Кісі өлтіру

І ТАРАУ. Кісі өлтіру . жеке адамдарға қарсы қылмыс ретінде

§ 1. Жеке адамдарға қарсы қылмыстардың түсінігі және түрлері
§ 2. Адамның өмірі . қылмыстық заңмен қорғалатын объекті ретінде
§ 3. Кісі өлтірудің түсінігі

ІІ ТАРАУ. Кісі өлтірудің түрлеріне және ұғымына құқықтық талдау

§ 1. Кісі өлтірудің жай түрі
§ 2. Кісі өлтірудің жауаптылықты ауырлататын түрлері
§ 3. Кісі өлтірудің жауаптылықты жеңілдететін түрлері

ІІІ ТАРАУ. Адамның өміріне қарсы қылмыстардың өзге тараулардағы қылмыстармен ара қатынасы

§ 1. Адам өлтіруді өмірге қол сұғумен ұштасатын басқа қылмыстардан ажырату
Кісі өлтіру – Қазақстан Республикасының Қылмыстық құқығында арнайы сауалдар шеңберінде өте кең дискуссиялы мәселені қозғайтын тақырыптардың бірі. Бұл саланы зерттеуді – оқу барысының қорытындысы ретінде қарауға бола ма? Кәзіргі кез үшін оны қаншалықты өзекті (актуалды) және түйінді мәселе ретінде қарауға болады? Неліктен оған баға беруіміз керек?
Бұл сауалдарға жауап ретінде айтатыным: кісі өлтіру – қылмыстық құқық пәнінің жүйелік институты және маңызды саласы болып табылады.
Біз үшін бүгін бұндай тақырыпты зерттеудің маңызы неде? Біз – жас мемлекетпіз, бүгінгі таңда Қазақстан мемлекеттілігін қалыптастырудың ең сын сағаттары артта қалды деп айта аламыз. Біз бұны неге сүйеніп айтып отырмыз? Егемендігіміз, аумақтық тұтастығымыз халықаралық деңгейде танылып, кепілдік берілді. Қазақстан әлденеше ұйымдардың мүшесі болып табылды .
Жаңа қоғамдық қатынастар қалыптастыру оңай шаруа емес. Оны қоғамдық өмірдің түрлі қырларынан көруге болады.
Нарықтық қатынастарға байланысты көрініс тапқан жұмыссыздық, көптеген қала мен дала тұрғындарының өмір сүру дәрежесінің төмендеуі біршама келеңсіз құбылыстармен байланысып жатыр.
Осының бір ерекше белгісі - қоғамдық және құқық тәртібін бұзу, оның ең қауіпті түрі – қылмыстылық.
Қазақстан Республикасында ауыр және аса ауыр қылмыстар, оның ішінде әсіресе ұйымдасқан сыбайлас іс-әрекеттер көбеюде. Солардың ішінде адамды өлтіру іс-әрекеттері де аз емес.
Барлығымыз білетіндей, кісі өлтірген кезде дүниеде бір-ақ рет келетін адамның құнды игілігі - өмірінен айырады. Адамның өмірі – оның дүниеге келуінен бастап, өзіне тиесілі бөлінбейтін ажырамас негізі болып табылатындығы мәлім. ҚР Конституциясының 15 бабында айтылғандай “Әркімнің өмір сүруге құқығы бар”; “Ешкімнің өз бетінше адам өмірін қиюға хақысы жоқ”, бұдан түсінетініміз, өмір сүру құқығы адамның өз ерік-жігерін, еркін танытып, өз мүддесіне, талап тілегі мен нанымына, құнды қасиеттеріне сәйкес тіршілік ететін әрбір адамның табиғи мүмкіндіктерін қамтамасыз етеді деген сөз. Ешкімде өмірден еріксіз
1. Ағыбаев А.Н. Қылмыстық құқық. Жалпы бөлім. Алматы, 1998.
2. Ағыбаев А.Н. ҚР Қылмыстық құқығы (ерекше бөлім). Алматы, 2003.
3. ҚР Қылмыстық құқығы (ерекше бөлім). 1 том. Жауапты редакторы Рахметов С.М. Алматы, 2000.
4. Бородин С.В. Квалификация преступлений против жизни. Москва, 1977.
5. Бородин С.В. Ответственность за убийство: квалификация и наказание по российскому праву. Москва, 1994.
6. Загородников Н.И., Игнатов А.Н. Преступления против личности. Москва, 1962.
7. Уголовное право РФ. Особенная часть. Под ред. Б.В. Здравомыслова. Москва 1996.
8. Шаргородский М.Д. Ответственность за преступления против личности. Ленинград, 1953.
9. Пионтковский А.А. Учение о преступлении по советскому уголовному праву. Москва, 1983.
10. Шишов О. Ответственность за хулиганство, “Советская милиция”, 1962. № 2.
11. Лысак Н.В. Ответственность за убийство, совершенное в состоянии сильного душевного волнения. Автореф. дис. д-ра юрид. наук.— М., 1995.
12. Пабегайло Э.Ф. Умышленные убийства и борьба с ними. Воронеж, 1965.
13. Шаргородский М.Д. Преступления против жизни и здоровья. Москва 1968.
        
        ҚР  БІЛІМ  ЖӘНЕ  ҒЫЛЫМ  МИНИСТРЛІГІ
ҚАЗАҚ ... ЗАҢ ... ... ... ... ... И П Л О М Д Ы Қ Ж Ұ М Ы ... “Кісі өлтіру”
ҒЫЛЫМИ ЖЕТЕКШІ: ___________________________________________
(лауазымы, ... ... аты ... жіберілді:
Кафедра шешімі бойынша
“ ___” ________ 2006 ж
№ ____ ... ... ... ... ... аты ... - ... ТАРАУ. Кісі өлтіру – жеке адамдарға қарсы қылмыс ретінде
§ 1. Жеке адамдарға қарсы ... ... және ... 2. ... ...... заңмен қорғалатын объекті ретінде
§ 3. Кісі өлтірудің түсінігі
ІІ ТАРАУ. Кісі өлтірудің түрлеріне және ұғымына құқықтық талдау
§ 1. Кісі өлтірудің жай ... 2. Кісі ... ... ауырлататын түрлері
§ 3. Кісі өлтірудің жауаптылықты жеңілдететін түрлері
ІІІ ... ... ... қарсы қылмыстардың өзге ... ара ... 1. Адам ... ... қол ... ... ... қылмыстардан ажырату
КІРІСПЕ
Кісі өлтіру – Қазақстан ... ... ... ... шеңберінде өте кең ... ... ... бірі. Бұл саланы зерттеуді – оқу барысының қорытындысы
ретінде қарауға бола ма? Кәзіргі кез үшін оны ... ... ... ... мәселе ретінде қарауға болады? Неліктен оған баға ... ... ... ... ... кісі өлтіру – қылмыстық
құқық пәнінің жүйелік институты және маңызды саласы болып табылады.
Біз үшін бүгін бұндай ... ... ... ... Біз – ... ... таңда Қазақстан мемлекеттілігін қалыптастырудың ең сын
сағаттары ... ... деп айта ... Біз бұны неге ... ... ... аумақтық тұтастығымыз халықаралық деңгейде танылып, кепілдік
берілді. ... ... ... ... ... табылды[1].
Жаңа қоғамдық қатынастар қалыптастыру оңай шаруа емес. Оны қоғамдық
өмірдің ... ... ... ... ... ... көрініс тапқан жұмыссыздық, көптеген
қала мен дала тұрғындарының өмір сүру дәрежесінің төмендеуі ... ... ... ... бір ... ... - қоғамдық және құқық тәртібін бұзу, оның ең
қауіпті түрі – қылмыстылық.
Қазақстан ... ауыр және аса ауыр ... оның ... ... ... іс-әрекеттер көбеюде. Солардың ішінде адамды
өлтіру іс-әрекеттері де аз емес.
Барлығымыз ... кісі ... ... ... ... рет келетін
адамның құнды игілігі - өмірінен айырады. Адамның өмірі – оның ... ... ... ... ... ... ... болып
табылатындығы мәлім. ҚР Конституциясының 15 бабында айтылғандай “Әркімнің
өмір сүруге құқығы бар”; “Ешкімнің өз ... адам ... ... ... бұдан түсінетініміз, өмір сүру құқығы адамның өз ... ... өз ... талап тілегі мен нанымына, құнды қасиеттеріне сәйкес
тіршілік ететін әрбір адамның табиғи мүмкіндіктерін қамтамасыз етеді деген
сөз. Ешкімде өмірден ... ... ... ... Конституция бұл құқықты
қорғайды. Адамды өмірінен айыру – қылмыс болып саналады.
Барлығымыз байқағандай, қазақ ... 1959 ... ... кодексінде
адам өлтірудің заңдылық анықтамасы ... еді. ... 1997 ... жаңа ... ... ... рет ... заңдылық түсінігі берілген. «Кісі өлтіру, яғни басқа адамға
құқыққа қарсы қаза ... деп ... 96 ... тура көрсетілген. Осыған
орай абайсызда кісі өлтіру заң бойынша адам өлтіру деп танылмайды. ... және ... ... ... ... бұл қылмыс құрамы (абайсызда
кісі өлтіру) жеке адамға ... ... үшін ... ... тарауда
орналасқан.
Қылмыстық құқықта адамды өлтіру мәселесі көптеген заңгер ... ... ... Оның ... бөлек аспектілерін мынадай көрнекті
авторлар: С.М. ... С.В. ... Н.И. ... Ю.И. ... ... және тағы басқалар зерттеген болатын. Бұл ... ... ... және тәжірибелі тұжырымдарды табуға
болғанымен, кейбір аспектілері біздіңше әлі дискуссиялы ... ... ... (немесе кәзіргі менталитетпен) салыстырғанда ары қарай
ғылыми зерттеуді ... ... ... (Ол үшін Қылмыстық заңнамаларды
кәзіргі таңмен ... ... ... ... ... ... тақырыбы 1997 жылы қабылданған ... ... ... ... оқу материалдары жұмыс
тарауларының жүйелеріне сәйкес баяндалады. Кісі ... ... ... ... ... ... сипаттама беріле отырып, сол тарауға кіретін
жекелеген құрамдарға (параграфтарға) талдау ... ... ... ... жаңа құрамдардың мазмұнын ашуға ерекше мән беріледі.
Жұмыс 1997 – 2006 ... ... ... Қылмыстық кодексіне
енген өзгертулер мен толықтырулар және сондай-ақ бұл ... ... ... ... ... ... ескеріле отырып
жазылған.
І ТАРАУ. Кісі өлтіру – жеке адамдарға қарсы ... ... 1. Жеке ... ... қылмыстардың түсінігі және түрлері
Жеке адамға қарсы қылмыс – объектіге қол ... аса ... бір ... ... жеке ... құқықтары мен бостандықтары
мемлекет арқылы қорғалады[2]. Қазақстан Республикасының Конституциясының II
бөлімі осы мәселеге тікелей арналған. Конститутцияның 1 бабында «ең ... – адам және ... ... құқықтары мен бостандықтары», - деп
жарияланған. Осыған орай Қазақстан Республикасындағы барлық құқық салалары,
оның ішінде ... ... ... қорғауды өзінің міндеті деп санайды.
Өзге ... мен ... өмір сүру ... ... ... да маңызды
актілерде жинақталған[3]. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің 2-
бабында адам мен азаматтың ... ... мен ... мүдделерін
қорғау ең басты міндет ретінде көрініс тапқан. Адам мен ... ... мен ... мүдделерін, ҚР-ның Конституциялық
құрылысы мен аумақтық тұтастығын, қылмыстық қол ... ... пен ... ... ... сондай-ақ қылмыстардың
алдын алу болып табылады. Осы ... ... ... екінші бөлігіне
сәйкес, бұл міндеттерді жүзеге асыру үшін осы кодексте қылмыстық жауаптылық
негіздері белгіленеді, жеке адам ... ... ... үшін ... ... ... болып табылатыны айқындалады, оларды жасағаны үшін жазалар
мен өзге де қылмыстық-құқықтық ықпал ету ... ... ... ... ... жеке адамды қорғауға, адам құқықтары мен
бостандықтарын қорғауға әр ... ... ... ... ... ... ... кодексінің Ерекше бөлімінің бірінші
тарауы жеке адамға қарсы қылмыстарға арналған. Осы тарауға кіретін ... ... ... жеке адамның дұрыс іс-қызметін қамтамасыз
ететін қоғамдық ... ... ... ... ... қарай жеке адамға қарсы қылмыстар мынадай түрлерге бөлінеді:
- Өмірге қарсы қылмыстар; адам ... ... жаңа ... сәбиді
анасының өлтіруі (97-б.); жан күйзелісі жағдайында болған адам ... ... ... ... шығу ... ... кісі өлтіру
(99-б.); қылмыс жасаған адамды ұстау үшін қажетті шаралардың шегінен
шығу кезіңде жасалған кісі өлтіру (100-б.); абайсызда кісі ... ... ... ... ... ... ... Денсаулыққа қарсы қылмыстар: Денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіру
(103-б.); денсаулыққа қасақана орташа ауырлықтағы зиян ... ... ... ... ... зиян ... ... денсаулыққа жан
күйзелісі (аффект) жағдайында зиян келтіру (108-б.); қажетті қорғаныс
шегінен шығу кезінде денсаулыққа ауыр зиян келтіру (109-б.); ... ... ... ... денсаулыққа ауыр зиян келтіру (110-б.);
денсаулыққа абайсызда зиян келтіру ... ... ... (107-б.); қорқыту (112-б.); ауыстырып салу не ... үшін ... ... ... ... алуғ.а мәжбүр ету (113-
б.); соз ауруларын жұқтыру (115-б.); ... ... ... ... ЖҚТБ) жұқтыру (116-б.); медицина ... ... ... ... (114-б.); заңсыз аборт жасау (117-б.);
науқасқа көмек көрсетпеу (118-б.); қауіпті жағдайда ... ... Жеке ... бостандығына қарсы қылмыстар: Адамды ұрлау (125-б.); бас
бостандығынан зансыз айыру ... ... ... ... (127-б.); адамды пайдалану үшін азғырып-көндіру (128-б.).
- Жеке адамның ар-намысына және адамгершілігіне қарсы қылмыстар: ... ... ... ... ... қылмыстар: Зорлау (120-б.); нәпсіқұмарлық сипаттағы күш
қолдану (121-б.); он алты ... ... ... жыныстық қатынаста
болу және нәпсіқұмарлық сипаттағы өзге де іс-әрекеттер ... ... ... ... пен ... жыныстық қатынас
жасауына, әйел мен әйелдің жыныстық қатынас ... ... ... өзге де ... ... ету ... ... азғындату (124-б.).
Енді осыларға қысқаша тоқталып кететін болсақ, біріншісі өмірге қарсы
қылмыстар деп аталған. Бұл жеке адамға қарсы қылмыс ... ... ... ... ... ... жөн көрдік. (Келесі тарауларда
(параграфтарда) осы мәселеге қатысты тереңірек сөз ... ... ... ... қарсы қылмыстар қатарына адамды өлтіру (96
бап) жатады[5]. ... ... ... ... ... адам ... ... құрамы мен ауырлататын жағдайында адам
өлтірудің құрамы бір бапқа біріктірілген. Негізгі құрам – бұл осы қылмыстың
ауырлататын ... ... ... ... ... ... құрам (96-
баптың 1-тармағы) мынадай адам өлтіру түрлері жатады: қызғаныштан, төбелес
кезіңде немесе ұрыс-керіс ... ... ... болмағанда),
жәбірленушінің заңсыз әрекетіне байланысты, жеке қарым-қатынас негізінде
туындаған кек алумен байланысты болған адам өлтіру оқиғалары.
Ауырлататын ... адам ... ... ... ... ... ... теориясында бул жағдайларды топтарға ... ... ... бөлу ... әр ... ... бөлу ... кылмыс құрамының элементтері пайдаланылады.
1997жылғы Қылмыстық ... ... ... ... ... ... атап айтканда: ең алдымен ... ... ... ... жағдайлар, сонан соң субъективтік жаққа және
субъектіге катыстылары ... ... адам ... ... ... ... Қылмыстық кодексінің 96-бабында калай
орналастырылған болса, сол бойынша карастырылады.
Екінші ... ... ... ... деп аталады. Әрбір ... ... – ол адам ... ... орын ... ... табылады. Себебі адам денсаулығы – оның негізгі байлығы. ... адам ... ... мәселесі – жалпы мемлекеттің, қоғамның,
әрбір азаматтың негізгі борышы[6]. ... ... ... ... ... ... ... туралы мәселелерге баса назар ... ... ... ... ... белгілі бір шаралар қолданып, қоғам
үшін біршама ... ... ... ... кезде мемлекетімізде Қазақстан
Республикасының Конституциясына сәйкес денсаулықты сақтау мәселері жөнінде
мемлекеттік бағдарламалар әзірленген, осы ... ... ҚР ... ісі ... ... ... ... отыр. ҚР Конституциясының Адам
және Азамат бөлімінің 29-бабының тармақтарына сәйкес, ҚР азаматтарының
денсаулық ... ... бар. ... ... ҚР ... ... тегін әрі кепілді медициналық көмектің барша түрін алуға
құқылы. ... және жеке ... ... ... ... ... ... айналысушы адамдардан акылы медициналық жәрдем алу
заңда белгіленген негіздер мен тәртіп ... ... ... Осыған
орай азаматтардың денсаулығын нығайту ... ... ... ... жүзеге асыру мақсатында, әсіресе өсіп келе ... ... ... үшін мемлекеттік және жеке ... ... ... ... түрде не тегін медициналық жәрдем көрсетуді
жүзеге асырып отыр.
Осы арада денсаулық деген ... ... бере ... ... – адам ... ... әрі ... жұмыс істеуі. Яғни, адам
организмінің әрбір ... ... ... сол жаратылған қалпында сақталып,
оның дұрыс әрі қалыпты түрде ... бір ... ... ... қылмыстардың қоғамға қауіптілігі – бұл қылмыстарды жасаған ... ... ... бір ... ... ... ... абайсызда зиян
келтіреді, яғни кінәлі қоғамға қауіпті іс-әрекеттерді жасай отырып, ... үшін ең ... ... ... адам ... ... түрде қол
сұғады. Адам денсаулығына зиян келтіру көбінесе оның мемлекетпен қоғам
алдындағы азаматтық ... ... яғни сол ... нақты орындау
мүмкіндіктерінен айырады. Мысалы: адам денсаулығына зиян ...... ... ... ... кедергі келтіруі мүмкін, сондай-ақ
әскери немесе басқада арнайы ... ... ... ... ... ... да адам ... қарсы қылмыстарды жасау – ... ... ғана ... ... оның ... ... үшін де үлкен
залал болып табылады. Яғни, жәбірленушінің ... зиян ... оның ... ... да ... бір ... материалдық немесе
моральдік залал келуі мүмкін. Адамды денсаулығынан айыру салдарынан ... ... ... және ... да ... ... байланысы
үзіледі, оның еңбекке, қоғам қызметтеріне белсенді түрде қатысуына көбінесе
мүмкіндік бере бермейді. Сондықтан да адам ... – адам ... ... ... ... ... ... адам денсаулығына қарсы қылмыстарды топтастырайық. ҚР ҚК ... ... ... ... ... ... ... көрсетілген.
Сонымен адам денсаулығына қарсы қылмыстарға мыналар жатады:
1. Денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіру ... ... ... ... ... зиян келтіру (104-бап);
3. Денсаулыққа қасақана жеңіл зиян ... ... ... ... ... ... ... жан күйзелісі жағдайында зиян келтіру (108-бап);
7. Кажетті қорғаныс шегінен шығу кезінде денсаулыққа ауыр зиян келтіру (109-
бап);
8. Қылмыс жасаған ... ... ... ... ауыр зиян ... ... Денсаулыққа абайсызда зиян келтіру (111-бап);
10. Қорқыту (112-бап);
11. Ауыстырып салу не өзгедей ... үшін ... ... ... ету ... ... қызметкерінің кәсіптік міндеттерін тиісінше орындамауы (114-
бап);
13. Соз ауруларын жұқтыру (115-бап);
14. Адамның иммун тапшылығы ... ... ... Заңсыз аборт жасау (117-баптың 4-тармағы);
16. Науқасқа көмек көрсетпеу (118-бап); Қауіпті жағдайда қалдыру ... ... ... ... ... ... адам құқықтары мен
бостандықтары әркімге тумысынан жазылған, олар абсолютті деп ... ... ... ... заңдар мен өзге де нормативтік құқықтық
актілердің мазмұны мен қолданылуы осыған ... ... Бұл ... ... ... 12-бабының 2-тармағынында тура
көрсетілген. Сондай-ақ Республика Конституциясында адамның жеке басына -
өміріне, қадір-қасиетіне қол ... ... ... ... ... ар-намысын қорғау әртүрлі
тәсілдермен жүзеге асырылады, соның ішінде жеке ... ... ... ... ... ... ... Қылмыстық заңның маңызы ерекше.
Осыған орай Қылмыстық кодекстің ... ... адам ... заң нормалары бар.
Жеке адамның бостандығына қарсы қылмыстардың жеке құрамдары ... ... ... көрсетілген. Бұл тұрғыдағы қылмыстардың ... адам мен ... ... қамтамасыз ететін қоғамдық
қатынастар.
Қылмыстың ... ... ... жәбірленушілердің заңмен белгіленген
бостандығын реттейтін қоғамдық қатынасы болып табылады.
Жеке адамның ар-намысына және адамгершілігіне ... ... ... жала ... ... және ... (130-бап)
жатқызғанбыз, әр қайсысына тоқталар болсақ. Қылмыстық кодексте жала ... ... ... ар-намысы мен қадір-қасиетіне нұқсан келтіретін немесе
оның беделін түсіретін көрінеу жалған мәліметтер тарату – деп көрсетілген.
Қылмыстың ... ... ... ... мен ... заты ... ... мәліметтер.
Қылмыстың жәбірленушісі болып кез-келген адам, оған есі дұрыс емес,
кәмелетке жасы толмаған, өлген адамдарда жатады.
Объективті ... ... ... ... ... ... ... ар-
намысымен қадір-қасиетіне нұқсан келтіретін, оның беделін түсіретін көрінеу
жалған мәліметтер тарату жолымен жүзеге ... ... деп ... ... ... ... кем дегенде бір адамға, бірнеше адамға,
белгісіз адамдар тобына айтуын ... ... ... ... ... ... ... көншілік алдында сөйлеген сөз арқылы жеткізуді
айтамыз.
Қылмыс құрамы формальдық. Қылмыс жалған мәліметтерді таратқан уақыттан
бастап аяқталған деп ... ... ... біріншіден шындыққа
жатпайтын жалған ... ... ... ар-намысымен қадір-қасиетіне
нұқсан келтіретін немесе оның ... ... ... ... ... соз ... ауырады деп бөтен адамға айтса немесе ол үнемі
притон ұйымдастырады деп көп ... ... сөз ... ... ... тікелей қасақаналықпен істеледі. Кінәлі
адам адамның ар-намысына және қадір-қасиетіне, беделіне тиетін ... ... ... ... және соны ... ... Шын ... айтқан мұндай мәліметтер үшін Қылмыстық жауаптылық туындамайды.
Қылмыстық ниет сан қилы болуы мүмкін: кек алу, жек ... ... ... ... субъектісі 16-ға толған кез-келген адам.
Көпшілік алдында сөз сөйлегенде не ... ... ... ... ... құралдарында жала жабу – осы қылмыстың ауырлататын
түріне ... ... ... ... ...... орындарда, көп адамның ортасында,
бөтеннің арасында осындай мәліметтерді тарату дегенді ... ... ... – кітаптар, фильмдер, плакаттар, картиналар,
фотоальбомдар жатады. Бұқаралық ақпарат құралдарына – ... ... ... ... ... ... ... таратулар жатады.
Жала жабудың аса қауіпті түрі Қылмыстық кодекстің 129-бабының 3-
тармағында ... – ол ... ауыр ... аса ауыр ... ... деп
айыптаумен ұштасқан жала жабу болып табылады. Бұл қылмыстардың түсінігі ҚК-
тің 10-бабының 4,5-тармақтарында ... жабу ... ... ... пиғылының адамның ар-намысына
және адамгершілігіне қарсы бағытталғанын анықтаудың маңызы зор. Егер кінәлі
адам жалған мәліметтерді жәбірленушіні ... ... ... ... ... онда оның ... жала жабу емес, көрінеу жалған
сөз жеткізуге (351-бап) жатады. Көрінеу жалған сөз жеткізуде қылмыс жасады
деген ... ... ... іс қозғайтын органдарға хабарланады.
Қорлау (130-бап). Қылмыстың тікелей объектісі – адамның ... ... ... ... ... ... ... яғни басқа адамның ар-намысы мен ... ... ... ... ... ... асырылады. Қылмыстың
объективтік жағының міндетті ... бірі ... ... мен қадір-
қасиетін әдепсіз түрде кемсіту болып табылады. Кемсітудің тәсілі сан алуан
болуы ... ... ... ... ... ... ... кемсітуге
моральға, адамгершілікке жатпайтын әдепсіз сөздермен, жаман, теріс ... ... ... ... ... ... сөздермен тілдеу сияқты
әрекеттер жатады.
Қылмыс құрамы формальдық, ол жәбірленушіні қорлайтын әрекеттер орын
алған сәттен бастап аяқталған деп ... ... ... ... ... қасақаналықпен істеледі.
Кінәлі адам бөтен адамның ар-намысын, қадір-қасиетін әдепсіз ... ... және оны ... ... ... ... 16-ға толған адам.
Көпшілік алдында сөз сөйлегенде не көпшілікке ... ... ... ... ... ... – осы ... ... ... ... (130-баптың 2-тармағы). Қылмыстың ауырлататын бұл
түрлерінің мазмұны жала жабу (129-бап) құрамының ауырлататын түріне ұқсас.
Сонымен, жоғарыда айтылғандарға тұжырымдама жасайтын болсақ, ... ... ... ... ... заңдары жеке адамды
қорғауға, адам құқықтары мен бостандықтарын ... әр ... ... ... да ... Республикасының Қылмыстық
кодексінің Ерекше бөлімінің бірінші тарауы жеке адамға қарсы ... Осы ... ... ... қылмыстардың топтық объектісі жеке
адамның дұрыс іс-қызметін қамтамасыз ететін ... ... ... ... ... ... ... жеке адамға қарсы
қылмыстар мынадай түрлерге бөлінеді:
1. Өмірге қарсы қылмыстар; оған – адам ... ... жаңа ... ... өлтіруі (97-б.); жан күйзелісі жағдайында болған адам өлтіру
(98-б.); қажетті қорғаныс шенінен шығу ... ... кісі ... ... ... ... ... үшін қажетті шаралардың шегінен
шығу кезіңде жасалған кісі өлтіру ... ... кісі ... (101-
б.); өзін-өзі өлтіруге дейін жеткізу (102-б.) жатқызылса.
2. Денсаулыққа ... ... ...... қасақана ауыр зиян
келтіру (103-б.); ... ... ... ... зиян ... ... қасақана жеңіл зиян келтіру (105-б.);
денсаулыққа жан күйзелісі (аффект) жағдайында зиян ... ... ... шегінен шығу кезінде денсаулыққа ауыр зиян келтіру
(109-б.); қылмыс ... ... ... ... ... ауыр ... (110-б.); денсаулыққа абайсызда зиян келтіру (111-б.); ... ... ... ... қорқыту (112-б.); ауыстырып салу не
өзгедей пайдалану үшін адамның органдарын немесе тінін алуғ.а ... ... соз ... ... ... адамның иммун тапшылығы
вирусын (ВИЧ\ ЖҚТБ) жұқтыру (116-б.); медицина қызметкерінің кәсіптік
міндеттерін тиісінше орындамауы (114-б.); заңсыз аборт жасау (117-б.);
науқасқа көмек ... ... ... ... ... ... Жеке адамның бостандығына қарсы қылмыстар: Адамды ұрлау (125-б.); бас
бостандығынан зансыз айыру (126-б.); психиаторлық статционарға зансыз
орналастыру ... ... ... үшін ... ... Жеке ... ар-намысына және адамгершілігіне қарсы қылмыстар: Жала
жабу (129-б.); қорлау (130-б.).
5. Жыныстық ... ... ... ... ... ... (121-б.); он алты жасқа жетпеген адаммен жыныстық қатынаста
болу және ... ... өзге де ... ... ... жасауға еркек пен еркектің жыныстық қатынас
жасауына, әйел мен әйелдің ... ... ... ... ... өзге де ... мәжбүр ету (123-б.);
жас балаларды азғындату (124-б.).
§ 2. Адамның ...... ... ... объекті ретінде
Қазақстандық қылмыстылық заң - өмірге қарсы ... ... ... Жеке ... ... бағытталған
қылмыстардың ішіндегі қауіптісі – кісі өлтіру болып табылады. Адамның өмірі
табиғат берген, маңызды әлеуметтік ... ал оны ... ... ... С.И. ... ... қарағанда, адамның
физиологиялық тіршілігімен ... ... ... ... ... ... адамның өмірі, адамның туғанынан өлгеніне дейінгі
аралықта өмір бар деп саналады[10].
Адамның өмірі – қылмыстық заңмен қорғалатын ... ... көзі ... ... заң ... ... ... заң – ҚР-
ның Конституциясына сәйкес Республика Парламенті қабылдаған құқылық ... ... ... ... ... 1 ... 1 ... сәйкес
Қазақстан Республикасының Қылмыстық заңдары тек қана осы ... ... ... ... ... қатар аталған баптың
екінші бөлігіне сәйкес осы ... ҚР ... және ... ... жұрт ... ... мен нормаларына негізделеді. ҚР
Конституциясының 1 бабының 1 ... ... ҚР өзін ... ... және әлеуметтік мемлекет ретінде орнықтырады; оның ... ... – адам және ... өмірі, құқықтары мен бостандықтары
делінсе, 15 бабында, әркімнің өмір сүруге құқығы бар. ... өз ... ... ... ... жоқ ... айтылған. Бұл айтылған ... ... ... ... өмір сүру ...... ... келуінен
бастап, өзіне тиесілі бөлінбейтін ажырамас негізгі құқығы. Өмір сүру ... ерік ... ... ... өз ... ... ... мен нанымына,
құнды қасиеттеріне сәйкес тіршілік ететін әрбір ... ... ... етеді. Ешкімде өмірден еріксіз айырылуға тиісті
емес. Конституция бұл құқықты қорғайды. Өзге құқықтар мен ... ... ... ... ... да маңызды актілерде жинақталған, мысалы, 1948
жылғы Адам құқығының жалпыға ... ... 1966 ... ... ... құқықтар туралы Пакт[11].
Конституция, мемлекет пен қоғамның дұрыс қызмет атқарып өмір ... ең ... ... міндетті атқарады, яғни адамның өмір сүруге, өміріне
қол сұгынуына, бостандығына құқығы бар болуын т.б.
Қылмыстық заң – ... ... ең ... көзі ... ... ... ұйғаруы немесе қаулысы құқықтың көзі болып табылмайды. Олардың нақты
қылмыстық істер бойынша ғана заңдылық күші бар. ... ... ... ... өлтіруді өзара бас Сондай-ақ Республика Жоғарғы
Сот Пленумының басшы қаулылары да ... ... ... ... Мұндай
қаулылар белгілі бір қылмыстық-құқылық норманың түпкі мәнін ашып көрсетеді,
оларды түсіндіреді. Сондықтан да ондай ... ... ... ... күші ... ... 1996 жылғы 20 желтоқсандағы №
11 қаулымен өзгертулер енгізілген ... ... ... ... 1994 ... 23 ... ... өмірі мен денсаулығына
жасалған қастандық үшін жауаптылықты реттейтін заңдарды соттардың ... № 7 ... ... ... ... ... ... немесе жанжал
кезіндегі өлтіруден ажырата білу керек. Бұл мәселені шешкенде айыпты ... ара ... жан жал мен ... шығу ... ... бастағанын, екі жақтың да іс-әрекеттерінің сипатын ... ... да ... ... қажет” деп көрсеткен. Тағы бір
мысал, 1996 жылғы 20 желтоқсандағы № 11 қаулымен ... ... ... ... Сот Пленумының 1994 жылғы 23 желтоқсандағы
«Азаматтардың өмірі мен денсаулығына жасалған қастандық үшін ... ... ... ... ... № 7 ... ... “ҚК 88 бабы 1 бөлігінің “з” тармақшасы бойынша екі немес одан
көп адамды қасақана өлтірген жағдай саралануға тиіс, егер ... бір ... ... ... ... ... аралығында орындалса және де айыптының
бірнеше адам өлтіруге тікелей немесе ... ... ... ... ... бірнеше адамды өлтіруге бағытталып, бірақ ол бір адамды
өлтіріп, екінші адамға қастандық жасаса, бұл аяқталған қылмыс ...... одан көп ... ... деп ... ... – қылмыс
субъектісінің еркіне байланысты емес ... ... оның ... адамды
өлтіру ойы жүзеге аспай қалды”. Бұл ... ... ... ... 24 бабы және 96 бабы 2 ... “а” ... бойынша және басқа
сараланатын нышандардың болуына қарай Қылмыстық ... 96 ... ... ... ... ... саралау керек. Ал қылмыскерлердің бір
адамды өлтіру және екінші адамға қастандық жасау ... ... ... ... ... әсер етпейді.
Жоғарыда біз, Республика Жоғарғы Сот Пленумының басшы қаулылары ... ... ... ... және ... ... ... бір қылмыстық-
құқылық норманың түпкі мәнін ашып көрсетеді, оларды түсіндіреді дей ... ... ... Біздің білетінімізше, қылмыстық заңды
түсіндірудің ... сол ... ... ... үшін оның ... заң
шығарушының заң еркіне сайма сай етіп, ашып көрсету болып табылады. Заңды
заң шығарушының еркіне сайма-сай, дәлме-дәл ... үшін оның ... ... ... ... ... деп білеміз. Мәселен, түсіндірудің
филологиялық әдісі ... ... ... ... ... ... ... мәнісін ашып көрсетуде ... ... ... ... Жоғарғы Сот Пленумының 1994
жылғы 23 ... ... ... мен ... жасалған
қастандық үшін жауаптылықты реттейтін заңдарды соттардың қолдануы туралы» №
7 қаулысында пайдақорлық ниетпен кісі өлтіру деген ... ... ... (5 тармақ), онда өзіне немесе басқа біреуге материалдық
пайда келтіру (ақша, зат, мүлік, тұрғын үйге ие ... қалу ... ... ақы алу т.б.), яғни ... ... құтылу, ақы алып біреуді
өлтіру, пайдақорлық ниетпен қасақана кісі өлтіру болады деп түсіндірілген.
Қылмыстық заңның ... оның ... заң ... алатын орнын,
сондай-ақ оны мазмұны жағынан ... ... ... отырып, ажыратуды
жүйелі түрде түсіндіру деп айтамыз, яғни ... ... ... әр ... заң нормалары мен оның бөліктері салыстыра отырып, бір-бірінен
ажыратылады. Мысалы, ... ... кісі ... ... ... адамның
іс-әрекетін дұрыс саралау үшін Қылмыстық кодекстегі 96 – 101 ... ... ... зерттеліп түсіндірілуі арқылы кінәлініңіс-
әрекеті ... бап ... ... ... ...... ... қорғалатын объекті
болғандықтан, ... көзі ... ... заң танылады. Ал Қазақстан
Республикасының Қылмыстық заңдары тек қана осы ... ... ... ... ... Кодекс болса, өз кезегінде ... және ... ... ... жұрт ... ... нормаларына негізделсе керек. Сондай-ақ Республика Жоғарғы ... ... ... да ... ... болып табылады. Мысалы, 1996
жылғы 20 ... № 11 ... ... енгізілген Қазақстан
Республикасы Жоғарғы Сот Пленумының 1994 ... 23 ... ... мен денсаулығына жасалған қастандық үшін жауаптылықты
реттейтін заңдарды соттардың қолдануы туралы» № 7 ... ... ... ... белгілі бір қылмыстық-құқылық норманың түпкі мәнін
ашып көрсетеді, ... ... ... да ондай қаулылардың
Республиканың бүкіл аумағында міндетті күші болады[13].
§ 3. Кісі ... ... ... ... ... мен ... арасында тікелей байланысты ұғым,
сондықтан өмір мен өлім мағынасын ашпай кісі өлтіру ... ... ... ... ... - ...... кіші-гірім денелердің
тіршілігі және ол химиялық бөлшектер арқасында ... ... ... Ф. ... ... биологиялық көзқараспен мән
беретін болсақ жоғарыда айтылған ... ... яғни ... болса, адамның өмірінің тоқтатылуына алып келеді екен. ... ... келу ... ... ... Табиғи тұрғыда өмірдің
тоқтатылуына адам ... ... ... физиологиялық өлімге
әкелетіні белгілі. Тағы бір ескеретін жағдай, ... ... ... ... ұшырайды – аурудың салдары. Ал біздің қарастыратынымыз
зорлықпен ... қию – кісі ... ... ... тұр.
Сонымен, адам өмірі табиғаттың берген аса құнды әлеуметтік негізді
құрайтын ... ... ... ... ... ... қарсы қылмыс
жасаған кезде қайта қалпына келмейтін салдар туады. Киелі ... ... т.б.) ... ... ... яғни ... ... өміріне
қол сұқпа деген ұғымдар кездесетінін білеміз. ... өзі ... ... ... ... ... көрсететіні сөзсіз. Міне сондай
қылмыстар қатарына адамды өлтіру жатады. Қоғам өмірінде ... ... ... келе жатқан қылмыстық құбылыс[16].
Көрнекті құқық тарихшысы И.А. Малинковский бұл жөнінде, өмірге ... ... ... ... ... салыстырғанда бірдей дәрежеде
екендігін ... ... өзі әр ... ... ... ... құқық тарихына да қатысы бар.
Адамды өлтіру қоғамда ... ауыр ... ... ... ... ... ... жоғарыда келтіргендей адамның ... ... ... ... қол сұғу деген сөз.
Кәзіргі жаңа Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі қабылдағанға
дейін қазақстандық ... кісі ... ... кездеспеген. Кейін ҚР
Қылмыстық кодексі (1997 жыл 16 шілде) қабылдасымен, 96 ... кісі ... ... береді. Ол бойынша, кісі өлтіру, яғни басқа адамға,
құқыққа қарсы қасақана ... қаза ... деп ... ... (96 ... өлтіру ұғымы мынадай жіктеулермен тікелей байланысты, олар
адамның өмірі мен адамның өлімі, бұл түсініктердің мазмұны мен ... ... ... жіктемесіне толық сипаттап анықтама бере алмайтындығымызды да
ескеруіміз қажет.
Біздің білетінімізше, адам өмірі, биологиялық көзқараспен ... және құат ... ... мен зәр ... ... ... ... қызметтердің тоқталысымен адамның өмірі де тоқталады. Қылмыстық-
құқықтық тұрғыда дүниеге келген әлі ... адам тірі ... ... ... ... ... соның ішінде адам өлтірудің де ... ... ... ... табылады. Заң жасына немесе денсаулық
жағдайына қарамастан кез-келген адамның өмірін бірдей қорғайды. Адам ... ... ... яғни ... ... бөлініп шығып, алғаш
тыныс алуы арқылы оның өкпесінің ... ... ... ... Бұл
құбылыс нәрестенің алғашқы айқынынан, дыбыс беруінен басталады. Өлім адам
өмірінің соңғы сәті ... ... Өлім ... және ... ... ... Тыныс алуы мен қанның айналысы тоқтағаннан кейін 5-6 ... ... өлім ... ... Адам ... ... бұл ... 10 немесе одан да көбірек минутқа ... ... ...... ... ... нерв ... қызметінің істен
шығуына байланысты мидың өлуі басталады. Адамның басқа органдары ... ... ... ... ... мидың өлуі адам
өмірінің соңғы сәті болып ... Яғни адам ... ... сәті ... ... Адам ... объективтік жағы басқа адамды өмірінен
заңсыз ... ... ... ... үшін ... ... айыруға
бағытталған іс-әрекеттің және соның зардабынан адам өлуінің арасындағы
себептік байланыстың болуын айқындау қажет[18].
Адам ... ... ... арқылы жүзеге асырылады. Адам өлтірудің
көпшілігі осылайша жасалады. Кінәлінің оқпен ... және суық ... де ... ... ... ... ... басқа да әдістерді
қолдануы арқылы адам өмірінен айырылады.Адам өлтіру ... ... ... әсер ету ... да ... ... Әдетте жүрек
қан тамырлары жүйесі ауруларынан зардап шегетін адамдарды ... ... ... өмірінен айыру әдебиеттерде мысал ретінде ... ... ... ... адам ... әсер ету ... мен
әдістерінің көбейе түсуінің нәтижесінде психикалық әсер ету ... ... ... одан әрі ... ... ... ... әрекетсіздік нысанында да болуы мүмкін. Кінәлі
адам беруді өмірден айыру мақсатымен өлімге араша тұра алатын ... тұра және ... ... міндетті бола тұрса да әрекетсіздік жолымен
оған өлім қаупін туғызады және өлімге жол береді.
Кінәлінің өлімнің жолын кесу ... ... ... ... талаптарынан туындауы мұмкін (мысалы, ата-аналары өздерінің жаңа туған
нәрестелерін немесе олардың ... ... қалу үшін де өзге ... ... жүріп-тұра алмайтынжәне өздерінің табиғи қажеттерін
қамтамасыз ете алмайтын жағдайларда ... ... ... ... ... құтылу мақсатында осындай әрекеттер жасауы мүмкін.
Адам өлтірудің объективті жағының екінші ... ... ... ... ... ... ... айыруға тікелей қасақаналық
болғанымен қылмыстық зардаптың- өлімнің болмай қалуы кінәләнің ... адам ... ... ретінде саралауға негіз болады.
Адам өлтіру кезінде, өлім әрекет ... ... ... ... ... ... өткеннен кейін жүзеге асуы мүмкін. Келтірілген зардапты кінә деп
жүктеу үшін болған өлім мен ... ... ... ... себептік байланыстың болуы негіз болып табылады. ... ... ... ... ... болмаған кезде тұлға жасаған әрекеті
үшін ғана ... ... ... тікелей оқталу айқындалған кезде өлтіру
үшін оқталғандық жасалған болып табылады, ал ... ... ... ... адам ... келтірілген зиян үшін ғана ... ... ... зиян ... үшін).
Адам өлтіру – материалдық құрамға жататын қылмыс.
Адам өлтірудің субъективті жағы – ... 96 ... ... тек ... ... ... Адам ... кезінде қасақаналық тікелей
және сол сияқты жанама болуы да мүмкін. Тікелей қасақаналық кезінде ... ... ... ... қол ... ... сезеді, оның әрекеті іс
жүзінде өлімге соқтыруы ... ... ... ... ... және ... ... тілеп іс-әрекет жасайды. Жанама
қасақаналықпен адам өлтіру кезінде кінәлі ... ... ... ... ... ... ... осы әрекеттің нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... бірақ оған саналы
түрде жол береді не ... ... ... ... ... ... жарылыс жасау жолымен адам өлтіру оқиғалары кең таралып отыр.
Мұндай кезде белгілі бір құрбандардан ... ... ... да ... ... ... белгілі бір құрбанға қатысты адам өлтірудетікелей ниетте, ... ... ... ... ...... ниетте әрекет етеді.
Тікелей және жанама қасақаналықтар ... ... іс ... ... ... бар. Адам ... оқталу, яғни
кінәлінің әрекеті ол өлімнің болатынын сезетінін, оның болуын тілегендігін,
бірақ оның ... тыс ... ... ол ... ... ... ... кезде оқталу тек қана тікелей қасақаналықпен жүзеге
асырылады.
Кінәлінің ниетінің түрі туралы мәселелерді шешкенде ... ... ... ... ... және атап ... ... тәсілі
мен қаруын, денеге салынған ... ... ... мен ... адамның өмірлік маңызды органын жарақаттау), кінәлінің қылмыстық
әрекетті тоқтату ... ... ... ... ... алдындағы және
одан кейінгі мінез ... ... оның ... ... тиіс.
Жәбірленушінің өліміне әкеліп соқтыруы кінәлі үшін белгілі болып
табылатын ... ... бар ... ... ... салу, дұрысында,
өмірден айыруға тікелей ниеттің бар ... ... ... ... ... ... өлтіруге шынайы ниетте болғандығын айғақтайды және
басқа жағдайлармен қатар кінәлінің адам өлтіруі ... ... ... ... табылады. Жақын ара қашықтықтан ату ... ... ... істеледі. Тікелей қасақаналық болған кезде кінәлі ... ... ... ... ... ... міндетті түрде болуын
қаламайтындағын да ескеру керек мұндай жағдайда. Оның ниеті баламалы түрде
болуы мүмкін, оның шамалауы ... ... ... сол ... ... зиян ... ... және осы зардаптардың кез келгенінің болуын
міндетті түрде тілейді. Ал егер оған байланысты емес ... ... ... ... жағдайда ол адам өлтіруге ... ... ... ... ... ... ала қорқыту басқа мән-жайлармен қатар адам
өлтіру ниетінің бар ... ... ... ... ... ... ... тудыруды айтқан адамның ой-ниетінің қаншалықты шын екендігін
іс бойынша айқындау қажет. Тіпті, егер ол сөздер ... және ... ... ... ... ... ... кейбір әрекеттермен қоса
айтылғанның өзінде, адам өлтіру ниетін жүзеге асыру туралы сөздер кінәлінің
шын мәніндегі анық ... ... ... ... ... оқпен атылатын немесе суық қаруды
немесе өзге ... ... қару ... ... заттарды қолданумен
немесе қолдануға әрекет етумен жасалатын бұзақылық әрекеттермен байланысты
болатындығын тәжірибе ... ... Адам ... ... ... ... бөлу керек.
Адам өлтіруге жанама қасақаналық кезінде ... өз ... ... ... болу ... ... Кінәлі зардаптың
қалай да болмай қоймайтынын шамалаған жағдайда сөз тек қана ... ... ... ... ... ... ... осы
түрлерінің арасындағы неғұрлым елеулі ... ... ... бойынша анықталады. Егер адам өлтіруге
тікелей ниеттену кезіңде кінәлі өлімнің болуын тілесе, ал ... ... оны ... ... ... оған ... түрде жол береді не өлімнің
болуына немқұрайлы қарайды. «Тілемейді» деген терминді ... ... ... ... ... ... деген мағынада түсіну керек.
«Саналы түрде жол ... ...... өлімді өз іс-әрекетінің нәтижесі
ретінде қабылдайды дегенді білдіреді.
Қасақана адам өлтірудің субъектісі 14 жасқа толған жеке ... ... ал ... ... көрсетілген жағдайларда адам
өлтірудің субъектісі 16 жасқа толған адамдар болып табылады.
Сонымен, жоғарыдағы ... ... ... ... ... келесі фактілерге назар аударуымыз қажет: барлығымыз байқағандай,
Қазақ ССР-нің 1959 ... ... ... адам ... ... ... еді. ... Республикасының 1997 жылғы ... ... ... рет адам өлтірудің заңдылық түсінігі берілген.
«Кісі өлтіру, яғни басқа адамға құқыққа ... қаза ... деп ... 96
бабында тура көрсетілген. Осыған орай абайсызда кісі өлтіру заң ... ... деп ... Бірақ топтық және тікелей объект белгісіне
сәйкес бұл ... ... ... кісі ... жеке ... ... ... жауаптылық көзделген тарауда орналасқан.
Сонымен, адам өлтіру – жеке адамға ... ... ең ... Кодекстің 96 бабының 1 бөлігі, кісі өлтіру дегеніміз – басқа
адамға құқыққа қарсы қасақана қаза ... деп ... ... ... ... ... маңызды әлеуметтік құндылық, ал оны туғаннан
иемденеді.
Адам өлтіру объектісі – адамның ... ол ... ... ... нәсіліне, шыққан тегіне және жасына, әлеуметтік ... ... ... ахуалына, біліміне, т.б. ... ... заң ... ... қарсы адамға қаза келтіруді де, оның
келісімімен қаза келтіруді де ... ... адам ... ... кім ... ... қалу қасақана адам өлтіргендік ... әсер ... ... ... объектісінің бар-жоғы туралы мәселені шешу үшін
оның бастапқы және ақырғы кезеңдерін анықтау қажет[19].
Қылмыстық заңда адамның өлген кезі деп ... ... яғни ... ... біржола ыдырауы нәтижесінде ми қызметінің толық тоқтаған
кезін ... ... ... басқа “клиникалық өлім” деген түсінік бар,
бұл жағдайда адамның жүрегі тоқтап қалады. Адамға клиникалық өлім келтірсе,
бірақ ол ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекет
өлтіруге оқталғандық болып сараланады. Сонымен қатар клиникалық өлім
жағдайындағы адамға қастандық жасауды ... деп ... ... ... Кісі ... ... және ... құқықтық талдау
§ 1. Кісі өлтірудің жай түрі
ҚР ҚК 96 бабының 1 ... ... адам ... – кісі ... түрі деп аталатын тобына жатады, осы баптың екінші бөлімінде көзделген
ауырлататын мән-жайларсыз жасалған қасақана кісі ... үшін ... ... Бұл заңдағы формулировка ҚР ҚК 96 бабының 1 бөлімі
бойынша квалификацияланатын қасақана кісі ... ... ... ... Бұл бап ... ... кісі ... квалификациялау
үшін басқа квалификациялауға әкеп соқтыратын тек қана ... ... ... ... да болмауы керек[21].
ҚК 96 бап 1 ... 2 ... ... осы адам ... ... жағының нақты белгілері келтірілмейді. Бірақ бұл осы
баптың бөлімінде көзделінген адам өлтіруді талдауды ... ... ... ҚРҚК 96 бап 1 ... бойынша квалификацияланатын қасақана
адам өлтірудің тобын осы баптың 2 бөлімінде, сондай-ақ ҚК 97-102 баптарында
көзделген белгілері бар адам ... ... ... ... ... осыдан кейін ғана ҚР ҚК 96 бап 1бөлімді қолдану негізді болады.
Мұндай адам ... жеке ... ... ... болған қызғану,
кек алу, өзге жаман ниеттерде адам өлтірулер жатады. ... ... ҚР ҚК ... 1 ... өзге де адам ... ... олардың
ниеттері мен мән-жайлары анықтау тергеу және сот тәжірибелеріне сүйенеді.
ҚР ҚК 96 баптың 1 бөлімі үшін қолданылатын қасақана адам ... ... ... ... үшін ... ... ие емес
екенін атап өту керек. Мысалы, қасақана ... ... ... ... ... оны ... әсер ететін ауырлататын немесе
жеңілдететін мән-жайлардың болуына байланысты ҚР ҚК 98 ... 99 ... ... ... ... бұл ҚР ҚК 96 ... 1 бөлімі қолданылатын ниеттер мен
мән-жайларды анқтау және зерттеу керек емес дегенді білдірмейді. ... ... ... ... белгілі бір бағыттаушы қызметін
атқарады.
Қызғану адам өлтірудің ниеті ретінде өзіне сенбеушілік, эгоистік және
өшігу ... ... ... ... ол ... мен әйелдердің
арасында пайда болатын қатынастарға байланысты адам өлтірудің ниеті болып
табылады. Бірақ қызғаныштың пайда болуын тек осы ... ... ... ... мен өзге ... бауырына өзінен гөрі жақсы қарағаны
үшін қызғаныш негізінде бауырын өлтірген жасөспірімдердің әрекеті ... ... адам ... ... ... ... немесе шын
опасыздық ... ... ... жәбірленуші адам өлтіруге кінәлі
тұлғаның бәсекелесі болуы мүмкін. Кейде жәбірленушінің ... ... ... бас ... ... ... ... деп танылатын
адам өлтіру фактілері де кездеседі.
Жеке қатынастар себебіндегі кек алумен кісі өлтіру қызметтік немесе
қоғамдық борыш және ... кек ... кек ... жасалмағаны
анықталса ғана солай болып жасалды деп таылады.
Тергеу және сот материалдары көрсеткендей кектің пайда болуы ... және осы ... кісі ... ... тікелей адам өлтіру
алдында жасаған өте әр түрлі әрекеті болуы мүмкін (мұнда аффект орын алмауы
тиіс). Мысалы жәбірленушінің ... ... ... ... ... бір ... ... дәрменсіз жағдайын
пайдаланумен адам ... ... адам ... аса ... ... ... осы ... бойынша кейбір қылмыстар ҚР ҚК 96
бабының 1 ... ... ... 2. Кісі ... ... ... түрлері
Ауырлататын мән-жайларда қасақана адам өлтіру адам ... ... ... ... үшін ... жоғарырақ. Осыған
байланысты қасақана адам өлтіруді ... ... ... ... мәнге ие.
Отандық қылмыстық заңда жауаптылықты ауырлататын мән-жайлардың екі
түрі белгілі. Олардың біріншісі қылмыс ... ... жаза ... ... ... ие (ҚР ҚК 54 бабы), ал екіншілері қылмысты квалификациялауға
әсер ететін ... ... ... ... ... көрінеді. ҚР ҚК 54
бабында көзделген мән-жайларды жекелеген қылмыстардың ... ... ... салыстыру біріншілерінің соңғыларының ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Басқаша
айтсақ, Қылмыстық кодекстің Жалпы бөлімінде аталған ауырлататын мән-жайлар
Ерекше бөлімнің ... ... ... Бұл ... адам ... үшін ... ... мән-жайларға да толықтай
қатысты. Мысалы, ҚР ҚК 54 бабында көзделген, бұрын қандай да бір ... ... ... ... ... ауыр ... ... аса
қатігездікпен немесе жәбірленушіні қорлаумен қылмыс жасау; жалпыға қауіпті
амалдармен қылмыс жасау тәрізді мән-жайлар ҚР ҚК 102 ... адам ... ... ескерумен осы ... ... ... ... ... квалификациялауға әсер ететін мән-жайларды өзінің
сипаты бойынша Қылмыстық кодекстің ... ... ... ... ... оларға бағынышты мәнде болады деп санау дұрыс емес. Олардың
өздерінің ... ... ... ... екені күмәнсіз. Мұнан басқа,
қылмыстарды квалификациялауға әсер ететін ... ... ... ... жағдайда нақты іс бойынша ҚР ҚК 54 ... ... ... сол ... іс бойынша қолдануды ... егер адам ... ... ... ... және ... ... қылмыс ҚР ҚК 96 бап 2 бөлімінің «д)» тармағымен
квалификацияланса, онда жазаны ... ... ҚР ҚК 54 бап 1 ... ... ауырлататын мән-жай ретінде көзделмейді. ... ... аса ... ... ҚК 96 бап 2 бөлімінің «д)» ... ... ... ... да бір ... ... әсер ... ... ... ... осы ... бағытын көрсетеді. Отандық қылмыстық заңда қасақана адам өлтіруді
ауырлататын мән-жайлар, кез келген ... ... ... ... ... ету ... ... анықталынған.
Қазіргі қолданыстағы қылмыстық заңдағы қасақана адам өлтіруді ауырлататын
мән-жайлар осы аса ауыр ... ... ... ... ... ... ҚК 96 ... көзделген әрбір ауырлататын мән-жайлардың өздерінің
жеке ... бар. ... ... ... мен судьялардың
ауырлататын мән-жайларда ... адам ... ... ... адамның
әрекетін квалификациялау кезінде заңда көзделген бір емес, ... ... ... ... ҚР ҚК 96 бабының ... ... ... деп ... жол ... ... ... Жаңаөзен қалалық сотының үкімі бойынша А. азамат К-ға қасақана қаза
келтіргені үшін және азамат Р-ға қасақана қаза ... ... ... Сотталушының әрекеті ҚР ҚК 96 бап 2 ... «и)» ... ... ... қаза ... ... ... обылыстық сотының қылмыстық істер жөніндегі сот алқасы істі
апелляциялық тәртіпте қарай отырып, азамат К-ға ... ... ... ... ... ... сотталушы А. азамат Р-ға қасақана қаза
келтіруге оқталған. Осыған байланысты ... ... ... ... сот ... бірінші инстанция сотының назарын сотталушының
әрекетін ҚР ҚК 96 бап 2 бөлімінің «и)» ... ... «а)» және ... квалификациялаудың қажеттігіне аударған.
Кейде мұндай қателіктерді ҚР ҚК 96 бап 2 бөлімінің бір немесе екі-үш
тармағын қолдану істің барысына айтарлықтай әсер ... ... бұл ... ... біреу деген сылтаумен ақтауға тырысушылық кездеседі.
Бұл бап бөлімінің ... ... ... ... ... дұрыс емес
квалификациялау істің барысына әсер етпейді деген тұжырыммен ... ... ... қарау атүстілікке әкеледі. Сот үкімді ... ... ... елеулі мән-жайларын, және ең алдымен қылмыстың барлық
квалификациялаушы белгілерін ... ... ... Ал бұл ... ... оған тиісті жазадан гөрі жеңілірек жаза тағайындауға
әкеп соқтырады. Тек кінәлінің ... ... ... ... ... ... ... әрекетті жан-жақты бағалауға және оның жеке
басы туралы деректерді ескеріп әділ жаза тағайындауға мүмкіндік береді. Бұл
мәселені дұрыс ... ҚР ... Соты ... 23 ... 1994 ... ... өміріне және денсаулығына қол сұғу үшін ... ... ... ... ... ... ... мәнге
ие[22].
Қасақана адам өлтіруді ауырлататын мән-жайларды қарау ... ... ... ... ... ... объект, объективтік
жақ, субъективтік жақ және субъект бойынша классификациялайды. Осылайша
ауырлататын мән-жайларды жүйелі баяндау және ... ... ... ... ... ... көрсету әрекеті орын алады. Қасақана адам
өлтіруді ауырлататын ... ... ... да бір ... жоқ, бірақ бұл да ... алыс ... ... ... ... ... Өмірге қарсы қылмыстарға
арналған арнайы әдебиеттерде қасақана адам ... ... ... Н.И. ... ... Оның жұмысында қасақана
адам өлтіруді ауырлататын мән-жайлардың келесідей классификациясы ... адам ... ... ниет және ... 2) аса қауіпті
қасақана адам өлтірудің квалификациялаушы белгісі ретінде қылмыскердің жеке
басының қасиеттері; 3) квалификацияланған адам ... ... ... ету амалы мен салдары. Н.И. ... ... ... ... адам өлтіруді ауырлататын ... ... ... ... ... ... ... бас тартты. Мұнымен келіспеуге болмайды, ... адам ... ... ... бірде біреуін қылмыстың
объектісіне жатқызуға болмайды. Кінәлі үшін көрінеу жүктілік күйінде болған
әйелге не екі немесе одан да көп ... ... қаза ... ... ... ... ... емес, жәбірленушінің сипатына
жатады. Кез келген адам өлтіруді жасаған ... ... ... ... және ... өзі бұл ... ... (немесе жеңілдете)
алмайды. Қасақана адам өлтірудің бұл ауырлататын ... ... және ... ... өмірі үшін қауіпті амалдар тәрізді
қылмыстың объективтік қасиеттеріне жатады.
Сонымен бірге Н.И. ... ... ... адам өлтірудің
ауырлататын мән-жайларының ... ... ... ... ... ... ... адам өлтірудің субъективтік жағына
және субъектісіне ... ... ... ... дұрыс
ажыратылмаған. Адам өлтірудің субъективтік жағын ... ... – бұл адам ... жүзеге асырғанда кінәлі басшылыққа алатын
ниет не ол ... ... ... ... адам ... ... бірдей дәрежеде адам өлтірудің ... ... ... сипаттамасына да қатысты. Сонымен бірге адам ... ... ... ... жеке ... сипаттайтын деректерді
кінәлінің өзі жасаған іс-әрекетке психикалық ... ... ... ... ... ... болмайды. Осы негіздерге сүйене отырып,
адам ... ... ... және кінәлінің жеке басының
қасиеттеріне жататын ... адам ... ... ... ... ... ... қасақана адам өлтіруді ауырлататын мән-жайларды, біздің
ойымызша, екі ... ... ... адам ... субъективтік қасиеттері мен кінәлінің жеке ... ... ... ... бұзақылық
ниеттерде; жәбірленушінің өзінің қызметтік не кәсіби ... ... ... ... байланысты; басқа қылмысты жасыру
немесе оны жасауды жеңілдету, сондай-ақ зорлаумен немесе жыныстық
сипаттағы зорлау ... ... ҚР ҚК 97-100 ... ... ... ... адам ... жүзеге
асырған адаммен; әлеуметтік, ұлттық, нәсілдік, діни жек ... ... не ... кек ... ... жасалған адам өлтіру);
2) адам өлтіруді объективтік жағынан сипаттайтын мән-жайлар (ерекше
қатігездікпен; көптеген адамдардың ... үшін ... ... үшін ... жүктілік күйінде болған әйелді; екі немесе одан
да көп ... ... ... қаза ... ... қасиеттері мен кінәлінің жеке басын сипаттайтын
ауырлататын мән-жайларда ... ... адам ... ... ... ... бойынша, не қарақшылықпен, қорқытып
алумен немесе бандитизммен ұштасқан қасақана адам өлтіру (ҚР ҚК 96 бап 2
бөлімнің «з)» ... ... адам ... ... ... ... жатады. Әдетте, пайдакүнемдік ниетте адам өлтіру ... ... ... ... ... ... ... не сақтау үшін
берілген адамның өміріне қасақана қаза келтіру жөнінде сөз ... ... ... ... ... түсінігін мүлікті иеленумен ғана
шектеу дұрыс болмас еді. Ол әрине кең және кең мағынадағы материалдық пайда
түсінігін ... Бұл ... шешу ... заң ... ... ... қарсы бағытталған қылмыстармен ғана байланыстырып қоймайтынын
назарға ұстау ... ҚР ҚК 134, 139 және өзге де ... ... қорғаншылық міндеттерді қиянат жасаумен пайдалану туралы ... ... ниет ... ... ... ... айтылады.
Мұны адам өлтіру кезіндегі пайдакүнемдік түсінігін анықтауда міндетті түрде
ескеру керек.
Қарызды ... ... ... ... адам ... ... ниетте жасалған деп танылуы керек.
Пайдакүнемдік түсінігін тек қылмыс субъектісінің ғана ... ... ... ... ... Т.Л. Сергееваның пікірімен келісеміз.
Басқа ... ... оның ... адам ... ... адам ... ... құру мақсатында жасалған адам өлтіруді де пайдакүнемдік
мақсатта жасалған қылмысқа жатқызу керек. ҚР ... Соты ... ... Х-ға ... қаза ... үшін ... К-ны ... істі қарады. Сот ауылға жаңа мұғалім Х. ... соң ... ... ... және ... ... ... мектеп
болмағандықтан оның айлық алудан айырылғанын анықтады. Адам өлтіруді жүзеге
асыру арқылы К. мұғалімнің босаған орынына оның ... ... ... ... сүйеніп, сот оның әрекетін ҚР ҚК 96 бап 2 бөлімінің «з)»
тармағымен квалификациялаған.
Төлем үшін адам өлтіру, яғни адам ... ... ... уәде ... ол үшін ... бір ... ... адамның көрсетуі бойынша адамға
қасақана қаза келтіру де пайдакүнемдік ... ... қарт ... ... ... немесе ауру адамды күтуден және
оларды ұстауға шығын шығарудан, соның ішінде алимент ... ... ... қасақана қаза келтіргенде де бұл пайдакүнемдік қылмыс деп
табылады. ... ... ... ... ... ... ... құндылықтар туралы сөз болып тұр. Бұл мән-жай пайдакүнемдікпен
адам өлтіруді кек ниеті бойынша адам өлтіруден ... үшін ... ... ... ... сомасын алу мақсатында кінәлі жасаған адам
өлтіру де пайдакүнемдік қылмыс болып табылады.
Сонымен бірге пайдакүнемдік ниет ... ... кең ... ... адам ... ... істер бойынша ерінің зайыбын одан құтылу
мақсатында оны өлтіруді ҚР ҚК 96 бап 2 ... «з)» ... ... ... А. ... өлтірген, «одан құтылып, өзге
әйелдермен бірге тұру үшін». Сот істі қарау кезінде А. пайдакүнемдік ниетте
адам өлтіруді жасады деп ... ... іс ... ... ... ... ... өзге жаман ниеттерді қамтиды ма?» деген
сұрақ туындады. Біздің пікірімізше жауап теріс болуы тиіс, ... ... ниет ... ... ... Бұл ситуацияда кінәлі ... ... ... өзі үшін материалдық емес пайда - әрекет бостандығын
алуға ұмтылады.
Тергеу және сот практикасында кінәлі өзіне тиісті мүлікті ұстап ... ... үшін адам ... ... адамдардың әрекеттерін
квалификациялау туралы мәселе туындайды. ҚР Жоғарғы Сотының Қылмыстық істер
жөніндегі сот алқасы Алматы облыстық ... ... алу үшін ... ... азамат И-ді мылтықпен атып өлтіргені үшін ҚР ҚК 96 ... ... Н-ға ... ... ... бұзды. Обылыстық сот Н.
пайдакүнемдік ниетте әрекет еткен деп көрсеткен болатын. ҚР Жоғарғы Сотының
Қылмыстық ... ... сот ... Обылыстық соттың үкімін дұрыс емес деп
танып және оның күшін жойды. ҚР Жоғарғы Сотының Қылмыстық істер ... ... ... кісі ... ... ... ... пайдакүнемдік мақсатты
көздемегенін және бұл кісі өлтіру нәтижесінде қандай да бір пайдакүнемдік
табыс мүлдем таба ... ... ... оның ... ҚР ҚК 96
бап 2 бөлімнің «з)» тармағымен квалификациялауға болмайды.
Сонымен бірге ұрлық жасаған адамға қаза келтіруді де ... кісі ... деп ... ... Бұл ... кісі ... ұрланған мүлік үшін кек қайтаруды тілейді және кісі ... ... ... ... ... алған қарызын қайтармауына байланысты кінәлімен
жасалған оған қаза келтіруді де пайдакүнемдік ... кісі ... ... ... еді. ҚР ... Сотының Қылмыстық істер ... ... ... обылыстық сотымен ҚР ҚК 96 б., 2 бөл., «з)» тармағы
бойынша сотталған С. ... ... ... емес деп ... П. ... 3000 теңге қарызға алған. Екі ай ... ... С. ... оның қарыз екенін есіне салған. Сол күні спиртті ішімдіктерді
ішкеннен соң ... ... осы ... ... ... ... болып, С.
жәбірленушіні пышақпен ұрып өлтірген. ҚР Жоғарғы Сотының Қылмыстық істер
жөніндегі сот ... С. П-ға қаза ... ... ... материалдық пайда
таппаған және таба алмас еді дегенге сүйеніп, С-тың әрекетін 96 б., 2 ... ... ... ... ... ... ... көрініп
тұрғандай С. кісі өлтіруді қарызын қайтармағаны үшін кектену негізінде
жасағаны көрініп тұр.
Бұл ... С. қаза ... ... іс ... өзін жәбірленушіден
қарызын қайтару мүмкіндігінен айырды. ... ... ол кісі ... ... ниетті басшылыққа алды деп санауға негіз болған жоқ.
ҚР ҚК 96 бап 2 ... «з)» ... ... ... кісі ... ... ... белгілерді талдау нәтижесінде
келесідей қорытынды жасауға болады:
1) кісі ... ... ... әрекет ету – яғни кінәлінің
өзінің алдына мүлік, ақша немесе өзге де ... ... ... ... ... оған ... адамдардан алынуы мүмкін
материалдық сипаттағы кез келген игіліктерді ұстап қалуды ... ... ... ... ... ... шабуыл жасау жолымен
жәбірленушімен бірге бірлесіп тапқан ортақ ... ... ... ... сомасын алу; ауру немесе қарт адамды күтіп-
бағудан жалтару; алимент ... ... ... ... мүлікті
қайтарудан жалтару; өлген кісінің жоғары жалақылы лауазымын иелену;
үйді иелену; осы қылмыс үшін сыйақы алу және т.б. үшін ... ... ... ... деп ... ... егер кінәлі кісі өлтіруді жасау кезінде жаман ниеттерді басшылыққа
алса және оны жүзеге асыру оған материалдық ... ... ... ... ... ... кісі ... пайдакүнемдік ниетпен
жасалған деп есептеуге болмайды;
4) кісі өлтіруді пайдакүнемдік ниетпен жасалған деп тану үшін кінәліде
мүлікті немесе өзге де ... ... ... ойы ... ... ... ... болуы керек;
5) ҚР ҚК 96 бап 2 бөлімнің «з)» тармағы ... кісі ... ... ... ... үшін ... кісі
өлтіруді жасай отырып жетуге тырысқан игіліктерді алған не алмағаны
ешқандай мәнге ие емес.
Бұзақылық ниетпен ... кісі ... (ҚР ҚК 96 бап 2 ... «и)» ... Республикасының Қылмыстық кодексінде «бұзақылық ... кісі ... ... жеке ... ... ... Осы белгі
арқылы бұл кісі өлтіру түрінің қоғам үшін ... ... ... ... ... бұл ниет бойынша қасақана кісі өлтіру ҚР ҚК 257 бабында
жауаптылық көзделген бұзақылық ... ... атап ... жөн. ... ... тым ... бұзатын және қоғамды анық құрметтемеуден
көрінетін қасақана әрекеттерден тұрады. Бірақ кісі ... ... ... деп тану үшін жәбірленушіге қаза келтіру фактісінің өзі
емес, кінәлі адам қылмыс жасауда ... ... ниет ... ие. Бұл ... ... ... істі ... кезінде соттармен барлық кезде ескеріле
бермейді. Мәселен, ... ... ҚР ҚК 96 бап 2 ... «и)» ... квалификациялау үшін негіз, оның келесідей мән-жайларда бұзақылық
сезімде, ниетсіз ... етіп Н-ді ... ... З., Н. және П. Арақ
ішкен. Кенеттен З. П-ны ұра бастаған. Н-нің неге оның ... ұрып ... ... ... ... орынына пышақпен Н-нің ... үш ... ... ... ... ... сын келтірмей ҚР ҚК 96
бап 2 бөлімнің «и)» тармағын ... ... ... емес екенін атап
көрсетеміз. Ниетсіз кісі өлтіру болмайды. ... ... егер ... ... іс ... ... ниет анықталынбаса, онда бұзақылық ниетпен жасалған
кісі өлтіру деп тану үшін негіз ... ... ... ... ... факультативті белгісі болып
саналады. Бірақ бұзақылық ниетпен кісі өлтіру туралы істер бойынша ол
құрамның ... ... ... ... ... ... ниетпен кісі
өлтіруде ниет барлық жағдайларда да ҚР ҚК 96 бап 2 бөлімінің «и)» ... ... ... шарты ретінде анықталынуы тиіс.
Бұзақылық ниетпен кісі өлтіру кезінде ниетті ... ... ... ... ... кейбір кісі өлтіру ниеттерінің мазмұны туралы
тергеу және сот ... ... ... немесе сотталушының
жауаптарынан біледі, олар өздерін кісі өлтіруге ... деп ... ... көре ... және т.б. ниеттер бойынша әрекет
еткендігін жариялағанда ... ... ... ... ... бұзақылық ниет кінәлінің әрекетінің ниеті ретінде бұл
мәселеде ерекшелікті құрайды. Мәселен, тәжірибеде кінәлі кісі ... ... ... оның ... ниеттерде әрекет еткені ... ... жоқ. ... ... кісі ... «мастықпен»,
«қалай істегенімді білмей ... ... ... ... ... нәтижесінде кісі өлтіру кезіндегі ниетті анықтаудың басқаларға
қарағанда қол ... ... ... мүмкін емес. Кінәлі әрекетінің ниеті
туралы куәгерлердің жауаптары бойынша анықтауға тура келеді. ... кісі ... ... ой көп ... оның ... болуынан
кейін уақыттың қысқа аралығы ішінде жүзеге асырылады. Сондықтан, мұндай
көздің бар ... ... да, ... ... ... ... ... бұзақылық ниетпен кісі өлтірудегі ниетті анықтауды қиындатады. Бірақ
кінәлінің әрекетінің ниеті туралы оның ... ... ... ... Кісі ... ... кінәлінің басқа адамға ... ... ... ... ... сөз ... кісі
өлтірудің ниетін анықтау үшін - жәбірленушінің әрекеті, сондай-ақ кінәлі
мен жәбірленуші арасындағы ... ... бір ... ие ... ... кісі өлтіру кей жағдайларда бұрын жасалған бұзақылық
әрекеттердің жалғасы ... ... ... ... көбіне бұзақыға
оның дұрыс емес жүріс-тұрысы туралы ескерткен азаматтар болады. Бұл бойынша
В-ны айыптау бойынша іс тән, В. мас ... ... ... көшесінде келе
жатып, әдепсіз өлеңдер және боқтық сөздер айтқан. ... ... ... ... В-ға ... емес М. оған ... ... және бұзақылық
жасауын тоқтатуды ұсынған. ... ... ... В. ... ... ... ұрып, оны өлтірген. Сот оның әрекетін ҚР ҚК 96 бап 2 ... ... ... ... ... кісі ... ... бірқатар жағдайларда жәбірленуші
ретінде кісі өлтіру қылмысы алдында өзінің бастамасы ... ... ... да бір ... ... ... да болуы мүмкін. Мәселен,
сот мас күйіндегі Ш-ның қалтасына тастар ... ... ... ... ... С-ны кезіктіргенін, содан соң азаматша С-ға тиісе бастағанын, оны
аяғынан шалып құлатып, тас ... ... ... Миына қан құйылып,
азаматша С. қайтыс болған. Сот кісі өлтіру бұзақылық ниетпен жасалды ... ... кісі ... әр қайсысы үшін мыналар тән ... ... ниет ... кісі ... сәтіндегі кінәлінің әрекеті
ғана емес, сондай-ақ оған дейінгі оның әрекеттері куәлендіреді, ... ... кісі ... дейін өзі білмеген адамдар жәбірленуші
болған. Кінәлінің ... ... ара ... түсу ... әр ... ... бұл ... кісі өлтіруді квалификациялауға әсер ете алған
жоқ.
Бұдан басқа да жағдайлар кездеседі, мәселен, бұзақылық ниетпен кісі
өлтіру таныс ... ... ... да бір тілегін орындамауына
байланысты жасалуы мүмкін. Б., мас ... ... ... ... оның
клубтан бірге кету туралы ұсынысын қабылдамағаны үшін өлтірген. Содан соң
Б. ... ... ... ... ... дейін онымен музыка
тартқан. Мұнда кісі өлтіру ниеті туралы Б-ның оны ... ... ... ... ... ... ... тек кінәлі әрекетінің қасақаналық сипатымен ғана тығыз байланысты
емес, ... ... ... жасау кезінде оның өз алдына қойған
мақсаттарына да байланысты. ... ... ... кісі ... ... пен ... сипатына тоқтамай кетуге болмайды.
Біздің пікірімізше мұндай кісі ... ... және ... ... ... ... Кейде жанама қасақаналық және бұзақылық
ниет сыйыспайды деп негізсіз ... ... ... ... ниетте кісі өлтіруді жасағанда кінәлі өзінің алдына тікелей
қасақаналықта орын ... ... ... ... да, бірақ ол өзінің
әрекеті нәтижесінде жәбірленушінің өлуі мүмкін екенін жоққа ... ... бұл ... ... ... ... кісі ... кезінде кінәлінің әрекеті мақсатсыз дегенді білдірмейді. Мақсат бар,
ол ... жеке ... ... ... ... өзін ... ... ұшырау мүмкіндігіне немқұрайдылық пен қарау қатынасынан тұрады.
Сондықтан, тікелей, сондай-ақ жанама қасақаналықтағы бұзақылық ниетпен ... ... ... деп ... ... атап ... жөн, бұзақылық ниетпен кісі өлтіру кезіндегі мақсат
кісі өлтірудің ... ... ... шықпайды. Мұнда кісі өлтіру пайда
табу ниетімен кісі ... ... орын ... ... да бір басқа
мақсаттарға жету үшін ... ... ... Ниет ... ... ... үшін қызмет етеді және оны анықтайтыны белгілі. Жанама қасақаналықтағы
бұзақылық ниетпен кісі өлтіру кезінде белгілі бір ... ... ... кінәлінің әрекетінде ниетте бар деп есептеуге негіз бар.
ҚР ҚК 96 бап 2 бөлімінің «и)» тармағы бойынша кісі ... ... үшін ... ниетті басқа ниеттерден, әсіресе жеке
қатынастар негізіндегі кек алу ниетінен ажырату өте ... Бұл ... ... ... ... абайсыз іс-әрекеттерімен кінәліге қандай
да бір «мәні шамалы» ... ... ... жиі ... болады.
Мысалы, М. жатақханада П-ны өлтіргені үшін сотталған, ол П-ны тарелкесін
сындырғаны үшін ... Кісі ... ... ... ... деп
танылды. Кассациялық шағымда адвокат кісі өлтіру жеке ... ... ... жасалған деп тұжырымдады, сондықтан М-ның әрекетін ҚР ҚК 96
бап 2 бөлімінің «л)» ... ... ... ... ... ... ... Сотының Қылмыстық істер жөніндегі сот алқасы М-ның пайдаланған
себебінің мәнінің ... ... ... кассациялық шағымды
қанағаттандырмаған, өйткені М. ұрыс ... ... соң ... ... ... жасаған.
Мұнда кінәлінің әрекетінде кек ... ... ... қиын, бірақ кісі өлтіру қылмысының алдындағы жәбірленуші әрекетінің
сипатын ескеріп, ... ... ... ... кек алу ... басшылыққа
алды деп тұжырымдауға негіз жоқ. ... ... ... ... деп ... ... ... ниет кінәлінің әрекетін
анықтамайтын кек алу инетінен де ... ... ... ... ... ... ... жағдайларда, кез келген басқа ниеттердегідей кісі
өлтіруді бұзақылық ниетпен жасалған деп ... ... ... кезіндегі бұзақылық ниеттен ажыратуды жиі ... ... ниет – ... ... зерттеу көрсеткендей бұл мәселені шешу
кезінде көбінесе бұзақылық ниетті кең талдауға ... ... жол ... Сот үкімі бойынша И. өзінің ... ... үшін ... Кісі ... қылмысын жасағанға дейін кінәлінің
жәбірленушіні жүйелі түрде қызғанғаны анықталынған. Бірде ұрысып ... Ж. ... ... ... И. Оны ... шөп ... деп күдіктеніп, оны
құрбысының үйінен іздеп тауып өлтірген. ҚР Жоғарғы Сотының Қылмыстық істер
жөніндегі сот ... ... ... ... кісі ... жасағаны
ешқандай дәлелдемеге негізделмеген және іс материалдарына сәйкес емес,
мұнан келіп шығатыны кісі өлтіру ... мен ... ... ... негізінде жасалған, - деп тапқан.
Кейбір жағдайларда соттар кісі ... ... ... отырып, ҚР ҚК 96 бап 2 бөлімінің «и)» тармағын қолдануды қылмыстың көп
адамдардың ... ... ... ... Ал ... ... ... пәтердегі немесе өзге адамдар жоқ басқа
жердегі кісі өлтіру бұзақылық ниетпен жасалған деп ... Іс ... ... ... кісі өлтіруді бұзақылық ниетпен жасалған деп тану үшін
барлық жағдайларда ешқандай мәнге ие емес, егер орын ... ... ... ... ... ... үкімі бойынша С. әйелін өзімен бірге
кешкі ас ішуден бас тартуына байланысты өлтіргені үшін ... С. ... мас ... әртүрлі ұрыс-жанжал шығарып отырған. С. үйіне мас күйінде
келіп жәбірленушінің ... асты ... бас ... ... ұрыс-
жанжал шығарған. Түнде оянған С. ... ... ... ... әйелін
атқан. ҚР Жоғарғы Соты Қылмыстық істер жөніндегі сот ... ... ҚР ҚК 96 бап 2 ... «и)» ... бойынша квалификациялауды
дұрыс деп таныған. Сот алқасы мынаны атап ... бұл ... ... сотталушы мен жәбірленушінің жеке қатынастарымен түсіндірілуі мүмкін
емес, ол С. тарапынан қоғамда орныққан ерлі-зайыптылар арасындағы қатынасты
анық ... ... ... ... ... үшін ... ... төзгісіз жағдайларын (жүйелі
түрде мас болу, қорлау, үйден қуу және т.с.с.) алдын ала ... ... кісі ... кек ... немесе қызғаныштан жасалған деп
санауға болмайды. Жәбірленушіні ол кеткеннен кейін ... ... ... ... ... пікіріміз бойынша, әдетте, бұзақылық
ниетпен жасалған деп танылуы тиіс.
Мұндай санаттағы істерді тергеу және қарау кезінде бұзақылық ... ... ... ... ... ... кісі өлтіруден ажырату туралы
мәселе жиі пайда болады.
Әдебиеттерде жанжал немесе төбелес ... кісі ... ...... және ... белсенді тарабы екені анықталса, онда
ол барлық кезде бұзақылық ниетпен жасалған деп ... тиіс ... ... кеңеспен келісу қиын. Көбіне қылмыстың мән-жайы бойынша бұл
шынында да осылай ... ... ... ... да кісі ... бұзақылық
ниетпен жасалған деп тану үшін қылмыстың «бастамашысы» мен «белсенді
тарабының» кім ... ... ... ... әрекетінің ниетін
анықтау қажет. Мұнда қиындық мынадан туындайды, ... ... ... ... ... ... ... кезінде жасалады, нәтижесінде бұзақылық
ниетпен кісі өлтірудің және жанжал немесе төбелес ... кісі ... ... ... ... ... Бұл жағдайлардағы кісі өлтіруді
квалификациялаудағы қателік жанжал немесе төбелес кезінде ... ... ... ... ... ... ... орын алады.
Әдебиеттерде егер бұзақылық кісі өлтірумен ұштасса, онда кінәлінің
әрекеті кісі өлтіру үшін ... ... бап ... ғана
квалификацияланады деген пікір айтылған[25]. Бірақ мұнымен ... ... ... атап ... ... ниетпен кісі өлтіру
көбіне бұрын жасалған бұзақылық әрекеттердің жалғасы не ол кісі ... ... ... ... Жоғарғы Соты Пленумының «Бұзақылық жөніндегі істер бойынша сот
практикасы туралы» нормативтік қаулысынан ... ... ... ... ... кісі ... шынайы жиынтығы кезінде кінәлінің әрекеті ҚР ҚК
96 бап 2 ... «и)» ... ... және 257 бабы ... жатады, себебі бұзақылық әрекет бұл жағдайда ... ... ... ... ... ниетпен
қамтылмайды. Сондықтан кісі өлтіру үшін жауаптылық көздейтін бір ... ғана ... ... кісі ... ... ... кеңес
тек мына жағдайда дұрыс, егер сөз кісі ... ... ... ... ... ниетпен жасалған кісі өлтіру ... ... ... ... соты ... әрекетін ҚР ҚК 96 бабының 2 бөлім
«и)» тармағы бойынша 257 бапты қолданбай квалификациялаған. Р. мас ... ... ... көшелерінің бірінде өзіне таныс емес ... оған бір ... арақ алып ... ... ... және ... оның бұл ұсынысынан бас тартқанда оны кеудесінен пышақпен ... Бұл ... ... ... ... ... ... кісі
өлтіру мен бұзақылықтың жиынтығы туралы айтуға негіз ... ... кісі ... ... ... ... қорытынды жасауға мүмкіндік береді:
1) ҚР ҚК 96 бап 2 бөлімінің «и)» ... ... үшін ... сәтіндегі, оны жасағанға дейінгі және кейінгі кінәлінің
әрекеттерінің сипатын жиынтығында талдау ерекше маңызға ие;
2) Бұзақылықпен кісі өлтіру ... ниет ... ... ... оны ... шабуыл жасаумен, шабуыл жасауға
және кісі өлтіруге себептің жоқтығымен сипатталады;
3) Бұзақылық ... кісі ... ... де, ... де ... ... ... ниетпен кісі өлтіруді жасағанда кінәлі қандай да бір
мақсатқа жетуді көздемейді;
5) Бұзақылық ниетпен жасалған кісі өлтіру деп тану үшін ... ... ... ниеттерді алып тастау қажет;
6) ҚР ҚК 96 ... 2 ... «и)» ... ... үшін ... жасау орыны маңызды емес;
7) Бұзақылық ниетпен кісі өлтіру ... пен кісі ... ... ... ҚР ҚК 96 бап 2 ... ... және 257 бап бойынша квалификациялануы мүмкін, ал
басқа ... тек қана ҚР ҚК 96 ... 2 ... ... ... іс-әрекетін жүзеге асыруына не кәсіби немесе қоғамдық борышын
орындауына байланысты ... ... оның ... ... ... кісі өлтіру
ҚР Қылмыстық кодексіне қасақана кісі өлтіруді ауырлататын мән-жай
ретінде мұны қосу ... үшін ... ... ... асырушы адамдар мен
оның жақындарының өмірін қорғауға көп көңіл бөлінетінін білдіреді.
Тергеу және сот ... ... ... ҚР ҚК 96 бабының 2
бөлім «б)» тармағы бойынша квалификациялануға жататын кісі ... ... ... немесе қоғамдық борышын орындауынан туындайтын кек
алу негізінде жасалады.
Кек кінәлі адамның не оның жақындарының ... ... ... мүдделерін мүлдем қозғамайтын жәбірленушінің әр алуан қызметіне
байланысты туындауы мүмкін. Жәбірленушінің белсенді ... жай өзі ... кек алу ... тудырып, кісі өлтіру қылмысының жасалуына әкеп
соғуы мүмкін.
Сонымен қатар кінәлі үшін ... да бір ... ... жәбірленушінің келешектегі қызметтік немесе қоғамдық борышына
байланысты жасалған, кек алу ... ... ... де кісі ... ҚР ... ... 2 ... «б)» тармағымен квалификациялануы мүмкін.
Мүлікті қорғаушы күзетшіні және қылмыскерді ... ... ... ҚР ҚК 96 ... 2 ... «б)» тармағы бойынша квалификацияланады. Мұндай
жағдайларда кек ... айту қиын және ... ... кісі өлтіру
жәбірленушінің қызметтік немесе қоғамдық борышын ... ... ... ... ... ... ... орындау деп мемлекеттік немесе қоғамдық органдарда,
кәсіпорындарда немесе ұйымдарда ... ... ... ... өзге де ... өзіне жүктелген міндеттерді атқаратын кез келген адамның қызметі
түсініледі. ... ... ... ... атқаруы туралы
көрсетпесін ол тек қана лауазымды адамдарға қатысты деп түсінбеу ... кісі ... ісі ... ... ... да бір ... емес
мекеменің, кәсіпорынның немесе ұйымның басшысы не қызметкері, ... ... ... ... ... ... өз ... міндеттерін адал
ниетпен атқармауына байланысты одан кек алу үшін кісі өлтіру ... ... іс ... жоқ. Бұл ... ... ҚР ҚК 96 бабының 2 бөлім
«б)» тармағы бойынша заңдық негіздерде әрекет ететін адамды ... ... ... Егер ... ... ... ... болса
(қызметтік өкілеттілігін теріс пайдалану немесе оны асыра пайдалану) кісі
өлтіруді ... ... ... ҚР ҚК 96 ... 2 ... «б)» ... керек.
Қызметтік борышын орындаумен байланысты кісі өлтіру туралы істер
бойынша көбіне ... ... ... ... жұмыстарына
байланысты қатаң талап қоятын не өзге де қызметтік функцияларды жүзеге
асыратын ... ... ... ... ... банктің» активтерді
басқару бөлімінің бастығы З. осы бөлімнің ... К-ға ... ... ... ... К. жұмысқа жүйелі түрде мас ... ... ... ... К. З-ны ... кездестіріп, «Сен мені ұзақ әрелейсің бе»-
деген сөздермен З-ның сол жақ ... ... ... рет соққан, содан
жәбірленуші қайтыс ... ... ... соты бұл кісі ... өз ... ... ... негізінде жасалған деп негізді
түрде бағалаған.
Кісі өлтіруді ҚР ҚК 96 ... 2 ... «б)» ... ... үшін кісі ... ... қызметтік міндеттерін
тікелей атқаруы кезінде немесе басқа уақытта жасалғандығы ... ... ... ... негізіндегі кек алу ниетін ... ... ... ... үшін кісі ... ... кінәлінің
кегін тудырған әрекетті атқаруы сәтінде не ол ... ... ... ... ... ие ... ... жәбірленушінің өзінің қоғамдық
міндеттерін атқаруына байланысты кісі өлтіруге де қатысты.
Қоғамдық ... ... деп осы ... кең ... ... ... түсініледі, мысалы әр түрлі деңгейлердегі мәслихат
депутаттарының қызметі, ... ... ... ... әр ... ... ... қоғамдық жұмыстар. Осындай
қызмет түріне байланысты кісі өлтіру де ҚР ҚК 96 ... 2 ... ... ... ... ... ... және сот тәжірибесін зерттеу көрсетіп
отырғандай, кейбір жағдайларда тергеушілер мен ... ... ... негізсіз тарылтады, нәтижесінде кінәлінің әрекеті дұрыс ... ... баға ... ... жәбірленушінің дайындалып жатқан
немесе жасалған қылмыс туралы билік ... ... не оның ... ... іс ... ... байланысты кек алу негізінде
жасалған кісі өлтіру қоғамдық борышын ... ... ... ... деп ... Нақ осы ... ҚР ... Сотының Қылмыстық істер
жөніндегі сот алқасы Т-ның ісі ... ... ... болатын, сот алқасы
Т. И-ді өлтіруге кінәлі деп танылып, оның әрекетін ҚР ҚК 96 ... 2 ... ... бойынша квалификациялауды ұсынды, себебі Т. И-ді ол тергеушіге
жауап берген кезде Т-ның бұрын ... ... ... ... ... ... ... ұрлық, тонау және өзге ... ... ... бас тартуына байланысты өлтірілуі ҚР ҚК 96 бабының
2 бөлім «б)» ... ... ... па деген мәселе де
туындаған.
Кейде тергеу және сот тәжірибесінде азаматтардың ... ... ... ... қызмет ретінде танылмайды.
Жоғарыда айтылғандарды талдай келе келесідей қорытынды ... ҚР ҚК 96 ... 2 ... «б)» тармағы, әдетте, жәбірленушінің
өзінің қызметтік ... ... ... ... адал ... кек алу ниетінде кісі өлтіру ... ... ... борышын орындау деп мемлекеттік немесе қоғамдық органдарда,
кәсіпорындарда немесе ... ... ... ... ... ... жұмыс бабында өзіне жүктелген міндеттерді атқаратын кез келген
адамның қызметі түсініледі;
3) Қоғамдық борышын атқару деп кез ... ... ... жұмысты
орындауын түсіну керек, мәселен, жасалған немесе дайындалып жатқан
қылмыстар туралы билік органдарына хабарлауларды;
4) ҚР ҚК 96 ... 2 ... «б)» ... ... үшін кісі ... өзінің қызметтік немесе қоғамдық әрекеттерін орындау
сәтінде немесе одан кейін белгілі бір уақыттан соң жасалғаны ... ... ... кісі ... ҚР ҚК 96 ... 2 бөлім «б)» тармағымен
квалификациялауға жатпайды, егер ол ... ... ... ... ... ... жасалған болса
(қызмет өкілеттілігін теріс пайдалану, билігін асыра пайдалану және
т.с.с.).
Басқа қылмысты жасыру немесе оны ... ... ... ... ... ... немесе жыныстық қатынас сипатындағы күш қолдану
әрекеттерімен ... ... кісі ... ҚК 96 бап 2 ... «к)» ... ... кісі өлтірудің екі түрі
көзделінген: а) ... ... ... ... оны ... ... жасау; б) зорлау немесе жыныстық қатынас сипатындағы күш қолдану
әрекеттерімен ұштасқан кісі өлтіру. Бұл кісі ... ... ... субъективті жағының бір текті емес екенін ... ... ... ... ... оны ... жеңілдету мақсатымен жасалған кісі
өлтіру тек тікелей қасақаналықпен ғана ... ... ... ... ... ... мақсаты көзделінген. Ал зорлауға немесе жыныстық
қатынас ... күш ... ... ... кісі ... тікелей
де, жанама да қасақаналықпен жасалынуы мүмкін.
Тергеу және сот ... ... ... кісі өлтіру ҚР ҚК
96 бабының 2 бөлім «к)» тармағы бойынша көбіне қарақшылықпен мүлікті иелену
қылмыстарын жасыру ... оны ... ... ... Бұл жағдайдағы
кісі өлтіру бір уақытта пайда табу мақсатымен жасалған деп танылып, ҚК 96
бабының 2 ... ... ... ... ... қылмыскерлер бұрын жасалған зорлау және ... ... ауыр ... үшін ... құтылу үшін кісі өлтіруді
жасайды.
Басқа қылмысты жасыру немесе оны ... ... ... ... бір адаммен, сондай-ақ әр түрлі адамдармен алдын ала сөз ... да ... ... Бірінші жағдайда кінәлінің әрекеті ҚК 96
бабының 2 ... «к)» ... және ... ... үшін ... ҚК ... бабы ... квалификацияланады. Екінші жағдайда
жауаптылық бірге қылмысқа қатысушылық үшін ... ... ... орын ... ... істің нақты мән-жайлары ескеріліп, кісі өлтіру
мен басқа ... ... ... кісі ... және ... ... бір ... және әр уақытта
жасалынуы мүмкін. Қылмыс әр түрлі уақытта жасалған жағдайда ҚР ҚК 96 бап ... «к)» және «б)» ... ... ... ... мәселе пайда болады. ҚР ҚК 96 бабының 2 бөлім «к)» ... ... ... ... ... дайындалып жатқан қылмыс туралы билік
органдарына әлі хабарланбаған жағдайларда ғана ... ... бұл ... ... болса және кінәлі кісі өлтіруді жасай
отырып, бұл ... ... ... кісі ... ... ... ... орындауына байланысты одан кек алу ретінде танылып ҚР ҚК 96 бабының
2 бөлім «б)» тармағы ... ... ... ... ... ... кісі өлтіруді жасағаннан
соң кінәлі сол басқа қылмысты жасауға ... ... кісі ... ... ҚК 96 бап 2 ... «к)» тармағы бойынша және ... ... үшін ... Кісі ... жеке ... ретінде қаралады
және ҚК Ерекше бөлімінің сәйкес бабымен 24 бап ... ... ... ... ретінде де қаралады.
ҚК 96 бабының 2 ... «к)» ... ... кісі өлтірудің
аяқталған құрамы үшін, заңда кінәлінің кісі өлтіру нәтижесінде ... ... ... оны ... ... мақсатына қол жеткізуін талап
етпейді. Осы мақсатта қылмыстың жасалынғандығы фактісін анықтау жеткілікті.
Зорлау немесе жыныстық ... ... күш ... әрекеттерімен
ұштасқан кісі өлтіру басқа қылмыстарды жасыру мақсатында ... ... ... ... кісі өлтіру зорлау кезінде жәбірленуші ретінде әр ... ... ... ... ... да ... ... немесе жыныстық қатынас сипатындағы күш қолдану әрекеттерімен
ұштасқан кісі өлтіру тікелей, сондай-ақ жанама қасақаналықпен де жасалынуы
мүмкін. Кінәлі ... ... ... зорлаудан соң жәбірленушіге қаза
келтіруге алдын ала ... Осы ... ... ... соң кісі ... кейде аса қатігездікпен жасалынады, ... ҚК 96 ... 2 ... «к)» тармағымен бірге «д)» тармағы қатар
қолданылады.
Тәжірибеде зорлау ... ... ... сипатындағы күш қолдану
әрекеттерімен ұштасқан кісі ... тек қана ҚК 96 ... 2 ... «к)»
тармағымен ғана квалификациялаған дұрыс па немесе сонымен ... ҚК ... ... ... пе ... мәселе туындайды. Бұл мәселе бойынша ҚР
Жоғарғы Соты Пленумының 23 ... 1994 ... №7 ... өмірі мен
денсаулығына қол сұғу үшін жауаптылықты регламенттейтін заңдарды соттардың
қолдануы туралы» қаулысында ... ... Ол ... ... ... кісі ... деп зорлау процессінде немесе оған ... ... ... ... ... баса отырып, өзінің іс-
әрекетінің қоғамға қауіпті сипатын сезінген, оның қоғамға ... ... ... ... болжаған, осы салдардың болуына жол берген және ... осы ... орын ... кісі ... ... ... әрекеттерді ҚК
88 бап 1 бөлімінің «е)» тармағы ... ҚК ... 96 бап 2 ... ... және 101 баптың 4 тармағы бойынша (қазіргі ҚК ... 120 ... ... ... ... ... екі жеке ... жасалынған деп
көрсетілген.
Жәбірленушіні зорлағаннан соң осы қылмысты жасыру немесе зорлау
кезінде ... ... үшін кек алу ... оған ... қаза
келтіруден көрінген кінәлінің әрекетін ҚК 88 бап 1 б. «е)» т. және ... ... ... 101 б. ... ... ... ... деп ... ... екшей келе келесідей қорытынды жасауға болады:
1) ҚР ҚК 96 бап 2 бөлімінің «к)» тармағы бойынша кез келген қылмысты
жасыру ... ... ... ... кісі ... ҚР ҚК 96 бап 2 ... «к)» ... қолдану үшін, кінәлінің кісі
өлтіру нәтижесінде басқа қылмысты жасыру немесе жеңілдету ... ... ... осы ... кісі ... жасау фактісін
анықтау жеткілікті;
3) Басқа қылмысты жасыру немесе оны жасауды жеңілдету мақсатында кісі
өлтіру және осы ... ... бір ... ... әр ... бір ... сонымен қатар әр түрлі адамдармен алдын ала
сөз байласу бойынша жасалынуы мүмкін;
4) Кісі өлтіру басқа қылмысты жасыру ... оның ... ... ... деп танылады, егер дайындалып жатқан немесе
жасалған қылмыс туралы ... ... ... не егер
кінәлі кісі өлтіруді жасай отырып, бұл туралы білмеген болса;
5) ... ... ... ... ... күш қолдану
әрекеттерімен ұштасқан кісі өлтіруді жасаған кезде, кісі өлтіру
зорлау уақытында ... ... ... ... жасалса кінәлінің
әрекеті ҚК 96 бап 2 бөлімінің «к)» тармағымен ... ... де ... кек себебі бойынша жасалған қасақана кісі өлтіру(ҚР ҚК 96 бап 2
бөлімінің «л)» тармағы)
Қанды кек - өлтірілген адамның туысқандары ... өзін ... ... ... ... ... ... Қанды кек рулық құрылыс
кезінде өте ертеде пайда ... ... ... ... кек ... ... қалған.
Кісі өлтіру істерін зерттеу қанды кек үшін себеп тек қана кісі өлтіру
болып табылмайды. Кейде бұл дәстүр ... ... да бір ... ... туралы билік органдарына жолдануына немесе ... ... ... ... ауыр ... деп ... ... әрекеттеріне байланысты жүзеге асырылады.
Қанды кек себебі бойынша кісі өлтірудің ерекше ... ... қана кісі ... ... ... ғана емес, сондай-ақ қанды кек
себебі бойынша жасалған екінші кісі ... ... оның ... және ... жәбірленушінің туыстарын оның өлімі үшін кек алу
«міндетінен» ... ... ... қанды кек бірнеше адамды
өлтірудің ниетін құрайды.
Қанды кек, әдетте, туысын өлтіруге байланысты пайда болады. Бірақ ... ... осы ... ҚК 96 бап 2 ... «л)» тармағы бойынша
квалификациялау жеткілікті дегенді білдірмейді. Ол үшін ... ... ... ... ... ... жататыны анықталынуы керек, сондай-ақ осы
қылмысты жасағанға дейін адамды өлтіру фактісінің орын алғандығы, кінәлінің
онымен туыстық қатынастарда болғаны не ... оған ... ... ... ... ... ... туралы факт қандай көздерден
белгілі ... ... ... ... кекті адам өлтірудің ниеті ретінде
жеке бас араздық негізінде пайда болған ... ... адам ... керек.
ҚР ҚК 97-100 баптарында көзделген әрекеттерді қоспағанда, бұрын адам
өлтірген адам жасаған адам ... (ҚР ҚК 96 бап 2 ... «н)» ... ... ... осы ... ауырлататын мән-жай ретінде
қарастыра отырып, заң бұрын адам өлтіруді жасаған ... ... ... ... ... салдарының ауырлығы бойынша да, сонымен қатар
қылмыскердің жеке басының қауіптілігі бойынша да ... ... ... ... туралы істерді зерттеу көбіне ... ... ... ... адам өлтіру кезінде жасалған ниет бойынша жасалатынын
көрсетеді.
ҚР ҚК 96 бап 2 ... «н)» ... ... қасақана адам өлтіру
қайталанған адам өлтіру деп, жаңа туған сәбиді анасының ... ... ... ... ... ... шегінен шығу кезінде
жасалған, қылмыс ... ... ... үшін ... ... шығу кезінде
жасалған адам өлтірулерді қоспағанда, егер бұрын жасалған адам ... ... ғана ... адам ... ҚК 96 бап 2 бөлімінің «н)» ... ... үшін ... ҚР ҚК 96 ... ... адам ... ... болып табылады.
Сот тәжірибесінде бұрын адам өлтіруге оқталған адаммен жасалған адам
өлтіру қайталанған болып саналама деген мәселе ... ... Бұл ... ҚР ... Соты ... 23 ... 1994 ... №7 «Адамдардың
өмірі мен денсаулығына қол сұғу үшін жауаптылықты регламенттейтін заңдарды
соттардың қолдануы туралы» қаулысында ... әрі ... ... №7 ... -
автор) түсініктеме берілген. Ол бойынша егер ... ҚК 96 ... ... адам ... бұрын жасаған немесе оны жасауға
оқталған болса және бұл үшін сотталмаған болса, онда бұл ... ... ... ал ... ... адам өлтіруді ҚК 96 бап 2
бөлімінің сәйкес тармағымен, «н)» ... қоса ... ... тәжірибесінде егер кінәлі әр түрлі уақытта екі адам өлтіру
жасаған болса және ... ... ... үшін сотталмағандығы анықталған
болса ҚР ҚК 96 бап 2 бөлімінің «н)» ... ... жата ма ... ... ... Бұл мәселе бойынша №7 қаулыда кінәлімен әр түрлі уақытта
ауырлататын мән-жайда қасақана адам өлтіруге екі ... ... ... оның ... ... үшін ... ... онда жасалған әрекет жалпы
алғанда ҚК 96 бап 2 ... «н)» ... 24 бап ... немесе ҚК 96 бап
2 бөлімінің «н)» тармағы бойынша және ... ... екі ... ... ... ... сәйкес тармақтары бойынша квалификациялануы
керек.
Соттар кінәлімен жасалған алдыңғы қылмыстың заңдық ... ... ... ... ... ... жаңа ... үшін оның
әрекетін ҚК 96 бап 2 ... «н)» ... ... ... ... ҚР ҚК 96 бап 2 бөлімінің «н)» тармағы бойынша дұрыс
квалификациялау үшін соттылықтың алынып тасталғаны мен ... ... шешу адам ... қайталанған деп тану немесе танымау үшін үлкен
мәнге ие. Мұнда бұрын жасалған адам өлтіру ... егер ... ... мерзімі өтіп кеткен болса ... ... ... не ... ... объективті қасиеттерін сипаттайтын ауырлататын мән-жайларда
жасалған қасақана адам ... ... одан көп ... ... (ҚР ҚК 96 бап 2 ... «а)» ... немесе одан көп адамдарды өлтіруді осы ... ... ... ... ... ... және
осыған байланысты ойы бірнеше адамды өлтіруге бағытталған ... ... ... ... ... істерді зерттеу екі немесе одан көп адамды өлтіру
көбіне бұзақылық ниетпен, кек ... ... ... ... ... ... кезінде жасалатынын көрсетті.
Осындай істерді тергеу мен қарауға ... екі ... одан ... әр ... уақытта өлтірілгенде ҚР ҚК 96 бап 2 бөлімінің «а)»
тармағын қолдануға бола ма ... ... ... Қостанай обылыстық соты
М-ды ҚР ҚК 96 бап 2 бөлімінің «а)» тармағы бойынша ... ... ол ... 2000 жылы Т-ны ... ал 24 ... 2002 жылы В-ны өлтірді. ҚР
Жоғарғы Сотының Қылмыстық істер жөніндегі алқасы бұл ... ... деп ... бұл ... бір уақытта жасалған екі немесе одан ... ... ... ... деп ... ҚР ҚК 96 бап 2 ... «а)» ... қолдану екі немесе одан
көп адамдарды бір уақытта өлтіру жағдайымен ғана шектеліне алмайды. ҚР ҚК
96 бап 2 ... «а)» ... ... адам ... ... адам ... ... уақыт өткеннен кейін бұл адам өлтірулерді байланыстыратын мән-
жайлар кезінде жасалынғанда қолданылады.
ҚР ҚК 96 бап 2 бөлімінің «а)» тармағы ... екі ... одан ... өлтіру квалификацияланады, егер ол ниеттің бірлігімен ... ... бір ... ... және ... адам өлтіру әр түрлі уақытта жасалған және мән-
жайлар бойынша өзара бір-бірімен байланысты ... яғни ... ... жоқ ... ... ҚР ҚК 96 бап 2 бөлімінің «а)» ... ... Бұл адам ... ... ... ниеттеріне және нақты
мән-жайларға байланысты ... ал ... адам ... адам ... ... ҚР ҚК 96 бап 2 ... «н)» тармағы
бойынша квалификациялануы керек.
Кінәлінің ойы екі немесе көп ... ... ... ... ... және ... өлтіруге оқталу аяқталған қылмыс – екі немесе
көп адамдарды өлтіру ретінде қарастырылмайды, өйткені қылмыстық ...... ... өлуі ... ... ... тыс ... болмай қалды. Бұл жағдайда кінәлінің әрекетін 24 бап және ҚК 96 ... ... ... ... және 96 ... тиісті бөлімінің тармағы
бойынша өзге квалификациялаушы белгілердің ... ... ... Бір ... бір адамды өлтіру және басқа адамды
өлтіруге оқталу кезінде кінәлі әрекетінің кезектілігі қылмысты 24 бап ... бап 2 ... «а)» ... ... ... үшін мәнге ие емес.
Жүкті екендігі айыпкерге белгілі әйелді қасақана өлтіру (ҚР ҚК 96 бап
2 бөлімінің «г)» ... ... ... ... ерекше қоғамға ... жеке ... өте ... ... Ол жүкті әйелге қаза келтіру
арқылы екі ...... ... және адам ... өміріне қол
сұғады. Мұндай адам өлтіру үшін жоғарлатылған жауаптылықты белгілей отырып,
заң кінәлінің әрекетін ҚР ҚК 96 бап 2 ... «г)» ... ... ... ... ... оған ... жүкті
екендігінің белгілі болуын талап етеді. Бұл мәселе жүктіліктің ... ... оңай ... ... бірінші айларындағы әйелді
өлтіру туралы сөз ... ... бұл ... шешу ... жүкті екендігін білгенін ... ... ... ... істерді зерттеу мұндай адам өлтірудің көп жағдайда
қызғанушылықтан, және көбіне аса ... ... ... адам ... ҚР ҚК 96 бап 2 ... «г)» ... ... үшін ешқандай мәнге ие емес, өйткені ол бұл қылмыстың ниеті
ретінде ауырлататын ... ... ... ... адам ... ... ... жәбірленуші жүкті
екен деп қате болжаса ҚР ҚК 96 бап 2 бөлімінің «г)» ... ... ... ... ... А.А. ... ... бойынша «қылмысты
квалификациялайтын мән-жайдың барлығы туралы адамның қате ... ... ... ... ... ... ... ретінде қарастыру
керек»[26].
Кінәлі адам өлтіруді ауырлататын ... жоқ деп ... ... ҚР ҚК 96 бап 2 ... «г)» ... ... жауаптылыққа тартылуы тиіс
емес.
Аса қатігездікпен жасалған адам өлтіру (ҚР ҚК 96 бап 2 ... ... аса ... қасақана адам өлтіруді ауырлататын ... тани ... адам ... қандай критерилердің негізінде аса
қатігездікпен жасалынды деп танылуы ... ... ... ... қатігездікпен жасалынды деп танылуы тиіс адам өлтіруді анықтау кезінде
белгілі бір дәрежеде қиындықтар туындайды. Кейбір тергеушілер мен ... ... ... сот ... сараптаманың қорытындысынан табуға
тырысады. Заң «аса қатігездікті» анықтауды сот ... ... ... ... адам ... аса қатігездікті анықтау
кезінде сот медициналық сараптаманың қорытындысын мүлдем жоққа ... ... ... дене ... ... ... қаза болу ... туралы сарапшының қорытындысы басқа
дәлелдемелермен бірге тергеушілер мен судьяларға адам ... ҚР ҚК 96 ... ... «д)» ... бойынша квалификациялау жөнінде негізді қорытынды
жасауға ... ... ... ... ... аса ...
медициналық емес, заңдық түсінік екенін ескеру қажет.
Кейбір авторлар ҚР ҚК 96 бап 2 бөлімнің «д)» ... ... ... ... түсініктемесіне сүйенуге, бұл түсінікті
«аса қатігездік» ... ... ... ... ... ... ... ҚР ҚК 96 бап 2 бөлімнің «д)» тармағын қолданудың шектерін
негізсіз кеңейтуге алып келеді.
Аса қатігездік ... ... үшін ... тек ... ... ... ... адам өлтіруді ауырлататын мән-жай ретінде аса
қатігездікке де қатынасын сипаттайтын қылмыстың ... ... ... ... ие. ... бұл ... ... қатынасын анықтамай
аса қатігездікпен жасалған адам өлтіру деп тану ҚР ҚК 96 бап 2 ... ... ... емес қолдануға алып келеді.
Аса қатігездікке кінәлінің субъективтік қатынасы оның ... ... және аса ... туралы қорытынды жасауға
мүмкіндік ... ... ... ... мүмкін. Бірақ мұндай
қорытындыны көбінесе кінәлінің адам өлтіру кезіндегі және ... ... адам ... ... оны ... жағдайына, жәбірленушінің жеке
басына және аса қатігездік көрінуі мүмкін кейбір ... ... ... ... аса қатігездік туралы жаралау мен басқа дене
жарақаттарының көптігі куәландырады. Бірақ дене ... ... өзі ғана адам ... аса ... ... деп тану ... ... болып табылмайды. Адам өлтіруді аса қатігездікпен жасалды деп
тану үшін көп мөлшерде жарақаттар келтіру ... ... ... ... және сот ... кінәлінің бір жарақат салып, жәрдем көрсетуге
кедергі келтіретін де жағдайлар кездеседі. Аса қатігездік адам ... ... ... ... ... да ... №7
қаулыда өлтіру алдында немесе адам өлтіруді жасау процессінде жәбірленушіге
азаптау, қинау ... оған ... ... ... не ... қиналу келтіретіні кінәлі үшін белгілі амалдармен адам ... ... көп ... дене ... ... ... күйдіру,
көп уақыт тамақ, су ... және ... аса ... ... бар
делінген. Аса қатігездік жәбірленушіге жақын адамдардың көз алдында адам
өлтіруді ... да ... ... ... ... ... ... әрекеттерімен мұны көріп тұрған ... ... ... ... мен азап ... Мұндай жағдайларда кінәлінің субъективтік
қатынасы жәбірленушіні өлтіруге ғана ... ... ... процессін
көруші болып табылатын оның жақындарына ерекше азап пен қиналу келтіруге
бағытталған тікелей қасақаналықпен ... деп ... ... қатынаста тұрған адамдар ғана емес,
сондай-ақ қалыптасқан өзара қатынастарға байланысты осындай болып табылатын
адамдар да ... ... ... ... ... ... ... достар және т.с.с.) саналады.
Соттар жәбірленушіні өлтіру уақытында оған жақын ... ... ғана ... ... ... ... ... жасағандығы туралы
кінәлінің де хабардар екенін анықтаулары қажет.
Кінәлі өзара жақын қатынастарда ... ... ... ... ... ... ... бір бірінің көзінше кезекпен өлтіру ... ... деп ... ... ... әр ... өлтіру
алдында олардың жақын туыстарын өздерінің көз алдыларында өлтіру арқылы
ерекше моралдық ... ... ... соң ... ... ... оны ... (оны
жасыру мақсатында мүшелеу жағдайларынан басқа) қылмыс субъектісінің ерекше
қатігездігін куәландырады және ол әрекетті ҚК 96 бап 2 ... ... ... ... үшін ... қызметін атқарады.
Көптеген адамдардың өміріне қауіпті тәсілмен жасалған қасақана адам
өлтіру (ҚР ҚК 96 бап 2 ... «е)» ... ... ... ... тәсілмен жасалған қасақана адам
өлтіру деп жәбірленушіні өлтірумен бірге басқа адамдарды да ... ... ... ... ... ... және сот тәжірибесін зерттеу адам өлтіру тәсілін анықтау ... оның ... адам ... ... ... мен ... ... ие.
Адам өлтіруде атыс қаруын, жарылғыш, улы заттарды және өзге жоғары
қауіп көздерін пайдалану көптеген адамдардың ... ... ... ... ... ... ... үшін адам өлтірудің
қауіпті тәсілі, яғни адам ... ... неше адам үшін ... ... ... көрсетпені қалай түсіну керек деген мәселе туындайды. Біздің
пікіріміз бойынша заң бір адамнан көп адамды өлтіру қауіпін ... ... үшін ... ... ... бағытталғанын назарда
ұстаған жөн. Көптеген адамдардың өмірі үшін ... ... ... ... адам ... ... үшін кінәлінің белгілі бір
адамды өлтіру ойын жүзеге асыра отырып, тек бір ... ... ... ... ... қаза келтірудің тәсілін қолданғанын анықтау қажет.
Сондықтан ҚР ҚК 96 бап 2 ... «е)» ... адам ... ... ... ... ... қауіп төндірген немесе жәбірленушімен бірге өмірі
қиылған барлық жағдайларда қолданылады.
Көптеген адамның өмірін қию ... ... ... ... ... ... ҚК 96 бап 2 ... «е)» тармағын қолдану үшін ... ... ... тәсілмен адам өлтіру кезінде басқа адамдар үшін қандай да
бір салдардың орын алғаны ... ие ... Бұл ... келесідей
формулировкаға сәйкес түсіндіріледі, көптеген адамдар үшін жәбірленушімен
бірге өмірінен айырылу қауіпінің болғандығын анықтау жеткілікті.
Адам ... ҚР ҚК 96 бап 2 ... «е)» ... ... үшін ... ... ... сондай-ақ адам өлтіру
тәсілі өмірі үшін қауіпті болып табылатын адамдарға қатысты ... ... ... ... ие. ... адам ... кезінде кінәлі көбінесе
қандай да бір белгілі бір ... ... ... ... және ... ... қауіп төндіретініне бәрі бір көзқараспен қарайды, яғни
жәбірленушіге қатысты тікелей, ал басқа ... ...... ... ... Бірақ кейде кінәлі қандай да бір адамды
өлтіру мақсатынсыз жанама қасақаналықпен әрекет ететін адам ... ... ... Д. мас ... ... ату орынында оқу жаттығу автоматынан
сол жердегі адамдарға қарай бей ... оқ ... ... сол ... ... С-ты өлтірген, ал онымен бірге тұрған жәбірленушілердің
өміріне қауіп төндірген. Бұл жағдайда Д. жәбірленуші мен өзге де ... ... ... ... ... ... жасай отырып, өзінің алдына нақты мақсат – ... ... ... және оны ... ... ... үшін ... тәсілмен жүзеге асырған жағдайларда ҚР ҚК 96 бап 2 бөлімінің
«е)» тармағын «а)» тармағымен жинақ бойынша ... ... Бұл ... ... одан көп ... өлтіру тәсілі бір уақытта көптеген адамдардың
өміріне қауіп төндіріп отыр.
Көптеген адамдардың өміріне қауіпті ... ... адам ... ... талдай келе, кінәлі өмірін қиюға оқталған адамның орынына
басқа адамға қаза ... ... ... ... адам ... ... ... екенін атап өтеміз.
Көптеген адамдардың өміріне қауіпті тәсілмен жасалған адам өлтірудің
квалификациясына жәбірленушінің жеке басына қатысты қателесу әсер ... ... ... ... ... ... куәландыратын басқа мән-
жайлар жоқ болған кезде жәбірленушінің жеке басына ... ... ... 96 бап 2 ... «е)» ... ... әкеп соқтырмайтынын атап
өткен жөн.
Тергеу және сот тәжірибесінде ... ... ... ... ... адам өлтіруді адам өлтіру және адам өлтіруге ... ... ... ... ... ... ... П-ны
Б-ны өлтіргені үшін және басқа адамдарды өлтіруге оқталғаны үшін қылмыстық
жауаптылыққа ... П. мас ... ... ... ... ... оқ ... сол
кезде есіктің ар жағында жәбірленуші Б. болған және ол ... ... ... ... ... ... сотқа П-ның нақты адамды
өлтіруге қасақана ойы ... оның өз ... ... ... нәтижеге бәрі бір көзқараспен қарағандығы туралы қорытынды жасауға
мүмкіндік берді. Сондай-ақ ... оқ атуы ... ... ... ... деп ... барлық негіздер бар. Сондықтан сот Б-ны ... ҚК 96 бап 2 ... «е)» ... ... ... ... қауіпті тәсілмен жасалған адам өлтіру ретінде квалификациялаған.
Бірнеше адамды өлтіруге тікелей қасақаналықпен жасалған, бір ... және ... ... ... ... ... аяқталған кінәлінің
адам өлтіру әрекеті ҚР ҚК 96 бап 2 ... «а)» және «е)» ... ... квалификацияланады.
Көптеген адамдардың өміріне қауіпті тәсілмен жасалған адам өлтіру ... ... ... ... дене ... ... ... №7 қаулыға сәйкес жасалған қылмыстардың ... ... ... – ҚР ҚК 96 бап 2 ... «е)» ... ... дене ... ... үшін жауаптылық белгілейтін ҚК сәйкес
баптары бойынша.
§ 3. Кісі өлтірудің жауаптылықты ... ... жаңа ... ... ... (97 бап).
Қазақстан Республикасының бұл Қылмыстық кодексінде анасының ... ... ... үшін ... ... рет жеке ... Заң
шығарушы адам өлтірудің бұл түрінің өзіндік ерекшелігін секере отырып, оны
дербес құрамға бөлуді мүмкін деп ... Бұл ... үшін ... туу кезінде
немесе туғаннан кейін бірден қасақана өлтірген жағдайдың орын алуы шарт.
Бұдан басқа, жаңа ... ... ... ... ... ... ... жағдай үстінде немесе есінің дұрысытығын жоққа шығармайтын
психиканың бұзылуы жағдайында орын алуы да ... ... 97 ... ... ... заң ... адам ... әйелдердің туу кезіндегі және туғаннан кейінгі ерекше
психикалық жай-күйлерін ... ... ... жағдайлары кезінде
жасалған қылмыс деп санайды. ... ... ... алдын ала жаңа туған
баланы өлтіру ниеті ... және ... оның ... ... оқиғалардың да болуы мүмкін. Мұны адам өлтірген кезде жеңілдету
жағдайы деп ... бола қояр ма ... Оның ... заң ... осындай
оқиғаларды да ҚК 96 бабында көзделген адам өлтіру деп санайды. ... ... ... ҚК 96 ... 2 ... “в” тармақшасы,
яғни дәрменсіз жай-күйін пайдалана ... адам ... деп ... керісінше
ҚК 97 бабы бойынша сараланады.
Психиканы зақымдайтын жағдай үстінде немесе ... ... ... жаңа ... баласын өлтіруіне келетін болсақ, онда
мұндай адам өлтіру ... ... ... ... өткен соң, бірақ бала жаңа
туған деп саналатын кезең ішінде ғана орын алады. Психиканы ... ... ... ... ... ... осы мәселеге
байланысты сарапшылық қорытынды беретін психиатр айқындайды.
Жаңа туған бала түсінігі оның мазмұнын айқындау ... ... ... ... Заң ... олар әр ... ... Осыған
байланысты түрлі мерзімдер көрсетіледі: бір тәулік, бір апта және бір ... ... ... ... әр ... ... ... Бұған келісу қиын. Баланың жаңа туған ... адам ... ... ... ... ... ... ғой. Жаңа туған кезең деп
баланың туғаннан кейінгі өмірінің алғашқы сатысы – оның ... ... ... бейімделетін уақыт ішіндегі ... ... ... Бұл ... ішкі ... ... ... тән болады.
Жаңа туған кезеңнің ... ... әр ... және ... ... ... үш-төрт апта бойына ауытқып тұрады. Айы-күнін толтырып
туғандарда бұл мерзім шала ... ... ... жаңа ... ... ... туу ... немесе туғаннан кейін
бірден болуы мүмкін. Осы кезеңде ҚК 97 бабы ... адам ... баға ... ... психикалық жай-күйінің шешуші маңызы болмайды. Ең бастысы, ... ... ... ... ... ... есте ... керек, адам
өлтіру – туған адамды заңға қарсы қасақана өмірінен айыру. Туу – ... ... ... босанатындарға ол 15-20 сағатқа, ... үшін 10-12 ... ... мүмкін. Егер туған баланы емес, ал
ұрықты өмірінен ... орын ... бұл ... адам ... болмайды.
Есінің дұрыстығын жоққа шығармайтын психиканың ... ... ... ... адам ... келетін болсақ, онда мұндай
әрекет ҚК 97 бабы бойынша саралануы үшін ... ... ... ішінде
жасалуы тиіс.
Бұл қылмыстың субъективтік жағы, ... да ... адам ... тек қана ... сипатталады.
Осы қылмыстың субъектісі – арнайы қылмыстың ... ... ... ... он ... ... ... ғана болуы мүмкін. Егер мұндай
жағдайда қылмысты бірігіп орындаушы түріндегі қатысушылар болса, онда олар
ҚК 96 ... 2 ... “в” ... ... жауапқа тартылады, ҚК 97
бабында ... ... ... ... қолданылмайды. Егер өзге
қатысушылар қоса орындаушы болмай, ұйымдастырушының, айдап салушының ... ... ... онда ... күрделірек болады. Бұл жағдайда
жоғарыда көрсетілген қылмысқа ... үшін ҚК ... 53 және 97 ... көрсетілген жағдайлар (жеке сипатта
болғандықтан және жаңа туған баланың анасына ғана ... ... ... ... олар ҚК 29 ... ... және 96
бабының 2 бөлімінің тиісті ... ... ... ... (жан күйзелісі) жағдайында болған адам өлтіру (ҚР ҚК 98 бабы).
Заң шығарушы адам өлтірудің бұл түрін кенеттен басталған ... ... ... ... ... ... айқындайды. Кінәлінің
психикалық жай-күйі инстинктивті және сөзсіз ... ... ... интенсивті көңіл-күймен айқындалады. Көбінесе адам
өлтірудің бұл түрі үшін ашу-ыза, жек ... және ... ... ... ... (жан-күйзелісі) жай-күйі негізінен аз уақытқа, әдетте
бірнеше минутқа ... ... жан ... ... ... әсердің
салдарынан кенеттен пайда болады.
Аффект жағдайында адам өлтіру кенеттен, теріс фактор әсер ... ... сол ... ... ... уақыт аралық үзіліс болмайды немесе
елеулі емес (мысалы, кінәлі болмаған жағдайдың мәнін бірден түсінбегенде).
Аффект жағдайының басталуына негіз ... ҚК 98 ... ... ... ... ... ... басыну немесе кемсіту не
жәбірленушінің өзге де заңға қайшы ... ... жат ... ... үнемі қайталанып отыратын ... ... ... жат ... ... ... ... ұзаққа созылған жағдайлардың болуы ... тән. ... ... ... ... ... психикалық (денсаулығына зақым
келтірумен, мүлкін жойып жіберумен және т.б. қорқыту) болуы ... ... ... кемсітумен, жеке басын қорлау арқылы жасалуы мүмкін.
Өте ауыр ... ... ... мен қадір-қасиетін жағымсыз нысанда
дөрекі түрде кемсітумен көрінеді. Заң әдебиетінде мынадай ... ... ауыр ... ҚК ... ... ... ... болуы
мүмкін емес. Ол ҚК 130 бабында көзделген қылмыс белгілеріне сәйкес келуі де
немесе сәйкес келмеуі де ... Ал ... пен ... –қасиетті кемсіту
дәрежесін бағалау өлшеміне келетін болсақ, мұнда объективтік факторларды,
сол сияқты субъективтік факторларды да ... ... ... “фашист” сөзі
соғыс ардагерлеріне және соғысқа қатысушыларға, ол үшін қасиетті болып
саналмайтын жас буын ... ... ... ... ... ... ҚР ҚК ... үшін негіз болуы мүмкін жағдайлардың аясы
кеңейе ... Егер 1959 ... ҚК ... ... көрсетуі мен өте
ауыр балағаттауынан басқа, егер осы әрекеттер кінәліге ... ... ауыр ... ... ... ... ... мүмкін болған
жағдайда, өзге де заңға қайшы әрекеттері (әрекетсіздігі) жатқызылған болса,
ал 1997 жылғы ҚР ҚК бойынша аффект үшін ... ... және ... ... қарапайым әрекеттердің (әрекетсіздіктің) болуы жеткілікті.
Моральға жатпайтын әрекет ... ... ... ... еліміз бастан
кешірген бірқатар моральдық құндылықтарды қайта бағалаумен байланысты
олардың мазмұнын түсінуде де ... бір ... ... ... ... үстіне біздің қоғамымыз жікке бөлінуге қатты ұшырап отыр және көптеген
құбылыстарды түрлі әлеуметтік топтар ... ... Оған қоса ... әрекеттердің қандай моральға (социалистік немесе коммунистік) қайшы
келетіндігіне сілтеме жасай ... ... да қай ... ... қоғам мүшелерінің көпшілігіне бірдей болып саналатын моралдық
құндылықтар, жақсылық пен жамандық, ар, намыс және ... ... ... ұят пен ... ... ... ... болды. Міне, осылар
баға беру негізіне алынуы тиіс.
Адам өлтірілетін аффект жай-күйі ... ... ... ... ... жәбірленушінің үнемі қайталанып отырған құқыққа қарсы
немесе моральға жат мінез-құлқына ... ... ... ұзақ ... зақымдайтын оқиғалармен де байланысты ... ... ... ... бір ... еленбейтін жағдайдың өзі шыдамның шегіне
жеткізіп, адам өлтіруге әкеліп соқтыратын көңіл – күй ... ... ... мүмкін.
Аффект жағдайында адам өлтіру ... де, сол ... ... жасалуы мүмкін. Аффект кезінде екі немесе одан көп ... ... ҚК 98 ... 2 бөлімінде сипатталған. Екі немесе одан да
көп адамды өлтірудің түсінігі ҚК 96 бап 2 ... ... ... ... ... асып ... кезде не қылмыс жасаған адамды ұстау
үшін қажетті ... ... ... ... жасалған адам өлтіру (ҚР ҚК 99-
100 баптары)
ҚР ҚК осы баптарда адам өлтірудің екі құрамын ... ... ... асып ... ... не ... жасаған адамды ұстау үшін
қажетті шараларды асыра қолдану кезінде адам ... ... ... асып ... ... адам ... ... өмірінен айыру қажет
болмаған кезде орын алады. Кінәлінің әрекет ... және ... ... ... ... анық ... ... келмейді.
Сот тәжірибесінде қажетті қорғану шегінен асып кеткен кезде адам
өлтіруге саралау жасалған ... ... жиі ... Бірқатар
жағдайларда қажетті қорғану шегінен асып кету ... ... ... ... шегінен асып кеткен кезде адам өлтіргенде тікелей де,
сол сияқты жанама қасақаналықтың болуы мүмкін. Қажетті қорғану ... ... ... ... ... ... ... жауапкершілік болып
есептелмейді.
Қылмыс жасаған адамды ұстау үшін ... ... ... қолдану
кезінде адам өлтіру ҚР ҚК 100 бабында сипатталған. Ұсталған адамның ... ... ... ... мен ... келтіретін қауіптілік
дәрежесіне анық түрде сәйкес келмегенде, тұлғаға ... ... тыс, осы ... ... зиян ... ... ... адамды ұстау
үшін қажетті шараларды асыра қолдану деп танылады (ҚР ҚК 100 бабы). Қажетті
қорғану шегінен асып ... ... адам ... 100 ... ... ... оны өлтірген кезде қоғамға ... ... ... тұлғаға ол қылмыс жасағаннан кейін зиян келтіріледі. Бұл зиянның
көлемі қылмыстың ауырлығына ... ... ... келетін болсақ,
мұның да белгілі бір ролі бар, бірақ бірінші дәрежелі ... ... ... ... ... ... ... қорғану жағдайы ... ... ... ... орта ауырлықтағы қылмыс ... ... ... оның денсаулығына ауыр зиян келтіруге болмайды.
Ауыр немесе аса ауыр қылмыс жасаған ... ... ... оны
өлтіруге байланысты заң әдебиеттерінде әр түрлі пікірлер айтылған. Кейбір
авторлар мұндай жағдайларда қоғам үшін ... ... ... кесу
құралы ретінде оларды өлтіру мүмкін деп санайды. Алайда мұндай көзқарастың
авторларына айтарымыз: ұстау сәтінде бұл ... әлі ... жоқ. Оның ... ... келетін болсақ, бұл бар болғаны болжам түрінде
ғана, ол ҚК нормаларында ... ... да ... ... бір ... жатқызылған жоқ. Сондықтан бұл жағдайларда өлтіру, біздің
пікірімізше, заңға ... анық ... ... бар ... және өте жас
балаларға немесе кәмелетке толмағандарға қатысты ... ... олар ... ... көрсеткен, қарулы не топ болып шабуыл жасаған,
адамдардың өміріне қауіп төндіретін, бұдан бөгде ... ... ... болатындай елеулі түрде адамдар ... ... ... ... ... қаруды қолдануға тыйым салынады.
Атылатын қаруы бар қылмыскерлердің, полиция қызметкерлері ұстайтын
адамдардың, оларға көрсетілген ара қашықтықты ... ... ... ... ... ... етуі ... қызметкерінің оқпен атылатын
қаруды қолдануына құқық береді.
Абайсызда адам ... (ҚР ҚК ... ҚК ... ... адам өлтіріп алу адам өлтірудің түсінігіне
жатпайды, ол өз алдына жеке қылмыс ... ... ... адам ... ... өлімнің болуына қатысты кінә нысанының өзгешелігінде.
Абайсыздықта адам өлтіріп алу ... ... ... салдарынан
болуы мүмкін. Ұшқалақтық салдарынан адам өлтіріп алу ... өз ... ... болу ... ... ... ... оған жеткілікті негіз болмағанның өзінде де өлімнің жолын кесемін
деп ... Егер ... ... ... (әрекетсіздігінен) өлімнің болу
мүмкіндігін шамаламаса, бірақ оған ... ... ... ... ... ... ... болатындығын алдын ала болжауға тиіс болған жағдай
ұқыпсыздықтың салдарынан адам өлтіріп алу деп ... адам ... ... субъектісі – он алты жасқа толған
адам болады.
ҚК 101 бабының 2 ... осы ... ... ... ... екі ... одан көп ... абайсыздықта өлтіріп алуы.
Өзін-өзі өлтіруге жеткізу (ҚР ҚК 102 бабы)
Қылмыстың мәні – қорқыту, қатігездікпен қару немесе жәбірленушінің
адамдық ... ... ... ... ... өлтіруге қастандық
жасауға жеткізуде.
Қылмыстың объективтік жағы – қорқыту, ... ... ... ... ... ... кемсіту жолымен тұлғаны өзін-өзі
өлтіруге немесе өзін-өзі өлтіруге қастандық жасауға жеткізумен ... да ... ... ... әр түрлі болуы мүмкін деп айтуға
болады: күш қолданумен, ... ... ... бостандығынан
айырумен, тіршілік ету құралынан айырумен және т.б.
Жәбірленушіге қатігездікпен қарау, оны ұрып соғудан, азаптау, ... ... оны ... ... ... бостандығын шектеуден және
т.б. көрінеді.
Жәбірленушінің адамдық ... ... ... ... екіжүзділік қарым-қатынаста болуы: оның жеке басын кемсіту,
оның кемшіліктерін келеке қылу, оны басыну, оны ... ... және т.б. ... орын алады. Сонымен қатар мұндай ... ... ... яғни екі ... көп ... ... ... әрекеттер әрекет ... ... ... ... де ... ... өзін-өзі өлтіруі немесе өзін-өзі өлтіруге қастандық
жасауы осы қылмыстың объективтік жағының міндетті ... ... ... ... мен аталған зардаптың арасында ... ... ... ... ... ... ... қылмыстардың өзге тараулардағы
қылмыстармен ара қатынасы
§ 1. Адам өлтіруді ... қол ... ... ... ... ... ... квалификациялауды талдау толық болып табылмайды, ... ... қол ... ... ... қылмыстардан ажырату мәселесі
қарастырылмаса[28].
Адам өлтіруді ... ... ... ... ... абайсызда қаза
келтіруді қосатын басқа қылмыстардан ажырату кезінде, біздің пікірімізше,
адам өлтіру ... ... ... алу қажет, мұнда оның кез
келген қылмыс түсінігінің ... ... ... болатынын, ең елеулі
белгілерді ғана көрсететінін (қол сұғудың ... ... ... ... ... ... сондай-ақ қылмыстың салдарын) ескеру
керек.
Адам өлтіруді басқа қылмыстардан ажырату үшін ... ... ... ең елеулі белгілерін квалификациялауға ... ... ... ... ... ... ең алдымен айтарлықтай
шамада кез келген қылмыстың табиғатын және оның қоғамға ... қол сұғу ... ... ... ... Объектіге сүйене
отырып, біз қандай қылмыстың жасалғанын анықтаймыз, мысалы, адам өлтіру
немесе ... адам ... ... ... ... қылмыстар және т.б. Бұл
жағдайлардың барлығында адам өлтіруді қол сұғу ... ... ... ажырату қиындық туғызбайды, өйткені бұл ... ... ... қай ... адам ... ал ... – меншікке қарсы қылмыс, қорлау жасалғандығы туралы күдік болуы
мүмкін емес. Қол сұғудың ... ... ... өмірі болғанда
қылмыстарды ажырату туралы мәселені дұрыс шешу ... ... ... ... қол ... ... басқа қылмыстардан қылмыстың объектісі
бойынша ажырату заңмен арнайы қорғалатын басқа объектімен қатар ... қол ... ... ... ... ... ... ғана мүмкін.
Мәселен, жәбірленушінің өліміне әкеп соқтырған ауыр дене ... ... ... ... ... қатар азаматтың денсаулығы болып
табылады. Бірақ қол ... ... ... кезде адам өлтіруді басқа
қылмыстардан ажырату үшін критери болмайды. Сондықтан адам ... ... ... ... ... ... ... үшін қылмыстық қол
сұғудың субъективті жағын және ең ... ... ... ... ... болған салдарға психикалық қатынасын анықтау өте ... ... ... ... ... ... ... болуы, әдетте, адам
өлтіруді жасау ... ... ... ... ... қиюға
қасақаналықтың болғанын анықтау барлық жағдайларда қылмысты заң ... ... үшін ... ... ... әкеп соқтырмайды.
Мәселен, террорлық актіні жасау кезінде кінәлінің барлық кезде ... ... ойы ... ... ... ... субъективтік
жағының басқа белгісі қоғамдық қауіпсіздікті ... ... ... ... ... ... ... ықпал ету мақсатының болуы
қылмысты ҚР ҚК 96 бабы бойынша квалификациялауды болдырмайды.
Адам өлтіруді басқа қол сұғулардан ... ... ... субъектісінің де белгілі бір мәні бар. ... үшін ... 16 ... ал адам ... үшін жауаптылық 14 жастан басталады.
Сондықтан банда ... 14 ... 16 жас ... адам ... ... ол ... үшін емес, адам өлтіру үшін жауаптылыққа
тартылады.
Адам өлтіруді басқа қылмыстардан ажырату үшін ... ... ... ... жағы да ... ие болады. Сонымен бірге бұл мән
шешуші ... ... ... да адам өлтіру көбінесе кінәлінің әрекет
ету ... ... ... ол ... ... арқылы да жасалуы мүмкін.
Қылмыстың салдары ретіндегі жәбірленуші ... ... тек адам ... үшін
ғана тән емес. Кінәлінің әрекеті мен жәбірленушінің өлімі ... ... ... жасаған кезде адам өлімі болуы мүмкін барлық қылмыстар
үшін тән болып келеді.
Осылайша, әр нақты ... ... ... ... салыстыру
жолымен адам өлтіруді адам өміріне қол ... ... ... ... ... ... ... кісі өлтіру – жеке адамға қарсы қылмыстардың
ең ауыры екендігін ... ... ... 96 ... 1 ... ... деп – басқа адамға құқыққа қарсы қасақана қаза келтіру деп анықтама
береді. Адамның өмірі табиғат берген, маңызды әлеуметтік ... ал ... ... ... төмендегідей тұжырымдарды жасауға тура келеді:
1) Өмірге қарсы қылмыстарға – адам өлтіру (96-б.); жаңа туған ... ... ... жан ... ... ... адам өлтіру (98-
б.); қажетті қорғаныс шенінен шығу кезінде жасалған кісі ... ... ... ... ұстау үшін қажетті шаралардың шегінен шығу кезіңде
жасалған кісі ... ... ... кісі ... ... ... дейін жеткізу (102-б.) жатқызылады.
2) Қазақ ССР-нің 1959 ... ... ... адам ... анықтамасы берілмеген еді. Қазақстан Республикасының 1997 жылғы
жаңа ... ... ... рет адам өлтірудің заңдылық түсінігі
берілген. «Кісі өлтіру, яғни ... ... ... қарсы қаза келтіру» деп
ҚК-тің 96 бабынбатура көрсетілген. Осыған орай абайсызда кісі өлтіру ... адам ... деп ... ... ... және тікелей объект
белгісіне сәйкес бұл қылмыс құрамы (абайсызда кісі ... жеке ... ... үшін ... ... ... ... Өмірге қарсы
қылмыстың, соның ішінде адам өлтірудің де тікелей объектісі адамның өмірі
болып табылады.
3) Адам ... ...... ... ол ... ... және нәсіліне, шыққан тегіне және жасына, әлеуметтік жағдайына,
немен айналысатынына, денсаулық ахуалына, біліміне, т.б. ... ... заң ... ... қарсы адамға қаза келтіруді де, оның
келісімімен қаза келтіруді де бірдей ... адам ... ... кім ... білмей қалу қасақана адам өлтіргендік үшін
жауаптылыққа әсер етпейді.
4) ... ... ... ... адам ... ... мен ... жағдайында адам өлтірудің құрамы бір ... ... ... – бұл осы ... ауырлататын түріне (96-
баптың 2-тармағы) жатпайтын ... ... ... (96-баптың 1-тармағы)
мынадай адам өлтіру түрлері жатады: қызғаныштан, төбелес ... ... ... ... ... болмағанда), жәбірленушінің заңсыз
әрекетіне байланысты, жеке қарым-қатынас негізінде туындаған кек ... ... адам ... ... ... адам өлтіру –ҚК-тің 96-бабының 2-тармагында
козделген. Кылмыстык кукык теориясында бул ... ... ... Мундай жағдайда бөлу өлшемі әр түрлі. Топқа бөлу үшін
көбінесе ... ... ... ... Қылмыстық Кодексте ауырлататын жағдайлар белгілі ... ... атап ... ең ... ... ... жаққа катысты жағдайлар, сонан соң субъективтік жаққа және
субъектіге катыстылары ... ... адам ... ... Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 96-бабында ... ... сол ... ... ... ... ... объектісінің бар-жоғы туралы мәселені шешу
үшін оның ... және ... ... ... ... ... ... қасақана адам өлтіру адам өлтірудің басқа түрлерімен салыстырғанда
қоғам үшін қауіптілігі жоғарырақ. ... ... ... адам ... ... ... ... маңызды мәнге ие.
Сонымен, адамның жеке азаматтың құқықтары мен бостандықтары мемлекет
арқылы қорғалады. ... ... ... II ... ... ... ... Конститутцияның 1 бабында «ең қымбат қазына ... және ... ... құқықтары мен бостандықтары»,- деп жарияланған.
Осыған орай ... ... ... ... ... оның ... құқықта адамды қорғауды өзінің міндеті деп санайды. Қазақстан
Республикасының Қылмыстық кодексінің ... адам мен ... ... мен ... ... ... ең басты міндет
ретінде көрініс тапқан.
Пайдаланған нормативтік актілер мен әдебиеттер ... ... ... ... ... 1993 жыл 28 қаңтар.
2. Қазақстан Республикасының Конституциясы, 1995 жыл 30 тамыз.
3. “Қазақстан ... ... ... мен ... ... ... ... Заңы, 1998 жыл 7 қазан.
4. Толковый словарь Конституции РК. Алматы, 1996.
5. “Адам құқығы туралы” Декларация, 1948 жыл 10 ... ... және ... ... туралы” Халықаралық пакт, 1966 жыл 16
желтоқсан.
7. Комментарий к уголовному ... РФ. Под ред. ... Ю.И., ... ... 1996 ... ҚР ... ... түсінік. Алматы, 2004 жыл.
9. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сот ... 1994 ... ... ... ... мен денсаулығына жасалған қастандық үшін
жауаптылықты реттейтін заңдарды соттардың қолдануы туралы» № 7 ... ... ... А.Н. ... ... Жалпы бөлім. Алматы, 1998.
2. Ағыбаев А.Н. ҚР Қылмыстық құқығы (ерекше бөлім). Алматы, ... ҚР ... ... (ерекше бөлім). 1 том. Жауапты редакторы Рахметов
С.М. Алматы, 2000.
4. ... С.В. ... ... ... ... ... 1977.
5. Бородин С.В. Ответственность за убийство: квалификация и ... ... ... Москва, 1994.
6. Загородников Н.И., Игнатов А.Н. ... ... ... ... ... право РФ. Особенная часть. Под ред. Б.В. Здравомыслова. Москва
1996.
8. Шаргородский М.Д. Ответственность за ... ... ... ... Пионтковский А.А. Учение о преступлении по советскому уголовному праву.
Москва, 1983.
10. Шишов О. Ответственность за хулиганство, “Советская ... 1962. ... ... Н.В. Ответственность за убийство, совершенное в ... ... ... ... дис. д-ра юрид. наук.— М., 1995.
12. Пабегайло Э.Ф. Умышленные убийства и борьба с ними. Воронеж, 1965.
13. Шаргородский М.Д. Преступления против ... и ... ... ... ... Н.И. ... против жизни по советскому ... ... ... ... Ш.С. Преступления против жизни, здоровья, ... ... ... ... ... Социально-экономическое развитие РК. ... ... ... ... ... әдебиеттер:
1. Назарбаев Н. Ә. Ғасырлар тоғысында. – Алматы: Өнер, 1996.
2. Большой юридический словарь. Москва, 2000.
3. 1968 жылғы Адам құқығының жалпыға ... ... 3 б.; 1966 ... және ... ... ... Пакт, 6 б.
4. Ожегов С.И. Словарь русского языка. Москва, 1972.
5. Ф. ... ... Т ...... өлтірудің статистикалық мінездемесі (сипаты)
 
|Статистикалық |2001 |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 ... | | | | ... ... | | | | | | ... ... |402 |441 |425 |392 |319 |393 ... ... |20,3 |19,5 |18 |14,7 |18,1 ... * |1102 |1076 |975 |808 |581 |707 ... |50,5 |49,5 |44,5 |37,7 |26,7 |32,5 ... |257 |258 |231 |185 |121 |148 ... |11,7 |11,9 |10,6 |8,5 |5,6 |6,8 ... |3485 |3592 |3305 |3077 |2448 |2192 ... |159,5 |165,3 |151,6 |141,3 |112,5 |100,8 ... |5246 |5367 |4936 |4462 |3469 |3440 ... | | | | | | ... |240,1 |247,1 |226,5 |204,9 |159,4 |158,2 |
| | | | | | | ... ... ... | | | |  ... ... |7,7 |8,2 |8,6 |8,8 |9,2 |11,4 ... |21 |20 |19,8 |18,1 |16,7 |20,5 ... |4,9 |4,8 |4,7 |4,1 |3,5 |4,3 ... |66,4 |66,9 |69 |70,6 |63,7 |63,7 |
| | | | | | | ... - ... ... зиян ... алу ... іс-шаралар жоспары
- (Адам өлтіргені үшін отырған) Учетта отырған тұлғаларға бақылау
жасауды жүзеге асыру
- Жасөспірімдерге профилактикалық тәрбие ... ... ... үшін ... ... болатынын жеткізу
- Кісі өлтіруі мүмкін тұлғаларды учетқа қою
- Тұрмысы нашар отбасыларға түсіндірме жұмыстарын жүргізу
- Сотталып шыққандардың ... бос ... ... ... Және тағы ...... түріне қарай тіркелген қылмыс жасау көрсеткіші
Қаңтар – сәіуір 2006 жыл
Бірлік
| | ... ... ... саны ... ... |
| |ен | |
| ... |
| |ар | |
| | ... | | | |
| | |на ... ... | ... |қ |ық | |а |
| | ... | | ... | |мен | | | |ағы |
| | ... | | | ... | ... | | |р |
| | |ге | | | | |
| | ... | | | ... |46791 |706 |1146 |3429 |19541 |3772 ... | | | | | | ... ... |2136 |43 |65 |131 |901 |164 ... облысы |2242 |27 |39 |147 |864 |151 ... ... |2790 |66 |57 |99 |1262 |237 ... ... |1191 |12 |4 |74 |384 |126 ... обл. |6217 |95 |118 |510 |2851 |352 ... ... |2035 |46 |50 |129 |882 |221 ... обл |1608 |34 |49 |100 |835 |95 ... ... |4648 |78 |134 |332 |1992 |441 ... ... |3575 |31 |29 |232 |1720 |152 ... ... |1094 |17 |5 |42 |475 |186 ... облысы |954 |12 |38 |78 |247 |108 ... ... |3047 |48 |130 |332 |1491 |256 ... |1583 |39 |36 |103 |764 |116 ... | | | | | | ... |3638 |55 |140 |163 |1464 |323 ... | | | | | | ... ... |1603 |31 |28 |191 |661 |166 ... ... |6083 |62 |214 |696 |2364 |452 ... |855 | |2 |25 |139 |113 ... ... | | | | | | |
| ... көліктік аймақ|402 | | |6 |71 |61 ... ... |461 | | |10 |104 |25 ... | | | | | | ... қызметшілердің|476 |4 |6 |8 |17 |17 ... | | | | | | ... |153 |6 |2 |21 |53 |10 ... ... Н. Ә. ... ...... Өнер, 1996.
[2] Большой юридический словарь. Москва, 2000.
[3] Қараңыз: 1968 жылғы Адам құқығының ... ... ... 3 ... ... азаматтық және саяси құқықтар туралы Пакт, 6 б.
[4] ҚР Қылмысытық кодексіне түсінік. Алматы, ... ... А.Н. ҚР ... құқығы (ерекше бөлім). Алматы, 2003.
[6] ҚР Қылмыстық құқығы (ерекше ... 1 том. ... ... ... ... 2000.
[7] Ағыбаев А.Н. ҚР Қылмыстық құқығы (ерекше ... ... ... ҚР ... кодексіне түсінік. Алматы, 2004.
[9] Ожегов С.И. Словарь русского языка. Москва, 1972.
[10] ҚР ... ... ... ... ... Толковый словарь Конституции РК. Алматы, 1996.
[12] Ағыбаев А.Н. Қылмыстық құқық. Жалпы бөлім. Алматы, 1998.
[13] Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сот ... 1994 ... ... ... ... мен денсаулығына жасалған қастандық үшін
жауаптылықты реттейтін заңдарды соттардың қолдануы туралы» № 7 қаулысы
[14] Бородин С.В. Квалификация ... ... ... Москва, 1977.
[15] Ф. Энгельс Сочинения. Т 20.
[16] Бородин С.В. Ответственность за убийство: квалификация и наказание по
российскому праву. Москва, 1994.
[17] ... Н.И., ... А.Н. ... против личности. Москва,
1962.
[18] Уголовное право РФ. Особенная часть. Под ред. Б.В. Здравомыслова.
Москва 1996.
[19] Комментарий к Уголовному кодексу РФ. Под ред. ... ... В.М. ... ... ҚР ... ... ... Алматы, 2004.
[21] Бородин С.В. Квалификация убийства по действующему ... ... ... ... ... Сот ... 1994 ... 23
желтоқсандағы «Азаматтардың өмірі мен денсаулығына жасалған ... ... ... заңдарды соттардың қолдануы туралы» № 7 қаулысы
[23] Загородников Н.И., Игнатов А.Н. Преступления ... ... ... ... М.Д. ... за ... против личности.
Ленинград, 1953.
[25] Шишов О. Ответственность за хулиганство, “Советская милиция”, 1962. №
2.
[26] ... А.А. ... о ... по ... уголовному
праву. Москва, 1983.
[27] Комментарий к УК РФ. ... ... /Под ред. Ю.И. ... ... 16-17 ... ... А.А. ... о преступлении по советскому уголовному
праву. Москва, 1983.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 70 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Жан күйзелісі жағдайында жасалған кісі өлтіру»61 бет
Абайсызда кісі өлтіру57 бет
Ауырлатылған жағдайда кісі өлтіру63 бет
Ауырлатылған мән-жайлары бар кісі өлтіруді саралау76 бет
Жалдамалы кісі өлтірудің қылмыстық-құқықтық сипаттамасы78 бет
Жалдау арқылы кісі өлтіруді тергеу72 бет
Кісі өлтірудің жауаптылықты жеңілдететін түрлері38 бет
”Тапсырыспен” кісі өлтіру51 бет
XIX г. 60-70-жылдарына дейінгі қазақ әдеби тілі және оны танытатын үлгілер25 бет
«Сібір қырғыздары» және «Орынбор қырғыздары»3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь