Нарықтық экономикадағы қаржылық жоспарлаудың ерекшеліктері

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

I. Қаржылық жоспарлаудың теориялық аспектілері
1.1. Қаржылық жоспарлаудың мәні, әдістері мен қағидаттары
1.2. Қаржылық жоспарлаудың жүйесі
1.3. Жоспарлауда қолданылатын қаржылық көрсеткіштер

ІІ. Мемлекеттің қаржысын жоспарлаудың тәжірибесін талдау
2.1. Мемлекеттің қаржысын жоспарлау
2.2. Мемлекеттің бюджеттік түсімдерін болжамдау
2.3. Қаржыны жоспарлаудың шетелдік тәжірибесі

ІІІ. Нарықтық экономикадағы қаржыны жоспарлаудың жетілдіру жолдары

Қорытынды
Кіріспе


І. Қаржылық жоспарлаудың мәні, әдістері,жүйесі мен көрсеткіштері.
1.1. Қаржылық жоспарлаудың мәні, әдістері мен қағидаттары

Қаржылық жоспарлау мен болжау бұл қаржы механизмінің қосалқы жүйесі, саналы басқарудың аса маңызды элементтерінің бірі және әлеуметтік экономикалық жоспарлаудың құрамды бөлігі. Олар экономиканың үйлесімді және тепе теңдік дамуына жетуге, біртұтас ұлттық шаруашылық кешенінің барлық буындарының қызметін үлестіруге, қоғамдық өндіріс өсуінің жоғарғы қарқынын қамтамасыз етуге, халықты әлеуметтік қорғауға бағытталған. Қаржылық жоспарлаудың өзіндік ерекшелігі сол, бұл жоспарлау өндірістің материалдық заттай элементтері турасында, ақшамен қоғамдық ұдайы өндіріске белсенді ықпал жасау турасында ақша қозғалысының салыстырмалы дербестігімен шарттасылған ақша нысанында жүзеге асырылады.
Қаржының табысты іс-әрекет етуі және қоғамдық процестерге белсенді ықпал ету көбінесе қаржы ресурстарының қозғалысын, шаруашылықты жүргізудің барлық деңгейлерінде ақша қорларын қалыптастырып, бөлуді алдын ала үлгілеуге байланысты болады. Мұндай процесс тәртіпті (реттілік) анықтайтын өзара үйлесілген тапсырмалардың, көрсеткіштердің кешенді жүйесін жасауды, ақша түсімдерін жұмылдырудың прогррессивті нысандарын қолдауды қажет етеді.
Қаржылық көрсеткіштерді, белгіленетін қаржы операцияларын негіздеп дәлелдеуге, көптеген шаруашылық шешімдердің нәтижелілігі сияқты, қаржылық жоспарлау мен болжау процесінде қол жетті. Бұл өте ұқсас ұғымдар экономикалық әдебиет пен практикада жиі теңестіріледі. Іс жүзінде қаржылық болжау жоспарлаудың алдында болуы және көптеген нұсқаларды бағалауды жүзеге асыруы тиіс (тиісінше макро және микродеңгейлерде қаржы ресурстарының қозғалысын басқарудың мүмкіндіктерін анықтауы тиіс).
Қаржылық жоспарлаудың көмегімен белгіленетін болжамдар нақтыланады, нақтылы жолдар, көрсеткіштер, өзара үйлесілген міндеттер, оларды іске асырудың дәйектілігі, сондай ақ таңдалынған мақсатқа жетуге көмектесетін әдістер анықталады.
Қаржылық жоспарлау бұл қаржы жоспарларын (тапсырмаларын) әзірлеу, қаралған мерзімде оларды орындау, белгіленген мақсаттарға жетуге бағытталған поцесі. Жоспарлау басқарудың элементі ретінде қаржы саясаты құралдарының бірі болып табылады. Ол ірі шаруашылық өзгерістерді байсалды және елеусіз жасауға мүмкіндік туғызады.
Қаржылық жоспарлаудың объектісі шаруашылық жүргізуші субъектілері мен мемлекеттің қаржылық қызметі, ал қорытынды нәтижесі қаржы жоспарлары мен жеке мекеменің сметаларынан бастап мемлекеттің жиынтық қаржы жоспарына дейінгі қаржы жоспарларын жасау болып табылады. Әрбір жоспарда белгілі бір мерзімге белгіленген кірістер мен шығыстар, қаржы

- 5 -


және кредит жүйелерінің буындары мен байланыстары анықталады. Қаржылық жоспарлаудың нақтылы міндеттері қаржы саясатымен айқындалады. Бұл: жоспарлы тапсырмаларды орындауға қажетті ақшаның көлемі мен олардын көздерін анықтау; крістерді өсірудің, шыығындарды үнемдеудің резервтерін анықтау; орталықтандырылған және орталықтандырылмаған қорлар арасында қаражаттарды бөлуде оңтайлы үйлесімдерді белгілеу және басқалары.
Жоспарлау.
1) экстенсивтілігімен (әлеуметтік саяси және экономикалық құбылыстардың кең шеңберін қамтиды)
2) қарқындылығымен (кәміл техника мен әдістерді қолдануды түсінеді);
3) тиімділігімен (қорытындысында қаржыны басқару қойған міндеттерге жетудің қажеттілігін білдіреді) сипатталады.
Қаржылық жоспарлаудың мына тәсілдемелер пайдаланылады:
а) автоматтық (өткен жылдың деректері келесі жылға көшіріледі). Инфляция кезінде деректер инфляцияның коэффициенттеріне көбейтіледі. Бұл әдіс ең қарапайым әдіс болып табылады және, әдеттегідей, уақыт жетіспеушілігі кезінде пайдаланылады;
ә) статистикалық (өткен жылдардың шығыстарын қосып, өткен жылдардың санына бөледі);
б) нөлдік база тәсілдемесі (барлық айқындамалар қайта есептелуі тиіс бұл әдіс нақтылы қажеттіліктерді есепке алады және оларды мүмкіндіктерімен үйлестіріледі).
Нарықтық экономика жағдайында жоспарлау басқарудың функциясы ретінде экономикалық және әлеуметтік қызметтің барлық жақтарын жалпыға бірдей қамту нысанын алуы тиіс. Егер жоспарлау экономикада қаржы жоспарлауда сүйеніш бөлгіштік процестерге жасалынса, нарықтық экономикада айырбас сферасына сүйенеді, бұл сфера арқылы тауарлар мен қызметтерді өткізу және оларды өндіру мен өткізу кезінде қоғамдық қажетті шығындарды тану (мойындау) жүзеге асырылады.
Демек, нарықтық экономикада тауарлар мен қызметтерді өндіру мен өткізу процесіндегі байланыстың үстемдік және айқындаушы әдісі ақшаны, бағаны, құн заңын, сұраным мен ұсыным заңын кіріктіретін өзінің механизмі бар рынок болады. Нарықтық механизмінің мұндай табиғаты өндіріс пен айырбас нәтижелерін анықтаудың әдісі ретінде, бірақ жоспарлаудың элементтері болатын болжаудың қажеттігін анықтайды.
Қаржылық жоспарлаудың мазмұны ақшалай табыстар мен қорланымдарды жасау, бөлу және қайта бөлу экономикалық процестермен
        
        ҚАЗАҚСТАН  РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ
ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Курстық жұмыс
Тақырыбы: Нарықтық экономикадағы қаржылық жоспарлаудың
ерекшеліктері
Орындаған:_____________________
_____________________
Тексерген:
_____________________
Жоспар
Кіріспе.....................................................................
............................................
I. Қаржылық жоспарлаудың теориялық ... ... ... мәні, әдістері мен қағидаттары
1.2. Қаржылық жоспарлаудың жүйесі
1.3. Жоспарлауда қолданылатын қаржылық көрсеткіштер
ІІ. Мемлекеттің қаржысын жоспарлаудың тәжірибесін ... ... ... ... ... бюджеттік түсімдерін болжамдау
2.3. Қаржыны жоспарлаудың шетелдік тәжірибесі
ІІІ. Нарықтық экономикадағы қаржыны ... ... ... ... жоспарлаудың мәні, әдістері,жүйесі мен көрсеткіштері.
1.1. Қаржылық жоспарлаудың мәні, әдістері мен қағидаттары
Қаржылық жоспарлау мен ... бұл ... ... ... жүйесі,
саналы басқарудың аса маңызды элементтерінің бірі және ... ... ... бөлігі. Олар экономиканың үйлесімді және
тепе теңдік дамуына жетуге, біртұтас ... ... ... барлық
буындарының қызметін үлестіруге, қоғамдық өндіріс өсуінің жоғарғы ... ... ... ... ... ... ... өзіндік ерекшелігі сол, бұл жоспарлау өндірістің материалдық
заттай элементтері турасында, ақшамен қоғамдық ... ... ... ... ... ақша ... ... дербестігімен
шарттасылған ақша нысанында жүзеге асырылады.
Қаржының табысты іс-әрекет етуі және ... ... ... ету көбінесе қаржы ресурстарының қозғалысын, шаруашылықты жүргізудің
барлық деңгейлерінде ақша қорларын қалыптастырып, бөлуді ... ... ... ... ... ... ... (реттілік) анықтайтын
өзара үйлесілген тапсырмалардың, көрсеткіштердің кешенді жүйесін жасауды,
ақша түсімдерін ... ... ... ... қажет етеді.
Қаржылық көрсеткіштерді, белгіленетін қаржы операцияларын ... ... ... шешімдердің нәтижелілігі сияқты, қаржылық
жоспарлау мен ... ... қол ... Бұл өте ... ... әдебиет пен практикада жиі теңестіріледі. Іс жүзінде қаржылық
болжау жоспарлаудың алдында болуы және ... ... ... жүзеге
асыруы тиіс (тиісінше ... және ... ... ... ... мүмкіндіктерін анықтауы тиіс).
Қаржылық жоспарлаудың көмегімен белгіленетін болжамдар нақтыланады, нақтылы
жолдар, көрсеткіштер, өзара үйлесілген міндеттер, ... іске ... ... ақ ... мақсатқа жетуге көмектесетін ... ... бұл ... ... ... әзірлеу,
қаралған мерзімде оларды орындау, белгіленген мақсаттарға ... ... ... ... ... ретінде қаржы саясаты
құралдарының бірі ... ... Ол ірі ... ... ... елеусіз жасауға мүмкіндік туғызады.
Қаржылық жоспарлаудың объектісі шаруашылық жүргізуші субъектілері ... ... ... ал ... ... қаржы жоспарлары мен
жеке мекеменің сметаларынан бастап ... ... ... ... қаржы жоспарларын жасау болып табылады. ... ... ... ... ... кірістер мен шығыстар, қаржы
- 5 -
және кредит ... ... мен ... ... ... нақтылы міндеттері қаржы саясатымен айқындалады. Бұл: жоспарлы
тапсырмаларды орындауға ... ... ... мен ... ... крістерді өсірудің, шыығындарды үнемдеудің резервтерін ... және ... ... арасында қаражаттарды
бөлуде оңтайлы үйлесімдерді белгілеу және басқалары.
Жоспарлау.
1) экстенсивтілігімен (әлеуметтік ... және ... кең ... ... ... ... техника мен әдістерді қолдануды түсінеді);
3) тиімділігімен (қорытындысында қаржыны басқару қойған міндеттерге
жетудің қажеттілігін білдіреді) сипатталады.
Қаржылық жоспарлаудың мына ... ... ... (өткен жылдың деректері келесі жылға ... ... ... ... коэффициенттеріне көбейтіледі. Бұл
әдіс ең ... әдіс ... ... ... ... ... кезінде пайдаланылады;
ә) статистикалық (өткен жылдардың шығыстарын қосып, өткен жылдардың
санына бөледі);
б) нөлдік база тәсілдемесі (барлық айқындамалар ... ... ... әдіс нақтылы қажеттіліктерді есепке алады және оларды мүмкіндіктерімен
үйлестіріледі).
Нарықтық ... ... ... басқарудың функциясы ретінде
экономикалық және әлеуметтік ... ... ... ... ... қамту
нысанын алуы тиіс. Егер жоспарлау экономикада қаржы ... ... ... ... ... экономикада айырбас сферасына
сүйенеді, бұл ... ... ... мен қызметтерді өткізу және оларды
өндіру мен өткізу ... ... ... ... тану ... ... нарықтық экономикада тауарлар мен қызметтерді өндіру мен өткізу
процесіндегі байланыстың үстемдік және айқындаушы әдісі ақшаны, бағаны, құн
заңын, сұраным мен ... ... ... өзінің механизмі бар рынок
болады. Нарықтық механизмінің мұндай ... ... пен ... ... ... ... бірақ жоспарлаудың ... ... ... ... ... ... ақшалай табыстар мен қорланымдарды
жасау, бөлу және қайта бөлу экономикалық процестермен ... ... ... мүмкіндік ретінде көрінеді және ... ... және ... ақша ... қалыптастыру
және пайдалану.
- 6 -
Қаржылық жоспарлау экономиканы және оның ... ... ... функциясы болып табылады. Оны мемлекеттік билік пен басқарудың
органдары, ... және ... ... ... ... асырады.
Шаруашылықты жүргізудің нарықтық жағдайында қаржылық жоспарлау
шаруашылық жүргізудің ... ... ... ... ... ... екі ұштылығына байланысты көбінесе болжау ретінде
жүргізіледі.
Қаржылық болжау мемлекеттің мүмкін болатын ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштерін негіздеу ... ... ... ( жыл) және ұзақ ... ... ... ... Қаржылық болжау қаржы жоспарларын жасау стадияларынан бұрын болады,
қоғам дамуының белгілі бір ... ... ... ... тұжырымын
жасайды. Қаржылық болжаудың мақсаты болжанған кезеңдегі қаржы ресурстарының
шынайы мүмкін ... ... ... ... ... және
пайдалануды анықтау болып табылады. Болжамдар қаржы жүйесінің органдарына
қаржы жүйесін (құрамын) дамыту мен жетілдірудің ... ... ... іске ... ... мен ... ... мүмкіндік береді.
Қаржылық болжау әр түрлі әдістерді қолдануды қажет етеді:
- экономикалық процестерді анықтайтын ... ... ... ... динамикасын бейнелеп көрсететін экономикалық
үлгілерді жасау;
- корреляциялық регрессиялық талдау;
- ... ... ... ... жүргізудің нарықтық жүйесінде сонымен бірге индикативтік,
яғни ұсынбалы (нұсқамалық) жоспарлау ... ол ... ... ... және ... ... субъектілеріне
эконмикалық реттеушілер арқылы ... ... ... ... ... ... экономиканы мемлекеттік теттеуде және экономиканы
ойдағыдай дамытудың бүкіл шегі анықталды.
Қазақстанда ... ... 1993 ... бері ... Оны
жасау барысында батыс Еуропа және шығыс Азия ... ... ... ... 1996 ... бері ... индикативті (жылдық) жоспарлау
негізінде мемлекеттік бюджетті ... ... ... ... ... ... ... ерекшелігі
зерттемелік қасиеті. Яғни қоғамдағы ... ... және жан ... жасау арқылы әлеуметтік экономикалық ... ... әрі алда ... ... өзекті мәселелер нақтылы белгіленеді.
Арналған индикативтік жоспардың басты мақсаты экономикада ... 7 ... ... ... ... индикативтік қаржылық
жоспарлау болып табылады, бұл ... ... ... болжанған дамуды
қамтамасыз ету үшін қаржы ресурстарының шамаланған ауқымын және ... ... ... ... мемлекеттік секторда ғана міндетті
сипаты, ал ... ... ... ... үшін ... сипаты
болады. Соңғыға экономикалық тетіктерді реттелетін бағаны, субсидияларды,
кредиттрді, салық ... мен ... ... және ... ... арқылы жетеді. Аса маңызды
индикаторларға мыналар жатады: валюта бағамы, ... ... ... ... ... ... ... амортизациялық
аударымдарлың нормалары.
Әлеуметтік экономикалық болжау жүйесінде қаржылық ... ... ... ... жоспарлаудың әзірлеу кезінде өндірістік тапсырмалардың
қауырттылығының дәрежесі тексеріледі, өнім өндіру мен оның сапасын жақсарту
бойынша өндірістік қуаттылықтарды ... ... ... ... ... және ... шығасыларды қарастыру резервтері есебінен
қаржы ресурстарын көбейтудің мүмкіндіктері анықталады. өндіріске қолда ... ... ... ... ... ... ... сметалық құнын төмендетуді, басқару аппаратын ұстау
шығындырын ... және т.б. ... ... ... ақшаға деген
қажеттілікті азайтудың жолдары қарастырылады. Сөйтіп қаржылық жоспарлау,
бір ... ... ... ... ... ... қоғамдық өндірістің
процесіне ықпал жасаудың белсенді құралы болып табылады.
Қаржылық жоспарлаудың әдістемелігі аса ... мына ... және ... ... үйлесуі.
Бұл қаржы жоспарларының ... екі ... ... қаржылық жоспарлаудың жергілікті (төменгі) бастаманы
барынша ... ... ... ... ... қаржылық
жоспарлау мемлекетке бірыңғай қаржы саясатын жүргізуге, ... ... ... бөлуді және қайта бөлуді нысаналы басқаруға мүмкіндік
береді. ... ... ... ... ... мен
биліктің жергілікті ... ... ... ... ... ... өркендеудің және оның нәтижелілігін арттырудың
резервтерін іздестірудегі шығармашылық белсенділігін дамытуға жәрдемдеседі.
Биліктің жергілікті ... ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілер қызметінің ... ... ұзақ ... ... ... қаржыларын басқарудың экономикалық әдістеріне көшу үлкен
- 8 -
маңызға ие болып келеді. сонымен бір мезгілде жалпымемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... тұрақтылығын,
қоғамдық өндіріс дамуының әлеуметтік бағдарлануын ... ... оның ... ... ... ... ... жоспарлаудың экономикалық және әлеуметтік
жоспарлаумен тығыз өзара байланысы мен өзара ... ... ... ... ... ... және ... даму
жоспарлары мен болжамдарының көрсеткіштері жатыр. Сонымен бірге қаржылық
жоспарлаудың барысында объектінің ... ... ... ... ... және ... ... жеке
элементтері мен бөлімдерінің баланстық байланыстары ... ... ... ... ... қаржы жоспарларының барлық түрлерінің
тығыз өзара байланысын білдіреді. ... ... ... ... оған ... субъектілердің жоспарлы ... ... ... ... ... жоспары (мемлекеттік
бюджет) басқарудың жергілікті органдарының кәсіпорындары мен ұйымдарының
қаржы ... ... ... ... ... ... ... және жылдық қаржы
жоспарларының тығыз үйлесуін шамалайды, бұған перспективалық ... ... ... және ... ... олардың міндеттерін
нақтылаумен қол жетеді. Қаржыны жоспарлаудың бұл қағидаты ... ... ... ... ... болдырмауға, шаруашылық
жүргізуші субъектілерді, ... ... даму ... ... дұрыс бағыттауға мүмкіндік береді. Бұл қағидат шығыстардың
көпшілігі үшін, ... ... ... ... ... ... Бұл ... жүйелік түрлендірме әдісі жоспарлау,
бағдарламалау және бюджет ... ... ... ... мен ... ... және
баяндауды кіріктіреді.
- бағдарламалау деп ... жету үшін ... ... ... іріктеуді және жаңаларын табуды түсіндіреді;
- бюджет жасау жалпы көпжылдық бағдарламаларды қаржы жылдары бойынша
жылдық бюджеттік цифрлар ... ... ... Бұл ... ... ... сан ... тұлғаланған операциялардың бүкіл жиынтығын
бөлу процесі.
Қаржыны жоспарлау (болжау) белгілі ... ... ... олардың қатарына жататын ең маңыздылары мыналар:
1. Экстрополяция (немесе коэффициенттер) әдісі. Оның мағынасы қаржылық
көрсеткіштерді олардың ... ... ... ... Есеп ... ... ... жетістіктері және оларды өсудің
немесе төмендеудің салыстырмалы тұрақты ... ... ... ... тәртіптің айтарлықтай кемшіліктері бар :
- 9 -
- мүмкін болатын ішкі ... ... ... ... ... материалдық және ақша ресурстарын пайдалануға теріс әсер ... ... ... ... ... қол ... деңгейге қарай
анықталады.
2. Нормативтік әдіске сәйкес жоспарлы қаржылық ... ... мен ... негізінде есепке шығарылады.
3. Матеметикалық үзгалеу әдісі: процестің құру және оны қаржы ... ... әдіс ... ... жабу ... ... қаржы
жоспарларының барлық бөлімдерінің, сонымен бірге өндірістік
жоспарларының барлық ... , ... ... ... және
қаржылық көрсеткіштердің өзара үйесушін қарастырады. Қаржы ... ... үшін ... ... бюджеттің, бұкіл ұлттық
шаруашылықтың шығындары мен табыстарының арасында үйлесімсіздіктің
пайда болуынан сақтандыруға; ұлттық шаруашылықты ... ... мен ... ... ішкі резервтерді жұмылдыруды
ескере отырып оларды жан жақты негңздеуге ... ... ... ... ... ... объектісінің жай-күйінің
параметрлерін анықтау үшін аса ... ... ... ... ... ... жауап беретін қаржылық жоспарлауды ұйымдастыру
оның негізгі қағидаттарын саналы есепке алуды қажет ... ... ... қаржылық жоспарлаудың қағидаттарын анықтауда әр
түрлі көзқарас бар. ... ... ... бұл ... негізгі
ережелері ретінде дамудың барлық дәуірі, кезеңдері үшін бірдей болады.
Өзгеретін ... ... ... тек ... іске ... ... күштерідің, ғылымның және көптеген басқа факторлардың
даму деңгейіне байланысты оның әдістері өзгереді.
Қаржылық жоспарлауда тарихи мына ... ... ... ... ... және предметтік мақсатты. Ведомстволық және
салалық қағидаттар экономиканы бір ... ... ... ... ... кезеңіне сипатты болды.
Нарықтық қатынастар жағдайында аумақтық және ... ... ... ... ... Аумақтық қаржылық жоспарлау әміршіл
аумақтық бөліністердің қаржы ресурстарын анықтауға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ғып қоюға
көмектеседі; объектиті себептер бойынша ресурстардың тапшылығы жағдайында
аймақтың қолайлы ... ... ... ету үшін оларды
орталықтандырылған ... ... ... бөлу мүмкін.
- 10 -
Қаржылық жоспарлаудағы предметтік мақсатты қағидат ... ... ... ... ... және ... ... ету үшін қаржы ресурстарын нақтылы қалыптастыруға және
пайдалануға бағытталған.
Қаржы ... ... ... үш ... ... ... есеп ... отырылған мезгілдің қаржылық көрсеткіштердің
орындалуына экономикалық талдау жасалады. Қаржылық көрсеткіштерді ... ... ... байланысты жүргізіледі. Мұның өзі қаржыларды
толық жұмылдырудың себептерін ашуға, ... ... ... ... ішкі ... резервтерді табуға мүмкіндік бреді.
Екінші кезеңде әлеуметтік және ... даму ... ... ... ... кірістер мен шығыстардың нақтылы
түрлерінің есеп қисаптары жасалады.
Үшінші кезеңде ... ... және ... ... теңестіріледі. Егер қарастырылған шаралар мен жоспарлы
тапсырмалар ақша ресурстарымен сәйкес ... ... ... ... көбейтудің көздері іздестіріледі, оларды аса ... ... ... ал кейбір жағдайда шығындардың жеке
түрлерін тікелей қысқарту қарастырылады.
- 11 ... ... ... жоспарлаудың негізгі құжаты болып келетін ... ... ... ... ... ... және жалпы
мемлекеттің ақшалай табыстары (кірістері) мен қорланымдарын құрудың және
пайдаланудың ... ... ... ... ... ... шаруашылықтың
ресурстармен қамтамасыз етілуін көрсетеді.
Басқарудың барлық деңгейлеріндегі ... саны көп ... бір ... ... үшін ... ... белгілері бойынша
сыныптаған орындар. Экономикалық әдебиеттерде олар ... екі ... ... және ... ... ... қаржы жоспарлары жалпымемлекеттік қаржы ресурстарының
қозғалысын негіздейді, мемлекеттің ... ... ... ... ... бөлу
процестерін белгілейді.
Нысаны бойынша олар әрқашан жиынтық ... ... ... ... оның ... ғана ... ... Сонымен бірге министрліктердің,
ведомстволардың қаржы жоспарларының да құрамалық сипаты болады, бірақ олар
қаржы ресурстарының ... тек ... ... ведомствоның шегінде
ғана жобалайтындықтан, олар бастапқы жоспарларға жатады. Жиынтық қаржы
жоспарлары ең алдымен ... ... ... объектісімен және
сферасымен, жоспарлау әдістерімен және арналымымен ерекшеленеді.
Қазіргі кезде жиынтық ... ... ... ... ... ... ... жалпымемлекеттік болып табылады:
мемлекеттің жиынтық ... ... ... ... ... бюджеттен тыс қорлар.
Жиынтық қаржы балансы деп орта мерзімді ... ... ... ... болжамының қаржылық бағдарламасын айтады. Оны
жасаумен Қаржы министрлігінің, Ұлттық ... ... ... және ... ... ... ... Аймақтарда
баланстын есеп қисаптарын аймақтық органдар жүргізуі ... ... ... мемлекеттің, меншіктің барлық нысанының шаруашылық жүргізуші
субъектілерінің ақша ... ... ... мен көздері және ұдайы
өндіріс пен қоғамдық , қажеттерге (әлеуметтік мәдени шараларға, қорғанысқа,
басқаруға) оларды пайдалану қамтып ... ... ... ... ... таза табыс, тұтынуға
салынатын салықтар (қосылған құнға салынатын салық, ... ... ... ... ... сауда операцияяларының түсетін
түсімдер, салықтар мен алымдар, қысқа мерзімді несиелендірудің ... ... ... ... ... аса ... көрсеткіштері: экономиканы дамытуға
жұмсалатын шығыстар (күрделі жұмсалымдарды қаржыландыру, айналым
- 12 -
қаражаттарының өсіміне ... ... ... субвенциялар);
сыртқы экономикалық операциялар ... ... ... ... жұмсалатын шығыстар; басқару мен ... ... ... ... салымдарының және ұзақ мерзімді кредит беруге арналған
қаражаттардың өсімі.
Жиынтық қаржы балансы сөйтіп ... ... ... ... қаржылық көрсеткіштердің жүйесі болып табылады. Жиынтық қаржы
балансына қамтылатын ... ... оның ... әлеуметтік
экономикалық даму жоспарының материалдық және ... ... ... етудің тетігі болып табылатындығын көрсетеді.
Бесжылдық мерзімге (жылдарға бөле отырып) жасаған кезде бұл ... ... ақша ... ... дамытудың ауқымы мен сипатын ... ... ... ... ... ірілендірілген көрсеткіштер бойынша
оларды министраліктер мен ведомстволарға ... ... ... онда қарастырылған таза табыстың сомасы субъектілер, яғни мекен
жайлары бойынша бөлінбейді. Шығыстардада сондай. Бұл ... ... ... пен ... ... ... ... жасау процесінде жүзеге асырылатын атаулы қаржылық ... ... ... жүзінің барлық елдерінде оперативтік қаржы жоспары мемлекеттік
бюджет болып табылады. Оны ... ... ... ... ... мен ... анықтаудың және жалпы мемлекеттік
қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін ... ... ... ... ... ... ... мен болжамдары мен жүйесінде
бастысы болып келеді, өйткені ... ... мен ... ... ... етеді, мемлекеттің түрлі шаруашылық жүргізуші субъектілері
мен және халықпен ... ... ... ... ... ... белгіленетін жалпы мемлекеттік ... және ... ... ... мемлекеттің функциялары оның ішкі ... ... ... ... ... рөл ... ... нысанында жасалады, онда ағымдағы кезеңде арналған
елдің, оның аумақтарының ... және ... ... бүкіл кірістері мен шығыстары жоспарланады. Сонымен бірге түсім
көздерінің толық жиналуына ... ... ... ... ... тапшылықсыз теңестірілуіне баса назар аударылады.
Аса маңызды оперативтік қаржы жоспары ... ... ... ... қаржы балансының бірқатар елеулі айырмашылықтары бар.
Онда мемлекеттің барлық кірістері емес тек оның ... ... ... ... ... балансында мемлекеттің кірістері мен
шығыстары туралы мәліметтер ірілендірілген түрде бүкіл ұлттық ... ... ал ... ... ... 13 ... ... көрсетіледі. Бюджетте оған түсетін төлемдерінің
нақты атаулары мен оларды төлеушілер, ... және ... ... ... социалистік жүйесі мен қаржы жүйесі барлық
буындарын мемлекеттендірудің жоғары дәрежесі ... ... ... қаржы жоспарлары мен әлеуметтік сақтандырудың бюджеті
сияқты орталықтандырылған қаржы жоспарлары да ... ... ... ... ... бұл ... барлық ақша түсімдері мен
тиісінше стихиялық апараттарды ескерту мен және оның зардаптарын жою ... ... ... ... ... ... бюджеті әлеуметтік сақтандыру қаражаттарын жасау мен бөлуді
жоспарлайтын. Ол кәсіподақ ұйымдарының ... ақша ... ... және ... кеңестерінің бюджеттері,
халықтың әлеуметтік қажеттерін, ВЦСПС-тың орталықтандырылған қаражаттарын
біріктіреді.
Кей жылдары бүкіл ұлттық шаруашылықтың, жеке ... ... ... да жасалады. Оларда бюджет ресурстарынан, мемлекеттік
сақтандырудың ... ... ... ... ... ... ... экономикасы бар елдерде бюджеттен басқа жалпы
мемлекеттік бағдарламаларды қаржымен ... ету, ... ... тыс қорлардың бюджеттері түрінде басқа да орталыұтандырылған
қаржы жоспарлары ... ... ... әлеуметтік, табиғатты қорғау
сипатындағы немесе басқа ... ... ... ... ... ... қалыптастырылады. Бюджеттен тыс қорлар,
әдеттегідей, жалпымемлекеттік ... ... ... ... ... ... көздер есебінен құрылады және өзінің ресурстарын функциялық
міндеттерді ... ... ... ... ... жоспарлары ағымдағы
жылға түсетін барлық түсімдер мен шығындарды анықтайтын құндық баланстар
болып келеді.
Жиынтық қаржы жоспарлары тек қаржы ... ... ... ... ... ... ресурстары қозғалысының деңгейі бойынша да:
жалпымемлекеттік ... жеке ... ... және ... ... ... ... қаржы жоспарларының жүйесі материалдық өндіріс
салалары министрліктерінің (ведомстволарының) кірістері мен ... ... емес ... министрліктерінің шығындарының құрама
сметаларын, қоғамдық ұйымдардың және т.б. ... ... ... ... жоспарларына мыналар жатады: аймақтардың жиынтық қаржы
баланстары, ... ... ... ... ... ... және
тағы басқа жоспарлары жатады.
- 14 -
Қаржы жоспарларының барлық түрлері өзара байланысты: мәселен, салалық
жоспарлар ... ... ... ... ... әдеттегідей, жалпымемлекеттік немесе салалық жоспарлардың бөлігі
болып келеді.
Мезгіліне қарай қаржылық ... ... ... (үшжылдық,
бесжылдық) және перспективалық болып бөлінеді. Қазіргі ... ... ... ... түрлері бір және бесжылдық мерзімге жасалынады.
Шаруашылық баланстар мен ... ... ... ... ... ... іс-әрекет ету факторларының екі
ұштылығына байланысты бес ... және ... ... ... ... ... шектелінген. Арналымына байланысты бес жылға жиынтық
қаржы балансы, бірқатар басқа жиынтық ... ... ... ... ... мен шығыстарының негізгі көрсеткіштері бойынша есеп-
қисаптар жүргізілуі тиіс.
Бастапқы қаржы жоспарларының саны ... ... ... ... көп және ... мен ... әр түрлі. Бұл толып жатқан, ... ... ... ... ... мен қаржыландырылуы әр алуан
шаруашылық жүргізуші субъектілердің, ведомстволардың қаржы ... ... ... ортақтығы (бірлігі) олардың шаруашылық
жүргізудің нақты субъектісінің ақша ... жеке дара ... ... ... келетіндігі, осыдар барып олардың айрықша
арналымын бұл объектінің кірістер мен шығыстарын, оның ... ... және ... ... қозғалысын ортақтастыратын тиісті
қатынастарды анықтау.
Бастапқы қаржы жоспарларын топтастырудың ... ... ... мен оларды есептеудің әдістемесіне, сондай ... және ... ... ... ... қатысушыларымен қаржылық
өзара қатынастардың қалыптасуына ықпал жасайтын түрлі белгілер қойылуы
мүмкін. Оларға ең ... ... ... ... ... ... жалгарлік, кооперативтік кәсіорындардың, ... ... ... ... жеке меншік фирмалардың,
қоғамдық ұйымдардың қаржы жоспарлары ... ... ... ... кәсіпорындарының бірқатар ортақтығымен
қатар жеке субъектілердің қаржы жоспарлары салалық ерекшеліктеріне, өндіріс
өзгешелігіне, кәсіпорынның ... ... типі мен ... ... мен ... ... ... болады. Шаруашылық саласы,
қызмет түрі, ... ... ... есеп ... ... ... көздеріне, кірістер мен шығыстардың құрамына,
құрылымына айтарлықтай әсер етеді. Сондықтан ... ... ... ... ... нысаны, сондай ақ кәсіпорындардың түрлері ... ... ... ірі, ... ... ... топтастырылған
орынды.
- 15 -
Қаржы жүйесінің барлық сфераларын, буындарының қаржы жоспарлары болады
және қаржы жоспарларының нысаны, оның ... ... ... тиісті буынының өзгешелігін бейнелейді.
Бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелердің қаржы жоспарлары
смета деп аталады және ... ... ... анықталады, ал
кірістердің қосымша көздері болған жағдайда шаруашылық ... ... ... мен ... ... бойынша барлық түсімдер мен
шығындарды негіздейтін кіріс-шығыс ... ... ... ... қоғамдық бірлестіктер және сақтық компаниялары қаржы
жоспарларын, мемлекеттік биліктің органдары түрлі деңгейлері бюджеттерді
жасайды. Коммерциялық есепте ... ... ... мен ... ... ... ... мен шығыстардың балансы түрінде ... ... ... ... кәсіпорындар үшін де, ... үшін де ... ... ... ... бөлігінде табыстар мен
қаражаттардың түсімі,шығыс бөлігінде осы ... ... ... анықталады. Баланстың «Кәсіпорындардың бюджетпен өзара ... ... ... ... ... және ... көрсетеді.
Қаражаттарының айналымы үлкен емес шаруашылық – жүргізуші субъектілер
екі бөлімнен: кірістер мен ... ... ... жоспарларын жасайды,
оларда бюджеттен төленетін төлемдер шығыстардың құрамына кіріктіріледі.
Кәсіпорынның ... мен ... ... ... сол, онда
шаруашылық қаржы қызметінің түпкілікті нәтижелері ... ... ... ... ақша ... ... болмайды.
Есептеулер мен ақша қаражаттарының айналымдарын тіркеу арнаулы қаржы
жоспарында - ... ... ... асырылады. «Түсімдер» бөлімінде
өнімді (жұмыстарды, қызметтер көрсетуді) өткізуден түскен табыс, банктардің
қысқа мерзімді өткен дебиторлық берешектің ... ақша ... ... кассадағы және есеп айырысу шотындағы қалдық қамтып
көрсетіледі. «Шығыстар» бөлімінде тауар- ... ... ... ... салықтарды төлеуге жұмсалатын шығындар, ... ... ... ... ... ... ... жүргізуші субъектілерде айналымдардың көлеміне қарай қысқа уақыт
ішінде ( бір ... бес ... ... ... қаржылық жоспарлау жүзеге
асырылады. Нарыққа өту кезінде ... ... ... ... ... ретінде фирманың ішкі қаржы жоспарларының да мәні арта ... ... ... ... ... ... және басқа кәсіпорындар
қаржылық жоспарлауда да жалпы дүниежүзілік стандарттарға көше ... – бұл ... ... техникалық экономикалық
негізіне сайма-сай ... ... Ол ... ... және әлеуметтік дамуының жоспарларына қарағанда жекеше
- 16 -
кәсіпорындар ... ... ... ... ... ... Бизнес-
жоспар өнімнің немесе қызметтер көрсетудің, ерекшеліктерін, олардың
бәсекелестік ... өтім ... ... және ... ... ... ... қаржылық жоспарлау анағұрлым жоғары сапалық деңгейде
жүзеге асырылады және ... ... ... заманғы техникалық
құралдарды және берік ақпараттық базаны пайдалана отырып бұл ... ... ... жаңа ... және ... ... 17 ... Жоспарлауда қолданылатын қаржылық көрсеткіштер
Басқаруда және шаруашылық ... ... ... ... ... ... субъектілердің, салалардың және жалпы
ұлттық шаруашылықтың ақшалай табыстар мен қорланымдарын ... ... ... ... ... жақтарын сипаттайтын жоспардың,
есептің немесе есеп ... ... ... Олар ... ... мөлшерлерде тұлғаланады.қаржылық көрсеткіштер сан және
сапа түрінде белгілі бір қаржы ... ... ... ... қатынастарының элементі бейнелейді.
Шаруашылық жүргізуші төменгі буындарында, мысалы, мынадай аса маңызды
абсолюттік ... ... ... ... ... табыс;
өткізілген өнімнің өзіндік құны;
жалпы табыс;
кезең шығысы;
негізгі қызметтен түсетін табыс;
табыс салығының сомасы;
таза табыс.
Айрықшалықты көрсеткіштер ... ... ... ... және
басқа қорларды пайдаланылады.
Салық салу кезінде жиынтық жылдық табыс, жиынтық жылдық табыстан
шегерімдер, ... ... ... ... және ... ... және басқа
көрсеткіштер қолданылады. Мемлекеттік қйымдар мен мекемелерде жалпы және
жеке элементтер бойынша ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің қаржы
ресурстарының ауқымы мен құрылымын, мемлекеттік бюджет және басқа ... ... ... ... ... ... ... және бюджетке төленетін табыстың үлесін сипаттайды.
Мемлекеттің ... ... ... ... ... қаржы ресурстары ауқымының жалпы ұлттық өнім мен ұлттық табысқа
қатынасын сипаттайтын көрсеткіштер атқарады.
Қаржылық көрсеткіштерді есептеу ... ... мен ... олар ... ... ... бағдарламаларын ғылыми
негіздеуге арналған.
Нормалар мен нормативтер салыстырмалы немесе ... ... ... ... ... ... ... ақша өлшемінде) тұлғаланады.
Қаржылық жоспарлауда қаржы ресурстарын ... ... ... ең ... ... және ... шекті нормалары мен
нормативтері қолданылады. Жиынтық қаржылық ... ... 18 ... ... мен ... ... ... органдарының қаржылық
көрсеткіштерін жоспарлағанда жеке дара ... ... ... ... мен нормативтері сондай-ақ бекітілетін және ... ... ... Бекітілетін нормалар мен нормативтер қолданыстағы
заңнамамен ... есеп ... ішкі ... ... салық мөлшерлемелері, әлеуметтік қажеттерге, бюджеттен тыс
қорларға аударылатын ... ... есеп ... ... және ... мен ... қорлану және тұтыну қорларын,
негізгі қорларды жөндеу қорын жасау нормативтері және ... ... ... ... ... ... жатады. Сандай ақ бірыңғай
нормалар мен нормативтер ... ... әр ... шаруашылық жүргізуші
субъектілер мен салалар үшін ... ... ... ... ... ... ... субъектілерде түрліше болатын айналым
қаражаттарының нормалары мен нормативтері.
Көптеген қаржылық көрсеткіштер бір ... ... ... ... бола ... ... ... деңгейі, түрлі қаржы
қорларының атаулары көрсеткіштер де, ... де ... ... ... ... ... қаржы нәтижелерін жоспарлау мен ... ... ... бұл ... ... ... ... байланысы мен өзара іс қимылы байқалып отыр
- 19 -
ІІ. Мемлекеттің қаржысын жоспарлаудың тәжірибесін талдау.
2.1. Мемлекеттік бюджетті жоспарлау
Бюджеттік ... ... ... және ... бюджетті жоспарлау мен болжамдау арқылы іске асырылады.
Бюджетті жоспарлау рөлі мен мәні ... ... ... ... ... мақсаттарға, әлеуметтік реформаларды дамыту мен әрі қарай
тереңдетуге, ... мен ... ... ... ... дамуға, аграрлық сектордың дамуына, пайдаланудағы ... ... ... ... ... – бюджетті құрғанда
көрінеді.
Бюджеттік жоспарлаудың экономикалық мағынасы барлық ... ... ... ... арасында қоғамдық өнім құны мен ұлттық ... ... ... мен ... бөлісу бойынша мәнерленеді және
әр деңгейдегі ... ... мен ... ... көрінеді.
Бюджеттік жоспарлаудың негізі болып елдің мемлекеттік ... даму ... ... ... қаржылық жоспарлаудың және оның маңызды ...... ... яғни барлық халықшаруашылығын жоспарлаудың
органикалық бөлшегі болып табылады. ... ... ... ... бюджеттік жоспарлаудың рөлі өте зор, ... ол тек ... ... мен ... ... ... және оларды атқаруы,
яғни төлемдер бойынша міндеттемелер тағайындау мен ... ... ... шектелмейді. Бюджеттің басқа ... ... ... ... ... ... жоспарлауға жалпымемлакеттік мән береді. Ол
мемлекеттік басқаруды реформалау мен ... ... ... ... ... қатысушылар арасындағы
қаржылық және ... ... ... ... ... шығындарды, олардың формалары мен қаржыландыру ... ... ... ... ... бюджеттік арнаулардың
мақсаттық сипаттарымен, резервтердің барлағымен және ... ... ... ... ... ... сәйкес болуы
тиіс. Жоспарлау процесінің негізгі ... – ол ... ... ... ... мен басқа да кірістердің жылдық түсімін анықтау және әр
түрлі ... ... ... ... ... ... қамтамасыз
ету. Кірістер мен шығындарды басқарудың тиісті өкілетті ... ... ... мен ... түсуін болжамдау, талдау мен
бақылау жөніндегі жұмыстарын ұйымдастыру мен ... ету, ... ... ... және ... ... кірістік пен шығындық
бөлімдерін атқару жөнінде есеп дайындаумен тұжырымдалады.
- 20 -
Мемлекеттік бюджетті жоспарлау процесінде ... ... ... ... және ... қаржылық жоспар
арасындағы қажетті арақатынас пен жалпы ... ... ... ... ... әрбір қатысушыларының елдің дамуын қаржылық
қамтамасыз етудегі қатысу дәрежесін тағайындау;
• Қаржы ... ... ... ... мен оларды мемлекеттік
мекемелер мен бюджеттік бағдарламалар әкімшіліктері бойынша бөлу;
... ... ... мен ... ... ... ... мемлекеттік бюджет кірістерінің жалпы көлемі мен
әр түрлі көздер арқылы түсетін кірістер ... ... ... ... және ... түрлері бойынша шығындар көлемін анықтау.
Бюджетті жоспарлау процесінде осы мақсаттарды шешу бөлек ... ... ... ... мен ... тиімді бөлуді,
әрбір бюджеттің нақты теңгерушілігін, жыл бойы ... ... және ... ... ... қаржыландырудың қамтамасыз
етеді. Сонымен бірге мемлекеттік материалды және қаржы ... ... мен ... ... ... ... ... бюджетті болжамдау маңында бюджеттің ... ... ... ... ... ... ... бағаларын анықтау
процесі түсіндіріледі. Бұл экономика ... ... ... себебі натуралды көрсеткіштердің болашақ өсуінің ... ... ... ... ... ... ... болжамдаудың негізгі мақсаты – ол ... ... ... ... ... ... ... экономикалық шарттарды
және олардың өзгерістерінің болашақ ... ала ... ... ... ... мен дәйектемелеу. Мұндай болжамдау
нәтижесінің ... ... ... ... ... өте ... мәні ... бюджетін жоспарлау мен болжаудың үш маңызды бағыттарда
жұмыс істеуді қарастырады:
... мен ... ... ... ... ... ... анықтау;
• әрекеттегі заңнамаларға сәйкес бюджет жүйесінің деңгейлері бойынша
реттеуші кірістердің бөлісі;
• қаржылық ... ... ... ... ... бюджеттер арасында арақатынасты тағайындау;
- 21 -
Бюджеттік жоспарлау іс-әрекетінің негізгі шарты – ол ... ... ... ... ... және бірқалыпты түсуін
қамтамасыз еру.
Бюджеттік ... ... ... ... және ... принциптер талаптарына сәйкес ... ... ... ... құрамына республикалық және
жергілікті бюджеттер кіретін елдің мемлекеттік бюджетін құрумен қамтамасыз
етіледі. Әрекеттегі заңнамаларға сәйкес бұл ... ... ... бюджеттерден қаржыландырылған бюджеттер деңгейлері арасындағы
кірістер бөлісу нормативтері мен ұзақ мерзімді ... және ... мен ұзақ ... ... және бюджеттік алымдар мөлшерін
тағайындау негізделеді.
Жоспарлаудың жалғастырушылық принципі орта ... ... ... мен ... ... даму ... ... және болашақ бюджеттік жоспарлау ... ... ... ... орта ... әлеуметтік-экономикалық даму
жоспарының басымдылықты бағыттары ... ... ... ... ... мен шығындарының теңгерушілік принципі бюджетті
қалыптастыруда баланстық әдісті пайдалану негізі арқылы ... ... ... ... ... деңгейдегі бюджетті атқару
мақсатымен дәлелденеді және ол немесе жоғары бюджеттен ... ... ... бюджет шығындарын қысақарту арқылы немесе мемлекеттік
берешекті ... ... не ... ... да ... ... арқылы қамтамасыз етіледі.
Дәйектемелік прицип бюджет жобасына осы ... ... ... ... ... қажеттілігін анықтайтын нормативті құқықтық актілер
негізі арқылы ... ... ... етіледі.
Бюджетті жоспарлағанда аймақтар арасындағы табиғатты климаттық және
әлеуметтік-экономикалық ерекшеліктерді есепке алу ... ... олар ... ... ... негізгі және анықтаушы факторлары.
Сондықтан бюджетті ... ... мен ... ... ... ... натуралды нормативтер – ол бюджетті жоспарлау мен
атқаруда міндетті түрде пайдаланатын материалды ... ... ... ... ... ... ... Олар Үкіметпен жасалады
және бекітіледі.
Жергілікті бюджеттерде қолданатын кірістерді бөлісу нормативтер – ... ... ... арасындағы кірістердің пайыздық арасалмағы. Бұл
нормативтер тұрақты сипаты бар, ... олар орта ... ... ... ... және оларды пайдалану бюджет жүйесі бойынша
шығындық өкілеттілікті шектеуде байланысты.
- 22 -
Мемлекеттің алдағы ... ... ... түсуін болжамдау Салық,
Бюджет кодекстер мен басқа да нормативтік құқықтық актілерге сәйкес ... ... ... ... мен ... орта ... әлеметтік-
экономикалық даму жоспарларының макроэкономикалық көрсеткіштері, елдің
ортамерзімді ... ... ... мен ... ... ... мен ... түсімдерге әсер ... ... ... ... ... алынады. Бюджетті болжамдауда
пайдаланатын негізгі макроэкономикалық көрсеткіштер ретінде жалпы ішкі өнім
көлемі, ақша ... ... ... ... ... ... ... айналымының көлемі, импорттық-экспорттық ... ... ... курсы қолданылады.
Бюджет кодексі мемлекеттің экономикалық саясатына сәйкес орта ... ... ... ... ... іске ... анықтайды. Ал
бюджеттік жоспарлауға стратегиялық бағытты беретін ... ... ... ... ... ... бағдарламаны
анықтайтын арнайы құжат – ол Үкіметтің Орта мерзімді фискалдық саясат атты
құжат. Бұл ... ... Орта ... ... даму ... басқа да стратегиялық және бағдарламалық құжаттар негізінде жыл ... ... ... ... ... ... ... Бұл құжаттың
маңыздылығы мен қажеттілігі, ең ... ... ... ... көп
жағдайда оның қаржы жүйесінің даму бағыттарына тәуелді ... ... ... ... ... мен оның ... талаптарға
сәйкестігімен дәлелденеді.
Республикалық бюджеттің атқарылуын Қазақстан ... ... ... Заң ... ... жағдайларда републикалық
бюджетке тауарлық немесе заттай ... ... және ... ... ... мемлекеттің мекемелердің
жұмсауына байланысты операциялар республикалық ... ... ... секторы ұйымдарынан республикалық бюджетке түскен түсімдердің
олардың бекітілген көлеміне асып түсетін бөлігі мен республикалық
меншіктегі және кен өндіруші әрі өңдеуші ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Үкіметі
белгілейтін тәртіппен бюджетті атқару жөніндегі уәкілетті орган
республикалық бюджеттен Қазақстан Республикасының Ұлттық қорына ... ... ... ... аударылған сома республикалық
бюджеттік атқарылу туралы есепке көрсетіледі.
Қазақстан Республикасының Үкіметі ... ... ... ... ... және бюджеттің атқарылу барысында ағымдағы
қаржы жылына арналған республикалық ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік мекемелердің құрылым
мен функцияларын ... ... 23 ... ... ... асыруға байланысты бағдарламаларды іске асыратын
мемлекеттік органдар тізбесінде өзгерістер ... ... ... ... жөніндегі уәкілетті орган белгілеген тәртіппен:
тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет ... ... іске ... ... Республикасы Үкіметінің актісіне және бюджетке түсетін
ақша түсімдерінің ... ... ... ескере отырып бюджеттік
бағдарламаны қаржыландыру жоспарларына сәйкес ... ... ... ... ... және оған ... енгізеді;
бюджетке түсетін нақты түсімдерді ... ... пен ... ... ... бюджеттердің арасында кірістерді бөлу
нормативтері бойынша ... ... ... ... ... ақша ... ... отырған көлемін
ескере отырып, республикалық бюджетті қаржыландырудың жиынтық ... ... ... рұқсаттар береді. Республикалық
бюджеттік бағдарламалар әкімшісінің рұқсатына және бюджеттік бағдарламаның
паспортына сәйкес мемлекеттік мекемелердің міндеттемелерін ... ... ... негізінде мемлекеттік мекемелердің қабылдаған
міндеттемелері бойынша төлемдерді ... ... ... ... ... ... ... және заңды тұлғалардың мемлекеттік мекемелер алдында ... ... ... ... бюджеттен
қаржыландырылатын мемлекеттік ... ... ... ... жеке және ... ... республикалық бюджет
алдындағы борыштық міндеттемелерінің және ... ... ... ... активтерінің есебін жүргізеді.
Бюджеттік түсетін ақша түсімдерінің күтіліп отырған көлемі алдағы
міндеттемелер ... және ... ... үшін ... болған
жағдайда, республикалық бюджеттік бағдарламалардың әкімшілеріне ... ... ... ... ... ... ақпарат береді. Ағымдағы қаржы жылының ішінде, бюджетке түсетін ақша
түсімдерінің ... ... ... ... ... ... ... бюджеттің одан әрі атқарылуы жөнінде шешім қабылдау үшін
Қазақстан Республикасының Үкіметін хабардар ... ... бос ... ... ... ... ... орналастырады; бюджеттік
бағдарламалардың паспорттарына ... ... ... іске ... ... ... егер республикалық
бюджеттік бағдарламалардың іске асырылуын бағалау ... ... ... ... ... әзірлейді; бөлінген қаражаттар рұқсаттарда
көзделмеген мақсаттарға пайдаланылған жағдайда, бюджет қаражаттарды кері
қайтарып алуды жүргізеді.
- 24 -
Бюджеттік бағдарламаларды ... ... ... бюджетті
қаржыландырудың жиынтық жоспарына жатады.
Республикалық бюджеттік бағдарламалардың әкімшісі ... ... ... ... ... ... ... өзгерістер енгізеді; бюджеттік бағдарламаларды ... ... ... ... жиынтық жоспарына
сәйкестігін қамтамасыз етеді; бюджеттің атқарылуы жөніндегі уәкілетті
органға ... ... ... ... ... етеді.
Мемлекеттік бюджеттің атқарылу жөніндегі уәкілетті орган берген рұқсаттар
шегінде бюджеттік ... ... ... ... паспорттарына сәйкес мемлекеттік мекемелерге рұсаттар
береді, бюджеттік бағдарламаларды іске асырылу мониторингін және ... ... ... ... ... мекеме
белгіленген тәртіппен:
• бюджеттік бағдарламаларды ... ... ... ... бюджеттік бағдарламалардың әкімшісіне оны өзгерту
жөнінде ... ... ... ... ... бағдарламалар әкімшілерінің рұқсаттары шегінде
бюджеттік бағдарламаның паспортына сәйкес міндеттемелер қабылдайды;
• бюджеттік бағдарламаның ... ... ... ... ... ... республикалық бюджеттің атқарылуы бойынша жасалған операциялардың
есебін жүргізеді;
... ... ... уәкілетті органға және Республикалық
бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетіне республикалық
бюджеттің атқарылуы туралы есепті ... ... ... ... ... ... бюджет қаражаттарының қалдықтары, бюджет
қаражаттарының бос қалдықтары қаржы ... ... ... үкіметтік
борышты өтеуге және ұйымдастырылған бағалы қағаздар рыногында ... ... ... сатып алуға пайдалануы мүмкін. ... ... ... ... атқарылуы барысында тиісті
қаржы жылына арналған республикалық ... ... ... ... ... ... бағдарламаларды қаржыландырудың арнаулы
тәртібін белгілеуге құқылы.
Жергілікті ... ... ... ... ... бөліністер
бюджеттің атқарылуын, бюджеттік қаражаттардың тиімді және ... ... ... ... ... қаржыландыру
жоспарларын және ... ... ... ... 25 -
жоспарын жасаумен бекітеді. Жергілікті уәкілетті органдардың, жергілікті
бюджеттік бағдарламалар әкімшілеріне рұхсат береді.
Жергілікті уәкілетті ... ... ... мәслихаттың ағымдағы
қаржы жылына арналған жергіліқті бюджетті ... ... ... ... ... ... ... ақша түсімдерінің күтіліп отырған
көлемін ескере отырып, ... ... ... ... жергілікті бюджетті қаржыландырудың жиынтық жоспарын бекітеді ... ... ... және оны бюджеттің атқарылуы жөніндегі уәкілетті
органның аумақтық бөлімшелеріне табыс етеді.
Бюджеттік ... ... ... түсетін ақша
түсімдерінің күтіліп отырған көлемін ескере отырып, жергілікті бюджеттік
бағдарламалардың әкімшілеріне ... ... ... ... ... ... ... көлемін алдағы айларда міндеттемелер қабылдау
және төлемдер жүргізу үшін жеткіліксіз болған ... ... ... ... ... ... ... өзгерістер енгізу туралы ақпарат береді.
2008 жылдан бастап экономиканың шикізаттық емес секторында шағын ... ... ... ... инвестициялық салықтық преференциялар
алудың хабарлау жүйесін енгізу.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... шығыстарын бағдарлау үшін мыналар көзделеді:
- стратегиялық, орта ... және ... ... ... мен
міндеттерін ықпалдастыру;
- бюджетті жоспарлау және атқару ... ... ... мен ... тиімсіз шығындарды қысқартуға бағдарлау;
- бюджетті қалыптастыру мен атқару процесінің ... ... ... ... ... бюджеттік тәртіпті сақтау
бойынша қойылатын талаптарды күшейту;
- бюджет ақшасын ... ... ... ... ... 26 ... Бюджет түсімдерін болжамдау
Бюджеттік кірістері ол ... ... ... ... бір ортаға топталған қаржы ресурстарының ... және ... ... ... әр ... иелік істеуге ақысыз және
қайтарылмайтын тәртіппен түсетін ақша ... ... ... ... ... ... ... мен әдістер жиынтығы
мемлекеттік бюджеттің түсімдер ... ... ... ... ... кодексімен тағайындаған белгілі мөлшерде және тағайындарған мерзімде
бюджет есебіне алынатын міндетті төлемдер түсініледі.
Бюджет түсімдерінің негізін ... мен ... ... ... ... ... аумағында орналасқан меншік және
шаруашылық формаларынан тәуелсіз барлық заңды тұлғалар мен ... ... ... ... ... алымдар және міндетті
төлемдер төлеуге тартылады. Салықтар, алымдар мен төлем төлеушілер, яғни
заңды және жеке ... ... ... ... ... ... ... ету мен әрекеттегі заңнамаларға сәйкес оларды
уақытымен және толығымен ... ... ... ... ... Салық түсімдері контингентінің есеп әдісінің
сипаттамасы. Корпарациялық ... ... ... бірнеше есептеу
нұсқаларымен анықталады. Бірінші нұсқа бойынша ... ... ... ... ... ... пайдаланады. Бұл мәліметтер
арқылы ең алдымен болжамдау мезіміне салық салынатын табыс анықталады.
Сонымен ... ... ... ... де ... яғни есепті
мерзімі бойынша анықталған салық салынатын табыс ағымдағы жылғы инфляция
деңгейі мен ... ... ... ... ... инфляция деңгейіне
коррекцияланады. Сондай ақ, осыған қоса зияндар көлемінің өзгерістері мен
оларды ауыстыру ... ... ... ... ... ... табыс салығының сомасы келесі
формула арқылы анықталады.
Тб = Де*Ia /100%* Iб/100%* Сор., мұнда
Тб – корпорациялық табыс ... ...... жылға салық салынған табыс көлемі;
Іа-ағымдағы жылғы тұтынушылық бағалар индексі;
Іб-жоспарлаушы жылға тұтынушылық ... ... ... ... ... ... ... бойынша әрбір аймақтағы ірі салық төлеушілер бойы
корпорациялық ... ... ... және ... ... мен ... бойынша жылдық артық – ауыс ... және алым – ... ... ... ... ... пайдаланады. Мұндай
есептеуде күтілетін түсімдерден тұрақты сипатта емес және өндірістік іс ... ... жоқ ... ... ... 27 -
салықтың күтілетін сомасы жоспарлап ... ... ... ... ... ... ... сомасы бұл арада
келесі формула арқылы анықталады.
Тб = Со*Iб/100%*Ik/100%*Cop.
Дивиденттерден, сый ... ... ... ... ... ... көздерден түскен табыстарына ... ... ... олардың ақырғы екі жыл боый түсімдерінің динамикасы мен
болжамдап отырған мерзімдегі ... ... ... ... ... ... ... көзінен салынатын
жеке табыс салығын болжамдау үшін салық ... ... ... ... ... Ең алдымен есептелген салық
салынатын ... ... мен жеке ... ... ... пайдалана отырып,
аймақтар бойынша өткен жылмен есепті жылды қалыптасқан салық алуының орташа
пайызын келесі формула арқылы ... ... = Сж / To * ...... ... ... ... – есепті жылдағы төлем көзінен салынатын жеке ... ...... ... ... ... табыстың есептелген сомасы.
Осы пайыз бен табыс сомасының негізінде ағымдағы жылдағы ... ... ... ... ... салынатын жеке табыс салығының
болжамы келесі формула арқылы есептеуге болады:
Сж = Тк*I / 100% * Oa / ... ... ... ... ... ... жеке ... салығын
есептеу үшін салық салуға жатпайтын табыс сомасы мен ... ... ... ... ... салық салынбайтын табыс сомасына орташа
мөлшерлемені қолданылады. Бұл арада аймақ бойынша ... ... ... әсер ... ... коррекцияланған есепті
мәліметтер арқылы анықталады.
Біржолғы талон бойынша қызмет ... жеке ... жеке ... ... үшін ... ... ... тәртіппен іс әрекет
атқаратын жеке тұлғалардың саны жөніндегі жергілікті атқарушы органдардың
мәліметтері мен ... ... ... ... ... талондардың құны пайдаланады.
Заңды тұлғалар мен жеке ... ... ... ... үшін ... ... мезгілдегі жеке тұлғалардың негізгі құралдары
мен материалды емес активтерінің құны жөніндегі статистикалық мәліметтер
пайдаланады. Есептеу маңында ... ... ... салынбайтын объектілер
құны, мүлік салығын төлемейтін жеке ... ... ... ... емес ... құны ... Негізгі құралдардың салық
салатын құны болашақ қайта бағалау ... ... ... бекітілген салық мөлшерлемесі негізінеде ... ... = ... 28 ... ... ... ... болжамы жеке тұлғаның меншік
құқығында жеке кәсіпкерлік іс әрекетте ... ... ... ... ... ... негізінде анықталады. Уәкілетті
орган салық салатын ... ... ... үшін ... үй ... бір ... ... құны, оның көлемі, тозу коэффиценттерімен ... ... ... қоса, есептеу жасағанда әрекеттегі
заңнамаға сәйкес берілген жеңілдіктер де ... ... Бұл ... ... ... келесі формула арқылы анықталады:
См = Қнқ* Сс/100%
Көлік құралдарының салығының болжамы көлік құралдарының ... жүк ... мен ... ... ... ... ... бойынша ішкі істер органдары дайындайтын олардың саны ... ... ... ... ... жалпы санынан салықтық
заңнамаға сәйкес берілетін жеңілдіктері бар заңды және жеке тұлғалардың
көлік құралдары саны ... ... ... ... түрі мен ... ... ... келесі формула арқылы есептеледі:
Ск = Кс* АЕК* Сс* К/ ... ... ... ... үшін ... ... осы салық
бойынша салық декларацияларының мәліметтерін пайдаланады. Салық салынатын
табыстың нақты көлемі мен ... ... ... ... = Ән / Тн * ... ... қарастырылған жеңілдіктерді есептей отырып, жер
салығының болжамдық срмасы келесі формула арқылы анықталады:
Жж =Аж * Со * ... – жер ... ... ... – жер учаскесінің алқабы;
Со - әрбір жер категориясы бойынша орташа базалық мөлшерлеме;
К - заңнамаға сәйкес жеке төлеушілер үшін ... ... ... ... ... ... ... іске асырылады – а)
ауыл шаруашылық мақсатындағы жерлер; ә) елді мекен жерлері; б) ... ... ... және өзге де ауыл шаруашылығы емес мақсаттағы
жерлер.
Бірыңғай жер ... ... үшін де ... ... Бұл ... ... базасы болып жер учаскесінің бағалау құны
табылады, ал оның сомасы осы ... ... ... ... ... ... ... ресурстарын пайдаланғаны үшін төлемақының болжамдық ... ... ... уәкілетті органдардың мәліметтері негізі мен төлемақы
төленетін объектілер ... және су ... мен ... су ... ... ... тағайындаған мөлшерлемелерді қолдану арқылы
келесі формуламен есептеледі:
Тс = Сп * С
- 29 -
Салық ... ... есеп ... ... ... ... ... жөніндегі орталық уәкілетті орган ағымдағы салық
түсімдері бойынша барлық мәліметтерді қортындап, ... ... ... ... ... ... ... бюджеттік жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті орган ... ... ... даму ... макроэкономикалық
көрсеткіштері негізінде салық түсімдерінің контингенттерін болжамдап,
оларды бюджеттік жоспарлау жөніндегі ... ... ... бюджеттік жоспарлау және бюджетті атқару жөніндегі ... ... ... аумақ бойынша кірістер ... іске ... ... ... ... ... әрекеттегі
заңнамалық және нормативтік актілерге енгізілген өзгерістер ... ... ... және ... бюджет жүйесінің деңгейлері
бойынша кезекті жылға ... ... ... ... ... ... ... тиіс.
Тауарлар, жұмыстар және қызметтер бойынша ішкі ... ... Ішкі ... ... салықтар ол тауарлардың бағасы арқылы төленетін
немесе тарифке енгізілетін сол тауарлар мен ... ... ... ... ... төлеушілері болып сол тауар немесе ... ... ... ... ... ... Ішкі салықтарға қосылған құн
салығы мен ... ... құн ... ... екі вариантпен болжамдау мүмкін.
Бірінші ... ... ... ... мерзімді әлеуметті экономикалық даму
жоспарына сәйкес жалпы ішкі өнімнің болжамдық көлемі мен ҚҚС ... ... ... Екінші вариантының есебі ҚҚС түсуінің мониторинг
жөніндегі салық органдарының мәліметтеріне негізделеді. Бұл арада ірі ... ... ... және ... ҚҚС ... ... ... Республикасында өндірілген тауарлар бойынша акциздерді
болжамдау үшін алдыңғы ... ... ... ... көлемі
жөнінде мәліметтер пайдаланады. Өндіріс көлемі орташа мерзімді әлеуметтік
экономикалық даму жоспарының көрсеткіштері ... ... ... түрлері бойынша акциз түсуінің болжамдық сомасы келесі формула арқылы
есептеледі:
Аж = Өк * Са , Аи = Иж * ... ... және ... ... ... салық түсімдерін
болжау. Кедендік баждар, басқа салықтар, халықаралық сауда мен сыртқы
операциялар ... ... үшін ... ... ... мен республика
аумағында ағымдағы ... ... ... ... 30 ... ... ... мен импортталынған тауарлардың салық
салынатын кедендік құны жөніндегі кеден ... ... ... ... ... қолданады. Сонымен қаса, салық және кеден
заңнамаларындағы өзгерістер мен теңгенің курсы есептеледі.
Шетке шығаратын тауарлар бойынша ... ... ... ... ... ... база ... республика немесе аймақтың орташа
мерзімді әлеуметтік-экономикалық даму жоспарында қарастырылған ... ... ... ... ... түсімдерді болжамдау жер қойнауын
пайдалану жөніндегі қол ... ... ... негізінде іске асырылады.
Коммерциялық табу бонус ... ... ... пайдалы қазбаларды
өндіріп алу жөніндегі өзара шаттар негізінде жасалады.
Өнімді бөлу бойынша Қазақстан ... ... ... ... үшін ... ... ... көрсеткіштер керек,
бірақ роялтидің орташа мөлшерлемесі орнына өзара ... ... бөлу ... ... ... үлес ... ... пайда салықтың түсімдерін болжамдау есепті жылда
әрбір ... шарт ... жер ... пайдаланушылардың ішкі пайда нормасы
20 пайыздың үстінен алынған таза табыс сомасына ... ... ... түсімдерімен қатар салық емес түсімдер ... ... көбі ... ... ... арқылы есептелмейді
және тұрақты фискалды сипатта емес. Сондықтан басқа түсімдерге ... емес ... ... ... ... ... ... олар
өткен жылғы деңгейде болжамдалады. Сондай болжамдау негізі болып салық емес
түсімдердің ... ... ... актілер табылады. Салық
емес түсімдерді болжамдау манңында олардың ... жыл бойы ... және ... ... ... ... бағалардың индексі
мен теңге курсының өзгерісі пайдаланады.
Бюджетке мемлекеттік баж ... ... ... ... ... ... динамикасы анықталып, ағымдағы жылғы түсімдері
бағаланып, ... ... ... ... ... арқылы
жүргізіледі.
Кәсіпкерлік және кәсіптік қызметтер атқару үшін ... ... да ... ... ... мен ... жылдағы салық
салынатын базаның шамаланған өзгерістеріне түзетілген ... ... ... ... ... ... кірістерге мүлікті табыс,
жеке кәсіпкердің салық салынатын ... ... мен жеке ... ... ... ... салынбайтын басқа табыстар жатады. Мүлікті
табыс жылжымайтын ... ... ... ... бағалы тастар,
металлдар мен олардың ... ... өнер ... ... сату құны мен ... сатып алу құндарының арасындағы оң
айырма арқылы қалыптасады.
- 31 -
Капиталмен жасалған ... ... ... ... ... ... түсетін түсімдерді болжамдау осы төлемдерді төлеуді
реттейтін заңнамалық актілерге ... ... ... ... мүлікті,смемлекеттің меншігіндегі материалды емес
активтерді үшін ел мен аймақтардың орташа мерзімді әлеуметті экономикалық
даму ... ... ... ... ... және басқа да
мемлекеттік органдардың болжамдық көрсеткіштері пайдаланылады.
Мүлік сатудан түсетін түсімдерді болжамдау олардың ... ... ... ... ... бағалардың индексінде ... ... іске ... Бұл болжамдаудың ерекшелігі ол
мемлекеттік мекемелер бойы ... ... ... ... ... бөлу. Республикалық ... осы ... ... мемлекеттік мүлігін сатудан түсетін түсімдер
сомасы болжамдалады, ал ... ... ... бюджетінен қаржыландырылатын
мекемелердің мүлігін сатудан түсетін түсімдер. Республикалық маңызы бар
қала, астана, аудан және ... ... бар ... ... ... ... ... түсімдер болжамы тиісті ... ... ... ... мен жер учаскелерін
сатудан алынатын ақшадан ... ... ... ... ... ... қатар
бюджет жүйесінің барлық деңгейлерінің кірістерінде ресми ... ... ... Бюджет кодексіне сәйкес республикалық
бюджет пен облыс, ... ... бар ... ... бюджеттері
арасындағы жалпы сипаттағы ресми ... ... ... ... ... ... абсалюттік сомамен республикалық бюджет
жөніндегі Заңмен,ал облыс пен аудан аралығындағы ресми ... ... ... ... ... бюджеттен бөлінетін ресми трансферттерінің болжамдық
көлемі мен ... ... ... ... жоспарлау жөніндегі
орталық уәкілетті орган жеткізеді. Бюджеттік жоспарлау жөніндегі жергілікті
уәкілетті органдар қосымша бюджеттік ... ... ... ... ... ... ... бағдарламалар бойынша
бөледі.
Аудан бюджеттерінің түсімдер көлемінде облыс бюджетінен бөлінген ресми
трансферттер есептеледі, ал облыс бюджетіне ресми ... ... ... де, республикалық бюджеттен де түседі. Республикалық бюджет
түсімдерінің көлемінде ... ... мен ... ... түсетін ресми
трансферттер есептеледі.
- 32 -
2.3.Қаржылық жоспарлаудың шетелдік тәжірибесі.
Франция әлемдегі жоғары дамыған бес ... ... ... Франция
ЖІӨ көлемі жағынан АҚШ, Жапония және Германиядан кейінгі төртінші орында.
Экономикада маңызды орынды ғылыми зерттеулер және ... ... ... ... ... ... ... тарту бойынша
әлемде төртінші орында. Инвесторлар мемлекеттегі қаржы тұрақтылығын, ғылыми
зеттеулердің жоғары деңгейін, алдыңғы қатарлы ... ... ... маңызды факторларды ерекше бағалайды. Экспорт ... ... ... ... Европалық қауымдастық : 63%( Германия
16%, Ұлыбритания 10%, Испания 9%, Италия 9%, және АҚШ 8%). ... ... ... ... ... 62%( Германия 16%, Ұлыбритания 8%,
АҚШ 7%, Бельгия – Люксенбург 11%).
Бюджет ... ... – 210 млрд ... ... – 240 ... ... – 325 млрд доллар. Импорт – 320 млрд доллар.
Дамыған мемлекеттер ішінде ... ... ... ЖІӨ-гі
салықтық түсімдердің жоғарғы үлесі мен әлеуметтік қор ... ... ... ... тән ерекшелік – тікелей салық
салудың төмен деңгейі мен ... ... ... ... Жанама
салықтар жалпы бюджет табыстарының 60% береді, негізінен бұл ҚҚС-ғы (оның
үлесі 45%). Ал, ... ... ... ... ... жеке ... табыс салығы ие, оның үлесі жалпы түсімдердің 20% ... ... ... ... ... ... жұмыссыздық деңгейін
төмендетуде күрделі қадамдар ... ... ... ... көп ... ерекшеленіп: жалпы
бюджет, қазынашылықтың арнайы шоттары, біріккен бюджеттер, арнайы қорлар,
жергілікті қаржылар және мемлекеттік кәсіпорын қаржыларынан тұрады.
Мемлекеттік ... ... ел ... 47%, ... бюджетке
9%, әлеуметтік сақтандыру қорына 4%, мемлекеттік кәсіпорындарға шамамен 4%
үлесі тиеді.
Мемлекеттік бюджет – бұл ... ... және ... сипаттайтын қаржы жүйесінің негізгі ... ... ... ... ... ... бюджеттер.
Біріккен бюджет құрамында: ағымдағы іс қызметтерге байланысты табыстар
мен шығыстар, инвестициялық ... мен ... ... ... ... ... ... сальдосы жалпы бюджетке көрсетіледі, ... ... ... ... болса субсидиялар жалпы
бюджеттен бөлінеді.
Франциядағы мемлекеттік қаржылардың ... ... ... ... өсіп ... сипатталуда. Ұлттық табыстағы
- 33 -
мемлекеттік шығындар үлесі жылдан жылға өсуде. Бүгінгі таңда бұл үлес 50%
құрайды.
Францияның 2001 – 2015 ... ... ... ... ... Кейінгі жылдардағы Францияның даму ерекшеліктері экстенсивті
сипатта байқалады.Бұл бағыт еңбекпен ... ... ... ... ... ... жағымды факторлармен айқындалуда,
атап айтқанда жұмыссыздықпен күрес. 2002 - 2004 ... ... ... ... ... жұмыссыздар үлесі 12,5% дан 19,7% - ға
төмендеді. 2004 жылдың қаңтар айында ... ... ... ... ... ... бағдарламасын ... ... ... – салық ауыртпалығын азайтып, 2006 жылғы ЖІӨ
- ң 43,7% дейін салық ауыртпалығын төмендету.
Францияның ... ... ... сәйкес, 2005 жылғы
елдегі бюджет тапшылығы салықтардың төмендетілгеніне қарамастан ... ... ... шықты. Бұл көрсеткіш 205 млрд франктен асқан жоқ,
2004 жылдың аяғында 215 млрд ... ... ... ... ... ... қарамастан 2005 жылдың қаңтар айында шыққан үш жылдық жоспар
бойынша Франция 2006 жылы ... ... ... 40 млрд ... арқылы бюджет тапшылығынан арылуды мақсат етті. Бұл ... ... ... ... Жуық ... 15 жыл бойы ... дамуы Батыс Еуропа
аймақтарының жалпылама даму тенденцияларына сәйкестендіріліп ... ... бар. Осы ... аралығында Францияның орташа жылдық өсу ... ... 2,4 – 2,6 % ... ... ... Франция үшін жеке бизнес
саласын қолдап, әсіресе бәсеке қабілеттілігін ... ... ... ... ... жұмыссыздықты әлде қайда төмендетуге ... әлде ... ... оған ... ... іске ... 34 ... Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердің қызметтерін
жетілдіру жолдары.
Азаматтардың тұрғын үй проблемаларын шешу және ... мен ... ... мүлік рыногын жандандыру үшін “Самұрық – Қазына”
қоры арқылы ипотекалық кредит берудің және тұрғын үй ... ... ... іске ... ... Осы ... қаржыландыруға
Қор Ұлттық қордың және жинақтаушы зейнетақы қорларының ... ... ... ... 5 ... АҚШ ... (600 ... теңге )
мөлшерінде сома беретін болады. Осы ... ... ... ... ... ... ... және Астана қалаларында құрылыс
аяқталмаған тұрғын үй ... ... ... беру ... ... деңгейдегі банктер мен тұрғын үйді әділ бағасы бойынша сатуға
дайын құрылыс салушы компаниялар осы бағдарламаға қатысушылар ... ... ... ... ... ... негізгі параметрлері:
1) “Самұрық – Қазына” қоры екінші деңгейдегі банктерде ... ... 15 ... ... ... ... ашатын болады. Өз кезегінде
екінші деңгейдегі банктер қарыз алушылардың әр ... ... ... мерзімінен бұрын өтеу құқығымен 10.5%- 12.5% -
бен 15 жыл мерзімге дейін беретін болады.
2) Қаражаттың бір ... жаңа ... ... үшін ... ставканың
10.5 % деңгейінде болуын және 2009 жыл бойы іске асырылуын ... ... ... ... ... Осы бағдарлама
халыққа ипотека бойынша жеңілдікті ... және ... ... бағасы бойынша тұрғын үй алуға мүмкіндік береді. Екінші
деңгейдегі банктер ... ... ... ... ... ... ... беру жолымен қарыз алушы құрылыс
компаниялармен ахуалды түзертуге және ... ... ... дәрежеде жақсартуға мүмкіндік алады.
3) Екінші деңгейдегі банктер бұған дейінгі ... ... 120 ... ... ... үй алуға ипотекалық қарыз алған және осы
ипотекалық қарызға қызмет көрсету ... өз ... ... қарыз алушының, ипотекалық қарыз алуды қамтамассыз ететін
тұрғын үйді ... ... ... үйі ... ... ... бір бөлігін қарыз алушылар үшін ипотекалық ... ... ... 10.5% - 12.5-ға дейін ... ... Өз ... ... ... ... және мемлекет қатысатын
акционерлік қоғамдардың атынан Астана және ... 31 ... ... әділ ... жаға тұрғын үйлер сатып алатын
болады.
Үкімет, сондай ақ ... үйге ... ... ету ... ... ... Бұл үшін қолданыстағы тұрғын үй құрылысын
дамыту бағдарламасына өзгерістер енгізілді.
Әкімдіктерге жеке ... ... ... ... аяқталған
және дайындығы жоғары дәрежедегі нысандардан белгіленген баға бойынша
сатып алу ... ... ... Бұл ... үй ... іске ... мүмкіндік береді.
Азаматтарды тұрғын үймен қамтамасыз етуді ұлғайту мақсатында арендалық
тұрғын үй құрылысына 15 ... ... ... ... Бұл ... 265
мың шаршы метр арендалық тұрғын үйді ... ... ... ... бағдарлама шеңберінде салынған барлық обектілер тұрғын үй
құрылыс жинақтарының жүйесі арқылы сатылатын болады. Бұл ... ... ... дан ... ... ... ... алдын ала тұрғын үй
қарыздарын ұсынуға және ... үй ... алу үшін ... ... байланысты қиындықтарды болдырмауға мүмкіндік береді.
Үлескерлердің құқықтарын қорғауды ... ... ... үлестік
құрылыс мәселелері бойынша заңнамаға өзгерістер енгізетін ... ... ... ... ... ... ... шағын және орта бизнеске көмек көрсету жалғасатын
болады. Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... орта бизнестің барлық субъектілеріне көрсетілетін болады.
Біріншіден, осы мақсаттарға “Самұрық - ... ” қоры 2009 жылы ... ... АҚШ ... (120 млрд теңге) бөледі. Бөлінетін қаражат шеңберінде
70% ағымдағы жобаларды қайта қаржыландыруға және 30% жаңа ... ... ... ... деңгейдегі банктер шағын және орта бизнеске кредит беру бойынша
барлық бағдарламалардың операторлары ... ... ... ” қоры
бөлетін қаражат шеңберінде бір жобаны қаржыландыруға арналған лимит 3-тен ... АҚШ. ... ... ... ... қорымен бірлесіп шағын және орта бизнес үшін
сыйақы ставкасын дағдарысқа ... ... ... ... ... шара қабылдайды, сондай-ақ тиімді ставканы тағайындай
отырып, ... және орта ... ... ... қабылданған барлық
бағдарламалар қайта қаралатын болады.
“Даму” кәсіпкерлікті дамыту қоры ... және орта ... ... ... беру ... енгізетін болады.
Екіншіден,”Самұрық-Қазына”қоры ауылдық жерде шағын кредит берудің,
оның ішінде ауылдық ... ... ... бағдарламасын әзірлейді.
- 32 -
Үшіншіден, шағын және орта бизнес субъектілерін тұрақты тапсырыстармен
қамтамасыз ету ... ... ... ... алу ... ... қолданылуы шеңберінде ... ... мен ... ... тапсырыстарына қол жеткізуіне жағдай жасалады.
Жер қойнауын пайдаланумен және сервистік компаниялармен ... ... ... жұмыс күшейтілетін болады.
Төртіншіден, Үкімет кәсіпкерлікті дамыту үшін ... ... және ... ... ... ... ... назар аударылатын
болды.Агроөнеркәсіп секторын экономиканы ... мен ... бірі ... ... мүмкіндік беретін негізгі факторлар
мыналар:
1. Агроөнеркәсіптік кешен жұмыспен ... ... ... ын
шоғырландырады. Сондықтан ол халықты жұмыспен ... ... ... ... ... буыны б.т.
2. Ауыл шаруашылығы өнімдеріне сұраныс жағымсыз экономикалық үрдістің
әсеріне неғұрлым азырақ ұшырайды.
3. Агроөнеркәсіптік кешен елдің азық ... ... ... ... міндетті шешеді.
Республикалық бюджеттен агроөнеркәсіп кешенін ... ... ... ... шамамен 350 млрд. теңгені құрайды.
Агроөнеркәсіптік кешенді қолдауға “Қаз Агро” ... ... 1 ... ... (120 млрд. теңге ) көлемінде ... ... ... - ... ... ... іске асырылатын болады.
Инвестициялар, ең алдымен, астық секторы, ет және сүт ... ... және ... - ... дақылдарын өндеу сияқты қолданыстағы секторларды
қолдануға және жаңа ... ... ... ... болалды. Дамыған экспорттық инфрақұрылымдарды бар жылыжай
шаруашылықтарының, көкеніс қоймаларының, құс фабрикаларының, тауарлы – ... ... ... мен ... ... ... Қазіргі заманғы ет өндеу кешендерін ұйымдастару, тамшылатып суару
технологияларын қолданып жеміс - ... ... ... және ... ... ... дамыту, Қазақстан астығы экспортының ... ... ... ... құру және ... ... ауыл
шаруашылығы техникасын құрастыру жөніндегі жобалар іске асырылатын болады.
3.2. Қаржы секторын тұрақтандыру
Отандық банк жүйесін ... ... оның ... ... маңызды рөлінің болуымен түсіндіріледі. Тәуелсіздік жылдарында
отандық банктер отандық ... ... ... ... ... жұмыс істеуін қамтамасыз ететін және оның ... ... ... ... ... ... қалыптастырды.
Отандық банктерге қолдау жасай отырып, мемлекет олардың ішкі экономика
мен ... ... ... ... ... атап ... және орта ... субъектілерін қаржыландыруларына және ипотекалық
несиелеу бойынша қолайлы жағдайды ... ... ... ... - ... жүйе ... ... және сақтау. Бұл
мақсаттар үшін ... ... ... мен қадағалау, сондай-ақ
депозиттерге кепілдік беру жүйесі бар. Жүйе ... ... ... ... банк ... жағдайды тұрақтандыруға қажетті
тәртіпте және көлемде қаржылық қолдау көрсетеді.
Мемлекет банктің ... ... ... міндеттемелер алмайтыны
сияқты банктердің операциялық қызметіне ... ... ... банк ... ... барынша қорғалатындай етіп
активтер мен пассивтерді тиімді ... ... ... тиіс. Бұған
қарамастан мемлекет қызметі ел экономикасының одан әрі дамуына ықпал ететін
жүйе құраушы банктерге қатысты ... ... ... ... ... үшін ... ... қабылданатын болады:
Біріншіден, ол қарапайым және ерекше артықшылығы бар акцияларды сатып
алу, сондай-ақ реттелген қарыздар беру арқылы төрт жүйе ... ... ... Бұл ретте банктерге мұндай мемлекеттік қолдау
көрсетудің ... ... бірі ... банк ... ... ... ... таңда банктер берген қарыздардың 35.6%-ы құны айтарлықтай
төмендеген жылжымайтын мүліктермен және ... ... ... ... ... ... төмендетеді. Осыңан байланысты банк секторына
шығындардың ... ... ... түрде жинақталуда. Банк секторын
сауықтыру үшін ... ... ... ... ... ... ... арттырады. Бұл банктердің өз шығындарын мойындауына
және оларды жасақталған ... ... ... ... ... ... банктердің провизияларды құруы үшін қосымша капитал қажет.
Банктерді қосымша капиталдандырудың жалпы ... ... 4 ... ... (480 ... ... ... олардың ішінде:
1 млрд. АҚШ доллары (120млрд. ... төрт жүйе ... ... ... Қазкоммерцбанктің, Альянс банк пен ТӘБ - нің)
қарапайым акцияларын сатып алу түрінде ... ... ... АҚШ ... (385 млрд. теңге) реттелген борыш түрінде және
дауыс беру құқығын бермейтін ерекше артықшылығы бар ... ... ... ... ... қаражатты банктер резервтердің барабар ... және ел ... ... ... кредиттер беруге жіберуі
тиіс.
Мемлекет банктер капиталындағы бақылау пакетін сатып алмайды. Құны
2008 жылғы 24 ... яғни банк ... ... ... ... ... ... қор биржаларында акцияларға баға белгілеуге ... ... ... ... ... акцияларының 25%-ына дейін “Самұрық –
Қазына ” қорының меншігіне ... ... ... ұзақ ... қатысушысы болып
қалмайды. Әлемдік қаржы дағдарысы бәсеңдеген және халықаралық ... жол ... ......... ” қоры нарық
қағидаттары бойынша акцияларды сату бағасы сатып алу ... ... ... ... акционерлері 5 жыл ішінде акциялардың мемлекеттік
пакетін қайта сатып алатын құқыққа ие болады.“Самұрық – ...... ... ... ... құрылымдау жөнінде шаралар қабылдайтын
болады. Банктер ... ... ие, ал ... ... ... ... ... байланысты қаржыландыру қаупін
азайту тиіс. Егер сыртқы борыштарды қайта құрылымдау ... ... ... ... және банктердің тәуекелдерге бейімділігі
олардың депозиторларының ... ... ... ... ... ... ең соңғы шара ретінде қолданыстағы заңнамаға сәйкес шара ретінде
қолданыстағы ... ... ... ... ... ... мен ... мәжбүрлеп қайта құрылымдауды
жүргізуі мүмкін.
Екіншіден, Стресті активтер қоры құрылды. Оның қызметі ... ... ... сапасын жақсартуға бағытталатын
болады. Банктердің ... ... ... алу және ... ... осы мақсатты іске ... ... ... ... нарықтық және басқа да факторлар әсерінен елеулі
тәуекелдерге ұшырайтын ... ... ... ... және ... қарыздар баруі осындай активтер ретінде қарастырылады.
Банктерден мұндай ... ... алу ... ... ... ... ... және банктерді өз шығындарын мойындауға
мәжбүрлейді. ... ... алу ... ... қоры ... ... ... бөлудің басқа нысанын баланстық құны ... ... ... жылы ... бюджеттен Стресті активтер ... ... ... 52 ... ... ... 2009 жылы ... капиталы республикалық бюджет қаражаты есебінен 122 млрд. теңгеге
дейін жеткізілетін болады.
Үшіншіден, ... ... ... ... ... ету мақсатында өтімділіктің қосымша көздері ұсынылатын болады.
Атап айтқанда, Ұлттық Банк репо операциялары бойынша қамтамасыз ету ретінде
қабылданатын ... ... ... ... ... тұрақтандыру мақсатында ұлттық компаниялардың,
акционерлік ... ... ... және ... мемлекет қатысатын заңды тұлғалардың активтері Ұлттық Банктің
басқаруындағы мемлекеттік ... ... бос ақша ... ... ... орналастырылатын болады.
Төртіншіден, қаржы секторында мемлекеттік реттеу жетілдірелетін
болады. Қаржы қадағалау ... ... ... ... ... ... және ... көтерме қаржыландыру деңгейін
төмендету жөніндегі жұмыстарды ... ... Бұл ... банк
заңнамаларының қолданыстағы және ... ... ... ... ... әртараптандырылған базасын құруға, яғни белсенді
операцияларды көптеген жағдайда депозиттік база, атап ... ... ... ... ... ... халықаралық практика негізінде банктердің капиталдандыру
есебінің тәсілдері оңтайландыратын болады, бұл банк ... ... ... ... оның ... ... секторларында іскерлік
белсенділіктің төмендеуі, жағымсыз ... ... ... айырбас
бағамдарының күтіліп отырған тұрақсыздығы әсерін ескере отырып банктердің
қосымша ... ... ... басқару жүйесіне және банктердегі ішкі бақылауға талаптар
күшейтілетін болады. Ең ... ... ... ... ... ... елеулі түрде қайта өңдеуі тиіс болады, ... ... мен ... ... ... ахуалдардың туындауын
ескере отырып үлгіленуі тиіс.
Көрсетілген шаралар банктерге жекеше де, шоғырландырылған негізде де,
сондай ақ банк ... ... де ... ... ... зейнетақы жүйесінің жаңа жағдайлардағы жұмыс
істеу тетіктері пысықталатын болады. Зейнетақы қорларының салымшыларының
мүдделерін ... ... ... ... ... жүйесіндегі
жинақтарының сақталуын, жинақтаушы зейнетақы қорларының салымшылары үшін
ашықтықтың жоғары деңгейін қамтамасыз етеді, олардың ... ... ... сауаттылығын арттырды.
Халықтың зейнетақы қорларына барлық салымдарын мемлекет зейнетақы
жинақтарын ... ... ... ... олар ... ... ала ... кепілдік береді. Үкімет азаматтарға зейнетақы қорларынан
тұрақты төлем мониторингін жүзеге асыратын ... және жыл ... ... ... ... ... және зейнеткерлікке шыққан сәттегі іс
жүзіндегі жинақтар арасындағы ... ... ... ... ... жыл сайын қажетті қаражат көзделеді.
Жинақтаушы зейнетақы қорларының инвестициялық ... үшін ... пен ... - ... ... активтерін
басым инвестициялық жобаларды ... үшін ... ... ... құрылған Стресті активтер қоры инвестициялық рейтінгі бар
борыштық бағалы қағаздарды шығаруды ... ... ... ... ... ... қорларының
инвестициялық саясатын жетілдіруді, сондай ақ ... ... және ... мен ... ... ... арттыруды қамтамасыз ету мақсатында олардың қызметін
қадағалауды жалғастырады.
Инновациялық, индустриялық және инфрақұрылымдық жобаларды іске ... ... ... ... шешу және ... ... ... қолдау үшін ауқымды құрылыс жүргізу және ... ... ... ... ... өсуді қолдау мақсатында
«Қазақстандық 30 корпоративтік көшбасшысы» бағдарламасын іске асыру бойынша
белсенді жұмыс жалғасатын болады.
Инфрақұрылымға, ... ... ... ... ... ... ... тұрақты дамуды қамтамасыз ету үшін зор маңызға
ие.Инвестицияларды, ең алдымен, экономиканың шикізаттық емес ... ... ... ... ... ... ... болады.
Үздік әлемдік тәжірибе инфрақұрылымды ... ... ... және ... ... халықты жұмыспен қамтуды
қамтамасыз ету жөніндегі барынша ... ... бірі ... ... ... ... және ... жобаларды іске асыруға
« Самұрық - Қазына » қоры қосымша 1 млрд. АҚШ ... ... және ... 3 ... АҚШ ... ... ... шетелдік инвестициялар
тартылатын болды. Бұдан басқа,”Самұрық – Қазына” ... ... ... қорларының қаражаты тартылатын болады.
Электр энергетикасы саласының инвестициялық тартымдылығын арттыру үшін
Үкімет келесі жылдан бастап әр ... бөле ... ... жеті ... ... ... өндіруші ұйымдардың тобы бойынша шектеулі
тарифтерді бекітеді және оны ... ... ... ... ... ... бұған дейінгі жылдың инфляциясын ескере отырып жыл ... ... ... ... ... шекті тарифтер жаңа активтерді құруға,
электр энергиясындағы қазіргі энергия ... ... ... ... ... және техникалық қайта жарақтандыруға
инвестициялар тартуды қамтамасыз ететін болады.
Электрожелілік активтерді ... үшін ... ... ... көзделуде. Осыған байланысты Үкімет электр желісіне қосылғаны үшін
төлемді толығымен алып тастайды.
Үкімет ... ... және ... ... ... көздерін
пайдалану жөніндегі шаралар кешенін қосымша әзірлейтін болады.
Үкімет халықтын нақты табыстарының сақталуы жөніндегі барлық шараларды
қабылдайды және ... ... 2009 – 2011 ... ... ... және ... ... қызметкерлеріне жалақыны
арттыру жөніндегі тапсырмаларын іске асыруды қамтамасыз етеді.
Атап ... 2009 және 2010 ... ... ... мен
стипендиялардың мөлшері 25% - ға ... ... 2011 ... қарай базалық
зейнетақы төлемдерінің мөлшері ең төменгі күнкөріс деңгейінен 50% - ... ... ... ... ... және ... ... мөлшері жыл сайын 9% - ға ұлғайып отырды.
2010 жылдан бастап, сондай – ақ 4 – ші және одан көп бала ... ... ... ... 50 ... ... ... дейін
және бала бір жасқа толғанға дейін күтімі бойынша ай сайын жәрдемақы 2007
жылғы деңгеймен салыстырғанда 2,5 есе ... ... ... ... ... жағдайда Үкімет ... ... ... ... ... ету ... ... болды.
Қажет болған кезде Үкімет облыстардың, Астана және Алматы қалаларыныңы
әкімдерімен бірлесіп, қоғамдық жұмыстардың белсенді түрлерін қолданып ... жаңа ... ... ... оның ... инфрақұрылымдық және
әлеуметтік объектілердің ауқымы құрылысы арқылы, оның ішінде “ 100 мектеп,
100 аурухана” жобасы ... ... ... өнімді қамтылуын арттыру
жөнінде қосымша іс – шаралар қабылдайды.
Ішкі рынокта тауарлардың тапшлығына және бағалардың өсуіне жол ... ... ... ... қызметте қажетті тауарлардың – ет, құрғақ
сүт, өсімдік майы, қант және күріштін тұрақтандыру ... ... ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 39 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорындағы қаржыны жоспарлау5 бет
Бизнес жоспар. «Буэно пицца» серіктестігінің жалпы сипаттамасы, оның маркетингтік жоспары, жалпы нарық сыйымдылығы және бәсекелестердің нарығын талдау мен баға құру және де өндірістік, ұйымдық және қаржылық жоспары34 бет
"жаңажол" кен орнының автоматтандырылуын жобалау24 бет
"ОҚО Мақтарал ауданы Тоған ЖШС жер алқабын суғару жүйесін жетілдіру."99 бет
"Ұлан" шаруа қожалығы17 бет
''SC Food'' ЖШС-нің ірі қара мал бұзаутазын алдын алу және онымен күресу шаралары.14 бет
1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысы5 бет
1970-1990 жылдардағы Қазақстан15 бет
200 орынды көпшілікке ортақ асхананың көкөніс цехының жобасы28 бет
300 орынды көпшілікке ортақ асхананың көкөніс цехының жобасы18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь