Шаруа (фермер) қожалығын ұйымдастыру жұмыс жобасы

Жоспары:
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...2
І. Мәтіндік бөлім.
1.1. Шаруа (фермер) қожалығының даму жағдайы ... ... ... ... ... ...4
1.2. Шаруа (фермер) қожалығының қаржылық жағдайы ... ... ... ... ...8
ІІ. Техникалық бөлім.
2.1. Шаруа (фермер) қожалығының бәсекелестік қабілеті және даму тенденциясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12
2.2. Атыраудағы жетекші шаруа қожалығы ... ... ... ... ... ... ... .15
ІІІ. Сызба бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..31
Ауыл шаруашылығына арналған жерлерді өнімін өндіру мен, сондай - ақ осы өнімді ұқсатумен және өткізумен тығыз байланысты отбасылық еңбек бірлестігі шаруа (фермер) қожалығы деп аталады.
Шаруа (фермер) қожалығының мүшелері ортақ шаруашылықты бірлесіп жүргізетін жұбайлар, балалар асырап алынған, балалар (қыздар), ата - аналар және басқа да жақын туыстар болып табылады. Шаруа (фермер) қожалығы мынандай нысандарда болуы мүмкін:
- кәсіпкерлік қызмет бірлескен, ортақ меншік басына негізделген отбасылық кәсіпкерлік нысанында жүзеге асырылатын шаруа қожалығы;
- өзіндік кәсіпкерлікті жүзеге асыруға негізделген фермер қожалығы;
- бірлескен шаруашылық қызметі туралы шарт негізделген, жалпы үлестік меншік базасында жай серіктестікнысанында ұйымдастырылған фермер қожалығы;
18 жасқа толған Қазақстан Республикасы іс - әрекетке қабілетті кез - келген азаматтар шаруа (фермер) қожалығының басшысы бола алады.
Шаруа (фермер) қожалығының басшысы ұйымар мен, азаматтар мен және мемлекеттік органдармен қарым - қатынаста, оның мүдделерін білдіреді және заңмен тиім салынбаған азаматтық құқықтық мәмілелерді жүзеге асырады.
Ауырған немесе ұзақ уақыт орнында болмаған жағдайда шаруа (фермер) қожалығының басшысы шаруашылық мүшелерінің біріне өз қызметін атқаруға уәкілеттік бере алады.
Шаруа (фемер) қожалығының басшысы ауысқан жағдайда оның мүшелері қожалықты тіркеген органға бір туралы, ортақ өтініш беріп хабарлайды. Құқық мұрагері атына жер туралы заңдарға сәйкес жер пайдалану құқығына мемлекеттік акт беріледі.
Шаруа (фермер) қожалықтары - өзінің жеке меншігіндегі немесе жалға алынған мүлік пен жер учаскесі негізінде ауыл шаруашылығының өнімдерін өндірумен, өңдеумен және сатумен айналысатын дербес жан ұялық бірлестік. Алғашқы шаруа қожалықтарын КОКП райкомдарының тапсырмасы бойынша совхоз директорлары құрды.
Шаруа (фермер) қожалық секторының қалыптасуы едәуір тез жүрді. 1991 жылдан 2001 жылдар аралығындағы 10 жылда шаруа (фермер) қожалықтар саны 2480 - нен 122425 - ке дейін, яғни 50 есе, ал шаруа (фермер) қожалықтар жері 1,6 млн - нан 30,6 млн. га. дейін, яғни 19 есе өскен.
2001 жылы шаруа (фермер) қожалықтар үлесі ҚР - ның ауыл шаруашылыққа арналған жер көлемінің 33,7 %, ал 2002 жылы 36,6 % - н құрады.
Қазақстан - ірі мемлекет, оның табиғи және экономикалық жағдайлары әртүрлі. Сондықтан шаруа қожалықтарының дамуы да әркелкі қалыптасады. Кей жерлерде олар көптеп шоғырланса, енді бір жерлерде сирек орналасқан, көлем жағынан да әртүрлі, әртүрлі мамандандырылған, және т.б. Бүкіл Қазақстан 5 географиялық аймаққа бөлінеді: Солтүстік, Орталық, Оңтүстік, Батыс және Шығыс.
Жериеленудің жалпы саны ішінен шаруа (фермер) кожалықтарының үлесі Қазақстанның барлық аймақтарында басымырақ болып келеді және орта есеппен алғанда Солтүстік Қазақстанда - 88%, Батыс Қазақстанда - 88%, Орталықта - 92%, Оңтүстікте - 93%, Шығыс Қазақстанда - 95% құрайды. Ал ауылшаруашылығына арналған жер көлемі мен шаруа (фермер) қожалықтары көлемі үлестерінің бір-бірінен айырмашылығы көбірек. Бұл көрсеткіш Солтүстік Қазақстан бойынша - 24%, Батыс Қазақстанда - 27%, Орталықта - 60%, Оңтүстік Қазақстанда - 14%, Шығыста 54%. Сонымен қатар, шаруа (фермер) қожалығының орташа көлемі мен Қазақстан аймақтарындағы заңды тұлғалардың мемлекеттік емес ауыл
1. ҚР Конституциясы, 30 тамыз 1995 ж., - Алматы, 2009.
2. ҚР Жер Кодексі. 2003ж, 20 маусым, - Алматы: Баспа, 2009.
3. Кадастр земель населенных пунктов Артеменко В.В., Лойко П.Ф., Огарков А.П.и др.-М. Колос,1997.-166с.
4. ҚР Үкіметінің «Ауыл шаруашылығының 2010 жылға дейінгі даму стратегиясын бекіту туралы» 1997 жылы 27 желтоқсанда қабылданған қаулысы.
5. Еркінбаева Л.Қ.Айғаринова Г.Т. Қазақстан Республикасының Жер құқығы. Оқу құралы. - Алматы, 2010.
6. Подольский Л.И. научные основы оценки земель Вестник сельскохозяйственной науки Казахстана.- № 67 – 19977 – с 729 - 36.
7. Косанов Ж.Х. Права собственности и иные права на землю. Научное издание. – Астана, 2009.
8. Қазақстан Республикасының Салық кодексі, 2003ж.
9. Земельное законодательство республики Казахстан. Сб. нормативно - правовых актов (с комментариями) - Алматы: Жети жаргы, 1998.
10. Совершенствование правовых основ земельной реформы в Республике Казахстан. Под редакцией Еренова А.Е. – Алматы: Жетижаргы, 1996.
11. Порядок ведения государственного земельного кадастра в Республике Казахстан. Земельное законодательство Республики Казахстан - Сб. нормативно -правовых актов. - Алматы: Жети жаргы, 1998.-с. 139 - 152.
12. Руководящие принципы управления земельными ресурсами. - Европейская экономическая комиссия. ООН.- Нью - Йорк, Женева, 1996.
13. Сейфуллин Ж.Т. Земельный кадастр Казахстана. - Алматы.: КазНИИЭОАПК, 2000.
14. Есполов Т.И.Сейфуллин Ж.Т. Управление земельными ресурсами. - Алматы.: КазНАУ, 2004.
15. Серикбаева Ш.Б. Государственная регистрация прав на землю РК. Учебное пособие. Алматы. Юрист. 2005.109.
16. Ауыл шаруашылық өндірісін жүргізу ұсыныстары. Алматы, 1980 ж.
        
        Жоспары:
Кіріспе___________________________________________________________2
І. Мәтіндік бөлім.
1.1. Шаруа (фермер) қожалығының даму жағдайы _______________________4
1.2. Шаруа ... ... ... ... ... Техникалық бөлім.
2.1. Шаруа (фермер) қожалығының бәсекелестік қабілеті және даму тенденциясы______________________________________________________12
2.2. Атыраудағы жетекші шаруа қожалығы_____________________________15
ІІІ. Сызба бөлім___________________________________________________25
Қорытынды______________________________________________________27
Қолданылған әдебиеттер__________________________________________31
Кіріспе
Ауыл шаруашылығына арналған жерлерді ... ... мен, ... - ақ осы ... ... және өткізумен тығыз байланысты отбасылық еңбек бірлестігі шаруа (фермер) қожалығы деп аталады.
Шаруа (фермер) ... ... ... ... ... ... ... балалар асырап алынған, балалар (қыздар), ата - аналар және басқа да ... ... ... ... ... ... қожалығы мынандай нысандарда болуы мүмкін:
- кәсіпкерлік қызмет бірлескен, ортақ меншік ... ... ... ... ... жүзеге асырылатын шаруа қожалығы;
- өзіндік кәсіпкерлікті жүзеге асыруға негізделген фермер қожалығы;
- бірлескен шаруашылық ... ... шарт ... жалпы үлестік меншік базасында жай серіктестікнысанында ұйымдастырылған фермер қожалығы;
18 жасқа толған ... ... іс - ... ... кез - ... ... ... (фермер) қожалығының басшысы бола алады.
Шаруа (фермер) қожалығының басшысы ұйымар мен, азаматтар мен және мемлекеттік органдармен қарым - қатынаста, оның ... ... және ... тиім ... ... ... ... жүзеге асырады.
Ауырған немесе ұзақ уақыт орнында болмаған жағдайда шаруа ... ... ... ... мүшелерінің біріне өз қызметін атқаруға уәкілеттік бере алады.
Шаруа (фемер) қожалығының басшысы ауысқан жағдайда оның мүшелері қожалықты тіркеген органға бір ... ... ... беріп хабарлайды. Құқық мұрагері атына жер туралы заңдарға ... жер ... ... ... акт беріледі.
Шаруа (фермер) қожалықтары - өзінің жеке меншігіндегі немесе жалға алынған мүлік пен жер учаскесі негізінде ауыл ... ... ... ... және сатумен айналысатын дербес жан ұялық бірлестік. Алғашқы шаруа қожалықтарын КОКП райкомдарының ... ... ... ... ... (фермер) қожалық секторының қалыптасуы едәуір тез жүрді. 1991 жылдан 2001 жылдар аралығындағы 10 жылда шаруа (фермер) қожалықтар саны 2480 - нен 122425 - ке ... яғни 50 есе, ал ... ... қожалықтар жері 1,6 млн - нан 30,6 млн. га. дейін, яғни 19 есе өскен.
2001 жылы шаруа (фермер) қожалықтар ... ҚР - ның ауыл ... ... жер ... 33,7 %, ал 2002 жылы 36,6 % - н ... - ірі ... оның табиғи және экономикалық жағдайлары әртүрлі. Сондықтан шаруа қожалықтарының дамуы да әркелкі қалыптасады. Кей жерлерде олар ... ... енді бір ... ... ... ... жағынан да әртүрлі, әртүрлі мамандандырылған, және т.б. Бүкіл Қазақстан 5 географиялық аймаққа бөлінеді: ... ... ... ... және ... жалпы саны ішінен шаруа (фермер) кожалықтарының үлесі Қазақстанның ... ... ... ... келеді және орта есеппен алғанда Солтүстік Қазақстанда - 88%, ... ... - 88%, ... - 92%, Оңтүстікте - 93%, Шығыс Қазақстанда - 95% құрайды. Ал ауылшаруашылығына арналған жер көлемі мен шаруа (фермер) қожалықтары көлемі ... ... ... ... Бұл ... ... ... бойынша - 24%, Батыс Қазақстанда - 27%, Орталықта - 60%, Оңтүстік Қазақстанда - 14%, ... 54%. ... ... ... (фермер) қожалығының орташа көлемі мен Қазақстан аймақтарындағы заңды тұлғалардың мемлекеттік емес ауыл шаруашылығының орташа көлемі арасында да ... көп. Бұл ... ... ... ... - 422 және 9680 га, Батыста - 1130 және 20700 га, Орталық ... - 1710 және 13000 га, ... - 78 және 6520, ал ... - 451 және 7371 ... ... қожалықтары бір - бірінен жер пайдалану мөлшерімен, жерлердің құнарлығымен, ауыл шаруашылыққа тигізетін пайдасымен, мамандандырылуымен, және т.б. мен ерекшеленеді.
Шаруа ... ... ... үшін жер ... ... ... азаматтар жерді пайдалануға беру құқығы бар жергілікті атқарушы органға жер пайдалану құқығын беру ... ... ... (шартты жер) үлесіне құқығы бар азаматтар жергілікті атқарушы органға және өздері құрамынан бөлініп шығатын ауыл шаруашылығы ұйымына өтініш жасайды.
Өтініште сұрап ... жер ... ... ... ... ... ... құрамы, жер (шартты жер) үлесінің саны, олардың жалпы көлемі, балл - гектармен бағалануы көрсетіледі.
Аталған шаруашылықтың басшысы мен ... ... ... қожалығын жүргізу үшін жер пайдалану құқығын беру туралы өтінішке қол қояды.
Өтінішке ауыл шаруашылығы өндірісін жүргізудің қысқаша бағдарламасы, жер (шартты жер) ... ... бар ... ... туралы куәліктердің және қосымша жер (шартты жер) үлесін алу үшін жасалған шарттардың көшірмелері, шаруашылық басшысының ауыл ... ... ... ... ... ... ... көшірме не тиісті білімі туралы немесе арнаулы дайындықтан өткені (жер (шартты жер) үлесіне құқығы жоқ ... ... ... құжат қоса тіркеледі.
Жергілікті атқарушы орган өтініш берілген күннен бастап бір айдан кешіктірмей жерге орналастыру ... ... жер ... ... беру ... шешім қабылдайды.
Шаруа (фермер) қожалығын жүргізу үшін ауыл шаруашылығы ұйымының жер пайдалануынан жер (шартты жер) есебіне жер ... ... ... ... берілген күннен бастап он күн мерзім ішінде жер (шартты жер) үлесі иелерінің немесе олардың өкілдерінің жиналысы өтуге ... ол жер ... ... жері ... ... ... ... қабылдайды.
Жер (шартты жер) үлесі иелерінің немесе олардың өкілдерінің кемінде 50 проценті қол ... ... ... атқарушы органға беріледі және жер (шартты жер) есебіне жер ... ... беру ... ... ... үшін ... ... табылады.
Жер учаскесін беру мүмкін болмаған жағдайда жергілікті атқарушы органның шешімімен дәлелді бас ... ... оның ... ... ... ... қабылданған соң жеті күн мерзім ішінде табыс етіледі. Жер ... ... бас ... сот ... ... ... мүмкін.
Шаруа (фермер) қожалығын жүргізу үшін жер учаскесіне жер ... ... беру ... ... ... ... ... сәйкес жерде жер учаскесінің шекараларын белгілеу және жер пайдалану құқығына құжат беру жүргізіледі.
Жерде жер учаскесінің шекараларын белгілеу, ... ... ... жер пайдалану құқығына құжаттар дайындау мен беруді жерге орналастыру қызметі бюджет қаржысы есебінен жүзеге ... жер ... ... ... жер пайдалануға арналған акт (уақытша жер пайдалану туралы шарт) Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілеген ... ... ... ... ... ... . ... бөлім. ... ... ... ... даму ... ... қожалығының жер пайдалану құқығы
III-тарау. Шаруа (фермер) қожалығы қызметiнiң негiздерiҚР 29.12.03 ж. N 512-II 1-бап өзгертілді (бұр. ... ... -- ... ... мен ... ... арасында қалыптасқан әлеуметтік және экономикалық қарым - қатынастар формаларының бірі. Оның жүйесі мен ... ... ... ... ... мен ... байланысты өзгеріп отырады. Жерді сол қоғамда қабылданған заңдарға сәйкес пайдаланады. Қоғамдық еңбек бөлінісінің дамуы (егінші, мал бағушы ... ... ... және ... байланысты отырықшылыққа көшу алдымен рулардың, тайпалардың және қауымдардың арасында, содан соң жеке жанұялардың арасында жер ... ... ... өзі жерді пайдаланудың тұрақты формаларының құрылуына әкелді. Егістік жер, қауым меншігіне қалғанымен, әр егінші өзіне пайдалануға берілген егістікті өз ... ... етуі үшін ... ... ... жер ... - дүркін қайта бөліске салынып тұрды. Қазақстанның табиғи - ... ... ... жер әр ... ... көбінесе, егіншілік,жайылымдықтар мен шабындықтар үшін пайдаланылады. Ол үшін жерді құнарландыру мәселесін қолға алып, жер ... мал ... мен ... ... ... ... ... аграрлық өндірістен тауарлыққа көшкенде, меншік формасы шешуші шарт болып табылмайды. Жерге жеке ... ... ... ... жеке ... көп ... ... және осы күнге дейін ол жетекші рөл атқармайды. Көп елдерде жерге меншік ұлттық деңгейде болып отыр және ... ... иесі ... ... табылады. Шығыс, Африка, Көне Азия, Америка, Ресей халықтары аграрлық экономиканың әмбебап кезеңінен өткен. Бұларда жерді пайдалануға негізделген, ауыл шаруашылық егістік ... ... ... ... ... ... осы болмыс деп аталады. Германдар, франктер, кельттер жерді ... ... ... ... оған жеке ... орнатқан. Осы халықтарда индивидуалдық қауымдар, жерге жеке меншік болуына және оны жалға алуға (аренда -- иемденудің бір ... ... өте ... саласы бола тұра Қазақстан Республикасының ауыл шаруашылығы шамалы уақыт бұрын республика үшін ұлттық табыстың 40 пайызын ... ... ... ... ... ... 30 пайызы экономиканың дәл осы саласында қызмет еткен. Ауыл шаруашылығының қарқынды дамуы мемлекеттің ауқатты және ... ... өмір ... ... ... себепші десек болады.
Тарихқа бір сәт үңілсек қазақ халқының өмірі және ауқаттылығы экономиканың осы саласымен тығыз байланысты екенін және ... ... ... ауыл ... ... ... оның қызмет саласында алдыңғы орында болғанын байқауға болады. Қазақ халқының күнделікті өміріне және даму барысына араласа отырып, ауыл шаруашылығы ... ... ... ... бір ... ... және қай ... болмасын ауыл шаруашылығы қатынастарын оңтайлы құқықтық реттеу қажеттілігін туындатады. ... ... өз ... ... ... Қазақстанда мал шаруашылығы және өсімдік шаруашылығы сияқты ауыл шаруашылығының маңызды салаларын дамыту кеңестік кезеңдегідей сұрапыл емес қазақ халқының қолданыстағы құқықтық ... ... ... ... ... ... Тәуке сияқты хандардың және дала демократиясының басқа да ... ... ... ... ... ... ... құқықтық актілер қазақ халқының барлық қызмет салаларын қамтыған, соның ішіне ауыл шаруашылығы ... ... ... де ... кетсек болады.
Қазақстан экономикасының аграрлық секторы саласындағы кәсіпкерлік, нақтырақ ... ... ... ... және ... ... қоғам үшін жаңа және арнайы құбылыс. Мұндай шаруашылықтардың туындауына құқықтық ... деп ... ... ... ... ... айсақ болады. Экономиканың аграрлық секторындағы кәсіпкерлердің әлеуметтік тобын қалыптастыруға бастау болған шаруа фермерлерінің ... ... ... рет ... Қазақ КСР - ның 1990 жылғы 21 мамырда қабылданған Заңы. Меншіктің жеке нысанның пайдаланатын шағын жоғары тауарлы шаруаларды, сондай - ақ ... ... ... ауыл ... ... ... ... көрінуі тиіс аграрлық секторды жан - жақты ету үшін және бекіту үшін оларға көп көңіл аударылады.
Республикамыз тәуелсіздік ... ... ... (фермер) қожалығы мүлкінің құқықтық жағдайын анықтайтын заңдардың дамуы бірнеше кезеңдерді қамтиды. 1990 жылдың 21 - ші мамырында ... ССР - нің Заңы ... одан ... 1990 ... 28 - ші қыркүйегінде Қазақ ССР Министрлер Кеңесі мен Қазақстан республикалық кәсіподақтар Кеңесінің атты Қаулысы қабылданды. ... ... ... ... жеке меншік деп кесіп айтуға болмайды. Жердің тауар айналымына ... оны ... ... тәрізді сатып алуға мүмкіндік береді. Аграрлық нарықтың дамуына жердің сатып ... өте ... ... ... - ... ... ... түседі. Жерге жеке меншіктің болуы, аграрлық экономиканы капитализациялауға кедергі болады: ол капиталдың еркін ағымына шек қояды.
Жердің меншік иесі ... ... ... ... үшін ақы ... талап етеді. Бұл кәсіпкердің табысын төмендетеді. Нарық экономикасы тұңғыш рет Нидерландияда ... ... емес -- бұл елде ... жер ... ... мемлекет меншігінде болған. Бүгін нарық экономикасы жоғары дамыған көп елдерде жер мемлекет меншігінде болып отыр.
Шаруа (фермерлік) қожалықтары тәжірибеде жалдамалы ... ... ... ... нәтижесінде азаматтар өздерінің еңбекке жарамдылығын есепке ала отырып, ақылы негізде жұмыс орындарын ... ... ... ... ... ... ретінде көрсететін бірқатар арнайы ерекшеліктері бар: ол мемлекеттің қолдауымен қоғамға ... ... ... және әлеуметтік шешімдерге қол жеткізу мүмкіндігі. Ал оның әлеуметтік нәтижелері ол - шағын кәсіпкерлік халықтың ... ... ... ... жетуге себебін тигізетіндігінде. Шаруашылықтардың қарқынды түрде өсуімен сипатталатын фермерлік шаруашылықтың дамуының бірінші кезеңі ... жаңа ... ... ... ұйымдастырушылығын нығайтуды рационализациялаумен алмастыру.
Шаруа (фермерлік) қожалықтарының дамуын ауыл шаруашылығын реформалау жағдайларында ауыл тұрғындарын жұмыспен қамтамасыз етуді ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан мемлекет тарапынан оны қолдау аграрлық салада да еңбек нарығын қалыптастыру және ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлікті ерекшелейтін басымшылықтардың біріне келесілерді келтірсек болады: ғылыми - техникалық прогреске байланысты ірі ... ... ... ... ... жағдайлар жасау; өндіріске технологиялық және басқа да ... ... ... ... ... ... ... (зейнеткерлер, мүгедектер, үй шаруасындағы әйелдер және т.б.); жеке жұмыскерлердің мүмкіндіктерін, ... және ... ... ... ... және ... ... Аталған басымшылықтардың барлығын шаруа (фермерлік) қожалықтарға жатқызуға болады.
Қазіргі жағдайда фермер арнайы ... және ... бар ... ... етеді: ауыл шаруашылығы дақылдарын өсіру, жануарларды күте алатын, күрделі ауыр шаруашылығы техникасын басқара алатын және т.б. Алайда фермерлер де ... ... ие ... ... ... ... адамдардың әлеуметтік қамтамасыз етілуіне гарант болатын дәл сол кәсіпкер. Шетелдік тәжірибеге жүгінетін болсақ АҚШ, Жапония, Батыс Еуропа ... ... ... ... қайтадан құрылған жұмыс орындарының үштен екісін құрайтынын атап өткен жөн. Жеке сектордың арқасында Қазақстанда да жаппай ... ... ... алуға болады, себебі кәсіпкерлер мемлекетке жұмыспен қамтамасыз ету мәселелерін шешуге көмектеседі. Қазіргі таңда азаматтар кәсіпкерлікті нарықтың, өндірістің, ауыл ... ... ... дамуының қозғаушы күші екенін түсіне бастады. Алыс және жақын шет ... ... ... ел экономикасының өркендеп өсуіне өз үлестерін қосса, ... ... ... ... арқасында гүлденуде.
Қазақстанның ауыл шаруашылық интеграциясы бәсекеге қабілетті халықаралық секторды ... ... ... ... орынға ие болуды басты міндет санайды. Әлемдік экономиканың ауыл шаруашылығындағы тәжірибесі Қазақстан үшін қажет. Жаһандану үрдісін жетік зерттеу ауыл шаруашылығын ... ... ... ... ... белестерді жеңуге, халықаралық сыннан сүрінбей өтуге көмектеседі. Мәселен, соңғы жылдары астық өндірудегі ... ... ... ішіндегі АҚШ пен Канаданың рөлі төмендеп, олардың ... ... ... 8 ... құраса, керісінше Қазақстан, Ресей және Украинаның үлесі 24 ... ... ... ... осы алдыңғы қатардағы жетістігімізді үдете беруіміз қажет деп ... Ал ... ... ... жатқан заманда қазіргі қазақстанның ауыл шаруашылығының орыны ерекше маңызға ие болып ... Ал ауыл ... ... барысында көптеген іс - шаралар жасалып жатыр. Солардың бірі Елбасының бастамасымен ашылған жаңа ... ... оны ... барысында Ұлттық басқару холдингі>> АҚ - сы ... үшін ... ... ... несиелеу талаптарын жетілдіруді іске асыруда. Әсіресе ақшасыз есеп айырысу арқылы жеке ... ... мал ... алу бойынша қиындықтарға байланысты қолданыстағы қаржыландыру талаптарымен қарыз ... ... ... ... бар ақшаға және ақшасыз нысанда несие құралдарын беру көзделген.
2011 жылғы жедел деректер бойынша ауыл шаруашылығының жалпы өнімінің (қызметінің) нақты ... ... (НКИ) 126,7% ... Өсім 2010 жылмен салыстырғанда өсімдік шаруашылығы өнімі өндірісінің 58,6% - ға ұлғаюына негізделген.
2010 жылмен салыстырғанда қалыптасқан нақты көлем ... ауыл ... ... ... ... үштен бір бөлігін құрайтын жалпы жиналған астықтың көбеюі едәуір дәрежеде ықпал тигізген.
Аграрлық сектордағы табиғи және тиімді ... ... - ... ... ... ... табылады. Осы нысанда өндірісті ұйымдастырудың арнайы биологиялық ... ... жер, су, ... мен ... өсуі мен ... ... тиімді жағдайлар жасалуы тиіс.
Ауыл шаруашылығын тиімді жүргiзудiң экономикалық ... ... ... еңбекке адамдардың материалдық кызығушылығы және өндiріс өсiмін қамтамасыз етудiң мотивациялық тетiгi ауыл шаруашылық тауар өндiрушiлерiнiң ... жаңа ... ... мен ... ... ... мүмкiндiк бередi. Аумалы -төкпелі замандарды өткеріп, тұрақты экономикаға бет бұру барысында ... ... ауыл ... маңызы өте зор, кезінде ата - бабаларымыз сондықтан болар осы саланы алдыға қойған, Қазақстандай еліміздің, дархан даламыздың көктеп, үлкен белестерден ... ... ... да осы ...
1.2. Шаруа (фермер) қожалығының қаржылық жағдайы.
Шаруа қожалығы қызметінің негізгі ... ... өнім ... және өткізу көлемі қарастырылады. Өнім өндірісі жалпы және ... ... ... 1997 ... ... ... ... 497,8 т., көкөністер 250т.
2009 жылғы 1 маусымдағы барлық облыс шаруашылықтарында 100,1 мың бас ... 42,4 мың бас ... 1058,5 мың бас қозы мен лақ, 27,0 мың бас ... ...
1 - ... Мал азығы дақылдары мен алқаптарының жалпы ауданын есептеу.
Алқаптармен дақылдардың түрлері
Дақылдар өнімділігі
Шаруа қожалығы бойынша
Аудан ... ... ... ... ... ... шөп, пішен (жоңышқа)
200 Ц
6,8 ... ... ... ... сұлы)
25 Ц
9,5 ... азық (1 ... және көп ... шөп ... ... ... ... ... ... қант ... ... және ... Ц
0,6 ... ... ... ... ресурстарды қолдану тиімділігімен, төлем қабілеттілік, кәсіпорын тұрақтылығы және ликвидтілігімен өлшенеді. Фермерлік шаруашылықтың негізгі қорытынды эффектісі болып өнімді өткізу көрсеткіші табылады. ... ... ... ... ... ... қаншылықты нақты ақшаға айналатынына тәуелді. Кәсіпорын тұрақтылығы тәуелсіздік коэффициенті, қаржылық тұрақтылық коэффициенті, қаржыландыру және инвестициялау коэффициенттеріне тікелей байланысты.
2 - ... ... өнім ... ... ... ... ... (Ц)
1 Ц
Өнімнің жалпы құны
(теңге)
Қой еті
50 Ц
60000
3000000
Ірі мүйізді қара мал еті
96 Ц
65000
6240000
Жылқы
12,6 Ц
80000
1008000
3 - ... ... 2007 ... ... коэффициенттері
Көрсеткіш
маңызы
Есептеу формуласы мен мәні
1.Тәуелсіздік коэффициенті.
Бұл коэффициент бойынша ... ... ... қаншалықты тәуелсіз екендігін анықтаймыз.
Жыл басына - 0,7; Жыл аяғына - ... ... ... ... ... ... ... және ұзақ мерзімді қарыз капитал үлесін сипаттайды.
Жыл басына - ; Жыл аяғына - .
3.Қаржыландыру ... қай ... өз ... қаржыландырылатынын көрсетеді.
Жыл басына - 2.3; Жыл аяғына - 2,8.
Қозғалмайтын мүлік, яғни ұзақ ... ... ... 2006 жылы 28,1 пунктке кеміген, 2007 жылы -4.7 пунктке кеміген, 2008 жылы -3.6 пунктке кеміген. Жыл сайын қозғалмайтын ... кему ... ... ... ... ... ... -1.1 пунктке төмендеген, 2007жылы +1.4 пунктке артқан, 2008 жылы +74.9 пунктке артқан. Яғни шаруа қожалығы өз жұмысы барысында жыл өте келе өз ... ... ... ... Бұл ... ... клиенттердің пайда болуымен қатар, өнімді өткізуудің бұл арнасын жыл өте келе кеңінен қолданғаны ақиқат.
Дайын өнім ... 2006 жылы +4.1 ... 2007 жылы +3.1 ... ... ал 2008 жылы - 2.3 ... ... Шаруа қожалығы өз қызметін жүргізу барысында дайын өнім өндіру көлемін азайтуда. Бұл табиғи, нарықтағы жағдай, техниканың тозуы факторларына ... ... ... 2006 жылы +11.3 ... ... 2007 жылы -1.5 пунктке кеміген, 2008 жылы - 0.2 пунктке кеміген. Яғни өндірістік қорлар жыл сайын азайып отырған.
Өз ... ... 2006 жылы -14.1 ... ... 2005 жылы +12.5 пунктке артқан, 2007 жылы -2.7 пунктке кеміген. Өз қаражат көздері ... жылы ... ... жылы ... ... жылы ... берушілермен есеп айырысу 2006 жылы +2.9 пунктке артқан, 2007 жылы +4.3 пунктке артқан, 2008 жылы +2.3 пунктке артқан. Яғни ... ... ... ... ... ... дұрыс есеп ацйырысып отырған.
Авансталған капитал 2006 ылы +11.2 ... ... ... -16.8 ... кеміген, 2008 жылы +0.4 пунктке артқан. Авансталған капитал өз құрамына меншікті капитал мен қарыз капиталын біріктіреді. Олар ... ... ... жабу ... - кесте. Мал азығы қажеттілігінің есеп ведомісі

р/с
Мал ... ... ... бар ... лығы
Жем
1 бар ... ... ... ... бар ... лығы ... ... бар ... ... ғы ... ... 600
0,4 80
- ... 20
0 ... ... қара мал
48
10,0 480
2,3 110, ... ... ... ... 21
- -
38 ... ... ... 168
Σ ... ... ... ... ... ... мен қиын ... активтер арақатынасын анықтаған жөн. Бұл көрсеткіштің өсу тенденциясы ликвидтіліктің төмендеуіне әкеліп ... ... ... ... бойынша төмен ликвидті активтердің өсуі материалдық құндылықтарды сатып алудағы ҚҚС-ның өсуінен туындаған, өнімнің қоймада жатып қалуынан немесе уақытында өткізілмегеннен емес. Сол ... ... ... ... талдағанда, төмен ливидтілікті ескермеуге болады. Шаруашылық қызметін талдай келе, келесідей тұжырым жасауға болады. Шаруашылық жүргізудегі ... ... жыл өте келе ... ... Ол бірқатар қаржылық көрсеткіштер негізінде дәлелденді.
5 - кесте. Шаруа қожалығының ... ... ... ... қожалығының активтері
01.01.06ж.
31.12.06ж.
Жыл бойына өзгерістер.
Мың.тг
Ағымдағы активтер өлшеміне пайызбен
Мың.тг
Ағымдағы активтер өлшеміне пайызбен
Мың.тг
пункт. (гр.4 - ... ... ... ... ... Дайын өнім
94.8
5.8
541.9
9.7
447.1
4.0
4.Алдағы период шығындары
1.0
0.1
3.3
0.1
2.3
0.0
5. Дебиторлық қарыз
186.9
11.4
256.7
4.6
69.8
-6.8
6.Ақша қаражаттары
147.6
9.0
448.7
8.1
301.1
-0.9
7.Барлық қиын өткізілетін активтер
63.4
3.9
446.3
8.0
382.9
4.2
8. Жалпы ағымдағы активтер
1644.2
100.0
5570.2
100.0
3926.0
0.0
II. Техникалық ... ... ... ... бәсекелестік қабілеті және даму тенденциясы.
Бәсекелестік іс - әрекет фермер өндірісінің сапалы болуына ықпал етеді. Фермер өз өнімін шығарып, нарықта оның тез ... ... ... ... ... жөнінен бәсекеге түседі. Әрбір фермер өз тауарын ұсына отырып, нарықта бәсекелестік ... ... ... субъектілерінің тепе - теңдік құқықтағы тауарды пайдалы өткізу үшін өзара экономикалық жарысын көрсетеді немесе қаржыны өте пайдалы жұмсау. Бәсекенің ... ... алып ... ... ... көп ... ... тиімді жүреді.
Фермер нарықта өзінің ұсынғандай тауар ассортиментінің көбеюі барысында, бәсекелестерінен асып түсу үшін тауарға жаңа бір қасиет немесе жаңа бір ... ... ... өз ... ... ... ... бәсекелесіне қарағанда мол пайда алуына ұмтылуы керек. Тұтынушылардың қажеттілігін қанағаттандыру үшін жоғары сапалы тауар өндіруі ... ... ... ... пен ... қатар, баға да жүреді. Сол себептен фермерге өз өнімдеріне деген бағаны тағайындауды да ретке қою ... ... ... өнім ... ... пен өтімділік деңгейін арттырған жөн. Ол үшін ең алдымен жаңа техника мен технологияларды сатып алу, өндірілетін ... ... ... жаңа ... ... яғни ... ... нарық сегменттері мен тұтынушылардың қажеттіліктерін ескеру қажет.Фермер малға жем - шөп беру ... ... ... тек ... ... ғана ... ... - ақ жем - шөп дайындауда өз өндірісін ұйымдастыруы тиіс.
Шаруа (фермер) қожалығы ... ... ... ... ... сәйкес жалға алынған және жеке меншiк өндiрiс құрал - жабдықтарын, сондай - ақ ауыл ... ... ... ... ... екпелердi, шығарған өнiмдерiн, шикiзатты, материалдарды жойылуы немесе зақымдануы жағдайынан сақтандыруды жүзеге асырады.
Аграрлық бизнесті дамытуда үлкен үлес қосатын шаруа ... ... ... ... орны зор. Болашақта шаруа қожалықтары жүйесінде негізгі буын болып табылады. Ол үшін агро өнеркәсіпті Қазақстан территориясында тиімді дамыту ... ... ... ... жағдайындағы агроөнеркәсіптік бағдарлама елімізді азық-түлікпен қамтамасыз етіп, оны қауіпсіздендіруге бағытталған. Елімізде өндірілген ауылшаруашылық өнімдерінің бәсекелестік ... болу үшін ... ... ... ... қамтамасыз ету қажет.
Ауыл шаруашылығы өндірісін тұрақты дамыту экономиканың басқа салаларына қарағанлда өте күрделі және сан қырлы ... ... Ол ... ... ... байланысты:
Ауыл шаруашылығы - азық - түлік өнімдерінің негізгі көзі, сондықтан бұл саладағы келеңсіз ... ... өмір сүру ... тікелей әсер етеді. Сонымен бірге ауыл шаруашылық өнімдері ұзақ сақтауға келмейді. Ауыл шаруашылық өндірісі толығымен адамға тәуелсіз табиғи жағдайларда ... ... ол ... бейім болады;
Материалдық өндіріс саласы ретіндегі ауыл шаруашылық өндірісінің экономикалық үрдісі биологиялық және тірі организмдермен ... ... ... ... беттерінде жарияланған ғылыми еңбектерге сүйене отырып, шаруа қожалығы өндірісін тұрақты дамыту ұғымына келесідей ... ... ... ол ... ... және ... ... ішкі факторлар әсерлерімен байланысты түрлі жағдайларда, қол жеткен ... ... және ... ... келетін, ауа райының қалыпты жағдайында өндірілген өнім деңгейінен минималды ауытқитын, сапалы және шығындары ... өнім ... ... беретін экономикалық жүйені сипаттайды.
Аграрлық өндірісті тұрақты дамыту - көп ... ... және оның әр ... ... бар. Оның ... негізгілері - табиғи, материалдық - техникалық, ғылыми ... ... даму ... және ... факторлар. Ауыл шаруашылығы өндірісін тұрақты дамытудың факторлар жүйесінің негізін ең ... жер ... ... ... ... жер ... ... өлшемі. Ол тек сапалық қасиеттерімен ғана ерекшеленіп қоймайды, сонымен бірге оның ... ... ... табылады. Жер - табиғи ресурс және ... ... ... ... ... да ... факторлармен өзара сәйкестікте пайдаланылады. Жерді басқа ресурстарға (еңбек пен капитал) қарағанда қайта қалпына келтіру өте қиын, сондықтан оны ... ... ... ... тек ... ... ... ғылыми негізделген шаралар кешенін орнату арқылы және жерді тиімді пайдалану негізінде ғана қол жеткізуге ... ... ауыл ... ... ... ... ... факторы топырақтың құнарлылығын көтеру немесе қайта қалпына келтіру болып табылады. Қазақстан ... ... Н.Ә. ... ... ... ... ... көтеру және сапалы бидайдың әлемдік өндірушісі ретіндегі еліміздің экономикалық әлеуетін сақтап қалуға көңіл бөлген, өйткені ... ... ... мен ауылды тұрақты дамытудың басты факторларының бірі болып саналады. Сонымен бірге елбасы топырақ құнарлылығын көтеру мен оны болашақ ұрпақ үшін ... ... ... ... ... ... жер ... түрде пайдаланылады, интенсивті технология заман талаптарына жауап бермеді. Ауыл шаруашылығы өндірісін тұрақты дамыту факторларының бірі - саланы ... ... - ... ... ету. Қазақстан Республикасы саяси және экономикалық құрылысында жүріп жатқан реформалық процестер жер қатынастарының түбегейлі өзгеруін, мемлекеттің бақылауымен жер реформасының ... ... ... 2003 жылы ... Жаңа жер ... ... бұрынғы Жер туралы Заңнан негізгі өзгешелігі - ауыл шаруашылық жеріне жекеменшік енгізу.
Шағын агробизнесті қолдаудың нарықтық ... ... ... ... арттыруға ықпалын тигізетін маңызды буыны. Сәйкес, 2002 жылдан бастап саланы дамытуды тиімді реттеу мен ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін аграрлық өнеркәсіпте ақпараттық-маркетингтік жүйені құру ұйымдастырылды. Елімізде бекітілген индустриялық - инновациялық даму стратегиясына сәйкес ... көп ... ... және ... ... өндірістің үлесі ЖІӨ - де 2015 жылға 2000 жылмен салыстырғанда он ... ... ... ... яғни ... нақты және қаржы секторының бұрынғыдан тиімді байланысын орнықтырудың аса маңызды міндеті қойылды.
2.2. Атыраудағы жетекші шаруа қожалығы.
Қазақстан Республикасының Президенті ... ... ... индустриялық - инновациялық дамуды жүзеге асыру жөнінде нақты тапсырмалар беріп, осы маңызды шараны үнемі бақылауда ұстап келеді. ... - ... ... ... деген мағынаны білдіреді. Елбасының осы бағыттағы идеясы негізсіз де емес.Қазақстан соңғы жылдары ... ... ... ... ... қомақты әлеуетімен жаңа онжылдыққа нақ қадам басты. Бұл жетістіктер Дүниежүзілік банктің ... ... ... атап ... ол ... ... ... қолдау тұрғысындағы реформалардың көшбасшысы болғанын мойындаған болатын.Елбасы ХДП - ның ХІІ съезінде күні бүгінге дейін жиналған барлық салалық бағдарламаларды ... ... ... ... бойынша басымдықтары қазіргі заманға сай жаңаландыру, үдемелі әртараптандыру және инновациялық индустрияландыру бағытында ... ... ... ... қатар, Президентіміз атты Жолдауында ел дамуының алдағы он жылдығындағы ... ... мен ... анық көрсеткен болатын. Тек үдемелі индустрияландыру, инновациялар мен еңбек өндірісінің қарқындап өсуі Қазақстанның көшбасшылық жолындағы берік негізі бола ... ірі, 7 ... жоба ... ... орай, қаржылық ұйым өкілдері ауданымыздағы шаруа қожалықтары жетекшілері, ауыл шаруашылығы құрылымдары басшылары, селолық округ ... ... ... ... ... әңгіме де саланы инновация, үдемелі индустрияландыру бағытындағы ортақ проблемаларды бірлесіп шешуге арналды. Мәжілісті аудан әкімінің орынбасары Е.Жаңабаев жүргізіп ... ... ауыл ... ... бастығы Қ.Сисенғалиев қысқаша хабарлама жасады.
Ауданда өндіріске жаңа технологияларды енгізу, жылыжайлар мен қоймалар санын ... ... ... ... ... , ... қожалықтары облыста алғашқылардың бірі болып егістіктерді, жылыжайлар мен ... ... ... ... ... ... өсіруді жүзеге асырды.Осы технология бойынша шаруа қожалығы 75 ... ... 400 ... ... ... 5 ... жеміс ағаштарын, ал шаруа қожалығы 114 гектар жеміс ағаштары мен 15 ... ... ... өнімді ауданның орта көрсеткішінен 2 - 3 есе жоғары алып жүр. ... ... жыл бойы ... ... егіс ... қамтамасыз етуде өнім сақтайтын қоймалардың маңызы зор. Азық - ... ... ... ... аудан шаруашылықтарында сыйымдылығы 3650 тонналық 6 жарамды қоймаларда жыл сайын 2000 - 2500 тоннадай ... ... қыс, ... ... ... ... келеді. Сонымен қатар, ауданда ЖШС, , , , , , ... ... ... ... ... жасап, көкөніспен ерте қамтамасыз етуге үлес қосуда. ... ауыл ... ... ... ... өткізбей, оларды өңдеп, сапасын жақсартып, сақтау мерзімін ұзарту жөнінде мемлекет тарапынан тапсырмалар ... осы ... ... ... ... ЖШС өздері өндірген сиыр сүтін пакетке құйып өткізуді бірнеше жылдан бері іске асырып келеді. Бұдан басқа, 2009 жылы ... ... ... ... ... сүт цехын іске қосқанымен, өнім өткізу мәселесін шеше алмағандықтан қазір тоқтап тұр. ... ... мал, егін ... ... ... мол мүмкіндіктер болса да, істі батыл қолға алып жатқан шаруашылық басшыларын, кәсіпкерлерді көре ... Ауыл ... ... ... енгізу, жалпы агроөнеркәсіп кешенін дамыту - жобалардан басталатыны белгілі. Осы бағытта аудан бойынша 5 ірі, 7 ... ... ... ... ... ... бар деп есептелетін жобалар анықталды.
Анықталған ірі жобалар:
1. шаруа қожалығының 500 бастың мүйізді ірі қара малды бордақылау ... 2. ... ... көкөніс өндеу цехы, жылыжай және көкөніс қоймасын ... ЖШС - нің 2 га ... ... ... шаруашылығын дамыту;
5.Жеке кәсіпкер мал сою, тері өңдеу цехтарын салу және асыл ... ... ... ... 5 - і мал ... 1- і мал азығын өсіруге, 1 - і жеміс ағашын егуге бағытталған.
Жобалардың іске асуы үшін құжаттарын сапалы ... ... ... ... ... ... болып, үнемі айналысу қажет екенін айтуға тиіспіз. Ауыл шаруашылығы саласын жедел дамытып, агроөнеркәсіпті кешенде өнімділікті кем ... екі ... ... ... ... болғандықтан, осы саланың еңбеккерлері әрбір іске жауапкершілікпен қарап, білім деңгейімізді көтеріп, ... ... ... ... ... ... ... әкімдігі мен ауыл шаруашылығы бірігіп ұйымдастырған дөңгелек үстелге қатысып отырған АҚ Атырау филиалының директоры Т.Мамырбаев ортаға ... ... одан әрі ... ... Оның ... ауыл шаруашылығында ет бағытындағы сиыр малының басын көбейту мақсатында үстіміздегі жылы Үкімет қабылдаған мемлекеттік бағдарламасы қарапайым шаруалар үшін ... ... ... Алты ... үстемемен 7 жыл мерзімге берілетін несиенің ең төменгі мөлшері 8,5 млн. теңгеден 30 млн. ... ... Ол ... ... - ... ... берік, яғни мал қорасы, мал өрісі, жемшөбі, су көзі бар ... ... ... ... ... ... келе жатқан шаруа қожалықтарына беріледі. Несие алушыларға қойылатын шарт: ... ... ... 50 ... шаруагерлердің өзінен шығуы керек. Нақтырақ айтқанда, 25 бас асыл тұқымды бұқа, не қашар сатып алу үшін бұрыннан иелігіңізде соншама, яғни 25 бас ... ірі ... ... ... ... - ақ ... ... қаржылық қоры, төлем тұрақтылығы ескеріледі. Несие алушының бюджетке, немесе басқа да қаржылық ... ... ... ... Тағы бір ескеретін жайт, несие алған шаруагер, немесе серіктестік тек асыл тұқымды мал сатып алумен шектелмей, шаруашылығын одан әрі ... мал ... ... ... ... ет өнімдерін өндіруге атсалысып, Елбасы айтқан тапсырма, ет ... ... өз ... қосуы керек.
Бір сөзбен айтқанда, несиеге сатып алған асыл тұқымды малды бірер ... ... ... ... мал бітті деп қораның есігін бекітуге болмайды. Үкімет бағдарламасы бойынша жеңілдетілген несие алу үшін шаруагерлердің жағдайларына ... ... және ... ... ... ... ... филиал директоры Т.Мамырбаев Махамбет ауданы бойынша үш жобаның біреуі қаржыландырылып (Д.Ахметов), біреуі кері қайтарылып, енді бірі ... ... ... ... ... екенін жеткізді. Несие беруші мекеме бастығының айтуы бойынша бәрі оп - оңай ... ... ... ... ... дүрсе қоя берді.
Қаржыгерлер шаруагерлерді іздесе... М.В.Кательников - ШҚ ... ... Бір ... ... ... ... ... несие беруші ұйымдар үстемемен қаржы беріп, өздері пайда тауып, ауадан ақша ... ... ... ... ... ... қатырып қойған, төлем уақытын сәл кешіктірсең айыппұл қосылады. Ал ебіл - себіл жыл он екі ай бойы ... су ... ... ... ... ... Өйткені, шаруаны үйлестіру оңай емес. Ал бар мәселе қаржыға тірелгенде, соны алу үшін табаныңнан тозасың. Қаншама құжат көшірмесі, қаншама анықтама ... ... ... ғой. Жарты жыл бойы сол керекті қағаздарды түгелдеп, ширатқаннан кейін комиссиядан өтпей қалдыңыз деп құжаттарыңды құшақтатып кері ... ... ... ... ... жұқармасын? Мұндай бюрократтық қарым - қатынаспен, қағазбастылықпен іс біте ме? Ал сол несиелендіруші ... ... ... ... ... ... ... көзбен көріп, деп өздері мүдделілік танытса, қандай ғанибет. Тіпті сол қажетті құжатты ақылы негізде өз ... ... ... жақсы. Кепілдік мүлікті де өздері бағалап, заңдастырса кім қолынан қағады. Сонда біз де ... өз ... ... ... едік. Жалпы Үкіметтен қаржыны 4 пайызбен алып, 14 пайызбен шаруагерлерге беру ... пе ... ... мені ... ... ... Т.Мамырбаев: біз Үкіметтің бағдарламасы бойынша бөлінген қаржы болғандықтан, белгіленген пайызды ұстаймыз. Ал банк жеке сектор, олар ... ... ... ... деп жауап берді.
С.Оңдағани - Алға селолық округінің әкімі: Біз шаруа қожалығын құрамын, кәсіпкерлікпен айналысамын деп жер сұрағандардың ... ... ... ... ... да, ... - ... базасы да жоқ, шаруаны нольден бастайын деп тұрғанын біле тұра, деп айта ... ... ... 100 ... жер ... түк бітірмей отырғандар бар. Сондай шаруаны жаңадан бастайтындарға қандай ... ... ... ... ... қиналған АҚ Атырау филиалының директоры Т.Мамырбаевты әріптесі Облыстық филиалының ... ... ... - ... бастайтын адамдар бізге келулері керек,-деді ол - біз 9,5 ... ... ... ... үш жылдық мерзімге несие береміз. Ең бастысы: несие алушы ауыл тұрғыны болуы керек. Қайтарымын ... ... ... ... ... немесе жарты жылда бір есептесіп, белгіленген мерзімде өтеулеріне болады. Күні бүгін Махамбет ауданы бойынша қор арқылы несие алған 42 адам ... Ауыл ... ... жан-жақты көмек көрсетіліп жатқанын ешкім жоққа шығармайды, - деді дөңгелек үстел басындағы әңгімені одан әрі ... ... ... ... Н.Ан. Бірақ, Үкімет тарапынан берілетін субсидия кешігіп жетеді. ... ... ... оны ... ... ... ... бағаға ұрынып, Ресейден минеральды тыңайтқыштар сатып аламыз. Өсімдік зиянкестерімен күресу үшін субсидия бөлінсе деген ұсынысым бар. ... бір ... ... ... ... биыл қатты жауған бұршақ егінді отап кетті.
Облыстағы іргелі шаруа қожалығы 2006 жылы ... ... ... ... 100 га жер ... жыл ... соның 60 гектар жеріне картоп, көкөніс, бақша ... ... ... ... ... көлемі 400 шаршы метрлік тамшылатып суару технологиясына негізделген жылыжайы бар. Жылыжайда ... ... ... оның ... ... қызан, тәтті бұрыш, т.б. өсіріледі. Сонымен қатар көкөніс дақылдарының өскіндері өсіріліп, ерте көктемде ... егіс ... ... ... қияр ... ... ... бері өнім бере бастаса, қараша мен желтоқсан айларында қожалық екінші рет өнім алады. Шаруашылықтың жер ... ... 100 ... ... ... ... ... қосымша 125 гектар жер алып болашақта егістік көлемін ұлғайту жоспарларында бар. Жұртшылық биылғы жылы ... ... ... ... ... ... түрін алып, 5 гектар жерге егілген шаруашылықтың ... ... ... өз ... енді ғана табыс әкеле бастағанына куә болды.
Бастапқыда ... бара ... ... де шаруашылықпен айналысу түптің түбінде ырысқа бөлейтінін ұғынған ... ... ... ... ... Б.Р ... ауыл ... мамандары бас қосқан жиында бүгінгі күні облыстың азық - түлік белдеуін құру бағытында облыс көлемінде ауыл ... ... мән ... ... айтты.
Еліміздің басқа өңірлері секілді облысымыздың ауылдары да ... ... ... ... өткергенін сөз еткен облыс басшысы қазіргі таңда ауылдардың әлеуметтік-экономикалық дамуы жаңа арнаға түскенін баян етті. Өзге салалар ... ауыл ... да жыл ... ... ... ... ... Қазіргі таңда облыстағы ауыл шаруашылығын өндіруші құрылымдар ... ауыл ... ... 35 ... қамтамасыз етуде. Бүгінде сыйымдылығы 10 мың тоннадан асатын екі қойма салынуда. Бұл жергілікті шаруашылықтардың өз өнімін ... ... ... әрі ... азық - ... күз - қыс ... арзан бағамен алуына жағдай жасайтын бірден - бір қолайлы жағдайды қалыптастыратын тиімді тәсіл. Жылыжайлардың да салынып, алғашқы өнім бере ... ауыл ... ... ... талпыныс барын айқындаса керек.
Осы орайда әкім қиын қыстау кезеңді бастан өткерген шаруа қожалығын өзгелерге үлгі тұтты. Айтарлығы, бүгінгі ... ... ... ауыл шаруашылығы басқармасының бастығы Саламат Дүйсенғалиев баяндады. Оның айтуынша, Атырау облысы бойынша, 2009 жылы Ауыл шаруашылығының жалпы өнім ... 17,6 млрд ... ... ... ... ... 2008 ... сәйкес кезеңімен салыстырғанда 101,2 % - ға артқан.
Өткен жылы мүйізді ірі қара - 3,4 пайызға, қой мен ешкі - 3,5, ... - 4,4 ... түйе - 3,4 ... ... ... ... ... Қазақстан аймағынан мал басы мен құс еті секілді тағамдар жеткізілген. Күні бүгінге Атырау облысы бойынша 19 асыл ... ... бар. Бұл асыл ... шаруашылықтарды қолдауға Республикалық және жергілікті бюджеттен биыл қомақты ... ... ... ... жылы сыртқы рыноктан, айтар болсақ 11 мың тонна картоп, 16 мың тонна көкөніс-бақша, 8 мың ... ... алыс шет ... және ... Ресей, Өзбекстан, Тәжікстан, республикамыздың оңтүстік аймақтарынан тасымалданған. Осы мәліметтерді жария ... ... ауыл ... ... ... ... ... облыстың аграрлық азық-түлік бағдарламасын іске асыруда, көптеген елді мекендердегі халықтың күнделікті тұрмыстық қажетіне ... ... ... ... және ... пен ... жерлерді суландыру РМК қарасты 1178 шақырым болатын каналдар арқылы жүзеге асып отыр.
Осы деректерді мәлім еткен ... ... ... ... де тоқталды. Оның айтуынша, облыста Жайық өзенінің қорықты аймақ болуына байланысты каналдарға су шығару тек жүзбелі насос қондырғылар арқылы жүзеге ... ... ... ... ... ... насос қондырғылар 1960 жылдары пайдалануға берілген, күні бүгін толықтай тозығы жетуіне байланысты жөндеуге келмейді. Сондықтан бұл жүзбелі насос қондырғыларды жаңаға ... ... ... ... ... ... 60 млн ... шамасында. Облыста барлығы 12 насос қондырғысы ауыстыруды қажет етеді. Бұл мәселе ... ... ... ауыл ... ... ... мүмкін.
Бұл мәселеге орай облыс басшысы жұмыс жасамай тұрған насостар туралы арнаулы ... бір ай ... ... ... ... ... жөнінде облыстағы сала басшысына тапсырма берді. Бұл орайда облыс әкімі Б.Рысқалиев күні ... ... ... ... ... сала ... ... осы мәселе турасында және өңірде балық кластерін құру туралы мәселені ашық айтылу керектігін ескертті. Кезінде министрлік өз ... ... ... ... ... қажетсіз болып тұр. Алайда осы қалыптасқан күрделі жағдаймен бетпе-бет келіп отырған облыстық ... осы ... ... билікке тапсыру мәселесін қозғағанымен, бұл мәселе сала министрлігі тарапынан қолдауға ие болмауда. Егер осылай бола берсе ... ... ... ... ғана ... каналға су келмей енді ғана аяғынан тұра бастаған шаруашылықтың қызметі құрдымға кетуі мүмкін. ... бұл ... ... ... ... қарап шешімін табуға жұмыстану қажеттілігін облыс басшысы ашық айтып отыр. ... ... 2014 жылы ... ... ... екі есе ... ... өнімдің 80 пайызы отандық болуын айтып өтті. Бағдарлама қабылданбағанмен, ... күні өзге ... осы ... ... қол ... ... ... сала министрлігіне жолдануда. Тек Атырау облысындағы шаруашылықтар ғана бізде проблема ... ... ... ... ауыл ... жан - жақты қолдауға ие болып отырғанымен, ... ... даму ... мәз ... бәсенеден белгілі болып отыр. Сондықтан аймақта балық ... құру ... ... біз сала министрлігіне мәселе ретіңде алға қоюға тиіспіз, - деді ... ... ... ... Б.Р. ... ... мен ауыл ... құрылымдары мен мамандары жиылған алқалы жиында сөз алған облыс әкімінің орынбасары Ғ.Сәрсемалиев ауыл шаруашылығы саласындағы күрмеулі мәселелерге тоқталып ... Оның ... ... бойынша ауыл шаруашылығы саласында жасалған жұмыстармен қатар жасалатын жұмыстар айтарлықтай көп. Бұл ... ... ... ... ... ... аса қажетті ауылшаруашылық өнімдері алыс - жақын шет елдер мен ... ... ... ... ... мән ... ... облысы мен алыс-жақын шет елдерден және басқа ... ... бас ірі қара мал мен ... ... ... өнімдері тасымалданған. Бұнын өзі облыс халқын өз өнімдерімізбен қамтамасыз ету үшін азық - түлік белдеуін ... ... ... және ... орталықтар маңынан жасақтау уақыт талабы екенін айқындап берді. Атап айтқанда, Атырау қаласында сүт бағытындағы ... ет ... мен құс ... салу, жеміс ағаштарын және егін көлемін көбейту, коммуналды рынок ... ... ... озық ... ... ... ... бұрыннан бар тері илеу комбинатын іске қосу, озық технологиялы көкөніс қоймасын салу, сүт өңдеу цехын қосу секілді қолға ... ... ... Бұл ... орай ... басшысы өз пікірін былайша білдірді.
- Ауыл шаруашылығы мамандарынан нақты ұсыныс болса қолдау болады. ... мал жоқ, ет ... Мал ... ... ... ... Қаншама адамға шағын несие беріліп отыр, субсидия бөлінуде, тыңайтқыштар алынуда. Бәрібір қарқынымыз баяу, ... ... бар. ... ... ... көріп отырғандай көп өнім сырттан әкелінеді. Неге ... ... ... ... ... ... осы қожалығын алалық. 60 гектар жерге өнім егіп отыр, енді тағы да 40 ... ... ... ... оған да егін ... Иесі ... ... мамандығы мұнайшы бола тұрса да, ол егін шаруашылығына батылдықпен кірісті, озық технологияны ... ... енді ... жеп отыр>> - деген облыс басшысы, өкінішке қарай ауыл шаруашылығы саласында бар ынтасымен жұмыс жасауға ниет етіп ... ... жоқ ... ашық ...
- ... да ... компанияларда жұмыс жасап, 200 мың теңге еңбекақы тапқысы келеді. Бұнымен біз өскелең ұрпақ алдында жақсы үлгі болып ... жоқ. ... ... ... ... ... болар еді. Мемлекетіміз ауыл шаруашылығын дамытуға барлық жағдай жасап отыр, алайда оның жалғасы жоқ. Өткен жылы облыстық ... ... 150 млн ... ... ... олар сол ... 80 пайызын зорға игерді. Шаруашылықтарға миллиардтаған қаржы бөлуге біз дайын болғанмен осы сала мамандары әлі де тұрар ... ... - деді ... ... Б.Р. ащы ... бетке айтты. Аймақтағы ауыл шаруашылығындағы жетістіктер мен қордаланған проблемалар, оны ... ... мен ... ... ... ... ... шаруашылықты тұралатпауға қадам жасаған шаруашылық иелері сөз алып, өз проблемалары мен ойларын ортаға салды. Махамбет ... ШҚ ... ... ... егін ... ... ... қызыл сиырын өсіруді қолға алып, түйе өсіріп, қала халқын шұбатпен және ... ... етіп ... ... ... 100 млн ... тапқан шаруашылық биылғы жылдың 6 айында да 50 млн табысқа қол жеткізген. ... ... ... ... ... өзге де ... назар аударды. Оның айтуынша, жуырда қабылданған кедендік одақтың талаптары жергілікті шаруашылықтарға оңайға түспейтін тәрізді. Олардың арзан өнімдеріне ... ... ... егін мен басқа өніміміз төтеп бере алмайды. Ол деді.
Елбасымыз Қазақстан халқына арнаған биылғы Жолдауында агросектор саласында еңбек ... ... ... ... ... дала ... жүрген егіншілер бүгінгі күнгі ең озық технология ... ... ... ... ... арқа сүйеп отыр. Шыны керек, осы әдіске көшкелі бері облыстағы егін шаруа-шылығымен ... ... ... мен серіктестіктердің шаруасы дөңгеленіп жүре берді деуге әбден болады. ... 2009 ... ... ... ... ... ... азық - түлік белдеуін жасаудың сенімді жолының бірі - тамшылатып ... ... егін ... ... енгізу мәселелері облыстық әкімдіктің ұдайы назарында. Бұл мәселе бұдан бұрын ... ... ... ... басқа да үлкен-үлкен басқосуларда қаралып келген еді. Облыс әкімі Бергей Рысқалиев ... ... ... ... еңбеккерлерінің өткен жылы Махамбет ауданында өткізген бас - қосуында да үлкен міндеттерді белгілеп берген еді. ... ... ... осы ... ... орындалуда.
Қазір егіннің қызған шағы, соған орай, дала төсінде тынымсыз еңбек майданы ... ... ... өнімдері, жеміс - жидектер базарларға шығарылып, сатылуда. Ал олар қалай егіліп, қандай әдіспен өсіріліп жатыр десек, кейбір шаруа қожалықтарының жұмыс ... ... оң баға ... ... ... ішінде аудандар мен қала өңіріндегі бірнеше шаруашылықтардың тамшылатып суару әдісін мысал ретінде ... ... ... ... ... ... суару әдісін алғаш құрылған 2005 жылдан бастап қолданысқа енгізген Махамбет ... ... ... ... ... аталған әдісті таңдағанына дән риза. Егінді дәл кезінде егу - мол ... ... бір ... Қожалық жетекшісі Сағидолла Бөлековтің айтуынша, егу мерзімі себілетін дақылға, аймақтың ауа райына байланысты өзгеріп отырады. Тіпті бір жердің өзінде де жыл ... егу ... ... ... келуі мүмкін. Дақылдардың ерте егілетіндері бар, кеш егілетіндері бар.
Ал тамшылатып суарудың тиімділігі сол, біріншіден, су аз ... ... ... ... қанша үлкен болса да, суды мейлінше аз қажет ... ... ... ... шөптер дәннің өсіп, күш алып кетуіне кедергі бола алмайды. Әрине, мол табысының басты себебі де осы ... ... ... ... ... Бұл ... бойынша су тек керек жерге ғана қажетті мөлшерде тамшылатып беріледі, артық су жіберілмейді. Сол себепті топырақ құнарлылығын сақтап, күннің қызуын мол ... арам шөп те көп ... ... бола ... ... мол өнім ... мүмкіндік жасалады.
Бүгінде Ақтоғай ауылындағы "Райхан" шаруа қожалығы өз жемісін беріп келеді. Негізінде шаруа қожалығы 2005 жылы құрылып, оған ... ... ... ретінде 108 миллион теңгеден астам инвестиция салыпты. Бұл қаржыға қожалық жетекшілері түрлі ауылшаруашылық техникаларына қоса ... ... ... ... шаралар жүргізген. Бұған қоса 39 миллион теңге несиеге израильдық тамшылатып суару технологиясын орнатқан. Қызығы сол, алғаш Израильдық технология ... ... бұл ... ... әкелінеді екен деп ойлағандар көп болды. Қателесіппіз. Бұл технология Израильде ойлап шығарылғандықтан ғана ... ... ... ... ... инемен құдық қазып, үнемдеуден алдына жан салмайтын, "біздің бір талымыздан олар төрт тал ... ... деп ... әзілге бұратын ұсынықты халық қой. Бір израиль бақшасына су жеткізе алмай (Израиль су тапшы ... бірі - ... ... әр ... тесіп, осылай етсем қалай болады деп көрген екен. Үнемділігін ... осы ... ... ... озық ... дәрежесіне жеткізген. Қазір осы әдіс бойынша Ресейде техникалар дайындалады. Бізде қолданылып жүргендердің дені сол Волгоград, Саратовтан ... ... ... 2009 жылы 50 ... ... ... биыл ... алқаптың аумағы 60 гектарға жетіпті. С.Бөлековтің айтуынша, аталған аумаққа ... ... ... ... ... картоп өнімдерінің шығымдылығы тамшылатып суару тәсілінің арқасында арта бастаған. 2010 жылы ... 60 ... ... 24 ... картоп егілсе, одан әр гектарынан 26 тонна, барлығы 624 тонна картоп өнімі алынған. Төрт гектарға қауын қарбыз егіліп, одан алынған өнім ... 39 ... ... Жуа да сондай көлемде алынған. Ал, қияр, қызанақ, бұршақ, қызылша, баклажан секілді бақша өнімдері де жақсы шығып, ... 60 ... ... өнім ... Ал атыз ... арық ... су ... қарағанда, тамшылатып суару бойынша су аз жұмсалғанымен ... ... ... ... ... өткен жылы 5 гектар жерге жеміс ағаштарын егіпті, яғни, алма, шие, жүзім ағаштарымен қатар, өрік, қара өрік, басқа да жемістер ... Енді ... ... ... да мол өнім ... үміті бар. Биылғы жылы сондай - ақ 5 гектарға мақсары егіліпті, одан алынатын өнім, яғни ... майы ... май ... күнделікті тағам дайындауға пайдаланылады екен. Әзірге тек бес гектар жерге шығымын байқау үшін егіліп отыр, егер ... өнім ... ... жылы егіс ... ... ... бар ... Тамшылатып суару әдісін қолданып келе жатқан шаруа қожалығының бірі - ... ... 0,6 ... ... ... бар ... тұқымдар сонда өсіріліп, жетіледі. Өткен жылы облыс әкімі Б.Рысқалиевтың қатысуымен "Райхан" шаруа қожалығында ауыл шаруашылығы құрылымдарының семинары өткенді. ... ... ... ... ... ... ... оның тиімділігі айтылған болатын. Облыстық ауыл шаруашылығы ... ... ... ... "Дастан" шаруа қожалығына осы әдіспен жұмыс жасап көруді ұсыныпты. - Биылдан бастап екі гектар ... ... ... ... ... ... ... Әуелі аздан бастап көрейік, пайдасы қандай болады, қиын тұстары бола ма деген ... ... ... ... емес, алға қарай тұтастай осы әдіске көшу жоспарымыз бар. Негізі бұрын ... арық ... су ... ... келдік. Онда су көп кетеді, әрі арамшөп мол ... оны ... ... ... ... Ал, мына әдістің тиімділігі сол, су 16 есеге аз шығындалады, арамшөп деген болмайды,- дейді шаруашылық басшысы Қоныс Ерманов. Алға ... ... ... осы ... ... ... ... ойы бар екенін де айтты.
Тамшылап суару әдісіне қалада да ерекше ... ... ... ... ауыл ... ... ... Ғилымжан Иманғалиевтың мәліметтері бойынша, қалада азық-түлік белдеуін дамыту мақсатында 1,8 гектар жерге жылыжайлар салынып, израильдық ... ... ... ... ... өсіріліп келеді. Оның ішінде "Жұмағалиев" ШҚ мен "Асирисинтро" ЖШС 0,5 га жерді қамтыса, "Сабыров" ШҚ 0,8 гектар жерге өнім өсіруде. ... ШҚ тағы да 2 ... ... ... салуды жоспарлап отыр. Сондай - ақ, "Асирисинтро" серіктестігі 5400 тонна көкөніс сақтайтын ... ... тағы 5100 ... қойма салуға жұмыстанып жатыр.
Шаруа қожалықтарына үкіметтен 27 миллион теңге субсидия қаралып, соның ішінде жеті миллион ... егін ... ... Осы жолы да 1 ... 300 мың ... ... қаралып отыр. Сонымен қатар, ауыл шаруашылығы саласындағы жеке кәсіпкерлерге жанар - жағар майға, мал сатып алғанға жеңілдіктер қарастырылуда.
Қала маңындағы ... ... ... ... ... ... ... жеткен "Сабыров" ШҚ - ы ерекше атап өтуге тұрарлықтай. Алғашқы қадамын 2008 жылы 20 гектар жерді ... ... ... қожалық осы жылдар аралығында 80 мың гектар ... ... ... алма, қарбыз, жүзім, бүлдірген т.б. көкөніс пен жеміс өсіріп, ... ... ... және ... ... едәуір тәжірибесіне сүйенген шаруа қожалығы егін шаруашылығы ісіне қызу кірісіпті.
Жылыжайларға ағымдағы жылдың сәуір айының басында ... ... пен қияр ... ... ... ... бере бастады. Төгілген тердің қайтарымындай күн сайын қала базарларында тонналап өнім сатылуда. Қызанақ сабағы 60 метрге дейін ... ... Және ... еккеннен кейін 120 күннен соң алғашқы өнімін береді. Мақсатқа жету жолында күн - түн дамыл таппаған кәсіпкерлер жылыжайдағы бақшаның ... ... ... ... ... әдісін енгізді. "Тамшылатып суаруды өте қолайлы деп санаймын және бұл бүкіл дүние жүзі бойынша ... ... та ... Өйткені, біріншіден, суға үнем және арам шөптің өсуіне жол берілмейді, ал ... ... ... ... ... өте жер бетіне тұз шығып кетеді. Ал, ... ... ... ... ... және үнемі бақылап тұруды қажет етпейді. Елбасы еңбек ... төрт есе ... ... ... ... ... өзінде шаруа қожалықта 20 адамның орнына 4 - 5 адам ғана ... ... - ... ... ... ... қоса, су буланып кетпеу мақсатында, жердің бетін үлдірмен қаптап та қойған. Күтіп - баптау жұмысының толық жүйесі осы заманғы ... ... ... ... ... қадағалау үстінде.
llI. Сызба бөлім.
1.Сызбанұсқа.
Көрсеткіш -
тер
Барлығы
Соның ішінде
Ауыл шаруашылық кәсіпорындары
Шаруа (фермер) қожалықтары
Жұртшылық
шаруашылықтары
2004
2006
2008
2004
2006
2008
2004
2006
2008
2004
2006
2008
А/ш жалпы өнімі
698,9
853,3
1384,2
171,5
211,6
388,9
178,0
185,4
316,1
349,4
456,4
679,2
Өсімдік шаруа -
шылығы ... ... ... -
ның өнімі
307,6
420,8
623,1
24,2
37,3
55,2
17,7
29,0
48,7
265,6
354,5
519,2
2.Сызбанұсқа.
А/ш өнімдерін өндірушілер
Республика бойынша
Қарағанды облысы бойынша
2003
2006
2009
Өзгеріс
2009/
2003, %
2003
2006
2009
Өзгеріс
2009
/2003, %
1. ... а/ш ... ... ... ... ... 899
119,9
а/ш кәсіпорындары
9 447
7 394
7 441
78,8
213
194
197
92,4
шаруа (фермер) қожалықтары
149 986
193 418
193 435
128,9
5537
6612
6702
121,0
2. Жұртшылық шаруашылық -тары
2 135 218
2 194 ... 247 ... ... ... ... ... - экономикалық типі
1. Құқықтық - ұйымдастыру нысаны
Шаруа қожалығы
Фермер шаруашылығы
Қарапайым серіктестік
2. Мүлікке меншік нысаны
Бірлескен ортақ ... ... ... ... Отбасы саны
Бір отбасылық
Екі отбасылық
Көп отбасылық
4. Жерді қолдану нысаны
Жеке меншік негізінде
Тұрақты жер пайдалану ... жер ... ... ... жерлерді пайдалану құқығында
5. Өндіріс бағыты
Мамандандырылған
Көп салалы
6. Өндірілетін өнімнің көлемі
Ірі
Орта
Шағын
4.Сызбанұсқа.
Интесивті технология, ауыл шаруашылық техникасының мамандандырылған жиынтығы
Шағын бизнес- ... ... ... ... ... ... инфрақұрылымы, МТС, агротехникалық шара
Тартатын Қиындататын
жағы ... ... ... жиналуы
Таза ауа
Өндіріске қатысушы мүшенің жауапкершілігі
Шалғайлық
Жалға алу
Жеке меншік
Табиғи - климаттық ... ... ... - ... орындардың технологиялық үздіксіздігі, жеткіліксіздігі
Өздерінің өнімді тікелей тұтынуы
Маусымдылық
Қорытынды
Шаруа (фермер) қожалығының пайда болуы салыстырмалы түрде мемлекеттік -құқықтық, әлеуметтік - экономикалық жаңа ... ... ... ... туралы заңдардың өздерінің пайда болу, даму кезеңдері бар. Ең алғаш, шаруа қожалығын ауылшаруашылық ... жаңа ... - ... ... ... 1990 жылы 28 ақпанда шыққан Кеңес Одағы мен одақтас республикалардың жер туралы заңында айтылып кеткен еді.
Шаруа (фермер) ... ... ... жеке ... ... ... ретінде жерге ерекше құқығы болған жағдайда ғана, тануға болады.
20 жылдардың соңы мен 30 ... ... ... ... ... ... ... тыйым салынғаннан кейін, жерді жалға беру тек 7 сәуірде 1989 жылы қабылданған Совет Одағының Жоғары Кеңесінің Президиумының ... ... ... ... жандандырылды. Совет Одағының және одақтас республикаларының жер туралы заңдарында жерді жалға беру ... ... ... өмірлік мұрагерлік иелену қарастырылады.
Одақтың құлауы, республикамыздың заң шығарушыларына шаруа (фермер) қожалығының құқықытық ... ... бір ... жасауға мүмкіндік берді.
Республикамызда шаруа (фермер) қожалығы ... заң ... ... ... ... ... ... өндірісін дамытудағы орны, құқықытық жағдайды, жерге меншік құқығы, шаруа (фермер) қожалығының жалдамалы жзұмыс күшін пайдалануы, ... және ... ... туралы үлкен дау туған еді.
Осы пікірталастың нәтижесінде, шаруа ... ... ... негіздерін, ұйымдастыру қызметін, тоқтату қызметінің шарттарын көрсететін 21 - ші мамырда 1990 ... ... ... заңы ... келді. Заңда шаруа (фермер) қожалығының дамуының негізгі қағидалары және оның қызметінің құқықтық ... ... ... - ақ ... ... қожалығының қызметін жүзеге асыру үшін жер беру жағдайлары мен тәртібін нақты анықтап, өмір бойы жер ... ... ... өмір бойы жер жер иелену институтын енгізудің басты себебі, жердің тек мемлекеттік меншік объектісі болуына ... ...
16 ... 1990 жылы ... ҚР ... ... жер беру мәселесін одан әрі дамытты, сондай - ақ бұл кодексте ҚР территориясында 5 жыл тұрақты ... ... ... мұрагерлік тәртіппен жер иелену құқығын беру және жер қатынастарын ... ... ... ... ... ... ... және пайдалануға беру тәртібін белгілеп, сондай - ақ жерді иелену және пайдалану құқығын тоқтату ... ... ... жылы ... ... қабылданған ҚР заңында, табиғи ресурстардың тек мемлекет меншігі екендігі нақты көрсетілді. Заңның 8 ... ... ... (фермер) қожалығының меншігі ретінде, оның жеке шаруашылық ... ... ... - ақ ... ... кез ... меншік объектісі оның меншігі болып табыла алатын болды.
Сонымен қатар, меншік ... ... ... ... пайдалану туралы шарт жасасуға құқық берілді. Шаруашылық жүргізуші субьектілердің барлығының заң алдында ... ... ие ... көптеген нормативтік актілерде көрсетілді.
ҚР Конституциясының 10 бабына сәйкес, ... ... ... нысанының заң алдындағы теңдігін қамтамасыз метеді.
ҚР заңының 8 - ші бабында меншік түріне қарамастан, ... ... ... ... өндірушілерге бірдей экономикалық, құқықтық және әлеуметтік жағдай ... ... ... Бұл ... ҚР ... одан әрі жетілдірілді.
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексіне шаруа (фермер) қожалығы деген ұғым енгізді және оны заңды тұлға құрмайақ ... жеке ... түрі ... ... жылы 20 мамырда ҚазССР заңына сәйкес келесі түсінік берілген:
Шаруа (фермер) қожалығы ... - ... жеке ... ... ... ... арналған жерлерді, ауылшаруашылығы өнімін өндірумен, сондай - ақ осы өнімді ұқсатумен және өткізумен тығыз байланысты отбасылық еңбек бірлестігі ... ... ... (фермер) қожалығы - жеке кәсіпкерліктің бір түрі ретінде қарастырылады.
Шаруа ... ... ... ... ... ... берілмеген, ал бұрынғы заңда ол мәселеге тиым салынбаған.
Шаруа қожалықтарының жұмысын ұйымдастыру, және одан әрі дамыту мақсатымен 1991 жылы 3 ... ... ... ... 478 ... бекітілген, бағдарламасы өмірге келді. Бұл бағдарламада шаруа қожалықтарына жер бөліп беру, қаржыландыру, несие беру, ... - ... және ... ... ... ... қарастырылған.
1991 жылдың маусым айында қабылданған ҚР заңы, елімізде әртүрлі меншік ... ... ... жасауға, сондай - ақ бәсекелестікті дамыту мен кәсіпкерлікті жандандыруға, нарықтық экономиканы тиімді түрде реттеуге бағытталған.
14 қаңтарда 1992 жылы ... ҚР заң ... ... ... ... ... ... құру арқылы монополияға жол бермеуге, селоның нарықтық экономика ... ... ... ... ... ... ... ауылшаруашылық кәсіпорындарын жекешелендіру нәтижесінде, елімізде көптеген мемлекеттік емес нысанындағы шаруашылықтарының, соның ішінде шаруа қожалықтарының құрылуына мүмкіндік ... 5 ... 1993 ... ҚР Президентінің жарлығымен бекітілген 1993 - 1995 жылға арналған ҚР - дағы ... ... ... бірі ... ... ... ... ауылшаруашылық кәсіпорындарын жекешелендіру арқылы, әртүрлі мемлекеттік емес шаруашылық жүргізуші субъектілерін, соның ... ... ... құру ... қатар, тек мемлекет меншігі болып саналатын жердің жекешелендіруге ... ... ... ... ... ... ... 5 жылға және ұзақ мерзімі 9 жылға өзгертілді.
Республикамызда жер реформасын ... жаңа ... 24 ... 1994 жылы ... ҚР ... Жарлығында және 1994 жылғы 9 сәуірдегі Жарлығында көрсетілген болатын. Осы ... ... ... ... тұрақты тұрған мерзіміне қарамастан, ҚР азаматтарына мұрагерлікпен өмір бойы жер иелену құқығын тегін алу құқығы бекітілді. ... ... ... ... ... деп ауыл шаруашылығында бірлесіп шаруашылық жүргізетін адамдардың отбасылық еңбек бірлестігі болып табылатын және оның қызметі ортақ ... ... және ... жүргізу басым түрде шаруа қожалығы мүшелерінің еңбектеріне негізделетін ұйымды көрсетті.
Басқа шаруашылық жүргізу субъектілерінен шаруа қожалығының айырмашылығы, ... ... ... ... ... қатынастарының негізінде құрылатындығы және оларға қандай мүшелер кіретіндігі заңда нақты айтылған Алғашқы заң редакциясында ... ... ... ... ерлі - ... ... асырап алған балалары, ата - аналары, басқа туыстары және шаруашылықты ... ... ... да ... ...
1993 жылдың 8 сәуірінде қабылданған ҚР Жоғарғы Кеңесінің қаулысымен бекітілген, ҚР Жер кодексіне, енгізілген өзгерістер мен толықтыруларға және ... 1 ... 2 - ші ... ... ... термин алынып тасталды.
Біздің пікірімізше, шаруа қожалығы мүшелерінің құрамына басқа тұлғаларды енгізу, заңда көрсетілген жеңілдіктерге, мүлікке ие болу мақсатымен ... ... ... шаруа (фермер) қожалықтарын құруға әкеп соқтырады. Былайша айтқанда, шаруа қожалығы мүшелері арасында жақын туыстық қатынастың болуы, өз ... ... ... ... ... ... қызмет істеуге, бір - біріне толық түрде сенімді болуына мүмкіндік тудыратын сияқты. ... ... ... деп тану үшін туыстық қатынастың болуы ғана емес, сонымен ... ... ... ... қожалығының қызметіне жеке еңбегімен қатысуы қажет.
Шаруа қожалығы анықтаманың негізі белгісі осы қызметтің жерге қатысты ... ... ол ... ... ... ... атқарады.
Ең алғашқы егеменді Қазақстанның заңдарында жалдамалы жұмыс күшін тартуға болатындығы көрсетілді. Осыған сәйкес, жалдамалы жұмысшылар еңбек шарты арқылы ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етілді. Сондай - ақ, шаруа қожалығының мүлкіне ... ... ... ... үлес қоса отырып, осы енгізген мүліктің құнына, мөлшеріне сәйкес, қожалық қызметінен түскен пайдадан үлес алуға ... Тағы бір айта ... жай, ... ... ... ... ... оның заңды тұлғаға тән белгілері болғанменен, заңды тұлға болып табылмайды.
Қолданылған әдебиеттер
1. ҚР Конституциясы, 30 тамыз 1995 ж., - ... 2009.
2. ҚР Жер ... 2003ж, 20 ... - ... ... 2009.
3. ... земель населенных пунктов Артеменко В.В., Лойко П.Ф., Огарков А.П.и др.-М. Колос,1997.-166с.
4. ҚР Үкіметінің 1997 жылы 27 ... ... ...
5. Еркінбаева Л.Қ.Айғаринова Г.Т. Қазақстан Республикасының Жер ... Оқу ... - ... 2010.
6. ... Л.И. ... ... оценки земель Вестник сельскохозяйственной науки Казахстана.- № 67 - 19977 - с 729 - 36.
7. ... Ж.Х. ... ... и иные права на землю. Научное издание. - Астана, 2009.
8. Қазақстан ... ... ... ... ... ... республики Казахстан. Сб. нормативно - правовых актов (с комментариями) - Алматы: Жети жаргы, 1998.
10. Совершенствование правовых основ ... ... в ... ... Под ... ... А.Е. - Алматы: Жетижаргы, 1996.
11. Порядок ведения государственного ... ... в ... ... ... ... ... Казахстан - Сб. нормативно -правовых актов. - Алматы: Жети ... ... 139 - ... Руководящие принципы управления земельными ресурсами. - Европейская экономическая комиссия. ООН.- Нью - Йорк, Женева, 1996.
13. ... Ж.Т. ... ... Казахстана. - Алматы.: КазНИИЭОАПК, 2000.
14. Есполов Т.И.Сейфуллин Ж.Т. ... ... ... - ... ... ... Серикбаева Ш.Б. Государственная регистрация прав на землю РК. ... ... ... ... ... Ауыл ... өндірісін жүргізу ұсыныстары. Алматы, 1980 ж.

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 35 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аграрлық кәсіпкерлікті құқықтық реттеу52 бет
Шаруа (фермер) қожалығының құрылу тәртібі және ерекшеліктері64 бет
Қазақстан Республикасындағы шаруа (фермер) қожалығының құқықтық жағдайы51 бет
Қазақстан Республикасындағы шаруа қожалығығының қызметін реттеу85 бет
Жерге орналастыру25 бет
Шаруа (фермер) қожалығы қызметіндегі еңбек қатынастары9 бет
Шаруа қожалығы29 бет
Қазақстан Республикасындағы аграрлық кәсіпкерліктің жалпы құқықтық сипаттамасы146 бет
200 орынды көпшілікке ортақ асхананың көкөніс цехының жобасы28 бет
300 орынды көпшілікке ортақ асхананың көкөніс цехының жобасы18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь