Кәмелетке толмағандардың қылмыстық жауаптылығына жалпы сипаттама.

Жоспар
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
I.бөлім. Кәмелетке толмаған қылмыскерлермен жасалатын қылмыстардың мәні және мінездемесі.
I.1.Кәмелетке толмағандармен жасалатын қылмыстардың сипаты ... ... ... ... ..7
I.2.Кәмелетке толмағандармен жасалатын қылмыстардың негізгі себептері.11
I.3.Кәмелетке толмағандардың қылмыстарының алдын.алуға бағытталған шаралар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
II.бөлім. Кәмелетке толмағандарға жаза тағайындаудың түсінігі мен мәні.
II.1.Кәмелетке толмағандарға тағайындалатын қылмыстық жаза ... ... ... ... ...22
II.2.Тәрбиелік әсері бар мәжбүрлеу шаралары және оның мазмұны ... ... ... ...29
II.3.Кәмелетке толмағандарды жазадан босату мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ..33
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..38
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...40
Кіріспе.

Мен өз курстық жұмысымды «Кәмелетке толмағандардың қылмыстық жауаптылығына жалпы сипаттама» атты тақырыпты ала отырып, бұл тақырыптың қазіргі замандағы өзекті мәселелердің бірі екендігін көрсеткім келеді. Қылмыстардың жастармен жасалу көптеп байқалуда, атқарылып жатқан шараларға қарамастан қылмыстардың қайталануы, солардың ішінде ауыр және өте ауыр түрлерінің жасалу, қылмыскерлердің қылмыстық іс-әрекеттер жасауға ұйымдаса отырып ақыл тоқтатпаған кәмелетке толмаған жасөспірімдерді қатыстыру қазіргі таңда өзекті мәселелердің бірі болып отыр.
Кәмелетке толмағандардың орындалуымен, олардың қатысуымен байланысты қылмыстар біздің елімізде көптеп кездесуде. Олардың алдын алып, ескерту сияқты профилактикалық шаралар атқарылуда. Кәмелетке толмағандардың жасаған қылмыстары дер кезінде ашылып, кінәлілерді жауапкершілікке тартудың қылмысқа қарсы күресте өзіндік орны бар. Осыған орай, жалпы қылмысқа қарсы күрестің маңыздылығын Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «Ішкі және сыртқы саясаттың 2004 жылға арналған негізгі бағыттары және халыққа жолдауында, қылмысқа қарсы күрестің соның ішінде, құқық қорғау мен сот органдарының қызметін жетілдіре беру» басты мәселелердің бірі болды.
Бұл жұмысты жазуда алдымен қойған мақсатым, мемлекет тарапынан қылмысқа қарсы күреске көптеген қаражат жұмсалып, құқық қорғау органдарының материалдық базалары нығайтылуда. Атап айтқанда, жаңа көлік-техникалары, компютерлік-электрондық жүйелері күшейтіліп хабарлағыш құралдарымен жабдықталуда. Құқық қорғау органдарының қызметкерлерін қаруландыру күшейтілді. Жоғары білімді шет мемлекеттердің құқық қорғау органдарынан тәжірибе алған мамандармен толықтыруда. Соңғы жылдары құқық қорғау салаларында елеулі өзгерістер енгізілді. Мысалы, қылмысты атқару жүйесі толықтай әділет министрлігінің құзіретіне аударылды. Осы мән-жайларға қарамастан соңғы жылдарда
Пайдаланылған әдебиеттер.
1) Қазақстан Республикасының Конститутциясы.
2) Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексі (жалпы бөлім).Комментарий. Алматы. «Жеті жарғы». 2001ж.
3) Қылмыстық іс жүргізу кодексі. Алматы. 2000ж.
4) Қазақстан республикасының Қылмыстық, қылмыстық іс жүргізу, қылмыстық атқару кодекстеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы Заңы. 21.12.2002ж.
5) Қазақстан Республикасының Президентінің прокуратура туралы жарлығы. 21.12.1995ж.
6) Қазақстан Республикасының Перзидентінің Ішкі істер органдары туралы жарлығы. 21.12.1995ж.
7) Қазақстан Республикасының Перзидентінің Ұлттық қауіпсіздік органдары туралы жарлығы. 21.12.1995ж.
8) Адвокаттық қызмет туралы Қазақстан Республикасының Заңы.
9) Жедел-іздестіру қызметі туралы Қазақстан Республикасының Заңы. 15.09.1994ж.
10) Қазақстан Республикасының Неке және отбасы туралы Заңы. 17.12.1997ж.
11) Қазақстан Республикасының Конститутциялық құқығы. 2004ж.
12) Қазақстан Республикасының Қылмыстық құқығы. Ерекше бөлім. Алматы. 2007ж.
13) Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіне түсініктеме. Алматы. 2001ж.
14) Қылмыстық құқық. Ерекше бөлім. І-том. Алматы. 2000ж.
15) А.В.Наумов. Қылмыстық құқық. Асытана. 2001ж.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі
Экономика және ақпараттық технологиялар колледжі
Курстық жұмыс
Тақырыбы: ... ... ... жауаптылығына жалпы сипаттама.
Орындаған
Тексерген:
Жоспар
Кіріспе.....................................................................
.......................................................3
I-бөлім. Кәмелетке толмаған қылмыскерлермен жасалатын қылмыстардың мәні
және ... ... ... ... ... ... қылмыстардың негізгі
себептері.11
I.3.Кәмелетке толмағандардың қылмыстарының алдын-алуға бағытталған
шаралар.....................................................................
.....................................................14
II-бөлім. Кәмелетке толмағандарға жаза тағайындаудың түсінігі мен мәні.
II.1.Кәмелетке толмағандарға тағайындалатын қылмыстық
жаза...................22
II.2.Тәрбиелік әсері бар ... ... және ... толмағандарды жазадан босату
мәселелері..............................33
Қорытынды...................................................................
...............................................38
Пайдаланылған
әдебиеттер..................................................................
.....................40
Кіріспе.
Мен өз курстық жұмысымды «Кәмелетке толмағандардың қылмыстық
жауаптылығына ... ... атты ... ала ... бұл ... ... өзекті мәселелердің бірі екендігін көрсеткім келеді.
Қылмыстардың жастармен жасалу көптеп байқалуда, атқарылып жатқан ... ... ... солардың ішінде ауыр және өте ауыр
түрлерінің жасалу, қылмыскерлердің ... ... ... ... ақыл тоқтатпаған кәмелетке толмаған жасөспірімдерді ... ... ... ... бірі ... отыр.
Кәмелетке толмағандардың орындалуымен, олардың қатысуымен байланысты
қылмыстар біздің елімізде көптеп ... ... ... ... ескерту
сияқты профилактикалық шаралар атқарылуда. Кәмелетке толмағандардың жасаған
қылмыстары дер кезінде ашылып, кінәлілерді ... ... ... ... ... орны бар. ... ... жалпы қылмысқа қарсы
күрестің маңыздылығын Қазақстан Республикасының Президенті ... және ... ... 2004 ... ... ... бағыттары және
халыққа жолдауында, қылмысқа қарсы күрестің соның ішінде, құқық қорғау мен
сот органдарының қызметін жетілдіре ... ... ... бірі ... жұмысты жазуда алдымен қойған мақсатым, мемлекет ... ... ... ... ... ... құқық қорғау органдарының
материалдық базалары нығайтылуда. Атап айтқанда, жаңа көлік-техникалары,
компютерлік-электрондық ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлерін қаруландыру
күшейтілді. Жоғары білімді шет мемлекеттердің ... ... ... алған мамандармен толықтыруда. Соңғы ... ... ... ... ... енгізілді. Мысалы, қылмысты атқару жүйесі
толықтай әділет ... ... ... Осы мән-жайларға
қарамастан соңғы жылдарда елімізде қылмыстың өршуі, оның ішінде кәмелетке
толмағандардың қатысуымен аса ... ... ... ... кездесуде.
Бұл жайлар құқық қорғау органдарының, атап айтқанда тергеу мен ... ... одан әрі ... ... ... ... қылмысты
ашуда тергеудің нәтижелі және тиімді тәсілдері жан-жақты пайдалануын талап
етеді. Жасалған қылмысты тез арада ашып, қылмыс ... ... ... ... ... ... ... нәтижелігін арттырады. Әсіресе
ұйымдасқан топпен немесе лауазымды мемлекеттік қызметті атқара отырып,
сыбайлас жемқорлық ... ... ... ... ... ... зор. ... бұл қылмыстармен қоғамымызға күрделі түрде зиян
келтіріледі. ... ... ашу, ... алдын-алу қылмыс жасаудан
кейбіп адамадарды сақтандырады. Жас қылмыскерлердің өсіп жетілуіне жол
бермейді.
Қазақстан ... ... ... ... ... сияқты гуманистік принциптерді сақтай отырылып кәмелетке
толмаған қылмыскерлерге жаза тағайындау барасында, қылмыстық ... ... ... ... ... ... толмағандардың қылмыстық жауаптылығының ... атты ... ... ... ... заманда
еліміздің жастары тарапынан көптеп қылмыс жасалуда. ... ... жас ... ... саны ... болып тұр. Бұған
байланысты мемлекетіміз тарапынан көптеген шаралар қарастырылуда.
Қылмысқа қарсы ... оның ... ... ... ... де ... жүйелі түрде өзгертілуде. Мысалы, осы ... ... ... 1998 ... ... ... бірінші жұлдызынан бастап
Қазақстан Республикасының қылмыстық және қылмыстық іс жүргізу кодекстері өз
күштеріне енді. Бұл ... ... ... ... ... тигізгеніне
қарамастан 2002 жылдың 29-желтоқсанында Қазақстан Республикасының
қылмыстық, ... іс ... ... ... ... ... мен
толықтырулар енгізілді.
Міне, осы заңдарды қабылдауға негіз ...... ... елімізді құқылық реформалаудың
мемлекеттік бағдарламасындағы, «Қазақстан – 2030», атты ... ... ... жолдауындағы егеменділік, демократиялық, құқықтық
мемлекеттің ... мен ... ... ... ... ... мән-маңызы егемен Қазақстанның негізгі заңы ретінде
әлдеқайда зор екендігінде сөз жоқ.
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. ... ... ... ... көлеңкесіндегі құқықсыз өмірден қайтып оралмастай
бас тартты да, мүлдем жаңа қоғамдық ... бар ... ... ... ... ... жаңа мемлекет құрып елеулі өзгерістер ... ... ... жасалуы, соның ішінде қылмыстардың
жасөспірімдермен, кәмелетке толмағандармен жасалу елең ... жай ... ... ... ... жаза түрлері және
одан босату атты тақырыпты алғандағы міндетім, Қазақстан ... ел ... ... ... мүшесі болғандықтан басқа
шет елдермен, оның кеңес ... ... ... ... ... кіретін елдермен де бірігіп қылымыстылықпен күресу мақсатында
өзара байланысып әрекеттенуі үшін жаңа, осы ... ... ... ... шаралар өткізгеніне қарамастан, қоғамға жат
әрекет қылмыс, ... ... ... ... ... ... ... азаймай отыр. Қазір біз құқықтық мемлекет құру үстіндеміз.
Қылмысқа қарсы күрес жалғыз ғана біздің республикада ... ... ... ... жүзінің көптеген мемелекеттердің проблемалары. Қылмыстардың сан
алуан түрлері жасалуда солардың ішінде кәмелетке ... ... ... ... қылмыстың ақырғы, мүлдем жойылатын мезгілін әлі ешкім нақтылап
айта қрйған жоқ. Бірақ та ... болу ... ... ... ... ... ... ішінде еліміздің экономикалық, халықтың
әлеуметтік жағдайының ... ... ... ... жоғары
деңгейде даму қажеттігін, білімділікті арттыруды және тағы басқа дәлелді
себептер ... ... ... ... ... қарсы күресте, соның
ішінде олардың алдын-алуда қылмыстық істерді жүргізуде әсіресе кәмелетке
толмаған ... ... ... ... оларға әділ жаза
тағайындаудың өзіндік қажетті орны бар. Ол ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық
жауаптылығына жалпы сипаттама» атты ... ... жазу ... ... ... ... ... атақты заң ғалымдарының еңбектерін
және газет ... ... ... ... ... ... ... қылмыстардың мәні және
мінездемесі.
I.1.Кәмелетке толмағандармен жасалатын қылмыстардың сипаты.
Өзінің тәелсіздідгімен ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы интеграциялық процестерге
жай ғана қатысушы болып келе жатқан жоқ, ... ... ... ... ... ету ... елдерді біріктірудің ... бірі ... ... келеді. Қазақстан Азиядағы өзара іс-
қимыл және сенім білдіру ... ... ... ... ... ... және ... ынтымақтастық Ұйымын құру процесінде де негізгі
рөлге ие.
Осындай әлемдік ауқымды мәселелерде сан-алуан ... ... ... қылмыстардың кәмелетке толмағандармен жасалуы қоғаммымыздағы
елең еткізер өзекті мәселелердің бірі болып қалып отыр.
Жастар ісі бойынша атқарылатын мемлекеттік ... ... ісі ... ... ... алуы ... Мемлекет тарапынан бұл іске ... ол ... ... жоспарлы түрде жұмсалып, жетімдерге, жағдайы
нашар отбасына, көп балалы аналарға және аула ... ... және ... ... ... ... шараларға бағытталуы тиіс.
Қазір қаңғыбас балалардың кездесуі жаңалық болмай қалды. Сонда бұлар
кім? Жастайынан тағдыр тәлкегіне қалай ... ... ... ... жылу ... ... қаңғыбас қамқорсыз қалған балалар кездеседі. Олардың бірі тұл ... бірі ... ... шыдамай арақтың арбауына түскен ата-анасынан
жеріген балалар немесе үйінен, балалар үйінен қашқан қиын ... екі рет ... ... ... ... ішкі ... ... тексеріп, мектептерден мінездеме аламыз. Егер олардың ата-
аналары ... ... ... ... ... жолға түскен
жағдайда ата-ана құқығынан ... ал ... ... үйіне
тапсыруға тура келеді. Ұсталған жасөапірімдердің бір ... ... ... ... ... келген жасөспірімдер болса, ата-
аналарымен ... ... ... ... ... болса мектеп
интернаттарға жіберіледі.
Қазақстан Республикасы Конститутциясының ... ... ... және ... ана мен әке, және бала ... ... болады.
Баларына қамқорлық жасау және оларды тәрбиелеу ата-ананың құқығы, ... - ... ... Алайда жеке адамның өмірі кейде тек сол Негізгі
Заңда ... ... ... келе бермейді. Ұрпақты
өмірге
келтіргенмен, оны ... ... ... өзінің қара басын алып жүре
алмайтын ата-аналардың бары ащы шындық. ... ... ... анықтауға кіріседі.
Азғындық жолға түсіп, балаларды тағдыр тәлкегіне ... ... ... сот ... ... ... ... түрде туысқандарының
тәрбиесіне көшіруге, немесе мемлекеттің қамқоршылық органдарының қарамағына
алуға тура келеді.
Өйткені, бізде қазір ... алу ... бар. ... ... ... ... жетім қалған жасөспірімнің, ең алдымен үй
мүлкін тексереді. Егер үйі бар болса, прокурорға қатынас қағазымен ... үй ... Үй ... ... ... ... ғана ... арқылы балалар үйіне тапсырылады. Бұрын жетім қалған көптеген
баланы үй мүлік талай ұстағанның қолында, тістегеннің аузында кеткені
жасырын емес. ... оны ... ... ... ... ... басында баспанасы, не барар жері жоқ болатыны тағы түсінікті.
_______
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... құқық. Алматы. «Жеті жарғы». 1998ж.
Мемлекетің болашағы, тірегі жасөапірімдер дейтін болсақ, не алатын сапалы
білімі, не тиянақта тәлім-тәрбиесі ... ... не ... не ... ... ... жасөапірімдер еліміздегі тұрғындардың он бесінші
бөлігін құраса да, бүкіл қылмысты әрекеттердің бестен ... ... ... қай ... болсын теледидар экранынан, баспасөз ... ... ... ... ... материалдар көп
беріліп жүр. Жас қылмыскер өмірі ... ... ... ... ... ... ... бүгініміз бен болашағымызды ойлап қорқасың.
Өмірге келегн сәбиді ертең қылмыскер, қанішер болып өседі деп кім ... ... ... жасауы кәмелетке толмағандарға белгілі
болған ... ... ... кері ... ... кәмелетке толмағандарды
баулайды. Ересек қылмыскерлердің қылмыс жасауы туралы әңгімелерді ... ... ... ... ... ... ... құштарлық сезім
оятады. Сондықтан кәмелетке толмағандардың ересек қылмыскерлермен, соның
ішінде бұрын сотталғанмен жиі ... ... ... ... ... ... құштарлық әкеледі. Ал, Қазақстан республикасының қылмыстық
кодекстің ... ... ... ... толмағандарды қылмыстық
әрекеттерге тартумен байланысты қылмыстардың ... ... ... ... ... ... ... қорқыту, күш қолдану,
есірткі немесе ішімдік заттар қолдану арқылы ... ... ... ... қылмыстық жасауға ата-аналарының қылмысқа тартуы ерекше жоғары
көлемде зардаптар әкеледі. Бұндай қылмыстар жасауда ... ... ... ... ... қылмыстық іс-әрекеттерге
барады. Жоғары көрсетілген ... ... ... жасағаны үшін
қатаң жаза қолдану белгіленгенімен бұндай қылмыстардың ерекше ... ... ... ... ... ... өзекті мәселелердің
бірі.
Бірақ, өкінішке орай, сол кешегі кішкентай ғана балақай ... ... ... ... жатады. Бұл біздің балаға жеткілікті мән
бермейтінімізді, өз дәрежесінде тәрбиелемейтінімізді айғақтайды.
Құқықтық тәрбие ... ... ... талартар құрметтеу
сезімін қалыптастырып, азаматтардың санасына құқық пен міндеттің бірлігін
сездіреді, олардың ... ... ... ... ... жасөапірімдер
арасындағы қылмыстық әрекеттерді алдын алуы мүмкіндік ... ... ... ... ... құқықтық тәрбие беретін ... ... ... шақырып, толыққанды тәлім-тәрбие беріп отыратын
мектептер азайып барады, бұрынғыдан балардың ... ... ... ... ... ... ... еүрт көбейіп кетті.
Кәмелетке жасы толмаған адам деп қылмыс жасаған он төрт жасқа толған,
бірақ он сегіз жасқа ... ... ... ... ... ... ... белсенділік өте жоғары деңгейде. Әсіресе кәмелекетке
толмағандар арасында қылымыстықлықтың өсуі ... ... ... қарағанда, тәжірибесі мен білімінің жеткіліксіздігінен көптеген
проблемаларды шеше алмайды.
Кәмелетке жасы толмағандар қылмысты жекелей де топ ... ... ... Мұның өзі қоғам және оның болашағы үшін үлкен қатер.
Жасөспірімдердің қауіпті жолға ... ... ... ... ... ... жасай отырып өз басына ғана емес ... ... ... ... ... үлкен зиян жасайды.
Жасөапірім – қылмыскер ең бірінші кезекте ... ... ... ... Оларды қылмыстық жолға түсірмеу халықтық іс, себебі болашақта
дұрыс азаматтар тәрбиелеу ... ... ... маңызыдысы.
I.2. Кәмелетке толмағандармен жасалатын қылмыстардың негізгі себептері.
Біздің өзімізді ... ... ... ... ... ... жетеді, оның есесіне, кейде өзіміздің қалай
өзгеретінімізді аңғара ... Біз ... ... ... ... болып
немесе бұрынғылар көзден ғайып болды ғой ... бар. ... ... ... жан түршігенлік қылмыстық оқиғалар болып жатқандығын ақпарат
беттерінен ... ... ... ... ... ... жасалуы олардың жасалу себептеріне түпкіліктіғ анығырақ
зеріктеу қажеттілігі ... ... ой ... жасау тәсілі қылмыстық криминалдық сипаттамасының негізгі
элементі ретінде екі түрлі – ішкі және сыртқы факторлар ... ... ... ... және ... ... мен ... өзгерістер
жекелеген қылмыс түрлерін жүзеге асыру тәсілдеріне енген өзгерістер ... ... ... беретін сияқты.
Балалар, жасөспірімдер мен ... ... ... үйде, ата-аналармен бірге өткізеді. Жанұя олар ұшып ... ұясы ... ... ... мен ... ... ... бойына дарыта, соларға еліктейді. Ата-аналары бірін-
бірін ... біле ме, ... ... тату ма, ... ... қандай? Міне, бала осының бәрін көріп, біліп өседі.
Өкінішке орай, әрбір жанұя және ... осы бір ... ...
балалар тәрбиелеу ісіне көп ... бөле ... ... ... ... олардың бетінен қақпаймыз, солар балалық ... ... ... ... ... ... қателікке ұрынады. Осы
қателіктің салдарынан ата-аналар опық жейді. ... ... ... ... ... ... ... аталы сөзді жадыларында ұстанғаны
абзал.
Ата-аналардың осындай қамқорлығына сүйеніп, көптеген кәмелетке
толмағандар түрлі қылмыстарға ... Ал, ... ше? Олар ... ... ... ... кінәні басқа біреуге аударуға бейім тұрады. Бұл
секілді орынсыз қорғаштаудың баланың мінез-құлқына кері әсері ... ... ... өз балаларына шамадан тыс ... ... ... бос уақыттарын қалай өткізіп жүретіндіктеріне, түнделетіп
көше жүретіндіктеріне, ... ... ... ... ... оншалық мән бермейді. Бұл секілді жанұяда балалар ... өз ... ... Енді бір ... ... ... ... ұрыс дұрыс теп түсінеді.
Сот-тергеу тәжірибесінде көп жағдайда ... ... ... ... ... ... салынып, түрлі қылмыс жасайтындықтары
анықталды.
Жанұяның тұрақсыз болуы, ата-аналардың аяқ астынан ажырасуы да
балалар мен жасөспірімдердің мінез-құлқына кері ... ... ... мұң ... ата-анаға деген сенімсіздігі арта түседі. Жанұяның
шырқы бұзылған соң баланың бақылаусыз қалатындығы белгілі. ... ... ... бой ... ... ... ... дейін барады. Жанұя
берекетсіздігінің, оның шаңырағының шайқалуының әкелетін зияны осындай.
Өмірде ... ... ... жүгінсек, жазаға тартылған
кәмелетке толмағандардың ата-аналар ажырасып, от басы шырқы бұзылған.
«Бала тәрбиесі – бесіктен» ... ... сөз бар ... ... ... ең ... олардың бойына адамгершілік заң силап,
құрмет ... ... ... ... сияқты ізгі қасиеттерді дарыта білу
қажет.
Кәмелетке толмағандар көбіне тонау және қарақшылық шабуыл жасау
тәсілдерін қолданады. ... ... ... барысында мынадай жалпы
тенденция анықталды.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі. 2001ж.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіне түсініктеме. Алматы. 2001ж.
Ол – ... ... ... қылмыс түрлері көп жағдайларда
азаматтардың жеке меншігіне бағытталады екен.
Сонымен кәмелетке толмағандар жасайтын тонау және ... ... ең ... ... ... «классикалық» түрі – жұлып алып
кету. Сондай-ақ азаматтардың пәтерлері мен саяжайларын тонау да өз қарқынын
беруде.
Тағы да бір ... ... – бұл ... ... ... толмағандар жөніндегі комиссия мен еңбекпен қамту орталығы бұл
мәселені әзірше шеше алмай отыр. Әсіресе еңбекке бас ... ... ... ... ... ... өмір сүру үшін ... Осындай түпкілікті жағдайда олар тағы да қылмыс істеу жолына түсуі
мүмкін. Кездесетін қиыншылықтарға ... ... ... ... бөлім қызметкерлері өзінің міндеттерін нақты және толық
көлемде орындауға тырысады.
Құқық ... ... ... ... ... алдын алуда бірегей әлеуметтік процестің құрамды бір бөлігі болып
табылады.
Жалпы, жастар арасында тәртіп бұзуға, ... ... ... ... мемлекет органдары мен қоғамдық ұйымдардың еңбек
ұжымдары және оқу ... ... ... ... ... ... ... қылмыскерлікті азайтуға, оларды барынша
әділетті жолмен, зор ... ... ... шаралар кешені
ретінде көрінеді.
Тергеуші қызметінде тергеу сипаты тән немесе жай ... ... ... жасөспірімдердің санасына қылмысты ашу туралы
тергеу органдарының жұмысындағы құқықтық ... ... ... ... жөнінде жалпы мағлұмат қалыптастыру маңызды
орын алады. Б ұл тұрғыда И.И.Карпецтің: «жеткіншектер мен жастар ... ... да бір ... ... ... гөрі онымен
күресті тәрбиелік шаралар мен ... ... ... ... ... танытпау» дейтін қағидасы көңілге әбден қанады.
Психологтардың және педагогтардың сипаттауы бойына он төрт жас пен ... ... ... жас ... ... шақтан ересектік шққа өту кезеңі
болып атбылады, яғни осы кезде организмде психологиялық және физиологиялық
өзгерістердің болуы ... ... ... бір ... заң ... ... ... мемлекеттік тілде
жазылған әдебиеттердің жоқтығы. Сондықтан әдебиеттен ... ... ... тура ... ... ... заңдар мен жаңалықтар
газет-журналдардан жарияланады.
Осы сұрақты қорытындылайтын болсақ ... ... ... ... сан ... ... ... бермеу, ата-
аналар тарапынан қадағалаудық болмауы, қоршаған ортаның әсері, нашақорлық,
ішімдікке ... ... және тағы ... ... толмағандардың қылмыстарының алдын-алуға бағытталған
шаралар.
Еліміздегі қылмысқа қарсы күрестегі басты шаралардың бірі кәмелетке
толмағандар мен жастар арасындағы қылмыстардың алдын-алу ... ... ... жүргізеді.
Бұл қызметтің құқықтық негізін «Бала құқығы жөніндегі» ... ... ... ... ... 21 ... 1995 ... «Қазақстан Республикасының ішкі істер
органдары туралы» Заң кұші бар жарлығы, сондай-ақ басқа да ... ... мен ... ... жөніндегі нормтивтік актілер
құрайды.
Ішкі істер органдары кәмелетке толмағандардың сітері ... ... ... ... ... тәртіпте жүзеге
асырылады: кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі бөлімнің басқарма
бастығының, ерекше ... ... аға ... ішкі ... ... ішкі ... бөлімі аппаратының аға инспекторлары мен
инспекторы, сондай-ақ ішкі істер органының кәмелетке толмағандардың ... ... ... қызметіне жоғары заң немесе педогогикалық
білімі бар адамдар тағайындалады.
Ішкі істер органдарының кәмелетке толмағандардың істері ... аға ... және ... ... ... ... заң ... педогогикалық білімі, сондай-ақ арнаулы орта білімі (заң
және ... бар ... ... ... ... істері жөніндегі бөлімшенің қызметкерлеріне
негізгі мақсатқа жету үшін ... ... шешу ... құқық бұзушы жасөспірімдерді, заңға ... ... ... ... табу; қылмыстық, құқық бұзушылықтың, бақылауда
болмаудың әлеуметтік адаптация және реабилитация ... ... ... ... ... ... және ... жолын кесу,
сондай-ақ азаматтық құқықтық әкімшілік әрекеттік шаралар қолдану;
2) құқықбұзушылыққа және балалр мен жасөспірімдердің бақылауда болмауына,
қылмыс жасауға ... ... ... ұйымдастырушы және
көмектесушіні, ата-ананы ... ... ... ... ... толмағандардың бостандығы, көзқарастары және ... ... ... отбасылық, азаматтық құқық заңдарында
көрсетілген баптардың әсеріне сәйкес заңға қайшы қол сұғушылықтарды
болдырмау;
3) жергілікті тұрғындарға ... ... ... ... ... бұзушылық және олардың бақылауда ... ... ... ... көрсету.
_______
Ғ.Сапарғалиев. Қазақстан мемлекеті мен құқығының негіздері. Хрестоматия.
Алматы. «Атамұра». 1996ж.
А.Н.Ағыбаев. Қылмыстық құқық. ... ... ... «Жеті жарғы». 1998ж.
Кәмелетке толмағандардың істері ... ... ... мәселелерді орындау үшін жүйелі түрде мына шараларды өткізеді:
1) заң актілерінің талаптарына сәйкес жасөспірімдер мен ... ... ... ... ... және ... әрекеттерін табу ... ... және ... қылмыстық жауаптылыққа тартуға жасы толмағандарды және қылмыстық
жазалаушылық әрекет жасаған адамдарды ... ... ... және ... ... алып келу және ... ... тергеу және криминалды
полиция қызметкерлерімен ... ... осы ... сот және жергілікті атқарушы органдардың жанындағы құқық
бұзушылық үшін жауапкершіліктің ... ... ... ... ... ... ... қарауына материалдар дайындайды.
3) қылмыс жасауға, құқық бұзуға бейімді жасөспірімдер, ата-аналарға
немесе оларды ауыстырушы адамдар ... ... кері ... ... ... қарсы әрекеттің себептері ... ... ... ... ... ... туралы тиісті органдардан және мекемелерге сұрау
салады.
4) сотқа, қамқоршы, қорғаншы органдарға жасөспірімдерді шектеу
немесе олрдың ата – ... ... ... ата ... ... ... ... бойынша материалдар
дайындап, сотқа, қамқоршы, қорғаншы органдарға жібереді.
Қылмыс болып ... ... ... ... ... ... ... тарту жасына жеткенше жабық түрдегі ... ... ... мен ... ... ... ата – аналарына, оларды ауыстырушыларға, сондай-ақ педагогтар, оқу,
тәрбиелік, ... ... ... да ... ... ... ... міндетті қызметкерлер өздерінің міндеттерін орындамаса ересек
ұйымдастырушы мен көмектесушілер кемелетке ... ... ... да заттарды медициналық емес пайдалануға не спирт ішімдіктерін жүйелі
түрде қолдануға не жезөкшелікпен, қайыр сұраушылықпен немесе қаңғыбастыққа
итермелесе ... ... іс ... ... процестерін жүзеге
асырады.
5) Жасөспірімдердің жалған айқын қылмыстарын ашу мен ... ... ... бірге кінәнің дәрежесін не
оның кінәсіздігін, ... ... ... жасауға
қатыстылығын, ересек ұйымдастырушы мен көмектесушінің бар
болуын, қылмыс ... әсер ... ... мен ... мақсатында қатысы алады.
6) қылмыстық атқару жүйесі мекемелерімен бірлесе отырып, жазаларын
өтеп шыққан жасөспірімдердің қайталап қылмыс жасауға жол ... ... ... мен ... ... ... ... орналасуға көмек көрсетеді.
7) денсаулық сақтау органдарымен бірлесе отырып, кәмелетке
толмағандарға қатысты ... ... ... етеді.
8) Құқық бұзушы – жасөспірімдерді әлеуметтік адаптациялау және
реабилитациялау шараларын, ...... және ... ... қолдануды жүзеге асырады және тіркеу
жүргізеді, оқу орындарының тағы басқа ... ... да ... жергілікті әдет-ғұрып, салт-дәстүрлерді білу қажет;
жасөспірімдердің тәрбиесімен, ... ... ... атқару органдарының, мемлекеттік және мемлекеттік
емес ... ... ... ... ... ... спорт, мәдени – ағарту және жасөапірімдермен ... ... ... басшылармен; кәмелетке толмағанның
қылмыстары, құқық бұзушылық және ... ... ... статистикалық мәлімет алу; көбіне құқық
бұзушылық жасалатын орынды, себеп-салдарын ... ... ... істері жөніндегі бөлімше құқық бұзушылықтың
жалпы алдын алуды жүзеге асыруы үшін алдымен ... ... ... ... ... ... болдырмау мен және
соларды анықтау мен айналысады. Олардың шығу формасы әртүрлі болуы ... ... ... ... және оларды
ауыстырушылардың ішімдікке салынуы сияқты теріс әсерінен ... ... ... ... олар оқыған тыс уақытта, қоғамға пайдалы істермен
айналыспаған ... ... ... ... ... істері жөніндегі бөлімшеге келіп түсіретін
криминогендік жағдайлар туралы мәліметтің ... көзі ... ... ... ... қызмет көрсететін территолриялық қола немесе
аудандар бойынша құқық бұзушылықтың ... ... және ... қорытынды жинақтаудың материалдары;
2) азаматтармен, қоғамдық немесе мемлекеттік ұйымдармен (жергілікті
атқарушы ... ... ... ... ... оқу ... сот және прокураткра мекемелері) ... ішкі ... ... ... ... нақты қылмыстық істерінің
материалдары;
4) ... ... ... ең ... некені бұзудың материалдары;
5) арнайы жедел іздестіру шаралары нәтижесінен келіп түскен материалдар;
6) бұқаралық ақпарат құралдары: теледидар, радио, газет басылымдары ... ... ... істері жөніндегі бөлімшенің жұмыстары жалпы
профилактика шаралары жоспары негізінде жүзеге асырылады.
Олар қолда бар барлық айлық және тоқсандық ... ... ... ... ... ... Жоспарды әрқашанда мына негізгі
шаралар болуы керек:
1) кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі ... ... ... ... шаралар;
2) ішкі істер органдарының қызметкерлерінің басқа да мемлекеттік және
қоғамдық ұйымдармен өзара бірлесіп жүргізетін ... ... ... ... жөніндегі бөлімшенің қызметкерлерінің
басқа да бөлімшелермен немесе ішкі ... ... ... ... ... толмағандардың істері жөніндегі бөлімше ... ... ... ... ... ... ... және бақылаусыздық жасөспірімдер
арасындағы алдын-алу және болдырмау жұмыстарын орындау және тағы басқалар.
Кәмелетке толмағандардың ... бір ... ... ... профилактиканы кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі бөлімшенің
лауазымды адамдары жүзеге асырады. Топтың құқық ... ... алу ... өз ... ашу ... ұйымдастырумен жүргізу кезегінде
кәмелетке толмағандардың ... ... ... ... адамдары осы
бөлімшеге тән жұмыс формасы және әдістерін пайдаланады:
1) жасөсірімдерді мас жағдайда кім жеткізгенін немесе ... ... ... ... қайыршылық сұрауға, құмар ойындарға,
жөзекшелікке, анаша ... ... ... ... ... ... ... жасөспірімдердің қоғамға қарсы немесе басқа топтарға
жататын, осы ... ... және ... олар қылмыс жасайтын
объектілер мен ... ... ... жасөспірімдердің қоғамға қарсы әрекеттері басқа адамларға қылмыс
жасауға орындатушыларды табу ... ... ... ... ... ... ... соғатын, оларға қатал қарайтын және жасөспірімдерге қатысты
басқа да заңға ... ... ... ата-аналар, оларды
ауыстырушылар және басқа адамдарды табу;
5) жасөспірімдердің ұрланған мүлікке ұқсас ерекшеліктері бар ... алу ... ... ... спирт ішімдігіне басқа
заттар мен мүліктерге жұмсаған ақша қаражатының болуы ... ... ... ... ... ... болып, жасөспірімдер
(олардың құқыққа қарсы жүріс-тұрыстарына қарап, қылмыс ... ... ... ... және ... ... ... (егер олар
өздеріне жүктелген болса тәрбиелеу міндетін өздерінің қоғамға ... ... ... әрекеттер жасауға мүмкіндік жасаса) табылады.
Жеке профилкатика келесі этаптардан тұрады:
1) профилактикаға жататын адамдарды ... жеке ... және оның өмір сүру ... ... және ... ... толмағандардың істері жөніндегі бөлімнің бақылаушы істерін
есепке алу;
_______
Е.К.Қайыржанов. Криминалогия. Алматы. Өркениет. 2000ж.
А.Н.Ағыбаев. ... ... ... ... ... ... тікелей профилактикалық жұмыс.
Ең бастысы болып «қиын» жасөспірімдермен жұмыс табылады. ... ... бір ... ... ... ... ... бөлімге оқушыларды (қатысушыларды) жеткізу болып табылады. Бұл
жерде де өзінің ерекшеліктері бар. ... ... ... ... ... ... ... мен жасөспірімдер
жеткізіледі:
1) қылмыстық жауапкершілікке жасы жетпеген қылмыстық белгілері ... ... ... ... ... ... қол сұғатын әкімшілік құқық бұзушылықтар жасағандар;
3) жасөспірімдердің уақытша ... ... ... ... өз бетімен кетіп қалғандарды;
4) өз бетімен 6-ға дейінгі жаста жанұясын өз еркімен тастап ... ... ... 18-ге дейінгі жаста тастағандардың жеке басы
анықталса және бақылауды, көмекті керек ететіндер;
5) адасып кеткендер тастандыларды олар кәмелетке ... ... ... 8 ... артық бола алмайды, ал қалған
категориядағылар 3 сағаттан артық ұсталмайды.
Тастандылар мен ... ... акт ... Тастап кеткендер
балаларға қатысты акт 3 данада жасалады. Акттің 1 ... ... ... және ... ... қауіпті жағдайда тастап кетуіне кінәлі адамға
өздеу салу туралы мәселені шешу үшін ... еске алу ... 2-ші ... ... ... ... ... немесе балалар
емдеу мекемесінежіберіледі.
II. Кәмелетке толмағандарға жаза тағайындаудың түсінігі мен мәні.
II.1. ... ... ... ... жаза ... ... ... қоғамға қауіпті іс-әрекет жасаған адам
қылмыстық заң бойынша жауаптылыққа тартылуы ... ... ... ... гуманизмдік, заңдылық қағидаларға сәйкес
кәмелетке толмағандарға қылмыстық жаза ... ... ... ... ... ... адамның қаншалықты өзгеріп жаза өтеуге
байланысты түзелетіндігін ескеру қажет. Заң ... ... ... ... ие болады, өз іс-қимылы, әрекеті үшін өзі заң бойынша ... ... Он ... ... ... адамдар айтылған құқықтар мен
бостандықтарға тек ішінара ие бола ... ... ... ... ... шектелген түрде тартылады. Жасы толмағандардың құқықтары мен
бостандықтары ерекше әдістермен қорғалады. Сонымен кәмелетке ... ... ... ... ... жасы он төртке толған, бірақ он сегізге
толмаған ... ... ... ... ... ... жасы он төртке толу. Ал он сегіз жасқа толғаннан соң тұлғалардың
кәмелетке ... ... ... ... ... ... ... кезде
жасы он алтыға толған адам қылмыстық ... ... ... он төрт ... ... жауаптылыққа тартылады.
Он төрт жастан қылмыс жасайтындар мынадай жағдайларда жауаптылыққа
тартылады:
1) кісі өлтіргені үшін;
2) қасақана денеге жара ... ... ... үшін ... ... ... ацырлықта және жеңіл болып 3түрге бөлінеді;
3) әйелді зорлағаны үшін;
4) қарақшылық шабуыл жасағаны үшін;
5) тонағаны үшін;
6) ұрлағаны үшін;
7) бұзақылық ... ауыр түрі ... өте айыр ... ... және жеке ... ... ... үшін;
9) қаруды, әскери оқ дәріні, жарылғыш заттар мен қондырғыларды ұрлап не
қорқытып алғаны үшін;
10) қасақана жол құрылысын ... ... ... ... ... ... жасағаны үшін;
12) адам ұрланғаны үшін;
13) терроизм үшін;
14) террорлық акті жасалады деп жалған хабар таратқаны үшін;
15) вандализм (мәдениет мұраларын, зиратта, тағы ... ... ... ... наша ... және ... адам психикасына зардабы тиетін улы заттарды
ұрлау немесе қорқытып алғаны үшін;
17) ... ... ... олар ... ... ... ... аталған қылмыс түрлерінің барлығында, адамның жеке ... ... ... үшін де аса қауіпті олардың мүддесіне үлкен зиян
келтіретін қылмыстар он төрт жасқа ... ... ... ... ... ... ... түсінеді. Сондықтан мұндай жастар өлтіру аса
ауыр бұзақылық жасау, ұрлау, әйел золау, ... ... ... түрде
жасау арқылы өзге адамдарға, мемлкетке қасақана қарсы шығады. Жас ... ... ... ... ... маңазсыз адамның өз азаматының
өмірін, денсаулығын сақтау ... қол сұғу ... ... ... ... ... мен жазалар қолдануға мәжбүр болады.
Жоғарыда айтылғандай Қазақстан Республикасының Қылмыстық ... он ... ... ... ... жауаптылыққа тартылмайды. Он
төртке толмаған ... ... ... ... қоғамға
қауіптілігін, мәнін жете түсінбейді және өзінің іс-әрекетін ... ... ... адам ... ... ... ... бірақ психикасының бұзылуына байланысты емес психикалық дамуы
жағынан артта қалуы салдарынан кішігірім немесе ... ... ... ... ... ... ... іс жүзіндегі сипаты
мен қоғамдық қауіптілігін толық көлемінде түсіне алмаса не оған ие бола
алмаса ... ... ... ... ... ... ... ісін қарау барысында сот олардың
жасын (күні, айы, туған жылы) нақты анықтауы қажет.
Ал кейбір ... үшін ... ... он төрт ... он төрттен он алтыға дейінгі жаста қылмыс істеген ... ... ... ... ... денсаулығы бұзылуына әкеп соқтыратындай
етіп, адамның женесіне ... ... ... ... ... ұрлық
істегені, мемлекеттік және қоғамдық мүлікті немесе азаматтардың ... ... ... ... үшін я ... ... атылатын қару-
жарақты, оқ дәріні ... ... ... ... ... сондай-ақ
поездық апатқа ұшырауын туғызатын әрекеттерді қасақана істегені үшін ... ... ... ... онша ... емес қылмыс ажсаған он сегіз жасқа ... ... жаза ... ... ... деп тапса, сот ондай
адамға қылмыстық жаза болып табылмайтын, ... ... ... өолдана алады немесе жасы толмағанды қылмыстық жауапкершіліктен
босатып, оған ... ... ... ... ... мәселесін қарау
үшін оның ісін жасы толмағнадардың істері ... ... ... ... А.Н.Ағыбаев. Жалпы бөлім. Алматы. «Жеті жарғы». 1998ж.
Кәмелетке толмаған адамға бір ... ... ... бар ... шараларға тағайындалуы мүмкін. Өмір бойы бас бостандығынан айыру
он сегіз ... ... ... ... ... ... және де өлім
жазасы сондай-ақ онсегіз жасқа толмай қылмыс ... ... ... ... жаза тағайындау кезінде Қылмыстық
кодекстің 52-бабында көзделеген мән-жайлардан басқа, оның ... ... ... психикалық даму деңгейі, жеке басының өзге де
ерекшеліктері, сондай-ақ оған жасы үлкен ... ... ... ... жас жеңілдететін мән-жай ретінде басқа ... және ... ... ... ескеріледі.
Қылмыстық кодекстің 52-бабы, 3-бөлігіне сәйкес, жаза ... ... ... мен ... қауіптілік дәрежесі айыпкердің жеке
басы, ... ... оның ... ... ... және одан кейінгі мінез-
құлқы, жауаптылық пен жазаны жеңілдететін және ауырлататын ... ... ... ... ... ... және ... және оның ауыратындығы ... ... ... ... жаза ... ... ... сәйкес әділеттілік
қағидасын қатаң сатауы тиіс.
Кәмелетке толмаған адаммен бірге басқа да қылмысқа қатысушылар немесе
қылмысқа айдап салушылардың ... ... бе ... ... ... назар аударуды талап етеді.
Кәмелетке толмаған жас жеңілдететін ... ... ... ... және ... мән-жайлар жиынтықта ескеріледі.
Кейбір мән-жайлар құқықтық сиаптқа ие болады: адам бірнешеь рет
немесе ... ... ... ... ... ие боглуы немесе
болмауы. Басқа мән-жайлар құқықтық сиаптқа тән ... ... ... жаза
тағайындау кещзінде сотпен ескеріледі.
Кәмелетке толмағандарға тағайындалатын жаза ... ... ... ... мен жас ерекшеліктеріне байланысты оларға
тағайындалған жаза түрлеріде ересектерге қарағанда жеңіл болып белгіленген.
Кәмелетке толмағандарға қатаң қылмыстық жазалар (өлім ... ... бас ... ... ... ... жасы толмағандардың статусының еркшеліктеріне байланысты
оларға белгілі бір лауазым атқару құқығынан ... ... ... ... ... ... ... шектеу сияқты жазалар
тағайындалмайды.
Кәмелетке толмағандарға тағайындалатын жаза түрлері:
1) айыппұл;
2) белгілі бір ... ... ... айыру;
3) қоғамдық жұмыстарға тарту;
4) түзеу жұмыстары;
5) қамау;
6) бас бостандығынан айыру болып табылады.
Айыппұл ... ... ... ... ... ... немесе
өндіріп алуға жарайтын мүлкі болған жағдайда ғана тағайындалады. Айыппұл
кәмелетке толмай ... ... ... табысы немесе өндіріп алуға
жарайтын мүлкі болған жағдайда ғана ... ... ... бес ... ... ... дейінгі мөлшерде немесе кәмелетке ... ... ... өзге табысының екі аптадан алты айға дейінгі
кезеңдегіндегі мөлшерінде тағайындалады.
Кәмелетке толмағандарға белгілі бір ... ... ... ... ... екі ... ... мерзімге тағайындалады және олар заңды негізде
белгілі бір қызметпен айналысып жүріп, қылмыстық ажазға әкеп ... ... ... ғана ... осы түрі ... ... тарту қырық сағаттан жүз алпыс сағатқа дейінгі
мерзімге тағайындалады, ол ... ... ... қолынан келетін
жұмысты орындауы болып табылады және ол оны оқудан немесе негізгі жұмысынан
бос ауқытында атқарады. Он алты ... ... ... бұл жаза ... ... ... екі ... ал он алтыдан он сегіз жасқа
дейінгі адамдар үшін күніне үш ... ... ... жұмыстары сот үкімі шығарған ... он алты ... ... ... адамдарға бір жылға дейінг мерзімге тағайындалады.
Қамау сот үкімі шығарған кезде он алты ... ... ... ... бір ... төрт айға ... мерзімге тағайындалады. Бұл
жаңа жазаның негізгі түрі болып табылады, мазмұны жағынан бас бостандығынан
айырумен ... ... ... ... сотталған адамды тағайындалған жазаның
бүкіл мерзмінде қоғамнан оқшаулар жағдайында ұстау болып табылады.
Қамауды кәмелетке толмағандарға, тек он алты ... ... ... ... ... ... кезде қылмыстың сипаты мен қоғамдықтілік
дәрежесі, айыпкердің жеке басы ескеріледі.
Кәмелетке толмаған адамды бас бостандығынан ... он ... ... ... кісі өлтіргені үшін он екі жылдан аспайтын
мерзімге тағайындалуы мүмкін. Он төрт ... он алты ... ... ... ... ... рет жасаған адамдарға бас бостандығынан айыру
тағайындалмайды.
Кәмелетке толмаған адамды сотталған адамдар бас ... бас ... ... ... рет сотталған еркек жынысты
кәмелетке толмағандар, сондай-ақ әйел ... ... ... ... режимдегі тәрбиелеу колонияларында;
2) бұрыцн бас бостандығынан айыру жазасын өтеген еркек жынысты кәмелетке
толмағандар – ... ... ... колонияларында өтейді.
Қоғамдық қауіптілік сипатына және дәрежесіне, кінәлі адамның жеке
басына басқа да ... ... сот ... ... ... ... еркек жынысты кәмелетке толмай сотталған ... ... ... ... режимдегі тәрбиелеу колониясында өтеуін
тағайындауы мүмкін.
Қазақстант Республикасының Қылмыстық заңына сйкес, ... үшін ... жаза ... ... ... төлеу.
➢ Белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан ай ... ... ... ... ... ... ... Бас бостандығынан айыру.
Кәме,летке толмағандарға жоғарыда көрсетілген қылмыстық жазалар олар
жасаған іс-әрекеттерге сәйкес барлық мән-жайлар ескеріліп ... ... іс ... ... ... бойынша тағайындалуы тиіс.
_______
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіне ... ... ... ... ... ... кодексі. Оқулық. Алматы. «Жеті жарғы».
2001ж.
II.2. Тәрбиелік әсері бар ... ... және оның ... ... ... бір ... ... әсері бар бірнеше
түрі бар мәжбүрлеу шаралары ... ... ... ... болып табылады.
Бала болашағымыз деп жиі айтамыз, ал сол ... ... ... ... жасаушылық бүгінгі күнде аз кездеспейді.
Балалар бұзақылық жолға ... ... оның ... ... ... ... ... сан-сауал көлденеңдейді.Бұл орайда
әңгімені осы тұрғыдан бастағанды жөн көріп отырмын.
Кәмелетке ... ... ... ... ... кешенді
қимылдауды талап етеді. Мәселен, қалалық ішкі ... ... ... ... толмагандар ісі жөніндегі полициясының басты міндеті,
біріншіден, тұрмыс-тіршілігінде ... ... ... ... ... ... ... анықтап, олармен мақсатты жұмыс жүргізу,
екіншіден, қиын ... ... ... күш салып, алдын-алып, ата-
аналармен бірге қимылдау болып ... ... ... ... ... қаласы бойынша жасөспірімдер арасында 67 қылмыс жасалған.
Қылмыс ... ... ол ... қылмыстар, тонау, ұрып-соғу тағы басқа
жасөспірімдердің қылмыс жасауына әртүрлі жағдайлар себеп болады. Айталық,
отбасныңы тұрмыс-тіршілігі, яғни күн ... ... әсер етуі ... ... ала ... ... күн ... қамымен базарда жүріп,
баласының күнделікті немен шұғылданып жүргеніне мән бере ... ... ... ... баланы қадағалауға міндетті мектептің ... де ... ... ... Рас, ... ... соңғы кезде
қолға алына бастады. Бірақ ... ... ... ... ... бірден
қалпына келтіре қою оңай шаруа емес. Бүгінде жастар ... тағы ... ... ... ... ол ... күрес екендігі белгілі.Өкінішке
орай бұл кесел киінгі ... күрт ... ... ... ... ... қалталарынан бөтелкеге
құйып искеп жүрген бензин, ацетон, ... да ... ... есірткі
тәріздес сұйық заттар табылады.Бұндай жағдайларда ұсталған жастардың ата-
аналарын дереу ішкі ... ... ... ... әлгі балаларды нарколог
дәрігерге апарып ... ... ... ... ... ... Ондай жасөспірімдерді уақтылы емдемесе, кейін есірткіге ұрынатыны
сөзсіз. Сондықтан оларды тіркеуге ... ... ... ... нарколог-дәрігерлерге көрсетіп алдын-алу шараларына мән беріп
үнемі қадағалау қажет.
Қазір әр ... 18 ... ... ... ... ... деген
сирек кездесетін жарнамаларды көріп қаламыз. ... бойы ... ... мен ... кафе, барлардағы жағдайға қарағанда, оның
орындалуына деген күмән бар. Осы ... не ... ... - ... түрі көп, ... ... ... кафе, бар, түнгі
клуб, компьютерлік салондар көбейіп ... Оның ... де ... ... ... бар. ... олар әлгіндей қойылған талапты сақтай
бермейді. Әу баста сауда бөлімдерімен келісім-шартқа отырған ... ... ... жасөспірімдерге сатпауға, компьютерлік салондарға түнгі
сағат оннан кейін жасөспірімдерді ... ... ... ... ... ... ... Керсінше пайда көру мақсатында арақ-шарап,
темекі тағы басқа тиым салынған ... ... ... ... кәмелетке толмағандар ата-анам рұқсат еткен, - деп дауап бере
отырып өз еріктерімен жүреді.
Жасөспірімдердің ... ... ... жүріп тұруы, ата-
аналарының қарусыз қалдыруы, түнде тоналып немесе соққығажығылуы ... ... ... толмағандарға тәрбиелік мәжбүрлеу шараларын қолдану
Қылмыстық кодекстің ... ... ... ... ... ... толмағандарға тәрбиелік әсері бар мәжбүрлеу шаралын
тағайындайды. Олар төмендегідей:
1) ескерту;
2) ата-аналарының ... ... ... ... ... ... органның қадағалауына беру;
3) келтірілген зиянды қалпына келтіру міндетін жүктеу;
4) бос уақытын шектеу және кәмелетке толмаған адамның ... ... ... ... ... ... тәрбие немесе емдеу-тәрбиелеу
мекемесіне орналастыру.
Тәрбиелік мәжбүрлеу шараларын қолдану кәмелетке толмаған адам жүйелі
түрде ... ... ... ... бұл шара ... ... толмаған адамдықылмыстық жауаптылыққа тарту үшін тиісті құжаттар
мемлекеттік органға жіберіледі.
Ескерту кәмелетке толмаған адамға оның ... мен ... ... және ... ... ... қылмыстарды қайталап
жасаудың зардаптарын түсіндіруден тұрады.
Келтірілген ... ... ... ... кәмелетке толмағанадамның
мүмкіндік жағдайын және оның тиісті еңбек дағдысы болуын есепке ала отырып
жүктеледі.
Кәмелетке толмаған ... бос ... ... және оның ... ... талаптар белгілеу, белгілі бір орындарға баруға ... ... бір ... оның ... ... көлік құралын
басқаруға байланысты нысанын пайдалануға тиым салуды, тәуліктің, белгілі
бір уақытынанкейін үден тыс ... ... ... ... ... ... жерлерге баруын шектеуді көздеуі мүмкін.
Кәмелетке толмаған адамға ... беру ... ... ... ... ... аяқталу не мамандандырылған мемлекеттік ... ... ... ... ... ... тәрбие немесе емдеу-тәрбиелеу мекемесіне орналастыруды со
кәмелетке толмай қасақана орташа ауырлықтағы ... ... ... ... Сот ... толмағандарды ата-аналарының немесе
олардың орнындағы не мамандандырылған мемлкеттік органға бақылауға бере
отырып, ... ... және ... ... ... қойылған талаптарды
мүлтіксіз орындауды талап ... ... ... жауаптылықты жүктей
алады. Сонымен қатар аталған адамдардың өзінің денсаулығына, қызметінің
жағдайына, мүліктік ... ... жасы ... ... түрде
қарауына мүмкіндігінің болуын анықтау қажет. Мұндайжағдайда мысалы, ата-
аналарының уақытының бос ... ... ... жоғалуы ұзақ
мерзімдегі науқастануы және тағы басқа мән-жайлардың орын ... ... бар ... ... ... ... ... болып танылмайды.
Тәрбиелік әсері бар мәжбүрлеу ... ... ... ... тұлғаның, жеке басына қатысты әр түрлі мән-жайларды
анықтаумен байланысты болып табылады.
Мұндай ... ... ... ... ... ... ... толмаған адамның қылмыс жасағанға дейінгі жағымды жүріс-
тұрысы;
2) қылмысты бірінші рет жасауы;
3) шын қкінуі;
4) ... ... ... зардаптардың орнын толтыруы;
6) кінәсін мойындағысы келуі, қылмысты ... ... ... ... тағы ... ... дұрыс қабылдап, қылмыстық іс жүргізуде немесе істі
сотта қарауда қолдану, қылмысқа қарсы ... ... зор үлес ... ... ... ... босату мәселелері.
Кәмелетке толмағанды қылмыстық жауапылықтан және жазадан ... ... ... ... ... арқылы жүзеге асырылады. Қылмыстық
құқықтың жалпы нормасы ... ... ... шын ... ... ... шегінен асқан кезде, жәбірленушімен татуласуына
байланысты, жағдайдың ... ... ... ... ... ... 5-бөліміне сәйкес жасаған қылмысы үшін
қылмыстық кодекс бойынша өлім жазасының ... ... ... ... ... ... сот ... Бұл норма жасы кәмелетке толмағандарға
қолданылмайды, өйткені заң бойынша мұндай ... өлім ... ... ... бас ... ... ... қолданылмайды.
Бірінші рет кішігірім немесе орташа ауырлықтағы қылмыс жасағаны үшін
сотталған кәмелетке толмаған адам, егер оны ... ... ... ... ... тәрбиелік әсері бар мәжбүрлеу шараларын қолдану жолымен
қол жеткізуге болады деп танылса, сот оны ... ... ... ... бар ... ... тек ... үшін кінәлі деп
танылған адамдарға қолданылады.
Қылмыстық жазаны қолданбау мәселелерін шешу кезінде сот қылмыстық-
қоғамдық ... ... және ... ... адамның жеке басына,
жанұялық жағдайына, тәрбиесіне, басқа да мән-жайларға қарай жаза қолданусыз
түзелуіне қол жеткізуге болады деген ... ... ... ... рет ... ... ауырлықтағы қылмыс жасағаны үшін
сотталған он ... ... ... ... ... ... бар мәжбүрлеу
шараларын қолдану жолымен қылмыстық жауаптылықтан босатылуы мүмкін.
Жазаны ... ... ... ... ... босату кәмелетке
толмаған жаста қылмыс жасап бас бостандығынан ... ... ... ... адамдарға:
1) кішігірім немесе орташа ауырлықтағы қылмысы үшін сот тағайындаған
жаза мерзімінің кемінде үштен бірін;
2) ауыр ... үшін сот ... ... ... ... аса ауыр қылмысы үшін сот тағайындаған жаза мерзімінің кемінде үштен
екісін нақты өтегеннен кейін қолданылуы мүмкін.
Кәмелетке толмағандарды жазаны өтеуден ... ... ... бұрын
босатудың шарттары мен енгіздері қылмыстық заң атқарушылықпен, әлеуметтік
әділеттілікті қалпына келтіру, сотталған кәмелетке ... ... ... ... ... ... ... жаңа қылмыстар жасауынан сақтандыру
мақсаттарын ескере отырып көзделген.
Заңда сонымен қатар, түзету критерийлерінен басқа ... ... ... ... үшін ... ең ... ... мерзімдегі
_______
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодекс. Жалпы бөлім. Алматы. «Жеті
жарғы». 2001ж.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіне түсінік. Алматы. ... және ... ... ... болып жазаны нақты өтеудің
дефференциялық мерзімі болып табыла. Бұл мән-жайлармен, жазаны ... ... ... ... ... ... ... кәмелетке
толмаған жастағы қылмыс жасаған анағұрлым ... ... ... ... ... ... жаза мерзімінің кемінде
жартысының өтелуі шартты түрде мерзімінен бұрын босатудың ... ... ... толмағандарды жазаны өтеуден шартты түрде мерзімінен
бұрын босатудың негізі болып, оның ... ... ... ... ... адал көзқарасы, жүктелген міндеттеріді мүлтіксіз орындалуы
және де ол адам өзінің ... ... ... ... ... ... етпейді деп танылуы саналады.
Осыған байланысты кәмелетке толмағандарды жазаны өтеуден шартты ... ... ...... ... ... көтермеде
шаралары болып табылады.
Кәмелетке толмағандарды жазаны өтеуден, шартты түрде мерзімінен бұрын
босату барлық жазаны өткеріп жүрген ... ... ... ... түзеу жұмыстары немесе бас бостандығынан айыру түріндегі жазаларға
қолданылады.
Кәмелетке ... ... ... шартты түрде мерзіменне бұрын
босата отырып, белгілі бір міндеттерді орындауда: мінез-құлқын ... ... ... мемелкеттік органға хабарламай тұрақты тұратын,
оқитын жерін ауымтырмауды, белгілі бір орныдарға бармауды, ... ... оның ... септігін тигізетін басқа да ... сот ... ... ... толмаған адамның жүріс-тұрысын
бақылауды оған уәкілдік берілген мамандандырылған мемлекеттік орган жүзеге
асырады.
Аталған жазадан босату түрі ... деп ... ...... ... ... қолданылған адам, егер жазаның
қалған өтелмеген бөлігі ішінде:
1) өзіне әкімшілік ... ... ... ... ... ... ... – шартты түрде босатуды қолдану кезінде ... ... ... ... ... ... ... бойынша мерзімене бұрын шартты түрде босатудың күшін жою және
жазаның өтелмей қалған бөлігін орындау туралы қаулы ете алады;
2) ... ... ... жаңа ... жаза ... ... ... – шартты түрде босатудың күшін жою немесе оны сақтау
туралы мәселені шешеді;
3) қылмыс қасақана жасалса, со оған ... ... ... ... ... жаза ... Егер сот ... шартты түрде босатудың күшін жойса, абайсызда қылмыс жасаған
жағдайда да осы ережелер бойынша тағайындалады.
Ескеру мерзімімен жазадан босату.
Қылмыстық ... 69 және 75 ... ... ... ... толмағандарды қылмыстық жауаптылықтан немесе оны жазасын өтеуінен
босату кезінде тең жартысына қысқартылады.
Әділеттілік қағидасына сәйкес, Қылмыстық кодекстің 69 және ... ... ... ... ... толмағандарды қылмыстық
жауаптылықтан немесе оның ... ... ... ... тең жартысына
қысқартылады.
Егер де қылмыс жасаған ... ... ... ... ... толмаған адам қылмыстық жауаптылықтан босатылады:
1) кішігірім қылмыс жасағаннан ... бір ... ... ... ... жасағаннан кейін екі жарым жыл;
3) ауыр қылмыс жасағаннан кейін бес ... аса ауыр ... ... ... жеті ... толмағандарға қатысты ескеру мерзімінің есептелуі, тоқтатылуы
немесе қысқартылуы ересек ... ... мен ... үшін ... кемелкетке толмаған адам, егер айыпталу үкімі
оның заң уүшіне енген күннен бастап ... ... ... ... ... ... ... кішігірім ауырлықтағы қылмысы үшін сотталғанда – бір жарым жыл;
2) орташа ауырлықтағы қылмысы үшін сотталғанда – үш ... ауыр ... үшін ... – бес ... аса ауыр ... үшін сотталғанда - жеті жыл.
Кәмелетке толмағандарға Қазақстан Ресупбликасының Қылмыстық кодексі
өзіндік ерекшелігі, гуманистік сиапты бар ... ... ... ... ... ... жою ... сегіз жасқа толмағанға дейін қылмыс жасаған адамдар үшін Қылмыстық
кодекстің 77-бабында көзделген соттылықты жою мерзімдері қысқартылады және
тиісінше:
1) бас ... ... ... ... ... ... ... кейін төрт айға;
2) кішігірім немесе орташа ауырлықтағы қылмыс үшін бас бостандығынан
айыруды өтегеннен кейін бір ... ауыр және аса ауыр ... үшін бас ... ... ... үш ... тең болады.
Қылмыстық кодекстің 77-бабы кәмелетке толмағандарға ... ... ... ... тек ... он ... жасқа толмай
қылмыс жасаған адамдарға қатысты жою белгілерін қамтиды.
Қылмыстық кодекстің 13-бабы 4-бөлігіне сәйкес он сегіз жасқа ... ... ... үшін сотталғандардың қылмыстық қайталануын тану
кезінде есепке алынбайды, яғни олар бұрын сотталған адам деп ... ... ... тәртіппен кәмелетке толмағандарды жасаған
қылмыстық әрекеттері үшін әділ жаза тағайындау. Жазадан заңды
_______
А.Н.Ағыбаев. Қылмыстық құқық. Жалпы бөлім. Алматы. «Жеті ... ... ... ... кодексі. Жалпы бөлім. Оқулық. Алматы.
«Жеті жарғы». 2008ж.
түрде босату, соттылықты жою ... ... ... ... ... толмағандық мән-жайларды ескеру қылмыстық
заңның гуманизм принципінің жүзеге асырылуын суреттейді.
Қорытынды.
Өзімнің таңдап алған ... ... ... ... деп санаймын.
Себебі кәмелетке толмаған жас азаматтардың қылмыстар ... әлі ... ... жай ... жас ... біздің болашағымыз. Табиғат заңдарына
сәйкес еліміздің ... ... Ал ... ... ... ... ... яғни біздің міндетіміз. Қоғамға жат сан ... ... ... ... ... ... қылмыс, бір ауыз сөзбен түйіндеп
айтқанда оны істеген адамға да, ... да ... ... оның құқық қорғау органдары, басқа да мемлекеттік ... да ... ... ... ... ... қылмысқа
қарсы күрес әрекеттерін жүргізгенмен, бұл ... дерт әлі ... ... отыр. Қылмыстарды жасауға жасөспірімдердің араласу бұл ... оның ары ... ... ... ... ... ... жүрген қылмысқа қарсы заңдарымызды, орынды дұрыс
қолдану, қылмысқа қарсы ... ... бір ... жолы ... ... ... Ата заңымыз бойынша ел-басымыз Қазақстан ... ... ... ... ішкі және ... саясатымыздың
басты бағыттарынан хабардар етіп ... ... ... ... ... ... Ол 2030 ... дейін даму жолымызды
байыптайтын ұзақ ... ... да ... «Қазақстан-2030» стратегиясы тек Қазақстандықтардың ғана
емес, күллі ... ... да ... шыға алды. Егемен ел ... ... ... 18 ... асты. Демократиялық егеменді ел
құрутәртіпті жолға қою керек. Құқықты мемлекет ... ... ... ... ... оны ... ... етуге, осы салада қызмет
істейтіндердің қолының да, арының да таза болуын қадағалауға міндеттіміз.
Ел басымыз қалыптасқан жағдайда қай ... да сын ... ... ... ... таңда қай шамада жүргенімізді өте дәл ... Ал ... ... нақты жағдайымызға келетін болсақ, біздің қай
бағытқа бет алып келе жатқанымыз мағыздырақ. Осына жете ... ... ел ... ... ... ... ойдағыдай өрге
бастыру үшін жұртшылықпен әрбір азаматты іске жаппай жұмылуға шақыратын
саяси ... дер ... ... ... ... ішінде саясатты,
экономиканы, халқымыздың әлеуметтік жағдайларын дамыта отырып, қылмысты жою
қажеттілігіне ... ... ... ... бұл мәселеде жастарды дұрыс
тәрбиелеу, оларды еліміздің саналы дұрыс азаматы ... ... ... ... ... жөнінде 4.04.2003 жылы Қазақстан Республикасының
Президенті Н.Ә.Назарбаев Қазақстан халқына ... ... етіп ... ... қарсы күрестің жаңа жолдарын ұсынды. Жалпы алғанда
еліміздегі ... ... ... деңгейде сақталып отыр.
Кәмелетке толмағандармен профилактикалық жұмыстарға назар аударатын
болсақ, олардың арасындағы бақылаусыздықтың, ... ... ... ... кәмелетке толмағандардың істері жөніндегіғ сондай-ақ
жалпы білім беретін ... ... ... ... ... ... жариялық, заңдылық, гуманизм
принциптерін басшылыққа алып жаңа заңдар қабылдауда, соның ... ... ... толмағандарға әділ жаза тағайындау ол оның ... ... ... керек. Әділ жаза деп – кәмелетке толмағандардың
түзелуіне тікелей әсер ... ... ... Сондай-ақ жаза өте қатаң
болмауы тиіс. Кәмелетке толмағанға ... жаза ... ... және ... үлкен зиян тигізеді.
Жіберілген қателік, яғни әділетсіз жаза ... ... ... ауыр ... ... кәмелетке толмаған
адам қатігездік пайда болады және оның қайтадан бас ... ... ... ... әсер тигізеді. Ал еліміздің алдына қойған
мақсаттардың бірі әділ жаза ... ... ... дұрыс
тәрбиелеу.
Пайдаланылған әдебиеттер.
1) Қазақстан Республикасының Конститутциясы.
2) ... ... ... Кодексі (жалпы бөлім).Комментарий.
Алматы. «Жеті жарғы». 2001ж.
3) Қылмыстық іс жүргізу кодексі. Алматы. 2000ж.
4) Қазақстан республикасының Қылмыстық, қылмыстық іс жүргізу, ... ... ... мен ... енгізу туралы Заңы.
21.12.2002ж.
5) Қазақстан Республикасының Президентінің прокуратура туралы жарлығы.
21.12.1995ж.
6) Қазақстан Республикасының Перзидентінің Ішкі істер органдары туралы
жарлығы. ... ... ... ... Ұлттық қауіпсіздік органдары
туралы жарлығы. 21.12.1995ж.
8) Адвокаттық қызмет туралы Қазақстан Республикасының Заңы.
9) Жедел-іздестіру ... ... ... Республикасының Заңы.
15.09.1994ж.
10) Қазақстан Республикасының Неке және отбасы туралы Заңы. 17.12.1997ж.
11) Қазақстан Республикасының Конститутциялық құқығы. 2004ж.
12) Қазақстан Республикасының Қылмыстық құқығы. Ерекше ... ... ... ... ... кодексіне түсініктеме. Алматы.
2001ж.
14) Қылмыстық құқық. Ерекше бөлім. І-том. Алматы. 2000ж.
15) А.В.Наумов. Қылмыстық құқық. Асытана. 2001ж.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Прокуратура органдарының жүйесі, құрылымы және оларды ұйымдастыру."75 бет
«Кәмелетке толмағадардың қылмыстық жауаптылығы».5 бет
Жасы кәмелетке толмағандардың қылмыстары36 бет
Кәмілетке толмағандардын қылмыстық жауаптылығы26 бет
Кәмелет жасқа толмағандардың қылмыстық жауаптылығы және жазалаудың теориялық мәселелері78 бет
Кәмелетке толмаған қылмыскерлердің қылмыстық жауаптылығы45 бет
Кәмелетке толмағандар істері бойынша қылмыстық іс жүргізу ерекшеліктері35 бет
Кәмелетке толмағандар қылмыстық жауаптылығының жалпы мәселелері83 бет
Кәмелетке толмағандарды жазалаудың ерекшеліктері53 бет
Кәмелетке толмағандардың істері бойынша қылмыстық іс жүргізудің ерекшеліктері51 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь