Нарықтық экономика жағдайындағы мемлекеттің әлеуметтік саясаты

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6

1 Нарықтық экономиканың мазмұны мен мәні
1.1 Нарықтық экономиканың мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8
1.2 Нарық құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...12

2 Нарық жағдайындағы мемлекеттің әлеуметтік саясаты
2.1 Еңбек нарығы және оның атқаратын қызметтері ... ... ... ... ... ... ... ... 17
2.2 Жұмыссыздық және оның шешу жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25

3 Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік . экономикалық саясатты қолдау жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...29

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..34

Әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .36
Кіріспе
Нарықтық экономика құрылымында да, мемлекет тарапынан оларды реттеу механизмінде де қаржы зор рол атқарады. Қаржы — нарықтық эко-номиканың құрамды бөлігі және мемлекеттік саясатты жүзеге асырудың құралы. Бұл орайда қаржының әлеуметтік-экономикалық мәнін түсіне бі-лудің, оның іс-әрекет етуінің ерекшеліктерін терең ұғынудың, Қазақстан экономикасын ойдағыдай дамыту мақсатымен қаржы ресурстарын неғұр-лым толық және ұтымды пайдаланудың әдістері мен амалдарын көре білу-дің маңызы зор.
Экономика адамзат қоғамының тарихын даму сатыларында ерекше орын алады. Себебі адамдар өмір сүру үшін алдымен материалдық, рухани игіліктер өндіруі қажет. Қоғамның өндіргіш күштері даму барысында, ал-дымен адамдар еңбекке қабілеттері өсуіне байланысты алғашқы қауымның өзінде қосымша өнім пайдаланыс болуына сәйкес тайпалар арасында тіке-лей өнім айырбасы, кейіннен ақша арқылы айырбас жүргізіліп экономика-да тауар – ақша қатынасы пайда болды.
Қоғамдық өнімді бөлумен және осының негізінде ақшалай қорланым-дарды, табыстарды және қорларды жасаумен, оларды ұлғаймалы ұдайы өн-дірістің мақсаттарына және қоғамдық дамудың қажеттіліктерін қанағаттан-дыруға пайдаланумен байланысты болатын экономикалық қатынастар қар-жының мән-мағынасы болып табылады. Қаржы ресурстарын мен мақсатты ақша қорлары, олардың қалыптасуы, қозғалысы және пайдаланылуы қар-жының объектісі, ал қоғамдық өмірдің ұйымдастырушысы ретіндегі мем-лекетті қоса алғанда қызметтің өндірістік және өндірістік емес сфералары-ның сан алуан шаруашылық, қоғамдық және басқа ұйымдары оның субъек-тілері болып табылады.
Экономикалық саясат дегеніміз, ол белгіленген бір мақсаттарды анық-тау және оларды іске асыру. Қоғамның дамуына көптеген міндеттер мен мәселелерді қатарластыра шешіп отыру қажет болады. Осы проблемалар-ды шешудің алғы шарты, оларды алдын-ала анықтап бір жүйеге түсіру. Ғылымда мәселелердің мынадай шешу тәртібі ұсынылады. Алдымен, ең жалпылама деңгейде экономикалық дамудың түпкі мақсаты анықталады. Теорияда экономикалық дамудың түпкі мақсаты қоғамның тұрмыстық дең-гейін максималдау деп анықталады.
Осы түпкі мақсаттан кейін екінші анықтау деңгейіндегі міндеттер шы-ғады. Оларды шартты түрде негізгі мақсаттар тобы деп анықтауға болады.
Экономикалық әдебиеттерде олар мемлекеттің функцияларын мақсат-тық қызметтері ретінде түсіндіріледі. Осы жерде мынандай әдістемелік жағдайға назар аудару жөн болады, әртүрлі міндеттердің арақатынастары диалектикалық байланыста болады. Бұл жерде төменгі деңгейдегі міндет-терді орындау түбегейлі жалпылама мақсатқа жақындаудың құралы және оған жетудің әдісі мен жолы.
Еркіндік ұғымын бірқалыпты түрде сипаттап беру мүмкін емес. Мұн-да көп нәрсе қоғам топтарының мүдделеріне байланысты. Бұл ұғымның мазмұнын философиялық, әлеуметтік және экономикалық категория ретін-де тұтас қарастырып анықтауға болады. Қоғамда жеке адамның еркінділігі қаншама жоғары бағаланатын болса, соншама мемлекетте экономикалық еркіндік маңызды даму факторы ретінде қабылданады. Осыдан «нарықтық экономиканың дамуына мемлекеттің кез-келген араласуы экономикалық еркіндікті шектейді», – деген пікір қалыптасқан. Экономикада еркіндіктің нақты деңгейі әрбір кезде саяси ымыраға келудің нәтижесі ретінде көріне-ді. Экономикалық еркіндік туралы түсінік әр елде, ондағы қалыптасқан экономикалық жағдайға және экономикалық мүмкіншілікке байланысты. Экономикалық еркіндік құқығы заң түрінде анықталғанымен, оның нақты іске асуы үшін экономикалық мүмкіншілік және жағдай қажет болады. Ер-кіндіктің экономикалық мүмкіншілігі жеке адамның қолындағы ресурсына байланысты келеді, немесе мемлекеттің экономикалық мүмкіншілігіне ке-
Әдебиеттер тізімі
1.Саяси экономия - Алматы, Ана тілі, 1991 ж.,
2.Қазіргі заманғы нарық: табиғаты және дамуы , МГУ, 1992 ж, 81 б.)
3. Экономическая теория. Под ред. В.Д. Камаева. М.:1999.
4. Общая теория денег и кредита: Учебник / Под ред. Е.Ф. Жукова. – М.: Банки и биржи, ЮНИТИ, 1995
5.Мировая экономика. М. 2005 г.
6. Булатов Р. Экономика. М. 2005 г.
7.Сахариев С. Әлем экономикасы. Алматы, 2006 ж.
8.Сахариев С. Жаңа кезең экономикасы. Алматы, 2005 ж.
9.Шеденов Г. Жалпы экономикалық теория. Алматы, 2005 ж.
10.Мәуленова Г. Экономика. Алматы, 2005 ж.
11.Осипова О. Экономикалық теория. Алматы, 2005 г.
12.Экономика. М., 2005 г.
13.Әлем экономикасы. Алматы, 2006 ж.
14. Жүнісов. Б «Нарықтық экономика негіздері» Алматы 1994
15. Исқалиев М. Д. Экономикалық теория негіздері (оқу құралы) Алматы: “Ақыл кітабы”, 1998. – б.
        
        Мазмұны
Нарықтық экономика жағдайындағы мемлекеттің әлеуметтік саясаты
Кіріспе
............................................................................
....................................6
1 ... ... ... мен мәні
1.1 Нарықтық экономиканың
мәні..................................................................8
1.2 Нарық
құрылымы....................................................................
...................12
2 Нарық жағдайындағы мемлекеттің әлеуметтік саясаты
2.1 ... ... және оның ... ... және оның ... Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік - экономикалық саясатты
қолдау
жолдары.....................................................................
......29
Қорытынды...................................................................
...................................34
Әдебиеттер
тізімі......................................................................
.......................36
Кіріспе
Нарықтық ... ... да, ... ... ... реттеу
механизмінде де қаржы зор рол атқарады. Қаржы — нарықтық эко-номиканың
құрамды ... және ... ... ... ... ... Бұл ... әлеуметтік-экономикалық мәнін түсіне бі-лудің, оның іс-әрекет
етуінің ерекшеліктерін терең ұғынудың, Қазақстан ... ... ... қаржы ресурстарын неғұр-лым толық және ұтымды
пайдаланудың әдістері мен ... көре ... ... ... ... қоғамының тарихын даму сатыларында ерекше орын алады.
Себебі адамдар өмір сүру үшін алдымен материалдық, рухани игіліктер өндіруі
қажет. Қоғамның өндіргіш ... даму ... ... ... ... ... ... алғашқы қауымның өзінде ... ... ... ... ... ... ... өнім айырбасы,
кейіннен ақша арқылы айырбас жүргізіліп ... ... – ақша ... болды.
Қоғамдық өнімді бөлумен және осының негізінде ақшалай қорланым-дарды,
табыстарды және қорларды жасаумен, ... ... ... ... және ... ... қажеттіліктерін қанағаттан-дыруға
пайдаланумен байланысты болатын ... ... ... ... болып табылады. Қаржы ресурстарын мен мақсатты ақша ... ... ... және ... ... ... ... өмірдің ұйымдастырушысы ретіндегі мем-лекетті қоса ... ... және ... емес ... сан ... қоғамдық және басқа ұйымдары оның субъек-тілері болып табылады.
Экономикалық саясат дегеніміз, ол белгіленген бір мақсаттарды анық-тау
және оларды іске асыру. ... ... ... ... мен ... ... отыру қажет болады. Осы проблемалар-ды ... ... ... алдын-ала анықтап бір жүйеге түсіру. Ғылымда мәселелердің
мынадай шешу тәртібі ұсынылады. Алдымен, ең жалпылама ... ... ... ... ... ... ... дамудың түпкі
мақсаты қоғамның тұрмыстық дең-гейін максималдау деп анықталады.
Осы түпкі мақсаттан кейін екінші ... ... ... ... ... шартты түрде негізгі мақсаттар тобы деп анықтауға ... ... олар ... ... ... ретінде түсіндіріледі. Осы жерде мынандай әдістемелік жағдайға
назар аудару жөн болады, әртүрлі міндеттердің арақатынастары диалектикалық
байланыста ... Бұл ... ... деңгейдегі міндет-терді орындау
түбегейлі жалпылама мақсатқа жақындаудың құралы және оған жетудің ... ... ... бірқалыпты түрде сипаттап беру мүмкін емес. Мұн-да көп
нәрсе қоғам топтарының ... ... Бұл ... мазмұнын
философиялық, әлеуметтік және экономикалық категория ретін-де ... ... ... ... жеке адамның еркінділігі қаншама
жоғары бағаланатын болса, ... ... ... ... ... ... ретінде қабылданады. Осыдан «нарықтық экономиканың дамуына
мемлекеттің кез-келген араласуы экономикалық еркіндікті шектейді», – ... ... ... ... ... ... әрбір кезде саяси
ымыраға келудің нәтижесі ретінде көріне-ді. Экономикалық ... ... әр ... ... ... ... ... және экономикалық
мүмкіншілікке байланысты. Экономикалық еркіндік құқығы заң ... оның ... іске асуы үшін ... ... және
жағдай қажет болады. Ер-кіндіктің экономикалық мүмкіншілігі жеке адамның
қолындағы ... ... ... ... мемлекеттің экономикалық
мүмкіншілігіне ке-ліп тіреледі.
1 Нарықтық экономиканың мазмұны мен мәні
1.1 Нарықтық экономиканың ... ... ... мен ... ... ... ... әлемдік өркениеттің ұлы жетістіктерінің бірі деп
есептеледі, оны ... ген ... ... ... ... ұжымдық даналығының шыңымен теңеуге болады. Бірақ нарық
механизмі кәсіпкерлік пен бәсекелестікті дамытпайынша өмір сүре ... ... ... ... ... ... жеке әртүрлі тауар өндірушілер болғанда
ғана мүмкін, мұнда өндіріс экономикалық жағынан ... өмір ... ... ... ... оның есесіне олардың тиімді жұмыс жасайтын
болашағынан үміт күттіретіне қолайлы жағдай жасайды. Бұдан біз ... ... ... бірліктерін іріктеудің демократиялық механизмі
және ең әділетті төрешісі екенін көріп ... ... ... ... ... ... оның елеулі қайшылықтары
да бар. Оның жағымсыз жақтарына әлеуметтік ... ... ... ... деген мейірімсіздік, жұмыссыздықтың болуы жатады.
Экономиканы бірыңғай сұранымға ғана бағдарлап, ... орны ... ... және ... ... ... ... етпейді. Сондықтан
мемлекет қоғам атынан адамдардың дұрыс экологиялық жағдайда өмір сүру ... ... ... ... ... ... таза нарықтық экономика адамның еңбек ету, білім ... табу ... ... ... ... ... салалар мемлекеттің белсенді түрде араласып реттеуін қажет етеді.
Мемлекет бағаны реттеу, салық ... ... ... ... бөлу,
бюджет шығындарының есебінен жұмысшыларды қайта мамандандыру, оларға жәрдем
ақша бөлу және халықты әлеуметтік қамту жүйесі арқылы ... ... ... ... ... ... ... қоғамда тұрақты
саяси-әлеуметтік ахуалды ұстап тұру мүмкін ... ... ... мен ... ... ... ... ұйымдастырудың жаңа әдістерін кеңінен пай-далануды көздейді. Бірақ
көп қаржы мен уақытты қажет ететін анық жаңа ... ... ... ... өндірісте терең құрылымдық өзгерістер жасауды
қамтамасыз ете алмайды. Бұл ... ... ... ғылыми-
техникалық саясаты мен экономикалық көмегінсіз, ірі кәсіпорындар ... ... ... жақсы нәтижеге жету мүмкін емес.
Енді нарық дегеніміз не? Ең алдымен осыны анықтап алайық. Нарық ... ... елде ... зерттелмеген, сондықтан оның мәнін қате түсіну
қазіргі әдебиеттерде жиі ... ... ... әдістеріне
негізделген басқару жүйесі жағдайында нарық проблемалары тиісті ... пәні бола ... Ұзақ ... бойы ... ... ... болып келген экономикалық ғылымдарда ... мен орны ... ... ... ... ... ... қоғамды қайта құру теориясы мен практикасында
алатын зор ... ... ... ... ... және ... ... нарық туралы бірыңғай пікір жоқ. Осыған
байланысты ... ... ... келтірейік.
Нарық - бұл өндіріс факторларын немесе оның ... мен ... ... ... ... ... белгілі бір бөлігі
немесе жүйесі.
Нарық - бұл сатушылар мен сатып алушылар арасындағы эконо-микалық
қатынастардың ... бір ... ... тауар айырбасының саласы.
Нарық- бұл сатушылар мен сатып алушылардың ... ... және ... ... байланысгы қалыптасатын экономикалық ... - ... ... алу - ... ... орын ... ... жиынтығы. Нарық тауарды өткізуге байланысты
сатушылар мен ... ... ... ... ... ... ... көзқарастардың қай-қайсысы да жсткілікті түрде
дәлелді, бірақ проблеманың бір ... ғана ... Бұл ... ... - ол ... ... емес, айырбастың категориясы, нарықтық
қатынастардың субъектісі өндірушілер мен тұтынушылар емес, сатушылар ... ... деп ... Шын ... ... ... байланыстар
сату-сатып алумен шектелмейді. Бұл жерде, басымдылық ... пен ... ... ... өндірісте болатын қатынастарға тиісті
болуы керек, себебі тек осы жерде ғана өнім ... және оның ... ... ... ... қандай нақты нысандарда
болатынын көрсететін экономикалық байланыстар пайда болады.
Нарық ... тек қана ... ... шектеу - оны бәсеке, ең аз
шығынға ... ... ... ... ... ... ... қасиеттерімен айырады. Сонымен бірге, нарықты жай ғана тауар
айырбасы емес, ... ... мен ... ... ... ... бәсекелестік болатын айырбастың
экономикалық өткізілуі ретінде қарау керек. Осы ... ... ... ... ... мен ... арасында болатын экономикалық
байланыстар мен қатынастар жүйесі деп сипаттауға болады.
Берілген ... ... ... тек өндірушілер мен
тұтынушылардың арасындағы жеке байланыс пен ... қана ... ... ... ... мен ... ... тұтынушылардың,
тұтынушылардың өздері арасындағы байланыстар мен қатынастар туралы болып
отыр. Екіншіден, бұл ... мен ... ... ... объективті түрде алдын-ала анықтайды, яғни ... ... ... ... тең ... ... серіктестердің шаруашылық қызметтердің варианттарын және оңтайлы
өткізу бағасын таңдаудағы, ... ... ... ... ... ... алғашқы екі жағдайдың шүбәсіз салдары
бәсеке өндіріс ... де, ... ... де болатын шаруашылық
байланыс-тардың өзгеруіне себебін тигізуі мүмкін. Себебі нарық ... сүре ... Ал бұл, сан ... ... ... мен әртүрлі тауар
өндірушілер болған жағдайда ғана мүмкін. Соның ... ... ... ... өмір ... қабілетсіз шаруашылық бірліктерінен
тазарады, ал басқа жағынан, тиімділігі жоғары және ... зор ... жол ... Біздің ойымызша, нарықты бұлай түсіну, оның
мүмкіндік сипатын ... ... ... құрылымы
Адамдардың әрекет ету ортасына (өндірістік, әлеуметтік, ... ... ... алу, сату ортасына қарай жалпы ішкі ұлттық нарықты шартты түрде
бірнеше түрлерге бөлуге ... Олар ... ... табылатын ұлттық
нарықтың жеке мемлекеттерін құрайды, бір-бірімен өзара байланысты және
өзара ... ... ... ... және ... ... ... құрал-жабдықтары, тұтыну және жұмыс күші
нарықтарын құрайды. Дегенмен, нарық ... ... ... терең
құрылым жасау факторы - нарық қатынастары объектілерінің ... ... ... Осы ... ... олар ... ... және қызмет көрсету, қаржы (бағалы қағаздар, қарыз, валюта, капитал)
еңбек ғылыми-техникалық, ... ... ... нарықтары болып
бөлінеді.
Нарықтық экономикаға қажетті элементтердің бірі – оның ... ... даму және оның ... ... ... ... ... ететін
институттардың (ұйымдар, фирмалар, мекемелер) жиынтығы түрінде көрінеді
Нарықтың инфрақұрылымының ... ... ... қор, ... ... және маркетингтік қызметтер, ақпараттық жүйелер,
коммерциялық банктер, көтерме сара орталықтары, ... ... ... ... оның ... нарық жүйесіне енуі-жоғары
талаптар деңгейінде жасалған жолдар ... ... пен ... жүзеге аспайды. Бұл салаларда бізде көптеген проблемалар мен
шешілмеген сұрақтар барынша жеткілікті. Біздің елміздің ішінде, ... ... ... ... ... және әртүрлі көлік
құралдарының бұл ... ... ... қабілетсіздігінен
жеткілікті түрде өткізілмей ... ... ... қажетті
ақпараттық құрылымдарды да құру мүмкін емес. Нарықты экономика, қалааралық
және халықаралық байланысты, телефаксты, автоматты ... және ... ... да ... мен ... жетістіктерін пайдалануды дамыған
жақсартатын, жаңа техникалық негізде қайта құрылған байланыс ... ... ... ... кәсіпкерліктің барынша пайдалы бағыттары
мен нысандарын іздеуді, едәуір жеңілдетеді. Мұндай инфрақұрылым әртүрлі
субъектілермен, мемлекеттік контрактілік ... ... ... ... ... ... қаржыларында тарта отырып құрылады.
Нарықтың инфрақұрылым проблемасының өндіріс пен тұтынудың арасындағы
пропорция және осы ... ... ... ... ... дамуының
объективті заңдылықтары мен ... ... ... ... ... ... анықтау үшін өзекті маңызы бар.
Қазақстанның "Дағдарысқа қарсы шұғыл және әлеуметтік-эконо-микалық
реформаларды ... ... ... ... мен ... және ... ... компаниялары мен
қорлары, аудиторлық фирмалар, консультация орталықтары мен фирмалар, сауда-
өнеркәсіп палаталары, көлік-экспедиция, заң, ... ... ... ... ... ... ұлғайтуға ерекше көңіл бөлінген. Бұл
құрамалар бәсеке негізінде шаруашылық жүргізуші субъектілерге ... ... ... ... ... ... субьектілері
Нарықты экономиканы негізгі шаруашылық субъектілеріне үй шаруашылығы,
фирмалар (кәсіпорындар) және үкімет жатады. Бұл ... ... ... және ... нарықтарында бір-бірімен өзара әрекет етеді,
сөйтіп көрсетілгендей шығындар мен ... ... ... ... ... ... (жер және ... және адам (еңбек және
іскерлік) ресурстарын өткізе отырып, оларды фирмаларға ... ... ... ... ... өндіру үшін қажетті ресурстарға сұранымды
қояды. Сұраным мен ұсыныстың өзара әсері ресурстардың ... ... ... ... ... нарығында үй шаруашылығы тауарларға сұранымын
жариялайды және ресурстарды сатудан ... ... ... өнімдер мен
қызметтерді сатып алу үшін жұмсайды, ал фирмалар өздерінің өнімін өткізе
отырып ... ... ... Үй шаруашылығы өнім сатып алу үшін барлық
табысын пайдаланбай-ды, оның ... бір ... қор ... ... ... ... және ... өтеуге жұмсай-ды. Фирмалар, өндіріс-тік
ресурстарды қосып және қимылға келтіре ... өнім ... ... сөйтіп тауарларды ұсынуды қамтамасыз етеді. Ал оларды на-рықта
сату фирмалар-дың ақшалай ... ... ... үй ... ... табыстарын шығынмен ресурстар үшін ақы төлеуге пайдаланбайды оның
бір ... ... ... ... ... ... ... бөлігін
инвестициялық мақсатқа жұмсайды. Табыстарын шығындардың айналып жүруіне
жалпы мемлекеттік деңгейден аймақтық ... ... елді ... ... ... ... ... үкімет елеулі түрде әсер ... ... ... алады, жекелеген кәсіпорындарға жәрдем қаржы,
жәрдем ақша береді және кәсіпкерлерден қажетті ... ... ... ... үкімет еңбекпен қамту саясатын ... ... ... және ... ... ... ... қайта бөлуге
әсер етеді. Салықтан түскен ақша құралдарын шоғырлай отырып, үкімет жалақы
төлейді, трансферттік төлемдер ... ... ... аз ... ... жұмыссыздыққа байланысты жәрдем ақша) жасайды және
экономиканың тиімді дамуы үшім мемлекеттік қызмет ... ... ... ... ... ... ... қозғалыста және баланстанған
жағдайда бо
лады, түптеп келгенде, ол өндірістің, табыстың және жұмыспен қамтудың
жалпы көлемін көрсетеді.
2 ... ... ... әлеуметтік саясаты
2.1 Еңбек нарығы және оның атқаратын қызметтері
Нарық жағдайында тауар ... ... ... ... ... төлемі жұмсалған шығындарға емес, еңбектің нәтижесіне ... ... ... ... тауар өндірушілердің еңбегінің саны
мен сапасын бағалаудағы және олардың жеке табыстарының негізгі ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанда
еңбекақыны реформалау (өзгерту), мемлекеттің кепілденген ең ... ... ... ... және ақы ... ... деңгейінен,
шектеулерді жүйелі түрде алып ... ... ... ... ... болып тарифтікі келісімнің және ұжымдық келісім-шарттың
негізінде жасалған жұмыс берушілер мен ... ... мен ... ... еңбекақы төлеу бойынша келісім-
шарттың қағидасы ... ... ... төлемге жататын мемлекеттік әлеуметтік норматив
тәрізді еңбекақының ең аз мөлшері ... Ең ... ... ... ... бюджетінің негізінде тағайындалады және әлеуметтік
факторларға байланысты сараланады.
Ең төменгі ... ... ... ... ... және
жұмыс күшін ұдайы өндірудегі жұмысшының қабілеттілігін қолдануды ... ... ... ... барлық салаларына бірыңғай тарифтік тор
енгізу керек туралы еңбекақыны төлеудің сұрақтарымен ... ... ... ... ... ... ... болуы заң және
нормативтік актілердің жоқ болуына байланысты. Әрине, мұнымен барлық мәселе
шешіле қоймайды, сондықтан ... ... ... ... ... ... күштерінің көмегімен еңбекақының жолдарын дұрыс
анықтай аламыз.
Еңбекшілер ... ... ... қорғауды жүзеге асыратын
бірыңғай тарифтік тор ... ... ... негізі болып табылады.
Осының нәтижесінде, оның базалық бөлігі болып, халық, шаруашылығының
саласындағы әрбір ... ... ... ... ... екінші бөлігі (бонустар, өтемдік және тағы да басқа төлемдер)
ұйымдарда, кәсіпорындарда және ... ... ... ... ... ... ... және дәрежеге байланысты, жұмысшылардың
еңбек стаждарына, ... ... және ... ... ... ... төленеді.
1993 жылдың 1-қаңтарынан бастап, бірыңғай тарифтік тор ... ... ... ... ... ... тарифтік тордағы бірінші разрядтағы жұмысшылардан бастап,
басшылардан аяқталады, ... ... ... мәтіні көрсетіледі.
|Еңбекақы төлеудің |Тарифтік |
|разрядтары ... |
|1 | 1,0 |
|2 | 1,07 |
|3 | 1,15 |
|4 | 1,24 |
|5 | 1,33 |
|6 | 1,43 |
|7 | 1,54 |
|8 | 1,66 |
|9 | 1,78 ... | 1,91 ... | 2,05 ... | 2,20 ... |2,37 ... | 2,55 ... | 2,74 ... | 2,95 ... | 3,17 ... | 3,41 ... | 3,67 ... | ... | 4,24 ... ... торда 21 тарифтік разряд бар. 21 тарифтік разряд
халық ... ... ... ... ... ... ... разряд шаруашылықтағы жүргізу нысанына, меншік нысанына және
бюджеттік ұйымдарға тәуелсіз ... ... ... 1-8 ... ... – жұмысшыларға төлем;
♦ 6-15 разрядтар бойынша – сызықтық қызметкерлер;
♦ 4-11 разрядтар бойынша – орта білімді мамандар;
♦ 7-15 разрядтар бойынша – ... ... ... 10-20 ... ... – кәсіпорынның басшылары, бөлімдердің,
функционалдық қызметтердің басшылары;
♦ 9-21 разрядтар бойынша – ғылыми қызметкерлер.
Жұмысшылардың дәрежесі халық ... ... ... ... ... жалпы қызметтердің бағдарына байланысты болған соң,
жұмысшылардың дәрежесі бір топта көрсетіледі.
Қазақстан Республикасындағы бюджеттік салаларындағы ... ... ... ... тор қызметкерлердің дәрежесін,
міндетін, разрядтар санын (21) және разрядтарға ... ... ... ... әр ... ... қызметкерлердің
еңбекақысындағы ара-қатынастардың мәтінін көрсетеді.
Тарифтік торға тарифтік коэффициенттердің абсолюттік және ... ... саны және ... ... ... ... ... жүргізу кезінде, кәсіпорын-дарға
еңбекақы төлемдерін өздері еркін реттеген. Мемлекеттің бюджет саласындағы
қызметкерлерге еңбекақы ... ... ... ... тор ... күрделі еңбекті жақсы ынталандыру ... ... ... ... ... ... ... және еңбекақының деңгейі арасындағы тікелей байланыстарды
орнатқан.
Сонымен ... ... ... еңбекақыны реттеудің және
жоспарлаудың сұрақтарын шешуде мына есептерге көңіл аударылуы қажет:
■ Кәсіпорынның нарықтық қызметінің және оның пайдалылығының нәтижесі;
... ... ... ... ... ... ... арасындағы, облыстар, аймақтар
арасындағы жұмыссыздықтың деңгейі;
■ Кәсіподақтардың бәсекелестердің және мемлекеттердің әсерлері;
■ Байланыс саласындағы кәсіпорындардың саясаттары және т.б.
Кәсіпорындарды ... ... ... ... ... және ... ... ынталандыруға, өнімнің рентабельділігін
және пайдалылығын, дайын өнім және еңбек нарығының бәсекеге кабілеттілігін
қамтуға мүмкіндік береді.
Еңбекақы төлеудің оңтайлы ... ...... ... ... ... ... салымы мен
еңбекақы төлеу шамасының арасындағы сәйкестілікті ... ету, ... ... мен ... шамасы арасындағы сәйкестікті бекіту.
Көптеген қазақстандық кәсіпорындарда еңбекақы төлеуді ұйымдас-тыруының
негізіне мынадай басты қағидалар тиісті:
♦ Еңбектің саны мен сапасына байланысты ... ... ... ... салалық және аймақтың қажеттіліктеріне, еңбек жағдайына,
қызметкердің біліктілігіне байланысты еңбекақыны саралау;
♦ Нақты еңбекақының ретті жоғарылауы, яғни көрсетілген ... ... ... ... ... ... Еңбек өнімділігі өсу қарқынының орташа, еңбекақының өсу қарқынынан
артып кетуі.
Қазақстан Республикасының "Қазақстан Республикасындағы еңбек ... 2000 ... 1 ... ... іске ... Бұл ... сәйкес,
жұмыс беруші мен жұмыскердің еңбектік арақатынастары нормативтік ... және ... ... ... ... жеке ... бойынша келісілген жеке еңбек шартымен, ұжымдық ... ... ... ... ... ... Тараптардың реквизиттері:
Жұмыс беруші — заңды тұлғаның толық атауы және орналасқан жері, жұмыс
беруші заңды тұлғаның құрылтай құжаттарының мемлекеттік ... ... ... ... ... ... тегі, есімі, әкесінің аты (егер жеке
басын куәландыратын құжатта көрсетілсе) және ... ал ... ... жеке
тұлға болған жағдайда оның тұрақты ... ... ... ... ... атауы, нөмірі, берілген күні;
Қызметкердің есімі, әкесінің аты (егер жеке басын куәландыратын құжатта
көрсетілсе), жеке басын куәландыратын ... ... ... ... ... жеке ... нөмірі (ӘЖК), салық төлеушінің тіркелу нөмірі
(СТН);
♦ Еңбек міндеті (белгілі бір қызмет, мамандық кәсіп бойынша ... Жеке ... ... ... ... міндеттерін жүзеге асыру басталатын күн;
♦ Еңбек жағдайларының сипаттамалары, қызметкерлерге ауыр дене жұмысын
немесе зиянды қауіпті жағдайларда жұмыс істегені үшін ... ... ... ... ... мен ... уақытының режимі;
♦ Еңбекақы төлеу және еңбекті қорғау жағдайлары;
♦ Жұмыс ... ... мен ... Қызметкердің құқықтары мен міндеттері;
♦ Жеке еңбек шартын өзгерту, бұзу және ұзарту тәртібі;
♦ Өтемақылар төлеу мен ... беру ... ... ... ... тиіс.
Еңбекақы
■ Жұмыс беруші осы Заңға, жеке еңбек, ұжымдық ... ... ... ақы төлеуге міндетті.
■ Қызметкерлердің еңбегіне ақы мерзімдік, кесімді түрде немесе еңбекке
ақы төлеудің өзге де ... ... ... Ақы ... ... ... ... ұжымдық нәтижелері үшін жүргізілуі мүмкін.
■ Қызметкердің жалақысы орындалатын жұмыстың саны мен ... ... ... ... ... мен ... сапасына арттыруға ма-
териалдық мүдделілігін күшейту үшін жыл ... ... ... ... ... беру ... және материалдық көтермелеудің басқа да
нысандары ендірілуі мүмкін.
❖ Ұйымдарда еңбекке ақы төлеу ... ... ... немесе
жұмыс берушінің актілермен белгіленеді.
❖ Қызметкерлерге қойылатын біліктілік талаптары мен жұмыс-тардың
белгілі бір түрлерінің ... ... мен ... ... анықтамалығы, қызметшілер лауазымдарының
біліктілік анықтамалығы негізінде белгіленеді. Аталған
анықтамалықтарды әзірлеу мен ... ... ... ... ... ... ... Орындалған жұмыстарды
белгілі бір күрделі жұмысқа жатқызуды және ... ... ... ... ... жұмыстар мен
жұмысшылар кәсіптерінің біліктілік анықтамалы-ғының ... ... ... ... ... ... ... жұмыс беруші дербес белгілейді және ол Қазақстан
Республикасының ... ... ең ... ... мөлшерінен кем
болмауы керек.
Қызметтерді қоса атқару (қызмет ... ... ... ... ... ... ... міндеттерін орындау кезіндегі жалақы:
♦ Белгілі бір ұйымда өзінің жеке еңбек ... ... ... ... ... ... жұмысынан босатылмастан басқа қызмет немесе
уақытша болмаған қызметкердің міндеті бойынша қосымша жұмысты ... ... ақы ... ... қоса атқарғаны (қызмет көрсету аймақтарын ... ... ... ... ... ... орындағаны үшін
қосымша ақылардың мөлшерін қызметкермен келісім бойынша жұмыс беруші
белгілейді.
Мерзімнен тыс ... ... және ... ... ... ... ... уақыттағы еңбекке ақы төлеу:
Мерзімнен тыс жұмысқа ақы бір жарым есе ... ... және ... ... еңбекақы екі еседен ... ... ... және ... күндеріндегі жұмыстарға төленетін өтемақы
қызметкердің тілегі бойынша қосымша демалыс күнімен ауыстырылуы мүмкін.
Түнгі уақыттағы жұмыстың ... ... ақы бір ... ... кем ... тұрып қалған уақытқа ақы төлеу:
Жұмыстың бос тұрып қалған уақытына ақы төлеудің ... ... жеке ... немесе ұжымдық шарттармен белгіленеді.
Қызметкердің кінәсінен бос тұрып қалған уақытқа ақы төленбеуге
тиіс.
Еңбекақы төлеу ... ... бір айда кем ... бір рет ... ... ... төлеу
күндері жеке еңбек, ұжымдық шарттарда қарастырылады.
■ Еңбекақы төлейтін күн демалыс немесе мереке күндеріне тура ... оны ... ... ... жүргізіледі.
■ Жұмыс берушінің кінәсінен еңбекақы, ал ... жеке ... ... ... — оған тиесілі ... да ... ... ... ... кезде жұмыс беруші қызметкерлерге
берешек пен өсімақы төлейді. Өсімақының мөлшері ... ... ... орындау күніне Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің қайта
қаржыландыру мөлшерлемесі бойынша белгіленеді және жүргізілуге тиіс ... ... ... ... әрбір кешіктірілген күнтізбелік күн үшін
есептеліп төленген күнмен аяқталады.
■ Жеке еңбек ... ... ... ... ... барлық
сомаларды төлеу жұмыс күнінен кешіктірілмей жүргізіледі.
2.2 Жұмыссыздық және оның шешу ... ... ... ... бірі ... ... Және
де ол бір жүйеден екіншісіне өтетін елдерде кең байқалады.
Мысалға мұндай ... ... ... ... Ол өзімен бірге
бірқатар жаңа проблемаларды алып келеді. ... ... ... ... ... байланысты және соларға тікелей әсер етеді.
Жұмысынан айрылу ... ... ... өмір сүру ... ... қатар психологиялық стреске алып келеді. Осы себепті
көптеген саясат ... ... ... алды ... ... ... көп көңіл бөледі.
Жұмыссыздықты зерттеу олардың пайда болу ... ... ... ... ... ... ... қатар көптеген
экономистердің ойынша жұмыссыздық қажет нәрсе, оны зұлымдық ... ... ... ең маңызды пайдалы ... оның ... ... ... ... керек. Менің жұмысымның мақсатына ... ... ...... ... ... ... жұмыс таба алмауы.
Жұмыссыздық негізінен жұмыс орнына сай келетін адамдардың ... ... ... ... ... ... ретінде жұмыссыздар
биржасында тіркелген, жұмыс табуға нақты ... жоқ ... ... ... ... ... Фрикционды
• Структуралық
• Циклдық
• Сезондық
• Аймақтық
Фрикционды жұмыссыздық. Бұл жұмысшының бір жұмыстан екінші ... ... ... Бұл ... ... ... ... Бұл
жұмыссыздықты ақпараттық қамтамасыз ету ... ... ... ... арқылы жетуге болады.
Структуралық жұмыссыздық. Бұл сұраныс структурасы мен өндіріс
технологиясы өзгеруінің ... ... Ол ... жаңа ... ... профессиясын жаңартуға итермелейді.
Циклдық жұмыссыздық. Бұл өндірістің циклды түрде ... ... ... ... аздаған инвестицияның есебінен өсіруге
болады. Өйткені еңбек ресурстары өте ... пен ... ... ... ... ... жүреді.
Өнім шығару потенциалды деңгейден төмен болғанда, шығындар ... Бұл ... ... ... ... алып ... ... – экономикалық жүйедегі түбегейлі өзгерістер есебінен
елдің экономикасы ... ... жаңа ... ... ... ... ... ТМД елдерінің барлығы өтті. Ел тұрғындырының нақты
табысының азаюы экономикалық төмендеудің ... ... ... Тап ... ... саласында тұрақты экономика мен өтпелі экономика арасындағы
айырмашылық айқын сезіледі. Өтпелі кезеңдегі өндірістің төмендеуі адекватты
түрде жұмыссыздықтың ... ... Ал бұл ... өнімділігі нақты
жалақыға қарағанда тезірек төмендеуі инвестиция салудан экономика жағдайы
жақсармайды. Экономиканы сауықтыру шаралары мен классикалық ... ... ... ... жалақы өсіру пайда әкелмейді. Сонымен қатар өтпелі
экономикадағы елдердің жағдайын ескере отырып, онда ... ... ... ... арасындағы алшақтықты ескеру қажет.
Бұл жағдайларды зерттеу арқылы біз осындай өтпелі процестерді реттеу
механизмдерінің ... ... ... ... ... ... ... жалақыны мемлекет тарапынан реттеу, жұмыс берушімен
мемлекеттен тәуелсіз кәсіподақтар ықпалымен жалақының өсуі.
Бірақта көбіне жалақыны ... ... ... ... ... жұмыс берушілер өз талаптарына сай қояды. Бұл ... ... және ... ... күш ... ... Осы өтпелі кезеңді өтуі үшін екі типтегі мәселелерді шешу қажет,
1. теңсалмақты экономиканы құру, ... ... ... ... яғни нарықты әртүрлі ресурстарға
толтыру.
2. жоғарыдағыдан туатын нарықтық экономиканы экономикалық ... ... ... айналдыру, ол үшін технологиялық прогрес
қажет.
Көбіне жұмыссыздықтың экономикалық әсері сипатталады да, кумулативті
характерге ие әлеуметтік әсері ... ... ... ... жағдайына тигізетін әсері көбіне әлеуметтік жағдаймен өлшенеді.
Енді сол салдарларға тоқталсақ:
Кері әсерлер:
1. ... ... ... Әлеуметтік кернеудің өршуі
3. Физикалық және психологиялық аурулардың көбеюі
4. Әлеуметтік дифференцияның өсуі
5. Еңбек белсенділігінің ... ... ... орнының әлеуметтік маңызының артуы
2. Өз бос уақытының көбеюі
3. Жұмыс орнын таңдаудағы еркіндік
4. Әлеуметтің мән мен ... ... ... ... ... ... білімнің құндылығын жоюы
2. Өндірістің төмендеуі
3. Жұмыссыздарға көмек шығындары
4. Квалификациясын жоғалту
5. Өмір сүру деңгейінің төмендеуі
6. Ұлттық табыстың ... ... аз ... ... ... қайта жарақтауға жұмыс күшінің резервін жасақтау
2. Еңбекке ... ... ... ... ... ... жоғарылату үшін уақыт
4. Еңбек өнімділігі мен өндіріс интенсивтілігі жоғарылауы
Тәуелсіздік алғалы бері елде ... ... әсер ... ... ... ... Соның бірі көлеңкелі экономика. Бұл салаға ... ... ... жасырылған ақы төлеп немесе еңбек етуге қолайлы
жағдай туғызбағандықтан мемлекетке салық төлемейтін сектор жатады.
Бұған ең ... ел ... ... бері елге ... ... жатады. Қазір нақты қанша көлемде ... түрі ... ... тап ... айта ... бірге Қазақстан үшін жастар арасындағы жұмыссыздық ең бір бас
ауыртар мәселе, елде оқымайтын және жұмыс жасамайтын ... саны ... ... ... бір ... ... әйелдер ең бір активті топ ... ... ... онда ... бар және ол ... ... ... қатарына жатқызуға
болады.
Қазір көптеген мекемелер әлдеқашан ұмытылған проблема жұмыс кадрларының
қажеттігіне ұшырады. Бұрын олар өте көп ... ... олар ... ... ... төмендеуіне байланысты өте аз. Ал бар жұмыс
іздеушілердің квалификациясы жоқ немесе өте ... ... ... бір біріне
қарама қарсы екі түрлі ауруға ... ... кадр ... ... ... ... мен ... орындарының тіл
табысуы бұл мәселені ... ... Осы ... ... осы ... үшін ... бір стратегия қажет.
1. жұмысшыларды мемлекеттен тыс ... ... бұл ... ... ... ... жұмыссыздық әсерін төмендету, бұл жерде жұмыс ... ... ... ... жұмыссыздарға берілетін өтемақы ... ... ... ... ашу. ... ... қиын ... ол кедей елдерден
имигранттар келуін көбейтпесе ашылған жұмыс орындарға жергілікті
жұмыссыздардың бара қоюы ... ... ... ... ... ... ... де бар. Ол
қоғамдағы басқа жұмыссыздыққа әсері бар факторлар:
1. Білім беру
2. Жұмыс табуға көмек т.б.
Бұл факторларды ... ... ... ... ... келушілер мәселесін
де еске алған жөн.
Жоғарыдағы айтылғандардан екі түрлі қорытынды шығады.
1. Бізде жұмыссыздық бар, ол мәселе шешім ... ... ... қайшылықтарға толы.
Біздегі жұмыссыздық, жалпы ... ... ... ... ... ролін атқарады. Әртүрлі структуралық өзгерістерге
ұшырау салдарынан пайда болған ... ... ... ... ... ... ... басқа салаларды меңгеру арқылы жұмыс табады. Бірақ ол үшін
оларға ... және ... ... көмек қажет.
Қарап отырсақ, біздегі жұмыссыздық екі түрлі қарама ... ... кадр ... ... ... ... бір салаларда
оның артықтығы. Осы мәселелер ең бір шешімі қиын мәселелер, дегенмен, оны
да ... ... ... қоғамдық өзгерістер шешеді.
3 Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік - экономикалық саясатты
қолдау жолдары
Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... құрылу-да.
Қаржы жүйесін қайта құрудың басты міндеті оның Қазақстанның әлеу-меттік-
экономикалық дамуын тұрақтандырып, одан әрі тездетуге ... ... ... ... ... ... ... ету, өндірістің барлық
буындарында шаруашылық-коммерциялық есепті нығайту ... ... ... кешу ... қаржы жүйесінің рөлі мен маңызы
шұғыл артады. Қаржы-кредит нарықтық механизмдердің ... ... ... ... ... айналуы тиіс.
Қаржы және ең алдымен бюджет жүйесі жалпы ішкі өнімнің өсуіне және оның
басты бөлігі — ұлттық табысқа, ... және ... ... және салаларының дамуына және халықтың көптеген жігінің хал-
ахуалына айтарлықтай ықпал жасайды.
Қоғамда істің жайы қаржы ахуалымен анықталады, соңдықтан ... ... ... ... ... ... тиімділігін арттыру
жөніндегі жалпы экономикалық шараларды іске асыруды қарасты-руы тиіс. ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қайта бағдарлау, ұлттық шаруашылығының
құрылымын жаңғырту ғылыми, техникалық ... ... ... ... ... ішкі ... есебінен тұтыну
рыногын толықтыру проблемасын шешу шаралары тұр. ... ... ... оңтайластыру, басқару аппаратын ұс-тауға жұмсалатын
шығындарды азайту, шаруашылық жүргізудің барлық деңгейінде ... ... ... ... төменгі деңгейінде — ... ... ... ... ... ... барлық буындарында
қаржылық өзара қарым-қатынас-тарды индикативтік реттеу қажет.
Қазіргі жағдайдағы ... ... ... ... ... белгілі бір деңгейде ақша-несие саясатын жасау
кезінде талдау және болжау әдістерін, ... ... оны іске ... ... ... анықталады.
Ұлттық банктің пайыздық саясаты нарықта сапалы параметрді белгілеу
жолымен ақша ... ... ... ... ... ... ... құнын реттеу арқылы ақша айналымына тез және адекваттық әсер етуге
қол ... ... ... ... ... ... әсер ету мүмкіндігі оның
соңғы сатыдағы кредитор қызметін қамтамасыз етеді.
Несие бойынша ... ... ... ... бір ... ... сыйақы ставкаларына әсер ету үшін пайдаланылады. Осы ... ... ... белгілеген қайта қаржыландырудың ресми
ставкаларынан және оның іске асыратын ... ... тағы ... ... ... ... ... ставкалары несие бойынша сұраныс
пен ұсыныстан ... ... ... жағдайына, инфляция деңгейіне
тәуелді. Қазіргі кезде ресми сыйақы ... ... ... ... ... ... ... және қаржысын
сауықтырудың кепілі деп жиі айтылатынын атап ... жөн. ... ... ... ... ... қарсы қызметті орындауға қабілетті,
себебі ол жинақтарды ынталандыру ... ... ... ... және ... қымбаттату арқылы инвестициялық салымдарды шектейді.
Өңірлердің әлеуметтік-экономикалық дамуы
Жұмыспен қамтылған халық
мың адам
|1995 |1996 |1997 |1998 |1999 |2000 |2001 |2002 |2003 |2004 |2005 ... ... |6551,5 |6518,9 |6472,3 |6127,6 |6105,4 ... |6708,9 |6985,2 |7181,8 |7261,0 | ... |425,6 |433,2 ... |336,4 |362,2 |388,0 |358,1 |372,8 |378,6 |380,7 | ... ... |292,1 |274,9 |278,9 |282,4 |322,8 |300,8 |314,3 |331,4 |338,6 |
|Алматы |575,9 |603,6 |611,7 |585,3 |565,9 |573,5 |658,3 |690,8 ... |745,1 | ... |169,8 |173,7 |177,3 |168,4 |167,2 |176,2 ... |193,2 |205,3 |209,5 | ... ... |685,9 |672,1 |729,0 ... |683,0 |704,8 |670,4 |689,4 |697,6 |698,1 | |Жамбыл |371,8 ... |371,3 |371,1 |368,5 |417,8 |423,4 |462,1 |442,4 |447,9 | ... |252,9 |268,0 |270,1 |269,6 |273,5 |285,5 |271,6 |285,1 ... | ... |718,7 |686,7 |689,2 |619,9 |599,8 |618,8 |654,1 ... |676,0 |685,9 | |Қызылорда |520,7 |512,8 |476,4 |408,4 |402,6 |429,5
|506,4 |483,2 |494,1 |506,2 |511,9 | |Маңғыстау |203,3 |215,7 ... |213,7 |220,1 |223,9 |240,8 |254,7 |267,1 |272,5 | ... |134,2 |140,1 |143,0 |133,6 |129,2 |132,7 |130,6 |133,2 ... |170,2 | ... |4147 |416,4 |295,5 |361,0 |355,9 |357,3 |408,5
|372,7 |376,8 |375,8 |371,7 | |Солтүстік Қазақстан |355,2 |324,2 ... |302,4 |308,9 |400,8 |375,2 |372,5 |367,2 |364,3 | ... ... |686,6 |717,9 |692,1 |725,7 |708,1 |747,5 |812,2 |870,8 ... | ... ... |142,9 |141,4 |140,4 |142,8 |148,9 |156,9 |178,1
|218,7 |239,0 |266,6 і |269,0 | |Алматы ... |587,4 |589,3 |533,3 ... |549,4 |496,1 |509,3 |525,7 |549,4 | |566,9 | ... ... ... |1996 |1997 |1998 |1999 |2000 |2001 |2002 |2003 |2004 |2005 ... Республикасы |808,3 |970,6 |967,8 |925,0 |950,0 |906,4 |780,3
|690,7 |672,1 |658,8 |640,7 | |Ақмола |63,2 |67,6 |61,6 |55,9 |58,2 ... |36,3 |37,9 |38,3 |37,4 | ... |35,4 |42,3 |46,0 |43,7 ... |41,3 |34,2 |33,7 |34,5 |34,3 | |Алматы |75,5 |93,2 |96,4 ... |93,8 |75,0 |70,4 |68,0 |62,3 |59,0 | ... |21,3 |25,4 |28,1 ... |32,4 |27,5 |22,1 |20,4 |21,0 |21,0 | ... ... |31,9 ... |23,4 |22,7 |23,0 |40,8 |30,2 |29,4 |29,3 |28,7 | |Жамбыл |48,4 |60,8
|61,9 |61,4 |63,2 |61,8 |60,9 |59,2 |57,4 |50,4 |48,7 | ... ... |105,1 |97,0 |100,1 |96,6 |66,2 |60,5 |54,7 |537 |51,4 ... |60,0 |68,8 |73,4 |73,8 |75,8 |64,5 |58,2 |49,7 |47,0 ... | |Қызылорда |30,9 |36,5 |36,3 |36,6 |41,0 |37,2 |36,0 |34,4 |32,8
|30,3 |29,4 | |Маңғыстау |16,7 |22,2 |23,6 |21,1 |19,7 |21,0 |15,4 ... |17,9 |18,3 | ... ... |89,0 |111,0 |117,7 |115,3 |118,8
|118,6 |97,3 |83,9 |81,5 |78,7 |75,5 | |Павлодар |47,6 |55,7 |56,0 |56,0
|55,0 |57,0 |41,4 |35,4 |33,9 |31,6 |30,5 | ... ... ... |50,0 |51,0 |51,5 |45,2 |39,1 |32,7 |32,5 |32,6 |31,2 | ... |84,4 |100,6 |76,5 |61,8 |63,0 |61,4 |55,9 |52,5 |54,1 ... | ... қаласы |17,3 |17,8 |20,2 |21,4 |22,3 |22,5 |18,3 ... |24,1 |24,0 | ... ... |68,4 |81,5 |83,2 |88,2 |90,9 ... |54,0 |51,6 |52,7 |52,2 | |
Еңбек рыногы
Экономикалық тұрғыдан белсенді халық
мың адам
| 1995 |1996 |1997 |1998 |1999 |2000 |2001 |2002 |2003 |2004 |2005 ... ... |7359,8 |7489,5 |7440,1 |7052,6 |7055,4 ... |7399,7 |7657,3 | 7840,6 |7901,7 | |Ақмола |488,8 |500,8 |463,2
|404,0 |394,6 |414,6 |435,2 |394,5 |410,7 |416,9 |418,1 | ... ... |338,1 |318,6 |323,0 |325,9 |364,1 |335,0 |348,0 |365,8 |372,9 ... |651,4 |696,8 |708,1 |676,4 |659,9 |667,3 |733,3 |761,2 ... |804,1 | ... |191,1 |199,1 |205,4 |195,7 |196,9 |208,6 ... |213,6 |226,3 |230,5 | |Батыс Қазақстан |296,3 |294,9 |299,8 |293,5
|292,3 |296,5 |326,2 |301,7 |314,5 |319,8 |319,7 | ... |420,2 ... |432,7 |434,3 |430,3 |478,7 |482,6 |519,5 |492,9 |496,7 | ... |791,9 |794,3 |716,9 |699,9 |715,4 |720,3 |725,1 |726,2 ... | |Қостанай |580,7 |581,6 |549,8 |482,2 |478,4 |494,0 |564,6 |532,9
|541,1 |553,0 |557,4 | |Қызылорда |234,2 |252,2 |239,4 |243,2 |254,7 ... |275,3 |287,6 |297,4 |301,9 | ... |150,9 |162,3 ... |148,9 |153,7 |146,0 |147,6 |156,6 |182,4 |188,5 | ... |780,0 |797,6 |835,6 |807,4 |844,5 |826,7 |844,8 |896,0 ... |1013,1 | ... |462,3 |472,1 |451,5 |417,0 |410,9 ... |408,0 |410,7 |407,4 |402,2 | |Солтүстік Қазақстан |383,8 |364,2
|357,0 |352,8 |353,9 |354,1 |439,9 |407,9 |404,9 |399,8 |395,6 | |Шығыс
Қазақстан |770,3 |772,7 |805,5 |758,2 |740,9 |744,4 |760,7 |722,9 ... |751,7 | ... ... |160,2 |159,2 |160,6 |164,2 |171,2 |179,4
|196,4 |239,5 |261,0 |290,7 |293,0 | ... ... |655,8 |670,8 ... |624,9 |556,0 |563,3 |577,3 |602,0 |619,1 | |
Шымкент ... ... ... ... ... Индустриялық
инновациялық даму бағдарламасы
Индустриялық-инновациялық даму ... ... ... ... ... іске ... есебінен,
кәсіпорындардың өндірістік қызметтерді тұрақтандыру және өндіріс көлемі ... Қала ... 2007 жылы 87,8 ... ... ... индексі
11,8 пайызды құрады.
Оның ішінде кен өндіру өнеркәсіптерінің өндірісі 176,2 миллион теңге
немесе 2006 жылдың деңгейінен 3,6 пайызға ... ... ... газ
бен су бөлу секторы өнімнің көлемі 12,2 миллиард теңгені құрап, 2006 ... 6,7 ... ... мен ... ... қоса ... тамақ өнеркәсіптерінің
өнімдері 26,5 миллиард теңгені құрап, 2006 жылмен ... 12 ... Нан ... – 1,4 пайызға, ұн макарон өнімері – 25,8 ... сүт – 8,8 ... ... майы ... ... ... және ... кәсіпорындары 5,3 миллиард теңгенің өнімін өндірді, шұлық
бұйымдары ... 55,1 ... ... ... нақты көлем индексі 19
пайызға төмендеді. Мақта ... ... ... ... – 9,7
пайызға, дайын тоқыма өндірісі – 2,1 есе, ... ... ...... ... киімі – 2,2 есеге артты.
Химия өнеркәсібінде 6,5 миллиард теңгенің өнімі өндірілді, бұл 2006
жылдың тиісті кезеңімен ... ... ... 3,5 ... ... 4,9 пайызға төмендеді. Металлургия өнеркәсіптерінде, ... ... ... 7,4 ... ... ... 2006 ... өсімі 5 пайыз. Тазаланған қорғасын өнімінің көлемі – ... ... – 2,1 ... ... өсу ... ... ... зор міндет – ол жұмыс
күшін толық ... ... ету ... ... мәні ... ... ... болғанша максималды көлемде және ұзақ мерзімде ... ... бұл ... жаңа ... ... ашу арқылы және басқа да
жұмыссыздықпен күресу әдістерімен шеші-леді. Осындай іс-әрекеттер батыс
елдерінде ... ... ету ... деп ... тәртіп орнату проблемасы ... да ... ... жоғары болғанымен, нарық жүйесі әлі толық қалыптаспа-ған,
экономикасы өтпелі жағдайдағы елдер үшін бұл ... де мәні ... өте ... тәртіп орнату экономикалық саясаттың негізгі мақсатының бірі
ретінде қарастырылады; ал ... ... ... ... түрле-рі:
жеке меншік құқығы мен оны қорғау тәртібі; кәсіпкерлік құқығы мен оны
қорғау ... ... ... мен оны қорғау тәртібі.
Экономикалық қатынастар жүйесіндегі дамушы елдердің, ... ... ... ... және «жаңа ... ... ... ... және ... ... балансы, болашағы зор халықаралық экономикалық интег-рация мәселелері
қаралған. Әрине, әлем ... ... жаңа ... ... ... ... жаткан жоқ. Олар бә-секелі қайшылықта,
диактикалық қозғалыс жаңарған, өзгеріс-өрлеу ... ... ... толы ... ... ... болуына оған
ешкім мүмкіндік те берген жок еді.
Ал осы ... ... ... ел ... ... ... экономикалық қатынастардың өрлеу негізіндегі ... ... оны ... ... ... айналдырып, өмір жүзінде қолданылып отыр.
Еліміздің сыртқы экономикалық байланысын орнықтырып дамыту-дың ... сол ... ... мен ... ... ... ... өзгерту қажеттілігімен айқындалуда. Әлем экономикасына
интеграциялау негізінде меншік түрінің қандай түрінде ... ... ... мен ... ... ... қарым-
қатынастарға қосылып, оның белсенді ... ... ... ... ... мен ... дүниежүзілік сауда-саттық
процесіне еркін адымдап кіруіне, экономика-лық ... ... ... ... ... де жоқ емес. Сол себептердің бірі,
халықаралық ... ... ... бай ... ... нарықтық ерекше-ліктерін талдайтын қазақ тіліндегі оқу құралдардың
тапшылығы. «Әлем экономикасы» – оқулығы мемлекеттік тілде, толық ... ... ... ең ... өмірге келді.
Нарықтық экономикаға өту еркін кәсіпкерлікке жол ашты, бірақ бар-лық
мәселелерді шеше алмады. Оны шешу үшін ... ... ... ... ... ... ... тікелей жә-не жанама
тәсілі арқылы жүргізіледі. Өтпелі экономика кезінде ... ... ... ... ... ... саясаты немесе
аитициклдық саясат, ақша ... ... ... ... ... ... ... саясаты, анти-монополиялық саясат, яғни
рыноктық бәсекелестік жағдайын бақылау, тұрғындарды әлеуметтік ... ... тән ... нарықтық инфра құрылымның дамыма-ғандығы.
Бұл шағын кәсіпкерліктің дамуын тоқтатты және тоқтатып келе-ді. Экономиканы
тұрақтандыру мен экономикалық өсуге жету үшін мемле-кеттің де, ... да күш ... ... Мемлекет ыңғайлы – қа-лыпты жағдай жасауы
керек, себебі жеке инвесторлар (отандық және ше-телдік) қазақстанда
қолданыс аясын тапқаны дұрыс.
Әдебиеттер тізімі
1.Саяси ... - ... Ана ... 1991 ... заманғы нарық: табиғаты және дамуы , МГУ, 1992 ж, 81 б.)
3. Экономическая теория. Под ред. В.Д. ... ... ... теория денег и кредита: Учебник / Под ред. Е.Ф. Жукова. – М.:
Банки и ... ... ... экономика. М. 2005 г.
6. Булатов Р. Экономика. М. 2005 г.
7.Сахариев С. Әлем экономикасы. Алматы, 2006 ж.
8.Сахариев С. Жаңа ... ... ... 2005 ... Г. ... ... ... Алматы, 2005 ж.
10.Мәуленова Г. Экономика. Алматы, 2005 ж.
11.Осипова О. Экономикалық ... ... 2005 ... М., 2005 ... ... ... 2006 ж.
14. Жүнісов. Б «Нарықтық экономика негіздері» Алматы 1994
15. Исқалиев М. Д. Экономикалық ... ... (оқу ... ... ... 1998. – б.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақша-несие саясатының теориялары8 бет
Нарық жағдайында инвестициялық жобалардың экономикалық тиімділігін бағалау69 бет
Нарықтық экономика жағдайында банктік жүйенің даму жолдары52 бет
Нарықтық экономика жағдайында мотивация жүйесінің теориялық негіздері60 бет
Нарықтық экономика жағдайындағы жалақыны реттеу ерекшеліктері25 бет
Нарықтық экономика жағдайындағы коммерциялық банктердің несиелік саясатын жетілдіру жолдары41 бет
Ақтөбе мұнай өңдеу зауытындағы газды кептіру процесінің автоматтандырылуын жобалау22 бет
Ақтөбе мұнай өңдеу зауытының бу генераторының автоматтандырылуын жобалау14 бет
Ақтөбе қаласы темір-бетон дайындау зауытындағы шикізатты мөлшерлеу процесінің автоматтандырылуын жобалау14 бет
Марков құбылысы16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь