ... ... құру мен ... ... қатысу қажеттілігі тек қана мемлекеттің
әлеуметтік миссиясынан ғана жасалмайды, ... ... ... ... ... табыс түрінде экономикалық пайдасы өндірістік, сауда
нысандарына қарағанда өте аз, ал ... ... ... ... де ... ... ... әлеуметтік нысандардың
коммерциализациялануы өте қиын және ... ... ... ал ... өміршеңдігі экономикалық әсерге қарағанда
әлеуметтік ... ... ... ... әлеуметтік нысандардың
коммерциализациялануы, жекешелендірілуі, олардың басқа мақсатта пайдалануы
немесе әлеуметтік игіліктің нарықтық бағасын тұтынушыға тым ... ... ... ... туғызады. Мұндай құбылыстарды Қазақстанда
көптеп ... ... ... ... Қазақстан облысындағы 2006
жылы ВИЧ инфекциясын (СПИД) ... ... ... ... ... мен қан құю орталығы жұмысының
салақтығынан болып отыр.
Жоғарыда айтылған ерекшеліктерге ... ... бір ... нысандарды өзінің тікелей басқаруында ұстап, ішінара мемлекеттің
меншігінде қалдыруы керек, ... ... ... ... ... ... ... бюджет есебінен тікелей немесе жанама
қаржыландырып отыруы ... ... ... өтпелі кезеңде, мемлекет экономикалық
және әлеуметтік процесстерді түбегейлі басқарудан шетте қалып, мемлекеттік
меншіктегі ... ... ... ... қателіктерге орын
беріп, мемлекеттік орталықтанған әлеуметтік функциялардың ... ол өз ... ... ... ... компенсациялауды
қажет ететін арнайы шараларды қажет етті. Оған жататындар:
- ... ... ... әлеуметтік мұқтаж топтарын мемлекеттік
қолдау;
- әлеуметтік жәрдемақыны енгізу;
- міндетті медициналық сақтандыру жүйесін құру;
- әлеуметтік сферадағы:мәдениет, ... ... ... ... ... және ... мекемелері ұйымдарына преференциялар мен салық
жеңілдіктерін беру;
- тұрғын-үй реформасын жүргізу;
- шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау;
- әлеуметтік бағыттағы мемлекеттік ... ... ... ... ... және ... ... құру.
Атап өту қажет , үкімет осы аталған шаралар бойынша соңғы жылдары қыруар
жұмыстар атқарып ... ... ... ... ... ... шешу және адамның
өмір сүру деңгейін жоғарлату мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық саясатының
басты бағыты болып табылады.
Еліміздің ... әр ... ... ... ... ... және қаржылық мүмкіндіктерімен анықталады.
Барлық ТМД елдеріндегідей 90-шы ... ... ... әлеуметтік-экономикалық реформалар қоғам ... ... ... жасап Республика тұрғындарының барлық қабаттары мен
топтарына кері ... ... ... ... көшу ... және ... қатынастарға бейімделе алмаған тұрғындардың елеулі
бөлігінің іріктелуіне, кедейліктің ... ... ... ... тоқсаныншы жылдардың жартысынан басталған экономикалық
жандану белсенді әлеуметтік саясат жүргізуге мүмкіндік бере ... ... ... ... ... ... еңбек қатынастарын реттеу
бойынша заңнамаларды ... және ... ... ... қамтуды белсенді
қолдауға, жинақтаушы зейнетақы жүйесіне өтуге және мемлекеттік ... ... ... ... ... жұмыссыздық, халықтың қартаюы, нарықтың
глобализациясы, сонымен ... ... емес ... өсуі ... одан әрі ... қажет етеді.
Қазақстанда кедейлік мәселесі нарық қатынастарына өту нәтижесінде
пайда болды. Тұрғындар жаңа ... ... ... емес еді, бұл
тұрмыс дейгейінің төмендеуінің елеулі факторы ... ... ... ... ... мен ... қарсы
қатаң ақша саясаты (мемлекеттік шығындар мен ақша массасының ... ... ... трансформациялануының салдары экономиканың күрт
құлдырауына, жұмыссыздыққа, тұрғындардың табысының төмендеуіне және өткір
бюджет тапшылығына әкеп ... ... тек 1997 жылы ғана ... ... ... және (ЖІӨ) жалпы ішкі ғана өнімнің шамалап
өсуіне қол жеткізгеннен кейін ғана ... ... Сол ... ... ... сатып алу қабілетінің төмендеуіне немесе жұмысынан
айырылуына байланысты үйреншікті жұмыстарынан ... ... ... категориялары зардап шекті. Бұрынғы жағдайы жақсыдан гөрі жоғары
топтардың ішінен- дәрігерлер, мұғалімдер, білікті ...... ... ... жаппай қабылданған анықтамасы жоқ, кедейліктің
анықтамасында бірнеше көзқарастар бар: абсолютті, қатысты және ... адам өз ... ... ... ... ... ... стандарттарының деңгейінде қанағаттандыра алмаса, онда
мұндай тұрмыс жағдайын «абсолютті ... деп, ал ... ... ... мейлінше кең тараған әлеуметтік стандарттар бойынша өмір сүру
үшін материалдық мүмкіндіктері жоқ ... ... ... ... ... өздерін кедей деп санамау үшін қажетті тұтыну дейгейі
туралы пікірінің негізінде де бағалауға болады. Бұл ... ... ... сөз ... ... ... ... тіршілігі үшін қажет минималды
тұтынымды – адамның суға, тамаққа, киімге және баспанаға деген ... ... ... ... негізделеді. Абсолютті
кедейлік критерийі ретінде күн көріс минимумы алынады. Күн көріс ... бұл жан ... үшін ... деп ... және тұтыну себетіне енгізілген
тауарлар мен ... ... ... ... ... ... деңгейі.
Қазіргі кезде халықтың өмір сүру дейгейі өзгеруіне байланысты күн көру
минимумының ... ... ... ... қарастыру қажет.
Зерттеулердің көрсетуінше , ... және ... емес ... ... минимумы деңгейіндегі, сәйкесінше 70% және 30% құрайтын пропорциясы
ұй шаруашылығының нақты шығындарын қамтымайды. Азық-түлік және ... ... ... ... 60% және 40% мөлшерінде белгілеу үшін
күн көріс минимумы ... ... ... ... ... ... ... экономикасы тез қарқынмен дамуда, бұл мемлекетте кедейліктің
деңгейін төмендетуге жалпы ... ... ... ... ... ... 2003 жылы 1998 ... 39%-ке қарсы 19,8%-ті құрады. Сонда
да мемлекет бойынша кедейлік деңгейде әжептәуір айырмашылықтар бар. ... 30,9%-ң және қала ... ... ... ... күн
көріс минимумынан да төмен. 2003 жылы азық-түлік себетінің құнынан да ... бар ... ... ... ... (1 ... ... Республикасындағы1998-2003жж. кедейлік жағдайы
| |1998 |1999 |2000 |2001 |2002 |2003 ... Күн ... ... |3336 |3394 |4007 |4596 |4761 |5128 ... ... | | | | | | ... күн ... |39,0 |34,5 |31,8 |28,4 |24,2 |19,8 ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... Қала |38,5 |32,9 |30,0 |20,4 |15,6 |10,8 ... Ауыл |47,7 |37,1 |34,2 |38,0 |34,7 |30,9 ... ... ... ... |2376 |2805 |3217 |3333 |3788 ... | | | | | | ... ... ... |16,2 |14,2 |11,7 |11,7 |8,9 |6,3 |
|себетінің ... ... | | | | | | ... үлесі,( | | | | | | ... ... ... ... ... и бедность в ... ... ... ... ... Алматы,2004.
2-кесте
| ... ... ... | жан ... |
| ... ... ... |
| |ң ... | ... | |
| | | ... | |
| | | ... |
| | | ... | |
| | ... ... |2005ж. |
| | |к |к емес | ... ... | ... ... |
| | | ... | ... | |
| | | ... | | | |
| | | ... | | | ... басына |8736 |5242 |3494 |100,0 |98,0 |114,9 ... | | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | | ... 13|7532 |4519 |3013 |86,2 |97,3 |123,7 ... ... | | | | | | ... | | | | | ... 14-17 жас| | | | | | ... |10881 |6529 |4352 |124,6 |98,2 |113,2 ... |8337 |5002 |3335 |95,4 |98,2 |113,4 |
| 18 ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... |10314 |6188 |4126 |118,1 |98,1 |113,9 ... |8183 |4910 |3273 |93,7 |98,1 |113,8 ... |4845 |3230 |92,4 |98,2 |113,7 ... қарт | | | | | | ... | | | | | | ... ... ... – ең ... ... ... ... шамасына тең, бір
адамға шаққандағы қажетті ең төменгі ақшалай табыс. Ең төменгі тұтыну
себеті ... және ... ... ... өмір сүруін
қанағаттандыруына қажетті тамақ өнімдері, тауар мен қызмет көрсетулердің
минималды жиынтығын көрсетеді. Ол азық-түлік себеті мен азық-түлік емес
тауарлары және ақылы ... ... ... ... ... ... ... үшін минималды қажетті азық-түлік емес тауарлары
мен қызмет көрсету ... ... ... ... ... құнының 40
пайыз мөлшерінде белгіленген.
Номинальные денежные доходы населения Республики Казахстан во II ... ... ... ІІ ... ... халқының жан басына шаққандағы
орташа айлық атаулы ақшалай табысы17950 теңгені құрады және осы периодта
8,9% тауар мен қызмет көрсетулердің ... ... ... 2005 ... ... ... 23,4% ... Нақтылы халықтың ақшалай табысы
өткен жылдың қатысты кварталымен салыстырғанда 13,3% өсті.
I кварталмен салыстырғанда ... ... II ... ... ең жоғарғы көрсеткіштермен сипатталады (атаулы ақшалай табыстар
индексі 108,9%, нақтылы - 106,5% ... ... ... және ... ... табыстары (бағалау бойынша)
| |Жан ... ... бір |2006ж. II ... |
| ... ... атаулы ақшалай |пайызбен |
| ... ... | |
| | |2005ж. |2006ж. |
| | |II ... ... |
| |2005ж. |2006ж. |2006ж. ... |I ... |ылы | |лы ... |14545 |16488 |17950 |123,4 ... ... | | | | | | | ... обл. |10429 |13063 |13671 |131,1 ... ... обл. |15071 |16516 |18396 |122,1 ... ... обл. |8963 |10691 |11445 |127,7 ... |104,6|
|Атырау обл. |35825 |37167 |39108 |109,2 |98,7 |105,2 ... |14667 |15799 |123,2 ... ... обл. | | | | | | | ... обл. |7980 |9006 |9970 |124,9 ... ... |17572 |18450 |116,3 ... ... обл. | | | | | | | ... ... |18003 |19232 |124,4 |114,9|106,8 |104,8|
|Костанай обл. |11513 |12941 |14135 |122,8 ... ... ... |12481 |13759 |126,2 ... ... ... |35564 |37891 |119,4 ... |104,5|
|Павлодар обл. |15060 |16663 |18229 |121,0 ... ... |13590 |14003 |125,6 ... ... обл. | | | | | | | ... |8624 |9279 |129,7 ... ... обл. | | | | | | | |
| ... қ. |30180 |33766 |38493 |127,5 ... ... қ. |28688 |31527 |35193 |122,7 ... |108,3|
|Max |35825 |37167 |39108 |131,1 ... ... |7154 |8624 |9279 |109,2 |98,7 |103,0 ... / Min, ... |4,3 |4,2 |1,2 |1,2 |1,1 |1,1 ... ... облыстарында халық табысының тұрақты өсу тенденциясы
байқалғанымен, бұрыңғысынша ақшалай ... ... ... ... ... шаққандағы орташа ақшалай табыстардың мөлшері бойынша 2006
жылдың II кварталында алдыңғы қатарды, бұрыңғысынша , Алматы және ... ... және ... ... ... отыр, берілген көрсеткіш
бұл аймақта орташа республикалық деңгейден 2,0 - 2,2 есе асып ... ... ... аймақтар санатына 2006 жылдың II кварталында Оңтүстік
Қазақстан және Жамбыл облыстары қалып ... онда ... ... ... ... ... 51,7% и 55,5% құрады. Сонымен қатар,
берілген аймақтарда ... және ... ... ... 2006 ... ІІ
кварталында 2005ж. ІІ кварталымен салыстырғандағы өсімі республиканың
Астана және Алматы секілді ірі қалаларындағы өсіміне жақындады.
ҚР-да әлеуметтік реформаларды 2005-2007 жылдарда одан әрі ... ... ... үш ... ... ... көздейді:
Бірінші деңгей(базалық) - әлеуметтік жәрдемақылар, олардың ең төменгі
мөлшері ... ... Бұл ... ... ... барлығына
еңбек өтілі мен жалақысына байланыссыз бірдей құқық береді.
Екінші деңгей(міндетті) - әлеуметтік төлемдер, ол ... ... ... (жұмыс істеген) бөлігін міндетті әлеуметтік сақтандыру есебінен
жүргізіледі. Бұл ... ... ... ... әр ... ... ... ұзақтығы мен мөлшеріне байланысты болады.
үшінші деңгей(қосымша) – еркін ... ... ... ... көздейді. Бұл жағдайда жарналар жеке, ... ... ... болады.3
Қазіргі уақыттағы Қазақстандағы әлеуметтік қорғау жүйесі мемлекеттің
көптеп қатсуымен сипатталады. Мемлекеттік ... ... ... асыраушысынан айрылған тұлғаларға және халықтың басқа ... ... ... ... ... ... таңда 3,5 млн. астам адам (немесе барлық
халықтың 23,6() қамтылған.
2004 жылы әлеуметтік қорғауға шығындар 1999 ... ... ... есе ... өмір ... ... көрсеткіштерін салыстыратын болсақ, онда
соңғы он жылда қазақстандықтардың орташа ақшалай кірісі 5 есе, ал ... ... 6 ... жуық; ең төменгі табыс мөлшері 25 есе;
зейнетақылардың орташа ... ... 4,6 есе ... ... өсуі ... ... әлеуметтік бағдарлануын едәуір
кеңейтуге ... ... ... өзі ... ... бекемдік
деңгейіне жеткенін айғақтайды.4
Биылғы жылдың 1 наурызындағы Елбасының «Қазақстан өз дамуындағы жаңа
серпіліс жасау ... ... ... ... қабілетті
50 елдің қатарына кіру ... атты ... ... басымдық
әлеуметтік саясатқа берілді. Бүгінгі күні экономиканың өсуі мен күшеюінің
арқасында Қазақстан әлеуметтік салаға ... бет ... ... ... ... ... , бұрынғысынша, халықтың әлеуметтік жағынан
«әлжуаз» топтарына қолдау көрсету үшін қаражат ... ... . ... ... ... көрсету жүйесін қамтамасыз етуге, әсіресе білім
алу мен жаңа мамандықтар беру ісіне қатыстыратын, ... ... ... ... ... уақыт жетті
делінген.Соңғы жылдары осы ... ... ... ... ... ... ... көмектер мен әлеуметтік
қамтуға, жалпы, осы салаға 2006 жылы республикалық бюджеттен 388,8 миллиард
теңге қарастырылды. Бұл ... ... 72,6 ... ... ... қорғау саласына бұрын-соңды осынша көлемде ... ... 2006 жылы ... ... 252,5 ... ... отыр және ең төменгі зейнетақы мөлшері 9696 теңгені, ал ең
төменгі жалақы 9200 теңгені ... ... ... 2006 ... 18 ... Парламент
палаталарының бірлескен отырысында Қазақстанды таяудағы он ... ... ... ... 50 ... ... кіру ... мен оны
жүзеге асырудың алты басымдығы ішінен «Әлсіздерді қорғайтын және экономика
мен елдің дамуын қолдайтын осы ... ... ... ... ... ... Бұл стратегияда әлеуметтік саланы одан әрі жедел жаңартудың
неғұрлым басым тоғыз бағыты айқындап көрсетілді:
1. Тұрғын ... ... ... ... ... әлеуметтік
қолдауды дамыту;
2. Әлеуметтік көмек жүйесін нарық жағдайларына сәйкес келтіру;
3. Әлеуметтік саладағы жаңа қызмет түрлеріне сұраныс ... Осы ... ... беру және ... ... ... жүйесін
дамыту;
5. Кадрларды қайта даярлау;
6. Тұрғын үй құрылысы мен жылжымайтын мүлік рыногын дамыту мәселелері;
7. Денсаулық сақтау саласындағы ... ... осы ... мен ... ... ... ... қорғау;
9. Бизнестің әлеуметтік жауапкершілігін басқарудың халықаралық үлгі-
қалыптарын енгізу.
Жоғарыда аталған басымдықтар мен ... ... ... толық
негіз бар және оны халықаралық танымал сарапшылар Қазақстанның экономикалық
даму қарқыны таяу жылдары артпаса, кемімейтіндігімен ... ... ... ... 2006 жылы ... даму ... ... бүкіл
Азия құрлығындағы мемлекеттер арасында алдына ел салмайды, яғни ішкі жалпы
өнімнің (ІЖӨ)өсімі 8,9 ... ... Оны мына ... ... ... болады:
4-кесте. Халықаралық сарапшылардың болжамы бойынша кейбір ... ... ... ... ... ... |ІЖӨ, ... |Жан басына |
| | ... ... ... |
| | | | ... |
| | | | ... ... ... |8,9 |64 |138 |4200 ... ... |8 |2240 |9480 |1700 ... ... |6,5 |( |( |730 ... |Өзбекстан |5,7 |10 |55 |400 ... ... |( |857 |4000 |700 ... ... |1,3 |( |( |39000 ... ... |( |141 |( |5300 ... |Ресей |( |854 |1600 |5000 ... |АҚШ |2,9 |13100 |( |44000 ... ... |( |324 |( |70500 ... болжамынша , 2006 жылы Қазақстан экономикалық дамуы
жөнінен Малайзияға жақындайды ... ... 5300 ... ... ... ... ... Норвегияның үлесінде. Бұл елде халық
саны да соншалықты көп емес- 4,6 миллион адам. Есесіне ІЖӨ 324 ... Осы ... әр ... ... ... 70,5 мың ... құрайды.7
Қазіргі уақытта Қазақстандағы әлеуметтік қорғау жүйесі екі негізгі
элементтен тұрады:әлеуметтік төлемдер және ... ... ... ... ... 2002жылы енгізілді. Ол күнкөріс
минимумы деңгейінен 40( төмен табысы бар ең ... ... ... та ... етушілерді әлеуметтік қорғаумен ішінара қамтуда халықтың
кедей бөлігінің ... ... ... ... ... Ең ... ... төменгі зейнетақы және балаларға арналған төлемдер сияқты әлеуметтік
кепілдіктің ең төменгі мөлшері күн ... ең ... ... төмен
болмауы керек. Сонда да қазіргі уақытта тек қана зейнетақының ең төменгі
мөлшері ... ең ... ... ... ... ... және оның жанұясының тіршілік әрекетін жүргізуге қатысты шығындарын
жабу керектігін ескере отырып, оның ең ... ... кем ... ең ... деңгейінен екі есе артық болуы керек. Бұл ... ... жету ... ... айтылғандарды қорытындылай келе кедейлікті төмендету мен
әлеуметтік ... ... үшін ... ... ... әлеуметтік көмектің адрестілік принципін жетілдіру, ол үшін ... ... ... ... ... беру;
- күнкөрістің ең төменгі деңгейіндегі азық-түлік және азық-түлік емес
тауарлардың арасындағы қатынасты 70( және 30( ... 60( және 40( ... ... ең ... жалақы, ең төменгі зейнетақы және балаларға арналған
төлемдер сияқты әлеуметтік кепілдіктің ең ... ... ең ... ... төмен болмауы керек;
- өкіметтің әлеуметтік бағдарламаларының және заңнамаларының дұрыс
жүзеге асырылуын ... ... ... ... ... ... шараларға үкіметтік емес ұйымдарды қатыстыру;
- мемлекеттің 2005-2007 жылдардағы бағдарламасына сәйкес әлеуметтік
қорғаудың үш ... ... ... ... ... және орта ... ... арқылы халықтың жұмыспен қамтылуын
ынталандыру және т.б.
Халықты әлеуметтік жағынан қорғау және ... ... ... ету ... ... кезде ерекше басымдық беріліп отыр.
Елбасы Жолдауында «Біздің стратегиямыздың маңызды мәселесі – қоғамның ... ... ... ...... ... және аға ... лайықты қамтамасыз ету. Мемлекет бұл мәселелерді шешу үшін ... ... деп атап ... ... ... Қазақстан облысының әлеуметтiк-экономикалық мiнездемесi.
Оңтүстік Қазақстан – ... ... 14(-ін ... ... ... еңбек күші басым аймақтар қатарына жатады.Сондықтан оның өсіп-
өркендеуіне, халқының әлеуметтік-тұрмыстық ахуалының жақсара түсуіне әр ... ... ... ... ... ... ... бөлігінде орналасқан
және 1932 жылы құрылған.Облыс территориясы 117,3 мың ... км. ... ... ... біздің облысымыз да 2006 жылы дамудың жаңа,
маңызды да жауапты кезеңіне аяқ басты. Аймақта әлеуметтік-экономикалық
жаңарудың қарқынды қадамдары жасалуда.2005 жылы облыста әлеуметтік-
экономикалық ... ... ... Өнеркәсіп өнімдерін өндіру
11,8 пайызға, жалпы ауыл шаруашылығы өнімі-4,3 пайызға, негізгі ... 35,9 ... жүк ... 13,6 ... ... сауда айналымы
14,1 пайызға өсті.
Кесте-5. ОҚО негізгі әлеуметтік – экономикалық индикаторлары
| ... |2005ж |2005ж. ... ... ... | ... |
| | | |ны ... |
| | | | ... ... ... |млн. |142547,6 |12323,0 |111,8 ... ... | | | ... ауыл ... |млн. |90358,8 |3025,1 |104,3 ... ... ... | | | ... ... | | | | ... ... |Мың ... |12,9 |106,3 ... ... | | | | ... ... мал| | | | ... ... | | | | ... | | | | ... |Мың ... |31,5 |106,6 ... |млн. ... |12,8 |104,4 ... |Мың ... |- |112,0 ... барлық түрімен|Мың тонна|63468,5 |5775,1 |100,7 |
|тасылған жүк | | | | ... ... ... |Млн. |40145,5 |4528,2 |103,9 ... ... |теңге | | | ... ... ... |Млн. АҚШ |891,6 |97,2 |134,6 ... ішінде: ... | | | ... | |434,7 |55,1 |110,9 ... | |456,9 |42,1 |168,9 ... ... |Млн. |65149,3 |13616,5 |135,9 ... |тенге | | | ... ... ... |- |- |106,7 ... | | | | ... ... ... |- |- |100,7 ... баға | | | | ... | | | | ... ... |Мың адам |8,7 |8,7 |90,7 ... ... ... | | | | ... | | | | ... ... жан басына|теңге |73964 |8305 |116,6 ... ... | | | | ... | | | | ... ... табыс |пайызбен |- |- |108,3 ... ... ... | | | ... ... | | | | ... | |22895 |26111 |115,9 ... | |- |- |108,3 ... саны |Мың адам |53,9 |4,5 |100,7 ... саны |Мың адам |14,7 |1,3 |106,6 ... ... |755776 |141202 |199,6 ... есебінен іске |метр | | | ... ... ... | | | | ... ... ... статистика агенттігі 2005ж
Халықтың ақшалай табысы. Алдын-ала деректер бойынша, 2005 жылдың ... ... орта ... жан ... шаққандағы атаулы ақшалай табысы
(бағалау бойынша) 73964 теңгені құрап, 2004 жылдың тиісті кезеңімен
салыстырғанда 16,6( артық, ал қазан ... 8305 ... ... және ... ... айымен салыстырғанда1,1(-ға кеміді. 2005 жылдың қаңтар-
қазанында нақты ақшалай табыс 2004 жылдың қаңтар-қазан айларының
көрсеткішімен салыстырғанда 8,3( өсті.
Ең төмен күнкөріс ... ... 2005 ... ... жан басына
шаққандағы ең төмен күнкөріс деңгейінің шамасы орта ... 5581 ... ... ... ... емес ... және ақылы
қызмет – 1674 теңге) құрап, өткен аймен салыстырғанда 3,4( өсті.
2005 жылдың желтоқсанында 2004 жылдың желтоқсанымен ... ... ... ... өсуі облыс бойынша 14,4( құрады. Аудандар бойынша
айтарлықтай баға өсімі Қазығұрт ауданында (22,9(), Сайрам (22,6(), ... пен ... (16,8() ... және Кентау қ.ә (21,8() Түркістан
қ.ә (20,7() байқалды.
Халықты әлеуметтік қамту. Кедейшілікті төмендету жөніндегі ... ... ... ... ... аз ... 92355 азаматқа
642,8 млн. теңгенің әлеуметтік көмегі көрсетілді.
Кедейшілікті ... және ... ... ... ... ... үшін ... шараларды көбейту мақсатында аз қамтылған 278 отбасыға
1332,3 гектар жер, 623 ... уақ және ірі қара мал, 1165 ... ... ... ... 27,4 млн. теңгенің шағын несиесі бөлінді.
2005 жылы 76896 адам 580,5 млн. ... ... ... ... 2264 ... 22,2 млн. ... ... үй көмегі көрсетілді. 1269
мүгедек бала 10,0 млн. теңгенің көмегін алса, ... ... 11602 ... млн. ... ... ... көрсетілді.
Кесте-6. 2006 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша кедейшілік ... ... ... ... ... мен |Кедейшілік |Оның ішінде алатындар ... ... | |
| ... | |
| | ... ... үй |
| | ... |жәрдемақысы, |
| | ... ... ... |305 |2122 |- ... |424 |3302 |- ... |1053 |8690 |- ... |257 |1818 |- ... |325 |2883 |- ... |970 |7660 |- ... |1289 |8327 |- ... |437 |2589 |- ... |422 |2656 |35 ... |321 |2225 |- ... |263 |1961 |121 ... қ. |252 |1649 |- ... қ. |1265 |7673 |1704 ... қ. |1126 |6949 |440 ... қ. |2891 |16392 |5935 ... ... |11600 |76896 |8239 ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде 2004 жылмен салыстырғанда
кедейшілік шеңберінен төмен табысы бар азаматтар саны 25,3 ... ... 53552 ... жетті. Бұл облыс халқының 2,4 пайызы. Атаулы әлеуметтік
көмек ... ... жан ... ... ... ... 20,6
пайызға өсіп, ол 1172 теңгені құрады.
Алдыңғы бөлімде ... ... ... ... ... ... ... сәйкес әлеуметтік қорғаудың үш деңгейлі
жүйесін жүзеге асыру ... атап ... ... ... ... төлемдерді жүргізу облыста қолға ... ... Осы ... ... ... ... деген тақырыпта телемарафон өткізілді.
Қордың есебіне 34,7 млн. теңге түсті. Акцияның ... ... ... ... 555 адамға шағын несие түрінде 27,1 млн. теңге берілді, ... 6789,7 мың ... ... ... көрсетілді.
Жалғызілікті азаматтар мен қарттарға әлеуметтік көмек ... ... 2,3 мың ... ... ... ... ... 26 әлеуметтік көмек бөлімшелері жұмыс істейді. 2005 жылы «Аға
буын» бағдарламасын жүзеге асыру үшін облыстық ... 94,5 млн. ... бұл 2004 ... ... 8,8 пайызға көп. Осы қаржыдан 2005 жылы
3780 ардагер, мүгедектер мен тыл еңбеккерлері ... ... ... ... ... қайырымдылық акциясы тұрмысы
нашар 118 мың азаматты ... ... 341,5 млн. ... көмегі
көрсетілді.
2.3 Аймақтағы әлеуметтiк процесстердi басқарудың тиiмдiлiгiн бағалау және
әлеуметтiк ... ... ... ... ... және ... әлеуметтік көмектермен
қамтамасыз ету мәселесіне қазіргі кезде ерекше басымдық беріліп отыр.
Елбасы Жолдауында «Біздің ... ... ...... ... ... ... мүшелерінің – балалардың, аналардың және аға ұрпақ-тың
өмірін лайықты қамтамасыз ету. Мемлекет бұл мәселелерді ше-шу үшін қаражат
аямайтын ... деп атап ... ... және ... ... өзара байланысын айғақтайды.
Мұндай жақсылықтарға біз тез үйреніп алдық. Бірақ осының ар ... ... жоқ па ... ... әсте ... Халықаралық
тәжірибеге қарасақ, әлеуметтік қолдауларды көп жасай бергендік- ... ... ... ... ... ... ... нарықтық шаруашылықтың идеологы Людвиг Эрхард әлеуметтік
саладағы жеке бастамаларды ғана ... ... ... дейді
ол, мемлекет қарттар мен мүгедектерге көмектесуі ... ... ... және ... ... ... өмір сүру үшін ... өзі
өмірдің қиындығын жеңуге дайын болуы қажет. Әрбір ... және ... ... ... ... бер, мені ... ... көмектес» деп емес, «Мен
өзімді қорғауға күшім жетеді, өз тағдырымды жасау үшін мен өзім ... ... Ал, сен, ... ... ... істеуіме жағдай жаса» деуі
керек, дейді ол.
Осы орайда, биылғы ... ... ... ... ... ... емес, балықты ұстайтын қармақ беру керек» деген қағидатқа
негізделген үлгіні ұсынуы ... ... ... ... жүйесін
нарықтық экономиканың талаптарына сәйкес бағыттау керек», деді Н.Назарбаев.
Осыған орай ... ... ... ... зәру топтарға ғана
көмектесу міндетін толық өз мойнына ... баса ... ... ... ... беру ... «әлеуметтік топтардың қажеттіліктерімен»
емес, жұмыс істейтіндердің қатарына енетін кәсіби қабілетті ... ... ... ... ... ... ... ішінде білім беру
мен жаңа мамандықты ... ... ... ... ... жеке ... бұл іске қатыстыратын мезгіл жеткенін айтты.
Корпоративті әлеуметтік жауапкершілік – бұл ... ... ... ... ... ... шеңберінде ғана емес, оның ... да, яғни ... ... ... шешу үшін ... міндеттемелері. Жолдаудың аса
мәнді тұстарының бірі бизнестің әлеуметтік жауапкершілігінің халықаралық
стандарттарын енгізу.Бизнес енді өзін ғана ... ... ... ... қайырымдылық шараларына әлеуметтік қолдауға қаржы бөлуі тиіс.
Жолдаудың экономика саласындағы ... ... ... (ӘКК) құру ... ... ... (ӘКК) – бұл өз ... және тауарлар мен қызмет сатудан пайда табу мақсатында
ұйымдастыратын ... ... ... ... ... ... сонда, олар алынған пайданы өздері
мүддесін көздеп құрылған сол өңірдегі ... ... ... ... ... үшін ... ... Сөйтіп ӘКК ірі жұмыс
берушілерге әрі ел дамуының жолбасшысына айналады, бұл ретте ол ... ... ... ... ... ... болады.
Кесте-7 .2006-2008 жылдарға ҚР-ң әлеуметтік – экономикалық дамуының
негізгі көрсеткіштерінің болжамы*
| |2005 жыл ... |
| | |2006 ж. |2007 ж. |2008 ж. ... |7300 |8676 |9881 |11272 ... ... жылға (-н |109,4 |108,3 |108,3 |108,9 ... ... | | | | ... ... ( |113,7 |109,8 |105,1 |104,8 ... ... долл. |54,9 |65,3 |74,4 |84,8 ... ... ... | | | | ... ... АҚШ |157,5 |173,0 |192,1 |214,5 ... | | | | ... ... | | | | ... ... | | | | ... ... ... |3620 |4263 |4814 |5420 ... ... | | | | ... ... | | | | ... басына шаққандағы |10385 |11294 |12436 |13789 |
|ІЖӨ,АҚШ ... | | | | ... | | | | ... ... |7,6 ... |5-7 ... (-н ... бір| | | | ... | | | | ... экспорты, млн.АҚШ|28249,0 |28761,3 |28616,2 |29562,1 |
|долл. | | | | ... ... ... |17882,5 |20360,5 |22147,9 |24096,3 ... | | | | ... ... ... |10366,6 |8400,8 |6468,3 |5465,8 ... | | | | ... ... |122,1 |115,0 |115,0 |114,0 ... ... жылға| | | | ... | | | | ... ... |6,6 |6,3 |6,6 |7,0 ... ... ... | | | | ... | | | | ... |9200 |9200 |9752,0 |10337,0 ... | | | | ... ең ... | | | | ... | | | | ... ... |3000,0 |3000,0 |3000,0 |3180,0 ... ... | | | | ... ең ... |6700,0 |7236,0 |7815,0 ... ... | | | | ... ... |6014,0 |7945,0 |8422,0 |8927,0 ... | | | | ... ... ... |31808,8 |36412,7 |43395,5 |49647,9 |
|жалақы, теңге | | | | ... ... ... |110,1 |108,0 |112,4 |107,9 ... (-н | | | | ... ... және ... ... ... болжамы.
**ҚР-ң Ұлттық банкінің болжамы.
Қорытынды
Денсаулық сақтаудағы, білім алудағы, тұрғын үй-коммуналды ... ... ... ... ... пен ... ... қызмет
көрсетудегі дотациялардың алынып ... ... ... ... сақтандыру мен зейнетақы қорларының құрылуы жұмыскердің нақты
жалақының өсуінсіз мүмкін емес.
Халықты әлеуметтік жағынан қорғау және оларды ... ... ету ... ... ... ... басымдық беріліп отыр.
Елбасы Жолдауында «Біздің стратегиямыздың маңызды мә-селесі – ... ... ... ... ... – балалардың, аналардың және аға ұрпақтың
өмірін лайықты ... ету. ... бұл ... шешу үшін ... болады» деп атап көрсетуі респуб-ликадағы экономикалық және
әлеуметтік процесстердің тығыз өзара байланысын ... ... ... ... ... көп ... - халық арасында әлеуметтік масылдықты тудырып, экономиканы
тоқырауға әкелетінін көреміз.
Әлемдегі нарықтық ... ... ... ... әлеуметтік
саладағы жеке бастамаларды ғана ынталандыру қажеттігін айтады.Әрине, ... ... ... мен ... көмектесуі керек. Бірақ еркін
экономикалық және қоғамдық құрылыста тәуелсіз өмір сүру үшін ... ... ... жеңуге дайын болуы қажет. Әрбір фирма және адам: «Сен,
мемлекет, маған ... бер, мені ... ... ... деп ... ... ... күшім жетеді, өз тағдырымды жасау үшін мен өзім ... ... Ал, сен, ... менің солай істеуіме жағдай жаса» деуі
керек, дейді ол.
Осы орайда, биылғы Елбасының Жолдауындағы ... ... ... ... ... балықты ұстайтын қармақ беру керек» ... ... ... ... ... емес. «Әлеуметтік қолдау жүйесін
нарықтық ... ... ... ... ... деді ... орай ... мемлекеттің қоғамымыздағы қолдауға зәру топтарға ғана
көмектесу міндетін толық өз мойнына алатынын баса ... ... ... ... беру ... ... ... қажеттіліктерімен»
емес, жұмыс істейтіндердің қатарына енетін ... ... ... ... ... Уровень жизни населения в Казахстане. Статистический сборник/
Агенство РК.- Астана, 2007 г.
2. ... ... ... ... ... 50 елдің
қатарына кіру стратегиясы. Қазақстан Республикасының
Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Парламент палаталарының
бірлескен отырысында сөйлеген сөзі./ Егемен Қазақстан. 19
қаңтар 2006ж.
3. ... ... ... и ... ... ... и ... отношения, 2005, №11, с. 3-13.
4. Жаңа экономика, инновация және бәсекеге қабілеттілік / Егемен
Қазақстан. 16 қыркүйек 2006ж.
5. Альберт Рау: СПК для ... ... – не ... а ... Asia ... 23- 29 ... ... «Индикаторы мониторинга бедности в Республике Казахстан». ҚР
статистика жөніндегі агенттігі/ ... ... 2003 ... БҰҰДБ есебі «Бедность в Казахстане: причины и пути преодоления».
Алматы, 2004 ж.
8. ... ... ... ... ... в РК на 2005-
2007 г.г. /Утверждена Постановлением Правительства РК ... ... ... ... , әлеуметтік және саяси жедел жаңару жолында
. ... Н.Ә. ... ... ... ... ... ... 2005ж.
10. Әлеуметтік бюджеттің әлеуеті зор /Егемен Қазақстан . 21 қаңтар ... ... ... ... барынша қабілетті 50 елдің қатарына
кіру стратегиясы. Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан
Назарбаевтың Парламент палаталарының бірлескен отырысында сөйлеген
сөзі./ ... ... 19 ... ... ... даму қарқыны бәсеңдемейді / Егемен Қазақстан. 20
қаңтар 2006ж.
13. ҮЕҰ : кедейлік мәселелерін шешу./ БҰҰДБ. Алматы, 2004ж.
14. ... С. ... ... ... ... Н.Қ.,Тілеужанова М.Ә.Макроэкономика.Оқу құралы.Алматы,2001

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
12 жылдық білім беруге көшудегі эксперименттік іс әрекеттерді ұйымдастыру5 бет
12 жылдық білімге көшу жағдайында балаларды психологиялық тестілеу арқылы дамыту мен түзетудің маңызы10 бет
12 жылдық жалпы орта білім беруге көшудің негіздемесі9 бет
12 жылдық жалпы орта білім беруге көшудің негіздемесі туралы7 бет
Альтернативті энергия көздеріне көшу11 бет
Батыс Қазақстанның ауыл шаруашылығы нарықтық - экономикаға көшу кезеңінде (1990-2005 ж.ж)41 бет
Графиктік режимге көшу адаптері25 бет
РКП(б) Х сьезi және жаңа Экономикалық саясатқа көшу10 бет
Сандық хабар таратуға көшудің Қазақстандық үлгісі7 бет
ХХ ғ. басында Қазақстанда латын алфавитіне көшу идеясы56 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь