Нарық, тауар құны туралы түсінік

Жоспар:

Кіріспе. 4

1. Нарық,тауар құны туралы түсінік.Құн заңы. 7
1. 1. Нарық түсінігі. 7
1. 2. Тауар. Құн. Құн заңы. 8
1. 3. Нарық пен айырбастың пайда болу тарихы. 11

2. Нарықтың маңызы туралы түсінік. 14
2.1.Нарықтың маңызы 14
2. 2.Нарықтың құрылымы. 15
2. 3. Нарықтың түрлері. 18
2. 4.Нарық эконмикасы ұғымы.
20

3. Нарықтың жетіспеушіліктері мен артықшылықтары, нарықтық экономика институттары, нарық және мемлекеттік басқару 23
3. 1. Нарық артықшылықтары 23
3. 2. Нарық жетіспеушіліктері 25
3. 3. Нарықтық экономиканың институттары 26
3. 4. Нарықты мемлекеттік басқару 28

Қорытынды 38

Пайдаланылған әдебиеттер 41
Кіріспе

Дамыған елдердің қазіргі таңдағы экономикасының нарықтық болуымен ерекшеленеді. Нарықтық экономика негізгі экономикалық мәселелерді ең тиімді жолмен шешетін жүйе болып шықты. Ол бірнеше ғасырлар бойы құрылды, өркениет формасын қабылдады және болашақта бүкіл әлем елдерінің экономикалық кейпін анықтап отырады.
Осы тақырыптың өзектілігі біздің еліміздегі әкімшіл-әміршіл жүйеден нарықтық экономикаға өтуіне байланысты жоғары болып отыр. Ұзақ уақыт бойы елде тауар-ақша қатынасытары және оған сәйкес меншік формалары қабылданған жоқ, ал ұлттық экономиканың дамуы әлемдік нарықтан толығымен оқшауланған еді.
Нарықтың құрылуы процесінің көптеген үшкір мәселелерін жеңілдететін өзіндік буфер қызметін атқаратын (жұмыссыздық, тауар өндірісі жетіспеушілігі) табиғи және жартылай табиғи шаруашылық жойлыды. Осы курстық жұмыста мына мақсаттарды орындаймын:
• Тауар өндірісінің, тауардың және оның құнының негіздерін қарастыру. Нарық және айырбастың пайда болу тарихын зерттеу;
• Нарықтық мәнін анықтау, оның функцияларын, нарықтық ұйымдастырудың негізгі мақсатын, нарық түрлерін зерттеу;
• Нарықтың тиімді және тиімсіз жақтарын, нарық инфрақұрылымын, нарықтық экономиканық ерекшеліктерін, мемлекеттік макроэкономикалық бағдарлауын зерттеу;
• Нарық негіздері, оның функциялары және қоғамдағы рөлі туралы қорытынды жасау;
Осы тақырыпты зерттей отырып, нарық тақырыбына арналған еңбектерінің көптігін байқай аламыз (оқулықтар, ғылыми әдебиеттер) қазіргі кезде де экономистер осы тақырыпқа назарын аударып отыр, олар экономикалық қатынастарды басқарудың принциптерін, заңдарын, рычагтарын қарастырады.
Пайдаланылған әдебиетер тізімі:

1. Базылева М. Н. Экономикалық теория. – Минск: БГЭУ, 1999, 385 бет
2. Борисов Е. Ф. Экономикалық теория. Лекциялар курсы. – М.: 1997, 266 бет.
3. Булатов А. С. Экономика. М., 1999, 786 бет.
4. Дискин И. Е. Өтпелі экономиканың әлеуметтік құрылымы // Қоғам және экономика. 1997. № 1-2, бет. 12
5. Иохин В. Я. Экономикалық теория: нарық және микроэкономикалық анализ туралы түсінік. – М.: 1997, 391 бет
6. Котлер Ф. Маркетинга негіздері. М., Прогресс 1990, 613 бет
7. Макконнелл К. Р., Брю С. Л. Экономикс: принциптер, мәселелер және саясат. М., Республика. 1992. т. 1, 348 бет.
8. Мамедов О. Ю. Қазіргі таңдағы экономика. Ростов н\Д., 1998, 633 бет.
9. Микульский К. И. Әлеуметтік-бағдарланған нарықтық экономика. // Қоғам және экономика. 1997. № 1-2, 8 бет
10. Николаева И. П. Экономикалық теория. – М.: «Проспект», 1998, 511 бет.
11. Раицкий К. А. Кәсіпорын экономикасы: Оқу құрылы. М., 1999, 625 бет.
12. Райзберг Б. А. Экономика курсы. – М.: ИНФРА-М, 1999, 718 бет.
13. Самуэльсон П. Экономикалық ғылымдар. – М 1990, 282 бет.
14. Самуэльсон П., Нордхаус В. Экономикс. М., Республика. 1990, 687 бет.
15. Сажина М. А., Чибриков Г. Г. Экономикалық теория. – М.: 1998, 405 бет.
16. Смит А. Халықтардың байлығының табиғаты және себептері туралы зерттеу. М., 1962, 535 бет.
17. Фишер С., Дорнбуш Р., Шмалензи Р. Экономика. М., 1993, 483 бет.
18. Экономикалық теория (политэкономия)/ Видяпин В. И., Журавлева Г. П. редациясымен – М.: 1997, 561 бет.
        
        Жоспар:
|Кіріспе. |4 ... ... құны ... ... ... |7 ... 1. ... ... |7 ... 2. ... Құн. Құн ... |8 ... 3. ... пен ... пайда болу тарихы. |11 ... ... ... ... ... |14 ... маңызы |14 ... ... ... |15 ... 3. ... ... |18 ... ... ... ... |20 ... ... ... мен артықшылықтары, нарықтық |23 |
|экономика институттары, нарық және мемлекеттік басқару | ... 1. ... ... |23 ... 2. ... ... |25 ... 3. ... ... ... |26 ... 4. ... мемлекеттік басқару |28 ... |38 ... ... |41 ... ... ... таңдағы экономикасының нарықтық болуымен
ерекшеленеді. Нарықтық экономика негізгі экономикалық мәселелерді ең тиімді
жолмен шешетін жүйе болып шықты. Ол ... ... бойы ... ... ... және ... ... әлем елдерінің экономикалық кейпін
анықтап отырады.
Осы тақырыптың өзектілігі ... ... ... жүйеден
нарықтық экономикаға өтуіне байланысты жоғары болып отыр. Ұзақ уақыт ... ... ... және оған сәйкес ... ... жоқ, ал ... ... ... әлемдік нарықтан толығымен
оқшауланған еді.
Нарықтың құрылуы процесінің көптеген үшкір мәселелерін ... ... ... ... ... тауар өндірісі
жетіспеушілігі) табиғи және жартылай табиғи шаруашылық жойлыды. Осы ... мына ... ... ... ... ... және оның құнының негіздерін қарастыру.
Нарық және айырбастың пайда болу тарихын зерттеу;
• Нарықтық мәнін анықтау, оның ... ... ... ... ... ... зерттеу;
• Нарықтың тиімді және тиімсіз жақтарын, нарық инфрақұрылымын, нарықтық
экономиканық ерекшеліктерін, мемлекеттік макроэкономикалық бағдарлауын
зерттеу;
• Нарық негіздері, оның ... және ... рөлі ... ... ... ... отырып, нарық тақырыбына арналған ... ... ... ... ғылыми әдебиеттер) қазіргі кезде де
экономистер осы тақырыпқа назарын ... ... олар ... ... ... заңдарын, рычагтарын қарастырады.
Берілген курстық жұмыс кіріспе, 3 бөлім, қорытынды және ... ... ... ... ... ... өмір ... тарихының көп бөлігін нарықсыз
өткізгенін, тек табиғи шаруашылық дамығанын көсетіледі. ... ... өтіп ... нәтижесінде экономикалық субьект жеке мүдделеріне
жетуге тырысуға бастады және олар өзара еңбекті ... ... ... ... ... ... оның ... нарық құрылуына алып келді.
Нарық өзіне тән ... ... ... ... ... негіз бола
білді.
Нарық – көп өлшемді ұғым, сондықтан оған нақты анықтама беру біршама қиынға
соғады.
Екінші бөлімде ... ... ... ... ... ... туралы
айтылады. Экономикада нарықтың келесі түрлерін атаған жөн: еңбекті қоғамдық
бөліністен бәсекелестікті шектеу және ... ... ... етуі ... ... нормалардың сәйкестігіне, нарықтық
қатынастардың обьектілерінің арналуына байланысты бөлінеді. Нарықтың осы
аталған ... ... ... және ... ... жүйе ... қолданылады.
Үшінші бөлімде нарықтың оң және теріс жақтары қарастырылады. Нарық ... ... алып ... сол ... жаңа ... ... ... түсті. Нарықтық экономика мемлекеттің бағдарлауынсыз жұмыс істеп,
өмір сүруі мүмкін емес.
Құн заңы ... ... ... ... ... ... қажеттіліктерін қамтамасыздандыру деңгейінен тауар
өндіруге өзіндік ... ... ... ... жүргізеді. Құн заңы шағын, орта және ірі өндірістің бірігуін
жақсы ... ... ... ... ... ... ... жоғалтып, ірі, әрі қуаттылардың құрамына кіреді.
Осылай, құн заңы қоғамға ... ... ... ... ... да болсын тауарды өндіруге қаншама еңбек күші кетсе, соншама оны
төлеп өтеу ... ... ... ... тек еңбек күші ғана
емес, басқа да ... ... ... сапасы, сұраныс пен ұсыныс
қатынасы, баға ... ... ... ақша ... әсер етеді. Сондықтан
шын құнын әрқашан оның бағасындай ... ... баға ... ... ... құн ... ... Құн заңы
1. 1. Нарық туралы түсінік
Нарыққа бірнеше анықтама беруге болады.
Нарық – тауар өндірісі және пайдалану ... сай ... ... ... ... – сатып алушылар мен сатушылар арасындағы өзара байланысты жүзеге
асыру механизмі, яғни сұраныс пен ұсыныс ... ... ... – ел ... және мемлекетаралық айырбас шеңбері, өнімді
өндірушілермен тұтынушыларды ... ... ... айырбасы жиынтығы немесе тауар өндірісі мен
пайдалану заңдарына сай ұйымдастырылған тауар ... ... ... ... ... ... қазіргі уақытта бар және болуы мүмкін сатып
алушылардың ... деп ... Ал, ... ... нарық қандай
да болсын өнім немесе қызмет түрінің ... және ... ... ... деген анықтама беріледі.
Нарық туралы өзіндік қызықты пікірлерін американ ғалымдары ... П. ... Д. ... ... Олар ... ... ... мұнда
қойылатын қойылым экономикалық мәселелерді ... ... ... ... ... ... ... мөлшерде сатып алуды
шешеді; аса көп кәсіпкерлер нені және қалай өндіруге деген сұрақтарға ... ... ... иесі ... жіне ... осы таурларды сату
мәселелерін қарастырады.
Нарық экономикалық дамудың маңызды, әрі тиімді жолдарын түсінуге ... және ... ... ... ... ... ... болады. Оның негізі барлық шаруашылық етуші субьектілерінің, адамдар
мен жалпы қоғамның арасындағы тауар айырбасы қатынастарының ... ... ... ... ... ... мен сатып
алушы арасында арнайы ... ... ... құрайді деген
пікірі толығымен расталған. ... ... мен ... ... арасындағы
экономикалық қатынастарға тигізетін әсері баға, сұраныс және ... ... және ... яғни ... ... ... кіретін
элементтердің барлығын қолдану арқылы қамтамасыздандырылады.
Нарық нақты әлеуметтік-экономтикалық шарттармен өмір ... ... ... ... тәуелді болады. Нарық қоғамның жаңғыртылуының
бүкіл кезеңдерінде - ... ... ... және тұтынуда аса
маңызды рөлі бар.
1. 2. ... ... Құн ...... ... ... қажеттілігін қамтамасыздандыратын
және сауда-саттық арқылы айырбасталатын еңбек өнімі. Тауардың екі қасиеті
бар:
Біріншісі – ... ... ол ... ... ... мамандандырылған сапамен (тракторист, аспаз), әрі нақты
еңбекпен өндіріледі. Ол тауарларды ... ... ... әр түрлі
етеді (нан, май, ірімшік, самолет). Тауардың реттік анықтылығы сұранысқа
және ресурстардың аздығына ... ...... ... ...... еңбекпен, яғни физиологиялық
мағынада энергия жоюмен өндіріледі. Абстрактті еңбек ... ... ... ... ... ... Нарықты осы шығындар жалпы
қоғамға қажетті шығындар деп есептеледі.
Заң бағасы. Бенджамин Франклин және 50 ... ... Адам Смит ... ... құны ... түсіндірді. Давид Рикардо құн заңының
мазмұнын ... оның ... ... мәні ... ... ... өндіріс үшін қоғамға қажетті еңбек шығындарымен байланысты
екенінде. Демек, баға өндіріс ... ... ал ... ... ... тек ... ғана танылады.
Сонымен қатар, құн заңының 3 негізгі қасиеті (талабы) өзара ... ... Құн заңы ... ... ... шығындарды есептемейді,
нарықтағы тауар құны әрқашан қоғамға қажетті еңбек шыығндарына бағыт-бағдар
ұстап отырады;
2) Тауар бағасы (оны ... ... ... ... ... ... күші болады;
3) тауар бағасы сұраныс және ұсыныс заңдары ... оның ... ... ... құны ... тербелісінің 3 принципиалды
нұсқасы бар:
1) D = S – ... ... ... ... пен ... тең, сондықтан
тауар бағасы оның құнымен сәйкес келеді;
2) D > S – ... ... ... онда ... бағасы оның құнынан
жоғары болады. (сатып алушылар арасында бәсекелестік пайда болады);
3) D < S – ... ... ... онда баға құнға қарағанда төмен
болады, сатушылар арасында бәсекелестік пайда болады, осы ... ... ... ... ... көрсетеді.
Нарықтық экономиканың құн заңының мынадай функциялары бар:
1. Бағдарлаушы функция мәні, құн заңының (баға арқылы) өндіріс ... ... ... сату ... ... болады. Сонымен қатар, ол
барлық қоғамдық өндірісті, өндіріс және еңбек ... ... ... ... де ... бір деңгейге келтіреді. Осындай реттеу бағаның
тауар құнынан әлдеқайда өзгеруі ... ... ... берілген
деңгейінде сұраныс пен ұсыныс теңдігі (нарықтық ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Ал егер де
тауарға деген сұраныс ... гөрі ... ... онда ... ... ... ... болады, берілген тауарды өндіру экономикалық жағынан
тиімсіз болады. Осы жағдай тиімсіз тауарды өндіруді қысқартуға және ... ... ... ... алып келеді.
Керсінше, ұсыныстан гөрі сұраныс деңгейі жоғары ... баға ... ... ... Осы ... өндірістің кеңейтілуіне, капиталдың және
жұмыс күшінің көбнюіне әсерін тишізеді. ... ... ... қоғамдық қажеттіліктер құрылымына, яғни халықтың тауар ... ... ... ... ... ... алдын-алуға, тауар ашаршылдығын, жалдаптықты, ақша
құнсыздануын, тұтыну деңгеінің азаюын ... ... ... ... функциясы оның өндіріске жұмсалатын шығындарын
азайтуға, еңбек ... ... ... ... ... ... тиіміділігіне негізделген. Тауар бағасы
еңбектің орта қоғамға қажетті мөлшерде тербеледі. Бұл нарық ... ... ... ... тауар өндіруге жұмсатын жеке
шығындарын азайтуға ниеттейді (қоғамға қажетті еңбек ... ... ... ... нарықта тұрақты орнын қамтамасыз етеді. Бірақ, бұл үшін
әрбір тауарөндіруші еңбек ... ... ... материалды-
техникалық ресурстарды тиімді түрде қолдануға, жаңа ... және ... ... ... сапасын арттыруға міндетті.
3. Құн заңы тауар өндірушілерді саралайды, нарықтық бәсекелестік және
тауар өндіруге арналған жеке шығындарын ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қабаттануды азайтады. Құн заңы
шағын, орта және ірі өндірістердің ... ... ... алады, бірақ
бәсекелестік барысында шаруашылық дербестігін ... ... ... ... ... құн заңы ... өнімді шығаруға арналған қоғамға қажетті еңбек
мөлшеріне қатынасын айтады. Демек, өндіріске ... ... ... оған ... ... 3. Айырбастың және нарықтың пайда болу тарихы
Нарықты шын мәнінде қажетті экономикалық жағдай ... үш ... ... ... – ежелде пайда болған еңбектің қоғамдық бөлінуінің
бірнеше үлкен даму ... бар. ... ... – мал ... ... ... екіншісі – шаруашылықтың өзіндік түрінің
пайда болуы, үшіншісі – сауданың ... ... ... ... басқа түрлері де бөліне бастады, бөлек өнеркәсіптің
мамандандырылуы ... Осы ... ... бола тұрып, өндірістік еңбек
өсімімен тығыз байланысты.
Еңбектің ... ... ... ... Ежелгі малшылар жер өнімдерін
қажет етті, ал жер ... ет ... ... Осы кезден бастап айырбас
пайда болды, кенеттен ... ... ... Бастапқыда белгілі бір қоғам
ішінде, ... ... ... да ... процесі өте бастады.
Алғашында оның формасы өте қарапайым болған. ... ... ... аралында және қазіргі Малайзия аймағында айырбастың
қызықты алғашқы үлгілері ... ... ... өз ... тауарларын
«сатып алушылар» келіп, көру үшін қойп кеткен де, өздері кетіп қалған. Егер
«сатып алушылар» сол нәрсені алғылары келсе, олар ... ... ... кеткен. Енді сатушыға қалдырылған тауар ... ол өз ... ... тауарын алып кетеді.
Мұнда біз айырбас (бартер) туындысы көрінісін бақылай аламыз. Бұл –
айырбастың ең қарапайым ... ... осы ... ... ... жете
алатын мүмкіндігі болған жоқ. «Сатушы» мен «сатып алушы» көзқарастары ... ... ... да ... еді. Онда өз ... ... ... ірі бір емес, бірнеше айырбас жасау керек еді.
Айырбастың дамуы ақшаның пайда болыуна алып келді. Нәтижесінде, ... ... да ... ... ... ... ... жол ашты.
Ақшаның пайда болуымен ғана тауар өндірісі пайда болды. Басқалай айтқанда,
нарыққа шығу, басқа адамдардың ... ... ету үшін ... ... шарт - ... экономикалық жағынан ерекшеленуі. Тауар
айырбасы міндетті түрде эквивалентікке талпынысты ниеттейді. Ешкімнің ... ... яғни өз ... ... ... алғысы
келеді. Ал осындай талпыныс экономикалық ... және ... ... ... ... ... тарихи және меншік
базасында құрылады. Әрі қарай ол ұтымдық ... ... ... ... ... және ауқымды көзқарастар шеңберінде болады. (кооперативті
серіктессіктер, акционерлі қоғамдар, ... ... ... ... мемлекет араласуымен және т.б.)
Нарықтың шаруашылықты тиімді қолдануы үшін үшінші шарт та қажетті
болады: ... ... ... ... еркіндігі,
шаруашылықтың әр жүйесіндегі ... ... ... ... ... оқшауланса, соғұрлым нарықтық қатынастардың дамуына үлкен орын бар
болады. Нарықты өркениеттің ірі жетістіктерінің бірі деп жиі ... Бұл ... ... ... ... ... келуі ақыл-ойдың ғана
жетістігі деп айтуға ... бұл ұзақ ... бойы ... ... ... ... табылады..
2. Нарықтың түрлері, құрылымы және мәні. Нарықтық экономика туралы түсінік.
2. 1. Нарықтың мәні
Нарық категориясын тереңірек ұғыну үшін оның ... ... ... ... қажет. Экономикалық іс-әрекеттің 4
сферасын атап кетуге болады:
1. Өндіріс.
2. Тарату.
3. Айырбас.
4. ... ... әрі ... мақсаты – тұтыну болып табылады. Ал
экономиканың ең ... ... - ... Оның әсерінсіз ешқандай нарық
болуы мүмкін емес, тек өнерәсіп қана ... ... ... ... ... өзгерту – басқа да экономикалық ... ... ... Ол ... ... ... жоқ ... құрылуы үшін аса
маңызды фактор болып табылады. Егер бастапқыда ешқандай өндірістік нәтиже
болмаса, онда нарықтың болуы мүмкін ... ... ... пен ... ... да салалар болады, өнеркәсіптен кейінгі тарату жүйесі өндіріс өнімін
кімге бұйыратынын, өндірілген тауардың ... ... ... ... ... ... ... құрылуында маңызы зор.
Тарату жүйесі өндірістің нәтижесі ғана емес. Өнеркәсіп процесінің
тиімділігі еңбек өнімінің таратылуы ... ғана ... асуы ... ... иерархиясы саласында үшінші орынға иеленсе де, оның
өндіріске тигізетін әсері ... де ... ... ... ... да
нарық фукнцияларын қарастырғанда оның тиімділігі айқын ... ... ... қоғамдық шаруашылықтың жүйесінде ең ... ... ... ... айырбасы жиынтығы ретіндегі нарық дамуы аса маңызды тарихи
рөлге ие болған.
2. 2. Нарық функциялары
Қоғамда өмір ... ... ... ... ... атқара отырып, шаруашылық іс-әрекеттің барлық жағынан әсер етеді.
Функциялар мынадай болады:
1. ... ... ... ... бағалар, пайыздың мөлшерлемесі
өндіріс қатысушыларына ... ... ... ... ... құрамы, сапасы және саны туралы обьективті ақпарат береді.
Өтіп жатқан операциялар нарықты жинақтайтын және ... ... ... Ол ... өте көп ... өңдейді және оның
ауқымындағы барлық шаруашылық кеңістік туралы ... әрі ... ... ... Бұл ... ... әрқашан өзінің өндірісін нарықтың
өзгермелі шарттарына байланысты бағдарлап отыруға мүмкіндік береді.
2. Делдалдық. Экономикалық ерекшеленген ... ... ... ... ... бір-бірін анықтап, өз іс-әрекеттерінің
нәтижесімен алмасу қажет. Нарықсыз ... ... ... ... ... да ... және экономикалық тиімділігін анықтай аламыз.
3. Баға құрушы. Нарыққа түскен өнімдер мен қызметтер материалдық және
еңбек ... ... емес ... ... ... ... қоғамға керекті
шығындарды ғана мойындайды, тек осы тауарды сатушы сатуға ... ... баға мен құн ... ... ... ... ... функциясы – ең маңыздысы. Ол нарықтың экономиканың барлық
саласына, соның ішінде өндіріске қатынасында байланысты. Нарықты бәсекесіз
елестету ... ... Ішкі ... ... өніс ... ... ... өндірістік еңбектің, техникалық дамудың,
өнім ... өсуі ... ... Салааралық бәсеке саладағы
капиталды алу жолымен экономикалық ... ... ... ... ... ... ... нарықтық экономикасы дамыған
елдерде мемлекеттік реттеу тапсырмалары бірден бір маңызды.
Нарықты ... ... ... ... әсер ... ... пен ... атқарады. Бағаның өсуі – бұл ... ... ... ...... оның қысқаруын көрсетеді. Адам Смит:
«Кәсіпкер тек өз мүддесін ғана көдейді, өз ... ғана ... ... жағдайда ол оның ойына да кірмеген мақсатқа көрінбейтін қолмен бағыт
алады. Өз ... ... ... ол жиі қоғам көзқарастарына қызмет
етеді», - деп жазған. Осы «көрінбейтін қол» ... ... ... ... ... ... экономика тек «көрінбейтін қолмен» ғана емес, ... ... ... ... ... ... негізгі
реттеуіш рөлі өзінде сақталады.
6. Сауықтырушы. Нарықтық механизм бұл – ... ... Ол ... әрі қатты. Оған әлеуметтік, қабаттану, әлсіздерге қарағандағы
қайырымсыздық ... ... ... ... ... өндірісті
экономикалық тұрақсыз өндірістен, өмір ... ... ... тазалайды, сонымен қатар тапқыр және тиімді блолып келеді.
Бұның нәтижесінде барлық шаруашылық ... ... ... Самуэльсон куәлендіруі бойынша, АҚШ-та ... ... ... 3-тен 1 ... ... ... тоқтатуға мәжбүр
болды. Шағын бизнестің орташа циклі 6 ... ... ... талас-
тартыста ірі фирмалардың да өмірін тоқтатуы мүмкін. Әрине, өндірістің
шоғырлануы шарттарында және ... ... ... еш ... ашық ... баса алмайды.
2. 3. Нарық түрлері
Нарық жүйесі – әр ... ... мен ... ... ... түрлерінің жиынтығы.
Нарық әр түрлі сатыда, барлық сфераларда және іс-әрекеттің барлық
түрлерінде мемлекеттің әр аймағында ... ... да ... ... әрі алуан түрлі болып келеді. Заңнамада салықтың келесідей
жүйелері ... ... ... ... ... ... және ... іс-әрекеттермен айқындалатын
көлеңкелі экономиканың айырылмас бөлшегі.
Нарықтың екі ... ... ... және жетілмеген бәсекелестік.
Әрбір нарық түрінің жеке арнаулы міндетіне қарамастан, олардың барлығы
өзара тығыз байланыста ғана ... ... ... ... ... бірі
шарттастырады.
Әрбір тауарөндіруші өзінің өндірісін дамыту мақсатында, ... ... және ... осыған сәйкес нарықта сатып бере
алатындай мөлшерде есептесе алады. Осылардың ... өз ... ... бар ... және ұсыныс назарға алынады. Қоғамдағы
экономикалық өмір екі сатыда ... ... ... басқарушы субьектілерді ... ... ... оның ... ... ... ... ұлттық
шаруашылық көлеміндегі халық экономикасын ... ... ... формаларының шарттарында, басқарушы субъектілер
іс-әрекеттерінің еркіндігіне және өз ... ... ... ... баға ... сәйкес экономикалық рычагтар көмегімен нарық
процестерін басқаруда мемлекеттік қатысуын құрайды.
Ішкі ... ... ... интеграциясы нәтижесінде
гипермакроэкономиканың мазмұнын анықтаған ... ... ... әсер етеді.
Нарық құрылымы шарттарынан тәуелді нарық құралады. Бірақ, нарықтың
барлығында да бір бірімен ... ... ... және ... ... ... ... обьектісі бойынша:
o Тауарлар мен қызметтер;
o өндіріс элементтері;
o еңбек күші;
o несие капиталы;
o қаржы;
o бағалы қағаздар;
2. Географилық жағдайына байланысты:
o жергілікті;
o аймақтық;
o ... ... ... деңгейі бойынша:
o еркін;
o монополистік бәсекелі;
o олигоплиялық;
o монополиялы;
4. Сауда көлемі бойынша:
o бөлшектік;
o көтермелі;
5. Басқару механизмі ... ... ... жеткіліксіз бәсекелестік;
o реттелетін (мемлекет бақылауында)
Осылайша, нарық тауар айырбасының қатынастарының дамыған жүйесі ... ... ... ... ... көрсетеді, ол үлкен және біріктірілген нарық
элементтері түрінде болады. Бұл, ең ... ... ... ... ... Өз алдына бұл нарықты одан да жұқаланып, бөлініп кетеді.
Нарық осындай маңызды функцияларды атқарады: ақпараттық, ... ... ... 4. ... ... ... ... қажеттіліктер арасындағы тұрақтық айырмашылығы және ресурстардың
шектеулігі барлық шаруашылықтар ... ... ... ... ... алға ... Нені ... – бұл берілген экономикалық аймақта және арнайы мерзімде
қандай сападағы, қандай мөлшердегі және ... ... ... туралы
шешімдер.
2. Қалай өндіру, немесе кіммен, қандай шектелген ресурстармен және
олардың комбинацияларымен, бұл ... ... ... ... ... өндірілген туарлы шешімдер.
3. Кім үшін өндіру – бұл мәселе өндірілген өнімдер кімге бұйырады және
тұтынушы ... ... ... ... ... ... ... болып
табылады. Осы мәселенің шешімі ұлттық шикізатты пайдалануға, оның қоғамының
әр саласындағы бөлшегін, байлар мен ... ... және ... да
тәуелді.
Айтылған мәселелер барлық экономикалық жүйеде өсір сүреді, бірақ олар
әрбіреуінде ... ... ... ... ... ... ... әсер ету жолын, айырбас және жоспарлы
басқарудың орталықтынған жүйесі арқылы ... ... ... ... өз ... ... ... қалай өндіру керек? шешімдері).
Дамыған нарықтық қатынастар экономиканың ... ... ... механизм, сұраныс және бәсекенің ұсынылуы кіріс пен шығыс ... ... ... ... ... субъектісі шығынды аз
пайдаланатын (қалай өндіру шешімі) ... ... ... және ... ... ... шығады, ал өндірілген тауарларды сату және тұтыну
(кім үшін өндіру ... әр ... ... ... ... ... бюджеттерімен).
Нарық механизмін қолдану кезінде кәсіпкерліктің еркіндігі және таңдалуы
экономикалық жүйенің маңызды шарты болып табылады. Тұтынушылар өздеріне
қажетті ... ғана ... ал ... – сол ... ... өнімдерін
өндіруі керек. Ресурстарды жеткізуші ... ... ... олардағы
материалдық ресурстарды қайта жіберу керектігін шешеді.
Экономикалық ... ... ... ... сатушылардың үлкен жауапкершілігі кезінде сатып алушылар арзан
тауарларды сатып алуға тырысады, сатушылар тауарға жауапкершілікті ... ала ... ... ... ... ... ... жақсы және
еңбекақысы жоғары жұмысқа баруға тырысады, ал жұмыс беруші үлкен ... ... ... ... етуге және одан да басқа
экономикалық процестерге қатысушысы қалайда өз ... ... ...... үлкен табыс табуды, тұтынушы – істі өз ... ... ... ... ... да және ... қарама-қайшылықтарды
шешу, нарық жүйесіндегі баға және бәсеке факторы болып табылады.
Нарықтық қатынастар жүйесі ... ... ... ... осы ... ... ... қатысқан
шешімдерді шешуді, осы шешімдердің оңтайланыдырлуды, өзгертушіліктерді
синхронизациялауды, келісілген іс-әрекеттерді қамтамасыз ... және ... ... ... ... ... тек ... бағасын қоя
алмайтын түрін, барлық шығындарды өтей алатын және ... ... ... ... ... ниеттенеді, өнім өндірудің ... ... ... өмір ... ... ... негізінде нарықтың позитивті функциялары
басқарудың тиімді жүйесін құрайды. Бірақ нарықтық қатынастар ... бола ... ... ... курстық жұмыстың
келесі бөлігінде қарастырылады.
3. ... ... ... ... экономиканың
институттары
3. 1. Нарықтың тиімділігі
Нарықтық қатынастардың даму шарттарында тұтынушының көзқарасының
басымдылығы мол. ... ... ... деген бағыт және шығындардың пайда
болуынан сақтану мақсатымен ... ... мен ... ... ... ... негізгі алады.
Шаруашылықтың нарықтық жүйесі өзінің механизмі арқылы төмендегілерді
қамтамасыздандырады:
1. ... ... ... ... ... ... өндіріс шығындарының мөлшерін азайту;
2. Жабдықтаушылар мен кәсіпкерлерді сұраныстың өзгергендігі ... ... ету, ... ... ... ... жояды.
3. Қоғамжық және жеке мүдделерінің жинақталуы. Бәсекелестік арқылы
«көрінбейтін қолмен» кәсіпорындар мен ... ... ... қарсы әрекет етеді, шектеулі ... ... ... нарық жүйесінің негізгі жетістігі – оның әрқашан өндіріс
тиімділігін арттыруға ... ... ... ... ететін
заттарын ғана ең тиімді технологияларды қолдана отырып өндіреді. Нарықтық
жүйе орталықсыздандырылған шешімдердің нәтижесінде автоматты түрде ... ... ... ... ... қорытындаға алып келеді:
1. Нарықтық экономика шаруашылық іс-әрекеттің ұйымдасуының ... ... ... ... шаруашылық субъектілердің өзара байланысы мен
үш негізгі мәселенің шешімі (нені, қалай және кімге өндіру) нарық және ... ... ... ... Нарықтық жүйенің ерекше қасиеті оның ішкі және ... ... ... ... ... алуында болады,.
3. Нарықтық жүйе басқа экономикалық жүйелерге қарағанда, ғылыми-
техникалық прогресс ... ... ... ... ... ... ... толығымен
қамтамасыздандырылады.
Қандай-да болсын нарықтық ... ... ... ... ... жеке
меншік иеленуге құқық, ... ... ... тұтынушылық
бәсекелестіктің де болуы, баға құрылуы мен ... ... алу ... ... ... толық тәуелсіздік.
Өзінің тиімділігін ұзақ уақыт бойы дәлелдеп келген осы жүйенің ... ... оның ... ... ... ... ... 2. Нарық жетіспеушіліктері
Нарықтың жайлы функциялары оны тиімді жүйеге ... Бұл ... ... ... және ... ... жайлы дамуын
қамтамасыз етуді білдіреді. Нарықтық ... ... ... ... нарықтық жүйені атқару экономикалық реттеушілердің іс-
әрекетіне байланысты. Осы жағдай ... ... ... ... ету кризистерінен басқа да ... ... асып ... нарықтық ортаның бақылаусыздық ... ... ... ... құрылымдар пайда болады.
Үшіншіден, нарықтық қызмет етуші механизм экономиканы көптеген қоғамдық
қажеттіліктермен қамтамасыз ете отырып, бизнеспен байланысты емес ... ... ету ... ішкі ... ... қажет
етпейді. Ең алдымен, осы әлеуметтік Бұл ... ... ... ... ... сақтауды қолдауды, білім-
ғылымды, мәдениетті, спортты және т.б. құру ... ... ... жұмысқа жарамды халықты кепілденген ... ... ... ... ... ... ете алмайды. Әрбір
адам қоғамдағы белгілі бір орын ... өзі ғана әсер ете ... ... ... ... да әлеуметтік жағынан қабаттануға, әлеуметтік топтарға,
яғни кедей мен бай етіп ... ... ... ... ... ... ... Нарықтық қатынастар арам ниеттердің пайда болуына
жағдай жасайды, алдауды, ... ... ... және ... ... ... алып ... барлық қарама-қайшы функциялары экономиканың өтпелі кезеңінде
көрінеді.
Сонымен, ... ... ... ... ... ... экономикалық саясат жүргізе отырып әсер етуге болады. Мұнда
шаруашылықты мемлекттік жолмен реттеу аса маңызды рөлге ие. ... ... ... ... қамтамасыздандыра алмайтын қоғамдық өмірдің
кейбір салаларына қаражатты бөле отырып жоғарыда аталған саясатты ... 3. ... ... ... жүйенің жұмыс атқаруы, оның тепе-теңдігі мен ... ... ... ... ... ... ... – арнайы нарық ... ... ... ... ... ... таңда бұл институттар бір-бірімен тығыз
байланысты және өзара тәуелді болып келеді.
Тауарлар және қызмет көрсету нарығы ұсынады: тауар ... ... ... ... ... ... мен ... нарықтық
қатынастарға қатытсатындады ақпаратпен қамтамасыз ... ... ... делдалдық мекемлер, сервистік орталықтар және т.б.)
айналысатын фирмалар.
Тауар ... ... осы ... ... ... ... ... «полюстермен» толтырады (тұтынушылар
мен өндірушілер). Тауар нарығы инфрақұрылымының негізгі функциясы қоғамдық
өндірістің барлық сфераларын өзара ... ... ... ... екі бөліктен құралады: «несиелік нарық» және «бағалы
қағаздар нарығы».
Несие нарығы – бұл жалға алу капиталы ... оның ... бос ... оны ... ... алатын банктер, ... ... ... ... қамтамасыз етіледі. Бағалы ... ... ... ... үлестері сатылады. Бұл жеке капитал
нарығы болып табылады, оның негізгі институты – «биржа қоры».
Еңбек нарығы өндіріс ... ... ... ... ... нарығымен бірге жұмыс атқарады. Еңбек нарығында еңбек күші сауда-
саттық арқылы бөлінеді. Ол ... ... ... ... ... ... ... аса маңызды элементі болып
табылады. Олар ... ... ... ... ... бюджет арқылы
жүзеге асырады.
Бағалы қағаздар нарығының пайда болуы акционерлік қоғам ... ... бір ... ... ... ... ... өндірістің техникалық негіздері өзгерген кезде оның көлемі өскен
кезде, кәсіпорындардың саны ... ... ... ... ... ... Ірі кәсіпорындар шағын кәсіпорындардың қасында өзінің
жоғары ... ... соң, ... қажетті біршама капитал
массаларын қажет етті. ... ... ... яғни ... ... қаражат өсіп кетті. Бөлек кәсіпорындарға жаңа
өндірістер ашуға немесе барды жетілдіруге ... ... жоқ. ... ... каптиалдарын біріктіріп, акционерлік қоғамдар ұйымдастыруға
мәжбүр болды. Акционерлік қоғам – кәсіпркерлердің, яғни ... бір ... ... ... Акционерлер кәсіпорынның
қарыздарын жауапкершілікке алмайды. Жауапкершілік ... ... ... ... жеке ... емес, тек кәсіпорынға еңгізген
қаражат қана барады.
Осылайша, арнайы нарық ... ... ... ... ... жиынтығы нарықтық экономиканың инфрақұрылымын құрайды.
Нарықтық инфрақұрылымның ... оның ... ... ... ... түрінде нарық – экономикалық қатынастардың жүйесі, олар өндіріс
процесінде, тауар қабылдауында және ... ... ... ... ... ... Нарық тауар айырбасқа тек ... ... ғана ... ... ... болмайтын өнімдерді де
еңгізе отырып (жер, ... ... ... ... ... ... басқару шарттарына байланысты адамдардың барлық қарым-
қатынастары сауда-саттықпен байланысты ... ... ... ... да
ұсынады, мұнда тауар өндірушілер мен ... ... пен ... ... ... ... Нарық өндіріске қызмет етеді:
айырбастайды, таратады, тұтынады. Өндіріске ... ... ... және оның өнімін өткізеді, сонымен қатар оған ... ... ... ... үшін ... ең ... тауар мен қызметтерді
өткізу және сатып алу өзегі болады. Тарату үшін ... ... ... ... ... ... арқылы алынатын табыс көлемін анықтайды.
Ал тұтыну үшін нарық тұтынушыға қажетті игіліктердің негізгі ... ... ... Нарық – нарықтық экономиканың негізгі ... ... ... да анықтайды.
Нарық түрлі функцияларды атқарады, олар оның ... ... ... болады. Нарықтық механизм үш негізгі сұраққа жауап
беруге арналған:
1. Нені өндіру керек, яғни қандай тауарлар мен ... ... ... ... ... ... яғни қай ... әдіс-тәсілін қолданған ең дұрыс
шешім болады?
3. Кімге осы тауарлармен қызмет түрлерін көрсету керек, яғни кім оларды
өз меншігіне алуға талап ете ... ... шешу үшін ... ... функцияларды іске асырады,
осылар ... ... ... ... ... ... нарық
функциялары шектелген. Қоғамның осындай әлеуметтік-экономикалық мәселелерін
шешуін нарық қамтамасыз ете алмайды. Осы ... ... ... Ол тек нарық іс-әрекетінен алшақ жатқан қоғамдық өмірдің салаларын
(әлеуметтік ... ... ... және құқық қорғау, ... ... қана ... ... ... өзін де реттеуге
міндетті. ... ... ... ... ... түрлі салаларына
жеткізеді. Нарықтық экономика ... ... егер ол ... ... ... етілсе де ол біршама шекетеулі болып
келеді. ... ... ... ... басқаруға
біршама мүмкіндіктер қалады, мемлекеттің қолы бармайтын басқару әсері
аймағы да ... ... ... ... тыс ... ... ... механизм іс-
әрекетін өзгертіп тастауы ... ... ... ... ... кетуі мүмкін.
Экономикалық теорияда нарықтың бірнеше түрлерін ажыратады, олар ... ... ... ... инфрақұрылымына негізделеді.
Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... біріктіреді. Нарықтық жүйенің әрбір элементінің өзінің жеке
мағынасы бар, ... ... ... дұрыс жұмысы мемлекеттік шарттар
шеңберінде тек барлық оның бөліктерінің ... әрі ... ... жүзеге асады. Қоғамдық өндірісте нарықытң маңызы аса зор: ... ... ... – нені, қандай мөлшерде, қандай құрылыммен өндіру
керек; сұраныс пен ... ... ... ... ... ... ... тиімділігіне және нарықтық сұранысты
қамтамасыз етуге ... ... ... тауарөндірушілерді
дифференцияциялайды, бәсекелестік деңгейі төмен кәсіпорындарды ... да ... ... ... ... әрбір субьектінің байлығы, оның нарықта өндірген
тауарынын қандай мөлшерін өткізе алуымен ... ... ... ... ең ... ... ... адам бәсекелестік күресінде
жеңімпаз атанады.
Қазіргі таңдағы нарық қаншама жинақталғанымен, ... ... ... ... ... – бұл шаруашылық әрекеті толығымен
тәуелсіз сатушы мен ... ... ... сондықтан экономиканың
негіхгі сұрақтарын өздері шешетін: нені өндіру? Қалай өндіру? ... ... ... ... ... қайда жұмсау? Как не упорядочен, как ни
регулируем современный рынок, его ... ... ... тағы бір рецептін де құруға болады: елдің
дамуы үшін нарықтық механизмдердің дамуын қолдау және олардың жұмысының
нәтижесі ... ... ... ... ... ... Базылева М. Н. Экономикалық теория. – Минск: БГЭУ, 1999, 385 ... ... Е. Ф. ... ... Лекциялар курсы. – М.: 1997, 266
бет.
3. Булатов А. С. Экономика. М., 1999, 786 бет.
4. Дискин И. Е. ... ... ... ... ... және ... 1997. № 1-2, бет. ... Иохин В. Я. Экономикалық теория: нарық және ... ... ... – М.: 1997, 391 ... ... Ф. ... ... М., Прогресс 1990, 613 бет
7. Макконнелл К. Р., Брю С. Л. Экономикс: принциптер, ... ... М., ... 1992. т. 1, 348 ... Мамедов О. Ю. Қазіргі таңдағы экономика. Ростов н\Д., 1998, 633 ... ... К. И. ... нарықтық экономика. //
Қоғам және экономика. 1997. № 1-2, 8 бет
10. Николаева И. П. Экономикалық теория. – М.: ... 1998, ... ... К. А. Кәсіпорын экономикасы: Оқу құрылы. М., 1999, 625 бет.
12. Райзберг Б. А. Экономика ... – М.: ... 1999, 718 ... ... П. Экономикалық ғылымдар. – М 1990, 282 бет.
14. ... П., ... В. ... М., Республика. 1990, 687
бет.
15. Сажина М. А., Чибриков Г. Г. Экономикалық теория. – М.: 1998, ... Смит А. ... ... ... және себептері туралы
зерттеу. М., 1962, 535 ... ... С., ... Р., Шмалензи Р. Экономика. М., 1993, 483 бет.
18. Экономикалық теория (политэкономия)/ Видяпин В. И., Журавлева Г. ... – М.: 1997, 561 бет.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Тіл және ұлттық мінез."16 бет
Salicornia europaea өсімдігінің жер үсті бөлігінен қышқылдық компоненттерді бөлуі71 бет
«қазақ тілінен ағылшын тіліне машиналық аударудың лингвистикалық сөздіктерін apertium платформасының негізінде жасау»33 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Айнымалылар, файлдар атауларын таңдау және оларға берілетін түсініктеме. Программалау стилі, деректерді енгізу және шығару18 бет
Ауаны ластанудан қорғау28 бет
Ақпаратты басқару жүйесінің жұмысы туралы7 бет
Ақша – несие саясатының түрлері19 бет
Бaнктердің бaғaлы қaғaздaр нaрығы62 бет
Бірінші сыныпта қарапайым түсініктерді оқыту әдістемесі19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь