«Мемлекет пен құқықтың пайда болуы»

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ
1 МЕМЛЕКЕТ ПЕН ҚҰҚЫҚТЫҢ ПАЙДА БОЛУЫНЫҢ ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ
1.1 Алғашқы қауымдық құрылыстың ыдырауы және мемлекеттің
пайда болуының алғы шарттары 6
1.2 Әр халықта мемлекет пен құқықтың пайда болу ерекшеліктері 9
1.3 Мемлекеттің пайда болу теориялары 12
2 ҚАЗАҚCТАНДА МЕМЛЕКЕТ ПЕН ҚҰҚЫҚТЫҢ ПАЙДА БОЛУЫ
2.1 Қазақстан аумағында мемлекеттің пайда болуы 17
2.2 Қазіргі заманғы құқық ұғымы мен белгілері 19
ҚОРЫТЫНДЫ 25
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 27
КІРІСПЕ

Мемлекет туралы жазуды бастардың алдында біз ең алдымен оның қоғамда әрекет ететіндігін, онымен қандайда бір өзара қарым-қатынаста болатындығын, оның, яғни қоғамның тарапынан белгілі бір ықпалдың болатындығын және өз кезегінде қоғамға өзі де ықпал ете алатындығын ескереміз. Сондықтан да қоғам мен мемлекеттің, оны жанама түрде көрсететін аса маңызды институттарының көмегімен болатын өзара қарым-қатынасының принциптері мен негіздерін теориялық жағынан айқындау қажеттігі туып отыр.
Қоғам — адамдардың ұйымдасуы мен өмір сүруінің нысаны, соның шеңберінде материалдық және рухани игіліктер өндіріліп, тұтынылып және айырбасталып жатады, осының өзі белгілі бір тәртібі, адамдар арасындағы өзара қарым-қатынастардың орнықтылығы мен тұрақтылығын нығайтуға бағытталған, өз мүшелерінің мінез-кұлқын басқарудың, реттеудің және ықпал етудің ерекше құралдарының болуымен сипатталады.
Алғашқы қауымдық қоғамның рулық (немесе ру-тайпалық) ұйымының мемлекетке орын беруінің себебін білуге тырысу, осы процестерге ықпал ететін және олардың динамикасы мен бағытын анықтайтын факторларды белгілеу, осыған байланысты әр халықтың жалпы және ерекше тәжірибелері көптеген теорияларға, тұжырымдар мен пайымдауларға келіп тоғысты. Олардың кейбіреуі саяси-құқықтық ойдың тарихында айтарлықтай із қалдырмастан, тез ұмытылып қалды, ал енді бір бөлігі ұзақ уақыт бойы адамдардың ақыл-ойын жаулап алды, әлі де болса олардың дүниеге көзқарасы мен түйсігіне әсер етіп келеді. Аталған теорияларға талдау жасай келіп, біз әрбір ойшылдың мемлекеттілік генезисіне деген өзіндік тәсілі бар екендігін көреміз, олардың басқа ойшылдардан тәсілі де басқа, өз позицияларын
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Қазақстан Республикасының 30.09.95 жылғы республикалық референдумда қабылданған Конституциясы, 07.10.98 жылы №284-I Қазақстан Республикасы Заңымен енгізілген өзгертулер мен толықтырулар.
2. Баянов Е. “Мемлекет және құқық негіздері”. “Жеті жарғы” баспасы, Алматы, 2001 жыл.
3. Ибраева А., Ибраева Н. “Теория государства и права”. “Жеті жарғы ” баспасы, Алматы, 2000 жыл.
4. Жоламан Қ.Д., Мұхтарова А.Қ., Тәукелев А.Н. “Мемлекет және құқық теориясы”. “Эверо” баспасы, Алматы, 2004 жыл.
5. Сапарғалиев Ғ. “Қазақстан Республикасының мемлекет және құқық негiздерi”. “Атамұра” баспасы, Алматы, 2003 жыл.
6. Сапарғалиев Қ., Ибраева А. “Мемлекет және құқық теориясы”. “Жеті жарғы” баспасы, Алматы, 1998,2004 жыл.
7. Малько А. В. “Теория государства и права”. “Юрист” баспасы, Москва, 2000 жыл.
8. Хропанюк В. Н. «Теория государства и права». «Интерстиль» баспасы, Москва, 1997 жыл.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Академик Манаш Қозыбаев атындағы Солтүстік Қазақстан Мемлекеттік
университеті
Тарих және заң факультеті
Юриспруденция кафедрасы
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
«Мемлекет пен құқықтың ... ... ... |оқу нысаны |топ ... ... ... ... ... Т.Қ. ... ... Г.Б. ... 2007
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
1 МЕМЛЕКЕТ ПЕН ҚҰҚЫҚТЫҢ ПАЙДА БОЛУЫНЫҢ ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ
1.1 Алғашқы қауымдық құрылыстың ыдырауы және мемлекеттің
пайда ... алғы ... Әр ... ... пен құқықтың пайда болу ерекшеліктері ... ... ... болу ... ҚАЗАҚCТАНДА МЕМЛЕКЕТ ПЕН ҚҰҚЫҚТЫҢ ПАЙДА БОЛУЫ
2.1 Қазақстан ... ... ... ... Қазіргі ... ... ... мен ... ... ... туралы жазуды бастардың алдында біз ең алдымен оның ... ... ... ... бір ... ... ... яғни қоғамның тарапынан белгілі бір ықпалдың болатындығын және өз
кезегінде қоғамға өзі де ... ете ... ... Сондықтан да
қоғам мен мемлекеттің, оны жанама ... ... аса ... ... ... ... қарым-қатынасының принциптері мен
негіздерін теориялық жағынан айқындау қажеттігі туып ...... ... мен өмір ... ... ... материалдық және рухани игіліктер өндіріліп, тұтынылып ... ... ... өзі ... бір ... ... арасындағы
өзара қарым-қатынастардың орнықтылығы мен ... ... өз ... ... ... реттеудің және ықпал
етудің ерекше ... ... ... ... қоғамның рулық (немесе ру-тайпалық) ... орын ... ... білуге тырысу, осы процестерге ықпал
ететін және олардың динамикасы мен бағытын анықтайтын факторларды белгілеу,
осыған ... әр ... ... және ... тәжірибелері көптеген
теорияларға, тұжырымдар мен пайымдауларға келіп тоғысты. Олардың кейбіреуі
саяси-құқықтық ойдың тарихында айтарлықтай із ... тез ... ал енді бір ... ұзақ уақыт бойы адамдардың ақыл-ойын жаулап алды,
әлі де болса олардың дүниеге көзқарасы мен түйсігіне әсер етіп ... ... ... ... ... біз ... ... мемлекеттілік
генезисіне деген өзіндік тәсілі бар ... ... ... басқа
ойшылдардан тәсілі де басқа, өз ... ... де әр ... ... ... ойлы және ... пікірлер жеңілтек, үстірт пікірлермен
қоңсы қонып жатады.
Мемлекет — басқару функциясын орындайтын және соның көмегімен қоғамның
тіршілік-тынысын қамтамасыз ететін, оған ... ... мен ... ... ... қоғамын ұйымдастырудың айрықша нысаны. Өзіне тән
ерекше белгілері мен қажетіне, сондай-ақ өзіндегі аса мол ... ... ... ... ... ... ұлтаралық
және жеке адамдардың арасындағы қатынастардың маңызды мәселелерін шешуге
нақты қатысып, қоғамдағы істердің жағдайына белсенді түрде әсер ете ... тек ... ғана тән ... әсер ету ... мен ... ... ... ретінде сипатталады. Соның арқасында оны қоғамда,
ұйымда, құрылымдар мен институттарда әрекет ... ... ... ... ... ... ... организм ретінде қабылдаймыз.
Тікелей Қазақстан аумағында мемлекеттің пайда болуы мұнда ... ... ... ... ... тәсілі сияқты тарихи
формацияның бекітуімен байланысты. Жер, мал, ... су ... ... ... ... ... оларды иелену үшін қырғын
ұрыстар болды. ... ... ... ... мен қарым-қатынастар,
ішінара болмаса, бұрынғы ... ... ... ... өте келе
олардың байланысы мен қарым-қатынасы басқаша шашырауы немесе жайылып кетуі
керек болды.
Пайда болған мемлекеттер ... ... ... ... және
өзінің қол астындағы азаматтарына ... ... ... жүргізе
алатын. Олар, негізінен әр алуан «шығыстық» нысанда, монархтық (қағанат,
халифат, хандық, сұлтанат) ... ... ... ... ... ... етуі ... оның
мүдделері мен қажеттіліктерін қанағаттандыруға ықпал етуге, оның ... ... ... ... ... ... Бұл жағынан мемлекеттің
мүмкіндігі зор. Орасан зор материалдық, адам, ұйымдастыру ... ... ... ... және ... етудің әр
алуан құралдарына иелік ете ... ... ... ... және ... ... дамуына оң әсер етіп, тұрақтылық ... қол ... ... ... моральдық-психологиялық ахуал
қалыптастыруға оң ықпал ете алады. Сондықтан да мемлекет пен құқықтың пайда
болуын ... өте ... ... ... пен ... даму ... мақсаты: Қазақстанда мемлекет пен құқықтың пайда болуын зерттеу
Зерттеу нысаны: мемлекет пен ... ... ... ... ... алғашқы қауымдық құрылыстың ыдырауы және мемлекеттің
пайда болуының алғы шарттарына шолу ... әр ... ... пен ... болу ... қарастыру және қазіргі заманғы құқық ұғымы мен
белгілерін қарастыру.
Курстық жұмыстың құрылысы: бұл курстық жұмыс ... ... және ... пен ... ... ... ... сипаттамасына бағытталған
бірінші бөлімнен, Қазақстанда мемлекет пен ... ... ... ... ... кейін қорытынды ... ... ... ... МЕМЛЕКЕТ ПЕН ҚҰҚЫҚТЫҢ ПАЙДА БОЛУЫНЫҢ ЖАЛПЫ ... ... ... ... ... және ... пайда болуының
алғы шарттары
Мемлекеттің пайда болуына өзінің сипатына, бағытталуы ... ... ... ... ... және ... болғанға
дейінгі, басқа нысандарды пайдаланып келген алғашқы қауымдық ... ... ... ... ... ... Экономика мен басқа да тіршілік ету
салаларының өте ... ... ... алғашқы қауымдық қоғам алдын
ала қоғамдық өмірдің жабайы сатысынан ... ... ... ... ... «өсуі» керек. Ол жануарлар әлемінен енді ғана ... ... ... ... ашық та анық ... бар ... көп ... дүлей де соқыр күштерінің алдында ... ... ... ... ... алмайтындығымен, өзінің іс-
әрекеті мен қылығының аяғы неге ... ... ... алмайтындығымен
сипатталатын. Ол тамақ, киім және басқа тіршілікке қажетті заттарды табудың
жетілмеген, ... ... ... ... қарай қоғамда еңбек
өнімділігі табыстың жинақталып, ... ... ... ... алмады:
ол қалдықсыз пайдаланылды.
Осындай өте қиын жағдайларда, тіршілік ету үшін ... ... ғана ... кезбе топ құруға, кейінірек — қауымның құрамы бойынша
одан әлдеқайда көбірек болып топтасуы қажет болды. Бұл ... ... ... бар ... құрылды. Кезбе топтың немесе қауымның
мүшелерімен туыстық қатысы жоқ ... ... ... ... ... Біртіндеп қоғамның негізін салған рудың адамдары
бөлектеніп шыға бастайды. Ол үшін ... ... ... болуы керек
болды:
- сол кездегі іс-әрекеттің негізгі салаларын қамтуға ... ... ... ... бір ... ... ортақ
шаруашылығы жүргізе алатын, ұжымдық тұтынуды ... ... ... ... ... ... керек;
- туыстық жағынан аса жақын емес, сондай-ақ таяудағы
мақсат, мүдделері де бөлектеу ру мүшелері айтарлықтай ұйымшылдық
көрсетіп, бір біріне ... ... ... ... ... руды ... ... құрылды: ру тіршілігінің негізгі
мәселелері барлық ру мүшелерінің дауысы тең болып ... ... ... ... ... ... ... жиналыс қандай да бір қоғамдық
міндет жүктелетін ру басшысын, ... ... және ... да адамдарды
сайлайды, сондай-ақ олардың қызметіне бақылауды жүзеге асырады. ... ... ... ... тұрақты негізде емес
және ру мүшелерінің ұсынысы бойынша кез келген сәтте ... ... айту аса ... ал ... ... жартылай кәсіби басқарушы-
қызметкерлер түріндегі қандай да бір басқару және ... ... ... ... емес ... адамдар арасындағы алғашқы қауымдық құрылыстың алғашқы ұйымы
ретіндегі қоғамдық ... ... ... қамтыған жоқ — ол небәрі осы
жүйенің бір ... ғана ... ... ру ... ... ал ... тайпа құрды. Кейде тайпалар одағы сияқты ... ... ... ... ... ... ірілеу бөлімшелердің
шеңберінде болып жатқан қоғамдық істерді басқару, руды басқару тәртібімен
бірдей негізде жүргізілді.
Бұдан кейінгі кезеңдерде алғашқы ... ... ... ... барлық тараптарына қатысты болды. Тұрмыстың экономикалық саласында
болған өзгерістердің маңызы айрықша еді. ... ... ... ... егер ... ... жеміс-жидектерді, дәнді дақылдарды
жинау және жабайы аңдарды аулау бағыты басым болса, сосын, солармен ... ... ... мал өсіру қолға алына бастады. Сүйектен, ... ... ... ... ... аң аулайтын және қорғанатын құралдар
қолданыла бастады. Адамның тұтынған затынан өндірген затының ... ... ... ... ... оқшауланып шыға бастады. Сөйтіп, осының
негізінде жеке меншік пайда болды да, бірыңғай әлеуметтік қоғамда үлкен ... ... оны ... мен ... деп екі топқа бөліп берді. Осы
кезеңдегі ірі ... ... ... ... ... ... ... шығуы; қолөнердің егін шаруашылығынан бөлінуі; көпестер
тобының пайда болуы) әсерімен бұл ... ... ... басқарудың рулық ұйымы мен қоғамдық тұрмыс қоғамның жаңадан
тіршілік ету жағдайларында қайшылықтарға кездесе ... да, ... ... ... ... жағдайға жетті. Оның қоғамның өзгерген
жағдайын ескере алатын жаңа ұйымға — мемлекетке жол ... ... ... ... жерден пайда болған жоқ. Ол рулық басқару жүйесін жоққа
шығару және сонымен бір мезгілде оның өзіндік бір ... ... ... арасында жақсы жаңалықтан кенде емес ... ... ... көрініп тұрды. Біріншіден, рулық басқарудың көптеген
институттары (мысалы, процедурасы ... және ... тең ... ... ... ... билік ету-мәжбүрлеу бағытындағы
басқасымен алмастырылды.
Екіншіден, ... ... ... ... ... ... мен көсемдер немесе сайлау институты) елеулі өзгерістерге ұшырап,
қоғамның тіршілік ... жаңа ... ... ... мен ... өзгертті, қалай болғанда да сақталып қалды.
Үшіншіден, бұл процесте басты нәрсе ... ... ... және ... ... ... ... әкімшіл-
бұйрықшыл, мәжбүрлеу-күштеу сипатындағы жаңа ... ... ... ... ... отыр.
Көріп отырғанымыздай, алғашқы қауымдық қоғам дамуының табиғи барысының
өзі, әрекет етіп отырған барлық факторлардың — объективті және ... және ... ... және ... ... ... ... алып келді. Бұдан былай қарай мемлекет өзінің тарихының барлық
келесі кезеңдерінде серіктес ... ... ... ... ... ... Әр ... мемлекет пен құқықтың пайда болу ерекшеліктері
Әр халықтың нақтылы-тарихи тұрмыс жағдайы қоғамдық өмірдің рулық
жүйесінің ... ... және ... ... болуы мен оны басқаруға
әсер етей ... ... ... ... ... және этникалық жағынан
жақын халықтардың арасында әркелкі ... да ... ... қарқынының және соның салдарының бірдей болуы ... ... өзі ... ... ... мемлекеттің пайда болуының батыстық және
шығыстық ... деп ... ... Бұл екі ... ... ... бар.
Батыстық модель туралы Ф. Энгельстің «Семьяның, жеке меншіктің және
мемлекеттің шығу тегі» деген еңбегінде, ... ... ... оқу ... ... ... оның ... варианты бар, олардың
әрқайсысында осы процеске шешуші ықпал ететін түрлі факторлар басым.
Тап күресінің теориясы және оның ... ... ... анықтайтын
ықпалы тұрғысынан қарағанда Афинаның ... ... ... ... ... Ф. Энгельстің сөзімен айтқанда, тікелей рулық
қоғамның өз ... ... ... ... ... болған.
Жеке меншіктің пайда болуы таптар мен әлеуметтік топтарды алдын ала
анықтап алып, сосын жіктеді, одан кейбіреулер басқаларды ... ... ... ... басқаларға экономикалық үстемдігі сенімді, нық және
тұрақты болуы үшін оны мемлекет құрып, саяси үстемдікпен нығайтып ... ... ... жаулап алу, тайпааралық қайшылықтар және соғыс)
бұл жерде елеулі әсері болған жоқ; олар ... және ... ... ... ... түсіре алған жоқ.
Бұл процесс көне Римде басқа сценарий бойынша жүрді. Мұнда ... ... ... ... ... ... де, римдіктер оларға
араласып, сіңіп кетуден сақтанып, жеке бір тұйық ... ... ... ... плебстердің саны қаншалықты көп болса да, ауқымды жұмыс
көлемін орындаса да ... еді. ... ... олардың наразылығын
туғызып, құқығы мен артықшылықтары үшін ... ... ... плебстердің рулық құрылысты бұзып, мемлекет құруымен ... ... ... құру ... ... ... ... Дамудың мемлекетке дейінгі сатысында тұрған бұл тайпа ұзақ ... ... ... ... ... ... ... жүргізді. Рим
империясынан көп аумақты ... ... олар ... ... ... ... өздеріне сөзсіз бағынуын, алым-салық пен басқа да
төлемдердің дер ... ... ... қажетті тәртіпті қадағалап
отыруы керек еді. Алайда олардың ... ... бұл ... ... болып шықты, сөйтіп өздерінің шамасы келетін ... ... ... жоғарыда аталған фактор (бөтен аумақты жаулап алу және оларды
басқарудың қажеттігі) өзінен-өзі емес, басқа да бірқатар ішкі ... ... ... жеке меншіктің пайда ... ... ... мен ... болып бөлініп, жіктелуі) бірлесіп әрекет
етті, алайда соңғысына ... ол ... ... мен ... ... ... болуының шығыстық моделінің көптеген белгілерге
азиялық және ... ... мен ... тән климаттық және басқа да
табиғи жағдайлармен сипатталады. Мұнда орасан көп егін ... ... ... ... суару каналдарының құрылысы мен басқа
да ирригациялық жұмыстарды жүзеге асыру қажеттілігі анық ... ... ... ... ... ... ... кейде қауым да атқара алмайтын
еді; бұл тек орасан зор материалдық, кадр және ... да ... ... деп ... қуатты да ықпалды ұйымның ғана қолынан келетін еді.
Сол себепті де ... ұзақ ... бойы ... ... ... сақталып келді,
ол кейіннен мемлекеттің ... ... ... ... жеке меншіктің, мемлекеттің пайда болуының батыстық моделіне
жататын елдердегі сияқты, ... ... ... ролінің артуына байланысты кездескен объективті
қиындықтарды ... ... ... ... ... ... ... мәжбүрлеу-жазалау аппаратына, ... ... ... ... ... ... кез келген адам өзін ... ... ... түгелімен мемлекетке тәуелді еді, заң ... іс ... де ... ... ... ... ... жауыздығы және
екіжүзділік билік жұмыс өзінің ізін қалдырды. Сөйте тұра мемлекет сырлы
әлемнен тұйықталып, бөлектену ... ... ... ... ақпараттар
алмасу жоққа тән еді, соның нәтижесінде әрбір режим өз бетінше, ешкіммен
араласпай әрекет етті, кейде ... ... де ... ... ... ... ... болу теориялары
Мемлекеттің пайда болуының жалпы және жеке ... ... ... ... ... ... келді. Алғашқы
қауымдық қоғамның рулық (немесе ... ... ... ... ... ... тырысу, осы процестерге ықпал ететін және олардың
динамикасы мен бағытын анықтайтын факторларды ... ... ... халықтың жалпы және ерекше тәжірибелері көптеген теорияларға, тұжырымдар
мен пайымдауларға келіп тоғысты. Олардың кейбіреуі саяси-құқықтық ... ... із ... тез ұмытылып қалды, ал енді бір
бөлігі ұзақ уақыт бойы адамдардың ақыл-ойын ... ... әлі де ... ... көзқарасы мен түйсігіне әсер етіп келеді.
Аталған теорияларға талдау ... ... біз ... ... ... ... ... тәсілі бар екендігін ... ... ... ... де ... өз ... негіздеуі де әр
түрлі. Алайда, ойшылдар айтқан постулаттардың, болжамдар мен ... баға ... ... ... және мемлекеттік-құқықтық
шындықты оның дамуының ... ... ... ... логикасын
түсінуге мүмкіндік бере отырып ... ... ... әр ... ... аргументтері мен дәлелдерін ... ... ... ... және әлсіз жақтарын анықтап, осы теориялардың
адамзаттың кәдесіне жарайтын-жарамайтындығына қорытынды жасаудың ... ... және ... ... мемлекеттің пайда болуының ең
ерте және көне теорияларының ... ... ... ... ... ... ... шыққан, бұл теориядан құдайдың идеялары
мен тілегінің жүзеге асуын және жазмыштың жазуын ғана көреді. ... ... ... ... ... оларды қоғамға және мемлекетке
біріктірді, қолында ... бар ... ... осы ... ойы ... ... айқындаушы ролі оның уәкілетті
өкілдері ... ... дін ... ... да, тікелей де
көрінеді. Заңдылық пен құқық тәртібін сақтау құдайдың өсиетін орындау болып
түсіндірілді, ал зайырлы ... ... ... ... жердегі
аналогы саналды.
Патернализмнің теологиялық теориядан айырмашылығы, мемлекеттік
биліктің отбасы әкесінің ... ... мен ... көре ... тұжырымдаманың түсінігіне сәйкес, мемлекет отбасынан шығады
және өзінің құрылымында, қол ... ... ... ... және ... ету ... туғызады. Әсіресе,
әкенің билік ету жағдайына көңіл ... ... ... ... ... келмей бағынуы баса көрсетілді. Адамдар арасындағы қарым-қатынастың
отбасылық-туысқандық ұйымдастырылуын дәріптеу, жалпы ... ... ... қоғамға заңсыз экстраполяция ... ... ... ... және оның ... асырып жіберу — міне
осының бәрі ... осал жері еді ... бір ... оған бір ... ... екінші
жағынан—тірі организмнің (атап айтқанда — адамның) арасында ... ... ... ... ... Соған ұқсас, жеке организмнің
басы, денесі, қолы және т.б. дене ... ... және ... ... ... ... ... сияқты, әрбір
мемлекеттік құрылым да белгілі бір мақсатқа арналған және басқа мемлекеттік
құрылымдардың ролі мен ... ... ... Олардың бәрі өзара
матасып кеткен, іштеріндегі белсенділері басқаларының қызметін ... ... ... ... ... олар ... бір ... Органикалық теория шеңберінде әр түрлі факторға акцент жасаған
ағымдар бөлініп шықты. Алғашқы ағымның өкілдері ... мен ... ... дене ... қолдың өз бетінше әрекет ете алмайтыны сияқты,
адам да ... тыс ... ете ... Одан ... кейін пайда
болған ағымның өкілдері Герберт Спенсер және оның ізбасарлары, адамдардың
пайда болуымен бірге пайда болған ... ... ... ... ... ... дейін өмір сүре береді және егер организм (мемлекет)
жалпы алғанда сау ... онда оның ... ... де сау ... ... ... [ ... Г. Гроций, Д. Локк, П. Гольбах, Ж. Ж. ... ... ... ... тұрған қоғамдық келісім теориясы кеңінен тарады.
Бұл теория ... ... ... ... ... ... мен ... келісіп іс істеу факторы жатыр. Бұл теорияны
жақтаушылардың пікірі бойынша, адамдар ... ... ... ... ... ету үшін және ... ... түрлі қол
сұғушылықтан қорғану үшін қажетті билік өкілдіктерін беріп, ... ... Бұл ... ... олар адамдардың саналы түрде
көңіл білдіруі мемлекет түрдегі келісімі ... ... ... ... деген мандатты алғаннан кейін мемлекет әрбір адамның мүддесін
қанағаттандыратын және барлығының игілігі үшін ... ... ... ... ... Егер де ол өзінің бұл миссиясын нашар орындаса немесе
мүлдем орындамаса, онда ... мен А. Н. ... ... ... ... ... ... халықтың оны өзінің сенімінен айырып,
тіпті көтеріліс жасау арқылы өкіметті толық ауыстыруға қол жеткізуге ... ... ... ... ... пайда болу және
даму процестеріндегі бірінші себебі деп ... ... бұл ... өкілдері (Е. Дюринг) ішкі күштеуге баса көңіл бөлсе, басқалары (Л.
Гумплович, К. ...... ... ... ... Ішкі күштеу
жағдайында халықтың қолы билікке жеткен бір бөлігі басқаларға өзіне қолайлы
шешімді таңдай бастайды. Осындай ... ... ... таңу жолымен) билік
институттары, жеке меншік институттары, мемлекет ... ... ... бір ... ... ... келесі бір аумақта тұратын халықты
жаулап ала бастады; ... ... құл ... ... пен жеке ... көбейту үшін пайдаланылды, ал бұл шаруаны мемлекет сияқты мәжбүрлеу
ұйымынсыз жүзеге асыру мүмкін емес еді. Күштеу теориясына баға бере ... ... ... ... болу ... ... аталған
теорияда олардың абсолюттендіріліп, шектен тыс өсіріңкіреп кеткендігін айта
кету керек. Ал бұл, шындыққа жанаспайды.
Диалектикалық-материалистік теория мемлекеттің ... ... ... ... ... жеке ... ... болуымен,
қоғамның тапқа бөлінуімен, шиеленіскен әлеуметтік келіспеушіліктер мен
қарсыласулар тудыратын олардың ... ... ... ... Осы ... ол саяси билікті қолға алып,
соның көмегімен өзінің еркін бүкіл қоғамға таңады. Сөйтіп ол қоғамда ... яғни ... ... ... Бұл ... Ф. ... жеке меншіктің және мемлекеттің шығу ... ... ... ... ... ... кең ... негізделді.
Оларда, сондай-ақ, К. Маркстің кейбір еңбектерінде мемлекеттің пайда
болуының ... ... ... ... дұрыс көрсетілген. Алайда
оларды түсіндіру кезінде бұл процестегі таптық фактордың ролінің дабырайтып
көрсетілетіндігін ескермеуге болмайды, ... шын ... ... ... таптың қарсыластарын басып-жаншып, қанап, қысым көрсету үшін ғана
құрылған жоқ, ... ... ... ... ... оның ... жұмыс
істеуі және үдемелі дамуы үшін қолайлы жағдайлармен қамтамасыз ету үшін
және құқық тәртібін қалыптастырып, сақтау үшін де ... ... ... ... ПЕН ... ... ... Қазақстан аумағында мемлекеттің пайда болуы
Қазақстанның аумақтық, табиғи-географиялық, ... оны ... ... ... ... ... және одан кейінгі кезеңдерде ... ... ... ... және ... ... ... етуге әсер етті.
Дарыған кең даланың өзі де ... ... ... ... бір ... ... көшіп-қонып жүруіне жағдай туғызғандай еді. Сонымен ... дала жері жоқ ... ... ... мен халықтардың осында келіп,
орнығып, тұрып қалсақ деген көз жұртына да айналды. Қазақстан аумағының
көптеген ... ... ... ... жер ... ... да ... болды. Осының барлығы аталған аумақта
мемлекеттіліктің ... болу ... ... ... ... ... даласы бір халықтың емес, көптеген халықтың (сақтар, үйсіндер,
ғұндар, саршттар және т.б.) мекені болғандықтан бірі екіншісін қуып ... ... жаңа ... ... ... жатты — ру-тайпалық
институттарды мемлекеттікке қайта құру процесінде айқын жүйелілік пен
сабақтастықтың ... ... ... да. ... ... ... пайда болған нышаны соғыстың, ... ... да бір ... ... ... ... де, белгілі бір уақыт өткеннен кейін
басқа халықтарда пайда ... ... ... ... жеткен күшті
көршілері жаулап алған алғашқы ... ... ... кейбір
тайпалар мемлекеттілікке өзінің еркінен тыс ұмтылады. Мысалы, сақ тайпалары
Александр Македонскийдің, ... ... ... Дарий I-нің
әскерлерінің шабуылына ұшырады: олардың толық немесе
жартылай жаулап алуы жаулап алушылардың басқарудың
мемлекеттік нысанын енгізуімен, алым-салықтар жинауымен
қатар ... ... пен ... ... бұл ... ... дейінгі нысанға қайта оралу мүмкіндігіне ие ... ... ... ... жаңа мен ... ... байқалатын (ру-
тайпалық және ертемемлекеттік нысандар мен институттардың шиеленісуі).
Тікелей Қазақстан аумағында мемлекеттің пайда болуы мұнда ... ... ... өндірістің азиялық тәсілі сияқты тарихи
формацияның бекітуімен байланысты. Жер, мал, ... су ... ... ... ... ... ... иелену үшін қырғын
ұрыстар болды [5,б.20].
Қазақстан жерін мекендеген тайпалар мен ұлыстардың
мемлекет ... тағы бір ... бұл ... ... ... ... Ол ... қуғын-сүргін мәжбүрлеу механизмінде басты орын
алды. Қандай да бір ... ... ... ... асырылу сипаты соған
тәуелді болды. Пайда ... ... ... деспоттық үлгісімен
құрылды және өзінің қол ... ... ... ... ... ... ... негізінен әр алуан «шығыстық» нысанда, монархтық
(қағанат, халифат, хандық, сұлтанат) еді. ... ... ... ... ... ... жиі-жиі бірлестіріп
отырса да, олар, ... ... ... ... ... ... ... еді. Бірақ олардың дамуы
біртіндеп осы бағытта ... ... әр ... өзінің құқығы пайда болды
дейді. Бірақ та құқық деген сөздің мағынысын әр адам өзінше түсінді ... ... ... ... ... мен белгілері
«Құқық» терминінің көптеген мәні бар, ол заң ... ... және ... ... ... Кең ... түсінік болғандықтан,
әрбір адамның құкықтың мәні туралы қандай да бір ... ... ... «құқық» термині бірнеше ... ... ... ... ... ... жеке және ... тұлғалардың заңға
сүйене отырып, әрекет жасау мүмкіндігі. ... ... ... ету
бостандығы, білім алу, меншік иесі болу, кәсіпкерлікпен шұғылдану құқығы.
Заңды тұлғалардың да құқықтық ... ... Осы ... ... ... ... ... мағынада қолданылады.
Субъективтік (тұлғалар) құқық — тұлғалардың мүддесін қанағаттандыру
мақсатымен ... ... ... тұлғаларына берген құқықтық
мүмкіндіктері. Мұндай мүмкіндіктер құқықтық ... ... ... ... анықтайды. Тұлғаның құқығы құқықтық
қатынасқа қатысушы басқа ... ... ... ... екі
жақта да құқықтық міндеттер пайда болады. Мысалы, әр азаматтың оқып, ... ... бар. Сол ... ... ... ... кейін азамат оқу
орнының ішкі тәртібіне бағынуға, оқу бағдарламасын орындауға міндетті.
Заңды ... ... ... ... негізде мүлікке ие болуға
хақылы. Ол мүлікті өз игілігі үшін пайдаланады. Сонымен қатар, өз мүлкін
пайдаланғанда қоғамның, басқа ... ... зиян ... керек.
Сондықтан Қазақстан Республикасының Конституциясында былай деп жазылған:
«Меншік міндет жүктейді, оны пайдалану сонымен ... ... ... ... етуге тиіс [1].
Субъективтік (тұлғалық) құқықтық міндет — құқықтық мүмкіндік берілген
құқық тұлғасының ... ... ... ... үшін ... ... жүктелген міндет. Бұл міндет құқықтық қатынастарға ... ... ... ... ... ... ... жағдайда) қамтамасыз етіледі.
Екіншіден, «құқық» дегеніміз құқық нормаларының жүйеге ... Бұл ... ... ... ... олардың жасалуы жеке
адамның еркіне байланысты емес. Сонымен, объективтік мағынадағы құқық жеке
нормаларға бөлінбейтін, тұтас ... ... ... Құқық туралы
Конституция былай дейді: «Қазақстан Республикасында ... ... ... сәйкес заңдардың, өзге де нормативтік ... ... ... мен Республиканың өзге де
міндеттемелерінің, ... ... ... ... ... Соты нормативтік қаулыларының нормалары болып табылады» [1].
Үшіншіден, «құқық» термині оқу пәнін ... ұғым ... ... ... ... ... салаларға бөлінеді: конституциялық құқық,
әкімшілік құқық, еңбек кұқығы, отбасы құқығы, ... ... ... ... ... т.б. Құқық саласы — ... ... ... ... ... ... ... Мысалы, азаматтық
құқық — мүліктік және мүліктік емес қатынастарды ... ... ... ... ... ... ... байланысты
қатынастарды реттейтін құқықтық нормалардың жиынтығы.
Төртіншіден, «құқық» термині тұлғалық құқық пен объективтік ... ... де ... ... ... «құқық жүйесі» деген
түсінік бар. Мысалы, қазіргі жағдайда елімізде Қазақстанның құқық жүйесі
қалыптасуда [4, б.90].
Құқық пәндерін ... ... ... ... ... адам оның ... мағынасы әр түрлі болатынын да анықтай алады. Мұның өзі құқықтың
өте күрделі әлеуметтік құбылыс екендігінің белгісі.
Құқықтың ... ... ... ... ... де ... негізі. Егер құқықтың тұлғалармен байланыстырса, ... ... ... мәртебесі қандай екенін анықтау, түсіну
қажеттігі ... ... сан қилы ... мен ... беріліп,
оларды жүзеге асыру мүмкіндігі жасалса, онда ... ... ... ... ... Ал, объективтік құқық туралы сөз ... ... ... ... ... тұрғыдан сипатталады.
Әрине, құқық туралы зерттеушілердің көзқарасы бір жерден ... ... ... деп ... болмайды. Негізінен, құқықты толық және ... ... ... ... кең орын алып ... ... ілім
құқықты, оған байланысты құбылыстарды тек таптық тұрғыдан ғана зерттейді.
Бұл ілім бойынша құқық — үстем ... ... ... тек ... ... жоқтап,
мүддесін қорғайды. Ал өркениеттік тұрғыдағы ілім бойынша құқық қоғамдағы
барлық адамдардың еркін білдіріп, мүдделерін ... ... ... ... ілім ... да құқықтың әлеуметтік мәні бар екенін ... ... ілім ... ... ... өте тар ... түсіндіруге
тырысады. Құқық тек үстем таптың еркін ... ... ... ... тап ... орын ... ақырында ол құлдырап, жойылады. Қазіргі
замандағы өркениетті ... ... ... ... еркін
білдіретін саяси құралға айнала ... ... ... ... қалыптасып келе жатқан құқық осындай жалпы әлеуметтік тұрғыдан
қарау шындыққа сай ... ... ... Қазақстан Республикасында
қабылданған заңдарды талдайтын болсақ, олардың қандай да болсын әлеуметтік
топтарды кемсітетінін немесе белгілі бір топқа артықшылық ... ... ... ... ... барлық әлеуметтік топтардың еркін
білдіріп, олардың заңды мүдделерін қанағаттандыруға бағытталған [5,б.23].
Енді, құқықтың негізгі белгілерін ... ...... ... ... ... ... Оның бір
бөлігі — табиғи құқықтың мазмұны адам мен ... ... ... ... анықталады. Мысалы, адамның өмірі,
денсаулығы ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге
бағытталған құқықтық нормалар табиғи ... ... ... Конституциясында былай деп жазылған: «Әркімнің өмір сүруге
құқығы бар. Ешкімнің өз бетінше адам өмірін қиюға ... ... ... ... ... — мемлекеттегі қолданылатын барлық заңдардың
жиынтығы. Құқықтық жүйенің үшінші ...... ... Осы ... ... ... табиғи түрде байланысты,
бірінсіз басқаларын түсінуге, жүзеге асыруға болмайды. ... тек ... өмір ... ... бар деп ... оның ... ... етілмесе, адамның өз өмірін сақтауға, ... ... ... ... ... бетінде ғана жазылып қалған болар еді. ... ... ... және ... ... ... үшін өзі белсенді
әрекет жасауы керек.
Нормативтік сипаты— құқықтың негізгі ... ... ... ... рәсімдерден тұрады. Қағида — тұлғалардың мінез-
құлықтары туралы ... ... ... қоғамдыққа қатынасқа қатысушылар
өз іс-әрекеттерін, мінезін белгілі ережеде көрсетілген қалыпқа бейімдеулері
қажет. Сондықтан құқықтың нормалары — ... ... ... үлгісі. Мысалы, әркім өзінің қай ұлтқа, қай партияға және ... ... өзі ... және оны ... ... мінез-құлқын анықтау арқылы құқық нормалары қоғамдық
қатынастарды ... ... ... ... ... реттейді, жөндейді,
ұйымдастырады, тұрақтандырады, бассыздықтан қорғайды.
Формальды анықтылық — ... тағы да бір ... ... ... мемлекетпен байланысты екенін көрсетеді. Құқықты, оны ... ... да ... актілерді жасайтын, жалпы алғанда, мемлекет.
Мемлекет органдардан тұрады, демек, мемлекет органдары заңдарды жасайды.
Заң — ережелер жиынтығы. Олар жай ... ... ... ... ... ... сипаты бар ережелер. Әрбір ереже, қағида заң ... ... ... ойын ... ... түрде тұжырымдайды.
Қағидада артық сөз болмауы керек, оның әрбір сөзінің әлеуметтік мәні
болады, себебі ол ... ... ... ... ... ... олардың тағдырына әсер етеді [5,б.25].
Құқықтың енді бір белгісі — ... ... ... Егер ... қағидаларының жүзеге асырылуына, дұрыс қолданылуын қамтамасыз етпесе,
олар тек қағаз бетінде ғана жазылып ... ... еді. ... ... ... құқықтарын жүзеге асыруға жәрдемдеседі, жағдай
жасайды. ... ... ... ... ... ... ... үймен қамтамасыз ету үшін жағдайлар жасалады. Заңда
көрсетілген санаттағы мұқтаж азаматтарға ... үй ... ... ... ... тұрғын үй қорларынан олардың шама ... ... ... Егер ... ... мен ... ... мемлекет оларды қорғайды. Заңды бұзғандар құқықтық ... ... ... ... ... ... тағы бір ... — адамдардың еркін білдіруі. Қазақстан
Республикасының Конституциясында жазылғандай, мемлекеттік биліктің ... ...... ... ... тікелей республикалық референдум және
еркін сайлау арқылы жүзеге асырады, соңдай-ақ өз билігін жүзеге ... ... ... ... ... ... өзі ... қабылдай
алады. Мұндай жағдайда заң тікелей халықтың еркін паш етеді. Оған ... ... 30 ... Қазақстан халқының Конституцияны қабылдауы.
Конституция — құқықтың өзегі, ұйтқысы. Олай болса, ... ... ... ... бүкіл көп ұлтты халықтың еркін білдіреді, ойын жүзеге
асырады десек, ешбір асыра сілтеу ... ... ... ... мемлекет
органдары да тиісті нормативті актілер қабылдау арқылы жүзеге асырады.
Халық Президентті сайлайды. Ол халық атынан ... ... өз ... ... актілер — заң күші бар ... жай ... ... ... Президенттің нормативті актілері Қазақстан
құқығын қалыптастыратын бастау болып ... ... ... ... бір ... немесе әлеуметтік топтың еркін білдіріп, мүддесін ғана
қорғамайды. Ол — халық үшін ... ... ... ... өз қызметін белсенді атқарады, яғни ... ... ... ... ... ... дәрежеде ықпал
етеді.
Мемлекеттің пайда болуына ... ... ... ... ... ... қажет етпеген және мемлекет болғанға
дейінгі, басқа нысандарды пайдаланып келген алғашқы ... ... ... тікелей ізашар болып отыр.
Мемлекеттің дамуы- мемлекет қоғамдық ... ... ... ... болу нәтижесінде алғашқы қауымдық құрылыс тапқа ... ... ... ... ... ... мен іс-әрекетінің нәтижесі
ретінде қалыптасатын, қажетті жағдайларда өкіметтің күш-қуатына сүйенетін
басқару жүйесі. Мемлекет – адам баласы ... жаңа ... ... ... ... ... ... зерттеушілердің көзқарасы бір
жерден шығып, бір текті болады деп айтуға болмайды. ... ... және ... ... ... түсіндіру ғылымда кең орын алып келді.
Ал өркениеттік тұрғыдағы ілім бойынша құқық ... ... ... ... ... ... ... болып саналады. Қандай ілім
болса да құқықтың әлеуметтік мәні бар ... ... ... ... мәнін мойындай отырып, оған мынадай анықтама беруге ...... ... ... мемлекет күшімен қамтамасыз етілетін
қоғамдық қатынастарды реттейтін, заңда және басқа да ... ... ... ... ... ... құқық пен мемлекеттің өмірге келуінің, қалыптасуының негізгі
объективтік заңдары:
- қосымша өнімнің пайда болуы;
- жеке ... ... ... мен ... ... ... ... қайшылықтарды реттеп, қоғамды басқару үшін құқық пен мемлекеттің
өмірге келуі.
Құқықтың дамуы – адам ... ... өмір ... негізгі
объективтік заңдылықтарының ... ... ... ... ...... реттеп, басқаруы. Әлеуметтік нормалардың
(әдет- ғұрып, салт- дәстүр, ... діни ... ... ... ...... құқықтық нормаларға айналуы. Сондықтан құқық
мемлекеттен аз да болса бұрын қалыптасты деуге болады. Қоғамда ... ... ... ... жаңа ... пайда болды: заң, заңға
тәуелді ... ... ... заң күші бар ... шешімдері.
Құқықтың таптық мәні, қоғамдағы рөлі, мазмұны мен нысаны, сайып
келгенде ... ... ... ... ... және ... өсу
дәрежесіне байланысты. Мысалы, К.Маркс «Гота программасына сын» еңбегінде:
«Құқық еш уақытта да экономикалық құрылыстан және ... ... ... дамуынан жоғары бола алмақ емес» деген. Құқықтың нормалары ... ... ... ... мұқтаждарына неғұрлым сай келсе,
соғұрлым ... ... мол ... ... ... ... ретінде мемлекетпен бірге пайда болады,
себебі, көп жағдайда олар бір-бірінің ... ... ... ... ... өмір сүре алмайтыны секілді, құқық та
мемлекетсіз өмір сүре алмайды; ... ... ... ... ... заң ... ... қолданады және оларға
кепілдік береді.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Қазақстан ... 30.09.95 ... ... ... ... 07.10.98 жылы №284-I ... ... енгізілген өзгертулер мен толықтырулар.
2. Баянов Е. “Мемлекет және ... ... ... ... ... 2001 ... Ибраева А., Ибраева Н. “Теория государства и права”. “Жеті жарғы ”
баспасы, Алматы, 2000 жыл.
4. Жоламан Қ.Д., ... А.Қ., ... А.Н. ... және ... ... баспасы, Алматы, 2004 жыл.
5. Сапарғалиев Ғ. “Қазақстан Республикасының ... және ... ... ... ... 2003 ... ... Қ., Ибраева А. “Мемлекет және құқық теориясы”. “Жеті
жарғы” баспасы, Алматы, 1998,2004 жыл.
7. ... А. В. ... ... и ... ... баспасы, Москва,
2000 жыл.
8. Хропанюк В. Н. «Теория государства и права». «Интерстиль» баспасы,
Москва, 1997 жыл.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ежелгі Жапонияда мемлекет пен құқықтың пайда болуы14 бет
Мемлекет пен құқықтың пайда болуы мен дамуы6 бет
Мемлекет пен құқықтың пайда болуы19 бет
Мемлекет пен құқықтың пайда болуы мен дамуы4 бет
Мемлекет пен құқықтың пайда болуы туралы теориялар12 бет
Қазақстан аумағында мемлекет пен құқықтың пайда болуы10 бет
Қазіргі кездегі мемлекеттік функцияның түсінігі және жіктелуі27 бет
Қазақстанда кеңестік мемлекет пен құқық жүйесінің пайда болуы және қалыптасуы10 бет
Алашорда және қазақ әдебиеті8 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь