Мемлекет нысанының ұғымы мен түсінігі

Жоспары

Кіріспе 2
1 Мемлекет нысанының ұғымы мен түсінігі 3
1.1 Мемлекеттің басқару нысаны 3
1.2 Мемлекеттің құрылым нысаны 7
1.3 Мемлекеттік саяси режим 11
2 Қазақстанның мемлекеттік нысанын бейнелейтін белгілер 14
2.1 Қазақстанның мемлекеттік тәуелсіздігінің атрибуттары 14
2.2 Қазақстан Республикасының нысаны 20
2.3 Қазақстан . Президенттік басқару нысанындағы біртұтас мемлекет 25
Қорытынды 27
Қолданылған әдебиеттер тізімі 28
Қазақстан Республикасының өз алдына жеке, тәуелсіз мемлекет болып қалыптасқанына он бес жылдың төңірегіне жақындады. Осы аталған он бес жыл ішінде ата-бабамыздың аңсаған арманына, яғни егемендікке кол жеткізгеніміз былай тұрсын, өзіндік құқықтық жүйесі, экономикасы, саяси жүйесі бар өзге елдермен қабырғамыз да тереземіз де тең мемлекет болғанымыз Қазақстанды елім, жерім дейтін әр пенде үшін ауыз толтырып, көңіл толғандырып айтатын жәйт. Енді ел бейнесі айқын анықталып өрлеу сатысына жеткен тұста, кеңесшіл идеологияның шеңберінен айырылып барлық нәрсені жан-жақты зерттеуге болатын күн туды. Бүгінгі таңда саяси жүйесі мығым қалыптасқан мемлекеттер қатарында болғандықтан, мемлекетіміздің ішкі құрылымын, басқару жүйесін нақты зерттеп, оның мәндік-мазмұндық жағын айрықша көрсете білу әрбір тұлғаның перзенттік борышы. Себебі, мемлекет туралы әңгімені бастардың алдында біз ең алдымен оның қоғамда әрекет ететіндігін, онымен қандай да бір өзара қарым-қатынаста болатындығын, оның яғни қоғамның тарапынан белгілі бір ықпалдың болатындығын және өз кезегінде қоғамға өзі де ықпал ете алатындығын ескереміз. Сондықтан да, қоғам мен мемлекеттің, оны жаңа түрде көрсететін аса маңызды институттарының көмегімен болатын өзара қарым-қатынасының принциптері мен негіздерін теориялық жағынан айқындау қажеттігі туып отыр.
Мемлекет қоғамның негізінде пайда болады және сол мемлекет құрған ұйымдардың бірі болып табылады. Ол - қоғам дамуының белгілі бір кезеңіндегі нәтижесі. Ал, қоғам өзегі - адам. Сондықтан да, мемлекет құрылымы мен тұрпатын тану өз өзіңді танумен тең.
«Адамды танимын десең қолына билік бер» деп халық даналығында айтылғандай, билікті жүзеге асыра білу де оңай емес. Себебі, бір жеңнен қол шығара білу әр адамның қолынан келе бермейді. Сондықтан да, біз қоғамды құраушы негіз ретінде биліктің, саясаттың жүзеге асырылуында тек кемшіліктерді көре білмей, керісінше екі жақты салыстырып, сараптай алатын дәрежеде болуымыз керек.
Аталған жұмыс осындай міндеттердің біріне бағытталған. Берілген жұмыс кіріспе, негізгі екі бөлімнен, оларды толығырақ ашатын бөлімшелерден, қорытынды және қолданылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
ақты білгеніміз нұр үстіне нұр.

Қолданылған әдебиеттер тізімі

1. Қазақстан Республикасының Конституциясы, Алматы, 1995
2. Зиманов С. Конституция и парламент РК. Алматы. 1996
3. Сапарғалиев Ғ., Ибраева А., Мемлекет және құқық Аламаты 1989
4. Жамбылов Д. Саясаттану негіздері Алматы 1998
5. Сәбікенов С.Н. Салыстырмалы мемлекеттік құқық Алматы 2000
6. ҚР - ның мемлекеті мен құқығының негіздері Алматы 2003
7. Ибраева А С. Мемлекет және құқық теориясы Алматы 1999
8. Зиманов С. Қазақстан: мемлекеттілік кезеңдері Алматы 1997
9. Баймаханов М.Т. Қазақстан Республика егемендігінің қалыптасуы, Алматы 1994
10. Котов А К Суверенный Казахстан: гражданин, нация, народ Алматы 1997
        
        Жоспары
Кіріспе 2
1 Мемлекет нысанының ұғымы мен түсінігі ... ... ... ... ... ... ... нысаны 7
1.3 Мемлекеттік саяси режим 11
2 ... ... ... ... ... ... Қазақстанның мемлекеттік тәуелсіздігінің атрибуттары 14
2.2 Қазақстан Республикасының нысаны 20
2.3 Қазақстан - Президенттік ... ... ... ... ... 27
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... өз ... ... ... мемлекет болып
қалыптасқанына он бес жылдың төңірегіне жақындады. Осы аталған он бес жыл
ішінде ... ... ... яғни ... кол жеткізгеніміз
былай тұрсын, өзіндік құқықтық жүйесі, экономикасы, саяси жүйесі бар ... ... да ... де тең мемлекет болғанымыз Қазақстанды
елім, жерім дейтін әр пенде үшін ауыз ... ... ... ... Енді ел ... айқын анықталып өрлеу сатысына жеткен тұста, кеңесшіл
идеологияның шеңберінен айырылып барлық нәрсені жан-жақты зерттеуге болатын
күн туды. ... ... ... ... мығым қалыптасқан мемлекеттер
қатарында болғандықтан, мемлекетіміздің ішкі ... ... ... ... оның ... ... ... көрсете білу әрбір
тұлғаның перзенттік ... ... ... ... ... ... біз ең алдымен оның қоғамда әрекет ететіндігін, онымен қандай да
бір өзара ... ... оның яғни ... ... бір ... ... және өз кезегінде қоғамға өзі де ықпал
ете алатындығын ескереміз. ... да, ... мен ... оны ... көрсететін аса маңызды институттарының көмегімен болатын өзара қарым-
қатынасының принциптері мен негіздерін теориялық жағынан айқындау ... ... ... ... ... ... және сол ... құрған
ұйымдардың бірі болып табылады. Ол - қоғам дамуының белгілі бір кезеңіндегі
нәтижесі. Ал, қоғам ... - ... ... да, ... ... ... тану өз өзіңді танумен тең.
«Адамды танимын десең қолына ... бер» деп ... ... ... ... ... білу де оңай емес. Себебі, бір жеңнен қол
шығара білу әр адамның қолынан келе бермейді. Сондықтан да, біз ... ... ... ... саясаттың жүзеге асырылуында тек
кемшіліктерді көре білмей, керісінше екі ... ... ... ... болуымыз керек.
Аталған жұмыс осындай міндеттердің біріне бағытталған. Берілген жұмыс
кіріспе, негізгі екі бөлімнен, оларды ... ... ... және ... ... ... ... Мемлекет нысанының ұғымы мен түсінігі
1.1 Мемлекеттің басқару нысаны
Басқару нысанының ұғымы. ... ... ... ... түсінігінің
анағұрлым кең мағынадағы маңызды құрамдас ... ... ... ... жоғары органдарының жүйесіне, олардың арасындағы құзыретті бөлісу
мен өзара әрекеттестік принциптеріне баса ... ... ... ... сипаттайтын басты көрсеткіштердің қатарына жатады. Ол бағыт таңдау
мен мемлекеттік ... ... және оны ... ... ... ... ... және оның халыққа түсінікті болуына
айтарлықтай ықпал етеді.
Басқару нысанын анықтау кезінде мына төмендегі мәселелер ... ... ... мен ... ... жоғары билікті
бейнелейді;
Олар қандай принциптер мен бастамаларда қалыптасады және ... ... ... тежемелік пен тепе-теңдік механизмі
қолданылады ма;
Олардың арасындағы мемлекеттік өмірдің ... ... ... ... ... бөліседі;
Жоғарғы биліктің төменгі тұрған органдар мен ... үшін ... ... ... ... ... басқарудың монархиялық және
республикалық нысан ... ... ... нысаны ретінде мемлекетте бір ... ... ... ... ... ... ... немесе жоғары
прерогативтің (шексіз құқықтың) тек нақтылы тиістілігімен сипатталады.
Монархияның ерекшеліктерінің ... ... ... көп ... жолымен немесе туысқандық құқығымен, кейде сайлау ... ... ... ... ... белгілі бір мерзімі жоқ,
ол өмір бойы атқарылады.
Монархия мемлекеттіліктің дамуының пайда болған кезінен күні бүгінге
дейін мемлекетпен ... келе ... Ол аз ... ... ... ... ... құрылған көптеген мемлекеттерде монархияның
нысаны болды. Тарихтың келесі кезеңдерінде монархия сақталды, ол ... ... бір ішкі ... жаңа әлеуметтік-экономикалық және
саяси жағдайларға, әрине көптеген өзгерістерімен, ... ... да оған ... да бір ... бір-біріне онша ұқсас еместігін
ескере отырып, нақты тарихи жағынан келу керек,
Ежелгі монархиялар (шығыс деспотиясы, ежелгі рим монархиясы) бір ... ... ... ... ... ... ... басқаша бүгінгі
күннің монархиясы - бір басқа. Тіпті ежелгі рим монархиясының әр кезеңде ... ... ... ... кезеңіне тән республикалық және
монархиялық институттардың ... ... ... ... ... ... доминат кезеңінде толық жойылды. Ортағасырлық монархиялар
үшін абсолютті және шектеулі деп бөлу дәлірек ... ... ... ... ету ... ... ... тыс, тіпті қалыптан тыс басшылық
деуге болады: өзі жүзеге асырған жоғары биліктің ... ... ... ... ... жеке дара иемденді. Мемлекет ... ... ... ... ... еді. Барлық басқа мемлекеттік
органдар мен лауазымды тұлғалар оған сөзсіз ... оның ... ... болды. Ортағасырлық шектеулі монархиялар ... ... ... ... ... белгілі бір органмен
(мысалы, ... ... ... ... ... ... ... кіретін жекелеген өкілеттіліктер ауысқан.
Қазіргі кезеңде басқарудың монархиялық нысаны кеңінен тараған. Англия,
Швеция, Жапония, Бельгия, ... ... ... ... қатарлы елдер
монархиялық мемлекеттер қатарында саналады. Оларда конституциялық монархия
жұмыс істейді, ол ... ... ... ... номинальды болып
табылатындығымен ерекшеленеді. Монархтың мемлекеттік саясатты ... ... ... маңызды мемлекеттік шешімдерді қабылдауға әсері әлсіз.
Монархтың қызметін маңызды ... гөрі ... ... ... Көбіне олар
қажеттіліктен гөрі дәстүрге ... ... ... ... ... ... алады, бірақ елемеуге де хақылы. Монархтың алдында
емес, парламенттің алдында жауапты болатын үкімет ... ... ... алған партияның өкілдерінен құралады, ал оның ... ... ... ... ... монархиялық басқару нысанын ... ... осы ... ... ... ... ... монархияның пайдалы потенциалы әлі де бар ... және ... ... бір ... ... ие ... келе жатқандығын
дәлелдейді.
Жоғарыда айтылғандарды қорытындылай келе басқару ... ... мына ... ... және ... тән деп ... ... болады:
Монарх (король, император, патша, хан, шах) бейнесінде ... ... ... ... ... мұралық жолмен, туыстық құқығы жолымен, кейде
сайлау жолымен ... өз ... ... яғни өмір бойы ... ішкі және ... ... мемлекетті кепілдік (мандат)
бойынша емес, өз құқығы бойынша ... ... ... мен ... ... ... жауаптылығының
болмауы;
Республика үшін басқару нысаны ретінде мемлекеттегі жоғарғы биліктің
заңмен белгіленген мерзім ... ... ... бір немесе бірнеше ... ... ... тән. Олар ... ... заң шығару органы
(парламент, конгресс, ұлттық ... және ... ... ... ... ... президиум) болып табылады.
Республиканың, тұтастай алғанда мемлекеттіліктің өзі сияқты тұтастай
алғанда тарихы ұзақ, алайда ол ... ... ... алғашқы
кезеңдерінде кең тарала алмады, басқарудың басқа нысаны монархияға жол
берді. Ежелгі Грецияда ... ... ... ... Афина мен Спартада жинақталған. Афина республикасы демократиялық
болды, оның кейбір институттары ... ... ... алқа билер соты)
демократиялық дәстүрлерді жетілдіру үшін ... ... ... кезеңдерінде қызығушылық туғызды. Спартада аристократиялық
республика нығайды. ... ... ... ... ... оған Рим
аристократиялық республикасы ... еді. ... ... ... ... Новгород) сияқты мемлекеттілік нысанын туғызды.
Капитализмға өтуіне байланысты республиканың танымалдығы мен беделі тез
өсіп, ол ... ... ... оның позицияларын бірінен кейін
бірін ала бастайды. ... алға ... ... ең көп ... болып алады. Капитализм оның теңдік және бауырластық идеяларымен,
халықтық егемендігімен және ... ... ... ... үшін ... қолайлы жағдай туғызды, жаңа өмірге
талпындырған сияқты.
Бүгінгі күні республика өмірді демократияландыру ... ... ... ... пен ... ... ... асыруда басты арена болып табылады.
Көріп отырғанымыздай, дамудың ұзақ ... өте ... ... ... ... Ежелгі Грек республикалары мен бүгінгі
республиканың арасындағы айырмашылық жер мен ... ... ... ... ... ... республикалар мен ... ... жаңа ... мен ... ... ... процесінде республикаға тән институттар жиі-жиі демократияландырылатын
немесе либералдандырылатын, кейде консервативті- ... және ... ... ... республикаларды парламенттік және президенттік деп бөледі.
Аталған республикаларда жоғарғы билік ... ... ... ... мен ... ... ... өзара қарым-қатынасының
ұйымдастыру-құқықтық механизмі әртүрлі.
Парламенттік республикада жоғары билік органдары жүйесіндегі түйінді
орындардың бірін ... ... ол ... ... және жалпы
мемлекеттік маңызды мәселелерді шешеді. Ол елдің мемлекеттік бюджетін
бекітеді, ... ... ... ... ... ... ... отырады.
Егер парламент үкіметке сенімсіздік вотумын ... ... ... ... ... Италия). Кейбір елдерде парламент (өзі немесе
жергілікті билік ... ... ... ал ... ... жер және ... ... құрылымдар өкілдерімен
бірге), сондай-ақ мемлекет басшысын сайлайды (Италия, Германия), алайда бұл
үнемі бола ... ... ... ... ... ... ... негізінде сайланады. Сөйте тұра, көпшілік ... ... ... ... шегі аса кең: оның ... ... бар, үкімет басшысын тағайындайды, елдің қарулы күшінің ... ... ... республиканың айрықша ерекшелігі - мемлекет басшысының
өте күшті билігі болып табылады. Мұнда президент парламенттен тек ... ... ... ... ... ... тағайындауға келісім ала
отырып үкіметті тағайындайды. ... ... ... ... ... мен есеп ... ... ал мемлекет басшысы алдында
парламенттік республикаға қарағанда әлдеқайда күшті. Оның ... ... үшін ... басшысының функциясымен толық қосып
жіберу (АҚШ), немесе мемлекет басшысының үкіметтің қалыптасу немесе қызмет
істеу процесіне ... ... ... Ресей Федерациясы, Қазақстан,
Өзбекстан) тән. Соның арқасында атқарушы биліктің маңызы арта ... ... және сот ... ... ... ... үшін конституцияда биліктің
барлық тармақтарының іс-әрекетінің келісіп ... және ... ... мүмкіндік беретін тежемелік және тепе-теңдік жүйесі
көзделген. Президенттік республикада мемлекет ... ... ... немесе жанама (сайлаушылар алқасы) сайлаулар жолымен ... ... ... ... мемлекет басшысының, сондай-ақ
парламентті мерзімінен бұрын тарату құқығы, мемлекетте маңызды лауазымды
тұлғаларды тағайындау ... ... ... ... ... ... қоса есептегенде), кешірім жасау құқығы, қарулы ... бас ... ... және т.б. ... бар. ... құру
кезінде мемлекет басшысы парламенттік республикалар үшін міндетті ... оған тек ... ... ... ... ... ғана ... сақтамайды.
Осылайша республиканың қоғамдық-саяси және ... мына ... ... ... нысаны болып табылады:
Мемлекеттің жоғарғы органдарының сайланатындығы;
Бұл органдардың қызметінің дәл мезгілдік параметрлермен ... ... ... әрекеттеріне жауапкершілік белгілеу;
Мемлекеттің жоғарғы органдарындағы билікті жеке құқығы бойынша ... ... ... ... ... мемлекет алдындағы және мемлекеттің азаматтар алдындағы
екі жақты жауапкершілік.
1.2 Мемлекеттің құрылым нысаны
Мемлекеттік құрылым ... ... ... құрылым нысанын
қарауға кірісе отырып, ең алдымен оның мемлекет нысанының тағы ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
саяси режимнен басқа) болып табылатындығын айта кетейік. Осы ұғымды пайдаға
асырудың ... ол ... ішкі ... ... ... ... мен ... бірліктің болуы
тұрғысынан ашатындығында болып отыр, орталық мемлекеттік билік пен ... ... ... ... ... ... бөліктерінің биліктері
арасындағы ара қатынасты көрсетеді. ... ... ... ... зор: оны қарамайынша орталық пен жергілікті органдардың қарым-
қатынастар ... ... ... ... мен ... ... ... аймақтық саясаттың ықпалдылығы мен тиімділігін
анықтау, ал ... ... ... ... ... мен ... ұлтаралық қарым-қатынасты сипаттау қиынға соғады.
Егер бастапқы критерий етіп мемлекеттің құрылым нысанын алатын ... ... ... ... (біртұтас) және федеративтік болып
бөлінген ... еді. ... ... ... мемлекеттік жүйенің
түрлі «қабаттарының» арасындағы ... ... ... ... ... институттарға, сондай-ақ халықты басқару ісіне
тартудың нысандары мен әдістеріне ... ... ... арасындағы
айырмашылық айтарлықтай.
Унитарлық (латынның - бірлік, біртұтас деген сөздерінен шыққан)
мемлекет бұл ... ... ... ... ... өз ... ... жоқ әкімшіл-аумақтық бөліністерден тұратын
мемлекеттер. Осыған қарай жоғары билік ... ... және сот ... ... ... ... табылады. Бұл бүкіл елге қызмет көрсететін және ... ... ... армияға да қатысты. Унитарлық
мемлекетте бір конституция, бір ... ... бір ... ... ... өкілдік, атқару және сот ... ... ... органдарына бағынады. Олар унитарлық мемлекет
айналысатын сыртқы қатынастарға қатыспайды. Олар ... ... ... ... ... ... оның ... іс жүзіне
асырады, ел үшін біртұтас болып ... ... ... несие-ақша, кеден
саясатын басшылыққа алады.
Унитаризм мемлекеттің құрылым нысаны ретінде мемлекеттіліктің пайда
болу кезеңінде және оның ... ... ... басымдық танытты.
Ауқымды аймақты алып ... және ... ... ... бөліктерден тұратын, басқыншылық соғыстың нәтижесінде пайда болған
ірі мемлекеттердің өзі унитаризм шеңберіне келіп кірген. Содан ... ... ... мемлекеттік құрылысында федерализмді пайдалану практикасы
дами бастады. Унитаризм қазір де әлемдік аренада кең ... ... ... Франция, Жапония, Финляндия, Түркия, Венгрия,
Украина, ... ... ... ... және ... ... ... — одақпен нығайту деген сөзінен шыққан)
мемлекеттер - бұл құрамына екі, үш және одан да көп ... ... ... ... бар ... ... ... одақтас
мемлекеттер. Мемлекеттердің немесе мемлекеттік құрылымдардың федерацияға
бірігуі (кіруі, қосылуы) олардың ... ... ... ... ... ол ... ... көшеді. Федеративтік мемлекеттегі
тәуелсіздік федерация мен оның мүшелері арасында бөлініп қойылады. ... ... ... ... органдар ие болады; бұдан басқа оны
белгілі бір ... ... ... кіретін мемлекеттер ... ... ... ... да ... ... өзіне тән ерекшелігі, онда тек қана ... ... ... ... ... үкімет, жоғарғы сот,
министрліктер, ведомстволар) ғана жұмыс істеп қоймайды, сондай-ақ ... ... ... азаматтылық белгіленеді, олар болмаса федерация да
болмайтын басқа да институттар ... ... ... субъектісі болып табылатын мемлекеттер мен
мемлекеттік құрылымдар соның шеңберінде белгілі бір ...... ... ... ... ... ... заң шығару,
атқару және сот органдары бар, кейбір жағдайларда шағын әскер құрамасын
құрады, ... ... ... енгізеді. Федералдық конституциямен және
федералдық заңмен қатар ... ... ... мен ... да ... ... ... федерациядағы көптеген мемлекеттік
мекемелердің, сондай-ақ ... ... «екі ... ... ... ... бар.
Федерация мүшелерінің құқықтарына қосымша кепілдікті қамтамасыз ету
үшін, әдетте ... ... ... ... ... болады.
Кейде федералдық органдардың жанынан олардың арасындағы байланысты реттеп
және қолдап отыру үшін федерация ... ... ... құрылады.
Федерацияның оның мүшелеріне ықпал етуінің нысандары жеткілікті. Оған
федералдық конституция мен заңдарының ... келу ... ... ... ... ... және басқа да
тетіктер жатады.
Көпұлтты мемлекеттерде федерация ұлттық мәселелерді шешу ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істейтін ұлттық мемлекеттілік федерацияның ... ... мен ... ... ... пен басқаруға қатыстыруға
мүмкіндік береді. Унитарлы нысандағы көпұлтты мемлекеттің ұлт мәселесін
әділ ... ... ете ... деп танылған және ... ... ... беруге кейін мәжбүр ... ... ... белгілі
(мысалы, екінші дүниежүзілік соғысқа дейін және одан ... ... ... ... ... ... ... ұлтаралық қарым-
қатынастың шиеленісуіне байланысты федерация болып қайта құрылды; кейіннен
ол дербес екі мемлекетке - ... мен ... ... ... ... түрлерінің субъектілерінде шектеулі мемлекеттік егемендігі
немесе оның элементтері бар, ... ... ... ... алады, ішкі
мәселелерді шешуде елеулі дәрежеде дербестігі болады. ... ... ... ... ... құру ... жиі ... жатады.
Алайда федерация құрылыс нысаны тек көпұлтты мемлекетке тән емес.
Моноұлттық мемлекеттердегі (АҚШ, Германия, ... ... ... ... ... Олардың субъектісіне халықтың айрықша ұлттық
құрамымен ерекшеленбейтін, басқа ... ... ... ... ... ... жерлер, кантондар) жатады. Әдетте
федерацияның қаралып отырған түрлерінде орталықтың ... ... ... федерацияға қарағанда әлдеқайда кең. ... ... ... ... ... ... ие бола алмайды, көбінесе сыртқы қатынастарға
қатыспайды, федералды ... ... ... ... ... саяси
жұмыстарды орындайды (мұндай жағдай Германияда орын алған). ... ... ... ... оны қаржыландыру, пайдалану мен басқару
федералдық органдардың қарауында ... ... ... әскер
құрамаларын ұстауға қақылы емес. ... ... ... ... ... ... ... штаттардың,
жерлердің, кантондардың және басқа субъектілердің федерациядан шығу ... ... ... ... мен оның субъектілерінің
арасындағы құқықшығармашылығы өкілеттігі тең ... ... ... ... ... бойынша федерациядан кем түсіп жатады.
Сондай-ақ, мемлекеттік құрылыстың ... және ... ... ... қатар алып жүрген аралық нысаны туралы
да айта кеткен жөн болады. Мұндай нысанның айқын ... ... ... болып табылады. 1993 жылғы Конституция Ресей федерациясының ... ... ... тек ... ... ... ... сондай-ақ өлкелерді, облыстарды және федералдық маңызы бар
қалаларды да ... ... ... ... - бұл ұлттық
мемлекеттер ұлттық-мемлекеттік ... ... енді ... ... ... ... ... конституциялары бойынша
олар федерацияның субъектісі болып танылмаса да) жеткізілді.
Әкімшілік-аумақтық бөліністердің тұтас алғанда ... ара ... ... жергілікті және орталық билік және басқару органдарының
нысандары унитарлық мемлекет сияқты ... ... де ... ... құрылыстың проблемасының маңызды аспектісі болып табылады.
Тарихи тәжірибе көрсеткеніндей, орталық пен жергілікті жердің негізгі
мақсаттары кейде ... ... ... ... ... ... ... атап
айтқанда, жергілікті жерлер дербестікті армандап отырғанда орталықтың ... ... ... дегендей, билікті уысынан ... ... Бұл ... ... біреуі үстем болса,
бірде екіншісі үстем ... ... Іс ... орталық пен жергілікті жердің
ара қатынасының неғұрлым жиі ... ... ... ... сондай-ақ оның бүкіл қызметіне елеулі ықпал ететін біріншінің
үстемдік етуші ролі болып табылады. ... ... ... ... ең ... өзінің жалпымемлекеттік саясатты жүргізумен айналысатын
өкілдіктерін тағайындайды. Жергілікті органдардың ролі төмендеп кетуі, ал
жергілікті өзін-өзі басқару ... ... ... және ... ... қалуы дұрыс емес. Керісінше, жергілікті органдардың
жергілікті істерді шешу кезінде билікті толық қолдануына, ... ... ... ... мен ... әрекет етуін дамытуға
мүдделі болуына және олардың арасындағы қарсы тұру элементтерін ... ... (бір ... ... ... ... ... - одақ, қоғамдастық бірлестік деген сөзінен алынған) болып
табылады. Ол ... бір ... үшін ... экономикалық,
дипломатиялық, этникалық және т.б.) құрылған ... ... ... ... ... ... оның мүшелері ішкі және сыртқы
істерде толық дербес және ... ... ... ... ... ... Конфедерацияның құрылуына себепкер болған белгілі бір
міндетті шешуге бағытталған бір немесе бірнеше орган олардың ... ... ... ... Бұл ... ... ... мүшелерінің
өкілдігі тең негізде немесе (өздерінің келісімі бойынша) басқаша қамтамасыз
етілген. Федерациядан ерекшелігі, мұнда қызмет ... ... ... заң, атқару және сот органдарының бірыңғай, тұтас жүйесі ... ... ... ... ... ... және салықтың
бірыңғай жүйесі жоқ, бірақ ... ... ... өздерінің
аумақтарында бірыңғай валютаны енгізу туралы келісе алады. Конфедерацияның
айрықша азаматтығы жоқ, ал онда ... ... ... өз ... ... қала береді.
Конфедерацияны құрған кездегі алға қойған мақсаттары орындалған соң,
оған кірген мемлекеттер - ... ... ма, әлде оны ... құра ма - оның бұдан кейінгі тағдырының мәселесін шешеді. Мысалы АҚШ-
та алғашында конфедерация болған (1781 ... ... ... ... (1787 жылдан бастап). Швейцария да осындай жолдан өтті: 1815-1848
жж. ол ... ... ... ... болды. ... ... 1815 ... 1867 ... ... өз ... ... одағын, 1867 жылдан 1918 жылға дейін қызмет атқарған Австро-
Венгрияны атауға болады.
1.3 Мемлекеттік ... ... ... ... Ең ... мемлекеттік-саяси режим
дегеніміз (басқарудың және ... ... ... ... сияқты) оның мәндік-мазмұндық жағы көрінетін, мемлекет құрылымын
және оның басқа да сыртқы жағын сипаттайтын ... ... ... нысанының компоненті болып табылады. Мемлекеттік-саяси ... ... ... басқару, реттеу және ықпал ету ... ... ... ... саяси бостандық дәрежесі туралы,
мемлекеттік механизмнің түрлі буындары арасындағы қарым-қатынастары және
бір жағынан, олардың ... да, ... ... ... ... мен халықтың арасындағы өзара ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Мемлекеттік
билік ету әдістерін зерттей отырып, жеке тұлғаның нақты мәртебесі туралы
және ... ... ... ... ... құқықтары
мен мүдделерінің кепілдік және қамтамасыз етушілік деңгейі ... ... ... және ... ... ... ... саяси деп айтады. Бұл, біздің ойымызша, дәл емес: өйткені соңғысы
мемлекеттік қызмет ... ... ... ... қызметінің, қоғамдық
бірлестіктер мен бұқаралық ... ... де ... Егер мұндай
терминологияға сүйенетін болсақ, онда режимнің не ... ... ... ... ... ... деп ... өз қызметінде қолданатын әдістері әр алуан. Мәжбүрлеу,
жалаң әкімшілік ету, командалық-бұйрықты әдістерді ... ... ... ... ... ... әдістері бар. Осы
екі әдістің арасында екеуінің де сипаты бар аралық әдістер шығады. Мемлекет
өзінің ... ... ... ... ... қайсысын
таңдайды, - ол оның қоғамдық-саяси мәні мен табиғатына байланысты. Басып-
жаншу, зорлау, қуғын-сүргін және ... ... ... ... етіп
алған, жұрттың бәріне өзінің күші мен қуатын әр жолы көрсетуге құштар,
диалог және ... ... ... адамды; оның құқықтары мен
бостандықтарын көзге де ... ... - ... ... тән
құндылықтар басымдығын мойындайтын, ... ... ... мен басқа субъектілерге мемлекет жарлығын орындау қажеттілігін
алдымен айтып түсіндіруге тырысатын, оларға мемлекеттік ... ... тек ... ... ғана ... ... да бір ... шарттарын
қолдануға жол беретін мемлекеттермен бір қатарға қоюға ... ма ... ... ... ... билік ету әдістері мемлекетті
тоталитарлық, авторитарлық және демократиялық ... ... ... бере отырып өте маңызды жағынан сипаттайды.
Тоталитарлық мемлекеттер тобы әр ... ... Бұл ... ең ... ... ашық та айқын көрінетін фашистік мемлекеттер
жатады. Фашизм - басқарушы элитаның неғұрлым ... ... ... ... ... ... және ... террорының анық
бейнесі. Ол қарапайым демократиялық құқықтар мен бостандықтарды ... ... ... шығарады, оппозицияны сотсыз жазалауды әдетке айналдырған,
халықтың бостандық сүйгіш ... ... ... ХХ ... жартысында Германияның, ... ... ... ... ... ... ... көрініс
тапса, қазіргі күні ... ... және ... мемлекеттік
нысандар арасынан фашистік тенденциялар түрінде ғана ... ... ... ... ... тоталитаризмнің басқа бір
түріне жатады:
Оларды ... ... ... ... ... ... ... алайда соңғысынан мемлекеттік зорлау-
мәжбүрлеу табиғаты көрініп қалатын еді. Қанаушы таптар мен оның ... ... ... ... ... зорлық пен мәжбүрлеуді
кеңінен қолдануға бағыт береді. Жеке ... ... ... мүддесімен
салыстырғанда кейінге ысырылып қалады. Оппозицияға жол ... ... ... жоққа шығарылды, бір партияның диктатымен әкімшілдік-
әміршілдік жүйе билік құрды. ... ... ... ... ... ... да ... (жоғарыда айтылғандардан
басқа) атауға болады:
- Қоғамның тіршілік әрекетінің негізгі салаларын мемлекет қарауына
айналдыру;
- Барлық ... ... ... ... айыру, оларға
қазыналық қызмет бағытын таңу;
- ... ... ... тыс ие болу ... ... режим батыс пен шығыстың ... ... ... Онда конституционализм идеялары, билікті бөлісу,
құқықтық мемлекет идеялары жүзеге ... ... ... ... ... ... ... асыру процесі кезінде орындаушылармен
құқықтың ұйғарымының мазмұнын түсіндіру және оны ... ... ... ... ... мәжбүрлеумен байланысты органдар мен
лауазымды тұлғалардың қызметі бақылауда болады. Мемлекет пайдаланып отырған
басқарудың демократиялық әдістері, реттеу және ... ету оның ... ... ... ... ... негізгі мәселелері бойынша
ұсыныстарымен тікелей ... ... алып ... ... ... ... ... Қара күшке, зорлық пен қысымға емес, керісінше халықпен
диалогқа келіп, олармен ақылдаса отырып, ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік-саяси режимнің
жоғарыда аталғандардан басқа, мына төмендегі сипаттарын да тануға болады:
Қоғамдық өмірдің барлық салаларында - экономикалық, ... ... - жеке ... ... бостандығын қамтамасыз етуге шаралар
қабылдануда;
Жеке адамды шенеуніктің тәлкегінен ... ... ... ... жүйесін іске қосу енгізілді;
Жеке адамның демократиялық құқығы мен бостандығы ... ... ... мен ... ... ... үшін ... жүргізілуде;
Мемлекеттің алдына қойған мақсаттары аз шығынмен халықтың
наразылығынсыз, ... ... ... түзу ... тіпті қолдауы
жағдайында орындалуда;
Тоталитаризмге белгісіз, ... ... ... ... ... ... сияқты институттар құрылуда.
Авторитарлық мемлекеттік-саяси режим бүкіл билік бір органның немесе
бір лауазымды тұлғаның қолында болуымен және ... ... ... (ең ... заң және ... ... төмендете отыруымен өзгеше
болып табылады. Қолында билігі бар, ... ... ... ... немесе
қолбасшылық жағдайын одан әрі нығайтуға тырысқан орган немесе лауазымды
тұлға халық жағынан және ... ... ... ... ... ... ... саяси бағыт ұстанады. Бұл кезде қанаты қырқылған
демократия біржола жойылып кетпейді, қаралып отырған ... ... ... ... ... ерекшеленетін өзінің қарама-қарсы
жағына айналып та кетпейді. Аталған белгілерден басқа ... ... ... де тән:
— Жоғарғы және жергілікті биліктің (сыртқы атрибуттарын сақтай отырып)
қалыптасып және қызмет істеуіне халықтың қатысуының айтарлықтай кемуі;
- Жергілікті ... ... ... ... ... ... ... басқаруды орталықтандыруды күшейту;
- Сөзсіз бағынуға және үнсіз орындауға есептелген басқарудың
әкімшілдік-әміршілдік ... ... ... ... өсіп ... тұста құқықтық
құндылықтардың шынайы маңыздылығы мен ... іс ... ... қызметтің жария мүмкіндіктерінің біртіндеп тарылып, минимумға
жетуі. Авторитарлық мемлекеттік-саяси ... ... ... ... ... ... күштердің нақты ара салмағына ... ... ... ... ... ... да дамуы мүмкін.
2 Қазақстанның мемлекеттік нысанын бейнелейтін белгілер
2.1 Қазақстанның мемлекеттік тәуелсіздігінің атрибуттары
Мемлекеттік тәуелсіздік және оның ... ... ... оған ... сапа ... және оны тәуелді мемлекеттерден,
автономды мемлекеттік құрылымдардан және кәдімгі ... ... ... белгілі бір атрибуттар жиынтығы болады.
Тәуелсіздік алғаннан кейін Қазақстан қадам басқан сайын кемелденіп,
өзін осы атрибуттар аясында соған лайық ... ... осы ... ... ... Бұл ... ... әр алуан. Олардың бір бөлігінің
тамыры Қазақстанның мемлекеттік тәуелсіздік алу ... ... және ... ... да ... ... ... дейінгі кезеңдерде
Қазақстанда олар болған жоқ, олар ... ... ... ... ... сияқты болып, қалыптаса бастады. Алайда бұл барлық атрибуттарға
қатысты емес. Олардың кейбіреуі, дәлірек айтқанда, ... ... ... ... ... ... алған сәттен бұрын-ақ болған
еді. Кеңестер Одағының құрамында ... ... ... одақтас
республиканың мәртебесін пайдаланды, ол кездегі конституция бойынша одақтас
республика жекелеген шектеулері бар немесе ... емес ... ... бар ... ... ... Ресми доктрина республиканы
тәуелсіз, дербес деп ... ... және оны ... сыртқы
атрибуттарымен бекітті.
Сондықтан Қазақстанның оның КСРО құрамында болған кезіндегі кейбір
бұрынғы мемлекеттік атрибуттары ... және ... де ... ... мәні ... ... ... олар жаңа мазмұнмен ... ... ... ... ... ... бар шындықты бейнелейтін реалды
атрибуттарға айналуда. Кеңестік және кеңестік кезеңнен кейінгі Қазақстанның
сабақтастығы бар, бірақ ол ... ... ... ал шын мәнісінде
жаңа сапалық жағдайға көшуі көз ... ... ... ... көрсетіліп отырған екі тобы: А) Тәуелсіздік
алған жылдары және одан кейінгі кездері қалыптасқандар; Б) Дамудың бұрынғы
кезеңінен ... ... бірі ... толықтырады және жиынтығында
республикаға жоғарыда айтылған жаңа сапа береді.
Бұрын ... ... ... ... ... ... ... жетілдірілуі үйлесімді нысан, құрылым, қарым-қатынас ... ... жаңа ... ... ... және ... да ... творчестволықпен таңдаумен, үлкен жұмыс
көлемін жүргізумен байланысты. Мысалы, армия туралы мәселені Қазақстанның
тәуелсіздігінің атрибуты ... ... Оның ... ... кезеңдерден
өтті: 1991 жылы күзде барлық облыстық әскери комиссариаттар ... ... ... ... ... ... құрылып,
өзіміздің қарулы күштерімізді құруға дайындық басталды; 1992 ... ... ... ... ... да, Қазақстанда орналасқан әскери
құрамалар, бөлімдер мен мекемелер тікелей ... ... ... оның ... күштерінің құрамына кірді. Кейінірек қарулы күштердің
бірнеше түрі - ... ... ... ішкі әскері, республикалық
гвардиясы, әскери-теңіз күштері болды.
Бұрын болмаған атрибуттардың алғашқы қалыптасуы және ... ... ... бір ... ... ... жүзеге
асырылмайтынын, бір кезеңнен екінші кезеңге, сосын - ... ... ... ... ... сұлбасы неғұрлым тұрақты, тіпті
салыстырмалы түрде алғанда олардың аяқталған ... жол ... ... процесс екендігін көріп отырмыз.
Республиканың қазіргі ауысып отырған және мемлекеттік тәуелсіздік деп
аталатын сапалы жаңа ... анық ... үшін ... ... ... ... Тәуелсіздік үшін мұндай атрибуттардың белгілі
жиынтығы болуымен қатар олардың әрқайсысының сипаттары мен белгілерінің
объективті ... ... ... де қажет. Алайда, бұл екінші
шарттың ... ... ... ... ... тәуелсіздіктің кейбір
атрибуттары қалыптасу кезеңінде, құрылуда, уақыт өте келе бір ... ... ... негізгі атрибуттарына
сипаттама. Республиканың мемлекеттік тәуелсіздігінің ... ... ... бар және ... ... орта арқылы шартты түрде айыруға
болады.
Республиканың мемлекеттік құрылыс саласындағы және ... ... ... ... ... ... ... төмендегілер:
1. Толық, шексіз егемендік, бұл мәселе бүгінгі күні ... ... ... болған, оның егемендігінің айтарлықтай шектелгендігін
көрсететін кездегіден мүлдем ... ... Іс ... КСРО ... ... ... егемендігін біріктірудің қажеттігі ... және ... ... ... ... ... ... басымдығын білдіреді. Оның үстіне, мемлекеттік
орталықтандырудың күшеюіне карай ... ... ... ... ... бола ... оның есесіне КСРО егемендігі бүкіл ... ... және ... ... ... ... кейін бірін жалмап шексіз кеңейе берді. Одақтас республикалардың
егемендігінің ... ... бір топ ... 60-80 ... да ... ... ... Бұл тезистің дәлелдемесі мынаған
саяды: әңгіме республикалардың егемендігін шектеу ... ... ... ... ... ... ... Алайда егемендіктің құқықтармен және
өкілеттіктермен тығыз байланысты емес пе, аталған ғалымдардың ... ... бір ... ... ... егемендікті абстрактілі,
өмірмен байланысы жоқ, кез келген ... ... ... ... Бұл ... үстемдігін және республикалардың құқықсыздығын
ақтаған ыңғайлы ойлау құрылғысы еді, өйткені ... ... ... ... ... бәрі бір ... деп ... егемендігінің келтіріліп ... ... ... ... айқын еді.
КСРО жойылуына байланысты егемендіктің екі конструкциясына ... тек ... ... (Ресей Федерациясы сондай-ақ
өзінің құрамында автономиясы бар республикалар) ғана ... ... мен ... ... ... ... үйлесім
табатынын келешек көрсетеді. Әзірге бұл мәселелер төңірегінде қызу ... ... оны ... ... ... ... бағыт жеңе ме
немесе ортадан ... күш ... ... жете ме, ... ... егемендігінің проблемасының шешілуі көп байланысты.
Бұрынғы КСРО ... ... ... болсақ (олардың
қатарына Қазақстан да жатады), енді оларға үйлестірілген екі ... ... ... ... ... ... ТМД құрамына енуі
республиканың егеменді ... ... ... ... емес қой.
Басқаша айтқанда, Қазақстанның егемендігін шектеуге себепші ... ... ... ... сақталып қалады. Республика мемлекеттік
тәуелсіздігін алғаннан кейін бұған ... ... ... да оның
егемендігіне келтірілген шектеулер алынып тасталды.
Республиканың ... ... ... ... бөлінбейтін және
қол сұғылмайтын аумағына кез келген сыртқы күштің тікелей немесе жанама қол
сұғушылығына жол бермеу керек. ... ... ... ... басқа
республикаға волюнтаристікпен беру және сонымен байланысты күні кешеге
дейін кеңінен жүзеге ... ... ... қайта белгілеу жойылатын
болады.
Республикалық азаматтықтың болуы. Азаматтық өзінің ... және ... ... ... ... ... ... формальды, қағаз
жүзіндегі республикалық азаматтықтан принципті түрде ерекшеленеді. Қазіргі
республикалық азаматтық өз мәнісінде ... ... ... ... ... (республика аумағы шегінде), соның орнын басып
отыр.
Меншікті құқықтық жүйе. Бұрын ол КСРО құқықтық жүйесінің бір ... ... ... енді ... ... және ... заң ... жойылды. Өтпелі кезеңде (алдағы уақытта тиісті ... ... ... КСРО ... ... ... ... олар республика заңдарына қайшы келмейтін еді. Конституциясының
және республика заңдарының заңды үстемдігі ... ... ... — туы, ... ... ... мемлекеттік мерекелерін белгілеу Республиканың тәуелсіздік алуына
байланысты мемлекеттік ... ... оны жаңа ... одан ... мен ... ... мен штамптарын жою жөнінде жұмыстар жүргізілді.
Экономикалық салада ... ... ... ... ... ... және ... бюджеттік - қаржылық жүйе. КСРО шеңберіндегі
дөрекі консервативті бюджетті жүйе ... ... ... ... ... қызмет етті. Оны өзгерту, одан республикалардың
бюджеттерінің бөлініп шығу, олардың дербес бюджеттік жүйесінің ... ... ... пен ... егемендіктің қажетті шарты. Бірақ
бұл жерде одақтық органдардың ... жете ... ... «мұраға» қалдырған проблемалары жетерлік. ... ... ... ... ... ... ... республиканы ол
тап болған дағдарыстан шығару керек.
Дербес ақша - несие жүйесі. Біртұтас экономикалық кеңістіктің ... ақша ......... ... мемлекеттерінің
қажетін бұрынғыдай өтеу қабілетін жойды және тұйықтан шығудың жолын іздеуге
бағыттады. Сол себепті де ... ... ... ... бірге)
купондар, карточкалар, талондар т.б. пайдаланылды) ... ... ... ... ... ... ... ауысу халықтың қолындағы ақшаның
құнсыздануына алып келді және ол ... ... ... тобына от
ауыр тиді. Сонымен бірге әрбір республикада ұлттық, коммерциялық, еселік
банктер және басқа да осындай ... ... ... бұл да ... ... ... ... бір кезеңі болып табылады. Ұлттық ... ... ету ... ... де осы ... ... ... саясатын жасау, соның көмегімен республика түрлі
экономикалық, ... ... және ... ... ... ... аппаратын, армияны ұстауға және т.б. ... ... ... ... отырып, республикалық және жергілікті салықтар
жүйесі құрылады, оларды ... ... ... ... ... ... кезде байқалып отырғандай экономикалық бастамалар мен кәсіпкерлікті
«тұншықтыру» ... ... ... ... дем ... ... ... оятуы керек. Қауіпсіздік, әскери құрылыс және құқық
тәртібі саласында республиканың мемлекеттік тәуелсіздігінің ... ... мына ... ... Қандай да бір шағым болса да армия бөлімшесі жоқ шектеулі
егемендігі бар ... ... ... ... төтенше жағдайлар
жөніндегі мемлекеттік комитеті (ГКЧП) ... (1991 жыл) ... ... Бұл көп ... ... және ... ... құралдарынсыз
қауіпсіздігі тұрақсыз болып саналатын тәуелсіз республикаға қатысты. ... ... ... 1992ж.) ... ... «пәтерлерге бөліп
әкетуге» үзілді-кесілді қарсы болғанда, енді бұрынғы ... ... ... соған сәйкес біртұтас армияны сақтауға да ... ... ... еді. ... ... ... ... қарулы
күшті біртұтас ТМД командованиесінің қарауында белгілі бір мерзімге сақтап
қалуға да болар еді. ... ... ... ... болсақ, олар әрбір
республиканың армиясында болуға тиісті. Бұл - ... ... ... ... ... ... ... салдары. Алайда біздің
республикамыз бұл істе ... пен ... ... ... ... құрал-жабдықтың, әскери техниканың және аспаптардың (ең тәуірлері)
Қазақстаннан сыртқа әкетілді.
Өзінің ішкі әскері. Оны құру ... ... ... ... ... ... ... мен бостандықтары
қамтамасыз ету мақсатына негізделген. Олар республика аумағына орналасқан
ішкі әскердің ... мен ... ... ... ... және әскери кеңес бар.
Республиканың шекара және кеден қызметі. ... мүше ... ... ... деп ... ... ... рет мәлімдесе де, азық-
түлік пен тауарлардың бір елден екінші елге ... ... ... туып ... ... да ... және ... қызметін пайдаланбай
болмайды. Оған қоса, бұдан былай жеке тұлғалардың республикадан басқа бір
республикаға көшуі ... ... ... ие ... ... да ... ... босқындар туралы қазақстандық заңдар ... ... КСРО ... ... ... ... қарағанда басқаша жазылған.
Барлауды және контр барлауды құру. Тәуелсіз республиканың басқа
мемлекеттер білгісі келіп ... өз ... ... ол ... ... Өз ... онда ... мемлекеттердің ісінің жағдайы
туралы неғұрлым кең; нақты ақпарат ... ... ... туу ... да бұрынғы КСРО Қазақстан аумағында жұмыс істеген ... ... ... ... ... тәуелсіз республиканың мүддесін қорғайтын
өзінің қызметі құрылған. Сыртқы ... және ... ... қызмет
саласындағы Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... сыртқы саясат, оның негіздерін, келешектегі және ағымдағы
міндеттерін анықтау, органдардың, ... мен ... ... бар ... ... ... ... құру. Бұған дейін Қазақстанда
КСРО құрамындағы республика ретінде өзінің сыртқы істер министрлігі болған,
бірақ ол ... ... ... 13-15 ... бар, ... ... ... істер министрлігінің нұсқауларын бұлжытпай орындайтын және
толығымен соған тәуелді орган еді. ... ... ... ... ... ... мен іс ... жоқтың қасы еді.
Мемлекеттік тәуелсіздік алу бұл ... ... ... ... ... ... субъектілігі бірнеше қатарға жоғары
көтерілді, терең мазмұнға ие болды, Қазақстанның ... ... ... ... одақтың Сыртқы істер министрлігінің құқықиеленушісі ... ... ... ... ... ... халықаралық
ұйымдарға енуі керектігін, өзінің елшілігі мен консулдығы керек пе, жоқ па,
қандай келісімдер жасау керек және т.б. мәселелерді өзі ... ... ... сыртқы экономикалық қызметі. ... ... ... ... ... мемлекеттер мен бұрынғыдай көптеген
кедергілер мен ... ... ... ... ... ... Қазір республика сыртқы экономикалық байланыстарды өзі
реттейді. Оған қатысушылардың кұқықтары мен міндеттерін ... ... ... ... ... табиғи байлықтарын тездетіп игеру үшін
озат технология мен ... ... ... ... қызметті
жандандырып, халықтың жағдайын жақсарту жөніндегі шараларды белгілейді.
Республика сыртқы экономикалық серіктес тандауға байыппен ... ... ... және мүдделік тұрғысында қарым-қатынас құруға, кемсітушілік
шараларын болғызбауға ... ... ... ... ... құрылымдар республикаға көмек көрсете отырып,
кейде оған қатал шарт қояды, кейде жасырын, ... ашық ... ... олар ... шектен асып кететін болса, онда мұндай көмектен бас
тартқан жөн, өйткені республиканың егемендігіне нұқсан келмеуі керек.
Жоғарыда айтылғандардан ... ... ... ... ... қалыптасу процесі әлі ... жоқ, ... ... жағдайына сәйкес, тереңдету жағына қарай жалғасуда.
Республиканың мемлекеттік тәуелсіздік атрибуттарынан, біздің ойымызша,
оның көрсеткіштерін айыра білуіміз қажет, өйткені бұл ... екі ... ... ... ... ... ... тануын, оның БҰҰ-на және ... да ... ... ... ... ... шетел мемлекеттерінің өкілдігінің,
халықаралық ұйымдардың өкілдіктерінің ашылуын жатқызуға ... ... ... ... көрсеткіші - тәуелсіздік және оның
атрибуттарының нәтижесі, оларды қабылдау нысаны, халықаралық қатынастар
субъектілерінің ... ... және ... ... ... ... алмаса, оны ешқандай мемлекет дипломатиялық жағынан
танымас еді, БҰҰ өзіне мүше етіп ... еді және ... ... ... мен оның ... ... ... кездесті. Алғашқы кезде бұрынғы КСРО-ның құрамдас ... ... ... ... ... ... ... әсер етті.
Осыдан кейін, ол өзінің әрекетімен, ... ... ... ... ... ... кінә тағылды.
Мемлекеттік тәуелсіздік дегеніміз - республиканың ... ... ол оның ... ... және ... барлық жағына, оның
табиғатына, мәртебесіне, құзыретіне, республиканың ішіндегі ... да ... ... да ... Бұл - ... бірі оның ... атрибуттарының проблемасы болып табылатын
өте күрделі көлемді түсінік.
2.2 Қазақстан Республикасының нысаны
1991 жылдың желтоқсанында ... ... ... ... КСР ... ... ... одақтас республикалар егеменді, тәуелсіз
және дербес мемлекеттер құрды. Қазақ Кеңестік ... ... Оның ... ... Республикасы деп аталатын жаңа мемлекет
пайда болды.
Қазақстан Республикасы құрылған кезден бастап ... ... ... олар жаңа ... ... ... ... бастады.
Оларға жататындар: Қазақ КСР-нің мемлекеттік егемендігі туралы Декларация,
Қазақстан ... ... ... ... заң, 1993 ... 1995 ... ... Аталған Конституциялық актілер
Қазақстанның тәуелсіздігін дербестігін ... ... ... құру туралы ойларды алға салды.
Қазіргі уақытта негізгі құқықтық құжат - ... ... ... Конституциясы. Ол ... ... ... ... ... ... бір ... келтірді. Оның
негізгі ережелері мынадай:
Халықтың билік етуі ... ... ... ... мемлекеттік биліктің бірден бір қайнар көзі - халық,
Халыққа, негізінен, мемлекеттің ішкі және сыртқы саясатын анықтау ... ... ... - тек ... ұлты ... ... қатар Қазақстанмен
тарихи тағдыры тығыз байланысты басқа ұлттар топтары. Қазақстан халқы дауыс
беру ... ... ... арқылы, сондай-ақ Парламент
депутаттарына сайлау ... ... және ... ... өмірдің
маңызды мәселелерін шешуге қатысады. Халық тікелей мемлекет басшысын ... ... және ... ... ... ... ... пен тәуелсіздіктің негізгі белгілері аталған.
Оларға жататындар: өзінің аумағының болуы, оның ... қол ... ... жариялануы; өзінің дербес жоғары және ... ... ... болуы; өзінің дара азаматтығының ... ... ... және Үкімет қабылдайтын өзінің нормативті
актілерінің болуы;
Қазақстан ... жер жүзі ... ... терезесі тең
жағдайы болуы. Тәуелсіздік, егемендік ... сөз - ... ... ... ... ... тәуелсіз деген емес. Жер жүзі
мемлекеттерінің барлығы бір-біріне белгілі сәттерде ... ... ... ... ... бейбітшілік негізде өмір
сүруге талпынады, ... ... ... құқығын құрметтейді
т.с.с. Осы тұрғыдан ... ... ... ... мен
бостандықтары туралы ... ... ... ... сәйкес келеді.
3. Қазақстан Республикасының Конституциясы адам және ... ... ... ... ... Оған ... -
Конституцияның адам және азаматты ... ... ... ... үштен бірі адам мен азаматтың құқықтары бостандықтарына
арналған. ... ... ... және ... деңгейі
Конституцияда құқықтар мен бостандықтардың жарияланумен ғана ... ... ... ... ... ... жағдай туғызу керек.
Ол үшін мемлекет ... ... ... заң жүктеген міндеттерін
қалтқысыз, адал орындаулары қажет. Осы ... ... ... ... міндетіне байланысты заңдардан үзінділер ... ... ... ... өзінің көптеген құқықтар мен бостандықтарға ие
бола отырып қоғам, мемлекет, басқа адамдар алдында міндеттері де бар ... ... Егер ... ... өздерінің құқықтары мен бостандықтарын
пайдаланумен қатар, әдептік және құқықтық міндеттерін де ... ... шын ... ... мен ... бар ... ... айтуға
болады.
4. Конституцияда адамдардың ұлтына қарамай ... ... тең ... ... ... ... көптеген ұлт
өкілдері тұрады. Ұлттардың теңдігі туралы ой ... ... нық орын ... ... ұлт ... өз тілін пайдалана алады.
Мемлекеттік қызметте ұлтына қарамай барлық азаматтар ... ... ... ... ... ұлтына қарап шектейтін ешқандай кедергі жоқ.
Конституцияда ... әр адам ... ... анықтауға, көрсетуге немесе
көрсетпеуге хақысы бар. ... ... ... ... ... саяси тұрақтылықты қамтамасыз етуге бағытталған.
Қазақстан Республикасының Конституциясы - мемлекетіміздің негізгі
заңы. Ол мемлекет өмірінің ... ... заң ... ... ... - адам мен ... негізгі құқықтары, бостандықтары мен
міндеттері, мемлекеттік құрылымы және ... ... ... ... ... да мемлекет органдары қабылдайтын нормативтік
актілердің негізгі көзі. Кез келген заң, Президенттің жарлығы, Үкіметтің
қаулысы, министрліктің ... ... ... ... шешімдері
тек кана Конституция негізінде, оның қағидалары, ойлары және принциптерімен
сәйкес қабылдануы ... ... ... ... ... Егер Конституцияның
қағидаларына, нормаларына қайшы болса, олар Конституцияға жат деп ... ... ... нормаларын, ережелерін мүлтіксіз ... тек қана ... ... ... ... ... ... азаматтарға, олардың бірлестіктері де қойылады.
Қазақстан Республикасының Конституциясы мемлекетіміздің егемендігі мен
тәуелсіздігін баянды етті. Қазақстан ... ... ... сипатталады: Қазақстан мемлекетінің тарихи қалыптасқан аумағы
бар. Қазақстанның аумағы бес мемлекетпен: Ресеймен, Қытаймен, Өзбекстанмен,
Қырғызстанмен, ... ... ... ... ... ... қол сұғуға болмайды. Мемлекетіміздің аумағына басқа мемлекеттің қол
сұғуы ... деп ... ... ... ... айыптайды.
Конституцияда жарияланғандай, Қазақстан басқа мемлекеттермен тату ... ішкі ... ... ... ... ... шешу, бірінші болып
қарулы күштерді қолданбау саясатын жүргізеді. ... ... ... ... ... ... сырттан тікелей қауіп төнсе, Президент
республиканың ... ... ... ... ... ... ... ішінара немесе жалпы әскерге шақыруды ... ... ... ... ... заң бойынша, біздің мемлекет өз
аумағын құрлықта, теңізде, әуе кеңістігінде өз қарулы күштерімен ... ... ... ... әскері күзетеді, ол ... ... ... ... әрекетке тойтарыс беруі қажет, ... ... ... ... маңызды белгісі — онда мемлекеттік биліктің ... ... Заң ... ... ... ... ... өкілдік
орган - Қазақстан Республикасының Парламенті. Парламент екі палатадан:
Мәжілістен және ... ... Олар ... ... ... Мәжіліс
депутаттарын азаматтар тікелей сайлайды. Ал ... ... ... ... сайлайды. Сенаттың жеті ... ... ... ... - ... ... ... мемлекеттің ішкі және сыртқы саясатының негізгі бағыттарын
анықтайды. Президент мемлекеттік биліктің барлық буындарының ... ... ... етуі ... ... ... Үкіметі еліміздің
көлемінде атқарушы билікті жүзеге асырады. Ол атқарушы органдардың жүйесін
басқарады. Атқарушы органдардың ... ... - ... ... ... бас басқармалар және жергілікті
атқарушы органдар - ... ... ... ауылдық, селолық
әкімшіліктер. Атқарушы ... ... ... және ... ... ... ... органдары бар, олар - соттар, ішкі ... ... ... ... ... ... ... ішкі құрылымы, өкілеттіктері арнаулы заңдарда анықталады.
Егемендіктің тағы бір маңызды белгісі - өз ... ... ... мәселелер Конституцияда, азаматтық ... ... заң күші бар ... ... ... ... ... саяси және құқықтық байланысының жағдайы.
Мұндай байланыстан мемлекет пен азаматтардың ... ... мен ... ... ... оның ... ... ол құқықтары мен
бостандықтарын пайдалануы үшін ... ... ... ... ... мен ... ... болса, лауазым иелері, заң қорғайтын
органдар кінәлілерді тауып, тиісті жауапқа ... ... ... ... ... мемлекеттік тілді, барлық ... ... ... құрметтеу, еліміздің экономикалық қуатын
күшейту.
Егемендіктің тағы бір ... ... - ... ... қарым-
қатынас жасау қабілеттілігі. Қазақстан Республикасы БҰҰ-ның, басқа ... ... ... Көптеген шет мемлекеттермен ... ... ... Олармен саяси, экономикалық, ... ... ... халықаралық шарттар жасасты. Сол мақсатпен Қазақстан
Республикасының Конституциясы Президентке, Парламентке және ... ... ... ... ... ... ... - елтаңбасы,
туы, гимні бар. Олар Қазақстанның дамуының тарихи жолдарын бейнелейді. Әр
адам мемлекеттік ... ... ... ... ... ... белгіленген.
Қазақстан мемлекеті ежелгі қазақ жерінде құрылды. Демек, қазақ ұлты
осы аумақта бұрыннан өмір ... келе ... ... болғандықтан, мемлекеттің
сол ұлттың атымен аталуы табиғи және ... ... ... тілі - бірден-бір
мемлекеттік тіл. Басқа ... ... ... жол берілмейді. Орыс
тілі мемлекеттік ұйымдарда және ... ... ... ... ... қолданылады. Қазақстан Республикасының Конституциясы, ұлтына
қарамай барлық ... тең ... бере ... олардың тату тұруына
заңдық негіз құрады. Сондықтан Қазақстан - бүкіл ... ... ... мемлекеттің, оның органдары ... анық ... ... ... оның ... қоғамдық
татулық пен саяси тұрақтылықты қамтамасыз етуге талаптануы қажет. ... ... ... әлеуметтік топтар арасында, түрлі ұлттар
арасында қарсы тұрушылыққа жол ... ... ... ... ... ... әр адамның тыныш өмір сүріп, оқуының, жұмыс
істеуінің алғы ... ... ... ... ... ... экономикасын дамытуға бейімдеп, тек бір топ адамның емес, бүкіл
халықтың тұрмыс ... ... ... ... ... ... ... өмірінің маңызды мәселелерін демократиялық жолмен шешуі
керек. Бұл халық ең ... ... ... мысалы, Конституцияға
өзгерістер енгізуді референдум арқылы шешеді деген сөз. Референдумды өткізу
тәртібі ерекше ... ... ... ... ... ... ... мақсат
етіп қойып отыр. Мұндай мемлекет құрудың негізгі шарты - ... ... ... тең ... ... біріктіру. Осы интернационалдық идеяға
сүйене отырып, ... ... ... ... ... ... ... деген - мемлекет көлемінде ... ... ... бар, ... кәмелетке жеткен Қазақстан азаматтарының жиынтығы.
Мысалы, Конституцияға, Президенттің Қазақстан Республикасында сайлау ... ... ... саяси партиялар, басқа қоғамдық бірлестіктер,
Республика Парламентінің ... ... ... ... ... ... ... қолдап немесе қарсы үгіт ... ... ... ... тең ... олардың біреуіне қандай да
болмасын жеңілдік немесе артықшылық берілмейді. ... өз ... ... ... қолдай алады немесе олар депутаттыққа ... ... ... ... ... Мұның өзі халықтың ой-
пікірін айқындауға мүмкіндік береді.
Демократияның бір көрінісі — азаматтардың қоғамдық ... ... ... қол ... ... ... ... азаматтар түрлі мақсатпен: өздерінің саяси, әлеуметтік,
рухани, мәдени, діни ... ... үшін ... ... ... ... заңдарды сақтауға міндетті. Олар
әлеуметтік, ... ... ... ... ... ... жұмысы мемлекеттің қауіпсіздігіне, ... ... ... аумағының тұтастығына қарсы бағытталмауы тиіс.
Қазақстан Республикасы - зайырлы мемлекет. Елімізде ... ... ... ... Азаматтардың қандай дінге сенгісі келсе, өз
еркі, тіпті, ешбір дінге де ... ... Дін ... ... мәні ... ... ... қандай болсын діни идеологияны
мойындамайды; ... ... оқу ... ... ... діни ... уағыздауға жол берілмейді; үшіншіден,
республикамызда дінге сүйенген саяси ... ... ... тыйым салынған.
Қазақстан халқы өз алдына жоғары мәртебелі мақсат қойып отыр. ... ... ... Бұл ... жету өте ... Құқықтық мемлекетте
заң бір әлеуметтік топтың емес, халықтың шынайы еркін білдіреді. ... ... рухы ... ... ... ... ең жоғары дәрежедегі
лауазым иелерінен қатарындағы азаматтарға дейін заңдардың бүкіл ... ... үшін ... қолданылатынын, заңдар адамдарға қажет
қоғамдық тәртіпті орнататынын, адамдарға отбасын құрып, ... ... ... ... ... еркін сезінуге, қоғам ісіне қатысуға
жағдай туғызуға керек екенін түсінуі қажет.
Қазақстан Республикасында, Конституцияда ... ... ... ... ... Конституция, заң халықты таптарға,
ерекше әлеуметтік топтарға ... ... ... ... ... жұмысшыларға, қызметшілерге, мұғалімдерге, ғалымдарға,
оқушыларға, ... ... ... тағы сол ... қамқорлық жасайды. Мемлекет әрбір әлеуметтік топтың ерекшеліктерін
ескеріп, ... ... ... ... ... ... ... хал-жағдайы төмен адамдарға мемлекет тарапынан ерекше қамқорлық
қажет. Мемлекеттің сипаты оның жастарға, ... ... ... ... ... ... адамдарға лайық өмір
сүруіне жағдай туғызғанына ... ... ... - ... ... нысанындағы біртұтас мемлекет
Қазақстан Республикасының Конституциясында жазылғандай, ол біртұтас,
Президенттік басқару ... ... ... ... оның ... бөлшектерден құрылатындығы,
автономияға бөлінбеуі. Әкімшілік-аумақтық құрылым туралы ерекше заң бар. ... ... және ... ... ... бейнелейді.
Қазақстан Республикасының Президенті - мемлекеттің ... ... ... ... ... ... Конституция бойынша
жоғары лауазымды тұлға болғандықтан Қазақстан халқының бірлігін қамтамасыз
етеді. Былайша айтқанда, түрлі ... ... ... ... ... ... қамқорлық жасайды. Мемлекеттік биліктің түрлі
буындарының ... ... ... ... Президент Парламент
қабылдайтын заңдарға қол қояды, егер заңдар Конституцияға сәйкес келмесе,
қайта қарау үшін кері ... Егер ... заң ... ... ... тапсырса, ол заңды өзі қабылдай алады. Сонымен қатар
Конституцияда көрсетілген жағдайда ... заң күші бар ... ... ... Конституциясы мемлекеттік билікті бөлу
принципін бекітті. Мемлекеттік билік үш буынға бөлінеді: заң ... және сот. Заң ... ... ... шұғылданады. Атқарушы
билікті жүзеге асыратын Үкімет, ал сот ... ... Сот, ... ... ... ... Аталған органдар біртұтас мемлекеттік
биліктің буындары болып саналады. Мемлекеттік биліктің әр буыны өз ... ... ... атқарады және басқа буындардың қызметіне араласпау
керек. Ондай ... бола ... ... ... әрі тепе-теңдік жүйесін
пайдалану қарастырылған. Парламент Үкіметті ... ... ... ... ал ... ... ... алады.
Мемлекеттің атқару органдары орасан зор жұмыс атқарады. Оларға
жататындар: Үкімет, ... ... ... ... Заң ... ... әр бөлшегі туралы арнайы заң бар.
Мысалы, прокуратура Конституцияда жазылғандай мемлекет ... ... де ... актілердің дәлме дәл әрі біркелкі ... - ... ... ... мен ... ... жоғары
қадағалауды жүзеге асырады. Анықтау және ... ... үшін ... құрылады. Олар әр түрлі болады – ішкі ... ... ... ... Құқықтық тәртіпті қорғауда ішкі істер ... ... де сан ... ... ... ... ерекше заңда
белгіленген. Адамның, қоғамның, мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... органдары
да жатады. Олардың да қызметі заңға сүйене отырып, жүргізілуі қажет.
Аталған органдардың ... ... және ... ... қай ... ... ... көмегіне байланысты.
Қорытынды
Жоғарыда көрсетілген пайымдаулар мен пікірлердің негізіне ... ... не ... ... ... ... бере ... дәрежеге
жеттік.
«Ел болам десең бесігіңді түзе» деп Мұхтар Әуезов бекер айтпаған. Біз
егеменді елдің көк байрағын көкке желбірететін ... ... ... ... дегеніміз не, оның нысаны деген ұғымға толық мүлтіксіз жауап
бере алатындай азамат болып қалыптасуымыз қақ.
Қоғам дегеніміз - ... ... ... іспетті, соның базисі,
өзгеше тіршілік ету ортасын мемлекеттен әлдеқайда көп ... ... ... уақыт бойы ол мемлекетсіз өмір сүрді, туындаған мәселелерді басқа
ұйымдық құрылымдар мен институттардың көмегімен ... ... ... ... ... мемлекет оның өте қажетті серігі, міндетті түрдегі атрибуты
болып шықты. Бір ... ... ... өткен сайын дамып, түрленіп,
өзгеріп ... және ... алыс ... де ... шүбә ... енді ... тарих сахнасынан шығып қалуы және ... ... ... ... етіп жатқан мемлекет те ... ... ... ... ету ... ... ... - тәуелсіз, зайырлы, демократиялық мемлекет
екендігі өзге ... ауыз ... ... үшін оның ... ... нұр ... ... әдебиеттер тізімі
Қазақстан Республикасының Конституциясы, Алматы, 1995
Зиманов С. Конституция и парламент РК. Алматы. 1996
Сапарғалиев Ғ., Ибраева А., Мемлекет және құқық Аламаты ... Д. ... ... ... ... С.Н. ... мемлекеттік құқық Алматы 2000
ҚР - ның мемлекеті мен құқығының негіздері ... ... А С. ... және ... ... ... ... С. Қазақстан: мемлекеттілік кезеңдері Алматы 1997
Баймаханов М.Т. Қазақстан Республика егемендігінің қалыптасуы, Алматы
1994
Котов А К ... ... ... ... народ Алматы 1997

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекет нысанының түсінігі26 бет
Мемлекеттік билік түсінігі, құрылымы, түрлері, белгілері29 бет
Өндірісі және талап87 бет
Алтын ала тергеудің аяқтаулы. Алдын ала тергеу ұғымы, оның нысандары мен кезеңдері66 бет
Мемлекеттік басқарудың нысандары мен тәсілдерінің ұғымы, және түрлері25 бет
Заңды тұлға туралы мәлімет78 бет
Мемлекет туралы35 бет
Рим құқығы19 бет
Құқық нормаларын қолданудың тәжірибелік ерекшелігі76 бет
Қазақстан Республикасының мемлекет нысандарының жүйесі37 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь