Қазақстан Республикасындағы сайлау құқығы

Жоспар

Кіріспе 2
Негізгі бөлім 3
1 Қазақстан Республикасындағы сайлау құқығы 4
2 ҚР сайлау жүйесі: негізгі түсініктер, ұйымдастыру және өткізу реті 8
2.1 Сайлау жүйесінің негізгі түсініктері 8
2.2 Сайлау органдары 11
2.3 Сайлау округтерi мен учаскелерi 15
2.4 Сайлаушылар (таңдаушылар) тiзiмi 17
2.6 Дауыс беру қорытындыларын анықтау 24
Қорытынды 26
Пайдаланған әдебиеттер тізімі 28
Кіріспе

Қазақстан халқына Елбасы жіберген Жолдауында сайлау жүйесін жетілдіру Қазақстан қоғамының приоритеттік демократиялау жолы деп аталған. Бұл жай ғана емес: сайлау арқылы халық мемлекетті басқаруға қатыстыруға мүмкіндік беретін маңызды құрал. Өткен ғасырдың соңы адамзат тарихында алғашқы рет бүкіл әлемде демократиялық жүйе басым келе бастады: жалпы сайлау 140 елдерде өтті. Бірақ, БҰҰ эксперттердің пікірі бойынша, 55 пайыз бүкіл әлемдік халық тұратын тек 80 мемлекет расында осы беделге сәйкес болды, қалғандарына өз мемлекеттік құрылысын жетілдіру жұмысын жалғастыру керек деп ұсыныс жасалынды.
Көп социалистік мемлекеттерде демократия тәжірибесі социализмнен бұрын болған, ал біздің еліміз он сегізінші ғасырда тәуелсіздікті жоғалтқан соң тоталитарлық режимнен басқа режимді білмеді. Халықтың демократиялық салты имперлік ықпалмен ығыстырылды. Бірақ, тәуелсіздік алып, еліміз демократиялық қайта құру рельсіне тұрып өркениеттік, нарықтық экономикалық күшті мемлекет құруда маңызды қадамдар жасады.
Біздің қоғам бірінші қадамдар жасап қатаң әкімшілік регламентациядан демократиялық билік құруға кірісті. Әр сайлауда қазақстандық сайлаушылар еркін дауыс беру тәжірибесін алып, саяси үрдістерге қатысады. Еліміз электоралдық циклді аяқтап келеді деп айтуға болады, қазір біз жаңа кезең алдында тұрмыз. Табысты
Пайдаланған әдебиеттер тізімі

1. ҚР Конституциялық заңы «Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» - Астана, 1999 жыл.
2. «Саясат» журналы - №6, 2002 жыл
3. «Саясат» журналы - №12, 2002 жыл
4. «Казахстанская правда» - 12 август, 2003 год
5. Duverjer M Institutions Politiques et Droit Constitutionnel. Paris. 1970. P.89.
6. Избирательные системы стран мира. М., 1961. с.46
        
        Мазмұны
Кіріспе 2
Негізгі бөлім 3
1 Қазақстан Республикасындағы сайлау құқығы 4
2 ҚР сайлау жүйесі: ... ... ... және ... реті ... Сайлау жүйесінің негізгі түсініктері 8
2.2 Сайлау органдары 11
2.3 Сайлау округтерi мен учаскелерi 15
2.4 Сайлаушылар ... ... ... ... беру ... анықтау 24
Қорытынды 26
Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... жүйесін жетілдіру
Қазақстан қоғамының приоритеттік демократиялау жолы деп аталған. Бұл жай
ғана емес: сайлау арқылы халық ... ... ... ... маңызды құрал. Өткен ғасырдың соңы адамзат тарихында алғашқы рет
бүкіл әлемде демократиялық жүйе ... келе ... ... сайлау 140
елдерде өтті. Бірақ, БҰҰ эксперттердің пікірі ... 55 ... ... ... ... тек 80 ... ... осы беделге сәйкес болды,
қалғандарына өз мемлекеттік құрылысын жетілдіру жұмысын ... ... ... ... социалистік мемлекеттерде демократия тәжірибесі социализмнен
бұрын болған, ал біздің еліміз он сегізінші ... ... ... тоталитарлық режимнен басқа режимді ... ... ... ... ... ... Бірақ, тәуелсіздік алып, еліміз
демократиялық ... құру ... ... ... нарықтық экономикалық
күшті мемлекет құруда маңызды қадамдар жасады.
Біздің қоғам бірінші қадамдар жасап қатаң әкімшілік ... ... ... кірісті. Әр сайлауда қазақстандық сайлаушылар
еркін ... беру ... ... ... ... ... Еліміз
электоралдық циклді аяқтап келеді деп айтуға ... ... біз жаңа ... тұрмыз. Табысты ілгері даму едәуір шамада сайлау жүйесін жетілдіру,
сайлау туралы заң сапасын арттырумен байланысты.
Бұл ... ... ... ... ... ... ашылған.
Негізгі бөлім
1 Қазақстан Республикасындағы сайлау құқығы
Сайлау құқығы термині заң әдебиетінде субъективті және объективті
мағынада қолданылады. ... ... ... ... жеке ... ... ... қызмет иесіндегі адамның сайлауға қатысуын
білдіреді. Ал объективті мағынасын ... ол ... ... ... бірі ... ... Бұл институт мемлекеттің өкілдік
органдар мен қызмет иесі ... ... ... бұл ... және де сайлаушылар мен депутаттар арасындағы өзара қарым-
қатынастарды реттейтін құқықтық нормалардан құралады.
Сайлау ... екі ... ... ... ... ... қатысу құқығы (дауыс құқығы, сайлау ... ... ... ... ... ... ... да бір өкілдік органына мүше
болып сайлану құқығы, яғни бәсең сайлау ...... ... Қазақстан Республикасы Президенті, ҚР ... ... ... ... өзін-өзі басқару органыны мүше
болып сайлану құқығы (ҚР сайлау ... заң 1999 ж. ... 2- ... ... ... ... 4-бап 1-пунктіде
жазылған: «Жалпыға бiрдей белсендi сайлау құқығы – Республиканың он ... ... ... тегiне, әлеуметтiк, лауазымдық және мүлiктiк
жағдайына, жынысына, нәсiлiне, ұлтына, тiлiне, дiнге көзқарасына, нанымына,
тұрғылықты ... ... кез ... өзге ... ... ... ... қатысу құқығы».
Француз ғалымы М. Дюверженің пікірі бойынша «жалпыға бірдей сайлау
құқығы – бұл ... мен ... ... шарттарға шек
қойылмаған сайлау жүйесі»[ Duverjer M ... ... et ... Paris. 1970. P.89.]. ... та бұл ... ... ... қолдамайды. Өйткені кез келген мемлекетте сайлау
бойынша ... да бір ... бар. ... ... ... ... 18 ... толмаған, сот іс-әрекетке қабілетсіз деп таныған, сондай-ақ
сот үкімімен бас бостандығынан айыру ... ... ... құру ... ... ... ... құқығын
шектейтін әр түрлі цензалар кеңінен қолданады. Бұл цензалардың ... ... ... ... жер ... ... АҚШ және Австралияда белсенді ... алу үшін бір ай бойы ... ... тұру жеткілікті болса,
Индияда – 180 күн, Канадада – бір жыл, Норвегияда – бес жыл, ...... кем емес тұру ... кезде жыныс цензі өте сирек ... ... ... дауыс беру құқығы жоқ), бірақ Еуропада кейбір оқиғалар кездеседі,
әйел адам сайлау құқықтарын жүзеге ... ... ... 1991 ... ... Соты ... – Иннерроден деген жартылай кантонды, яғни
кантон деңгейінде әйелдерге сайлау құқығын беру туралы шешім қабылдады. Тек
2002 жылы ғана ... ... ... ... ... ... заңында бәсең сайлау құқығының да шектеулері
бар:
– ҚР Ата-заңының 41-бап 2-пунктіге сәйкес Қазақстанда 15 ... ... ... және ... ... ... ... , 40 жастан
аспайтын, Республика азаматы Қазақстан Республикасының Президенті
болып сайлана алады;
– ҚР Ата-заңының ... ... ... ... 3 жыл республикалық
мәні бар қалада немесе республиканың астанасында тұрған, тиісті
облыстың ... ... ... жоғары білімі және ең кемінде 5
жыл қызмет істеу стажы бар, отыз ... ... бес ... кем ... болатын Қазақстан Республикасы азаматы Сенаттың депутаты
бола алады.
– «Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» конституциялық заңы ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы Парламентінің, соның ішінде партиялық тізімдер ... ... ... ... ... ... органдарының мүшелігіне кандидат ретінде:
1) Тіркелу алдындағы бір жыл ішінде сыбайлас жемқорлық тұрғысында құқық
бұзғаны үшін тәртіптік жауапқа тартылған;
2) ... ... бір жыл ... қасақана қылмыстық құқық бұзушылығы
үшін сот тәртібімен әкімшілік жаза қолданылған;
3) тіркелу уақытына қарай соттылығы өтелмеген немесе ... ... ... алып ... адамды тіркеуге болмайды.
Қазақстанда орнатылған бәсең сайлау ... жас ... ... шаралар емес. Мұндай шектеулер әлемнің көп елдерінде
кеңінен ... ... ... ... ... масштабында
шешімдерді қабылдауға нақты әсерін тигізу қажет.
Тең ... ... ... ... ... Парламенті
Мәжілісінің және мәслихаттарының депутаттары ... ... ... ... ... ... мүшелерін сайлауға
тең негіздерде қатысады әрі ... ... бір ... ... бір ... болады дегенді білдіреді.
Төте сайлау құқығы бойынша Республика Президентін, ... және ... ... ... ... ... ... азаматтар тікелей сайлайды.
Жасырын дауыс беру принципі Республика Президентін, Парламентінің және
мәслихаттардың депутаттарын, ... ... ... органдарының
мүшелерін сайлауда жасырын дауыс беріледі әрі сайлаушылардың еркін
білдіруіне ... ... ... ... ... жол ... ... Сондықтан кейбір елдерде жасырын дауыс беруді қамтамасыз
етудің әр түрлі әдістері болады. Мысалы, ең көп таралатын әдіс – ... ... ... ... ... бөлінген үй-жайда бюллетеньде белгілеп
сайлау жәшігіне салады.
Көп елдерде жасырын дауыс беру принципін бірден ... ... ... 1789 жылы ... ... ... 1871 жылдан бастап
қолдана бастады. Англияда жасырын дауыс ... 1872 жылы ... ... ғана ... ал сол ... дейін ашық немесе ауызша
дауыс беру сайлауы ... ... ... ... ... билерді және әскери басшыларын
сайлау процедурасы көп зерттелмеді, бірақ орта ғасырларда жоғары ... ... ... ... ... жауынгерлер иыққа салатын
дорбалармен ... ... ... ... сол ... таңдаушылар өзінің
таңдаған адамдарының белгілерін салды. Бұны біз ... ... ... ... ... ... ... да сайлау құқығының
жалпы демократиялық принциптерін пайдаланғанын көруге болады .
2 ҚР сайлау жүйесі: негізгі түсініктер, ... және ... ... Сайлау жүйесінің негізгі түсініктері
Мемлекетіміздің сайлау жүйелеріне тоқталмас бұрын алдымен жалпы сайлау
жүйесінің түсінігіне тоқталып ... ... ... ... ...... Оның сипаты
өкіметтің сайланбалы органдары құрамына әсер етері сөзсіз.
Сайлау жүйесі дегеніміз – ... ... ашық ... және сайлау ... ... ... ... жиынтығы.
Оның негізгі құрамдас бөліктері төмендегідей:
- берілген дауысты санау тәсілі мен депутаттық мандат беру мағынасында ... ... ... ... ... сайлау процесі сайлаудың тікелей ұйымдастыру жағын көрсетеді.
Сайлаушылардың берген дауысын санау ... мен ... ... ... ... ... дамыған шетелдерде абсолютті көпшілікті
мажоритарлық жүйе (Франция), пропорционалды жүйе (Австрия, Бельгия, Франция
), ... жүйе ... ... ... Л.И. ... ... ... Техология и организация ... ... ... и
отечественный опыт. М., 1993. С.32.].
Мажоритарлық жүйе бойынша белгіленген ... ... ... ... үміткерлер сайланған болып есептеледі.
Мажоритарлық жүйе қолданылатын сайлау округтері бір мандатты ... яғни ... ... ... тек бір үміткер ұсынады, ал ... ... беру ... ... ... ... жүйесі әлемде өте кең таралған. Оның шарты
бойынша сайлауға қатысқан әрбір ... ... ... ... ... ... ол дауыс санына тура пропорционалды болмақ.
Бұл жүйе өазіргі күні ... 60 ... ... ... стран мира. М., 1961. с.46].
Ол бір мақсатқа – дауыс пен мандат саны мөлшерін сәйкестендіруге
бағытталған.
Сайлау ... ... ... ... ... ... түседі. Сол себепті де әр округтен бірнеше ... ... жүйе ... ... ... ... ... Бір палаталы
Парламент сайлауы немесе қос палаталы Парламенттің бір палатасына сайлау
кезінде депутаттардың бір ... ... ... ... ... ... бір мандатты округтерден сайланады. Қазіргі уақытта бұл сайлау
жүйесін ... ... ... ... ... және Парламент депутаттарын
сайлау кезінде мынадай сайлау жүйесі қолданылады:
- дауыс беруге қатысқан сайлаушылардың ... ... ... ... ... қайта дауыс беру кезінде бірден-бір кандидат дауысқа түскен
жағдайда дауыс беруге қатысқан сайлаушылар ... ... ... ... ... ... кандидат болып сайланады;
- қайта дауыс беру кезінде басқа кандидатқа ... ... ... ... ... дауыс санының көпшілігін алған.
Мәслихаттардың депутаттарын сайлау кезiнде дауыс санаудың мынадай
жүйесi ... ... ... ... сайлаушылардың елу пайыздан астамының дауысын
алған, ал қайта дауыс беру кезiнде ... ... ... ... ... сайлаушылардың дауыс санының көпшiлiгiн алған кандидат сайланған
болып саналады;
-егер ... бiр ... ... ... ... оның ... ... беруге қатысқан сайлаушылардың кемiнде елу пайызы дауыс берсе,
ол сайланған болып саналады.
Жергiлiктi өзiн-өзi басқару органдарының мүшелерiн ... ... ... ... ... ... ... қарағанда дауыс беруге қатысқан сайлаушылардың
көпшiлiгi жақтап дауыс берген кандидаттар сайланған болып саналады.
2.2 ... ... ... ... ... мен өткiзудi ұйымдастыратын
мемлекеттiк сайлау органдары сайлау комиссиялары болып табылады.
Сайлау комиссияларға Республиканың ... ... ... ... ... ... сайлау комиссиялары, учаскелiк ... ... ... ... ... бес жыл. ... сайлау
органының өз өкілеттілігі бар. Біз тек қана Республиканың Орталық ... ... ... ... ... ... Республика сайлау комиссияларының бiртұтас
жүйесiне басшылық ... және ... ... iстейтiн орган болып табылады.
Ол ... ... ... ... және ... босататын
комиссияның Төрағасынан, Төрағасының орынбасарынан, ... ... ... ... ... ... заңының 12-бапқа сәйкес
Орталық ... ... ... ... ... ... ... заңдардың атқарылуына бақылауды
жүзеге асырады; олардың бiрыңғай қолданылуын қамтамасыз етедi; өзiнiң
құзыретi ... ... ... ... ... ... қабылдайды;
2) Президент пен Парламент Мәжiлiсi депутаттарының сайлауын әзiрлеу мен
өткiзудi ... ... ... депутаттарының сайлауын
ұйымдастыру мен өткiзуге басшылық етедi;
2-1) саяси партияларды Парламент Мәжiлiсi депутаттарының партиялық ... ... ... ... ... ... Парламент Мәжiлiсiнiң депутаттарының сайлау жөнiндегi сайлау
округтерiн құрып, бұқаралық ақпарат ... ... ... (республикалық маңызы бар қалалар мен Республика астанасы)
әкiмдерiнiң ұсынуы бойынша аумақтық округтiк сайлау комиссияларын құрады;
4) сайлау науқанын өткiзуге жұмсалатын ... ... ... ... ... ұсынады;
5) Президенттi, Парламент депутаттарын сайлау ... ... ... ... ... ... шешiмдерiнiң күшiн жояды
және тоқтата тұрады; республикалық бюджеттiң сайлау науқанын өткiзуге арнап
бөлiнген ... ... ... бөледi; сайлау комиссияларының
қызметiне қажеттi ... ... ... ... және ... сайлау комиссияларының шешiмдерi мен iс-әрекетiне
түскен арыздар мен ... ... ... партиялардың өкiлдерiмен
сайлауды ұйымдастыру және өткiзу жөнiнде семинарлар өткiзедi;
6) Президенттi сайлау жөнiнде ... ... ... ... мен ... ... ... депутаттарын және
жергiлiктi өзiн-өзi басқару органдарының мүшелерiн сайлау жөнiнде ... ... ... ... ... ... ... сайлаушылар
(таңдаушылар) тiзiмдерiнiң, Президенттiкке кандидаттарды ... ... ... және ... депутаттығына кандидаттарды
қолдайтын таңдаушылардың қолдарын жинауға арналған қол қою ... ... ... ... ... ... арналған жәшiктер мен
сайлау комиссиялары мөрлерiнiң үлгiлерiн, сайлау құжаттарын сақтау тәртiбiн
белгiлейдi; Президенттi және ... ... ... ... сайлау бюллетеньдерiн дайындауды қамтамасыз етедi;
7) сайлауды әзiрлеу мен ... ... ... ... органдар мен ұйымдардың есебiн, сондай-ақ сайлау ... ... ... бойынша қоғамдық бiрлестiктер органдарының
хабарламасын ... ... ... ... ... ... ... бiлдiрген
адамдары мен бастамашыл топтарын тiркейдi, оларға тиiстi куәлiктер бередi,
кандидаттарды тiркеу ... ... ... ... ... ... және Парламент депутаттарын сайлау жөнiндегi сайлау
алдындағы науқанның барысы ... ... ... ... ... бойынша тұтас алғанда Президенттi және ... ... ... шығарады, сайланған Президенттi және
Парламенттiң ... ... бұл ... ... ... хабар жариялайды;
11) Президент сайлауы кезiнде қайта дауыс беру мен ... ... және ... ... ... ... қайта сайлауын тағайындайды;
13) шығып қалғандардың орнына Парламент депутаттарының сайлауын
тағайындайды;
14) ... ... және ... тыс ... ... мәслихаттар мен жергiлiктi өзiн-өзi басқару органдарын сайлауды
ұйымдастыру мен өткiзу кезiнде аумақтық сайлау ... ... және ... ... ... ... ... әкiмшiлiк-аумақтық бөлiнiс халқының мөлшерiне ... ... ... мен ... ... ... санын
анықтайды;
17) Республика заңдарына сәйкес басқа да өкiлеттiктердi жүзеге асырады.
2.3 Сайлау округтерi мен учаскелерi
Қазақстан Республикасында Парламент Мәжiлiсiнiң және ... ... ... ... ... ... сайлау
кезiнде аумақтық сайлау округтерiнiң жүйесi құрылып, пайдаланады. Сайлау
округтерi Республиканың ... ... және ... ... саны ... ... ... Бұл ретте облыс шегiндегi,
республикалық маңызы бар қала мен ... ... ... ... санының айырмасы жиырма бес проценттен ... ... және ... ... ... ... партиялық
тiзiмдер негiзiнде сайланатын Мәжiлiс депутаттарының сайлауы ... ... ... ... ... жалпыұлттық сайлау округi
болып табылады. Парламент ... және ... ... ... бiр ... ... сайлау округтерi құрылады. Ал
Жергiлiктi өзiн-өзi басқару ... ... ... ... ... селолық қауымдастықтардың аумақтарын қамтитын көп мандатты аумақтық
сайлау округтерi құрылады.
Сайлау округтерiн тиiсiнше ... және ... ... комиссиялары
құрады.
Сайлау учаскелерi мынадай жағдаяттар ескеріле отырып құрылады:
1) Әрбiр сайлау учаскесiнде ... үш ... ... ... ... ... ... құрылым шекарасының
сақталуы қажет;
3) сайлау округтерiнiң шекаралары мен ... ... ... ... жол берiлмеуi ескерiле отырып құрылады.
2.4 Сайлаушылар (таңдаушылар) тiзiмi
Президенттi, Парламент ... мен ... ... ... ... органдарының мүшелерiн ... ... ... ... Сайлаушылар тiзiмiн ... ... ... ... ... ... жасап, оған учаскелiк сайлау
комиссиясының төрағасы мен хатшысы қол қояды. ... ... ... ... өзге ... жасалады. Тiзiмде сайлаушының тегi, аты,
әкесiнiң аты, ... жылы (18 ... үшiн - ... күнi мен айы) және
тұрғылықты мекен-жайы көрсетiледi.
Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы заңының 25-бап ... ... ... ... Республиканың белсендi сайлау құқығы бар азаматтары;
2) тұрғылықты жерi бойынша тiзiмдердi жасаған кезде тиiстi ... ... ... ... уақытша тұратын азаматтар;
3) демалыс үйлерiнде, санаторийлерде, ... ... ... және қатынасу қиын ... ... ... ... алыс мал шаруашылығы учаскелерiнде, тергеу
изоляторы мен уақытша ... ... ... ... және ... ... күнi ... жүрген кемелерде құрылған сайлау
учаскелерi бойынша дауыс берудi өткiзетiн күнi аталған ... ... ... кеме ... болған азаматтардың бірi;
4) әскер ... ... ... ... тұрған әскери
қызметшiлердiң барлығы, ... ... ... ... және ... ... ... тұратын басқа да сайлаушылар енгiзiледi.
Әскер бөлiмдерiнен тыс ... ... ... ... ... ... жерi ... жалпы негiзде енгiзiледi;
5) шет мемлекеттердегi Қазақстан Республикасының өкiлдiктерi жанындағы
сайлау учаскелерi бойынша тиiстi шет ... ... ... ... шетелдiк iссапарда жүрген ірi Республиканың жарамды паспорты бар
барлық азаматтар енгiзiледi. Шетелдерде жеке ... ... ... және ... сапарларда жүрген Республика азаматтары учаскелiк
сайлау ... ... ... ірi Республика азаматының жарамды
шетелдiк ... ... ... сайлаушылардың қосымша тiзiмiне
енгiзiледi.
2.6 Дауыс беру тәртiбi
Қазақстан Республикасында кандидатты ... ... ... ... ... айтып кеткеніміздей, сайлау бюллетенi – жасырын дауыс
берудің бір әдісі. Қазақстан Республикасындағы сайлау ... ... ... ... Сайлау бюллетенiне мемлекеттiк тiлдiң әлiпбилiк тәртiбiмен тегi, аты,
әкесiнiң аты көрсетiле отырып, ... ... ... ... ... ... беруге арналған сайлау бюллетенiне жеребемен
айқындалған ... ... ... ... ... ... ... сайлау комиссиясы жүргiзедi. Жеребе тартуды ... ... ... ... ... ... бюллетеньдерi қазақ тiлiнде және орыс ... не ... ... тұратын көпшiлiк халықтың тiлiнде басылады.
3. Сайлау бюллетеньдерi учаскелiк ... ... ... ... ... ... жеткiзiледi.
4. Жергiлiктi өзiн-өзi басқару органдарының мүшелерiн сайлау кезiнде
учаскелiк ... ... ... ... сайлау комиссиялары
сайлауға үш күн қалғанда сайлау ... ... ... ... бюллетеньдерi орналасқан үй мөрлеп бекiтiлiп, iшкi iстер
органдарының күзетуiне тапсырылады.
Президенттi, Парламент ... мен ... ... ... ... ... ... сайлау жөнiндегi дауыс беру
сайлау күнi жергiлiктi уақытпен сағат жетiден жиырмаға дейiн ... ... ... ... сайлау комиссиялары тиiстi әкiмнiң,
учаскелiк сайлау комиссияларының ұсынысы ... ... ... бастайтын
және аяқтайтын басқа уақыт белгiлеуге хақылы. Бұл орайда дауыс берудi ... ерте ... ... ... ... кеш ... болмайды. Дауыс
берудiң уақытын өзгерту ... ... ... округтiк комиссиялардың
шешiмi дауыс беру күнiне кем дегенде жетi күн қалғанда ... ... ... ... ... дауыс беретiн уақыт пен орын туралы ... ... ... ... он ... ... ал жергiлiктi өзiн-өзi
басқару органдары мүшелерiнiң ... ... ... бес ... ... ... ... тиiс.
Сайлаушылар арнайы бөлінген үй-жайларда дауыс береді.
Оларда жасырын ... ... ... ... ... ... ... бюллетеньдерiн беретiн орындар белгiленiп, ... ... ... ... ... ... адамдар оларға жасырын
дауыс беруге арналған кабиналар ... ... ... өтiп ... тиiс. Бұл ... бақылаушылар мен комиссия мүшелерiнiң сайлау
жәшiктерiне бақылау жасайды. Үй-жайларда ... ... ету iшкi ... ... ... ... ... бiреуге беруге және сол сияқты басқа адам
үшiн дауыс ... жол ... ... ... бюллетеньдер сайлаушыларға сайлаушылар тiзiмдерi
негiзiнде сайлаушының жеке басын куәландыратын ... ... ... ... ... жағдайына және басқа себептерге
байланысты дауыс беруге келе алмаған жағдайда учаскелiк сайлау ... ... ... осы ... тұрған жерiне барып дауыс берудi
ұйымдастыруға тиiс. Сайлаушы дауыс ... ... ... тыс ... беру мүмкiндiгiн туғызу жөнiндегi ауызша өтiнiшiн оған ... ... ... ... ... жазбаша түрде бекiтуге тиiс.
Дауыс берудi, дауыс беруге арналған үй-жайдан тыс жерде өткiзген ... ... ... ... өкiлдер мен байқаушылар қатысуға хақылы.
Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы заңының 41-бап 7,8-пункттерге
сәйкес:
7. Сайлаушылар тiзiмдерiн жалпы ... ... үшiн ... мен ... ... ... сайлаушы өзiнiң барған жерiн өзгерткен жағдайда
учаскелiк сайлау комиссиясы сайлаушының ... ... және оның ... ... ... ... арқылы сайлаушыға дауыс беру құқығы
куәлiгiн ... Бұл ... ... ... тиiстi белгi қойылады.
Учаскелiк сайлау комиссиясы сайлау күнi ... беру ... ... ... ... ол ... ... сайлау учаскесiндегi
сайлаушылардың қосымша тiзiмiне енгiзедi.
8. Егер Президенттi, ... ... және ... ... әрi ... жетi ... ... не жергiлiктi өзiн-
өзi басқару органдарының мүшелерiн сайлауға дейiн кемiнде 3 күн қалғанда
сайлау күнi ... ... ... ... бару ... ... ... болған жағдайда, ол учаскелiк сайлау комиссиясынан дауыс
беруге арналған бюллетеньдердi ... ала ... ... ... алған кезде тiзiмге қол қояды. Сайлаушы бюллетеньдердi
толтырғаннан кейiн ... ... ... бұл ... ... мөр
басылады немесе оған сайлау комиссиясының мүшелерi қол қойып ... ол ... ... Мөр ... ... учаскелiк сайлау
комиссиясында дауыс беретiн күнге дейiн сақталуға тиiс және дауыс беру күнi
жалпы дауыс беру ... ... ... ... оның ... ... дауыс беруге арналған жәшiкке салуға тиiс. Бұл ретте
конверттiң бүтiндiгi, мөрдiң немесе ... ... ... ... белгiге конверттер санының сәйкес келуi тексерiледi.
Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы заңының 42-бапқа сәйкес:
1. Дауыс ... ... ... ... дауыс беруге
арналған кабиналарда немесе бөлмелерде толтырады. Оларды толтыру кезiнде
дауыс берушiден басқа ... ... да кiрiп ... ... ... өз бетiнше толтыруға мүмкiндiгi жоқ сайлаушы (таңдаушы) өзi
сенетiн адамның көмегiн пайдалануға хақылы, оның аты-жөнi дауыс ... ... ... ... ... ... ... алғандығы жөнiнде қолы қойылады. Мыналар ондай адам болуға тиiс
емес:
1) сайлау комиссиясының мүшесi;
2) жергiлiктi өкiлдi ... ... ... ... ... ... сенiм бiлдiрген адамы;
4) бұқаралық ақпарат құралдарының өкiлi-журналист;
5) тиiстi сайлау комиссиясы жанында тiркелген Республиканың қоғамдық
бiрлестiктерiнен ... ... шет ... ... халықаралық
ұйымның байқаушысы.
2. Сайлаушы (таңдаушы) өзi дауыс беретiн кандидат ... оң ... ... не ... ... ... ... беремiн" деген жолдың оң
жағында орналасқан шаршының iшiне кез ... ... ... ... ... ... ... органы мүшелерiн сайлаған кезде
өзi дауыс беретiн кандидаттар тегiнiң оң жағындағы бос ... не ... ... ... ... ... ... оң жағында орналасқан
шаршының iшiне кез келген ... ... ... ... ... ... дауыс беруге арналған
жәшiкке салады.
5. Әр учаскеде, пунктте дауыс берудi өткiзген кезде дауысқа ... ... бiр ... бiлдiрiлген адамның, жеке басының куәлiгi мен
редакцияның тапсырмасы болса, әрбiр ... ... ... бiр-бiр
өкiл-журналистiң, сондай-ақ Республиканың тиiстi сайлау ... ... ... ... ... ... және шет
мемлекеттер мен халықаралық ... ... ... болады.
Өкiлдер мен байқаушылардың өкiлеттiктерi ... ... ... ... ... Бұл ... өкiлдер мен байқаушылардың
сайлау комиссияларының жұмысына араласуына жол ... ... беру ... ... ... ... беру ... кейiн басталады.
Дауыстарды санау әрбiр кандидат әрбiр саяси партия бойынша жеке-жеке
жүргiзiледi. Дауыс ... ... ... ... ... берудiң
аяқталғаны туралы хабарлағаннан кейiн тиiстi сайлау комиссиясы ашуға тиiс.
Оның алдында пайдаланылмаған бюллетеньдердiң бәрi ... ... ... ... ... шығарады. Сайлау комиссиясы:
1) учаскедегi (дауыс беру пунктiндегi) сайлаушылардың жалпы санын;
2) бюллетеньдер алған сайлаушылар санын;
3) дауыс беруге қатысқан ... ... ... әрбiр кандидат үшiн, әрбiр саяси партия үшiн ... ... ... деп танылған бюллетеньдер санын;
6) сайлаушылар барлық кандидаттарға, саяси партияларға қарсы дауыс берген
бюллетеньдердiң санын ... ... ... ... ... ... сайлау комиссиясы мүшесiнiң қолы қойылмаған;
3) жергiлiктi өзiн-өзi басқару ... ... ... ... ... қоспағанда, бiр кандидаттан артық, бiр саяси партиядан артық
белгiленген;
4) сайлаушылардың ерiк ... ... ... емес ... деп ... ... депутаттарын сайлау қорытындылары туралы хабарды
Орталық сайлау комиссиясы сайлау өткiзiлген күннен бастап он ... ... ... ... ... ... ... қорытындылары туралы хабарды тиiстi аумақтық сайлау
комиссиясы сайлау өткiзiлген ... ... жетi ... ... ... ... ... жариялайды, ал жергiлiктi өзiн-
өзi басқару органдарының мүшелерiн сайлаудың қорытындысы ... ... ... сайлау комиссиясы сайлау өткiзiлген күннен кейiн төрт
күннен кешiктiрмей бұқаралық ақпарат құралдарында жариялайды.
Хабарда ... ... ... ... ... ... ... сайлаушылар саны; әрбiр кандидат үшiн, әрбiр саяси партия үшiн
жақтап ... ... ... жарамсыз деп танылған бюллетеньдер ... ... ... ... ... қарсы дауыс берген
бюллетеньдер саны; ... ... ... ... ... ... ... органдары мүшелерiнiң тегi,
аты, әкесiнiң аты, туған жылы, ... ... ... тұрғылықты жерi,
сондай-ақ кандидаттың қалауына қарай оның саяси партияға немесе өзге
қоғамдық бiрлестiктерге ... ұлты ... ... ... ... 7 күн мерзiм iшiнде Президенттiң, Парламент,
мәслихат депутатының және ... ... ... ... ... сыйыспайтын өз мiндеттерiн доғару туралы жазбаша ... ... ... ... ... мәслихат депутаттары,
жергiлiктi өзiн-өзi басқару органдарының мүшелерiн тiркейдi.
Орталық сайлау комиссиясы қызметке ... ... ... ... ... ... жарияланғаннан кейiн
Парламент, мәслихаттар депутаттарының әрқайсысына және жергiлiктi өзiн-өзi
басқару органдарының мүшелерiне куәлік пен ... ... ... ... ... ... жетілдірмей қоғамды демократияландыру мүмкін емес.
Қазақстан Республикасы Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев осы салада
заңдылық ... одан әрі ... ... ... ... ... ... айтқандай, қайсыбір демократияның өзегі еркін және
әділетті сайлау ... ... Міне ... рөлді біздің демократияда да
атқару ... ... ... өз ... ... мүмкіндігі бар. Біздің
мақсатымыз анық болуға тиіс: болашақ ұлттық ... ... ... ... ... тиісті.
Ілгерілемелі қозғалыстағы қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... кандидаттар мен сайлаушылардың белсенді қатысу үшін тиісті жағдайлар
жасауға ... ... ... ҚР ... заңы «Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» -
Астана, 1999 жыл.
2. «Саясат» журналы - №6, 2002 жыл
3. ... ... - №12, 2002 ... «Казахстанская правда» - 12 август, 2003 год
5. Duverjer M Institutions Politiques et Droit Constitutionnel. Paris.
1970. P.89.
6. Избирательные ... ... ... М., 1961. с.46

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы сайлау жүйесі. ҚР Азаматтық құқығы туралы жалпы ұғым12 бет
Қазақстан Республикасындағы сайлау құқығы мен сайлау жүйесінің түсінігі6 бет
«Қазақстан Республикасының мұнайгаз секторындағы шетел инвестициялары»105 бет
Еңбек нарығының қалыптасуы мен қызмет етуінің теориялық негізі73 бет
Жұмысбастылық пен жұмыссыздықтың Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік жағдайына әсері 26 бет
Зейнетақы жүйесі қалыптасуының теориялық сұрақтары28 бет
Зейнетақы реформасы туралы20 бет
Инвестициялық жобалар және олардың жіктелуі28 бет
Кәсіпкерлердің конституциялық құқықтары мен кепілдіктері43 бет
Лизингтік қызмет көрсетудің теория-әдістемелік негіздері68 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь