Компьютерлік вирустар. Программалық вирустар.

Есептеу техникасында қауіпсіздік ұғымының ауқымы кең болып табылады. Оған компьютердің жұмыс істеу сенімділігі, құнды деректердің сақталуы, қатысы жоқ адамдардан ақпаратты қорғау, электрондық байланыстағы өзара хабар алысу құпиясын сақтау сияқты көптнген мәселелер кіреді. Әрине барлық өркениетті елдерде азаматтардың қауіпсіздігін қорғауға заңдар бар, бірақ есептеу техникасының қатысты құқықты қолдану практикасы әлі толық дамымаған, ал заң шығару процесі технология дамуынан қалып отыр, сондықтан компьютерлік жүйелер жұмысының сенімділігі өзін - өзі қорғау шараларына келіп тіреледі.
Программалық вирус – бұл автоматтандырылған жүйелерде сақталатын мәліметтерді және/немесе программалық қамтаманы жою немесе өзгерту мақсатымен телекоммуникациялық желілер мен автоматтандырылған жүйелердегі өзіндік туындау мен рұқсатсыз таралу қасиетіне ие болатын орындаушы немесе интерпретацияланатын программалық код.
Вирустардың компьютерге енуінің мүмкін арналары ақпаратты ауыстырып тасушылардағы жинақтаушылар мен желілік коммуникация құралдары болып табылады.
1.1 Компьютерлік вирустардың өмірлік циклі
Биологиялық вирустар тәрізді компьютерлік вирустардың өмірлік циклі әдеттегідей келесі фазалардан тұрады:
1) Вирусқа ешқандай әрекет қолданылмайтын белгісіз кезең;
2) Вирус тек қана көбейетін инкубациялық кезең;
3) Көбеюмен қатар қолданушымен рұқсатсыз әрекет орындалатын көрініс кезеңі.
Компьютерлік вирустардың негізгі түрлеріне мыналар жатады:
 программалық вирустар;
 жүктелетін вирустар;
 макровирустар;
Программалық вирустар. Программалық вирустар – басқа қолданбалы программаның ішіне мақсатты түрде ендірілетін программалық кодалардың блогы вирусы бар программа жұмыс атқарғанда ондағы вирустық кода іске қосылады. Бұл кода қатты дискіде және басқа программаның файлдық жүйесінде пайдаланушыға көрінбейтін өзгерістер жасайды. Мысалы, вирустық кода басқа программалар денесінде өзін - өзі қайталайды. Бұл процесті көбейу деп атайды. Белгілі бір уақыт өткенне соң көшірмелердің белгілі бір санын құрған соң, программалық вирусты бүлдіру әрекетіне көшеді: - программамен ОЖ –ның жұмысын бұзады, қатты дискідегі ақпаратты жояды. Бұл процесті вирустік шабуыл деп атайды.
Ең нашар бүлдіру вирустары қатты дискіні форматтауға дейін барады. Дискіні форматтау – ұзақ процесс, оны пайдаланушы міндетті түрде байқайды, сондықтан көп жағдайда программалық вирус қатты дискінің жүйелік секторындағы деректерді жоюмен шектеледі. Бұл жағдайда қатты дискідегі деректер сол қалпында қалады, бірақ арнайы құралдар көмегімен ғана пайдалануға болады. Өйткені дискідегі қай файл, қай секторға жататынын анықтау қиындық келтіреді. Теориялық тұрғыдан деректерді қалпына келтіруге болады, бірақ оған кететін еңбек өте зор.
Әдетте ешқандай вирус компьютердің аппараттық қамтамасын істен шығара алу мүмкіндігі жоқ деп есептейді. Дегенмен аппараттық және программалық қамтамалар өзара тығыз байланыста болғандықтан, программалық ақауларды
        
        Компьютерлік
вирустар. Программалық вирустар. Макровирустар. Компьютерлік
вирустардан қорғау әдістері. Антивирус қорғау құралдары
Есептеу ... ... ... ... кең болып табылады.
Оған компьютердің жұмыс істеу ... ... ... ... жоқ ... ақпаратты қорғау, электрондық ... ... ... ... ... ... ... мәселелер кіреді. Әрине барлық
өркениетті елдерде азаматтардың қауіпсіздігін қорғауға заңдар бар, ... ... ... ... қолдану практикасы әлі ... ал заң ... ... ... ... қалып отыр, сондықтан
компьютерлік жүйелер жұмысының сенімділігі өзін - өзі ... ... ... ... – бұл ... жүйелерде сақталатын
мәліметтерді және/немесе программалық қамтаманы жою ... ... ... ... мен ... ... туындау мен рұқсатсыз таралу қасиетіне ие болатын орындаушы немесе
интерпретацияланатын программалық код.
Вирустардың компьютерге енуінің ... ... ... ... ... мен ... коммуникация құралдары болып
табылады.
1.1 Компьютерлік вирустардың өмірлік циклі
Биологиялық вирустар тәрізді компьютерлік вирустардың ... ... ... ... ... Вирусқа ешқандай әрекет қолданылмайтын белгісіз кезең;
2) Вирус тек қана көбейетін инкубациялық ... ... ... ... рұқсатсыз әрекет орындалатын көрініс кезеңі.
Компьютерлік вирустардың негізгі түрлеріне мыналар жатады:
■ программалық вирустар;
■ жүктелетін вирустар;
■ макровирустар;
Программалық вирустар. ... ...... ... ... мақсатты түрде ендірілетін программалық кодалардың блогы
вирусы бар программа жұмыс атқарғанда ондағы вирустық кода іске ... кода ... ... және басқа программаның файлдық жүйесінде
пайдаланушыға ... ... ... Мысалы, вирустық кода басқа
программалар денесінде өзін - өзі қайталайды. Бұл процесті ... ... ... бір ... ... соң ... белгілі бір санын
құрған соң, программалық вирусты бүлдіру әрекетіне көшеді: - программамен
ОЖ –ның жұмысын ... ... ... ... жояды. Бұл процесті
вирустік шабуыл деп атайды.
Ең нашар бүлдіру вирустары қатты дискіні форматтауға ... ... ... – ұзақ ... оны пайдаланушы міндетті түрде байқайды,
сондықтан көп жағдайда программалық вирус ... ... ... ... ... шектеледі. Бұл жағдайда қатты ... сол ... ... ... арнайы құралдар көмегімен ... ... ... ... қай ... қай секторға жататынын
анықтау қиындық ... ... ... ... ... ... ... оған кететін еңбек өте зор.
Әдетте ешқандай вирус компьютердің аппараттық қамтамасын істен шығара
алу ... жоқ деп ... ... ... және программалық
қамтамалар өзара тығыз байланыста болғандықтан, ... ... ... ... ... ... тура келген жағдайлар
болған. Мысалы, қәзіргі көптеген материндік платаларда ... ... ... жүйесі (BIOS) қайта жазыла алатын тұрақты еске сақтау ... ... флеш – жады деп ... Кейбір программалық вирус BIOS
деректерін жою үшін флеш ... ... ... ... ... ... Бұл жағдайда компьютердің жұмысын қалпына келтіру
үшін не BIOS – ты сақтаған ... ... ... не оны ... ... ... ... деп атайды) қайтадан программалау
керек.
Программалық вирус компьютерге иілгіш ... ... ... ... ... іске қосқанда енеді. «Іске қосу» деген
сөзге ерекше көңіл аудару ... ... ... ... көшіргенде
компьютерге вирус жұқпайды.
Сондықтан интернеттен алынған барлық деректер қауіпсіздікке ... ... ал егер қай ... ... ... ... ... қарап шықпай
ақ көзін құрту керек. Мұндай вирустарды әдетте тарату жолы – ...... ... қосымша» болады. Онда пайдалы программаны
«іске қос» деп қызықтыратын ұсыныс болады.
Жүктелетін вирустар – программалық вирустардың жүктелетін ... ... ... ... болуы. Олар програмалық файлдарды
емес, магниттік тасушы иілгіш және қатты дискілер ... бір ... ... Сонымен бірге іске қосылып тұрған ... ... ... ... орналасады.
Әдетте, жүйелік аумағында жүктелетін вирус бар компьютер іске қосылғанда
оның магниттік тасушыдан жұғу басталады. ... ... ... іске ... ... ... ... жадыға, содан аоң қатты дискінің
жүктеме секторына барады, одан ары қарай ... өзі, ... ... ... көзі ... ... бұл түрі макроклманданы орындауға арналған
құралдары бар қолданбалы программалардағы ... ... ... ... Місrоsоft Word (dos кеңейтуі бар) мәтіндік процессорының
құжаттары жатады. Егер макрокоманданы орындалу мүмкіндігі ... ... файл ... ... ... Шабуыл нәтижесі арқылы болуы мүмкін,
өте қауіпсіз еместей қалпына ... қиын ... ... ... ... ... вирустардың классификациясы
Компьютерлік вирустар келесі белгілерге сәйкес классификацияланады:
1) Тіршілік ортасы;
2) Тіршілік ортасын зақымдау тәсілі;
3) Активтеу тәсілі;
4) ... ... ... ... ... ... яғни ... бар файлдарды инфицирлайтын
файлдық вирустар;
2) ОЖ-ні жүктегенде қолданатын, ... ... ... ... вирустар;
3) Алдыңғы екі топтың ерекшеліктерін жинақтайтын файлдық-жүктелмелі
вирустар.
Жүктелетін вирустар ... ... ... (мүмкін кездейсоқ)
жүзеге асыру есебінде таралады. ... ... ... ... ... Тіршілік ортасын зақымдау тәсілдері:
Файлдық вирустың денесі имплантация кезінде орналаса алады:
1) Файл соңында;
2) Файл басында;
3) Файл ортасында;
4) Файлмен ... ... ... ... (бос) ... ... соңына өте жеңіл енуі келесі түрде жүзеге асады:
Вирус файл-құрбанын таңдайды және оны келесі түрде модификациялайды:
1) Файлға өз көшірмесін жазады (вирус ... Осы ... ... ... түпнұсқасын сақтайды;
3) Файлдың түпнұсқалы басын вирус денесін басқаруға берілетін командаға
ауыстырады.
Инфицирленген программаны жүктеу кезінде алдымен ... ... ... ... ... түпнұсқалы басы қалпына келеді (бірақ файлда емес,
жадыда!);
2) Кезекті құрбан ізделінеді және зақымдалуы мүмкін;
3) Рұқсатсыз ... ... іске ... ... ... ... ... беру іске асырылады,
нәтижесінде ол ... ... ... ... ... ... ... тәуелді бөлінеді:
▪ Резидентті емес вирустар;
▪ Резидентті вирустар.
Резидентті емес ... ... ... ... ... ... – программасы программа жұмыс істеп отырған уақытта қауіпті.
Егер программа өшсе ... ... ... ... вирустар
бұданда қауіпті мұндай вирустар бұзылған программа ... іске ... бұл ... ... ... ... ... қалдырады. Компьютер жадысында қалған
вирус ... ... және ... ... ... енеді.
Резиденттік вирустар жедел жадыда жүйе тоқтағанғашейін жұмыс атқарады.
Операциялық жүйенің стандартты ... ... BIOS ... ... бұл вирустар әртүрлі ... ... және ... ... еніп ... ... деструктивті әрекеттері
Вирустардың пайда болуы (деструктивті әрекеттермен):
1) ДЭЕМ-ның жұмысына әсер ... ... ... ... ... бар файлдардың бұзылуы;
4) Дискі немес оның бөлігін форматтау;
5) Дискідегі немесе оның ... ... ... BR ... MBR ... ... FAT бұзылу жолымен файлдар байланысының бүлінуі;
8) CMOS-жадыдағы мәліметтердің бұзылуы.
Бірінші топты вирусты «иллюзионистер» деп, ал ... ... ... «вандалдар» деп атайды.
1.4 Вирусты маскировкалау тәсілдері
Маскировкалау тәсілдеріне сәйкес бөлінеді:
­ Маскировкаланбайтын вирустар;
­ ... ... ... ... екі топ ... құралдардың пайда болуына байланысты дами
бастады.
Стелс-вирустармен қолданылатын маскировкалау әдісі кешенді сипаттан
тұрады және екі ... ... ... ... вирустың болуын маскировкалау;
2) ОЖСҚ (ОЗУ)-да резидентті вирустың болуын маскировкалау.
1.5 ... бар болу ... ... ... ... ... Бос ... жады көлемінің азаюы;
3) Файлды құру уақыты мен мерзімінің өзгеруі;
4) Программалық файл өлшемінің ұлғаюы;
5) Программаның дұрыс жұмыс жасамауы;
6) Программа ... ... ... ... ... керек кезде дисководта лампочканың жануы
8) Қатты дискіге қатынау уақытының айрықша өсуі;
9) ОЖ жұмысындағы ақаулар, әсіресе, оның ... ... ... ... ... ... ... каталогтардың бұзылуы).
1.6 MACRO-вирустар
MACRO-вирустар тек қана Windows-та өмір сүреді, пассивті ... ... ... ... деп ... ... ... қалады.
Барлық белгілері бойынша мәліметтерге ... ... ... ... ... ... ... пошталық хабарлар мәтіндері)
файлды ашқанда көрінбей жүктелетін интерпретацияланушы компоненттерден
құралуы ... ... да ... ... ... ... ... көтеру" өзінің кері жағынан тұрады.
Вирустардың басқа түрлері:
- компьютерді физикалық бүлдіретін вирус, мысалы, резонансқа ... ... бұл оның ... ... BIOS WinCIH жадысын бұзатын вирус (келтірілген зақымдар жеңіл ... ... да ... SETUP ... BIOS-тың жаңаруына
тыйым салу).
1.7 Басқа қауіпті программалар
1) Желі құрттары
Берілген категорияға төмендегі мақсатпен жергілікті және/немесе ауқымды
желілер арқылы өзінің ... ... ... жатады:
- өшірілген компьютерлерге ену;
- өшірілген компьютерге өзінің көшірмесін жіберу;
- ... ... ... ... ... үшін ... ... әртүрлі компьютерлік және мобильді
желілерді қолданады: электронды пошта, лездік хабарлармен ... ... (P2P) және ... LAN, ... ... ... ... желісі (телефондармен, қалта компьютерлерімен) және
т. б. Белгілі ... ... ... ... ... ... ... қандай да веб- немесе FTP-ресурста ICQ- және IRC-хабарларда
зақымдалған файлға сілтеме, P2P ... ... файл және ... ... ... ... қолданушымен әртүрлі рұқсатсыз әрекеттерді іске
асыратын программалар ... ... ... және оны ... ... бұзылуы немесе арам ниетті модификацияны, компьютердің жұмыс істеу
қабілетінің бұзылуы, лайықсыз мақсаттардағы компьютер ресурстарын ... ... жеке ... ... компьютердің
жұмыс істеу қабілетін бұзбай, өшірілген компьютерлер мен желілерге ... ... ... өшірілген ресурстарындағы массирленген DoS-
шабуылдар үшін жасалған троянды программалар).
3) Хакерлік утилиттер және ... ... ... ... ... вирустарды, құрттар мен троянды программаларды (конструкторлар) құруды
автоматтандырудың утилиттері;
• зиянды ПҚ-ны құруға арналып жасалған программалық кітапханалар;
• антивирустық ... ... ... ... ... хакерлік
утилиттері (файлдарды шифрлеушілер);
• компьютер жұмысын қиындататын «қатал әзілдер»;
... ... ... ... жайлы жалған ақпарат беретін
программалар;
• мәліметтерге немесе өшірілген компьютерлерге әр ... ... ... және ... нұқсан келтіретін басқа да программалар.
2 Антивирустық құралдар классификациясы
Антивирустық құрал деп келесі функциялардың біреуін немесе бірнешеуін
орындайтын ... ... ... ... айтады:
1) Бүлінуден мәліметтерді қорғау (файлдық құрылымды);
2) Вирустарды табу;
3) ... ... ... қорғау әдістері. Антивирус қорғау құралдары.
Компьютерлік жүйенің қауіпсіздену қаупі – бұл потенциалды ... ... ... ... ... ... мүмкін, сондай-ақ бұл жерде
сақталған ақпаратта. Айта кететін жағдай қауіп – бұл өте ... ... ... ... ... ...... әкелетін дұрыс емес сәтсіз
мінездеме. Басқа сөзбен айтқанда, ... ... ... ... емес ... орындалады.
Қорыта келгенде, компьютерлік жүйеге шабуыл жасау - сол немесе басқа
бұзылу орындалғанда және ізделгенде ... ... ... ... шабуыл дегеніміз қауіпт төндіруді орындау.
Шабуылды қарастыру - қауіп элементін ... ... ... ... ... кездейсоқ немесе алдын ала жасалған қауіптерді білу
мүмкін емес, бұған қорғаушы жүйе тез ... ... ... ... ... үш негізгі түрін анықтаған – бұл
қауіпті ашу толықтыру немесе ... ... бас ... ашу дегеніміз керек емес адамға ақпараттың жетуі. Компьютерлік
қауіпсіздік қалпын ашу термині есептеу ... ... ... ... ... бір жүйеге берілетін кейбір конфиденциальдық ақпаратқа ... ... да өз орны ... ... ... сөзінің орнына “Ұрлау
” немесе “Тесік” терминдары ... ... кез ... әдейі есептеу жүйесінде немесе бір жүйеден
бір жүйеге көшіргенде немесе сақтағанда болатын деректерді өзгерту (өшіру).
Қызмет көрсетуден бас ... ... ... ... кейбір ресурстарына
қол жеткізуге мүмкіндік болмаған жағдайда пайда болады.
Әдетте бұндай вирустар ... бар ... ... ... ... ... көп ... атқарады. Осы вирустар «студенттер тапқан»
вирустар қатарына саналады. Бұндай вирустарды компьютерлік ... ... ... ... табуға болады.
Компьютерлік вирустан қорғайтын үш аралықты қарап кетуге болады:
. вирустің келуін тоқтату;
. егер вирус жол ... ... ... онда вирустық шабуылдарды
тоқтату;
. шабуыл егер болса, онда одан ... ... ... ... ... таратудың үш түрі бар:
. программалық қорғау әдістері;
. ... ... ... ... ... ... қарсы қорғау құралдары
Компьютерлік вирустардан қорғау үшін қолдануға болады:
- ақпаратты қорғаудың жалпы құралдарды;
- вируспен бұзылудың жағдайларын азайтатын профилактикалық шараларды;
- вирустан қорғауға ... ... ... ... және вирустан ақпаратты қорғау құралдарының
түрлері:
ақпаратты көшіру – ... ... ... және ... ... ... – ақпаратты санкцияланбаған қолданудан тосқауылдау,
яғни дұрыс жұмыс істемейтін ... мен ... ... деректер мен программаға өзгерістер енгізуге тосқауыл қою.
2.1 Арнайы программалық ... ... ... Вирус-фильтр
Вирус-фильтр (күзетші) деп вирустарға тән әрекеттердің ... ... ... және ... оны өндіруді талап ... ... ... ... ... өңдеушілерді алмастыру
жолымен жүзеге асады.
2.1.2 Детектор
Детектор деп ОЕСҚ (ОЗУ) мен сыртқы ақпарат тасушыларда ... ... ... ... ... ... ... нәтижесі
болып инфицирленген файлдар мен/немесе облыстардың тізімі табылады, мүмкін,
оларды зақымдайтын ... ... ... ... ... және ... болып екіге бөлінеді.
Универсалды детекторлар файлдардың бүтіндігін (айнымастығын) бақылау
қосындыны есептеу жолымен және оны ... ... ... ... ... өнім ... ... не оның
эксплуатациясының ең басында анықталады). Файлдар ... ... ... ... ... ... вирустарға бағытталған (бір немесе бірнеше).
Ең көп тараған ... Norton ... AVSP, Adinf ... ... ... ... ... вирустарды және
басқаларды табады).
2.1.3 Дезинфектор
Дезинфектор (доктор, фаг) деп вирустың өшірілуін ... ... ... ... ... келуімен де келмеуімен де).
2.1.4 Иммунизатор
Иммунизатор деп тіршілік ортасының немесе жадының нақты вирустармен
зақымдалуының алдын ... яғни ... ... ... ... ... тіршілік ортасында вирус өзінің бар екенін
білдіретіндей және оны ... ... ... жадыда резидентті орналасады және ... ... ... салдарынан нағыз вирус жадыда жүктелмейді. Кемшіліктер
(шектеулігі): олар өте тар специализированны, бір ... ... ... ... ... Төмен деңгейлі редакторлар
Диск құрамының төмен деңгейлі редакторлары (басқа құралдарды ... ... ... ... ... антивирустық құралдардың тағы бір класы
болып табылады. Мысалы, DiskEditor.
2.1.6 ... ... ... бұл ... ... ... талдайтын, жадылар немесе жүктелетін
секторлар үшін ондағы әр типті компьютерлік вирустарды табуға арналған ішкі
программалар жиыны. ... ... ... ... ... ... ... негізгі жағдайлар білінеді. Эмулятор ... ... ... ... ... мәліметтерді таңдай отырып,
әрекет массивін толтыратын екі түрленуші ... ... ... ... ... және ... маскалар тізбегінен таңдайды
және анықталған алгоритм бойынша эвристикалық санды анықтайды.
Эвристикалық анализаторлар көмегімен ... ... ... ... ... ... отырып, белгілі вирустардың ұқсастарын
табуға бейім. Пайдалы әрекет коэффициенті 0,5-тен жоғары.
Вирустан қорғауға арналған арнайы ... ... ... (McAfee ... Scan, Norton
Antivirus және “Диалог-МГУ”-дан AVSP) бірнеше әйгілі вирустарды ... ... ... ... ... (Д.Н. Лозинскийдің Aids Test, “Диалог-МГУ”-дан
AVSP-сы) дискілерді немесе ... ... ... ... ... ... денесін “тістеп алу”
арқылы программаларды вируспен ... ... ... қалыпқа
келтіреді.
Фаг-программалар – зақымдалған программалардағы ... ... ... ... ... ... файлдың зақымдануында вируспен шығатын
әрекетке кері әрекетті орындайды, яғни файлды қалпына келтіруге тырысады.
Қалпына ... ... ... ... ... ... ... қабілетсіз
болып қалады да өшіріледі. Вирусты табу үшін және өшіру үшін ... ... әр ... жеке ... Ревизор (тексеруші) программалар (“Диалог-наука”-дан Adinf+AdinfExt)
– бірінші дискінің ... ... және ... күйі жайлы
ақпараттарды есіне сақтап, содан кейін оны бастапқы күйімен салыстыра
отырып тексереді. ... ... ... ... онда
ол туралы пайдаланушыға хабарлайды.
4. Ревизор (тексеруші) докторлар – ревизорлар мен докторлардың қызметін
атқарады, яғни программалар тек ... ғана ... ... сонымен
қатар ол өзгерулерді автоматты түрде бастапқы қалыпқа келтіруге бар
жағдай жасайды.
5. ... ... (-D, FlueShot Plus) ... түрде
компьютердің жедел жадысына орнатылады да көбею және қауіп ... ... ... ... ... ... ... ұстап алып ол туралы пайдаланушыларға хабарлайды.
6. Вакцина – программалары (немесе иммунизаторлар), ... ... оның ... ... ... ... бірақ вирус оны, яғни вакцинацияланған программаны
вирусталған екен деп ... ... ... қорғаудың алдын алу шараларын ұйымдастыру
«Қомпьютерлік тазалықтың» ең қарапайым ережелері:
1) ... ... ... ... ... ... ... ең сенімді антивирустық программалармен дискеттегі вирусты тексеру;
3) өте ... ... ... ... ... тағайындалуы түсініксіз программаларды орындалуға жібермеу;
5) өңдеушілері белгілі және жақсы репутациядағы программалық ... ... ... арнайы жолмен ғана алыңыз (негізінде фирмалық жеткізулерде вирус
болмауы ... жаңа ... ... ... соң ... оның ... көшірмесін
алып, соңғысын қолдану керек те, түпнұсқаны жазбадан сақтау ... ... өзге ... қатынауына шек қойыңыз;
9) «аварийная» дискета құрыңыз.
Интеллектуалдық және эксперттік жүйелер.
Қатаң алгоритмге бағынбайтын адам қызметтерінің ... ... ... адамның практикалық әректтерінің бір қатар ерекшеліктері
бар. Дәрігермен диагнозды қою үрдісі ... ... ... ... ... және патологиялық үрдісітерінің анализдерінен гөрі үлкен
дәрежеде оның тәжірибесіне және ... ... ... ... оқылатын үрдістері мен құбылыстарыдың қатаң формаларданған жарамды
сияқты. Және ... да ... ... ... ... ... ... қолданып көру тарих та аз емес – ... ... ... ... қызығушылық ешқашанда басылмаған. Одан гөрі ... ... күні ... ... ... ... болады,
ол біздің көзқарасымыз бойынша, эксперттік жүйелердің – диагностикалық
программаларының жаңа ... ... ... байланысты.
Жасанды интеллект жүйелері.
Жасанды интеллекттің бірінші жүйелері теоремаларды автоматты
дәлелдеуге, бас ... және ойын ... ... ... ... ... және бір ... басқа тілге машина аударымын алуға
жасалған. ... ... ... ... емес логикалық ойша пайымдаулар
мен байланысты және нәтиже іздеу, ереже бойынша көп ... ... ... және ... ... ... Жасанды интеллект жүйелерінде адамның
осы ойлау қабілеттігін үлгілеп жасап көруде. Бұл ... ... ... ... ... қолданылады және эвристикалық
деп атаған. Жасанды интеллект программаларында ... ... ... ... ... ... ажыратады.
Медициналық эксперттік жүйелер.
Медициналық эксперттік жүйелер – ... ... ... ... ... ... ... келесі талаптарды
қанағаттандыру керек. Және бірінші буындағы жүйелер сияқты, ... ... ... ... ... ... ... үшін олар
конструкциялынатын, жоғарғы деңгейді көрсету керек. Одан ... ... ... әдістерді қолдану қиындаған проблемалық облысытар үшін
жобаланды.
Диагностикалық ... үшін үш ... ... ... Олар алынған шешімдерді дәрігерге де және ... да ... ... ... яғни ... ... тармағына және қарапайым адам
түсінігіне және ... ... ... және ... ... Келесі талап диагностикалық программалардың «стиліне» тиісті. Оның
жұмысының логикасы, программаның тұтынушыға қоятын ... ... ... ... ... ... түрде логикалық болуы
керек. Басқа сөзбен айтқанда, жүйенің мінез-құлқы білімді ... ... ... ... оның шығару әдістерін
іздеу жолдарын моделдеу керек.
3. Және соңғы, өте маңызды талап ол, медицина-аурулар туралы ... ... және ... ... ... байланысты. Өңделген
программалар тез және салыстырмалы түрде қарапайым, медициналық білімдердің
жиынтығының ... ... ... пайда болғанда немесе
көнелерді ... ... ... ... пән ... ... ... табылады және математика,
кибернетика, программалау, лингвистика, психология, ... ... ... ... ... бағытының ішінде жасалатын машиналық
программалар жасанды интеллект жүйелері деп ... осы ... ... саласындағы жұмыстар, «эксперттік жүйелер»
деп аталады екінші буындағы диагностикалық ... ... ... ... ... ... білімдері салынғанын білдіреді.
Эксперттік жүйелер таза теориялық ... ... ... қолдануға өтуге мүмкіндік берді.
Сонымен, эксперттік жүйелер – ол ... ... ... ... ... Ол ... ... және құру принципі бар,
компьютерлік программалардың жаңа класы. Сондықтан кіші ... ... ... жасанды интеллект ... ... ... ... құру ... ... ... ереже бойынша 2-5 адамнан ... тобы ... Ол ... ... және ... ... ЭЖ-ге
бергісі келетін және интеллектуалды жүйе саласында сыналған ЖИ саласының
мамандарынан тұрады. Олар ... ... ... облысының
білімдерін өрнектеуге, беруге, ... алу және т.б. бар ... ... ... ... деп ... Топқа программист те кіру қажет,
құрылатын ЭЖ үшін программалық қамтамасыз етілуін құруды ... ... құру ... бес ... ... ... деп есептеуге болады.
ЭЖ құрудың бірінші саты – ол эксперттік жүйенің мақсаттарын ... ... Бұл ... біріншіден есептердің негізгі сипаттарын,
спектрін нақты қою және ... ... ... бар ... ... ... ... керек.
Екінші саты – эксперттердің білімдерін көрсететін, проблемалық облысы
негізгі концепцияларын ерекшелеу.
Үшінші сатыда мәнді дәрежеде ЭЖ-ді жасауда ... ... ЯПЗ ... ... саты – ол ... тікелей білімдер қоймасын құру.
Бесінші және соңғы саты эксперттік жүйенің жұмысын тексеруден тұрады.
ЭЖ – ді құру процессі – ... ... ... байланысты
күрделі процедура және кейбір бағалар бойынша 3-тен 20-ға ... ... ... ... жүйе ... – тек қана ЭЕМ-да қолданылып қоймай және мәнді
дәрежеде ЭЕМ-да жасалады. ... ... және ... ... ал
тұтынушыларға жұмыс жасауға көмектесетін оның ... ... ... ... ... ... ... ЖИ-дің күрделі программалары болғанмен
архитектурасы ... ... ... ... ... тұрған ЭЖ-де ең
болмағанда төрт негізгі элементі болу керек.
1. Білімдер қоймасы – ЭЖ негізгі элементтерінің ... Ол ... ... ... ... ... ... қоймасында орналасқан білімдер
анық берілу тілінде жазылған.
2. Эж-терін есептер шығаруға қолданғанда ... ... ... ... оған ... Бұл ... мәліметтер блогына түседі.
3. Білімдер қоймасынан сәйкес білімдерді алу үшін және оларды мәліметтерге
қолдану үшін шешуші қажет. ... типі ... ... ... ... және шешімінің нәтижесін алу модельді таңдаудан тәуелді.
4. Супервизор-ЭЖ-нің ... ... ... ... ... ... төрт ... проблемалық облысының есептерін шығару сатысында ЭЖ-
терін қызмет жасауын ... ... ... береді. Бірақ та ЭЖ-лер
жұмыс жасауға тапсырылғанға дейін көп ... ... ... өнім ... ... ... ... ЭЖ-лер үшін тұтынушының екі типі бар. Біріншісі-эксперт,
білімдер қоймасы толықтыруды, ЭЖ-ді ... және оның ... ... Ол тұтынушы болудан гөрі ЭЖ жасаушы. Екінші тұтынушылар
типі-ол ЭЖ-лер тікелей солар үшін ... ... және ... ЭЖ тиісті әртүрлі қызметтерді орындайды. Нақты
есептерді шешу және ЭЖ-ден талап етіп ... ... ... және ... үшін де ... Бір қатар қызметтер қиылыспайды және
тек ЭЖ құрылу сатысында болады.
Интеллектуалдық және эксперттік жүйелер.
Қатаң алгоритмге бағынбайтын адам қызметтерінің ... ... ... ... ... ... бір ... ерекшеліктері
бар. Дәрігермен диагнозды қою үрдісі аурудың ағзасында болып жатқан ... және ... ... ... гөрі үлкен
дәрежеде оның тәжірибесіне және интуицасына негізделеді. Есептеу техниканы
қолдану оқылатын үрдістері мен ... ... ... ... Және ... да дәрігердің көмекшісі ретінде ЭЕМ-ны диагностика
есептерін шығаруға қолданып көру тарих та аз емес – ... ... ... ... қызығушылық ешқашанда басылмаған. Одан гөрі ... ... күні ... ... артуын байқауға болады,
ол біздің көзқарасымыз бойынша, эксперттік жүйелердің – ... жаңа ... ... болуына байланысты.
Жасанды интеллект жүйелері.
Жасанды интеллекттің ... ... ... ... бас ... және ойын ... шешуге, мәтіндерден
табиғи тілдіге мәнін және бір тілден басқа тілге машина аударымын алуға
жасалған. Мұндай ... ... ... емес ... ойша пайымдаулар
мен байланысты және нәтиже іздеу, ереже бойынша көп санды нұсқалар ішінен
айыру және ... ... ... ... ... ... адамның
осы ойлау қабілеттігін үлгілеп жасап көруде. Бұл ... ... ... әдістерімен қатар қолданылады және эвристикалық
деп атаған. ... ... ... ... ... ... дәстүрлі алгоритмдік жүйелерден ажыратады.
Медициналық эксперттік жүйелер.
Медициналық эксперттік жүйелер – екінші ... ... ... ... ... ... ... талаптарды
қанағаттандыру керек. Және бірінші буындағы жүйелер сияқты, медициналық осы
проблемалық облысының диагностикалық есептерді шығаруда, ... үшін ... ... ... ... ... Одан гөрі, олар
негізінде дәстүрлі әдістерді қолдану қиындаған проблемалық облысытар үшін
жобаланды.
Диагностикалық жүйелер үшін үш ... ... ... Олар ... ... ... де және ... да түсінікті түрде
түсіндіру керек, яғни білімінің медицина тармағына және қарапайым адам
түсінігіне және ... ... ... және құрылымдарды қолдану
керек.
2. Келесі талап диагностикалық ... ... ... ... логикасы, программаның тұтынушыға қоятын сұрақтары, қабылданатын
шешімдері тұтынушының көзқарасы бойынша ... ... ... болуы
керек. Басқа сөзбен айтқанда, жүйенің мінез-құлқы ... ... ... ... ... оның шығару әдістерін
іздеу жолдарын моделдеу керек.
3. Және соңғы, өте ... ... ол, ... ... ... ... және ... саласы болғандығымен байланысты. ... тез және ... ... ... медициналық білімдердің
жиынтығының өзгерістеріне бейімделу, жаңалары пайда болғанда ... ... ... ... интеллект пән аралық ғылым болып табылады және математика,
кибернетика, ... ... ... ... ... ... Жасанды интеллект бағытының ішінде жасалатын машиналық
программалар жасанды ... ... деп ... осы жасанды интеллект саласындағы жұмыстар, «эксперттік жүйелер»
деп ... ... ... ... жүйелерінің негізіне жатады,
анық проблема саласындағы ... ... ... ... жүйелер таза теориялық зерттеулер саласынан ... ... ... ... ... ... ... – ол алдымен білімдерге негізделген,
жасанды интеллект ... Ол ... ... және құру ... бар,
компьютерлік программалардың жаңа класы. Сондықтан кіші ... ... ... жасанды интеллект жүйелерінің ... ... ... құру кезеңдері
Эксперттік жүйелерді жасаумен, ереже бойынша 2-5 адамнан тұратын
мамандар тобы ... Ол ... ... және ... ... ... ... және интеллектуалды жүйе саласында сыналған ЖИ саласының
мамандарынан ... Олар ... ... ... облысының
білімдерін өрнектеуге, беруге, шешімін алу және т.б. бар ... ... ... ... деп атайды. Топқа программист те кіру қажет,
құрылатын ЭЖ үшін программалық қамтамасыз етілуін құруды жүзеге асыратын.
ЭЖ құру шартты бес ... ... ... деп ... ... ... ... саты – ол эксперттік жүйенің ... ... ... Бұл ... ... ... ... сипаттарын,
спектрін нақты қою және эксперттік жүйенің аппарты бар ... ... ... анықтау керек.
Екінші саты – эксперттердің білімдерін көрсететін, проблемалық облысы
негізгі концепцияларын ерекшелеу.
Үшінші сатыда мәнді дәрежеде ЭЖ-ді жасауда табысқа әкелетін ЯПЗ ... ... саты – ол ... тікелей білімдер қоймасын құру.
Бесінші және соңғы саты эксперттік жүйенің ... ... ... – ді құру ...... облысы күрделігіне байланысты
күрделі процедура және ... ... ... 3-тен 20-ға ... адам
жасының уақытын алады.
ЭЖ жүйе болғандықтан – тек қана ... ... ... және ... ... ... ... инженерлеріне және эксперттерге құруға, ал
тұтынушыларға жұмыс ... ... оның ... ... ... ... жүйелердің архитектурасы
Эксперттік жүйелер ЖИ-дің күрделі программалары ... ... ... ... ... ... ... ЭЖ-де ең
болмағанда төрт негізгі элементі болу керек.
1. Білімдер қоймасы – ЭЖ негізгі элементтерінің бірі. Ол проблемалық ... ... ... сақтаушы. Білімдер қоймасында орналасқан білімдер
анық берілу тілінде жазылған.
2. Эж-терін есептер шығаруға қолданғанда тұтынушы немесе ... ... оған ... Бұл ақпарат мәліметтер блогына түседі.
3. Білімдер қоймасынан сәйкес білімдерді алу үшін және оларды мәліметтерге
қолдану үшін ... ... ... типі маңызды дәрежеде білімдер қоймасы
тілінен және шешімінің ... алу ... ... ... ... ... компоненттерінің қарым қатынасын қамтамасыз
ететін блок.
Осы төрт блоктың проблемалық облысының есептерін шығару сатысында ... ... ... қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Бірақ та ... ... ... ... көп ... ... ... өнім ретінде
«өмір сүре» бастады.
Кез келген ЭЖ-лер үшін ... екі типі бар. ... ... ... ЭЖ-ді тестілеуді және оның модификациясын
жүзеге асыратын. Ол тұтынушы ... гөрі ЭЖ ... ... ... ... ... ... үшін жасалған адамдар.
Эксперт және тұтынушы ЭЖ тиісті әртүрлі қызметтерді орындайды. Нақты
есептерді шешу және ... ... етіп ... нәтижелердің түсініктері
эксперт және тұтынушы үшін де сипатты. Бір ... ... ... ... ЭЖ ... сатысында болады.
-----------------------
Антивирустық құралдар
Вирус-фильтр
Детектор
Дезинфектор
Иммунизатор
Қорғау
Айқындау
Нейтрализация
Функциялар
Эвристикалық

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Информатика пәні, объектілері және құрама бөліктері56 бет
Компьютерлік вирустардан сақтайтын программалар3 бет
Delphi 7 жүйесінің негізгі түсініктері мен принциптері17 бет
VСT шаблон негізінде «Компьютерлік желілер» пәні бойынша электронды оқулық құрастыру»73 бет
«Абди компани» ақ-ның қызметіне сипаттама32 бет
Жоғары мектеп жасындағы оқушылардың оқу жетістіктерін бағалауда компьютерлік оқыту және бақылау бағдарламаларының рөлін анықтау50 бет
Компанияның ақшалай қаражаттарын басқарудың мәні мен оңтайландыру әдістері31 бет
Компанияның инвестициялық портфелін қалыптастыру тетігі28 бет
Компьютер туралы12 бет
Компьютер ұғымы10 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь