Егізгі құралдардың 16 кехс бойынша есебі

Жоспар

1.Жоспар

2.Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

3.Негізгі құралдардың 16 КЕХС бойынша есебі ... ... ... ... ... ... 4

4. Есепке алу және есептен шығару ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5

5.Негізгі құралдардың амортизациясының есебі ... ... ... ... ... ... 8

6. Салық кодексынан мәлiметтер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15

7.Негізгі құралдарды жөндеудің есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 19

8.Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24

9.Қолданылғын әдебиеттер
Кіріспе

Халық шарушылығы есептерінің арасында бухгалтерлік есептің алатын орны ерекше. Барлық экономикалық ғылымдар ішінде бухгалтерлік есеп өз алдына дараланып тұратын бөлек ғылыми сала. Өйткені, бухгалтерлік есеп қоғамдық өндірістің дамуы жолында қажет. Бухгалтерлік есептің мәліметтері мен көрсеткіштері қоғамдық өндірістің дамуын экономикалық тұрғыдан зерттеуге бірден-бір негіз болып табылады. Сондықтан да бухгалтерлік есептің негізгі міндеті – халық шаруашылығының барлық салаларында нақты тұжырымды мемлекеттік талапқа сай есептеу жұмысын жүргізеді.
Кез келген өндіріс өз қызметіне құрал-жабдықтарын тартса ғана жүреді, ал ол еңбек заттары (шикізат, материалдар, сатып алынған жартылай фабрикаттар) және еңбек құралдары (машина, станок) болып бөлінеді. Бұл арада еңбек құралдарының құрамы сыртқы белгісімен емес, олардың өндіріс процесінде атқаратын роліне қарап анықталады. Мысалға, заводта дайындалған бу қазаны сол зауыт үшін дайын өнім болып саналады; ал орнату үшін сатып алған субъект үшін осы қазан еңбек құралы болып табылады. Осы қазанды келешекте қайта сатуға алса, онда ол тауар болып табылады.
Негізгі құралдар материалдық өндіріс саласында да, өндірістік емес (әлеуметтік) салада да ұзақ уақыт бойы (бір жылдан астам) қызмет етеді.
Осы негізгі құралдарға: үйлер, ғимараттар, көп жылдық екпе ағаштары, машиналар және құрал-жабдықтар (соның ішінде автоматты машиналар және құрал-жабдық); машиналар және жабдықтар; өлшеу және реттеу аспаптары және қондырғылар мен лабораториялық жабдықтар; есептеу техникасы; басқа материалдар мен құрал-жабдық, көлік құралдары, құрал-сайман, өндірістік мүлік және жабдықтар. Шаруашылық мүлкі: жұмысшы және өнім беретін мал, көп жылдық екпе ағаштар, жерді жақсартуға (ғимараттарсыз) шыққан күрделі шығын, басқа да негізгі құралдар жатады.
Кәсіпорында негізгі құралдардың есебі №16 КЕХС сәйкес ұйымдастырылады. Осы стандарт негізгі құралдың есебін жүргізудің, субъектіге жататын меншік құқығын, шаруашылық пен оперативтік басқару жүйесін анықтайды.
Негізгі құралдың бастапқы құны мынадай жолмен анықталады:
Жер учаскелері бойынша меншік немесе тұрақты пайдалану құқығы – актіде көрсетілген сатып алу құны, қозғалмайтын мүліктер бойынша агенттерге берілген сыйақы, сатып алу-сату келісімін рәсімдеу бойынша көрсетілген қызметтердің төлемі, жерді мақсатты пайдалануға дайындау бойынша (ескі үйлерді бұзу, тазалау, тегістеу, т.б. кезінде алынған материалдарды сатудан түсетін табыстың шегерілімінен басқа) жұмсалатын шығыстар;
Бірақ та біз ұмытпауға тиіспіз әр бір затты ұқыпты ұстамаса онда ол бұзылып қалады негізгі құралдарда сол сияқты бұзылуы мүмкін. Бұндай жағдайда біз оның бетін ала аламыз – жөндеу арқылы. Жөндеу есебі кәсіпорынға қажет. Негізгі құралдың естен шыққан жағдайында өндіріс процесі де тоқтауы мүмкін. Ал өндіріс процесінің тоқтауы біздің пайда табуымызға кедергісін жасайды. Ал жөндеу арқылы біз өндіріс процесінде көп жетіктіктерге жетеміз.
Қолданылған әдебиеттер


1. Радостовец В.В., Ғабдуллин Т.Ғ., Шмидт О.И. Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп: - Алматы: Қазақстан – аудит орталығы, 2002ж – 656 бет
2. Қаржылық есеп: оқу құралы/ Қ.К. Кеулімжаев, З.Н. Әжібаев, Н.А. Құдайбергенов, А.Ә. Жантаев – Алматы: Экономика, 2001. – 330 бет
3. Бухгалтерлік есеп: Оқу құралы – Алматы: Қазақ университеті, 2001ж -279 бет. Баймұханова С.Б., Балапанова Ә.Ж.
4. Аудит және бухгалтерлік есеп. Оқу құралы – Алматы: Қазақ университеті 2000ж – 167 бет
5. Бухгалтерлік есеп: Оқулық/ Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д. профессор К.Ш. Дүйсембаев. Алматы: ИздатМаркет, 2005ж-312 бет, Баймұханова С.Б.
6. Баймуханова С.Б. Бухгалтерский учет хозяйствующих субъектов. – Алматы: Ценные бумаги, 2002г.
7. Көкенов Ү.Ж., Көкенова Ф.Ү., Кәсіпорындардың бухгалтерлік есебі, Алматы, «Демеу», 1992-320 бет
8. Ауылшаруашылық кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп: Оқулық Е.Т. Төлегенов, В.К. Радостовец, Л.Г. Продан, Қ.К. Кеулімжаев – Алматы; Қайнар, 1994 – 352 бет
9. Қ.К. Кеулімжаев., Н.А. Құдайбергенов «Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері» оқулық Алматы: Экономика, 2006 - 384 бет
10. Ф.Г. Назарова «Бухгалтерлік есеп принциптері» Алматы – 2006 жыл.
11. Салық кодексі 2007 жыл § 3. Тіркелген активтер бойынша шегерімдер
12. Қазақстан Республикасы бухгалтерлік есеп стандарты №2 2007 жыл– Бюллетень бухгалтера баспасы.
        
        Қазақстан Республикасының ғылым және білім министрлігі
Қаржы және есеп факультеті
Бухгалтерлік есеп және ... ... ... ... ... есебі
Орындаған:
Жоспар
1.Жоспар
2.Кіріспе ……………………………………………………………… 3
3.Негізгі құралдардың 16 КЕХС бойынша есебі…………………… 4
4. Есепке алу және есептен шығару…………………………………. 5
5.Негізгі құралдардың ... ... 8
6. ... кодексынан мәлiметтер…………………………………..... 15
7.Негізгі құралдарды жөндеудің есебі………………………………. 19
8.Қорытынды…………………………………………………………. 24
9.Қолданылғын әдебиеттер
Кіріспе
Халық ... ... ... ... ... ... ... Барлық экономикалық ғылымдар ішінде бухгалтерлік есеп өз
алдына дараланып тұратын ... ... ... ... ... есеп
қоғамдық өндірістің дамуы жолында қажет. Бухгалтерлік есептің мәліметтері
мен ... ... ... дамуын экономикалық тұрғыдан
зерттеуге бірден-бір негіз ... ... ... да ... ... ...... шаруашылығының барлық салаларында нақты
тұжырымды мемлекеттік талапқа сай есептеу жұмысын жүргізеді.
Кез келген өндіріс өз ... ... ... ғана ... ол еңбек заттары (шикізат, ... ... ... ... және ... ... (машина, станок) болып бөлінеді. Бұл
арада еңбек құралдарының құрамы сыртқы белгісімен ... ... ... ... ... қарап анықталады. Мысалға, заводта дайындалған
бу қазаны сол зауыт үшін дайын өнім болып ... ал ... үшін ... ... үшін осы ... ... құралы болып табылады. Осы қазанды
келешекте қайта сатуға алса, онда ол ... ... ... құралдар материалдық өндіріс саласында да, өндірістік ... ... да ұзақ ... бойы (бір ... ... ... ... негізгі құралдарға: үйлер, ғимараттар, көп ... екпе ... және ... ... ... автоматты машиналар және құрал-
жабдық); машиналар және ... ... және ... ... ... мен ... жабдықтар; есептеу техникасы; ... мен ... ... ... ... өндірістік
мүлік және жабдықтар. Шаруашылық мүлкі: жұмысшы және өнім беретін мал, көп
жылдық екпе ағаштар, жерді жақсартуға ... ... ... ... да негізгі құралдар жатады.
Кәсіпорында негізгі құралдардың есебі №16 КЕХС сәйкес ұйымдастырылады.
Осы стандарт ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық пен оперативтік басқару жүйесін анықтайды.
Негізгі құралдың бастапқы құны мынадай жолмен анықталады:
Жер учаскелері бойынша меншік немесе тұрақты ... ...... ... алу ... ... ... бойынша агенттерге
берілген сыйақы, сатып алу-сату келісімін рәсімдеу ... ... ... ... ... ... дайындау бойынша (ескі
үйлерді бұзу, тазалау, тегістеу, т.б. кезінде алынған материалдарды сатудан
түсетін табыстың шегерілімінен ... ... ... та біз ұмытпауға тиіспіз әр бір затты ұқыпты ұстамаса онда ол
бұзылып қалады ... ... сол ... ... ... ... біз оның бетін ала аламыз – жөндеу арқылы. Жөндеу ... ... ... ... ... шыққан жағдайында өндіріс процесі
де тоқтауы мүмкін. Ал өндіріс процесінің тоқтауы біздің пайда ... ... Ал ... ... біз ... ... ... жетеміз.
Негізгі құралдардың есебi
Балапанова Ә.Ж. мен Баймұханова С.Б. «Бухгалтерлік есеп» оқу құралында
былай делініп жазылған негізгі құрал өндіріс процесіне ... ... ... ... ... әсер ... ... процесінде
біртіндеп тозады. Тозудың екі түрі болады: табиғи және сапалық (моральдық)
(заман талабына сай келмеуі).
Негізгі ... ... ... олардың өндіріс процесіне қатысу
нәтижесінен және негізгі құралдардың пайдалануға тікелей қатыспай-ақ, түрлі
сыртқы ... ... ... ... ... металдардың тот басуынан, ескіруінен (тозудың табиғи ... ... ... ... ... ... техникалық процеске,
өндіріс әдістерін жетілдіруге және жаңартуға байланысты ... ... мен ... ... ... ... ... негізгі құралдардың
ұқсас өнімдерінің ... ... ... ... ... ... құралдар өздерінің құнының бөлігін жоғалтып, құнсызданғандай
болады. Машиналардың, жабдықтардың, ... мен ... ... ... ... және ... түрлерін, малдардың жаңа немесе
жақсартылған өнімді ... ... ... түрлері мен
сорттарын өндіріске ... ... ... жүрген негізгі
құралдарды бұдан әрі қолдану экономикалық жағынан ... ... ... ... сапалық (моральдық) тозуын мынадай факторлар арқылы
анықтайды: өндірісте немесе жабдықтарды ... ... ... жаңа, неғұрлым өнімді машиналармен ауыстыру); ... ... – жаңа ... қолданған кезде пайдаланудағы
машиналар мен жабдықтар жарамайды; шығарылатын өнімнің ... және ... ... ... мен ... ... танылады); жұмысшы күшінің еңбекке қамтылуындағы, жұмысшылар
біліктігіндегі, өндірісті ... ... ... және ... ... мен жабдықтар санының азайтылуын
талап ету» мүмкін; өндірістің өңдеуші салаларындағы ... ... ... қажетті шикізат құрамындағы өзгерістер өнеркәсіптің
өндіретін салаларында өндіріс ... ... ... соғуы мүмкін.
Моральдық тозудың әсері нәтижесінде табиға тозу мерзімі келгенге дейін
негізгі құрал-жабдықтар объектілері жаңасына, әрі неғұрлым пайдалы (үнемді)
түріне ... ... ... ... ... ... ... объектілерін қайта құрып, жаңарту жұмыстарын жүргізеді. Мұражай
және көркем туынды құндылықтары, кітапхана ... ... ... және өнер ... ... ... ... мен ғимараттар және
басқа барлық негізгі құралдар моральдық тозуға ұшырайды.
Амортизация (латынның «өтеу» деген сөзінен) – ... ... ... ... ... есебі» бухгалтерлік есеп стандартына (КЕХС)
сәйкес, ...... ... ... ... ... ... тарату процесі.
Амортизацияланған құн бастапқы құны мен жою құнының арасындағы айырма.
Амортизациялық аударым ... ... ... ... ... ... пайдалануға берілген негізгі құралдар бойынша амортизация
есептеу келіп түскен айдан кейінгі айдың ... ... ... ал
шығып кеткен негізгі құралдар бойынша - ... ... ... ... ... ... тоқтатылады.
Толығымен амортизацияланған негізгі құралдар бойынша ... ... құны ... (жұмыстың, қызметтің) құнына толықтай
ауысқан ... ... ... ... ... күні ... ... негізгі құралдар бойынша техникалық тұрғыдан қайта
жарақтандыру барысында, ... ... ... ... ... ... ... бойынша амортизация есептеуді жалға беру
шартының немесе шарт талаптарына сай ... ... ... жалға алушы
жасайды.
Одан басқа, мына ... ... ... ... ... жер, өнім беретін малдар, кітапхана ... ... ... ... мен ... ... ... жолдары.
Есепке алу және есептен шығару
|Рет-т| ... ... ... № |Шаруашылық операциялардың мазмұны ... ... |
| | | ... ... |
|1 ... ... ... бойынша | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... ... ... | | | |
| ... құралдың амортизациясы | | | |
| ... ... ... | | | |
| ... ... ... |540 000 ... ... | ... ... |34) |
|2 ... ... ... есептелген | | | |
| ... | | | |
| |а) ... ... ... ... | | | |
| ... ... ... ... | | | |34) |
| ... ... | ... |есептелген амортизация ... ... |34) |
| |в) ... ... |170 000 ... ... | | | |34) |
| |г) ... алу ... есептелген | | ... ... ... |7110(811) |34) |
| |д) ... ... ... | | ... ... ... пайдаланған | | |34) |
| ... ... ... | | | |
| ... ... ... пайдаланған | | | |
| ... ... ... |80 000 ... | |
| ... |1 838 000 |x |x ... алу ... ... кейін ұзақ мерзімге жалға алынған негізгі
құралдар жалға алушының меншігіне айналады. Мұндай жағдайда ұзақ ... ... ... ... ... 13-ші бөлімшенің 12-ші «Ұзақ
мерзімге жалға алынған негізгі құралдардың тозуы» деген ... ... ... және 13 ... 1-ші ... шотының кредиті бойынша
көрсетіледі.
Негізгі құралдардың амортизациясы есептеудің әртүрлі әдістері бар.
Шаруашылық ... ... ... есеп ... ... ... ... есеп саясатында амортизацияны есептеудің тәсілі
бойынша жасалынады, олар:
-құнын ... ... ... ... ... шығару;
-құнын орындалған жұмыстың көлеміне пропорционалды ( ... ... ... ... ... ... есептен шығару;
-қалдығын азайту жолыменесептен шығару;
-құнын сандардың жиынтығы ... ... ... ... ... ... түрлері бойынша амортизацияны есептеудің әрқилы
әдістері пайдаланылады. Бұл кезде негізгі ... бір түрі ... ... ... пайдаланылады.
Таңдап алған амортизацияны есептеу әдісі субъектінің есептік ... тиіс және ол бір ... ... ... бір ... жылға өтуі
мүмкін. Егер де амортизацияны есептеу әдісі өзгермейтін болса, онда оның
себебін ашу ... ... ... ... ... ... әдісін таңдау құқығы
өкілетті органдардың еншісінде болады.
Дүйсембаева К.Ш. ... ... оқу ... ... ... ... ... ұзақ уақыт бойы қатыса отырып, біртіндеп
тозады, яғни физикалық ... ... және ... факторлардың
әсерінен өз қасиеттерін жоғалтады және жарамсыз күй кешеді.
Тозу-бұл физикалық және моральдық сипаттамаларын жоғалту процесі.
Негізгі құралдардың ... ... олар ... ... ... мен ... үйлер мен ... ... ... тозуына байланысты (физикалық ... ... ... ... тот ... ескіруіне, шіруіне
әкеп соқтыратын (физикалық тозуыдың ... ... ... ... басталады. Нәтижесінде негізгі құралдар ... ... ... ... ... ... прогреспен, өндіріс
әдістерінің жетілуі және жаңаруымен байланысты. Техника және технологияны
жетілдіру қолданыстағы негізгі құралдарға ... ... ... ... Соған байланысты пайдаланудағы негізгі құралдар өз
құнының бөлігін жоғалта ... ... ... Өндіріске неғұрлым
жетілген және ... ... ... үй мен ... түрлерін,
жануарлардың тұқымдарының, көпжылдық өсімдіктердің түрлері мен ... және ... ... ... ... жасалуы мен ендірілуі
қолданыстағы негізгі құралдарды одан әрі ... ... ... ... құралды моральды тоздыратын факторлар:
1. Өндірістегі жабдықтар мен жабдықтардың жаңаруы (ескі машиналарды жаңа,
неғұрлым өнімделуіне ауыстырады);
2. Технологиялық процестің жетілуі (жаңа технология ... ... мен ... пайдалану мүмкін емес);
3. Шығарылатын өнім номенклатурасының жаңаруы мен өзгеруі (бұл ... ... мен ... жаңа өнім ... ... ... өндіруге арналған машиналар мен ... ... ... ... ... кейбір тауарларға сұраныстың азаюы;
5. Жұмыс күшінің? Білікті қызметкерлердің еңбекпен қамтылуындағы,
өндірістің географиялық орналасуындағы ... ... ... ... ... мен ... ... талап етуі мүмкін;
6. Өнеркәсіптің өңдеуші салаларындағы шикізат құрамының жиынтығындағы
өзгеріс, өнімнің ... ... ... ... ... ... ... өндіріс көлемінің қысқаруына әкеп
соқтыруы ... ... ... ... ... тозу
басталғанға дейін негізгі ... ... ... ... ... Моральды тозуды болдырмас үшін негізгі құрал
объектілерін қайта құрады және ... ... мен ... ... фундаментальді кітапханалардан, фильмдер
қорынан, сәулет пен өнердің ... ... ... үйлер мен
ғимараттардан басқа негізі құралдардың барлығы моральды тозуға бейім.
Амортизация – бұл тозудың құндық ... Бұл ... ... құнын тозу шамасына қарай оның көмегімен өндірілетін еңбек
өнімі мен ... ... ... шығындарына қосылатын
амортизациялық аударымдар арнайы ақша қаражаттарын ... ... ... ... ... жай және ... өндірісіне айналдырудың
объективтік процесі.
Амортизациялық құн дегеніміз ... құн мен жою ... ... Ол негізгі құралдар келіп түскенде қосалқы бөлшектердің,
сынықтардың қызмет ... ... ... ... ... ... анықталады.
Амортизациялық аударымдар амортизация нормалары бойынша жасалады.
Амортизация нормасы – бұл амортизциялық аударымдардың жылдық сомасының
негізгі құралдардың жылдық ... ... ... ... ... экономикалық мақсатта қызмет мерзіміне орай
белгіленеді. Олар негізгі құралдар өтелуінің нормативтік ... ... ... ... ... ... шыдамдылығы мен
физикалық тозуына байланысты. Мұның өзі еңбек ... ... және ... - ... ... ... негізгі
құралдың (әсіресе машиналардың, жабдықтардың) нақты жасына, ... ... ... тозуына байланысты анықталады.
Автомобиль көлігінің жылжымалы құрамының амортизациялық аударымының
нормасы 1 000 км жүрістің ... ... ... ... ... бойы ... ... амортизациялық аудырымдардың мөлшерін анықтау негізгі
құралдар құрамының ... айда ... ... ... ... ... амортизациясына нормативтік қызмет мерзімінің аяқталуына
байланысты ... ... ... ... нормасына қарай
жүргізіледі.
Қайтадан пайдалануға берілген негізгі құралдар ... ... ... ... ... айдың бірінші күнінен басталады.
Шығарылған негізгі құралдар бойынша амортизация есептеу ... ... ... ... ... бастап тоқтатылады. Қайтадан құру ... ... ... ... егер олар ... ... ... консервацияға жіберілмесе, амортизация есептеу жүргізілмейді.
Жалға алынған НҚ бойынша амортизация ... ... ... ... ... талаптарына сәйкес жалгер немесе жалға беруші жүргізеді.
Амортизациялық аударымдар әрбір есепті ... НҚ ... ... ... ретінде танылады. Амортизацияның әр түрлі әдістерін
қолдануға рұқсат етіледі. ... ... ... ... ... есеп ... анықталып, бір есепті кезеңнен келесісіне қарай
қолданылуға тиіс.
Т.Ә. Әбдіқалықовтың «Аудит және бухгалтерлік ... атты ... ... ( ... мен ... ... көліктер, т.б.) өндіріс
процесінде пайдаланылған кезде өздерінің бірте-бірте тозуына байланысты
құндарын өздерінің көмегімен ... ... ... ... ... ... отырады. Бұл процесс «амортизация» - деп
аталады. Амортизация сөзі латын тілінен аударғанда «өтеу» - ... ... ... белгіленген бір мөлшерде өнімнің ... ... ... Ал мұны ... ... деп атайды. Амортизациялық
аударым әрбір өнімнің өзіндік құнына кіріп, ал өнім сатылған кезде қайтарып
отырады, яғни ... ... ... байланысты құнының кемуі
амортизациялық аударым жасау арқылы қайтарылады.
Амортизациялық аударым мөлшері – ... ... ... ... ... ... ... есептеп шығарған бір
жылдық амортизациялық аударым сомасы.
Шаруашылық субъектілерінде негізгі ... ай бойы ... ... ... ай ... өндірілген өнімнің, істелген
жұмыстар мен көрсетілген қызметтердің өзіндік құнына қосылады. Маусыммен
жұмыс ... ... ... ... ... жыл ... амортизациялық аударым сомасы жыл соңында субъектінің жыл бойы
өндірген өнімдері мен ... ... ... ... ... ... ... келіп түскен, кіріске алынған негізгі
құралдарға амортизациялық аударым келесі ... ... ... ... ... баласынан есептен шығарылған негізгі құралдарға келесі айдың
бірінен ... ... ... ... ... №16 ... «Негізгі құралдарды (құрал-жабдықтарды)
есепке алу» - деп аталатын стандартында негізгі ... ... ... үшін ... әдістер бекітілген:
1. құнды бірқалыпты (тура жолды) есептеп шығару әдісі.
2. құнды орындалған ... ... ... ... ... ... шығару әдісі (өндірістік әдіс)
3. жылдамдатып есептен шығару әдістері
а) қалдық құнның кему ... ... ... сандардың жиынтығы бойынша құнын есептен шығару (коммулятивтік
әдіс) әдісі.
Амортизациялық аударым есептеудің қолдануға ... ... ... ... есеп ... ... бір есеп беру кезеңінен
екінші есеп беру кезеңіне дейін дәйектілі түрде қолданылады. Егер ... ... ... ... ... әдісі өзгертілген
жағдайда осы өзгерістің қандай себептермен болғаны қаржылық есептемеде
айтылып көрсетілуі ... ... Н.А. ... «Бухгалтерлік есеп теориясы
және негіздері» атты оқулығында былай деп ... ... ... үрдісінде бірте-бірте тоза бастайды, яғни өзінің бастапқы ... Олар ... бір ... ... ... ... жарамай қалады
да, бұл құралдардың орнына жаңа ... ... ... ... ... ... ... тыабиғи және сапалық тозу деп екіге бөледі.
Негізгі құралдардың табиғи тозу ... ... ... ... ... яғни ... істеу үдерісінде машиналар мен құралдардың жеке
бөліктерінің қажалып ... ... мен ... ... ... ... ... Негізгі құралдардың табиғи тозуы олардың көп
уақыт бойы пайдаланылмағандығына ғана байданысты емес, оған ... ... да ... ... әсер ... ... Яғни ... табиғи тозуы (физикалық тозуы) олардың ұзақ ... ... ... ... да факторлардың әсер етуі нәтижесінде болып табылада.
Негізгі құралдардың сапалық тозуы олардың толық табиғи тозуы жетпей-ақ
құнсызданып, өндірістің даму ... ... ... яғни ... ... техниканың дамуының бүгінгі күнгі талаптарына сәйкес келмейтін жағдайда
болуынан пайда болады.
Осы ... ... ... ... негізгі құралдарың тозуы
дегеніміз, олардың табиғи және ... ... ... деп те ... ... ... ... бірінші себебі - ... ... ... ... ... өнімділігінің өсуі
болып табылады. Еңбек өнімділігі өскен сайын белгілі бір ... ... және тағы да ... ... кететін уақыт азаяды да,
оның құны соғұрлым төмендейді. Осыған сәйкес еңбек ... ... жаңа ... ... яғни ... ... ... сатып алынған тура осындай негізгі құралдардың бағасына
қарағанда арзан болады. Мұндай жағдай ... ... және ... мен ... ... тағы да басқа негізгі
құралдарының орнына жаңа әрі сапасы жоғары негізгі құралдарды сатып ... ... ... амортизациялық аударымда мынадай жағдайларда
есептелінбейді:
... ... ... және ... ... ... жұмыстары
жүргізіліп жатқан уақытта.
• Негізгі құралдарды уақытша тоқтатып қойған мерзімде
Негізгі құралдар үйлер мен ғимараттар, ... ... және ... ... ... ... өздерінің бірте-бірте тозуына
байланысты құндарын өздерінің көмегімен өндіріліп ... ... ... ... ... отырады. Бұл үдеріс амортизация деп
аталады. Амортизация белгіленген бір мөлшерде өнімнің ... ... ... Ал мұны ... аударым деп атайды. Амортизациялық
аударым әрбір ... ... ... ... ал өнім ... кезде қайтарып
отырады, яғни негізі құралдардың тозуына ... ... ... ... ... ... қайтарылады.
Амортизациялық аударым мөлшері дегеніміз негізгі құралдардың бастапқы
құнынан белгіленген ... ... ... бір ... ... ... ... құралдағы ай бойы есептелген амортизациялық аударым
сомасы ай сайын өндірілген өнімнің атқарылған жұмыстар мен ... ... ... қосылып отырады.
Кәсіпорындағы жаңадан келіп түскен кіріске алынған негізгі құралдарға
амортизациялық аударым келесі айдың басынан бастап ... Ал ... ... ... ... ... келесі айдың басынан
бастап амортизациялық аударым есептеу тоқталады.
Негізгі құралдарға тозу сомасы ... ... ... ... операциялар
|р\с |Операциялар мазмұны |Дт |Кт ... | | | |
|1 ... ... ... кіріске алынған |2410(122-125)|2420(131-134) |
| ... ... тозу ... | | |
|2 ... ... бір ... және жеке | | |
| ... ... ... ... ... | |
| ... шығарған негізгі құралдарына |2420(131-134)|2410(122-125) |
| ... ... тозу ... | | |
| ... ... | | |
|3 ... ... есептелінген тозу | | |
| ... | | |
| ... ... ... |2420(131-134) |
| |қосалқы өндірісте ... ... |
| ... ... арналған ... ... |
| ... қызмет көрсететін салада |7110(811) ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... есепті кезеңге жатқызылғандары |1620(343) |2420(131-134) |
| |қысқа мерзімга жалға берілгендеріне | | |
| | ... ... |
|4 ... ... қайта бағалауға | | |
| ... ... ... ... |5110(541) |2420(131-134) |
| ... тозу ... ... | | |
|5 ... ... қайта бағалауға | | |
| ... ... ... кемуіне |2420(131-134 |6280(727) |
| ... тозу ... ... | | ... ... құны ... ... (түзу сызықты) есептеу әдісі.
Яғни объектінің құны, оның қызмет ету мерзімі ішінде ... ... ... ... жатқызылады. Бұл әдіс негізгі құралдардың тозуына,
оның қызмет ету мерзімінің ұзақтығына байланысты болып келеді.
Бұл тәсілде амортизациялық норманы ... ... ... етудің пайдалы мерзімі. Бұл кезде пайдалануға берілген
объектінің жағдайы ескеріледі және күтіп ... ... да ... ... ... мәселесі және техникалық жағдайы, ауа райының
оған ... ... ... Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... жүк автокөлігінің бастапқа құны – 100 000 теңге, 5 ... ... ... оның ... құны 10 000 ... тең ... ... жыл сайынғы амортизациялық нормасы амортизациялаушы
құнның 20%-ін құрайды немесе бірқалыпты тәсілге сәйкес 18 000 ... ... құны ... 000 18 000 ... ... 5 ... әдіс НҚ ... ... табыс оны пайдалану мерзімінде бірден
болады, яғни жобаның қалған ұтымдылығының ... ... ... асады деп
болжамдалатын кезде пайдаланылады.
Құнды бірқалыпты есептен шығару ... ... ... құны негізгі құралдың жұмыс істейтін мерзімінің ... ... ... бір ... ... ... Бұл әдіс
бойынша амортизациялық аударым мөлшері тек қана объектінің жұмыс ... ... ... деген болжамға негізделген. Бұл әдіс
бойынша әр есеп беретін жылда негізгі ... ... ... ... осы ... ... барлық пайдалану мерзімінде
амортизацияланатын сомасын, яғни бастапқы құны мен қалдық құнының айырмасын
объектінің пайдалану кезеңіндегі есеп ... ... ... бөлу ... ... Бұл әдіс ... яғни құнды бірқалыпты есептен
шығару әдісі қолданылғанда ... ... ... ... ... жыл ... ... мөлшерде жүргізіледі.
Құнды орындалған жұмыстың көлеміне үйлесімді
(тепе-тең, пропорционалды) мөлшерде ... ... ... ... әдіс ... ... ... емес, оны пайдалану нәтижесіне
негізделген. Егер жоғарыда, яғни алдыңғы ... ... ... ... жыл ... пайдаланылған уақыты аралығында 10 (он) ... ... ... ... болса, онда ол станокқа жыл сайын ... ... ... бұл әдіс бойынша станок арқылы өндірілетін
бір дана өнімге ... ... ... әр ... осы ... арқылы
өндірілген өнім санына көбейту арқылы табылады.
Бастапқы құн – қалдық құн = әр ... ... ... ... ... ... әр түрлі жылғы амортизациялық
аударым сомасымен орындалған жұмыс көлемінің – яғни ... ... өнім ... ... ... байланыс бар. Бұл әдісті қолдану
барысында жинақталған тозу сомасы жыл сайын орындалған жұмыстың көлеміне,
өндірілген өнімнің ... ... ... ... ... Ал ... қалдық
құны амортизацияланатын құнның ... ... ... жұмыстың
көлеміне, өндірілген өнімнің санына тікелей үйлесімді (пропорционалды)
түрде азайып ... ... бұл ... ... ... ... ... жұмысының көлемін, ол арқылы өндірілетін өнімнің санын айтарлықтай
дәлдікпен анықтауға болатын жағдайда ғана қолдануға болады.
Амортизацияны (тозуды) есептеудің ... ... әдіс ... ... ... ... құралдардың көптеген
түрлері бойынша пайдаланылады, бірақ ал оның алғашқы жылдарында өндірілетін
өнімнің өзіндік құнын негізсіз күрт ... ... оны іс ... өзі ... Дегенмен де, теоретиктер, оның екі түрін
ұсынады:
А) Кумулятивтік әдісі
Б) Азайып отыратын қалдық ... әдіс – ... ... ... - өсу, жиналу деген
мағынаны білдіреді, яғни сандарды ... ... ... ... ... ... қызмет ету мерзіміндегі жылдар санын ... ... ... ... ... ... ету ... 5 жыл.
Бірінші жылы объектінің бастапқы құнының 5:15 ... ... ... жылы 4:15 ... ... жылы 3:15, ... ... бесінші жылы 1:15 бөлігіне.
Жыл сайынғы амортизациялау нормасы: бөлімінде жылдар ... ... ... бірінші жыл үшін – 5, екінші жыл үшін – 4, үшінші жыл үшін ... ... жыл үшін – 2, ... жыл үшін – 1 болатын бөлшек саны ... ... ... ... ... құнға (90000 теңге) көбейту
арқылы жыл сайынғы ... ... ... ... ... ... ... кумулятивтік әдісі
бойынша есептеу жолы көрсетілген.
Кумулятивтік санды тез арада анықтау үшін мынадай формулану қолдану:
S=N ( N+1 ) / ... S - ... ... ... ... ... әдіс ... амортизация сомасы объектіні пайдаланудың 1 жылы
қарқынды ... ... ... азая бастайды.
Кемімелі қалдық (регрессия, қосарланған регрессия) әдісі амортизацияны
есептеу бастапқы құнынан емес, баланстық құннан ... ... ... әдіс ... ... амортизация нормасы екі
еселенуі мүмкін, сол кезде қосарланған регрессия әдісі жайлы сөз ... ... ... кезде, соңғы жылды қоспағанда, жою құны
ескерілмейді. Мұндайда амортизация сомасы ... ... жою ... дейінгі
кемітілуі үшін ішкі қажеттікпен шектелген болады.
Жеделдетілген амортизациялық ... ... ... ... мөлшерленген пайдалану мөлшерінен бұрын есептеп шығару үшін
қолданылады. Бұл ... ... ... ... ... ... жылдарындағы есептелетін амортизациялық аударым сомасы, оның
соңғы пайдаланылатын ... ... ... ... ... ... асып түседі. Өйткені, негізгі құралдардың
алғашқы пайдалану яғни жұмыс істеу жылдарындағы өнім ... ... ... ... едәуір жоғары болып табылады. Бұл ... яғни ... ... ... сомасы деп айтылуының
(аталуының) себебі осы әдіс бойынша негізгі ... ... ... ... ... ... ... құралдың пайдалану
мерзімінің қалған жылдар санына тең болып, ал ... ол ... ... жылдар мерзімі сандарының қосындысына тең болуына
байланысты. Бұл ... мына ... ... = Қалған жылдар саны * бастапқы - ... ... жыл құн ... ... ... ... қайта құру мен техникалық
қайта жарақтау кезінде және ол ... ... ... жағдайда, сондай-ақ
толық амортизацияланған негізгі құралға есептелмейді.
Негізгі құралдар өндіріс процесіне қатыса отырып, олардың ... ... орны мен ... ... еңбек құралдарының сол пайдалы
қасиеттерін біртіндеп және шарасыз жоғалтады. Тозудың екі түрі ажырытылады:
табиғи және ... ... ... ... ... олардың өндіріс
процесіне қатысуы нәтижесіндегі тозу (табиғи тозудың пайдалану ... ... ... ... ... ... емес тозулар, олар
әртүрлі сыртқы табиғи факторлардың ... ... ... ылғалданған,
жауын-шашыннан, тот басудан. Металдың ескіруінен және ... ... тозу ... ... ... әдістерінің жетілдірілуі
мен жаңаруына байланысты. ... және ... ... ... ... ... ... құралдарды өндірудің арзандауына
мүмкіндік жасайды. Осыған байланысты пайдаланылып жүрген негізгі ... ... бір ... ... отырып, құнсыздана бастаған сияқты ... ... ... түрі). Машиналардың, жабдықтардың, үйлер ... ... жаңа ... ... ... және көп жылдық
көшеттер сорттарының принципті жаңа, барынша жетілдірілген және ... ... және ... ... ... жұмыс істеп
тұрған негізгі қорларды пайдалану экономикалық ... ... ... ... табиғи мерзімі келгенге дейін бұл объектілер жаңа
барынша үнемділермен ауыстырылады ... ... ... ... тозуды болдырмау мақсатында негізгі құралдардың объектілерін
қайта құру және жетілдіру жүргізіледі. ... ... ... барлық
негізгі құралдар душар болады. Музейлік қорлар мен іргелі кітапханалардың
кітаптарынан басталады.
Халықаралық практикада баяу амортизация деп ... әдіс бар, ... ... ... бірақ оны тек қана ... ... ... Бұл ... мәні мына ... тұрады: онда негізгі құралды
пайдаланудың бірінші жылында тозу сомасы өз мөлшерде есептен шығарылып, ал
келесі ... ол ... арта ... ... әдіс ... ... және болашақтағы есеп беру кезеңдерінде көрініс табады.
2007 жылғы Салық ... ... 107 бап ... ... активтер
бойынша амортизациялық аударымдарды есептеу.
1. Тіркелген активтер бойынша амортизациялық аударымдарды есептеу
амортизациялық ішкі ... ... ... ... жатпайтын
тіркелген активтерге;
1) жер
2)Қазақстан Республикасының 2004 жылғы 13 желтоқсандағы №11-ІІІ Заңымен
107 баптың 1 тармағының 2 тармақшасы алынып тасталды.
3)мұражай құндылықтары
4)сәулет және өнер ... ... ... ... ... жағажолдар,
бульварлар, скверлер
6)аяқталмаған күрделі құрылыс
7)фильм қорларына жататын объектілер
8)Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 1 ... ... ... ... сәйкес бұрын құны толығымен шегеруге жатқызылған ... жоба ... ... берілген осы Кодекстің 138-
140 баптарына сәйкес құны шегерімге жатқызылатын тіркелген активтер жатады.
2. Әрбір ішкі топ бойынша ... ... ... ... ... бірақ ішкі топтың, салық кезеңінің соңындағы құн
балансына осы Кодекстің 110-бабында белгіленген ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастырылған жағдайда
амортизациялық аударымдар ... ... ... ... сәйкес
түзетіледі.
3. Үйлер мен ғимараттар (мұнайгаз ұңғымалары мен беріс ... ... ... аударымдар әрбір объект бойынша жеке
айқындалады және І топтың негізгі құралының құны ішкі топтың құн ... ... ішкі ... топтардың құн балансын айқындау
1. Әрбір амортизациялық ішкі топ (1-топтың), топ ... ... ... ішкі топтың, топтың құн балансы деп ... ... ... құн ... ... ... әрбір объектісі бойынша ішкі
топтардың құн баланстарынан және осы ... ... ... ... ішкі топтың құн балансынан тұрады.
2. Ішкі ... ... ... ... ... ... ... ішкі топтың (І-топтың), топтың өткен салық кезеңінің соңындағы құн
балансы ретінде айқындалған, ... ... ... ... аударымдар сомасына азайтылған, сондай-ақ осы Кодекстың 111
және 113-баптырына сәйкес жүргізілетін түзетулер ескерілген ішкі ... ... ... салық кезеңінің басындағы құн балансы, қосу осы Кодекстің
109-бабына сәйкес ... құн ... ... кезеңінде келіп түскен
тіркелген активтер, алу осы кодекстің 109-бабына ... ... ... ... ... қалған тіркелген активтер ... 2006 ... 1 ... дейін қолданыста болған, Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... ішкі топтардың 2006
жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша құн балансы 2005 ... ... ... ... ... ... ... отырып, осы
Кодекстің 110-бабының 1-тармағында айқындалған ... ... ... ... ... ... бөлінеді.
109-бап. Тіркелген активтердің келіп түсуі және шығып қалуы
1. Сатып алу, оның ... ... ... ... ... ... алушының сатып
алуы, құрылыс алуы, жарғылық капиталға ... ... ... алуы ... ... тіркелген активтер осы Кодекстің 106-бабына ... құн ... ... ... есепке алынады:
І-топ бойынша – тиісті ішкі топтың құн балансын ... ІІІ және ІV ... ...... құн ... ... ... қалатын тіркелген активтер тиісті ішкі топтардың құн балансын (І
топ бойынша) немесе ІІ, ІІІ және ІV топтырдың құн ... ... ... беру ... - өткізу құнына;
жарғылық капиталға салым ретінде беру кезінде – осы ... ... ... ... құн бойынша;
құрылтайшы, қатысушы мүлікті алып қойған кезде – мәмілеге қатысушылар
айқындалған құн бойынша;
тіркелген активтер сақтандырылған жағдайда, олар есептен ... ... ... ысырап болған кезде – сақтандыру ұйымы
сақтанушыға сақтандыру шартына сәйкес төлейтін сақтандыру төлемінің ... ала ... ... құн ... өзге де жағдайларда – ... ... (І топ ... қалдық құны бойынша;
өтеусіз беру кезінде – баланстық құны бойынша ... Егер ... ... бір ... ғана ... сату ... ... құны қалған және өткізілген бөліктің арасында бөлінеді.
110-бап. Тіркелген ... ... ... ... ... жататын тіркелген активтер амортизацияның мынадай
шекті нормаларымен топтарға бөлінеді:
|Топ № |Тіркелген активтердің ... ... ... |
| | ... (%) ... ... құрылыстар (мұнай, газ | |
| ... мен ... ... |10 |
| ... | ... ... ... машиналары мен | |
| ... ... ... ... |
| ... | ... |Кеңсе машиналары мен компьютерлер |40 ... ... ... ... тіркелген |15 |
| ... | |
2. ... ... аумағында алғаш рет пайдалануға енгізілген
тіркелген активтер бойынша салық төлеуші кемінде үш жылдың жылдық жиынтық
табысын алу ... осы ... ... ... жағдайда,
пайдаланудың бірінші салық кезеңінің амортизациялық ... ... ... ... ... ... Осы ... пайдаланудың бірінші салық кезеңінде топтың құн балансынан бөлек
есепке алынады. ... ... ... осы ... активтер тиісті топтың
құн балансына енгізуге жатады.
113- бап. Жөндеуге жұмсалған шығыстар ... ... Мына ... ... осы топқа енетін;
2) Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есепке алу және ... ... ... сондай-ақ бухгалтерлік ... ... ... ... ... бухгалтерлік балансында ескерілетін
негізгі құралдарды жөндеуге салық төлеуші жұмсаған іс жүзіндегі шығыстар
бойынша әрбір топқа ... ... ... оларды жылдық жиынтық табыс алу
үшін пайдаланған жағдайда рұқсат етіледі.
2. Қызмет етудің ... ... ... және ... ... ... арттырмайтын, техникалық құжаттамаға сәйкес
негізгі құралда сақтау және оларды техникалық ... ... ... ... ... детальдарын (бөлшектерін) ауыстыруға
байланысты осы Кодекстің ... ... ... ... қоспағанда, негізгі құралдарды жөндеуге арналған іс ... ... ... ... кезеңінің соңында құн балансынан белгіленген
мынадай шекте әрбір топ бойынша шегеріледі:
|Топ № ... ... ... |Амортизацияеың шекті |
| | ... (%) ... ... ... ... газ | |
| ... мен ... ... |15 |
| ... | ... ... ... машиналары мен | |
| ... ... ... ... |
| ... | ... ... машиналары мен компьютерлер |15 ... ... ... қосылмаған тіркелген |15 |
| ... | ... Осы ... ... ... ... асатын сома мынадай
тәртіппен ескеріледі:
1) топ бойынша:
Егер ішкі топтың құн балансының құрамына кіретін негізгі ... ... ... іс ... ... ... – құн ... түсетін табыстың
немесе ішкі топтың құн балансынан шығып қалған тіркелген актив ... ... ... тыбыстың тиісті мөлшерін іс жүзіндегі шығыстарға барабар
азайтады және (немесе) ішкі топтың тиісті құн балансын ұлғайтпайды;
өзге де ... – ішкі ... ... құн ... іс ... ... ... құн балансына енгізілмейтін негізгі құралдар бойынша – жеке ішкі
топтың құн балансын құрайды және ... ... ... ... ... топтың осы балансын ұлғайтуға жатқызылады;
2) ІІ, ІІІ және ІV ... ... құн ... болған кезде – оның ұлғайтуына жатқызылады;
топтың құн балансы ... ...... ... ... ... құн ... құрайды.
3. Бюджет қаражатынан алынған субсидиялар есебінен жүргізілген жөндеуге
жұмсалған шығыстар шегерімге жатпайды және ... құн ... ... құралдардың нормативтік қызмет ету мерзімін ұлғайтпайтын
және олардың өндірістік қуатын арттырмайтын, техникалық ... ... ... ... әрі оларды техникалық бабында ... ... ... ... детальдарын (бөлшектерін) ауыстыруға
байланысты жалгер жалға алынған негізгі ... ... ... ... берушінің жалға беруші шартына сәйкес өтемейтін ... ... ... сәйкес шегерімге жатқызылады.
5. Осы Кодекстің 138-140-баптарына сәйкес құны шегерімге жатқызылатын
(жатқызылған) инвестициялық жоба ... ... ... ... ... ... ... сома осы баптың 2 және ... ... ... ... ... 2 2007 жылы шыққан «Бухгалтерлік анықтамада» негізгі құралдардың тозуы
жайында мынадай анықтама жазылып ... 120 ... ... ... ... ... ... негізгі құралдардың бастапқы
құнын анықтап, әрбір негізгі ... ... ... жеке ... ... ... ... құралдардың көп бөлігі өндіріс процесіне
ұдайы қатысып отырса және де тозу сомасын өндірілген өнімге ... ... егер ... кейбір негізгі құралдар өндіріс процесіне қатыспай
амортизация сомасының мөлшері бірдей болса онда олар өзгеріссіз қалады. ... ... ... мысалы жерге амортизациялық норма
есептелінбейді.
282. Әрбір ... ... ... ... аударым кіріс немесе
шығыс мөлшерінде бірдей болады. Бірақ та ... ... ... ... ... ... ... Мысалы, кәсіпорынның
ғимараттары мен ... ... ... ... ... 121. ... мөлшері және мерзімі.
283. негізгі құралдардың амортизациялық сомасы олардың ... ... ... жүйе ... ... тиіс.
284. Субъект өзінің меншігіндегі негізгі құралдарға ... ала ... есеп беру ... ... ... ... және қызмет көрсету
уақытын анықтап қоюу қажет. Егер де алдын ала ... ... ... ... ... ... ... нақты тозу сомасынан
айырмашылығы болса, онда субъект берген мәліметтерін ... ... ... ... ... ... ... өзгертілерін осы стандарттың 150-
154 пункттарында қарастырып, ликвидациялық сомасына немесе қызмет көрсету
уақытына қарай өзгертуілер мен ... ... ... Негізгі құралдардың
амортизациясы эксплуатациялана бастағаннан кейін немесе өзіне берілген
функциясын орындай бастағаннан кейін ақ ... Осы ... ... ... ... ... құралдарға тозу сомасы мынадай жағдайларда
есептелінбейді: қызмет көрсеті уақыты тоқтағанда, сатуға арналған кезде
және де т.б. ... ... та ... ... ... ... пайдаланылса онда негізгі құралдың бастапқы сомасы 0-ге тең болады,
ол әрине кәсіпорынның болмаған жағдайында.
286. Қызмет ету ... ... ... мына ... ... 1. ... ... күшпелі мерзімі. Енгізі ... және ... ... ... физикалық тозу, ол өндіріс факторына байланысты.
Өндіріс факторына мыналарды жатқызуға болады: жұмыс істейтін ... ... ... жұмыстарын жүргізгенде және активтерді күту және
пайдалану сипаты.
3. ... ... ... ... ... бар ... ... талабына сай келмеуіне және сұраныс мөлшері кемігенде.
4. арендаға немесе жалға алу мерзімі аяқталған кезде, заңға сүйене
отырып ... ... 122. ... ... Субъект амортизация сомасын өлшейтін методтарын осы активтерден
түсетін табыс сомасына қарай анықтауы қажет. Амортизация сомасын есептеудің
түрлері: ... ... ... түзу ... ... әдіс.
288. Субъект өзінің өндірісінде пайдаланып жүрген амортизация сомасын
есептейтін әдістерді есепті кезеңнің соңына ... ... ... ... ... кезде тозудың сомалары ауытқуларға алып ... ... ... пайдаланып жүрген тоуы әдісін өзгертуі мүмкін. Тозу ... ... ... ... ... ... осы
стандарттардың 10 бөліміне сай жүргізуі қажет.
Негізгі құралдардың жөндеу есебі
Қ.К. Кеулімжаевтың «Бухгалтерлік есеп теориясы және ... ... ... ... құралдардың пайдалану барысында табиғи және
сапалық жағынан тозатындығы алдыңғы бөлімдерде сөз етілді. Бүтін ... ... ... ... ... бір ... бір ... іске
жарамсыз болып қалмағанымен, негізгі құралдардың бір бөлшегінің жарамсыз
болып соның себебінен негізгі құрал істен ... ... ... ... ... Тіпті іске жарамды болғанның өзінде кейбір бөлшектерінің
тозуының әсерінен өнім өндіру ... ... да ... ... ... сапалық жағынан тоза бастаған кейбір негізгі құралдарды да толығымен
ауыстыруға кәсіпорынның қаржылық жағынан мүмкіндік болмай, пайдаланып ... ... ... ... ... ... мерзімі
уақытынан бұрын жоғарыда айтылғандай тозып, істен шығып қалмау үшін белгілі
бір уақыт аралығында жөндеп ... ... ... ... жөндеу
жұмыстары өзінің ұйымдастырылуына қарай жай немесе оны ағымдағы деп те
атайды, және ... деп те ... екі ... ... жөндеу дегеніміз негізгі құралдардың тозып, істен шыққан ... ... ... ... ... оны ... ... болып табылады.
Бұл жөндеуге майлау, сырлау тағы да басқа жөндеу жұмыстары жатады.
Ал негізгі құралдарға жүргізілетін ... ... ... алдын ала
жоспарланып, сапалық және табиғи тозған негізгі құралдардың бөлшектерін
толығымен ауыстырып, оларды ... ... ... ... ... ... тек ... жағдайын, қызмет атқару мерзімін
өндірістік қуатын, тағы да басқа көрсеткіштерін арттырғанда ғана оның ... ... ... ... ... ... күрделі жөнеу үшін
шығарылған шығындар сомасы негізгі құралдардың ... ... ... ... табыс әкелуіне көзделеді.
Ал ағымдағы жөндеуге жұмсаалған шығындар мен негізгі құралдардың
бастапқы құнына қосылмайтын ... ... үшін ... ... ... ... ... болып есептеледі.
Егер негізгі құралдарды ұйым өз күшімен жөндейтін болса бұл шаруашылық
тәсілімен жүргізілген жөндеу болып табылады.
Ал ... ... ... ... ... ... ... осяндай мақсатқа арналған ұйымдарды қарастыратын болса бұл жөндеудің
мердігерлік әдісі болып есептеледі. Басқа ... ... ... ... ... кәсіпорындар мердігерлік ұйыммен келісімшарт
жасасады. Ол шартта жөндеу үшін ... ... мен қай ... ... ... ... ... жөндеу жұмысының құны, есеп
айырысу тәртібі және тағы да басқа жағдайлар көрсетіледі.
Жөндеу жүргізілген ... ... ... тағайындалған
комиссия мүшелерінің шешімімен қаьылдап алады. ... ... ... барысында үлгілі түрі НҚ-2-ші Жөнделген, қайта құрылған ... ... ... ... ... ... ... төлқұжаттарына және олардың түгендеу
карточкаларына негізгі құралдарға жүргізілген жөндеуге байланыста тиісті
деректер ... мен ... ... ... Бұл ... ... да құжаттар ұйымныңбухгалтериясында сақталады. ... ... ... ... ... ... ... онда
жоғарыда аталған негізгі құралдарды жөндеуден кейін қабылдап алу ... үлгі түрі НҚ-2 ... ... ... және ... қабылдап-тапсыру актісі екі дана етіліп толтырылады да, екінші
данасы негізгі құралдарға жөндеу жүргізген кәсіпорынға беріледі. Ұйымдарда
негізгі құралдарда жөндеу ... ... яғни ... өз күшімен
жүргізілетін болса, ондла ол үшін жұмсалған, шыққан шығындар:
• Аяқталмаған өндіріс
• Тауарларды сату ... ... ... және ... ... ... ... жөндеу үстеме шығындар деп ... ... ... ал мына ... Материалдар
• Бюджетпен есеп айырысу
• Еншілес серіктестіктердің несиелік борышы
• Бюджеттен тыс төлемдер бойынша есеп айырысу
• Жабдықтаушылыр және ... есеп ... ... ... борышпен есептеулер
деп аталатын шоттың тиістілерінің кредитіне жазылады.
Егер жөндеу жұмысын мердігерлер жүргізген ... ... ... ... ... ... шоттарының тиістілері дебиттелініп,
Жабдықтаушылар және мердігерлермен есеп айырысу шоты кредиттелінеді.
Негізгі құралдарды жөндеу үшін жұмсалатын, шығарылатын ... ... ... ... ... яғни қосып отыруды
қамтамасыз ету үшін кәсіпорындар жөндеу қорын құруларына ... ... ... құру ... ... істейтін ұйымдар үшін тиімді болып
табылады. Бұл ... ... қоры оның ... ... ... ... өндіріс шығындарына қосу арқылы жасалады. Бұл жағдайда қордың ... ... ... ... ... сату ... шығындар
• Жалпы және әкімшілік шығындар
• Негізгі ... ... ... шығындар деп аталатын шоттардың
тиістілерінің дебитінде
• Басқадай кредиторлық борыштар мен ... ... ... ... ... жазылады.
Ал негізгі құралдарға жөндеу жүргізген уақытында бұл ... ... ... ... жазу ... Егер негізгі құралдарды
жөндеу шаруашылық әдіспен, яғни субъектінің өз ... ... ... шоты ... ... ... ... мен есептелген
төлемдер шоты деьиттелінеді. Ал егер негізгі құралдарды жөндеу мердігерлік
әдіспен жүргізілсе Өнім ... және ... есеп ... ... ... ... ... мен есептелген ьөлемдер шоты
дебиттелінеді. Жыл ... ... ... борыштар мен есептелген
төлемдер деп аталатын шотта ешқандай қалдық қалмауы керек.
Негізгі құралдарды жөндеу жұмысы барысында бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... шот |Кредиттелетін щот |
|1 |2 |3 |4 |
|1 ... ... ... | ... |1310,2110,3350,3130,|
| |кеткен ... ... ... | | ... | | ... |
|2 ... ... ... |1340,7110,7210,8410 |3230 (687) |
| ... ... қор ... |(126,811,821,934) | |
|3 ... ... ... | | |
| ... ... резервтік қор | | |
| ... яғни | | |
| ... |(3230) 687 |(8310) 920 |
| ... әдіспен, яғнм | | |
| ... ... ... |(3230) 687 |(3350) 671 |
| ... ... ... | | |
| ... яғни біреуді | | |
| ... | | ... В.К. ... ... ... ... ... пайдалану тиімділігін арттыру үшін және олардың пайдалану
мерзімінде үнемі ... ... ... болуын қамтамасыз ету үшін оларды
мезгіл-мезгіл сапалы жөндеуден өткізіп, отыру қажет және ... ... ... ... ... жөн. Жөндеу жұмыстарын
ұйымдастыру және мерзімдерін белгілеу ... ... ... және ... ортасының жағдайына қарай анықталады. Осыған
байланысты әр ... ... ... ... жасалынып, жөндеуге
кететін шығындарының сметасы жасалынады.
Жөндеу жұмыстарының сипаты және күрделілігіне байланысты оларды:
- техникалық күтім
- ағымдағы жөндеу
- күрделі жөндеу деп ... ... ... жағдайда жұмыс істеуінің басты шарттарының
бірі техникалық ... ... ... ... ... ... майлап тұру, мотордың майын дер кезінде ауыстыру т.с.с) ... Бұл ... ... ... бекітілген адамдар
негізгі құралдардың жұмыс ырғағын бұзбай атқарып отыруы керек. Ол ... ... ... ... және ... шығындары да болмашы.
Сондықтан ол жұмыстардың бөлек есебі жұргізілмейді.
Ағымдағы жөндеу ... ... ... ... ... ... ... нұсқан келтірмей тозған майда ... ... ... Көп ... ... ... жөндеулерін жоспары
түрде ұйымдастырып отырады. Ол үшін запас бөлшектер, құрылыс материалдары,
жағар майлар, ... ... ... ... ... ... жөндеу жұмыстарын жүргізу үшін өндірілген өнімдердің, атқарылған
жұмыстардың, көрсетілген ... ... ... ... ... ... ... қорына арнайы қаржы бөліп отырады.
Күрделі жөндеу кезінде негізгі ... ... ... алынып,
олардың тозған негізгі бөліктері ауыстырылады немесе жөнделеді. ... ... ... ... ... ... ... негізгі
құралдардан басқа). Негізгі құралдарды күрделі жөндеуден өткізі ... ... ... ... ... құрамы бойынша түгел ажыратып,
ішіндегі тозған детальдарын ауыстырып немесе жөндеп қайта жинайды.
Күрделі ... екі ... ... ... ... Біріншіден,
шаруашылықтың өзінде жөндеу материалдары және білікті мамандары жеткілікті
болған жағдайда және ... ... ... ... жағдай жасалған
болса жөндеу жұмыстары шаруащылықтың өз ... ... ... ... деп атаймыз.
Екіншіден, білікті мамандар мен жөндеу материалдары тапшы ... ... ... ... орын ... нашар, немесе жоқ болса, онда
күрделі жөндеуді мамандандырылған мекемелер орындайды. Мұны ... деп ... ... ... тиіс ... құрал білікті мамандардан
құралған арнайы комиссияның ... ... ... ... ... ... ... дефект ведомісін толтырады.
Қорытынды
Қазіргі нарықтық экономикаға түбегейлі көшу кезінде бухгалтерлік есепке
жүктелетін міндеттер қай кездегідей болмасын күрделі, ауқымды болып ... ... ... экономикалық дағдарыстан шығу мемлекеттік
тұрғыдан бақылауға алынған мәселелер бойынша күнтәртібінде ... ... ... ... ... ... ... Н.Ә. Назарбаевтың
«Қазақстан - 2030» атты ... ... ... саясатының бірден-бір басымды бағыты – шағын және ... ... - деп атап ... ... бола ... Сондықтан да
кәсіпкерлікті еліміздің шаруашылық қызметін жандандырғыш күш деп ... ... ... өз ... ... ... ғана ... ол еңбек заттары (шикізат, материалдар, ... ... ... және ... ... (машина, станок) болып бөлінеді. Жоғарыда
айтып өткеніміздей әрбір кәсіпорынның өзінің негізгі құралдары бар және
соған амортизациялық сома ... ... екі түрі бар: ... ... ... ... есептейтін үш түрлі әдіс бар: құнды
бірқалыпты есептен шығару ... ... ... жылдамдатып есептен
шығару әдісі. Барлық негізгі құралдарға тозу есептелінбейді оны да ... ... ... құралдардың жөндеу есебіне тоқталатын болсақ онда
жөндеу есебі негізгі ... ... ... ... ... ... ... Ол қалай дегеніміз, ... ... ... бұзылған жағдайда оны есептен шығармаймыз, керісінше оның өндіріс
процесіне жөндеу арқылы ұзақ ... ... ... екі ... ... және күрделі.
Сонымен бұл есептеулердің барлығында бухгалтерлік есептің көмегі қажет.
Экономиканың қай ... ... ... ... мен еңбек
ұжымдары шикізат пен материалдарды ... ... ... ... ... жоюға, өзінің өндіріп (дайындап, жасап) шығаратын ... ... ... ... етіп шығаруға, өндірісін
ұлғайтуға, өндіретін өнімінің өзіндік құнын төмендетуге және де қоршаған
ортаны ... оған зиян ... ... Бұл орайда шаруашылық
субьектінің материалдық құндылықтарын, ақша, ... ... да ... ... ... ... ... есептің маңызы мен мәнін
айрықша атап өтуге ... ... да ... есептің негізгі міндеті
– халық шаруашылығының барлық салаларында нақты тұжырымды мемлекеттік
талапқа сай ... ... ... әдебиеттер
1. Радостовец В.В., Ғабдуллин Т.Ғ., Шмидт О.И. Кәсіпорындағы бухгалтерлік
есеп: - Алматы: Қазақстан – аудит орталығы, 2002ж – 656 ... ... ... оқу ... Қ.К. Кеулімжаев, З.Н. Әжібаев, Н.А.
Құдайбергенов, А.Ә. Жантаев – ... ... 2001. – 330 ... Бухгалтерлік есеп: Оқу құралы – Алматы: Қазақ университеті, 2001ж -279
бет. Баймұханова С.Б., ... ... ... және бухгалтерлік есеп. Оқу құралы – Алматы: ... ... – 167 ... Бухгалтерлік есеп: Оқулық/ Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д. профессор
К.Ш. Дүйсембаев. Алматы: ИздатМаркет, 2005ж-312 бет, Баймұханова С.Б.
6. Баймуханова С.Б. ... учет ... ...... ... ... ... Ү.Ж., Көкенова Ф.Ү., Кәсіпорындардың бухгалтерлік есебі, Алматы,
«Демеу», 1992-320 бет
8. Ауылшаруашылық кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп: Оқулық Е.Т. ... ... Л.Г. ... Қ.К. ... – Алматы; Қайнар, 1994 –
352 бет
9. Қ.К. Кеулімжаев., Н.А. Құдайбергенов «Бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... 2006 - 384 бет
10. Ф.Г. Назарова «Бухгалтерлік есеп принциптері» Алматы – 2006 жыл.
11. ... ... 2007 жыл § 3. ... ... бойынша шегерімдер
12. Қазақстан Республикасы бухгалтерлік есеп стандарты №2 2007 ... ... ...

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Микроэкономика пәні,әдістемесі49 бет
Туристік бизнесті жоспарлау25 бет
Ақша қаражаттар қозғалысы34 бет
Бухгалтерлік есеп стандартына түсініктеме4 бет
Бухгалтерлік есептің және аудиттің ақпараттандырылған жүйелерінің қолданыстағы бағыттары79 бет
Кәсіпорындарды біріктіру. Сатып алу әдісі (3 (IFRS) ҚЕХС)6 бет
Кәсіпорынның тиімді қызмет етуін қамтамсыз етудегі ақшалай қаражаттарының есебі және талдауы58 бет
Материалдық емес активтер туралы32 бет
Негізгі құралдар туралы жалпы түсінік, олардың мәні маңызы, рөлі мен жіктелуі24 бет
Оқу әдістемелік кешені «Құрылыстағы бухгалтерлік есеп» пәнінен197 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь