Негізгі өндіріс шығындарының есебі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1.Негізгі өндіріс мәні,шығындар есебінің шоттар корреспонденциясы және шығындар есебі
1.1 Негізгі өндіріс мәні және негізгі өндіріс шығындар есебінің шоттар корреспонденциясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
1.2Материалдық шығындар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.3 Еңбек шығындары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
1.4 Үстеме өндірістік шығындар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...18
2.Өндірістік шығын есебіндегі өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау тәсілдері
2.1 Өндірістік шығын есебіндегі өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау тәсілдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26
2.2 Шығындар есебі мен өнімнің өзіндік құнын есептеудің жартылай фабрикаттық тәсілі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .31

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .36
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...38
Кіріспе
Кез-келген кәсіпорын (фирма) өнім өндірісін бастамас бұрын, ол қандай пайда ала-алатынын анықтап алады. Кәсіпорынның өндірістік шешімдері, жұмыстары нарық жағдайлары мен өндірістік шығындар арқылы анықталады. Жалпы түрде өндіріс шығындары және өткізу (өнімнің, жұмыстың, қызметтің өзіндік құны) өнім өндірісі процесінде қолданылатын (жұмыс, қызмет) табиғи ресурстар, шикізат, материал, жанармай, энергия, негізгі қор, еңбек ресурстары және басқа да өнім өндірісіне және өткізуге шығындарды бағалық талдау болып табылады.
Материалдық құндылықтар өндірісі, тауар саудасы, сонымен қатар қызмет көрсету адамдық, мтериалдық, ақшалай ресурс шығындарын қажет етеді. Бұл қолданылған ресурстар соңында әртүрлі нысанда және көлемде өзіндік құнға негізделеді.
Аталған шығындар, өнім және қызмет көрсетуге аударылған, өзіндік құнға қосылғандар оларды өткізу бағасында өткеріледі. Осылайша, өзіндік құн-кәсіпорында өткізу мақсатында өндірілген өнім мен қызмет көрсетулерге кеткен шығындардың ақшалай түрдегі сомасын көрсетеді.
Өзіндік құн-өнім өндіруге жұмсалған барлық шығын. Өндірілген өнімнің өзіндік құнына барлық жұмсалған шығындар: шикізат, материал,
электр энергиясы, амортизациялық жарна, еңбекақы т.б. кіреді. Өзіндік құн сол кәсіпорын шығынының жиынтық көрсеткіші, ол әрбір өнімге жұмсалған жалпы шығын сомасын өнім көлеміне бөлу арқылы анықталады.
Курстық жұмыс барсында қарастырылатын тақырыптар: Негізгі өндіріс мәні және негізгі өндіріс шығындар есебінің шоттар корреспонденциясы, материалдық шығындар,еңбек шығындары, үстеме өндірістік шығындар, өндірістік шығын есебіндегі өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау тәсілдері,
шығындар есебі мен өнімнің өзіндік құнын есептеудің жартылай фабрикаттық тәсілі.
Курстық жұмыстың мақсаты:негізгі өндіріс шығындарының есебінің мәнін ашу және талдау болып табылады.
1«Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп» - Радостовец В. К, Ғабдуллин Т. Ғ, Радостовец В. В, Шмидт О. И.
2. «Басқару есебі оқулық» - В. Л. Назарова, М. С. Жапбарханова, Д. А. Фурсов, С. Д. Фурсова.
3. «Бухгалтер бюллетені»,журналы.
4. «Басқару есебі» - Р.С. Әбдішүкіров , Б.С. Мырзаалиев 5. «Басқару есебі» - К.Т Тайгашинова
        
        Жоспар
Кіріспе......................................................................................................................3
1.Негізгі өндіріс мәні,шығындар есебінің шоттар корреспонденциясы және шығындар есебі
1.1 Негізгі өндіріс мәні және негізгі өндіріс шығындар есебінің ... ... ... ... ... шығындары............................................................................................12
1.4 Үстеме өндірістік шығындар...........................................................................18
2.Өндірістік шығын есебіндегі өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау тәсілдері
2.1 Өндірістік шығын ... ... ... ... калькуляциялау тәсілдері...................................................................................................................26
2.2 Шығындар есебі мен өнімнің өзіндік құнын есептеудің жартылай фабрикаттық тәсілі.................................................................................................31
Қорытынды.............................................................................................................36
Пайдаланылған әдебиеттер...................................................................................38
Кіріспе
Кез-келген кәсіпорын (фирма) өнім ... ... ... ол ... ... ... анықтап алады. Кәсіпорынның өндірістік шешімдері, жұмыстары нарық жағдайлары мен өндірістік ... ... ... Жалпы түрде өндіріс шығындары және өткізу (өнімнің, жұмыстың, қызметтің өзіндік құны) өнім өндірісі процесінде қолданылатын (жұмыс, қызмет) табиғи ресурстар, ... ... ... ... ... қор, еңбек ресурстары және басқа да өнім өндірісіне және өткізуге шығындарды бағалық талдау болып ... ... ... ... тауар саудасы, сонымен қатар қызмет көрсету адамдық, мтериалдық, ақшалай ресурс шығындарын қажет етеді. Бұл қолданылған ресурстар соңында әртүрлі ... және ... ... ... негізделеді.
Аталған шығындар, өнім және қызмет көрсетуге аударылған, өзіндік құнға қосылғандар оларды өткізу бағасында өткеріледі. Осылайша, өзіндік құн-кәсіпорында өткізу мақсатында ... өнім мен ... ... ... шығындардың ақшалай түрдегі сомасын көрсетеді.
Өзіндік құн-өнім өндіруге жұмсалған барлық шығын. ... ... ... ... ... ... шығындар: шикізат, материал,
электр энергиясы, амортизациялық жарна, еңбекақы т.б. ... ... құн сол ... ... ... ... ол ... өнімге жұмсалған жалпы шығын сомасын өнім көлеміне бөлу арқылы анықталады.
Курстық жұмыс барсында қарастырылатын тақырыптар: ... ... мәні және ... өндіріс шығындар есебінің шоттар корреспонденциясы, материалдық шығындар,еңбек шығындары, үстеме өндірістік шығындар, өндірістік шығын есебіндегі өнімнің өзіндік ... ... ... ... мен ... ... құнын есептеудің жартылай фабрикаттық тәсілі.
Курстық жұмыстың мақсаты:негізгі өндіріс ... ... ... ашу және ... ... табылады.
1.Негізгі өндіріс мәні және оның шоттар корреспонденциясы
1.1 Негізгі өндіріс мәні және негізгі өндіріс шығындар есебінің шоттар корреспонденциясы
Кәсіпорын - ... ... және ... ... ... ... жекелеген өндірістік буындары бойынша жоспарлау және шығындарды есепке алу мақсатында өндіретін өніміне, атқаратын қызметіне қарай барлық ... ... және ... ... ... ... Менің курстық жұмысым негізгі өндірске арналғандықтан негізгі өндіріс шыығындарына көбірек ... ... ... ... ... өнімдеркәсіпорын шығаратын өнімдер, сондай - ақ өнімді сатуға және зауыт ішінде тұтынуға (желілік, ұсталық, ... ... ... ... ... шала ... ... өндірістер жатады.
Кәсіпорынның өнімді шығару үшін құрылған себебіне байланысты сол өнімді шығаруға арналған өндіріс, сондай - ақ ... үшін және ... ... тұтыну үшін арналған жартылай фабрикаттар негізгі өндіріске жатады.
Негізгі өндіріс ... ... 8100 ... ... ... ... өндіріс
8111 Негізгі өндірістің тура жұмсалатын материалдары
8112 Өндірістік жұмысшылардың тура еңбекақысы
8113 Өндірістік жұмысшылардың еңбек ақы қорынан ұсталынатын аударымдар
8114 ... ... ... ... ... ішкі ... құрастыру барысында құрылады. Ішкі есеп беру шығарылған өнімнің түрлері, өлшем бірлігі, құрылым бөлімшелер шығындар баптары туралы ... ... ... есеп ... ... есебі бойынша барлық шоттар көрсеткіштерін тәптәштеу үшін жүргізіледі. Аналитикалық ... ... ... және ... үшін ұйымға қажетті көрсеткіштермен аңықталады . Мысалы, менеджерлерді нақты сенімді ... ... ... ... ету ... 8100 бөлімшенің шоты үшін аналитикалық есепте калькуляция баптары және жұмыстың орындалу орны шамада өнімнің түрі ... ... түрі ... және әр ... ... ... іске асырылады. Аналитикалық есеп айдың басындағы және айдын соныңдағы аяқталмаған ... ... ... ... ай ... ... ... ақау шығындар түрінде есептен шығарылған сомалар бойынша, ... ақ ... ... ... ... және шығарылған өнімнің ,орындалған жұмыстың, көрсетілген қызметтің өзіндік құнына ақпараттың топтастырылуын қамтамасыз етуі керек.
Өндіріс шығындар ... ... және ... ... ... ету үшін ... ... барлық шығындарын шығарылған өнімнің түрлері бойынша > 8100 бөлімшенің шоттарында топтастырады. Бұл шот ... ... ... болып табылады, экономикалық маңызы бойынша шаруашылық процестердің жағдайын сипаттайды.
Төменде 1 кестеде негізгі өндірістегі ... ... ... шоттар корреспонденциясы көрсетілген.
* Кесте. 8110 шоттар корреспонденциясы
Шаруашылық
операциялардың мазмұны
Шоттар кореспонденциясы
Дт
Кт
Есепті кезеңнің басына аяқталмаған өндіріс ... ... ... ... ... ... ... құны
1340
8110
Негізгі өндіріс қажетіне жұмсалған шикізат пен материалдарды есептен шығару
8110
1310
Негізгі өндіріс қажетіне жұмсалған өзге ... ... ... ... ... жұмсалған көмекші өндіріс шығындарын есептен шығару (көмекші өндіріс цехтары өндірген будың ыстық,суық судың және т.б ... ... ... ... ... ... жартылай фабрикаттардың құнын есептен шығару
8110
8210
Негізгі өндірісте технологиялық мақсаттарға жатқызылған сыртқы ұйымдар қызметінің құны (электроқуаты, жылу, ыстық және суық ... ... ... және т.б ... ... мен тапсырысшылар бойынша
* Еншілес ұйымдар бойынша
* ... және ... ... ... Өзге ... мен жеке ... ... өндіріс қызметкерлеріне еңбекақы есептеу
8110
3350
Негізгі өндіріс қызметкерлерінің табысына есептелген әлеуметтік салық
8110
3150
Сол сияқты, әлеуметтік аударымдар
8110
3220
Негізгі өндіріске қатысты жүкқұжат ... ... ... ... ... ... демалысына есептелген резерв
8110
3430
Есепті кезең (жыл) соңында, еңбек демалысы үшін артық құрылған резервті қалпына келтіру:
Ескерту: Бұл операцияны екі тәсілмен ... ... ,
* ... ... ... ... проводка тәсілімен
8110
3430
3430
8110
Дайын өнімді кірістеу
1320
8110
Есепті кезең сонында аяқталмаған өндіріс қалдығын есептен шығару
1340
8110
Қолдануға жарамды негізгі өндіріс қалдықтарын пайдалануға болатын бағамен кіріске ... мал мен күш ... ... жас ... ... көрсету
2520
8110
Аяқталмаған өндірістің төтенше апатқа байланысты пайда болған шығындары
7470
8110
Аяқталмаған өндірістің кем шыққан шығындарын көрсету:
* ... ... ... ... ... Егер кінәлі аңықталмаса немесе шығынды өндіру мүмкін болмаса
1250
7470
8110
8110
Аяқталмаған өндіріс ... ... ... ... ... және ... қызметтердің шынайы өзіндік құны
7010
8110
Үстеме шығындарды есептен шығару
8100
8400
1.2 Материалдық шығындардың есебі
Өндірістік шығындар шығындардың элементтерңнен құралады. Өнім өндіру үшін ... пен ... ... ... орай ... ... басты элементі болып табылады. Материалдық шығындары басқару - бұл басқару есебінің негізі. Қоймадан босатылған материалдардың бастапқы құжаттарының негізінде, ... ... ... үшін ... аламыз. Өндірістік цехтарға материалдар бастапқы құжаттардың негізінде қоймадн босатылады. ... ... ... уақытында толтырылып, ондағы қажетті мәліметтер толық көрсетілуге тиісті.
Өндірісте тұраақты ... ... ... ... хаттау үшін лимиттік - алым картасы (кесте 2) пайдаланылады. Бұл құжат норматив бойынша материалдарды ... ... ... және өндірістік өажеттілік үшін қорлар мен материалдардың бекітілген лимитін сақтауды қамтамасыз етеді, әрі материалдық қорларды қоймадан есептен шығару үшін ... ... ... табылады. Лимиттік - алым карталары (ЛАК) жабдықтау немесе жоспарлау бөлімі қордың бір түрі ... 2 дана етіп ... ... ЛАК-ң бір данасы ай басталмай тұрып цехқа - қорды пайдаланушыға, ал екінші данасы - ... ... ... цех ... беріледі. Цех өкілі лимиттік - алым картасының өзіндегі данасын ұсынғанда, қоймадағы қорлар өндіріске босатылады. Қойма меңгерушісі екі данаға да ... күн мен ... ... ... көрсетеді, одан кейін лимит қалдығын есептен шығарады. Цехтың лимиттік - алым ... ... ... ал қойманың ЛАК- на цех өкілі қол қояды.
Бастапқы құжаттар ... ... ... ... ... ... қорларды босатуды материалдық есеп карточкасы бойынша хаттау ұсынылады. Қорларды осылайша босатқан кезде шығыс құжаттары хатталмайды, ал ... бір дана етіп ... ... ... ... ... өкілі қорларды алған кезде материалдардың қоймалық есеп ... ... қол ... ал ... - алым ... қоймашы қол қояды.
Лимиттен тыс қорлардың бір түрін екінші ... ... тек қана ... ... ... ... ... рұқсаты бойынша іске асырылады. Лимиттен тыс қорларды өндіріске босату және айырбастау үшін талап - актісі ... ... ... ... ғана оны өзгертуге құқылы. Материалдық қорлар лимиттік - алым ... ... ... ғана босатылады. Қойма меңгерушісі лимиттік -алым картасында қорлардың босатылған күнін, ... ... одан соң ... номенклатуралық нөмір бойынша лимит қалдығын есептеп шығарады.
2 кесте. Лимиттік алым картасы
( кәсіпорын, ұйым)____________________________
№ ____ ... алым ... айы 2013 ... ... ... ... коды
Өндіріске босатылды
1
1
8010
Аты, сұрпы, көлемі, маркасы
Жайма фанер
Коды (номенклатуралық ... ... ... ... коды
т
Лимит
163,5
Қойма картотекасы бойынша жазба нөмірі
26
Қайтарылуы ескеріле отырылып барлық босатылғаны
Саны
163,5
Саны
Саны ... ... ... ... ... ... ... қалдығы
1
2
3
4
5
6
7
8
12,01
80,0
83,5
15,01
40,0
43,5
17,01
23,0
20,5
19,01
10,5
10,5
21,01
10
(2 кесте. Лимиттік алым картасының екінші беті)
Босатылды
уақыты
Қойма меңгерушісінің ... ... ... қалдығы
саны
Лимит қалдығы
саны
Лимит қалдығы
1
2
3
4
5
6
7
8
Қайтары лдыды
Бастығы____________________ ... ... ... аты ... құндылықтарды алған бөлімшенің аты Қойма меңгерушісі____________________ ____________________ ... ... ... ... ... ... субъектілер көп бөлшектер мен өлшеуіштерді қажет ететін, кең ассортиментті өнімдер өндіреді. Сондықтан, мұндай шаруашылық субъектілері де материалдарды басқару және ... ... ... ... болып табылады.
Ол үшін алдымен шаруашылық субъектілері де материалдарды босату және алу, тапсырыстардың типтік процедурасын қарастырамыз. ... ... және ... ... ... - қорлардың оптимальды деңгейін анықтау.
Қорларды басқарудың басты мақсаты: шикізаттан дайын өнімге дейін -- ... ... ... ... жұмсаудың оптимальды деңгейін анықтау және шаруашылыққа қажет деңгейдегі мөлшерін ұстау болып табылады. Қорлардың оптимальды деңгейін белгілеу ... ... ... пен ... мұқтаждарын жеткілікті дәрежеде қанағаттандыру үшін, аталған деңгейді тұрақты түрде қадағалап отыру керек.
Осымен қатар, онда ... тыс ... ... әр заматта қорларға жұмсалған қаражаттардын тиімділігін және олардың басқа да тиімді пайдалану жолдарын іздестірген ... ... ... ... сол ... бақылау үшін керек, бірақ біздің басты мақсатымыз - шикізат пен материаддар есебінің процедурасын карастыру: ... бұл ... біз ... ... ... ... ... болатындығы жөніндегі мәселені қозғамаймыз.
Бәрімізге белгілі, материалдардың қорлану деңгейі олардың кірісімен тәуелді болады. Сақгауда жатқан материалдардың әрқайсысы бойынша оптимальды қорды ... ... ... ... жауапты. Ол қойма есебі (форма М-15) карточкасында қолдағы бар материалдар санының оперативтік немесе жедел есебін ... Егер оның ... ... ... ... онда есеп ... орнына тапсырыс орындары мен материалдардың қалдықтары жазылған дисплейі жеткілікті болады. Өндіріс сұранысы мен қойма ұсынысы арасындағы сәйкессіздік жабдықтау бөліміне белгілі бір ... ... ... беру ... ... Егер ... жүйе ... етсе, онда компьютер, қор деңгейін тапсырыс орнына (нүктесіне) жеткенде, ... ... ... басады.
Жүйенің маңызы босалқылар қос бункерлік сақтаумен қорытындыланады. Бұл ... ... ... ... атауы екі негізін карточкамен көрсетілетін негізгі картотеканы енгізуі тиіс. Бұдан басқа, пайдаланылмаған запастар ... ... ... тапсырыс карточкасы болады. Пакетте сенімді сақталған материалдар тобы көрсетіледі. Пакеттер негізгі запас таусылғанша тиісуге болмайды. Ал негізгі материал босалқасы таусылып, ... ... ... ... ... ... ... сақтау жүйесін енгізгенге дейін материалдарды жылдам сатып алу тапсырмасының санын және жылдам сатып алумен байланысты шығындары ескеріледі.
Ұсынылған жүйе ... ... 0,5-0,75 ... ... төмендете алады. Жұмсалатын материалдардың жетіспеу себептері болып саналатыны:
* қысқа уақыт ... ... ... ... ... тетіктердің ұзақ ұсталынуы;
* бекітілген мерзімде жеткізу туралы келісімді орындаудың жеткізілуі үшін қиындығы;
* тексеру кезінде анықталмаған ақау.
Материалдарды сатып алу. Жабдықтау ... ... ... алған кезде, сатып алу сұрақтарымен айналысатын қызметкер бөлімдегі сарапшылардың (агенттер) ақпаратына сүйене отырып, материалдарды жеткізушіге өтініш жазылады. ... ... осы ... ... ... ... ... тексеру үшін қоймаға жіберіледі.
Материалдарды қабылдау. Қоймаға материалдарды қабылдау кезінде оларды жеткізуші ... жүк ... және ... ... ... ... салыстырып қарайды.
Қойма алынған тауарларды кіріс ордеріне немесе ... ... ... ... және ... ... (қабылданды) бағанасына қажетті жазуларды жасайды. Тауардың алынғаны туралы құжаттар жабдықтар ... және ... ... ... ... тапсырыстың орындалғаны белгіленеді, ал бухгалтерияда тек нақты алынған тауарлар үшін ғана төлем жасау үшін бұл ... ... ... ... ... шот ... ... алынғаннан кейін бірнеше күннен кейін тапсырылады, бухгалтерия материалдың әрбір түрін бағалау үшін осы шоттың мәліметтерін ... ... ... ... туралы жазулар материал босалқыларының мәліметтері көрсетілетін жиынтық ... ... ... ... Мұндай ведомстің мысалы 3 кестеде көрсетілген.
3 кесте. Босқалқылар есебінің кітабы
Материал
Код
Ең ... ... аз ... ... құжатта нақты бар материалдардың әрбір жекелеген түрлерінің мөлшері мен құны белгіленеді. Кәсіпорындарда мұндай есепті жүргізу үшін есептеу техникасы пайдалануы тиіс.
Материалдарды ... ... ... ... ... ... ... деңгейіне сәйкес өндірістік процестің жүзеге асуына жауап береді. өндіруге кірісу үшін құжатты негіздеме ... ... ... белгілі бір өндірістік бөлімшеге (цехқа) берілген өндірістік тапсырыс болып ... ... ... ... орындау үшін қажетті материалдардың мөлшерін анықтап, өндірістік тапсырысқа қоса тіркелетін ... ... ... ... ... (ҚБТ) 4 ... ... кесте. Қоймадан босатуға талаптама
Талап ететін материалдар (үстеме шығындардың тапсырысы немесе ведомосы) цех
№ мерзімі
Мөлшері
түрі
Код №
салмағы
бағасы
сомасы
Ескерту
Шебер
Цех ... осы ... ... кейін құжаттарды сәйкесінше материалдармен алмастыру үшін қойма меңгерушісіне береді. Осыдан кейін ... ... ... ... ... ... жазылған мәліметтерді түсіреді. Сосын ол талаптаманы бухгалтерияға немесе есептеу орталығына жібереді.
Көптеген кәсіпорындар бұл ... ... ... ... ... шекті ведомосын немесе шекті картасын пайдаланады.
Бухгалтерия қоймадан босатуға талаптама құжатын алғанда онда көрсетілген ... ... түрі ... ... мен ... ... Бұл ... әрбір босатылған материалдар үшін бағанасынан, ал бағасы-сәйкесінше сол ... ... ... ... ... ... ... ақпарат айналым ведомосын және бағаналарына көшіріп, әрбір ... ... ... ... ... мен жиынтығы есептелінеді. Осы операциялар компьютердің көмегімен орындалатын кәсіпорындарда кейбір тіркелімдердің қажеті жоқ. Мысалы, компьютерге алынған және ... ... ... ... ... бұл ... ... карточкасы мен материалдар босалқысы есебінің кітабын пайдаланудың қажеттігі жоқ.
Материалдар есебінің жүргізілу тәртібі. әрбір босатылған материалдың құны ... ... ... ... түрде тапсырыс нөмірі бойынша шығындарға немесе сәйкесінше үстеме шығындарға енгізілуі тиіс, бұл қажетті ақпарат алғашқы құжаттан ... ... ... ... ... 1 ... ... көрсетілген.
1 сурет. Материалдар есебін жүргізу тәртібі
404050527940Қоймадан босату ... ... ... ... жөнінде ескерту
00 ... ... ... ... ... карточкасы
17145124460Алынды ... ... ... ... ... ... бойынша бағалау
00Шот фактураның мәліметтері бойынша бағалау
413194516510Айналым ведомосының мәліметтері бойынша ... ... ... ... бағалау
50673001689100087503017907000
Айналым ведомосы
1714521590Алынды (дебет) ... ... ... ... (кредит)
17145182880 Жазу ... Жазу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... салаларында материалдық шығындар жалпы шығынның басты бөлігін құрайды ( яғни 50% деңгейінде) . Осыған ... ... ... жұмсалу көлемін барлық цехтар, бригадалар бойынша бақылау маңызды рөл атқарады. Сондықтан цех қоймаларындағы материалдардың аналитикалық есебіне аса зор мән ... ... ... ... ... ... ... есебі мынадай мақсаттан тұрады - кызметтің түрлері бойынша жүмыс уақытына кететін шығындарын ... ... өнім ... ... ... ... ... тапсырмалардың орындалу деңгейі; еңбек ақынының есептелуінің айқындығы, жүмыс істеп жүрген қызметкерлердің еңбек ақысы бойынша есеп айырысу; жалақы ... ... ... т. ... шығындары - өзіндік құнды қалыптастыратын басты көрсеткіш, алайда, жұмыскерлерді оқытуға, жалдауға, таңдауға, еңбек ету ... ... ... ... ... денсаулығына келтірілген зиян шығын өтеуге, ақылы демалыс төлемақыларын төлеуге және т.б толып жатқан шығын түрлерін жұмыс берушінің жұмсайтынын естен шығаруға ... ақы ... ... ... ... ... ... талаптарын қанағаттандыру үшін оларды жіктейді. Кез келген жіктеменің негізінде біртектес күбылыстарды сипаттайтын қағидалар жату керек. Еңбек ... ... ... ... шығындарын есептеу үшін келесі топтамасы қолданады:
* жалақының ... ... -- ... және ... ... ... -- ... істелген жүмысына карап төленетін,сыйақылар, сыртқы себептердің салдарынан болған еріксіз тоқтауларғатөлеу, т. б.;
* кызметкерлердің қүрамы бойынша -- тізімді-штаттық, келісім-шарт ... ... ... және ... ... ... бойынша -- жүмысшылар,қызметкерлер, оның ішіндегі басшылар, бас мамандар.
бабына өндіріс нәтижелері үшін жұмысшылар мен ... ... қоса ... ... ... ... ... жалақысын төлеуге жұмсалған шығындар, ынталандырушы және өтемділік (компенсациялық) төлемдері, сондай-ақ кәсіпорынның штатында тұратын, негізгі қызметке жататын қызметкерлердің жалақысына жұмсалатын шығындардың ... ... ... ... қабылданған еңбек ақы төлеу жүйесімен және нысанымен,сондай-ақ жеке еңбек келісім шартына сәйкес ... ... ... және ... ... еңбекке кесімді ақы төлеу бағасы арқылы нақты орындалған жұмысқа есептелінген жалақысы;
* ынталандыру сипатындағы төлемдер: өндірістік ... үшін ... ... ... ... ... еңбектегі жоғары табыстары және т.б. көрсеткіштері үшін төленетін тарифтік ставкалары мен ... ... ... ... ... режимімен және еңбек жағдайларымен байланысты өтемдік сипаттағы төлемдер, оның ішінде: түнгі уақыттағы жұмыс, мерзімінен тыс ... көп ... ... ... ... және ... ... жұмыс үшін, мамандықты қосып атқарғаны, қызмет көрсету аймақтарын кеңейткені үшін, ауыр зиянды немесе ерекше зиянды еңбек ... және т.б. ... ... ... ... үшін тарифтік ставкалар мен айлықақыларға қосылатын үстемақылар мен қосымша ... ... ... ... сәйкес жекелеген салалардағы қызметкерлеріне тегін көрсетілетін коммуналдық қызметтердің, тамақтың, азық - түліктің құны, ... ... ... ... ... берілетін тегін тұрғын үйге ақы төлеу жөніндегі ... ... ... ... ... ... берілетін, тұрақты әрі жеке пайдалануында қалатын заттардың (арнайы киім- кешекті қоса алғанда) құны ... ... ... ... сатылуына байланысты жеңілдіктер сомасы;
* қолданылып жүрген заңдарға сәйкес ... және ... ... ақы ... ... міндеттерді орындаумен, медициналық тексерулерден өтумен байланысты уақыттар;
* заңдарда белгіленген жағдайларда кәсіпорындармен ұйымдардың қайта құрылуына, қызметкерлер мен ... ... ... ... босаған қызметкерлерге төлемдер төлеу;
* қолданып жүрген заңдарға сәйкес еңбек сіңірген жылдары үшін бір мезгілдік сыйақылар (осы кәсіпорындағы мамандығы ... ... ... ... ... ... қолданып жүрген заңдарға сәйкес аудандық, экологиялық коэффициенттер бойынша ... және биік ... ... ... үшін ... ... үшін ... төлеу; экологиялық қолайсыз жағдайлары бар аудандардағы үздіксіз жұмыс стажы үшін ... ... ... ... ... ... жүрген заңдарға сәйкес кәсіпорындар мен ұйымдардың қайта құрылуына, қызметкерлер мен штаттағылардың қысқаруына байланысты жұмыстан босаған қызметкерлерге ... ... ... жүрген заңдарға сәйкес еңбек сіңірген жылдары үшін бір мезгілдік сыйақылар төлеу;
* кәсіптік- техникалық учелищені бітірген түлектерге ... ... және ... орта оқу ... ... ... жас ... жұмыс басталар алдында демалысқа ақы төлеу;
* заңдарда көзделген жағдайларға сәйкес еңбек ... ... ... ... үшін ақы ... ... қабілеттілігін жоғалтқан жағдайда іс жүзіндегі жалақы мөлшеріне дейін заңдарда ... ... ... ... бұрынғы жұмыс орнындағы қызметтік айлықақысының мөлшерін белгілі бір мерзім ... ... ... ... сәйкес ) басқа кәсіпорындар мен ұйымдардан келіп жұмысқа орналасқан , сондай - ақ, уақытша басқа жұмысын ... ... ... ... ... егер ... жұмыс үшін есеп айырысуды тікелей кәсіпорынның өзі жүргізетін болса , кәсіпорынның штатында тұрмайтын ... ... ... - ... сипатта жасасқан шарттары бойынша атқарған жұмыстарына ақы төлеу. Бұл орайда, мердігерлік шарт бойынша қызметкерлердің еңбегіне ақы төлеуге жұмыстардың ... ... және ... ... ... ... ... жүрген заңдарға сәйкес еңбеқ ақысы төмен жұмыстарды атқарғаны үшін ақы төлеу;
* уақытша ... ... ... ... іс ... ... ... дейін заңдарда бе,лгіленген қосымша ақы төлеу;жұмысшы- донорға тексеруден өткен, қан тапсырған және әрбір қан тапсырған күннен кейін демалыс алған күндері үшін ақы ... ... ... ... ... ... ... етіп тұрған заңына сәйкес жалақыдан аударылатын аударым бабында есептелген әлеуметтік салығы (11% мөлшерлемесі бойынша) көрініс табады. Әлеуметтік салықтың салық салу ... ... ... ... еңбеккерлерге ақшалай немесе заттай нысанында төлеген шығысы ... оған ... ... жатпайтын төлемдерден басқасы түгел кіреді.
Жұмыс күші өндірістік қызметте негізгі орынды алады және өндірістік ресурстардың құрамдас ... ... ... Тек жұмыс күші, нақты еңбек қана қосымша құнды құрады. Осы ... қана ... ... тиімді пайдалану қатынасын анықтайды немесе адамдарсыз, ұжымсыз ұйымдар өз мақсатына қол жеткізе алмайды.
Басқару есебі жүйесінде жұмыс күшіне ... ... ... ... ... ... алады және өндіріс шығыны есебінің бөлігі ретінде көрініс табады.
Жұмыс күшіне жұмсалған шығындар есебі келесі бағыттар бойынша жүргізілуі тиіс:
1. ... ... ... ... ... ... топтары бойынша-технологиялық операцияларда жұмыс атқаратын өндірістік жұмысшылардың негізгі еңбек ақысы; үстеме шығындардың құрамына енетін ... ... ... ... ... ... ... есептеулер мен ұсталымдар есебі; жекеленген қорлар мен бюджеттен тыс ұйымдар әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... қызмет түрі бойынша еңбек уақытының шығынын анықтау; ауысымдық тапсырысты орындау деңгейінің шамасын анықтау; еңбек ақыны шынайы есептеу; ... ақы ... ... ... есеп ... еңбек ақы қорын пайдалануды талдау.
Еңбек ақы шығындары біртектес болмайды, сондықтан басқару талаптарын қанағаттандыру мақсатында оларды жіктейді. Кез келген жіктеудің негізіне ... ... ... ... ... ... 2 ... тікелей еңбек ресурстарын басқарумен байланысты қызметкерлер, соның жоспарлау мен ... ... ... ... ... ... жинақтау, іріктеу және қысқарту шығындары секілді басқару процестері бойынша шығындар туралы ақпараттар болмайды .
2 сурет. Еңбек ресурстарын ... ... ... ... ... және ... ... күшін жинақтау және іріктеу
-44005511303000-4400551130300043148251130300025774651130300084010511303000-257175-364490Еңбек
ресурстарын
жоспарлау
00 ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... және
оқу
00 ... ... ... ... бақылау.
Шығындарды бақылау
00 ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... Еңбек әрекетін бағалау /шығарылым есебі/
38576257556500239458575565008401057556500
92964081279Реттеу:көтеру, төмендеу, ауыстыру,
шығару
00 ... ... ... нақты жіктеу ең алдымен олардың туындау себептерін анықтау үшін ... ... ... ... көшуге сәйкес кәсіпорындарға еңбек ақының мөлшері мен ... ... ... ... берілген. Осы жағдайда жұмыс күшіне жұмсалатын шығындардың шектеулі саралау басқару мақсатын қанағаттандыра алмайды.
Басқару есебінің негізгі мақсаттарын жетекшілікке ала ... ... ... ... ... ... ... еңбекке ақы төлеу қорынан бөліп алу керек.
Жұмыс күшіне жұмсалған шығындарды ... ... ... басты назарды келесі баптарға аударған жөн;
1. Өнім өндірісі процесімен тікелей айналысатын өндірістік жұмысшыларға еңбек ақы төлеу шығындары. Мұнда атқарылатын норма және ... ... ... ... ... ... төленетін жұмыстар бойынша төлемдер енгізіледі.
2. Ынталандырушылық сипаттағы төлемдер-жұмыс сапасына және шеберлікке қосымша ақы, жұмыс ... ұзақ жыл ... ... үшін сый ақы, ... ... ... емес ... сәйкес атқарылмаған уақыт үшін төлемдер; жұмысшының кінәсі болып табылмайтын ақауға төлемдер; қалыпты еңбек жағдайынан ауытқулар үшін төлемдер, түнгі ... үшін ... ... ... ... ... болмағаны үшін басқа жұмысқа ауыстыру және т.б.
4. Жұмыс күшін жалдау, іріктеу бойынша шығындар.
5. Саны мен еңбекті нормалау мен ... ... ... ... ... ... және қайта оқытумен байланысты шығындар.
7. Құралдарды және көмекші құралдарын жөндеу, жұмыс орындарын дайындау және ... ... ... ... ... ... ақы төлеу шығындары.
8. Жалпы өндірістік шығындар құрамына енетін өндірістік бөлімшелерді басқарумен байланысты жұмысшыларға еңбек ақы төлеу шығындары.
9. ... ... ... шығындары.
10. Жалпы өндірістік шығындар құрамына енетін, кәсіпорындарды басқарумен айналысатын мамандар мен жетекшілерге еңбек ақы төлеу шығындары.
Жұмыс күшіне жұмсалған ... ... ... көп ... ... құн ... мен ... есептеу мақсатына, сондай-ақ жекелеп алғанда шығындарды бақылау және реттеу мақсатына жауап береді. Ал шешім қабылдауға келсек, онда ... ... ... күшіне жұмсалған шығындарды бөліп көрсету мәселесін есте ұстау керек.
Жұмыс күшіне жұмсалған шығындар есебін жүргізу тәртібі ... ... ... мен ... күшіне жұмсалған шығындарды басқару процестерін сипаттайды.
Келісімді еңбекке ақы төлеу шығындарын жекелеген тапсырыстар мен ... ... ... ... ... ... Бұл жағдайда шығындарға өндірістік жұмысшылардың еңбек ақысын, өндірісте қосымша операциялармен ... ... ... ... ... ақысын, бригада да жұмыстарды ұйымдастырғаны үшін бригадирлердің қосымша ақысын жатқызуға болмайды.
Мұндай шығындардың бір ... ... ... және ... үстеме шығындарға жатқызады және кәсіпорында қабылданған әдістемемен оларды бөледі. ... ... ... ... бөледі және өнімнің нақты түрлері арасында, дайын өнім мен аяқталмаған өндірістің арасында бөледі.
Осы тұрғыдан бұйымдар түрлері бойынша сметалық (нормативтік) ... ... ... ... шамасының базасы ретінде уақытша еңбек ақылы жұмыс орнының саны, қызмет ... ... және ... уақытыныњ бюджеті, тарифтік ставкалар мен сыйақылар жатқызылады.
Ставкалар шамасының есептесу базаларын жиі өзгерту салдарынан көптеген кәсіпорындар осындай шығындардың жұмысшылардың ... ... ... ... ... ... ... пайыз бойынша бөлінеді.
Еңбек шығындарынан өзге, жұмыс беруші жұмыс кџшімен байланысты бірқатар шығындарды, ... ... ... ... ... ... ... залалды қайтару, демалыс, зейнетақы қорына жарналар еңбекпен қамту ... ... ... ... бұл тобы ... ... ... жинақталып, не үстеме шығындармен бірге, не үйлесімді есептеу мақсатында өндірістің бухгалтерияда шығындар сметасының орындалуы туралы жинақтау ведомосын жасайды, онда ... ... ... ... ... ... ақау, жұмыс күшінің қозғалысы, жұмыс уақытының орындалуы ... ... ... ... ... ... ... өндіріске қызмет көрсетумен және негізгі және көмекші цехтардың жұмыс ұйымдастырумен байланысты шығыстары жатады, оларды тікелей ... өнім ... ... ... болмайды.
Үстеме шығыстар,әдетте,біршама жалпы сипатқа ие болады:
- кешендік сипаты-шығыстар құрамында барлық экономикалық элементтер шығындары көрініс табады;
- екі және одан да көп ... ... ... бұл ... ... белгілі бір бұйымға жатқызу қиынға түседі,демек олар дайын өнімнің арасына таратылады және аяқталмаған өндіріске де жатқызылады.
Үстеме шығыстар - бұл ... ... және ... көрсетумен байланысты шығыстар,олар кешендік сипатқа ие болады.Олардың құрамында экономикалық элементтердің барлық шығындары көрініс табады.
Бұл шығындар ай ... ... ... ... ... бойынша 8114- шотында көрініс табады.Әрбір цехтың өзінде дайындалған өнімге ... ... ... ... ай соңында белгіленген әдістеме бойынша жүргізіледі.Негізгі өндіріс шығындарының құрамына кіретін үстеме шығыстарын таратқан кезде 8110 шоты дебеттеліп және 8114 шоты ... ... ... ... ... саясатында өндіріс ерекшеліктерін ескере отырып шығын баптарының ... ... ... ... үстеме шығысының құрамында деген бабы жеке бөлінуі мүмкін. Өндірістің жұмыс ... және ... ... ... ... ескере отырып оған қажетті шығын деңгейін сметаның көмегімен аңықтайды.Сметаны жасау кезінде сыннан ... ... ... ... керек , өйткені ол жұмысқа қосудың жалпы сомасына қосылмайды. Жұмысқа қосу шығысының сметасын бекіткен ... ... ... ... ... ... және ... мерзімін ескере отырып, оларды өнімнің өзіндік құнына жатқызу мерзімі мен нақты тәртібіне байланысты етіп аңықтайды.
Өндірісті дайындау және игеру шығыстары алғашында ... ... ... ... өнім ... ... норма бойынша өзгереді.
Егерде кәсіпорында бірнеше өнім түрі өндірілетін болса, онда жаңа өндірісті игеру ... ... ... ... ал тарату процессі әдетте, негізгі өндіріс жұмысшыларының жалақысының сомасына және құрал ... ... мен ... ... ... пара - пар етіп ...
Үстеме шығыстар- бұл өнімді өндіруге жанама байланысты шығындар, бір өнімге тікелей апаруға мүмкіндігі жоқ.
Үстеме шығындардың ерекшелігі:
1) Бұл ... ... ... ... ... ... шығындардың барлық экономикалық элементтері қатынасады;
2) Бірнеше өнім түрлерін шығарған жағдайда бұл шығындарды ... бір ... ... ... болмайды. Сондықтан бұл шығындар дайын өнімдер мен аяқталмаған өндірістерге жанама ... ... ... және ... бөлу ... ... ... үшін негіз болып саналады, әрі жоспарлау, есепке алу, талдау, бақылау және өндіріс қызметін реттеу процестеріне тығыз байланысты.
Үстеме шығындарға, ... ... және ... ... ... ... ... барлық шығындары жатады. Оның өзі әзірлеуге, ұйымдастыруға, қызмет көрсетуге және ... ... ... ... екі ... ... ... өндірістік және жалпы шаруашылықтық.
Өндірістік үстеме шығындар - бұл өндірісті ұйымдасатыруға, ... ... және ... байланысты шығындар. Олар өндірістік бөлімшелерде-учаскелерде, цехтарда, өндірістерде, қайта бөлісуде пайда болады. Осы ... ... ... мен ... рөлі ... ... байланысты. өндірістік үстеме шығындар құрамына енетіні-жабдықтарды күтіп ұстау, пайдалану шығындары, өндірістік мақсаттағы құрылысты, ғимараттарды басқару және күтіп ұстаудың цехтық шығындары т.б. ... ... ... ... ... ұстау мен пайдалану шығындары негізгісі болып саналады, өйткені машиналар мен ... ... ... ... емес. Алайда олар өнімнің, өндірістік процестің, тапсырыстың тікелей шығынына жатқызылмайды. Мәселен, жабдықтарды алдын ала қарау, жабдықтарды күнделікті жөндеу. Алайда, егер ... ... ... ... ... осы ... кейбір баптары тікелей шығынға жатқызылуы мүмкін, оны орындауға аталған өндірістік бөлімшедегі немесе учаскедегі жабдықтар ... ... ... ... ... және пайдалану шығындарына майлау, сүртетін және жабдықтардың күнделікті күтімі мен жөндеуі үшін материалдардың басқа да түрлері; жабдықтар мен көлік ... ... ... ішіндегі көліктер); жұмысшылардың жалақысы, сонымен қоса әлеуметтік қажеттілікке аударымдар; энергияның, будың, сығылған ... ... ... ... ... ... ... шамалы және тез тозатын құралдар мен бұйымдар, жабдықтармен жұмыс ... ... өзге де ... ... басқару шығындары жалақыны және өндірістік-диспетчерлік аппарат пен цехтардың әкімшілік-басқару аппаратын, өндірістік ... ... ... ... ... ... және ... шығындарын; өндіріс қажеті үшін пайдаланатын үйлерді, ғимараттарды, мүліктерді күтіп ұстау мен ... ... ... ... ... қамтамасыз ету, кадрларды кәсіби бейімдеу және даярлау шығындары; құны арзан және тез тозатын мүліктердің тозуы, өндірістік бөлімшелерді басқарудың басқа да ... ... ... ... ... саналатыны-екі топ та жиынтық баптардан тұрады, көбінесе өндрістік бөлімшелерде туындайды, пайда болған орны бойынша жоспарлайды және ескереді, бюджеттік-сметалық ... ... өнім ... ... және ... ... мен аяқталмаған өндіріс арасын жанама жолмен бөледі.
Сонымен қоса, қарастырылып отырған әрбір топ әртүрлі экономикалықмазмұндағы шығындардан тұрады. Айырмашылығы шығынның бөлінуі және өтеу ... ... ... және ... анықталады. Осы тұрғыдан өндірістік үстеме шығындарды жіктеу мәні арта түседі.
Өндірістік емес үстеме шығындар басқару функциясынан туындайды, оның өзі ... ... және рөлі ... ... ... мен ... ұйымдастыру функциясынан өзгешеленеді. Бұл шығындар кәсіпорын ауқымында туындайды.
Қолданыстағы жалпы шаруашылық шығындар номенклатурасы өндірісті дайындау ... ... ... және ... ... ... жџзеге асыру шығындарымен топтастырылады. Экономикалық шығын мазмұны бойынша әртүрлі осындай біріктіру шығындарды нормалауды, жоспарлауды, бақылауды және талдауды ... ... ... құру және ... есептеу, өндірістік емес шығындарға әсер ететін факторларды айқындау мақсаты ... ... ... ... ал олардың ішінде - шығын элменеттері бойынша топтастырған тиімді.
Шығындарды жіктеудің ... ... ... пайда болу орны бойынша шығындарды оқшаулауға, кәсіпорын ... ... ... ... ... ... ... және оларды өнім түрлері бойынша, сондай-ақ өндірістік шығындар мен ... ... ... т.б. ... бөлу және ... бөлу ... қарастырады. Мәселен, техникалық басқару шығындарына техникалық қызметтегі жұмыскерлерді ұстау, оларды жалақысы мен әлеуметтік қажеттіліке аударымдары, техникалық қызметпен айналысатын үй-жайлар мен ... ... ... және жөндеу шығындары; жалпы зауыттық лабораторияларды ұстау; мүліктердің тозуы және оны қалпына ... ... ... ... жетілдіру т.б. шығындар жатады. Осы шығындардың бір бөлігін өнім ... ... ... ... ... жетілдіруге тікелей жатқызуға болады; басқа да бөлігі жеке өндірістік ... ... және ... ... шығындармен қоса бөлінеді.
Кәсіпорынның басқа барлық шығындары секілді, үстеме шығындар басқару мақсатына ... ... ... ... қорларды бағалау үшін ең алдымен өндірістік үстеме шығындарды бөлу тәртібі маңызды, яғни дайын өнімдер мен аяқталмаған өндіріс ... және өнім ... ... ... ... ... бөлу тәртібі 3 суретте берілген.
3сурет. өндірістік үстеме шығындардың бөлінуінің және оларды бақылау тәртібінің схемасы
36798251885950015494010795000
Үстеме шығындарды ... ... ... және қызмет ... ... ... көрсететін бөлімшелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... тары ... ... ... шығындарды қайта бөлу ... ... ... ... ... ... ... өндірістік бөлім-
263461511557000III үшін үстеме шығындарды шеде ... ... ... ... ... дың ... ... ... ... IV өнім, жұмыс және өнім ... ... ... ... ... ... үстеме шығын
ша үстеме шығын- ... ... ... бөлу ... ықпалын
есептеу
Халықаралық практикада өндірістік үстеме шығындарды басқару есебі бірнеше кезеңде ... ... және ... ... ... арасында үстеме шығындарды бөлу. Оның мақсаты-өзіндік құнды қалыптастырудың себеп-салдарына тікелей байланысты әдісті таңдау.
Бөлу әрбір бөлімшеде алынған пайдаға байланысты ... ... Ол үшін ... ... әрбір жауапкершілік орталығы бойынша есеп жасалады. Жауапкершілік орталығы ... ... және ... ... ... оны ... орталықтарына бөледі және сол бойынша есеп жасайды. Мәселен, №1 токарлық ... цехы ... ... Осы ... ... ... жабдықтарды ұстау және қызмет көрсету бойынша смета шығындары жасалады. Шығындарды пайда болған тікелей бөлімшелер бойынша ... ... ... ... бөлімшеге жатқызу мүмкін емес, өйткені ол бірден бірнеше бөлімшенің мүддесі үшін жүзеге асырылады. Мәселен, бірнеше цехтар үшін материалдар мен жартылай ... ... ... ... ... ... жағдайда шығынның әрбір бабын әртүрлі базаға бөлуді ... ... ... түпкілікті нәтиже: шығындарды баптары бойынша бөлу 4 сурет, нақты бөлімшеге жататын шығындарды бөлу, жәнеде бөлімшелер ... ... ... ... ... ... бөлу ... ) ... ... Бөлу ... ... ... ... ... істейтіндер
саны
17145172720 ... ... ... ... ... ... ... шығындары
13392153124200049549053282950025774653810000
3949065156210Аумағы
00 ... ... су ... ... су шығындары
257746513462000
495490511303000
1297305000
3949065161290Жабдықтар, машиналар
бірлігінің ќұны
00Жабдықтар, машиналар
бірлігінің ќұны
17145161290Машиналар мен
жабдықтар амортизациясы
00 ... ... ... ... ... ... ... қызмет көрсететін бөлімшелерге үстеме шығындарды қайта бөледі, оларды жеткізуші бөлімшелерге қызмет көрсететін тұтынушы бөлімшелер алады. Мәселен, ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі уақыты тіркеледі. Жұмысты жүргізу уақытының аталған шығыны, ... ... ... ... ... цех қызметін бағалау үшін негіз болып саналады.
Қызмет көрсететін өндірістер бір-біріне өзара көмектескенде үстеме шығындарды бөлу ... ... ... ... бөлу ... ... де, ... қызметті стандартты (нормативтік) өзіндік құн бойынша бағалайды.
Үшінші кезеңге әрбір бөлімше үшін әдісті ... ... және ... ... бөлу ... ... ... Негізгі мақсаты - әртүрлі бөлімшелер өндіретін өнім тапсырыстары мен ... ... ... ... екі ... ... ... шығындарды бөлудің бірыңғай жалпы зауыттың ставкасының есебі. Ставканы ... ... ... ... ... ... ... қарамастан есептейді. Мұндай жағдайда бөлімшелер аралығында шығындар негізсіз қайта бөлінеді. Бір бөлімшенің шығындары екіншінің есебінен жабылады. ... ... ... ... бірдей уақыт жұмсайтын, барлық бөлімшелерде орындалатын және бір тапсырысқа жататын өндірісте ғана пайдаланған ... Егер осы ... ... ... ... ... онда тапсырыстар үстеме шығындарға нақтылы сәйкес келуі үшін, әрбір бөлімше бойынша үстеме ... ... ... әуелі анықтау қажет.
2. Әрбір бөлімшеге ставканың бөлінуін есептеу. Жеке бөлімшелер бойынша үстеме шығындардың ... ... бөлу ... ... Тапсырыс және бұйым бойынша бөлу базасына жататыны:
а) жұмысты, процессті (станок-сағатты) орындау үшін ... ... ... қол ... ... ... ... уақыты;
в) бұйымдардың, материалдардың, жартылай фабрикаттардың т.б. массасы (салмағы).
Төртінші ... ... ... ... бөлу, оларды тапсырыс бойынша бөлу болып саналады. әрбір тапсырыс, өнім түрлері бойынша, тапсырыс ... ... ... ... ... ... ... уақыты анықталады.
Жоғарыда сипатталған реттемені пайдаланған кезде үстеме шығындардың нақты шығысын негізге алады, мұның өзі ... оң ... ... Дегенмен, әдістің кемшіліктері де бар:
- үстеме шығындарды тұрақтыға және ауыспалыға бөлу ескерілмейді. Сонымен қоса осы шығындардың мөлшері ... және ... ... ... ... ... ай ... өзгеруі ставка шамасының едәуір өзгеруіне әсер етеді;
-басқару есебінің талаптары ... ... ... үстеме шығындар ақпараты есепті кезең аяқталған бойда әзірленеді, алайда ол аяқталмаған өндірісті және пайданы ұдайы бағалау үшін, тапсырыс пен өнім ... ... үшін ... ... ... ... ... ставканы бөлуді есептеудің едәуір қиындығы, өнімді шығару уақытының сәйкес келмеуі және үстеме шығындардың пайда болуы. ... ... ... ... ... жарық беру (ішінара) шығындарының жыл ішінде біркелкі болмауы. Сондықтан үстеме шығындардың айлық ставкасының нақты сомасы, сол ... ... ... ғана ... ... ... ... сәйкес қыста өнім қымбатырақ болады т.б.
Нақты шығындарды бөлу әдісінің кемшіліктеріне сүйене отырып, ... ... ... ... және ... ... өтеу ... көшеміз. Нормативтік ставка үстеме шығындардың жылдық сомасы негізінде және өндіріс ... ... ... бойынша есептеледі. Бөлу тәртібінің схемасы 5 суретте көрсетілген.
5 ... ... ... өтеу тәртібі
16630656350Нақты үстеме шығындар
00 ... ... ... ... шығындардың нормативтен ауытқуы
00Нақты үстеме шығындардың нормативтен ауытқуы
17145124460 ... ... ... ... ... шығындар
175450559690005657855969000
477202512954000
157162516510Дайын өнімнің
өзіндік құны
00 ... ... ... ... өндіріс
00 ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Өтеу әдісін пайдаланғанда ескерітелетіні: үстеме шығындардың нормативтік шамасы нақтылыдан шамалы ауытқиды. Алынған ауытқулар кезең шығындары ретінде қарастыралады және түптеп келгенде ... ... ... ... ... ... өндіріске түзету енгізілмейді, толық емес немесе артық өтелу ... ... ... ... және сол ... ... ... әдісін таңдаған кезде өндірістің нақты жағдайын ескеру қажет, сол бойынша бұйымдардың жекелей өзіндік ... ... ... ... ... өнім көлеміне шығынның байланыстылығы анықталады.
Өндірістік емес үстеме шығындарды өтеудің әртүрлі есеп саясаты болады. Олар мынандай болуы мүмкін:
-ағымдағы кезең ... ... және ... ... ... өткізілген өнімнің жалпы сомасының өзіндік құнына енгізіледі;
-бұйым түрлерінің ... ... ... ... бөлінеді.
Кейбір өндірістік емес шығындар ұйымдық және өткізу қызметінің тікелей ... ... ... ... шығындарға бөлудің басқа амалы қолданылады, бұлар келесі тарауларда талданады.
2.1. Өндірістік шығын есебіндегі өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау
Өнімнің ... құны - бұл ... және ... кететін ақшалай түрдегі шығындар.
Калькуляциялау - бұл барлық тауарлық ... де әрі бір ... де ... ... ... Ол кәсіпорын жұмысын оперативті басқаруда маңызды орын ... ... ішкі ... дер кезінде ашуға мүмкіндік беріп, оны өнімнің өзіндік құнын ... және ... ... ... ... Калькуляцияны өнімнің өзіндік құнын жоспарлауға және өнімнің нарықтағы сұранысын ескеретін негізгі бағасын белгілеуде пайдаланылады. ... ... ... ақшалай түрде қолданылады.
Калькуляцияның мына түрлері болуы ... Есеп ... ... ... - ... ... құны кәсіпорынға тәуелді және тәуелді болмайтын себептер бойынша жоспардын ... ... ... ... сипатталады;
* Нормативті калькуляция - ... ... ... әр ... ... табылады. Ол шығын есебінің нормативті әдісін қолданатын және ... ... ... ... кәсіпорында жасалады. Оның негізінде көбінесе қол жеткізген шығын деңгейін сипаттайтын ... ... ... ... ... ... ... жоспарлымен салыстырғанда есептік кезеңдегі өнім өндіруге кететін шығын деңгейін әлдеқайда нақты көрсетеді;
* Алдын-ала жүргізілетін калькуляция - ... ... ... және он айда немесе төртінші тоқсандағы немесе басқа кезеңдегі болжалдық (ожидаемому) өнім ... мен ... ... есеп айырысудың басқа кезеңінде алынатын нақты өнім (табыс) негізінде жасалады. Бұл калькуляцияның мәліметтері өнім өндірудің ағымдық ... ... ... анықтауда қолданылады. Мұндай калькуляция, негізінде, ауыл шаруашылық кәсіпорындарында қолданылады.
Жоспарлық калькуляция өнім (жұмыс, қызмет) бірлігін өндіруге қажетті ... ... ... кезеңдегі материалдардың, отынның, энергияның, еңбекақы мен басқа да шығындардың прогрессивтік орташа ... ... ... ... ... технологиясын енгізу арқылы барлық резервтерді ескере отырып аңықтайды.
Жобалық калькуляция - келешекке құрылған ... ... ... ... ... Ол ... ... жаңа техниканың және технологияның тиімділігін анықтау үшін қолданылады;
Калькуляция барысында шығын есебінің объектісін және өнімнің өзіндік құнын ... ... ... ... ... есебнің объектісі - кәсіпорын өндіріс шығын ... ... ... ... ... шығын есебінің объектісі мен калькуляциялау объектісіне бұйым (сырт және іш киімдер жатады).
Калькуляция объектісі - кәсіпорын ... өнім ... ... ... Мысалыға, ауыл шаруашылығында есеп және калькуляциялау объектілері бір-біріне дәл келмейді.
Шығындарды калькуляциялауды әдістермен жүзеге асыруға ... ... - өнім ... ... жаңа ... ... ... жүзеге асырылады.
Жартылай өңделген өнімсіз - оны бір құрылымдық бөлімшеден екіншісіне тапсыру кезінде өзіндік өндірістегі жартылай дайындалған ... ... ... нақты мағынасында оперативті жүзеге асырылады. Дайындауға кететін шығын баптарында ескеріледі. Үстемеленген шығындар әрбір қайта жасау бойынша көрініс ... ал ... құны ... ... жасаудың өзіндік құнына қосылады. Өнім бірлігін өндіруге кететін шығынның жиынтық есебі өндіріс процесіндегі олардың ... ... ... ... қайта жасаулардың шығындарын жиынтықтаумен анықталады.
Жартылай өңделген өнімдік- бухгалтерлік есеп жүйесінде келесі қайта жасауға тапсыруда өзіндік өндірістегі жартылай дайындалған ... ... ... қайта есептеумен жүргізіледі. өндіріс шығынының жиынтық есебі өнімді әрбір қайта жасау мен шығару бойынша анықталады, сонымен ... ... ... ... ... өнім ... өнім ... және құрылымдық бөлімше бойынша бір мезгілде калькуляцияланады.
Өзіндік ... ... ... ... бір текті немесе шамамен бірдей өнімді сериямен ... ... ... ... ... өндіру кезеңіне жататын технологиялық процесте қолданылады. Шығынның процестік калькуляциясын технологиясы әрбір өндірістік бөлшектердің өндірістік процесті орындауын және өңделу дәрежесіне ... ... бір ... келесісіне жылжуын қарастыратын субъектілер қолданылады. Соңғы бөлімше өндіруді аяқтап, өнімді ... өнім ... ... Шығындар білгілі бір кезең үшін - бұл арада тапсырысты ... ... ... айтып тұрған жоқ, есептік кезеңде бұйым жасалған уақытқа ... - ... ... ... ... ... ... жеке шот ашылады. Мұнда есептік кезеңнің басында және соңында аяқталмаған өндіріс шартты түрде дайын өнім ретінде ... ... бір ... ... құны ... бір ... өндірістің өзіндік құнын осы кезеңде шығарылған бұйым ... бөлу ... ... ... өндіріске кен өндіруші өнеркәсіп пен энергетика салалары жатады. Мұнда шығарылған өнім бір мезгілде шығын есебінің және ... ... ... ... ... толық қосылуына қарай толық шығын және өзгермелі шығын есеп ... ... ... ... ... айрықшалығы мынада: тікелей шығын бірлікке тікелей қатысты немесе нормаға сай әзірленіп, ... ... ... ... ... ... Мұнда жанама шығын өнім бірлігіне қатыстылығы үстеме шығын коэффицентерінің көмегімен қандай да бір базаға үйлесімді болады. Шығын ... ... ... ... жүзеге асырылады:
Пайда болу орындары бойынша барлық шығындарды шоғырландыру және жанама шығындарды бөлімшелерге ... ... ... ... бөлімшелерге бөлу, негізгі өнімді шығаратын бөлімшелерге қандай да бір базаға үйлесімді қайта бөлу;
Үстеме ... ... ... ... ... өнім шығармайтын бөлімшерлерге қандай да бір базаға үйлесімді қайта бөлу.
Өзгермелі тікелей шығын әдісінде толық немесе ... ... есеп ... ... ... ... бір ... ескерілмейді және калькуляцияланбайды, залалсыздық нүктесіне қол жеткізуге дейін өзіне тұрақты шығынды қосатын, қол жеткізгеннен кейін - ... ... ... пайданы өзіне қосатын маржиналық табыс есебінен жабылады.
жүйесі бойынша ... ... ... ... ... ... ... өнім түрлері бойынша қорытындылайды, ал жанама шығындар жеке шоттар жинайды және ол қай есептік ... ... ... сол ... ... ... қаржылық нәтижеге есептен шығарады.
жүйесі бойынша өзіндік ... ... ... ... ... тұрақты шығындардың өзгермейтін шамасын қарастырады, сондықтан басқарушылық есептің негізгі назары тұрақты шығындарға бөлінеді.
... ... ... ... ... бар:
өндірістік шығындар өзгермеліге және тұрақтыға бөлінеді.
шектеулі шығындар бойынша өнімнің өзіндік құнын калькуляциялайды.
есеп ... ... көп ... ... ... екі кезеңде болады:
Өзіндік құнның бірінші есеп айырысуы:
Сатудан ... ... - Х Х ... шығын - Х Х Х
Маржиналданған табыс - Х Х Х
Нәтижедегі екінші есеп айырысу:
Тұрақты шығын - ... ... яғни ... - Х.
... артықшылығы - баға белгілеудің тиімді саясатын жүргізуге, сондай-ақ шығын мен ... ... ... ... ... ... ... болады.
Бұл жүйе өндірісті өткізуге бағдарланған. өткізу мөлшері неғұрлым мол болса, субъект соғұрлым табыс табады. Дайын өнімдер мен аяқталған өндірістер тек ... ... ... ... ... жүйе ... соңғы мақсатқа - таза табыс алуға қол жеткізу үшін сату мүмкіндіктерін ұлғайту ... ... ... ... ... Өнім ... ... материалды айдың басында цех шығын етпеген қалған материалды қоса ескеретін өндіріс көлемі мен ... озық ... ... ... ... ... қатаң тәртіппен беріледі.
Ауытқу есебі ( +; - ) жабдықтың, шикізаттың, материалдың технологиялық ерекшеліктеріне, оларды нормалауға және ... ... ... ... ...
Нормадан ауытқуға мыналар себепші болады: материалдың ауыстырылуы, оларды пайдалану сапасы, толыққанды немесе толық құнды материалды қалдықтармен бірге пайдалану және т.б. ... ... ... ... ... мына әдістермен анықталады:
Құжаттау әдісі - материалды ауыстыру салаларынан болатын ауытқуларды анықтауда қолданылады. Даналық материалдың ... тыс ... ... құжаттармен рәсімделеді;
Топтамалық пішу - өндіріске босатылған аса ... ... ... партиясы нормадан ауытқуды анықтауда қолданады. Ауытқуды нормативті шығын мен партия бойынша өнім шығарылымын және материалдың нақты шығынын белгіленген норма ... ... ... ... ... әдісі - осы әдіспен ауысым, бес күндік, он ... бір ... үшін ... ... ... шығынын белгілеген норма бойынша шығындарды салыстыру арқылы анықтайды.
Бухгалтерия кезең сайын ауытқулар туралы, оның ... мен оған ... ... ... ... ... дайындап отыруы керек. Ауытқуларды анықтау тауарлық өнімнің өзіндік құнына және аяқталмаған өндіріс қалдығына қатысты, өндіріске кететін шығын тізімдемесінде көрсетілген ... ... ... ... Индекстер проценттік қатынаспен норманың өзгеру сомасын және калькуляция баптарының қоймасындағы норма бойынша ... ... ... анықтайды. өнімнің бір бірлігінің нақты құны шығын ... ... ... ... ... ... өнім бірлігінің өзіндік құнының есеп айырысу тізімдемесінде есептеледі, ал норманың өзгеру сомасы мен ... ... ... ... ... ... ... негізінде анықталады.
Өнімнің нақты өзіндік құны нормативті өзіндік құнға үстемелеу ... ... одан ... кезеңде анықталған нормадан ауытқулар мен норманың өзгеруін шегерумен есептеледі.
жүйесі бойынша шығын есебінің әдісі.
- өндіріске аса қажетті ... және ... ... өнім ... саны ... өнім бірлігінің өндірісіне бұрын есептелген машина және еңбек шығыны.
- бұл өнімнің бір бірлігін әзірлеуге кететін ... ... ... ... ... ... ... тікелей бұйымдарын реттеуге бағытталған бақылау аспабы ретінде баяндалады.
жүйесінің артықшылығы - өндіріс пен ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді, өнім бірлігінің өзіндік құнын бұрын есептеу негізінде бағаны белгілейді, ... ... және оның ... ... деңгейіндегі пайда болу себептерін бөліп көрсету арқылы кіріс пен шығыс туралы есеп беруді жасайды.
Ауытқу - нақты және ... ... ... ... ... шығындар форманың ішінде есептелген стандарттар негізінде анықталады.
Жоспарлау және есеп объектісіне өндірістің заттай негізін құрайтын өнім жатады.
Барлық ... ... төрт ... бөлінеді:
Баға деңгейінің есебіне қабылданғанға байланысты:
1. идеалды - әлдеқайда қолайлы баға мен материал, қызмет ... ... ... мөлшерлемелері және үстеме шығындардың сметалық мөлшерлемесі;
2. қалыпты - ... ... ... ... ... ... ағымдық - нақты есептік кезеңдегі болжалды әрі қолданыстағы баға негізінде есеп айырысу.
4. базистік - ... ... ... және жыл бойы ... ... ... деңгейіне қарай:
1. теориялық - кәсіпорын оның жақсы немесе идеалды орындауымен қол жеткізгені. Олар ... ... ... ... ... ... ... негізделген кәсіпорынның мақсаттары болып табылады.
2. өткендегі орташа орындау - ... ... ... және ... жұмыссыз бос тұру, бүліну яғни өткен кезеңдегі барлық кемшіліктер есепке алынады.
3. қалыпты орындау - ... ... ... кернеуінің болжалдық орташа деңгейінде қарастырылады.
Өнімді шығару көлеміне байланысты:
1. теориялық - ... ... ... ... ала ... ... ... қол жеткізу мүмкін емес немесе бір жолға тәртіппен қол жеткізуге болады.
2. практикалық - ... ... ... қол ... ... қол ... шығарылым деңгейіне негізделеді және болмай қоймайтын шығындарды жібереді.
3. қалыпты - кезең ішінде ... ... және ... көлемінің орташа шамасында өнім шығарылымының қол жеткізген деңгейіне есептеледі.
4. болжалды - өнім шығарылымының болжалды көлеміндегі ... ... ... ... ...
Бұл сипаттамалар мынаны көрсетеді: америкалық фирмаларда шығын баптары бойынша стандарттарды белгілеудің әр ... ... бар. ... қабылданған стандарттың жаңа тәсілдемесінде өндіріс процесі басталғанға дейінгі стандартты өзіндік құн ... ... ... Шығындар есебі мен өнімнің өзіндік құнын ... ... ... ... ... есебін жргізудің жартылай фабрикаттық тәсілінің өзіндік ерекшеліктері бар. Бір ... ... ... ... келесі цехқосымша өңдейді, үшінші цех оны дайын өнім дәрежесіне ... ... цех үшін ол ... өнім ... ... ... бір цех ... өнім өзіндік құнымен қоса екінші цехқа жіберіледі, ... цех ... ... ... оны жартылай фабрикат деп санайды, себебі ол қосымша өңдеуді қажет етеді. Аталған жартылай фабрикатты қосымша өңдеу барысында оның алғашқы ... ... ... ... ... ... орай ... цех бойынша өнімнің өзіндік құны қалыптасады. Ал екіші цех дайындап шығарушы ... ол ... ... ... ... ... табылады. Алайда соңғы өнім алыну үшін бұл өнімде үшінші ... ... ... ... ... Өзіндік құны аңықталған соң оны соңғы рет қосымша өңдеуден өткізу үшін үшінші цехқа ... ... өнім ... цех үшін ... ... ... ... оған қосымша өңделу жасалып, шығындары есепке алынады. Оған дейінгі өнімнің өзіндік құнына соңғы цехтың өзіндік құны ... ... ... құн ... ... ... өндірістік шығындардың есебі ғана жүргізіліп қоймайды, сонымен қатар жартылай фабрикаттарды бір цехтан екінші цехқа немесе қоймаға жеткізу шығындары да ... ... ... ... ... мен ... өзіндік құнын есептеу әрбір цех бойынша бөлек жүргізіледі. Бір цехтар үшін олар жартылай фабрикаттар болып танылса, ал дайындаушы цех үшін олар ... өнім ... ... ... есеп ... бір ... ... фабрикаттары екінші цехтың қоймасына нақты өзіндік құнына сәйкес беріледі.
Фирманың 3 цехы бар, соңғы дайын өнімді үшінші цех қана ... 1-цех ... 3000 кг ... қабылдады.
2-цехқа 2000 кг кесілген металды жіберді.
3- цехқа ... 1800 кг ... ... ... өнім 1500 ... ... ... есепке алынды.
Шикізат 3000 кг, әр келісі 100 теңгеден = 300000 теңге.
* Өндеу бойынша ... - цех ... 80000 ... - цех дайындады 50000 ... - цех ... ... 64000 ... 194000 ... ... бірінші цех өнімінің өзіндік құнын аңықтаймыз:
2000 кг * 100 = 200000 теңге
Өңдеу шығындары 80000 ... ... 200000 + 80000 = 2800000 ... кг ... ... ... құны:
280000/2000 = 140 теңге
* Дт 2 цех КТ 1 цех 280000 ... 8210 Кт 8210 280000 ... 1800 кг ... ... ... ... цех шығарған жартылай фабрикаттар 1800 * 140 = 252000 теңге
* Шығындар 252000 + 50000 = 302000 ... 8210 Кт 8210 302000 ... ... = 1670теңге 77 тиын .
* 1500 кг дайын өнімнің ... ... ... * 167,77 = ... ... 64000 = ... 210 теңге 44 тиын.
Шығындар есебін жүргізудің жартылай фабрикаттық тәсілі әрбір қайта өңдеу бойынша шығындар есебімен ... ... ... ... ... қозғалысы көрсетілмейді. Қайта өңдеу шығындарының қозғалысын бухгалтерия натуралды түрде жүргізілетін цехтың жедел есеп мәліметтері ... ... ... ... жүргізудің осы тәртібіне сәйкес жартылай фабрикаттардың өзіндік құны әрбір қайта өңдеуден кейін аңықталмайды, тек қана дайын өнімнің өзіндік құны ... ... ... ... ... ... ... кемшілігі, дайын өнімнің өзіндік құнында деп аталатын кешенді баптың үлес салмағы өте үлкен, оны өзіндік ... ... ... ... ... құрамдас бөліктерге бөліп қарастыру қажет.
Шығындарды есептеу мен өнімнің өзіндік құнын аңықтаудың жартылай фабрикатсыз тәсілі барлық технологиялық өңдеуден өткен дайын өнімге ғана ... ... ... ... ... бойынша шығындарды есептеу мен өнімнің өзіндік құнын аңықтаудың екі нұсқасы қолданылады - ... ... және ... фабрикатты.
Жартылай фабрикат дайын өнім сияқты сатылған жағдайда жартылай ... ... ... ... өңдеуден өткеннен кейін толық дайындалып бітпеген өнім түрінде жартылай фабрикат алынды, бірақ оның тиісті өз құны бар және ... ... әрі ... ... үшін ... ... немесе сатуға жіберілуі мүмкін. Қайта өңдеу тәсілі бойынша өздері өндіретін жартылай фабрикаттардың өзіндік құның айрықшаланып көрсетілуі мен ... ... ... ... ... өңдеу түрлері бойынша жүргізілетіні көңілге қонымды.
Әрбір келесі ... ... ... ... ... құны ... жұмсаған шығындар мен қоса, алдыңғы қайта өңдеулерден өткен жартылай фабрикаттардың ... ... ... ... ал ... ... құны тек қана ... бірінші рет қайта өңделген кезіндегі өзіндік құнына қосылады. Бұл нұсқа бойынша жартылай фабрикаттардың өзіндік құны ... сол ... ... ... ... ... ... өзіндік құнын аңықтау мен өнімнің өзіндік құнына бақылауды күшейтуді қамтамасыз етуге мүмкіндік туады, сонымен ... ... мен ... ... ... ... ... өзіндік құнын азайту бойынша басқарушылық шешімдерін қабылдауға болады.
5 кесте. ... ... ... ... ... ... цехта жартылай фабрикат дайындалған
8210
810
2. Әрі қарай өңдеу үшін ... ... 2 - ... ...
8210
3. 2-цех дайындаған жартылай фабрикат, ай ішіндегі өз шығындары + 1-цех жартылай фабрикаттарының өзіндік құны
8210
8110
4. Әрі қарай ... үшін ... ... 3 - ... ... ...
5. ... өнім қоймаға кірістелді (сатып алушыларға босатылды)
1320 >
8110
6. Ай соныңда аяқталмаған өндіріске жатқызылды
1340
8110
7. Сатуға есептен шығарылған ... құн ... ... >
8. Сатылған өнімге шот - фактура жазылып берілді
1210
6010
Шығындар есебін қайта өндеу тәсілі бойынша жүргізудің кемшілігі, өнімнің ... ... құны ... ... аяқталғасын немесе өнім шығарылғаннан кейін аңықталады, ал бұл фирманың, цехтың менеджерлеріне өндірістік нақты шығындарды басқарып, жоспарлы шығындармен салыстырып ... ... ... Бұл ... ... кезінде өнім бірлігінің және шығарылған барлық өнімнің нақты өзіндік құнын қолдағы ақпаратпен салыстырады, ол үшін жоспарлау кезеңі ... қол ... ... ... толық есептелген шығындардың нормасы, жоспарлы калькуляция керек. Дегенмен, ... ... ... бұл ... жоюға мүмкіндік береді,себебі өнім бірлігінің нақты өзіндік құны нормативтік өзіндік құнмен салыстырылады. Оның ... ... ... ... өндірістің технологиялық процестеріне сай, сонымен қатар материалдарды, еңбек және басқа шығындарды прогрессивтік нормаларға сәйкес, қолданыстағы шығындар нормасының ... ... ... ... мен ... ... жетілдіру үшін ұйымдастырушылық - технологиялық шараларды атқару барысында нормативтік калькуляцияның нормасына өзгерістер ... ... ... бойынша шығындарды есептеу тәсілінің артықшылықтары мынада:
* Әрбір қайта өңдеудің соңында жартылай фабрикаттардың шығыны мен өзіндік құны туралы ақпарат алынады. Есеп ... ... ... ... сату ... ... ... бағасын қалыптастыру үшін қажет;
* Әрбір қайта өңдеуден ... ... ... ... ... есептеу мүмкіндігі;
* Пайда болған орны бойынша аяқталмаған өндіріс қалдықтарының есебін жүргізу;
* Натуралды түрдегі жартылай фабрикаттардың қозғалысына бақылау ұйымдастыру;
* ... ... ... бойынша жұмыстарының нәтижесін аңықтау;
Сонымен қатар, аяқталмаған өндіріс ... цех ... ... ... ... ... ... есебі мен өзіндік құнын калькуляциялаудың жартылай фабрикаттық тәсілі тек қана технологиялық процестерден толық ... ... ... ... ғана қолданылады. Қазіргі уақытта өнеркәсіп салалары бойынша шығындарды есептеу мен өнімнің ... ... ... екі нұсқасы қолданылады - жартылай фабрикатсыз және жартылай фабрикатты.
Қорытынды
Сонымен қорыта ... осы ... ... жазу ... мен ... ... ... ол неден пайда болатындығын, қалай есптейтіндігін, қалай бағалап, түгендейтінің, оның ... ... ... ... ... ... ... әлі қандай сатылардан өтіп, қандай құжаттардың толтыру керектігі жайлы білдім.
Курстық жұмыстын бірінші ... ... ... ... мәні оның ... ... және шығындарының есебі жайлы жазылған. Жалпы ... ... ... ... ... ... өнімдер, сондай - ақ өнімді сатуға және зауыт ішінде тұтынуға ... ... ... ... ... ... ... шала фабрикаттарды дайындайтын өндірістер жатады. Негізгі өндіріс шығындарының ... 8100 ... ... есептелінеді және оларға келесілер жатады:
8110 Негізгі өндіріс
8111 Негізгі өндірістің тура жұмсалатын ... ... ... тура ... ... жұмысшылардың еңбек ақы қорынан ұсталынатын аударымдар
8114 Өндірістік үстеме ... ... ... - бұл басқару есебінің негізі. Өндірістік цехтарға материалдар бастапқы құжаттардың негізінде қоймадан босатылады.Басты талап құжаттар уақытында толтырылып, ондағы ... ... ... ... ... Материалдарды босату жүкқұжаты субъектінің ішінде қорлар қозғалысының есебін жүргізуге және ... ... тыс ... өз ... цехтарына, сонымен қатар сыртқы ұймдарға босатуға арналған ... ... ... ... ... №2 ... ... материалдық қорлардың бағалануы үш негізгі тәсілдер бойынша жүргізіледі.Оларға: Айрықша сәйкестендіру тәсілі, орташа баға бойынша құнды аңықтау тәсілі, ... ... - ... ... ... ... ... алайда, жұмыскерлерді оқытуға, жалдауға, таңдауға, еңбек ету ... ... ... ... ... ... келтірілген зиян шығын өтеуге, ақылы демалыс төлемақыларын төлеуге және т.б толып жатқан шығын түрлерін жұмыс берушінің ... ... ... ... ... өндіріске қызмет көрсетумен және негізгі және көмекші цехтардың жұмыс ... ... ... ... ... тікелей дайын өнім түрлеріне (бірлігіне) жатқызуға болмайды.
Бұл шығындар ай бойында белгіленген номенклатуралық ... ... ... 8114- ... ... ... ... өзінде дайындалған өнімге үстеме шығыстар қосылады.
Курстық жұмыстың екінші бөлімінде өндірістік шығын есебіндегі өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау ... ... ... - ... ... ... және бағаны негіздеп қалыптастыру үшін фирма, оның бөлімшелері, өнім түрлері бойынша ... ғана ... ... қатар өнім бірлігінің шығындарын да білуге тиісті, яғни өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау керек. Өнім немесе жартылай фабрикат бірлігінің ... ... ... ... ... немесе жеке бұйымдардың өзіндік құнын аңықтау бойынша есептеу жүргізуді ... деп ... ... ... ... алдын - ала және келесі ... деп ... ... кезінде ең бастысы шығындар есебінің объектісі мен өнімнің өзіндік құнына калькуляция жасалатын объектіні дұрыс аңықтау болып табылады.
Пайдаланылған әдебиеттер
1 - ... В. К, ... Т. Ғ, ... В. В, Шмидт О. И.
2. - В. Л. Назарова, М. С. Жапбарханова, Д. А. ... С. Д. ... ... - Р.С. ... , Б.С. ... - К.Т ...

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 37 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Заңды тұлғалардың табысы мен шығындарының салықтық есебі52 бет
Кірістерді құру көздері және банктің қаржылық нәтижесіне оның әсері. банк кірістері мен шығындарының есебі38 бет
Калькуляция баптары бойынша өндіріс шығындарының жіктелуі26 бет
Кәсіпорын шығындарының есебі23 бет
Кәсіпорынның негізгі өндіріс шығындарының есебі мен аудиті31 бет
Кәсіпорынның негізгі өндіріс шығындарының есебі мен аудиті жайлы42 бет
Кәсіпорынның шығындарының мәні, маңызы және ұйымдастырылуы28 бет
Көмекші өндіріс шығындарының есебіне сипаттама22 бет
Көмекші өндірістің шығындарының есебі12 бет
Мақта өндірісіндегі негізгі өндіріс шығындарының есебі29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь