Қылмыстық құқықтағы абайсыздық

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
1.Бөлім: Абайсыздық туралы ұгым ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.1 Абайсыздықтың түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.2 Кінәнің екі нысанымен жасалған қылмыс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13
1.3 Қылмыстың себебі мен мақсаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15
1.4 Қылмыс жасаушы адамның сезімдік жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ...
1.5 Қателік және оның қылмыстық.құқықтық жағдайы ... ... ... ...18
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28
Кіріспе

Менің курстық жұмысымның тақырыбы абайсыздық және оның түрлері. Бұл тақырыпты тандаған себебім әрбір қылмыс абайсыздықпен істеледі.
Абайсыздық – бұл кінәнің ерекше түрі. Орта есеппен әрбір оныншы қылмыс абайсыздықпен істеледі: осыған орай оның зияндылығы немесе басқадай теріс әсері жоқ деп санауға болмайды. Кейбір жағдайларда абайсыздықпен істелген қылмыстардан келетін зардаптардың жүгі ауыр, тауқыметі аз болмайды. Техниканың, тұрмыстық химияның, көліктің әр түрінің дамуының, экология саласындағы жол берілетін ұқыпсыздық салдарынан болатын абайсыздық қылмыстары туралы жауаптылық мәселесі уақытта ең көкейтесті мәселелердің бірі болып отыр.
Менменділікпен қылмыс істеуде кінәлі адам өзінің әрекетінің немесе әрекетсіздігінің қоғамға қауіп туғызуы мүмкіндігін сезеді, сонымен бірге ол өзі істеген әрекетсіздігінен немесе әрекетінен қоғамға зиянды зардаптың тууын болжайды, бірақ жеткілікті негізсіз жеңілдікпен ондай зардапты болғызбау мүмкіндігіне сенеді.
Менмендікпен әрекет істеген адам әр уақытта да зардаптың болуы мүмкін екенін сезеді және тойтаруға әрекет жасайды. Яғни, қылмысты менмендікпен істеуді қылмысты жанама қасақаналықпен істеуге жақындастырады, яғни өзінің интеллектуалдық элементі бойынша менмендіктің жанама қасақаналықпен аздаған ұқсастығы бар.
Егер жанама қасақаналықта кінәлі нақты зардаптың болуын біле тұра саналы жол берсе, менмендікте зиянды зардаптың болуы мүмкін екендігін ғана болжап, ондай зардап бола қалған күнде ол тойтарылады деген сенім орын алады. Зардап болмайды деп сенушілік әр түрлі болады. Мысалы, кінәлінің өзінің жеке басының ептілігіне, тәжірибенің немесе басқалай табиғат күштеріне немесе жағдайларға сенуден қылмыс тойтарылады, қолайсыз оқиға болмайды деген сеніммен істеушілігі. Ал іс жүзінде қылмысты тойтаруға қабілеті жетпейді. Мәселен, Мәліков деген азамат
Пайдаланған әдебиеттер

1. Қылмыстық құық. Алматы 1999. А.НАғынбаев
2. Қылмыстық құқық. Алматы 2004. Әбілезов.Е.Т. ,Рахметов.С.М.
3. Қылмыстық құқық. Астана 2004. Дулатбеков.Н.О.
4. Волков Б.С. Мотивы преступлений (Уголовно-правовые и социально-психологические иследование)- Казань, 1982.
5. Волков Б.С. Проблема воли и уголовная ответственность.-Казань,1965
6. Дагель П.С. Неосторожность. Уголовно-правовые и криминологические проблемы.-М.,1977
7. Дагель П.С. Проблемы вины в советском уголовном праве. Уч.зап. Дальневосточного гос. Унив-та. Вып.21.Ч.-Владивосток,1965
8. Злобин Г.А.,Никифиров Б.С. Умысел и его формы.-М.,1972.
9. Кириченко В.Ф. Значение ошибки по советскому уголовному праву.-М.,1950.
10. Лунеев В.В. Мотивация преступного поведения.-М.,1991
11. Макашвили В.Г. Уголовная ответственность за неосторожность.-М.,1957
12. Пионтковский А.А. Учение о преступлении по советскому уголовному праву.-М.,1961
13. Рарог А.И. Вина в советском уголовном праве.-Саратов,1987
14. Тарарухин С.А. Преступное поведение. Социальное и психологические черты.-М.,1974
15. Утевский Б.С. Вина в советском уголовном праве.-Саратов,1950
16. Филановский И.Г. Социально-психологические отношение субъекта к преступлению.-Л.,1970.
17. Якушин В.А. Ошибка и ее уголовно-правовое значение.-Казань, 1988.
        
        Жоспар.
Кіріспе.....................................................................
............................................3
1.Бөлім: Абайсыздық туралы ұгым..…………………………………….....6
1.1 Абайсыздықтың
түрлері...................................................................
.7
1.2 Кінәнің екі нысанымен жасалған
қылмыс......................................13
1.3 Қылмыстың себебі мен
мақсаты.....................................................15
1.4 Қылмыс жасаушы ... ... ... және оның ... ... ... ... жұмысымның тақырыбы абайсыздық және оның түрлері. Бұл
тақырыпты тандаған себебім әрбір қылмыс ... ... – бұл ... ... түрі. Орта есеппен әрбір оныншы қылмыс
абайсыздықпен істеледі: осыған орай оның зияндылығы немесе басқадай ... жоқ деп ... ... ... ... ... ... келетін зардаптардың жүгі ауыр, тауқыметі аз ... ... ... ... әр түрінің дамуының, экология
саласындағы жол ... ... ... ... ... ... ... мәселесі уақытта ең көкейтесті мәселелердің
бірі болып отыр.
Менменділікпен қылмыс істеуде кінәлі адам ... ... ... қоғамға қауіп туғызуы мүмкіндігін сезеді, сонымен бірге ол
өзі істеген әрекетсіздігінен немесе ... ... ... ... ... бірақ жеткілікті негізсіз жеңілдікпен ондай ... ... ... ... ... адам әр уақытта да зардаптың болуы мүмкін
екенін сезеді және тойтаруға әрекет ... ... ... ... ... ... қасақаналықпен істеуге жақындастырады, яғни өзінің
интеллектуалдық элементі бойынша ... ... ... ... ... ... ... кінәлі нақты зардаптың болуын біле тұра саналы
жол берсе, менмендікте зиянды зардаптың болуы мүмкін екендігін ғана ... ... бола ... ... ол тойтарылады деген сенім орын ... ... деп ... әр түрлі болады. Мысалы, кінәлінің өзінің
жеке басының ептілігіне, тәжірибенің ... ... ... ... ... ... қылмыс тойтарылады, қолайсыз оқиға болмайды
деген сеніммен істеушілігі. Ал іс жүзінде ... ... ... ... ... ... ... Бақанас селосының тұсындағы Іле
өзенінен өзінің жеке меншік қайығына үш адамның орнына бес адамды ... арғы ... ... ... ... ... орта ... келгенде
қатты су толқынының әсерінен қайық аударылып, Ж. деген азамат суға ... ... ... ... ... абайсызда өлтіргені үшін кінәлі.
Өйткені Мәліков ... ... ... ... ... ... ... көп жылғы тәжірибесіне сүйеніп, үш адамдық қайыққа бес ... ... ... ... ... ... қайық ауыр салмақтан
ауып, жәбірленушінің суға кетіп қаза ... ... ... ... артық адам сыйғызғанда өзінің ептілігіне сүйеніп, ... ... ... жол бермеймін деген өзіне-өзі сенушілікпен ... деп сот ... ... Менмендіктің жанама қасақаналықтан
негізгі, басты айырмашылығы еріктілік элементінің мазмұнында. Егер ... ... адам ... ... ... ... ... түрде жол
берсе, ал менмендікте зардаптың болуын тілеу, оған саналы түрде жол беру
орын ... ... ... ... ... болғызбауға, оны
тойтаруға тырысады.
Қылмысты ... ... ... мен еркі ... ... арқылы
болуы мүмкін. Теріс зардапқа немқұрайды қарап отырмай, қайта оны тойтаруға,
болдырмауға ... Заң ... ... ... ... ... зардапты тойтаруды болдырмауды есепке алып отыр. Кінәлі
адам ... ... ... ... тойтаратын нақты күшке,
ептілікке, тәжірибеге, шеберлікке, басқа адамның ... ... ... ... сеніп отыр. Бірақ та зардап тойтарылды, болдырылмайды, ... ... деп ... ... ... ... ... әсерінен сенуге тұрмайтын, түкке тұрмайтын
нәрселер болып шығады. ... заң ... ... ... ... ... әсерінен қоғамдық мүддеге зиян келтіруге жол
бермейді. Осыған байланысты менмендікпен қылмыс істегені үшін ... ... ... екінші түрі – немқұрайдылық ... адам ... ... пен ... ... ол зардаптарды болжап
білуге тиіс және болжап біле алатын бола тұра өз ... ... ... ... болуы мүмкін екенін
болжап білмесе, қылмыс немқұрайдылықпен жасалған қылмыс деп ... ... ... Осы ... байланысты өзінің іс-әрекетінің зиянды
екенін түсінбеген, зиянды зардаптардың болуы мүмкін екенін болжамаған адам
не үшін қылмыстық ... ... ... ... ... тууы ... ... адам заңның талаптарына, қоғам ережелеріне, басқа ... ... ... жауапсыз, байқамай шалағайлықпен, яғни
өзінің немқұрайдылығынан өзінің іс-әрекетінен зиянды зардаптың болуы мүмкін
екендігін болжауға тиісті және болжай ... ... да ... ... немқұрайдылықтың екі түрлі белгімен сипатталатынын
көреміз. Оның біріншісі, адам ... ... ... ... ... ... тиіс ... екіншісі болжай алатын
болса.Қоғамға зиянды ... ... ... ... ... ... ... болып табылады, ал зиянды зардапты
болжай алатын болса деген сөз, ... ... ... Заң ... ... осы екі ... және субъективтік
белгісін біріктіру арқылы ... ... ... мәні ... ... ... ... зиянды зардаптың
болуын болжауға міндеттілігі ... ... ... ... ... кінәлінің лауазымдық құзыретінен, кәсіптік функциясынан
немесе тұрмыс ... ... ... ... мүмкін екендігін
болжау міндеттілігінің жоқ болуы ол адамның нақтылы келтірген зияны ... ... оның ... ... шығарады. Зардаптың болу мүмкіндігін
болжауға міндеттіліктің болуының өзі ... ... деп ... әлі ... негіз бола алмайды. Болжауға міндеттіліктің ... ... ... ... ... осы ... жағдайда қоғамға
зиянды зардаптың болуын болжауға нақты мүмкіндігі (субъективтік белгісі)
болғандығы, бірақ бұл ... ... ... ... сөйтіп
зардаптан қашып құтыла алмағанын анықтау қажет. Осындай жағдай орын алған
ретте ... ... пен ... ... деп жауапқа тартуға ... ... ... ... ... ... кәсіптік немесе басқадай ... ... ... адамның өмірі мен ... жете ... ... ... ... ... кінәлі
адамдардың кәсіби шеберлігінің, тәжірибесінің, білімінің ... ... ... ... болады.
Абайсыздық туралы ұғым Қылмыстық заңда берілген ... ... ... ... ... ... ... жасалған
қылмыс деп танылады (21-бап, 1-бөлігі) делінген. Яғни, кінәнің абайсыздық
нысаны екі ... және ... ... ... Егер адам өз
іс-әрекетінің (әрекетсіздігінің) қоғамға қауіп туғызуы ... ... ... білсе, бірақ бұл зардаптарды жеткілікті негіздерсіз ... ... ... ... ... жасалған қылмыс деп
танылады. Өзінің әрекетінің немесе әрекетсіздігінің қоғамға қауіп туғызу
мүмкіндігін білсе және ... ... ... ... екендігін болжау
қылмысты жеңіл ойлылықтың интеллектуалдық элементін, ал жеңіл ойлылықпен
ондай зардаптарды болғызбау ... сену оның ... ... ... көп ... ... қылмыстарды қарастырады - өйткені
олар абайсызда жасалған қылмыстардан гөрі едәуір кең тараған. Бірақ, бір
айта ... ... ... ... ... ... өрістеп
келеді. Оның үстіне, ғылыми-техникалық прогресс жағдайында әсіресе
техниканы пайдалану ауқымындағы ... ... ... және ... ... бұл ... қауіптілігі арта түседі. Бұл орайда
ел есіндегі ауыр ... ... ... ... ... оқиғаларды және басқа да бірқатарларын мысалға келтіруге
болады. ... ... ... ... ... үшін ... іс ... маңызы арта түсуде.
Абайсыздық – кінәнің ерекше түрі, яғни кінәлінің өзі істеген ... ... ... ... ... ... ... Материалдық құрамы бар қылмыстар ғана абайсызда жасалуы мүмкін, яғни
бұл қылмыстардың объективтік ... ... бір ... ... қоғамға қауіпті зардаптары кіреді.
________________________________________
Қылмыстық құық. Алматы 1999. А.НАғынбаев
I.1. Абайсыздықтың түрлері
ҚР ҚК-нде абайсыздықтың екі түрі – ... және ... ҚК ... ... ... егер адам өз ... ... қауіп туғызуы мүмкін екенін алдын ала білсе,
бірақ бұл зардаптарды ... ... ... болғызбау
мүмкіндігіне сенсе, қылмыс менмендікпен жасалған қылмыс деп танылады.
Менмендікпен қылмыс жасаған ... өз ... ... ... сондай-ақ қасақана және абайсызда арқаланған кінәнің
өзге түрі тәрізді, ойшылдық және еріктілік сәттерден құралады. ... ... өз ... немесе әрекетсіздігінің қоғамға қауіпті зардаптары
туындауы мүмкін екендігін алдын-ала болжайтындығымен сипатталады. Еріктілік
сәт болса, осынау ... ... ... негізсіз есеп жасаумен
сипатталады. Мәселен, машина жүргізіп келе ... ... ... ... ... ... салдарынан кілт тоқтауға үлгере алмай қалады,
соның кесірінен жаяу адамдардың бірін қағып кетіп, әлгіні өлтіріп ... ... ... |
Менмендікті заңдылық тұрғысында ... оның ... ... және ... ... ... ойшылдық сәтімен жақындасады.
Екі жағдайда да адам өз іс-әрекетінің қоғамға қауіпті зардап туындататынын
алдын ала ... ... заң ... ... ... алдын ала болжау ұғымы оның менмендікті кінәнің абайсызда
жасалған түрі ретінде ... ... ... түрде бөлек жатады.
Бұл айырмашылық алдын ала болжай білудің мән жайына байланысты. Қасақаналық
кезінде ... не ... не ... ... ... ала болжай білу нақты
сипат алады да, менмендік кезінде ... адам ... ... немесе
болуы мүмкін нәтиженің оның тап осы сәтте белгілі жағдай мен жағдайларда
жасалған нақты ... ... ... ... ... сөз. Әлгі адам ... ... пышақ салғанда, оның
бұл соққысы жәбірленушінің өліп кетуі мүмкін екендігін алдын ала біледі. Ал
қылмыстық менмендікте ойшылдық сәттің ... ... ... ... келеді.
Ондайда адам әрекетінің (әрекетсіздігінің) қылмысты зардаптарын абстрактылы
түрде болжайды. Айталық, әлгі машинаның шопыры тиісті жылдамдықты көтеріп
жібергенде, бұл жаяу ... ... ... ... ... ... ... алдын
ала біледі. Және осылай ... ала ... ... ... ... ... сипат алады. Адам көрсетілген қауіпті зардаптарды жалпы түрде
алдын ала болжағанмен, өзінің нақты ... олар ... ... ... Әлгі жеке ... мұндай зардаптар өзге жүргізушілерде
осыған ұқсас ... ... ... деп ... ал ... келер
болсақ, тәжірибелі шопыр ретінде мұндай бола қоймайды деп (яғни ол ... ... кете ... деп) үміттенеді.
Бірақ, менмендіктің қасақаналықтан (ең алдымен жанама қасақаналықтан)
басты өзгешелігі еріктілік сәтте жатыр. Еріктілік сәт ... ... бір түрі ... адамның өз іс-әрекетінің қоғамға
қауіпті зардаптарының ... ... ... ... ... ... қарағанда қылмысты менмендік кезінде
адамның ерік-жігері өз әрекетінің немесе әрекетсіздігінің ... ... ... ... Жеке ... оның ... қылмысты оның
нәтиженің туындауын болдырмайтын нақты, айқын жағдайларға иек ... ... ... ... ... ... өзінің кәсіби
шеберлігіне, ұзақ жылдар бойғы көлікті апатсыз жүргізіп келе ... ... ... ... талай жүрген жолының ... т.б. ... ... орай (осындай үміт, сенімділікке қарамастан),
нақты жағдайда мұндай сенім қате ... ... ... жүргізуші жаяу
жүргіншіні басып кетіп, өлтіріп алады. Есептің негізсіздігі, қате ... ... ... мұндай психикалық қатынасты жеңілтіктікке ,
ал әрекеттің өзін қылмысқа айналдырады.
Абайсызда жасалған қылмысқа Ш. – ның ісі айқын ... бола ... ... ... ... ... жасалудың алдын алу мақсатында дыбыс белгі
(сигнализация) жасап қояды: бұл ойын жүзеге асыру үшін ... ... ... 220 ... ... ... ... ал өз үйіне қоңырау
орнатады. Бір күні түнде О. және С. деген ... ... ... ... әлгі ауларды ұстап тұрған арқандарды кесіп тастамақшы
болады. (өйткені әлгі ... ... ... ... ... ағын ... жүзуіне бөгет болып, өзгелерге балық аулатпайды ... ... ... деп ... О.-ны ток ... әлгі өліп ... ... жауап алу кезінде Ш. мұндай ауыр ... ... ... ... ала ... ... (мұны істің өзге де
материалдары дәйектейді). Ш. әлгіндей белгі беретін электр желісін ... ... ... бұл жайды сол түні балық аулауға
шыққан жасөспірімдер де білген. Істе ... Ш. ... ... ... ... ... өтінген, сондай-ақ оны бақташыларға да
көрсеткен. Сонымен қатар Ш. электр ... ел ... жер ... ... өзенге жақындаған тұста жер астымен жүргізген, дыбысбелгі жүйесін өзі
үйде отырғанда ғана қосатын ... О. –ны ... ... ... деп ... ... КСРО
Жоғарғы Сотының Пленумы кінәлінің әрекеттерін абайсызда кісі ... ... ... ... атап ... "ол ... 220 вольт токтың адамға
келтірер қаупін білді, ... ... ауыр ... ... ... ... ... деп үміттенді. Ол оның үстіне кездейсоқтық емес, ... ... ауыр ... ... мүмкіндігін болдырмайтын
объективті себептерге сүйенген".
Абайсыз кінәнің екінші бір түрі ... ... ... ҚК, ... ... сәйкес, егер адам қажетті ұқыптылық пен
сақтық болғанда ол зардаптарды болжап білуге тиіс және болжап біле ... тұра өзіс ... ... ... ... ... ... мүмкін екенін болжап білмесе, қылмыс (ықтиятты болғанда
ондай қылмыс болмас па еді, қайтер еді?) немқұрайдылықпен жасалған қылмыс
деп ... ... ... сәті қасақаналықтың (тікелей және
жанама) да, қылмысты менмендіктің да ойшылдық ... ... ... ... ... адам өз әрекетінің қоғамға қауіпті
зардаптарының туындайтын мүмкіндігін ... ала ... ... ... ... осы түрінің ойшылдық сәті кінәлінің санасында өз
әрекетінің ... ... ... ... жоқ ... ... өзі - ... белгісіндегі ойшылдық сәт сияқты.
Сондықтан, бұл жағдайда кінәнің ... ... ... ... ... ... қылмыстық-құқықтық бағасын ала алады.
Қылмысты немқұрайдылықпен еріктілік сәтінің заңдылық тұрғысындағы
анықтамасы ... ... ... ... және ... ... болжауы керек еді") екі критериймен сабақтастырылады (бұл жерде
залалды зардаптардың туындауын ... ала ... ... ... мен ... ... ... адамның заңда ... ... ... ... баршаға бірдей ережелерімен (бұл ережелер жеке
тұлғаның өз әрекетінің ... ... ... ... зардаптар
туындайтындығын алдын ала болжай білетіндігін білдіреді) байланыстырылған.
Батысеуропалық заң ... ... ... ... ... ... деп ... аталған.мұндағы көзделген жағдай мынау: нақты адамның
алдын ала болжай білу ... бар ... оның өзі ... ... ... зардаптарын болжай білуі ,мұндай жағдайларда "орташа
парасатты адам" осыған орай "орташа маман" ... ... ... ... ... және т.б.) ретінде алдын-ала ... ... ... тек қана ... критерийді анықтау тиісті психикалық
қатынасты абайсызда ... ... бір түрі ... ... ... алмайды. Ол үшін субъективті критерийді де міндетті
түрде анықтау талап етіледі. Бұл адамның нақты адамның ... ... ол ... ... ... ... ... электриктің арнайы
біліктілігі қажет болса) білдіреді (сол жағдайды болжай білер ... осы). ... ... жеке ... ... ... біліктілігі
арқасында қылмысты зардаптарға киліктірген қоғамға қауіпті іс-әрекетінің
залалды нәтижелерге соқтырарын алдын ала білді деген тұжырым жатыр.
З. және К. ... ... ... ... ... үшін ... ... Тап сол күні шаруашылықтағы
жұмысшылар тобы шөп ... еді. С. ... ... ... ағаш ... ... ... кетіп бара жатқанда бригада жұмысшылары К. мен З.
деревнядағы дәстүр бойынша С. –ны өзенге ... ... ... С. ... ... жүзіп жүріп, ақырында суға батып кетеді. ҚР Жоғарғы Сотының
қылмысты істер жөніндегі Сот ... ... ... ... ... ... тапқан. З. мен С. алдын ала ... ... және ... С.-ны ... ... ... шомылдыра салайық деп едік, қасақана
өлтіру ойымызда болған жоқ, оқиға ... ... ... деп ... ... деген түсінік береді. Сотталғандардың және куәлардың жауаптарына
қарағанда, С. оны суға итеріп жібергеннен кейін су ... ... одан ... да, ... соң ... ... жүзіп кете барады. З. оның соңынан
"Яковлевич, көпірдің ... ... ... деп ... ... ... ... шығуға болады екен. Істің материалдарына қарағанда, З. К.-ге
көпірде тұрған Г.-ны да суға ... ... ... ... олар ... ... дегендей, Г. өзенге өзі секірген. Жоғарғы Сот біздің
пікірімізше, З. К.-ның қылығына, ... кісі ... ... ... жоқ
болғандығына әділ баға берген. К. және З. С.-ны суға итеріп жібергенде
олардың ... ... ол қаза ... деп ... ала болжамаған. Бірақ,
әлгілер мұндай жағдайды олардың ... ... ... ... ... ... болжай білуге тиісті болса да ол қаза
табады деп алдын ала ... ... ... ... ... ... кісі ... емес, абайсыздан кісі ... ... ... ... жолайы жағдай дейтінді, яғни залалды кінәсіз
тигізіп алу дегенді де ажырата білген дұрыс. ҚР ... ... егер ... адам ... ... (әрекетсіздігінің) қоғамдық қауіптілігін
ұғынбаған және істің мән-жайы бойынша ұғына ... ... не ... ... ... ... екенін алдын ала білмесе және істің
мән-жайы бойынша оларды алдын ала білуге тиіс болмаса немесе ... ... ... ... ... деп танылады.
Мысалы, алдын ала тексеру органдары Л.-ға С.-ны ... ... ... ... деп кінә ... Кәмелетке толмаған Л. , М. ,З. ,Х.
, және С. ... ... ... ... ... дем ... олар ... шарап ішеді-дағы, әлгі тұрақтың маңайындағы бос бөтелкелерді қолдан
жасалған пистолеттен атқылай бастайды. С. ,Х. , және Р. ... ... ... ... ... ... келеді де, екі қабат полиэтиленмен
тартылған терезенің алдында тұрған үстелдің жанына жайғасады, ал әлгі ... З. ... ... ... ... кеш түсе бастаған кезде Л. өзі қызу ... ... және бар) ... ... алып ... ... ... ірірек нысана іздеп, оқ атқысы келеді. Л. қыстаудың маңынан
жүгіріп өте ... ... ... де, ... бара жатып өзінен-өзі
пистолеттің шүріппесін басып қалады. Сөйткенде оқ атылады да, қарсы тұрған
қыстаудың терезесі ... ... С.-ға ... Ол ... ... ... да, ақыры ауруы асқынып, қайтыс болады.
Аудандық халық соты Л.-ны оның әрекеттерінде ... ... ... ... кісі ... ... деп ақтайды. Кассациялық және
қадағалау тұрысында үкім ... ... ҚР бас ... ... ... ... ... барлық шешімдерін өзгертіп
істі қайтадан сотта қарау жөнінде ... ... және ... деп ... Л. өз ... ... ... ала болжай алған жоқ,
бірақ істің жағдайларына қарағанда ол әлгі зардаптардың туындауын болжауы
керек еді. ҚР ... ... Сот ... бұл ... ... мына
жағдайларды көлденең тартады. Сот қарастырылған дәлелдемелердің негізінде
мынадай дұрыс шешімге келген: Л. ... ... ... жанынан
жүгіріп өте бергенде (пистолеттің аузы төмен қарап тұрған) ... ... ... ... ... ... ... оның үстіне шүріппені еріксіз
басып қалатынын әрі оқтың қыстаудың терезесіне қарай атылып, одан ... ... ... ... және болжап білуі мүмкін де болмаған.
Сондықтан сот Л.-ның әрекеттерінде ... ... жоқ деп ... шешімге
келген және ол жөнінде ақтайтын үкім шығарылған.
Бұл жағдай қылмысты немқұрйдылықтың екі критериінің де ... ... , ... осылардың біреуінің жоқ екендігімен сипатталады.
Одағай жағдайдың (казус) кінәден айырмашылығы - оны жеке ... ... ... ... ... емес (ол жоқ) , ... ... қоғамға қауіпті екендігін білмейтін (түйсінбейтін) ерекше
психикалық ... деп ... ... ... ... 2004. Әбілезов.Е.Т. ,Рахметов.С.М.
ҚР ҚК 223-бабының ... ... зиян ... ... түрін
қарастырады. Егер әрекет жасаған адам өз ... ... ... ... ... болуы мүмкін екенін алдын ала біле
тұра, оларды болғызбауға не ... ... ... ... ... ... ... немесе жүйке-психикалық
ауырпалықтарға байланысты осы зардаптарды болғызбауға шамасы ... ... ... жасалған деп танылады. Бұл ... заң ... ... ... үлгісінен алған (бұл қисындаманың авторы Р. И.
Михеев болып табылады). Бұл ереже субъективті ... ... ... ... ... ... жасаушы адам экстремалдық жағдайлармен
жүйке-психикалық ауырпалықтарға орай тек мынадай жағдайда ғана кінәлі ... ... ол үшін оның ... ... ... ... келуі және тұлға өз әрекеттерінің (әрекетсіздігінің)
қоғамға қауіпті зардаптарын ... ала ... не ... ... ... қасиеттеріне қарай алдын ... ... ... бұл ... ... қоғамдық қауіпті зардаптар әрекет істеген
адамның ... ... ... ... ... ... кемістіктерін жасыруы, тиісті қызметке әрқилы айламен
жетуі, сондай-ақ өзін-өзі ішімдік, есірткі т.б. қабылдау арқылы белгілі бір
жағдайға жеткізуі және ... зиян ... ... ... ... ... ... адамдар килігіп жатады. Бұл да төтенше ... және де ... ... ... Мәселен, мұндай жағдайлар алдынғы
сапардан демалмай ... ... ... ... ... ұшқыштарға, ауыр
жүк таситын мәшинелердің жүргізушілеріне, кейде толайым ауыртпалықпен еңбек
етулеріне тура келетін әуе және ... жол ... ... ... ... ... ала білсе де, жоғарда ... ... ... зардаптардың алдын алуға шамалары келмей қалуы
ғажап емес.
__________________________________________
Қылмыстық құқық. Астана 2004. Дулатбеков.Н.О.
I.2.Кінәнің екі нысанымен жасалған қылмыс
Кей жағдайларда (олардың ... онша ... ... заң ... ... былайша құрастырады ондайда кінаның екі нысанымен анықтауға
тура ... ... бір ... ... жасаған қоғамдық қауіпті іс-
әрекетке (әрекет немесе әрекетсіздік) қатысты кінә да, және жеке ... ... ... туындаған қоғамға зардаптарға қатысты кінә.
Мұндай ереже негізгі құрамды құрастыратын ... ... ... ... тек қана ... жасалғандағы (тікелей немесе жанама
ниетпен) жағдайлармен шектеледі, ал сол қылмыстың дәрежеленген ... ... ... ... зардаптарға психикалық
қатынас тек қана абайсыздық (алаңғасарлық немесе ... ... ... ... ... ... ... ҚР ҚК қарастырылған
қылмыстарды айтуға ... ... ... ... ... ... тигізіліп, осының салдарынаң абайсызда жәбірленушінің өліп кетуі сөз
болады. Бұл жағдайда кінәлі ... ... ... ауыр ... және ... ... ... мерт болғанда (тек
алаңғасарлық немесе ... ... ... ... ... ... және ... қасақаналық). Екінші жағдайда кінә заңсыз аборт
жасағанда және осының ... ... өліп ... немесе
денсаулығына ауыр зардап ... ... ... ... деген
(аборт жасау) психикалық қатынас тек ... (бұл ... ... ... ал жәбірленушінің өлімі немесе оның
денсаулығына ауыр зардапқа-абайсыздық ... ... ... ... береді.
Кінәнің екі нысанымен жасалған қылмысқа жауаптылықтын ерекшеліктері ҚР
ҚК-де "Егер қасақана ... ... ... заң ... неғұрлым қатаң
жазаға әкеп соқтыратын және адамның ниетімен қойылмаған ауыр зардаптар
келтірілсе, мұндай зардаптар үшін ... ... егер адам ... болатынын білсе, бірақ осыған ... ... ... ... сенген жағдайда немесе егер адам бұл зардаптардың
пайда болуы мүмкін екенін алдын ала білмесе, ... ... тиіс ... ... жағдайда ғана пайда болады. Тұтас алғанда мұндай қылмыс
қасақана жасалған деп ... ... ... ... ... екі ... ... аралас кінәмен жасалған қылмыстар деп те аталатыны бар. Бірақ,
бұл атау дәл атау емес ... ... ... және ... еш ... да ... екі ... жасалған қылмыстарды ерекшелеу қылмыстары
дәрежелеу, және де, әсіресе кейбір ... ... ... ... ... ... денсаулыққа ауыр зардап тигізетін, аяғы жәбірленушінің
өліміне әкеліп соққандағы кінәнің екі нысаны ... бұл ... ... ... кісі ... ... жағынан абайсызда кісі өлтіруден
жігін ... ... ... Бұл ... қасақана кісі өлтіруден
жәбірленушінің ... ... ... ... ... кісі өлтіру кезінде - өлім ... ... ... . ... ауыр ... ... қасақаналық кезінде өлімнің абайсызда
болатыны дау туғызбайды. ... кісі ... ... бұл ... ... ... ... бағытталғандығымен ерекшеленеді
(мұндай жағдай абайсызда кісі өлтіріп алғанда орын алады ). ... ... атап өту ... ... ... кінәнің екі нысанымен жасалған
қылмыста бірегей бағасын алғаны жөн, яғни, ... ... ... ... ... ... ба, осыны анықтау жөн. Бұл мысалы, ... ауыр ... ... ... ... (ҚР ... сәйкес мұндай
қылмыстар қатарына тек қана қасақана жасалған қылмыстар жатады, әрі ... заң он ... ... бас ... ... немесе одан ауыр жазаларды
қарастырады). Бұл жағдайда қылмысты жалпы алғанда абайсызда жасалған қылмыс
деп сипаттайтын кінәнің түрін анықтау ... ... жеке ... ... ... құрастыратын (кінәні ауырлататын мән-жайсыз). Өзі жасаған
қоғамға қауіпті іс-әрекетіне (әрекет ... ... ... қатынасы ғана алынады.
Бұл жағдай, сондай-ақ қылмыстың қайталануын және ... ... ... анықтау , қылмысты аяқталмаған қылмыс деп тану мәселесін ... ... қоса ... , ... ... ... өзгерту мәселені шешу ,
шартты түрде мерзімінен ... ... ... мен ... ... латынша түбірі-moveo-"қозғаймын" дегенді білдіреді)-
қылмысты мінез-құлықтың қозғаушы себебі. Қылмыс ... ... адам ... жеке ... Сондықтан қылмыс себебінің қылмыстық-
құқықтық ұғымы себептің жалпы психологияда берілетің анықтамасына сүйенгені
жөн. Психологиялық ғылымға келер ... ... ... жеке ... ... қылығы негізінде жататын қозғаушы күш факторлары
есептеледі. ... ... ... ... жағдай екеніне бірауыздан
келіскенмен, нақты түрде қандай факторларды адам еркінің қозғаушылары деп
есептеу керек деген ... ... яғни ... ретінде алға тартуда
қарама-қайшы келіп қалып жатады. Оллардың біреулері былай деп есептейді:
себеп ... ... ғана ... кейбір жағдайда да ... ... және ... ... ... мүдделері ғана бой
көрсетеді. Ал, өзгелері қажет сұраныстарды адам ... ... ... ... тұра, басқа да әлгіндей жағдайда итермелейтін факторлардың
бар екенін теріске ... ... ... көзқарас қылмыстық іс-әрекеттің
психологиялық мазмұнының ерекшеліктеріне толық жауап бере алады. ... ... ... ... ... адам шырмауында қалған жағдайлар
оған әрқилы тұрғыда әсер ететіндігіне дәлел болады. Кей ... ... ... ... ... ... ал кейбіреулерінде – мұндай
ішкі сұранымды басып, қылмысты қылыққа өзге ... ... Бұл ... ... ... олардың үш түрлі психологиялық
өзгешеліктерімен айшықтауға болады, олар – ... ... ... және ... ... ... себеп жыныстық қылмыстар(мысалы,
зорлау кезінде) айқын көрінеді.Сезім ... ... ... ... қарсы жасалатын көптеген қылмыстарда (мәселен, қызғаныштан әйтпесе
кек алудан туындаған кісі өлтірулер) бой көрсетеді. ... ... ол ... ... ... ... ... себеп ретінде (ұрлық
жасау т.б.) алдан шығады.
Қылмыстың ... ... ... ... (ниеттенуі)
деген сөз.
Бірақ, қай факторды болмасын ерікті оятушы ... ... ... қылмыс жасаушы адам әрекеттерінің ішкі түрлерін тапты
дегенді білдірмейді. Бұл фактор (қажеттілік, сезім) неге және ... ... ... анықтаудың да айтарлықтай маңызы бар. Себеп шын мәнінде ... ... ... ... ... ... бір мақсат қою қажет
(Н.С.Таганцев жөн тұжырым ... ... пен ... екі
коррелятивтік ұғым"). Себеп пен мақсаттың арасында әрдайым іштей байланыс
болады.
Қылмыс ... ... ... ... ... ... ... ұмтылатын нәтижесі.
Сайып келгенде психиканың тереніңде жасырынып жатқан әуестікті,
сезімдерді мақсат қозғаушы себептерге ... ... ... ... мен ... ... бағынышты. Сонымен, себеп пен мақсат өз
алдарына ... ... ... ... бір-бірінен ажырата білу қажет
және мына ... есте ... ... ... – талаптану (ниеттену), ал мақсат-
қылмыстық әрекеттің тілек етілген соңғы нәтижесі. Мысалы, шабуыл ... кісі ... ... те, мақсаты жәбірленушіні
өлтіру.
Алдында айтылғандай, себеп пен ... ... ... ... ... бар.
Біріншіден, себеп пен мақсат қылмыс құрамының негізгі (құрамдас)
нышандары ... бой ... ... Бұл ... жоқ ... ... ... қылмыс құрамының да жоқ екендігін ... ... ... ... ... ... егер ... адам өзінің
қызметтік өкілеттігін қызмет ... ... ... егер ... ... ... өзге де жеке басының мүддесі үшін жасалғаны
анықталғанда ғана дау туғызбайды. Егер осы ... өзге ... онда бұл ... ... ... ... құрамы деп танылады.
Екіншіден, себеп пен мақсат қылмыстың дәрежеленген құрамын ... ... ... ... қарастратын нышандар ретінде бой
көрсете алады. Егер қасақана кісі өлтіру ... ... кек алу ... ... онда ... не ... не ауырлататын мән-жайлар
орын алады. Бұл қылмыс жай кісі өлтіру деп ... ... ... өзге ... ... не оны ... ... үшін жасалса, онда
қылмыс құрамы кінәні ауырлататын мән-жайда құрастырылған деп табылады .
Үшіншіден, қылмыстың себебі мен мақсаты жаза ... ... ... ... ... ... табылуы мүмкін. Мысалы, ҚР
ҚКсәйкес, "ұлттық, нәсілдік, діни өшпенділік немесе араздық ... өзге ... жөн ... кек ... ... ... жасау немесе оның жасалуын жеңілдету себептерімен әстелген
қылмыстар" кінәні ауырлататын ... ... ... ... себепті анықтаудың қажеттілігі қылмыстықпроцессуалдық
заңдылықта да бекем бекітілген. Себеп жағдайлардың ауқымына ... ... ... ... болмасын нышаның тиісті қылмыстың құрамына кіретін-
кірмейтініне қарамастан әлгі ... ... ... іс ... дәлелдеу
қажет. Қылмыстың себебі әрқашан дәлелдеме ауқымына кіреді. Себеп әрбір
қылмысты іс бойынша ... ... ... ... ... дәрежелеу ғана
емес, сонымен қатар қылмыстың жазасын дараландыру туралы мәселені де дұрыс
шешу мүмкін болмайды.
I.4.Қылмыс жасаушы ... ... ... ... ... (жан ... әсерінен жасалған қылмысты онша
қауіпті емес деп есептейді.
Аффект-сол кезде қылмыс жасалатын қатты жан күйзелісі, долылық.
Психологияда аффектілер деп күшті, тез ... ... және ... ... өте ... ... ... (торыққандық, долылық,
үрейлену аффектілері) аталады. Мұндайда сана мен ойлау қабілеті әлсірейді,
ауқымы ... ... ... ... ... ... ... адамның өз
істегендеріне бақылау жасауы түгелдей жоғалмайды, тек босаңсиды, сөйтіп
мұның өзі қылмыстық жауаптылыққа ... ... ... лебі ... ... ... мендегі сана сәулесі одан сайын жарқырай түсті, оның
сәулесінен не істегенімді білмеуім мүмкін ... Әр ... ... біліп тұрдым. Алдында не істегенімді болжадым деп ... ... тап сол сәт, сол ... ... сол ... не ... ... келу, өзімді өзім тоқтату үшін талаптанған да сияқты
көрінемін.
Қылмыстық заң ... ... ... ... маңызын мойындайды.
Сондықтан бұл нышанды есепке алмайынша қылмыстың субъективтік жағы кей
жағдайларда толық ... ... ... ... ... ... ... құрамын қарастыруда ескерілуі мүмкін. Мысалы, ҚР ҚК ... ... ... кісі ... қатарына жәбірленушінің күш
қолдауынан, қорлауынан немесе моральға жат іс-әрекетінен (әрекетсіздігінен)
кенет пайда ... жан ... ... ... ... бірдей
жәбірленушінің жүйелі түрдегі заңға қарсы немесе моральға жат ... ... ... ... ... ... жай-күйде кісі
өлтіру жатқызылады.
Екіншіден, ҚР ҚК ... ... ... қылмыс жасау жазаны
жеңілдететің жағдайдың ауқымына келуі мүмкін (жәбірленушінің қылмысқа
итермелеген ... ... ... ... жат ... Б.С. ... воли и ... ответственность.-Казань,1965
I.5. Қателік және оның қылмыстық-құқықтық мағынасы
Қателік-адамның өзі ... ... ... ... ... шын мәніндегі заңдылық әйтпесе нақтылық сипаты ... ... ... ... ... ... анықтауға, яғни
қылмыстық жауаптылық туралы мәселені шешуге де елеулі әсер етуі ... ... ... ... ... жағы ... тарауларында
да қарастырылады. Субъектінің адасу ... орай ... және ... ... ... ... (заңды) қателік-субъектінің өзі істеген іс-әрекеті және оның
зардаптарының қылмысты ... ... ... ... ... ... ... дәрежелеудегі, әрі осы істеген іс-әрекетіне
тағайындалуы мүмкін жазаның түрі мен ауқымы жөніндегі теріс түсінігі.
Қайсыбір қылмыстар, ... ... ... ... ... бой ... кейде қылмыстық іс-әрекет
мұндай жағдайларда субъектінің тиісті нұсқаулар, ережелер және ... ... ... ... ... жағдайларда қылмыстық-құқықтық
тыйым салудың өзгертілуі қылмыстық заңның ... ... ... және ... ... ... ... арқылы жүзеге асырылуы
мүмкін. Осындайда, егер ... ... ... ... ... және нұсқауларымен таныстырылмаса, ал ... ... ... ... ... оның әрекеттерінде кінәнің қасақаналықпен
де, сондай-ақ абайсызда жасалған түрі де жоқ.
Осыған ұқсас жағдай сирек те ... ... ... ... ... сырт ... іс-әрекетті қылмыс деп бағалайтын жаңа қылмыстық
заңның қабылдауына да байланысты бой көрсетуі кәдік. Егер ... адам ... ... салу ... ... әрі (бұл өте ... білуге
мүмкіндігі болмаса, онда ол қылмыстық жауаптылықтан ... ... 1941 ... 10 ... ксро ... ... төралқасының "шетке
қарай құрал-жабдық және материалдарды сатуға, айырбастауға және босатуға
тыйым салу және осы ... ... үшін сот ... жауаптылық
туралы"жарлығы жарияланған болатын (бұл өзі ... ... ... ... ... ... сәйкес 3.каръер бастығы
бола тұрып,1941ж.19 ақпанда совхозға 3420кг тас ... ... үшін ... бас ... ... ... еді. КСРО ... Сотының пленумы
З.-ның әрекеттерінде қылмыс құрамы жоқтығынан істі ... ... ... ... ... қарағанда 1941 ж. 10 ... ... ... ... 1941 ж. 22 ақпанда ғана келіп ... ... жоқ ... ... ... ... ... арқылы естуге де мүмкіндік болмаған. Сөйтіп, З. көмір сатылған күні –
1941 ж. 19 ақпанда - әлгі Жарлықтың жарияланғандығын білмеген";
3) ... өзі ... ... заң ... ... ... ... адам өзіне сеніп тапсырған өзгенің мүлкін
пайдаланып ұрлық жасадым деп ойлады .
Заң жүзіндегі дәрежелеу қасақаналық пен
абайсыздықтың ойшылдық және еріктілік ... ... ... ... ... да кінә мен ... ... Жеке тұлға оның пікірінше жасадым-ау деп пайымдаған
қылмысы үшін ... тек ... ... жасаған қылмысы үшін ғана
жауап береді;
4) Адамның өзі жасаған қылмысы үшін тағайындалуы мүмкін жазаның
түрі мен ... ... қате ... Бұл ... те ... мен ... әсер ... өйткені бұл жағдай да
қасақаналық пен абайсыздықтан сыртқары жатады.
Нақты қателік – бұл жеке ... өзі ... ... ... ... ... қатысы бар нақты жағдайлар жөніндегі теріс ... ... ... ... ... объектісіне байланысты қателік;
2) Қылмыс құрамының объективтік жағын қарастыратын нақты ... бар ... ... – бұл ... қылмыстық қастық жасаған
объектінің әлеуметтік және заң жүзіндегі мазмұны турасындағы ... ... көп ... бір түрі мынандай жағдайлар болып табылады: ондайда
бір объектіге қастық жасай тұрып, ... ... ... өзге ... ... ... деп қате ... Мысалы, жеке
тұлға қару-жарақ қоймасынан жәшік ... онда ... бар ... ... ... шындығында ол жәшікке әскери аяқ-киім толтырылған болып
шығады. Жорамалданған объектіге қастық жасау қару-жарақ, оқ-дәрі, ... мен ... ... ... және т.б. құрамын құрастырады.
Шын мәнінде бұл ұрлық ... ... ... ... ... . ... объект – қоғамдық қауіпсіздік те, екіншісінде – ... ... Заң ... бұл ... әр шамалас, өйткені бірінші объектіге
қарағанда қылмысты қастық жасау үшін екіншісіне қарағанда қатаңырақ ... ... орай бұл ... қасақаналықтың оқ-дәрі ұрлауға
қастық жасалғанына байланысты ... ... ... ... ... заты мен ... ... қателікті ажырата білу қажет. Мұндай қателіктің өз ... ... жоқ. Жеке ... нақты ұрлығы ұрлығы кінәні
ауырлататын ... ... ... ... ... ... жасалған қылмыс деп, ал жобаланған мөлшердегі ұрлық – ірі ауқымдағы
ұрлық деп бағаланады. ... ... ... жаза ... ... ... ... істегенді дәрежелеу кезінде ескерілуі керек, ... ... ... ... ірі ... ұрлық жасауға қастық жасау деп
дәрежеленгені жөн.
Жәбірленушінің жеке ... ... ...... бір ... ... ... жасаймын деп шындығында екінші бір
адамның өміріне қастық жасауы деген сөз. ... ... ... ... де, ... ... ... мен жазалануына да әсер етпейді.
Кісі өлтірудің құрамы үшін нақты жәбірленушінің жеке тұлғасының ... ... іс ... ... жеке ... қателесу қылмыс
объектісіндегі қателікті де бір мезгілде мегзейтін жағдайлар кездесуі ғажап
емес.
Осыған ... ... жеке ... ... ... жасалған
іс-әрекет қасақаналықтың бағыт-бағдары ... ... ... ... деп дәрежеленгені жөн.
Қылмыс құрамының объективтік жағын ... ... ... ... ... бұл түрі ... ... Істелген әрекет немес әрекетсіздіктің сипатына қатысты қателік;
2) ... ... ... туындауына қатысты қателік;
3) Себепті байланыстың дамуына қатысты қателік.
Істелген әрекет немесе ... ... ... ... ... ... мұндайда адам өз іс-әрекетін қате түрде қоғамға қаіупті деп
есептемейді, ал шын ... ол ... ... және ... ... ... жеке ... жалған купюрасын білмей өткізіп ... ... ... бұл ... қасақана қылмыс үшін ... ... және де ... ... ... кінә ... ... (егер адам өз әрекетінің қоғамға ... ... ... ... да, мұны алдын ала білуге тиісті және мүмкін еді). Жалған ақша
купюрасын өткізіп жібергенде, жалған ақшаны немесе ... ... ... ... ... ... тек қасақаналық ... бұл ... оның ... ... ... ... ... босатылады. Ал егер, айталық, медицина бикеші
пациентің ... ... ... ... ... ... ... болса,
сөйтіп жәбірленушінің сырқаты асқынып, ол өліп кетсе, онда әңгіме басқаша.
Бұл жағдайда да жасалған әрекет сипатына қатысты ... ... ... ... бірінші жағдайға қарағанда (байқамай жалған ақша купюрасын өткізу)
жеке тұлғаның өзінің кәсіби міндеттерін жөнімен ... ... ... ... киіктіргені үшін қылмысты жауаптылық сайып келгенде
кінәнің абайсызда ... ... ... ... ... ... өз қателігін алдын-ала болжай алмай қалды, бірақ, ... және оған ... бар еді. Бұл ... ... ... ... кінә ... сөз және осыған орай медицина бикеші қылмысты
жауаптылықтан босатылмайды.
Қоғамға қауіпті зардаптардың туындауына қатысты қателіктің ... ... өз ... ... ... ... қате түйсіндеуіне
жатады. Әдетте, мұндай қателікке қылмыстық-құқықтық ... баға ... түрі ... ... ... ... өзі келтірер залал ауқымы шын
мәнінде келтіріп тұрған залалдан төмен деп қате ... ... ... ... ... бір рет ... жібергенде, әлгінің
денсаулығына жеңіл залал тигіздім деп ойлайды. Бірақ, ... ... тас ... ... да өліп ... Бұл жағдайдағы қателік
келтірілген ... ... ... ... жүктетпейді. Бірақ,
субъект абайсызда кісі өлтіріп алғандағы үшін жауаптылыққа тартылуға ... ол, ... оның ... ... ... өліп кетуі мүмкін
екендігін алдын ала болжай білмесе де, дегенмен мұндай зардаптың туындауын
күні бұрын түсінуге тиісті және ... ... емес ... ... осы ... ... нұсқасы кінәлінің өзі келтірген
зиянның ауқымын қате ... ... ... бір адам ауқымды ұрлық
жасағысы келіп сейфті ... ... одан ... ... ғана ақша ... ... кінәлінің өзі тілеген қылмысты нәтиженің туындауына
қажеттінің бәрін жасағанмен, ол нәтиже ... ... тыс ... туындамаған. Осыған байланысты бұл адам нақты түрде аяқталған
шамалы ақша ... ... ... соманы ұрлауға қастық жасағандығы үшін
жауапқа беруі ... ... ... ... ... сәл ... болуы да
мүмкін. Сондықтан, мынадай жайтың орын алуы ғажап емес: егер ... ... ... еңбекақының ең төменгі деңгейінен бес жүз есеге артық
сома ұрлаймын деп ... ал одан ... ... ... ... ... ... қателіктің қылмыстық-құқықтық мағынасы болмайды,
өйткені заң шығарушы аса ірі ұрлықтың тек ең ... ... ... ... бұл ... асқан кез келген өлшем ірі ... ... ... дамуына баға берудегі қателік дегеніміз – жеке
тұлғаның өзі ... ... пен ... қоғамға қауіпті зардаптардың
арасындағы себеп-салдарлық ... қате ... Оның ... ... қылмыстық-құқықтық баға беруге негіз болып ... ... ... ... әкеп ... себептілікті дамытатын
қателік қана қылмыстық-құқықтық мағынаға ие болады. Айталық, кінәлі кек алу
себебімен жәбірленушіні бас ... оны ... ... балғамен бірнеше рет
басынан ұрған. Бұдан соң өлген шығар деп кінәлі ... ... ... жәбірленуші балғадан тиген соққылардан емес, суға батып
кеткендіктің нәтижесінде қаза ... ... ... ... бұл жолғы
қылмысты әрекеттері денеге ауыр жарақат салу және кісі өлтіру ... ... ... ... ... ... береді. Кінәлінің туындаған
нәтижелерге деген психикалық қатынасын ескергенде ол ... кісі ... ... және ... кісі ... үшін (қылмыскер
жәбірленушіні көлшікке тастағанда, оның суға батып кететіндігін алдын ... ... ... әлгі адам әлі тірі деп ... жоқ, ... ... ... ала болжауға міндетті әрі білуі керек еді).
Сонымен қатар, себепті байланысты дамытуға қатысты ... ... де ... ... ... ... ... кісі өлтіру мақсатымен жәбірленушіні әлгі әлгі суға батып кетер деп
көпірден ... ... ... ... ... ... ... содан қаза табады. Себепті байланыстың дамуындағы мұндай ауытқудың
осындай техникалық сипаты да ... ... ... ие болмайды.
Қылмыстық құқық теориясында әдетте ... ... ... ... ... бөле ... орын ... Мысалы,
қылмысқа көмектесуші қылмыскерге ол кек алу үшін кісі өлтіргісі келген ... ... ... екен делік. Шын мәнінде қылмыскер пайдакүнемдіктің
итермелеуінен ... ... ... ... ... ... мән-жайдағы кісі өлтіру деп дәрежеленсе де, ... ... ... ... жоқ кісі ... үшін
жауаптылыққа тартылуға жатады.
Барлық қалған жағдайлардағы қателік жоғарыда атап ... ... ... ... ... ... Б.С. ... и его формы.-М.,1972
Қорытынды
Сонымен, курстық жұмысымды қорытындай келе, әр уақытта да абайсыздықтың
объективтік және субъективтік белгілерінің өзара тығыз ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекет істеген
адамның әрбір нақты жағдайға байланысты өзіндік ерекшеліктерін есепке алуды
қажет етеді. Адамның өзінің ... ... ... қоғамға зиянды
зардабының болуы мүмкін екені туралы болжауын шешкен ... оның ... ... деңгейін, кәсіптік немесе өмірлік тәжірибесін, ... ... ... ... ... ... алып, оларға дұрыс
баға беріп, тұжырымды қорытынды ... ... Тек қана ... ... ала отырып, адамның ... ... ... ... ... ... ... анықталады.
Субъективтік белгіні болуы адамды жазықсыз жауапқа тартуға ... ... да ... құқық ғылымы субъективтік белгісіне ерекше
мән береді. Сонымен немқұрайдылықтың субъективтік белгісі туралы мәселені
шешкенде ең алдымен оның ... ... ... ... қажет.
Объективтік белгісі (адам өзінің іс-әрекетінің зиянды ... ... ... болжамаса) жоқ болса, онда субъективтік белгісі туралы сөз
де болмайды. Қорыта айтқанда, заң бойынша қылмыстық объективтік ... ... ... ... ... болуы мүмкін екенін болжауға тиісті
болуы) анықталса және адамның өзінің іс-әрекетінің ... ... ... ... болжай алатын болғанда орын алады. Сол зардаптың ... ... ... күнде ғана сол адам кез келген зардапқа кінәлі
болады. Мысалы, Абаев пен Әбиев арасында екеуара өзара жанжал ... ... ... ... ... Төбелес барысында Абаев Әбиевті қатты
итеріп жіберген кезде оның қатты бетонға соғылып өлуіне душар болуы ... ... да ... ауыр ... ... ... міндетті еді.
Абайсыздықтың интеллектуалдық орта белгісі – кінәлі адам сол нақты
жағдайға ... ... ... ... ... болуын болжауға тиісті
болса да ... ... ... ... қарағанда кінәлі өзінің
істеген әрекеті мен әрекетсіздігі қоғамға зиян екенін ... ... және ... ... қоғамға зиянды нәтиже тудыратындығын
болжауға тиісті және болжай алатын ... да, оны ол ... ... басқа түрлеріндегі әрекет қоғамға зияндылығын және одан туатын
зардапты сезе тұра істеленеді. Егер адам ... ... ... болуы мүмкін екендігін болжамаса ... ... ... ... жоқ жағдайда қоғамға зиянда зардап келтірсе, оның
іс-әрекетіне кінә жоқ, соған байланысты қылмыстық ... да ... ... ... зиян ... кездейсоқ оқиға (казус)
деп аталады. Яғни, ... ... ... немқұрайдылыққа тән объективтік
және субъективтік белгілер жоқ. Кездейсоқ оқиғаға тән мына ... ... құс ... ... ... жұмыс істеп жүріп, өзі
айдап жүрген ... сол ... ... ... алып ... жерде ол өзіне бұрыннан таныс Кемелбек және ... ... екі ... ... Олар ... ... көрші ауылға жеткізіп
тастауды өтінген, бірақ Абрамов машинасының қорабы жүкке толы екенін ... ... бас ... ... қол қойғызып алу үшін асхананың
әкімшілік ... ... ... жоқтығын пайдаланған әлгі екі жігіт
машина қорабына өз беттерімен орналасып ... ... ... ... автокөліктен түсіп, қорапты босату туралы ұсыныс ... ... ... ... ... ал ... болса, машина
қорабында жасырын қалып қояды, ол туралы Абрамов ештеңе білмейді. Жол ... ... ауыр ... ... ... ... ... машина
қорабынан құлап, жүріп келе жатқан автокөліктің ... ... ... сол ... ... ... Алғашында Абрамов көлік құралдарының жүріс
қауіпсіздігі мен пайдалану ... ... ... ... өлуі үшін ... деп, ... ... үкімі бойынша сотталған.
Іс кассациялық тәртіппен облыстық ... ... ... ... ... оның ... қылмыс құрамының белгісі жоқ болғандықтан ... Сот ... ... мас күйдегі жәбірленушінің
Абрамовтың тыйым ... ... ... өз ... жасырынып
отырып, өзін-өзі қауіпті жағдайға душар еткенін, Абрамовтың көлік құралының
жүріс қауіпсіздігінің ешқандай ережесін бұзбағанын, яғни оның ... ... жоқ ... ... мас ... ... қорабынан құлап, дөңгелек астына түсіп,
қаза болуының жәбірленушінің өзінің өрескел салақтығынан болған. Істің мән-
жайы ... ... ... ... қорабына жасырынып қалғанын
білмеген және білуге мүмкіндігі де болмаған. Мұндай кездейсоқ жағдайға
байланысты ол ... деп ... және ... ... жазаға тартылуы
тиіс емес.
Тағы бір мысал: Өсербай деген азамат 1995 жылы оныншы шілдеде өзінің
сегіз және ... ... екі ... және ... он бір ... ... ауыл маңындағы үлкен өзеннің жағасына шөп шабуға барған. Үш бала
ағаш ... ... ... ... Бір кезде көршісінің он бір жасар
баласы құрбақаны көріп, оны ұстап алмақ ... өзен ... ... ... ... ... биік жағадан суға құлап, тұншығып өлген. Алдын
ала тергеу орны Өсербайдың әрекетінде ешқандай қылмыс белгісі жоқ деп, ... ... ... іс ... бас ... ... ... көрсетілгендей Өсербай балалардың қауіпсіздігі үшін барлық
шараларды жасаған. Оларға отырған орындарыңнан ... деп ... ... бала суға ... оған дер кезінде көмек беруге ұмтылып, суға
түсіп құтқармақшы ... ... ... қарамастан іс сәтсіздікпен
аяқталған.Мұндай жағдайда Өсербай
бақытсыздыққа душар болған баланың өлуіне кінәлі емес. Сондықтан да ... ... ... деп танылған. Мұндай ... ... ... зиян келтіруі туралы тұңғыш рет ҚР-ның жаңа Қылмыстық кодексінде
құқылық анықтама берілген.
Онда:
1. Егер ... ... ... ... және одан ... ... ... қауіпті зардаптар оның ниетімен қамтылмаса, ал осы Кодексте
абайсызда мұндай әрекет жасағаны және ... ... ... келтіргені
үшін қылмыстық жауаптылық көзделмесе, әрекет ... ... ... Егер ... жасаған адам өзінің іс-әрекетінің қоғамдық қауіптілігін
ұғынбаған және істің мән-жайы бойынша ұғына ... ... не ... ... ... ... мүмкін екенін алдын ала білмесе және істің
мән-жайы бойынша оларды алдын ала білуге тиіс ... ... ... ... ... жазықсыз жасалған деп танылады. Егер әрекет ... ... ... ... ... ... алдын ала білген адам оны
болғызбауға жеткілікті негізде сенген болса не өзінің ... ... ... ... сәйкес келмеуіне немесе жүйке-
психикалық ауыртпалықтарға байланысты осы зардаптарды болғыызбауға шамасы
келмесе де, әрекет ... ... деп ... ... ... ... ... Алматы 1999. А.НАғынбаев
2. Қылмыстық құқық. Алматы 2004. Әбілезов.Е.Т. ,Рахметов.С.М.
3. Қылмыстық құқық. Астана 2004. Дулатбеков.Н.О.
4. Волков Б.С. Мотивы преступлений (Уголовно-правовые и ... ... ... ... ... Б.С. Проблема воли и уголовная ответственность.-Казань,1965
6. Дагель П.С. Неосторожность. Уголовно-правовые и криминологические
проблемы.-М.,1977
7. Дагель П.С. Проблемы вины в советском уголовном праве. ... гос. ... ... ... ... Б.С. ... и его формы.-М.,1972.
9. Кириченко В.Ф. Значение ошибки по советскому уголовному праву.-
М.,1950.
10. Лунеев В.В. ... ... ... ... В.Г. Уголовная ответственность за неосторожность.-М.,1957
12. Пионтковский А.А. ... о ... по ... ... ... А.И. Вина в ... уголовном праве.-Саратов,1987
14. Тарарухин С.А. Преступное поведение. Социальное и ... ... Б.С. Вина в ... ... ... ... И.Г. Социально-психологические отношение субъекта к
преступлению.-Л.,1970.
17. Якушин В.А. Ошибка и ее уголовно-правовое значение.-Казань, 1988.
-----------------------
менмендік
немқұрайлық
Қылмыс жасаудың орны, уақыты, жағдайы, қаруы мен ... ... ... ... объектісіне байланысты қателік
Жасалған іс-әрекетті қылмысты деп қате түсіну
Жасалған іс-әрекетті қылмысты емес деп қате түсіну
Жасалған іс-әрекеттің дәрежеленуі жөніндегі қате түсінік
Жасалған қылмыс үшін ... ... түрі мен ... жөніндегі қате
түсінік
Қылмыс құрамының объективтік жағын құрастыратын нақты жағдайларға қатысы
бар қателік
Жасалған әрекеттің (әрекетсіздіктің) сипатына қатысты қателік
Қоғамға қауіпті зардаптар ... ... ... ... ... ... қателік

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қылмыс құрамы және түсінігі31 бет
Қылмыстық заң субьектісі19 бет
Абайсызда жасалатын қылмыстар52 бет
Кінә49 бет
Азаматтық құқықтағы міндеттеме ұғымы62 бет
Азаматтық құқықтағы мердігерлік ұғымы35 бет
Азаматтық құқықтағы мерзім түсінігі, түрлері14 бет
Азаматтық құқықтағы мерзім, мерзім түрлері, талап қою мерзімі, азаматтық құқықтағы мәселелер90 бет
Азаматтық құқықтағы мерзімдер13 бет
Азаматтық құқықтағы мерзімдердің түсінігі және түрлері16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь